نظامنامه جزای عسکری [ILL] نظامنامه جزاي عسكري در مطبعهٔ ریاست شرکت رفیق طبع گردید ۱۰ حمل ـــ سنه ۱۳۰۶ تعداد طبع ثانی ـــ ـــ ـــ ـــ ۱۰۰۰ جلد فی جلد ۶۰ پول [BLANK PAGE] بسم الله الرحمن الرحیم نظامنامه جزای عسکری باب اول مقدمه فصل اول (قواعد عمومیه) قاعده ۱ ـــ محاکمه منصبداران و سپاهیانیکه بالفعل در اردوی افغانستان خدمت میکنند، و مأمورین ملکیه که در دوائر عسکری مستخدم میباشند در دیوان حرب ها اجرا میشود، و محاکمه سپاهیان و منصبداران کوتوالی و پولیس نیز کذالک در دیوان حرب هائیکه بایشان مخصوص است رؤیت میگردد ۲ ـــ دیوان حرب ها در حق مجرمین بموجب نظامنامه جزای عسکری تعیین جزا مینمایند، و جزای جرایمیکه درین نظامنامه ذکر نشده اند نظر بنظامنامه جزای ملکیه تحدید میشود. ٣ - جرایمیکه در ما بین نظامیان و کسانیکه نظامی نباشند بظهور کند محاکمه آن در محاکم های عدلیه رؤیت میگردد، و اگر نظامیان با چند نفر غیر نظامی در خارج خدمت عسکریه یک جرمی را که بنظام تعلق نداشته باشد مشترکاً ارتکاب نمایند، محاکمه ایشان نیز در محاکم عدلیه اجرای می یابد و فقط محل انفاذ جزائی که در حق عسکریها صادر گردد جهت عسکریه است ، هرگاه جرمیکه ارتکاب کرده اند از جمله جرمهائی باشد که در فصل (نهم) باب (دوم) این نظامنامه تصریح و توضیح گردیده است، محاکمه کافه آنها در دیوان حرب رؤیت می یابد. ٤ - در دیوان حرب ها دعویهای حقوق پذیرفته نمیشوند، علاوه بران دیوان حرب ها در باره دعوای حقوق شخصیه اعطای حکم نمی نمایند، و در صورتیکه اینچنین یک معامله در پیش افتد برای حکم و تعیین حقوق شخصیه اوراق دعویرا بمحاکم عدلیه میسپارند. ۳ ه ـ مجازات عسکریا نیکه بنظامات مالیه و ملکیه مخالفت کنند بموجب قاعده هائیکه در نظامنامه های آن تصریح گردیده حکم میشود . فقط از سلاح اندازان جزای نقدی گرفته نمیشود و بطبق نظامنامه جزای ملکیه سلاح اندازا نیکه بجزای نقدیه محکوم گردند، جزای نقدی شان بحبس تحویل مییابد باینطریق که برای پنجروپیۀ اوّل (فی روپیه یکروز) و علاوتاً بر پنجروپیۀ اوّل (برای هر پنجروپیۀ دیگر یکروز) محبوس میمانند، مگر از سلاح اندازا نیکه از سبب لیت، و رشوت، و سرقت و ارتکاب سائرہ بجزای نقدی محکوم گردیده باشند جزای نقدی گرفته میشود . ۶ ـ جرمهائیکه قانوناً مستلزم مجازات اند بر سه نوع است اوّل قباحت ، دوّم جنحه ، سوّم جنایت . ۷ ـ قباحت مستوجب مجازات تکدیریه، جنحه مستوجب هستند مجازات تادیبیه، جنایت مستلزم مجازات ترهیبیه جریانی ۸ ـ مجازات تکدیریه در بارۀ کافۀ منسوبین عسکریه ، از ۲۴ ساعت ٤ تا ٤٥ روز جزای حبس است، و درباره سلاح اندازان از سه چوب تا پانزده چوب جزای ضرب، و جزای موقوفیت رتبه های خورد ضابطان هم از مجازات تکدیریه است. ٩- مجازات تادیبیه در حق منصبداران عبارت است از جزا موقوفیت از رتبه عسکریه شان، و درباره همه منسوبین عسکریه [ از چهل و پنچروز تا سه سال حبس عادی ] و برای سلاح اندازان جزای ضرب است [ از پانزده چوب تا هشتاد چوب ] ١٠- مجازات ترهیبیه در حق عموم منسوبین عسکریه عبارت است از جزای حبس [ از سه سال تا حبس دوام و اعدام ] ١١- جزای حبس که متعلق است بمجازات تکدیریه، بنام نظربندی و حبس ریاضت دو نوع است، حکم نظربندی که در حق منصبداران صادر گردیده باشد در حالیکه در کوته خودشان بوده بر دروازه خودشان کینفریپره دار معین باشد اجرا میگردد و حبس ریاضت در درون چهاونی در یک کوته که برای منصبداران حبس خانه اتخاذ گردیده، در حالیکه بدروازۀ آن یک پہره ایستاده باشد ایفای یابد، و سلاح اندازی بحبس ریاضت محکوم گردیده باشند منفرداً یعنی تنها تنها حبس می شوند، و منصبداران سلاح اندازیکه بحبس ریاضت محکوم گردید باشند در روز تنها دو پاو (نان خشک) و بقدر ضرورت آب داده میشود، بغیر ازین دیگر رقم خوراک و چای و تمباکو و قهوه و از قبیل آن دیگر کیفیات داده نمی شود . ۱۲ -- کسانیکه از جملۀ خرد ضابطان و دلگی مشران از سه چوب تا پانزده چوب بجزای ضرب محکوم گردیده باشند در پیش روی هم رتبه های خود مجازات میشوند، چون این مقدار جزای ضرب، جزای حبس از بیست و چهار ساعت تا چهل و پنجروز مستوجب موقوفیت رتبۀ شان نمیگردد، در برای اینکه قدر و قیمت ایشان در نظر سپاهیان نقصان نپذیرد جزای ضرب شان در پیش روی سپاهیان اجرا نمیشود. ۶ ۱۳ ـــ کسانیکه از جمله سلاح اندازان بجزای ضرب محکوم میشوند با یک چوب صاف بی شاخچه که پنج بدست دراز و کمی آن بقدر انگشت کوچک باشد زده میشوند، جزای ضرب در جبهه صف حرب تولی و یا کندکی که محکوم به آن منسوبست و در پیش روی منصبداران نوکری والای همان تولی و کندک اجرا میشود. ١٤ ـــ خوردضابطان و دلگی مشرانیکه بمجازات تأدیبیه محکوم گردیده باشند رتبه شان موقوف میشود، و تا زمانیکه دو سال بحیثیت یک سپاهی خدمت عسکریه را ایفا نکنند دوباره ترفیع نمیشوند، خوردضابطان و دلگی مشرانیکه رتبه شان ساقط گردیده بجزای ضرب محکوم شده باشند در پیش روی هیئت عمومیه قطعه که بآن منسوبند زده میشوند . ١٥ ـــ منصبدارانیکه یک سال و یا زیاده برآن بحبس محکوم گردیده باشند، در عین زمان بجزای موقوفیت از خدمت عسکریه هم محکوم میشوند . ۷ ۱۶ – حکم های موقوفیت منصبدارانیکه مجزای موقوفی محکوم گردیده باشند بوجه ذیل اجرا می‌پذیرد : اولاً – منصبداران سلاح اندازان غند و یا کندکیکه منصبدار محکوم بآن منسوب است ، بی سلاح گردیده صحن چهاونی و یا میدان تعلیم اجتماع میکنند . ثانیاً – بشرطیکه بر بالای منصبدار محکوم هیچ یکی از علامات عسکری موجود نباشد، و در حالیکه در محافظه یک قطعه مسلحه پنجاه نفری عسکری بوده باشد جبهه بجهه صف حرب این عسکر آورده میشود . ثالثاً – یکی از اعضای همان دیوان حربیکه حکم طرد و را بلداد داده است مضبطه دیوان حرب را با صورت فرمانیکه از طرف اشرف پادشاهی تصدیق آنرا حاوی بوده است قرائت میکند . رابعاً – اگر مطرود علاوه بر این مجزای حبس هم محکوم گردیده باشد برا پوره کردن جزای خود در حبس خانه ملکیه بکوتوالی تسلیم میشود. ۱۷— سلاح انداز نیکه بجزای ضرب از پانزده چوب الی هشتاد چوب محکوم گردیده باشند پیش از اجرای یافتن جزا ضرب شان بطبیب معاینه کنا نیده میشوند اگر محکوم بیمار باشد، بعد از رفع و ازالهٔ بیماری بجزا میرسد . ۱۸—خواه سلاح اندازان خواه منصبداران که زیاده از یکسال بجزا حبس محکوم گردیده باشند، در حبس خانه کوتوالی با ایفای مدت حبس شان مجبورند و اینچنین اشخاص از خدمت جلیلهٔ عسکریه محروم میگردند . ۱۹—جزاهای اعدام هرگاه موافق نظامنامهٔ جزای عسکری از دیوان حرب صادر گردیده باشد، طرز اجرای حکمی که در اینباب داده شده باشد بر وجه ذیل اجرا میگردد . اولاً— همان غند و یا کندکیکہ محکوم بدان منسوب است بمیلاح گردیده در محلی که « میدان سیاست» مقرر گردیده باشد فراهم کرده میشود . ثانیاً— در حالیکہ بر محکوم هیچ یکی از لباس علامات عسکری موجود نباشد در تحت محافظه یک قطعه عسکر سنجاده نفری بمیدان سیاست یعنی قتلگاه آورده میشود ثالثاً ـ یکی از اعضاے همان دیوان حرب که مدعا علیه اعطا یی حکم نموده ، اعلام حکم را با فرمان همایونی که آنرا تصدیق میکند جهراً میخواند . رابعاً ـ چشم هاے محکوم را بسته بمحل مخصوصی که داشتمود در آنجا بیک قطعه دوازده نفری از نشانچی ها بسیار ماهر و مکمل که از اول احضار گردیده اند از طرف تولی مشر نوکری والا باشارت بر بالاے محکوم حکم آتش داده میشود نشانچی های بر سینه محکوم بنشان گرفتن آتش دان میکند . ٢٠ ــ محکوم پیش از آنکه بمیدان سیاست آورده شود بالای آبدست کنانیده دو رکعت نماز خوانده میشود، و بواسطه امام کندک که در آنجا موجود میباشد تو به و استغفار باو آموختانده داشتن یا نداشتن وصیتش از و پرسیده میشود. ۱۰ ۲۱ -- در روز های جمعه و سایر ایام مبارکه و مخصوصه حکم اعدام اجرا نمی شود. ۲۲ -- اگر حکم اعدام بر طبق نظامنامه جزای ملکیه از طرف دیوان حرب و یا از طرف محکمه عدلیه داده شده باشد در اول در مطابقتیکه در قاعده (١٥) بیان گردید، بعد از انکه معامله موقفیتیش در پیشروی قطعه عسکریه که بآن منسوب است اتمام پذیرفت برای اینکه حکم اعدام موافق با اصول ملکیه اجرا یابد، خودش بکوتوالی تسلیم کرده میشود. ۲۳ -- مجرمین عسکریه که زیاده از یکسال بحبس محکوم گردیده باشند، بعد از انکه بکوتوالی سپرده شوند، مثل محکومین ملکیه مدت جزائی خودها را ایفا و اکمال مینمایند. ٢٤ -- یک شخصیکه بروی چندین جرم بیک باره گی ثابت شوند، از جمله آنها بموجب همان جرمیکه مستلزم جزای سنگین تر باشد حکم در باره وی صادر میگردد. ٢٥ -- تخفیف جزای محکومین عسکریه فقط از جمله حقوق پادشاهی است. ۱۱ ٢٦ - حکم جزای جرایمیکه از نوع جنحه و جنایت باشند خاص حضور دیوان حرب بالمحاکمه صادر میگردد . ۲۷ - برای جرایمیکه از نوع قباحت باشند صاحبان هم رتبه دربارۀ ماتحتان خود بر وجه ذیل اختیار دادن مرحزا دارند :-- اوّل - سپه سالار، نائب سالار، فرقه مشران، لوا مشران دربارۀ منصبداران ماتحت شان [از بیست و چهار ساعت تا چهل و پنجروز نظربندی وحبس ریاضت ] و درباره سلاح اندازان [از بیست و چهار ساعت تا چهل و پنجروز نظربندی وحبس ریاضت، و از سه چوب الی پانزده چوب ضرب ] سپه سالار اختیار رفع رتبه خوردضابطان ودلگی مشران را هم دارد. دوم - غندمشر اوّل وثانی وکندک مشران بارۀ منصبدا ماتحت خود[ از بیست و چهار ساعت الی پانزده روز ۱۲ نظر بندی و حبس ریاضت ] در حق سلاح اندازان [ از بیست و چهار ساعت تا پانزده روز نظر بندی و حبس ریاضت ، واز سه چوب الی ده چوب جزا ی ضرب ] سوم ـــــ کاتب غند کاتب کندک براه راست در بارۀ جرم سر پرک مشران و کاتب های تولی که در معیت شان مستخدم میباشند به غند مشران و کندک مشرانیکه بآن منسوبند مراجعت کرده جزای شانرا تحدید نموده میتوانند . چهارم ـــــ تولی مشران در بارۀ ضابطان وسلاح اندازان ماتحت خودشان [ از بیست و چهار ساعت تا سه روز نظر بندی و حبس ریاضت ] پنجم ـــــ بلوک مشران اوّل وثانی در بارۀ سلاح اندازان ماتحت شان [از بیست و چهار ساعت تا سه روز نظربندی و حبس ریاضت ] ۱۳ ۲۸- منصبداریکه حکم جزای ضرب را داده باشد، این جزا را بالذات بدست خود اجرا نمی تواند، این جزا بهر حال بطریقی که در قاعده (۱۳) بیان گردید در حاضری شام اجرا میشود. ۲۹- یک منصبداریکه قباحت ماتحت خود را مستلزم چنان جزائی می بیند که بالاتر از اختیار درجه خودش باشد حس نماید بمنصبدار مافوق خود مراجعت نموده جزائی را که در دائره صلاحیت و اختیار مافوق او هست بواسطه خود او تجدید کرده میشود. ۳۰- هر منصبداریکه در داخل دائره اختیار و ماذونیت خود ماتحت خود را مجازات نماید، لازم که بعد از اکمال جزا با تحریرات رسمی اصل کیفیت و اسباب موجهه آنرا بمنصبدار مافوق خود اخبار و اشعار نماید. ۳۱- هرگاه از نوع قباحت کدام جرمی بنابر یک سببی از سببها بحضور یک دیوان حرب برسد، در حق مجرم جزائی را که در نظامنامه جزا در باره آن مندرج است حکم میکند. ١٤ فصل دوم (صورت تشکیل دیوان حرب‌ها) ٣٢ - هر دیوان حرب از یک رئیس و شش عضو ترکیب می‌یابد، برای محاکمه منسوبین عسکری که در هر رتبه و هر مقام باشند علیحده علیحده رتبه رئیس و اعضاء دیوان حرب بقرار جدول ذیل نشان داده شده است: - جدولیکه رتبه‌های رئیس و اعضاء هر دیوان حرب را در مقابل رتبه متهمین نشان میدهد مرتبه متهمین | رتبه رئیس دیوان حرب | رتبه‌های هر یک از اعضاء خورد ضابطان و دلگی | غندمشر و یا کندک‌مشر | یک کندک‌مشر دو تولی‌مشر یک بلوک‌مشر اوّل مشران و سپاهیان | | یک بلوک‌مشر ثانی یک خورد ضابط بلوک مشران | " " | یک کندک‌مشر دو تولی‌مشر دو بلوک‌مشر | | اوّل یک بلوک مشر ثانی تولی‌مشران و کاتبان کندک | غندمشر اوّل و یا ثانی | یک غندمشر ثانی دو کندک‌مشر سه تولی‌مشر کندک‌مشران و کاتبان غند | لوامشر و یا غندمشر اوّل | یک غندمشر اوّل دو غندمشر ثانی سه کندک‌مشر غندمشران اوّل و ثانی | فرقه مشر و یا لوامشر | سه لوا مشر سه غند مشر لوا مشران | نائب سالار یا فرقه مشر | سه فرقه مشر سه لوا مشر فرقه مشران | " " | دو نائب سالار چهار فرقه مشر نائب سالارها | نائب سالار | سه نائب سالار سه فرقه مشر ١٥ ٣٣ محاکمه سپه سالار مانند وزرا بدیوان عالی عاید است. ٣٤ رئیس و اعضای دیوان حرب بهمه حال باید تبعه افغانستان باشند و عمر هیچکدام شان از بیست سال کمتر نباشد، و با متهمین قرابت و نه مناسبتی داشته باشند و نه در مابین ایشان و متهم یک سابقه غرض نفسانیت بوده باشد. ٣٥ در هر فرقه پیاده و سواری، و در قوماندانی مرکزی کابل برای محاکمه سپاهیان و خورد ضابطان و ضابطان یک یک دیوان حرب دائمی تشکیل گردیده است، رئیس و اعضای این دیوان حرب با سبب یک سال یکدفعه تبدیل می یابند، از میان آمران و ضابطانیکه بصنوف مختلفه فرقه منسوب میباشند متناوباً انتخاب میگردند، و رئیس و اعضای دیوان حرب دایمی که در قوماندانی مرکزی کابل است از میان آمران و ضابطانیکه به فرقه رساله شاهی کابل و غند محافظ ارگ و غند نمونه منسوبند انتخاب کرده میشوند، تطبیق دستخط های اعضای دیوان حرب دایمی و رئیس آن از طرف قوماندانها ۱۶ فرقه مصدق گردیده بوزارت حربیه فرستاده می شود، در آنجا بمجلس عسکری حفظ کرده میشوند . ۳۶ - هرگاه محاکمه یکی از آمران و یا ارکان لازم آید، بطریقیکه در قاعده (۳۲) بیان گردید یک دیوان حرب موقت تشکیل میگردد . و اگر در یک فرقه برای تشکیل یک دیوان حربیکه برتبه متهم مناسب باشد بدرجه کافی منصبداران یافته نشوند بوزارت حربیه مراجعت میشود، و بواسطه وزارت یا از فرقه های دیگر انتخاب گردیده بمحل مذکور سوق میشود، و یا خود متهم بکابل جلب گردیده در وزارت حربیه در دیوان حربی معیناً باصولیکه در جدول نشان داده شده تشکیل گردیده باشد محاکمه اش اجرا میگردد . * * * ۱۷ فصل سیوم (صورت سوق منسوبین عسکریه بدیوان حرب صورت اجرا محاکمه حضور) (تصدیق حکم های دیوان حرب در باره آنها) ۳۷ -- مجردیکه از طرف ما فوق ارتکاب جرم بدرجه جنحه و جنایت از یکی از منصبداران سلاح اندازان خبر گرفته شود و یا حس گردد در باره آن یا بالذات و یا نظر با همیت جرم بواسطه یک هیئتی که از سه منصبدار مرکب باشد تحقیقات ابتدائیه اجرا کرده میشود. کسانیکه به اجرای تحقیقات ابتدائیه مامورند جمیع افاداتی را که مدار ثبوت جرم باشند قید، و هر قدر دلایل و اماراتی را که در انخصوص موجود اند کافه آنرا ضبط و حفظ میکنند، هرگاه جرم مظنون متعلق باشد بحسابات همه اوراق حسابیه‌اش تدقیق و از میانه آن هر قدر اوراقیکه شبهه ناک و مدار ثبوت جرم او باشند کذلک در میان اوراق تحقیقیه ۱۸ ادخال کرده میشوند، جمیع صحیفه‌ها ئیکه افادات مظنون مشهود را حاوی بوده باکافه کتابها واوراق ثبوتیه به مأمورین تحقیق دستخط کرده میشوند، ومظنون نیز چنانچه بدستخط کردن هر صحیفه افادات خود مجبور است همچنان در آخر افاده های خود این جمله را که اوراق حسابیّه که مدار ثبوت جرمند تاگی بخودش عاید میشند دستخط وتصدیق میکند، بعد ازان مأمورین تحقیق یک خلاصه که نتیجه تحقیقات را مبین، وبرافادات واوراق ثبوتیه مبتنی باشد با فکر وقناعت مخصوصه خودها در حق وجود ویا عدم جرم بیان واوراق را بذاتیکه تحقیقات را امر داده است تقدیم میکنند. مأمورین تحقیقات باید از روی رتبه مافوق کسی باشند که در خصوص او تحقیقات اجرا کرده میشوند، و یا بهر حال هم رتبه بودن شان لازمیست. م ۳۰ — هرگاه در نتیجه تحقیقات در صورتیکه بوقوع جرم قناعت مطلقه حاصل گردد، ومظنون از ضابطان وسلاح اندازان باشد ۱۹ بدیوان حرب دایمی فرقه سپرده میشود، واگر مظنون از بخیر فرقۂ رساله شاهی کابل بوده بیکی از قطعات یا تشکیلات عسکریه منسوب، و یاخود مأذوناً و یا مأموراً در کابل ساکن باشد بدین حرب دایمی قوماندانی مرکزی کابل حواله و تو دیع میشود اگر مظنون از جمله آمران و یا ارکان باشد اوراق تحققیة وی بوزارت حربیه تقدیم، و در بارۂ لزوم تحت محاکمه گرفته شدن او اجازت طلب میشود، وزارت حربیه نیز تا اینکه دائره محاکمات وی تشکیل یابد اوراق تحقیقیه را (بمجلس عسکری) و بعد از تشکیل یافتن دائره محاکمات بخود دائره مذکور حواله میکند، تدقیقات و اوراق تحقیقیه بمجلس عسکری و یا دائرۂ محاکمات هر گاه درباره وقوع جرم قناعت بخشند یک مضبطه که لزوم محاکمه مظنون را حاوی، و بردلایل واضحه مستند با شد تنظیم گردیده بوزارت حربیه تقدیم میشود و وزا حربیه نیز این مضبطه را با یک عریضه از طرف خود بمقام حضور شاهانه تقدیم و اجازه دادن و مساعد فرمودن محاکمه مظنون را ۲۰ به ذات همایونی عرض میدارد؛ در صورتیکه معروضات مقبول و منظور گردید مضبطه مجلس عسکری و یا اداره محاکمات بامضا و تصدیق شاهانه موشح گردیده بوزیر حربیه اعاده میشود، و وزیر حربیه اجرای محاکمه مظنون را یا در دیوان حرب همان قطعه که بآن منسوب است ، و یا در یک دیوان حربیکه در مرکز سلطنت تشکیل داده خواهد شد امر میکند . ۳۹— هرگاه جرم مظنون از نوع جنایت و جرایم مشهوده باشد برای جلوگیری مظنون از فرار و یا بعض تشبثات دیگر وی که موجب اسقاط دلایل ثبوتیه از درجه حکم و اعتبار گردد تا زمان اجرای تحقیقات ابتدائیه بتوقیف عادی، و یا انفرادی او مافوقش امر داده میتواند . و اگر آوردن همه آن اوراق و دفاتر یکه مدار ثبوت جرم باشند، و یا سوق کردن مسند و تهانیکه مخصوص حفظ پوست یکجا با اوراق تحقیقیه ممکن نباشد، کافه این گونه چیزها از طرف مأمورین تحقیق مهر و لاک گردید در هر جائیکه ۲۱ همان ذات امر دهنده تحقیقات حکم کند حفظ میشوند . ٤٠ ــــ در دیوان حرب محاکمه بصورت ذیل جریان می یابد :ــــ اول ــــ دیوان حرب در تحت ریاست رئیس خود اجتماع میکند، در خانه که دیوان حرب در آن اجتماع مییابد شرط است که یک میز و بر بالای آن میز پوش قماش سبزینه رنگ باشد، و رئیس بآن بیکی از دو طرف کبر میز نشسته اعضا سه سه شد بترتیب خودشان برابر بطرف یمین و یسار رئیس خود در حالیکه در پیشروی هر کدام یک یک قلم و دوات و یک مقدار کاغذ سفید برای قید یادداشت پای شان موجود باشد اخذ موقع مینمایند کاتب های دیوان حرب در سمت مقابل رئیس موقع میگیرند، اینک بعد از انکه بدینصورت دیوان حرب تشکل کند، مظنون در حضور دیوان حرب در آورده میشود، هرگاه جرم از درجه جنایت باشد ۲۲ دو نفر خورد ضابط بے تفنگ در حالیکه فقط یک یک حربه و یا یک برچه در کمر آویخته باشند بر است و چپ مظنون ایستاده وظیفه محافظت پہرہ داری را ایفا مینمایند . در دروازه دیوان حرب یکنفر پہرہ دار برچه پک موجود میباشد، و بدون اجازه رئیس احداً بداخل شدن نمیگذارد . دوم -- رئیس اسم خود مظنون، واسم پدر و مملکت، وسن ورتبه ، و تاهل و نام و نمبر قطعه او را میپرسد و این سؤال ہا با جواب ہا ئیکه مظنون میدهد از طرف کاتب عینا ضبط و ثبت میگردد، ومتصل آن بکاتب قرائت اوراق تحقیقیه که در باره مظنونست امر داده میشود، کاتب بعد از آنکه همه اوراق را سرتاسر خواند مظنون از حضور دیوان حرب بیرون کشیده میشود، و بیک خانه که در آن ۲۳ هیچکس نباشد برده میشود هیئت دیوان حرب بر اوراق تحقیقات ابتدائیه علم آورده بعد ازانکه قرار میدهد، که آیا مبادرت نمودن بمحاکمه ممکن است یا نی، و آیا دلایل جریمه تماماً در دست است یا خیر؟ بعدها اگر دیوان حرب در حضور خود بتمام محاکمه قرار بدهد مظنون بالتکرار بحضور دیوان حرب جلب گردیده باجرای محاکمه اش آغاز میشود و مظنون از طرف رئیس استجواب میگردد، در اثنای این سؤال و جواب هیچ یکی از اعضا در مقابل مظنون یا شاهد با یک سؤال هم ایراد کرده نمیتوانند، اگر روشن گردانیدن تفصیل دادن بعضی نقطه ها را لازم ببینند از یک آواز بسیار آهسته برئیس عرض میدارند، در اثنای دوام محاکمه در میان اعضای محکمۀ هیئت باید تعاطی رمز و کنایات نشود، و خارج بحث ٢٤ هیچ یک مکالمه باید نه از طرف رئیس و نه از طرف اعضا برپا گردد، حتی بسیگاره کشیدن و نان خوردن، والحاصل بهیچ یک حرکتی که خلاف هیبت هیئت باشد بهیچ وجه مبادرت ورزیده نشود، بعد از جلب شهود و اتمام معاملات سائره که در نظامنامۀ محاکمات جزائیه مصرح گردیده هرگاه بمجرمیت مظنون قناعت حاصل شد نظر بنوعیت و درجه جرم بیکی از جزاهائی که در این (نظامنامۀ جزای عسکری) مندرج گردیده محکوم میگردد، و حکم بمجرم فهمانیده می شود؛ این لازم نیست که بهرحال اجرای محاکمه در یک جلسه اتمام پذیر گردد، بلکه نظر بلزوم آن در جلسه های متعدد محاکمه دوام ورزیده میشود . سوم — اگر دیوان حرب حکم کند که اوراق تحقیقیه بدرجۀ که هنوز قابل اجرای محاکمه باشند مکمل نگردیده ٢٥ و بلکه به اجرای تحقیقات مزید محتاج است لهذا یکی از اعضای خود را مستنطق انتخاب میکنند و اجرای تحقیقات مکمۀ استنطاقیه الیه می سپارد، مستنطق بعد از اکمال وظیفه خود اوراق تحقیقیه ابتدائیه را با یک فذلکه که بر علیه مظنون حاوی بر دلایل ثبوتیه است بریاس تقدیم میکند، و متعاقب آن بطریقه که در بالا در فقره (٢) بیان گردید محاکمه جریان میگیرد چهارم – مظنون رأی عدم اعتماد خود را درباره اعضای دیوان حرب بشرط در میان آوردن دلایل ثبوتیه و قطعیه بیان کرده میتواند در حال وقوع چنین یک ادعا مظنون به بیرون کشیده میشود و اعضائیکه در حق شان رأی عدم اعتما داده شده نیز موقتاً بیرون می بر ایند اعضا باقیه دلایلی را که مظنون بیان کرده است تحقیق ۲۶ میکنند که آیا بدرجه کافی قناعت بخش هستند یا خیر؟ آخرالامر یا بر دخواهش مظنون قرار داده اعضائیکه موضوع بحث اند بالتکرار بدیوان حرب ادخال گردیده و مظنون را دسته گردانیده بمحاکمه دوام ورزیده میشود، و یا آنکه در عوض آنها تعیین گردیدن اعضای دیگر بقومانند همان قطعه که دیوان حرب بآن منسوب است عرض کرده میشود . ٤١ - بعد از انکه از دیوان حرب حکم صادر و مجرم فها میده شد دیوان حرب یک مضبطه مفصله تنظیم میکند، و در بن مضبطه اولاً جمیع دلایلی که مدار ثبوت جرم باشند یگان یگان تعداد کرده میشوند، و افادات مجرم نیز خلاصه تا ذکر میشوند و در نتیجه نوشته میشود که از فلان فلان دلایل و امارات بر ثبوت جرم قناعت حاصل گردید، و با فلان نوع جرم مجرمیت مجرم قرار داده شد و متعاقباً مجرم موافق بفلان ۲۷ قاعده نظامنامه جزای عسکری محکوم گردید بلکه ضرور است که عیناً همان قاعده نظامنامه جزای عسکری که بمحکوم متعلق است در مضبطه درج گردد. ٤٢ــ اگر محکومیت بدرجه جنایت بوده باشد، و مجرم خواه سلاح انداز باشد، و یا منصبدار، مضبطه دیوان حرب که در حق او داده میشود از طرف رئیس دیوان حرب بقوماندانی مرکزی کابل و یا قوماندانی فرقه تقدیم گردید از انجا بوزارت حربیه فرستاده میشود وزیر حربیه مضبطه را (بمجلس عسکری) و یا دائره محاکمات حواله مینماید، در انجا بعد التدقیق هرگاه قناعت حاصل آید که جریان یافتن محاکمه سراپا باصول، و نظر بدرجه جرم تحدید گردیدن جزا موافق به نظام العمل آمد، همان است که مضبطه تصدیق و به وزیر حربیه تقدیم میشود و وزیر حربیه آنرا با یک تذکره معروضه خود بحضور مبارک شاهانه عرض میکند، و بعد از انکه از طرف اشرف ملوکانه تصدیق فرموده شود دوباره بوزارت حربیه اعاده گردید حکم ۲۸ همانجا در معرض اجرا گذاشته میشود ، و هرگاه بمضبطه قناعت بخش دیده نشد ، و در اجرای محاکمه بعضی نواقص مشاهده افتاد نقطه های جالب ترددش یا نقطه های نقصان سند آن در مضبطه که (مجلس عسکری) تنظیم دهد تصریح گردیده بمعرفت قوماندانی فرقه که دیوان حرب بآن منسوب است ، واپس بهمان دیوان حرب اعاده میشود ، و در انجا نقصان واقع اتمام پذیرفته حکمی که بار دوم اعطا گردد یا مضبطه مجلس عسکری و همان مضبطه دیوان حرب نخستین یکجا دوباره بوزارت حربیه تقدیم گردیده و معاملات باقیه سابقه بتکرار اجرا پذیر میگردد . ٤٣ ـ هرگاه جرم از نوع جنحه و محکوم یکی از آمران و یا ارکان باشد باز هم مضبطه بوزارت حربیه تقدیم گردیده بعد التدقیق در مجلس عسکری و یا دائره محاکمات بمعرفت وزیر حربیه بحضور مبارک شاهانه عرض میشود ، و بعد از تصدیق اعلیحضرت شهریاری هر حکمی که باشد در وزارت حربیه ۲۹ اجرا پذیر میگردد و در صورتیکه نقطه هاے جالب تردد حاصل گردد، بموجب فقرهٔ اخیرهٔ قاعدهٔ (٤٢) معامله میشود. ٤٤ اگر جرم از نوع جنحه بوده محکوم از ضابطان یا سلاح اندازان باشد، و حد اعظم محکومیت حبس یکسال و یا درباره سلاح اندازان متعلق باشد بجزاے ضرب از (١٥) چوب الی (۸۰) چوب قوماندانهاے فرقه مضبطهٔ دیوان حرب را تصدیق نموده در موقع اجرا میگذارند، و یک نقل مضبطهٔ دیوان حرب را به وزارت حربیه تقدیم میکند، اگر محکومیت متعلق بجزاے حبس از یکسال تا سه سال، و دربارهٔ ضابطان عاید بجزاے موقوفیت رتبه باشد، مضبطهٔ دیوان حرب بوزارت حربیه تقدیم میگردد، و وزیر حربیه هرگاه مناسب دید آنرا در مجلس عسکری و یا دائره محاکمات تدقیق مینماید، و یا هیچ در اینجاها آنرا تدقیق ننموده بالذات تدقیق و تصدیق مینماید، فقط براے اجراے حکم موقوفیت که در باره ضابطان صادر گردد لازم است که با بیان ۳۰ کردن اسباب موجبه آن از حضور مبارک شاهانه اجازت خواسته شود. حکمهای جنحه که بتصدیق وزیر حربیه رسیده باشند در نزد قطعه که محکوم بدان منسوب است اجرا پذیر میگردد، منصبداران و سلاح اندازان که زیاده از یکسال بجزای حبس محکوم گردند، بعد از انکه بموجب قاعده (۱۶) معامله موقوفیت شان اجرا گردد با مضبطه که حکم حبس شانرا تا میعاد معین حاویست ، ونقل تصدیق نامه وزارت حربیه و صورت اراده سنیه که در باره شان صادر گردیده یکجا بکوتوالی تسلیم میشوند . ۴۵. - حکمهای جنحه که از دیوان حرب قوماندانی مرکزی کابل داده میشوند، از طرف قوماندان مرکز تصدیق شده نمیتوانند درجه این محکومیت هر چه و هر قدر که باشد از بهر تصدیق به وزارت حربیه تقدیم میشود ، وبعد التصدیق حکم از جانب قطعه عسکریه که محکوم بآن منسوب است اجرا پذیر میگردد. ۳۱ ٤٦- هرگاه در اثنای محاربه با دشمن جرمی که بآن ارتکاب میورزند شده فوق العاده حایز اهمیت باشد، وقوماندان قول اردو ویا فرقه مستقل درصورتیکه از یکطرف در حال لزوم ابراز نمودن یک عبرت موثره بغایت سریعی را حس کند و از طرف دیگر وقت و زمانرا باستئذان اجازت طلبیدن از وزارت حربیه مساعد نبیند، همان است که مسوولیت مضبط حکمهایی را که در بارهٔ جنایت از دیوان حرب با صادر میگردند، در عهده خود گرفته بتصدیق اجرا آن ماذون است، مگر بعدالاجرا کیفیت را با یک نقل مضبطه لفاً، و ذکر نمودن اسباب موجبه که تجاوز صلاحت خود را ایجاب نموده است تفصیلاً به وزارت حربیه به اطلاع دادن مجبور است . ٤٧- هرگاه حکمی ایکه از دیوان حرب صادر میشوند مخالف برای و قناعت ذاتی دیده شود که مجرم را بدیوان حرب تودیع نموده است، با بنیان کردن اسباب موجبه آن از طرف ۳۲ همان واقعات مضبطه با لتکرار بدیوان حرب اعاده میشود، فقط اگر دیوان حرب بر حکم سابق خود اصرار نماید قوماندان مذکور اگر در دائرۀ اختیارات و صلاحیتش باشد حکم را تصدیق میکند و یا آنکه برای تدقیق یافتن در مجلس عسکری در صورتیکه خود آرزو کند، و یا از درجه صلاحیتش بالاتر باشد بتقدیم کردن آن بوزارت حربیه مجبور است . ٤٨ـ برای محاکمه ضابطان سلاح اندازان کوتوالی و پولیس که در داخل ایالت کابل هستند، (در وزارت امنیت عمومیه) بموجب قاعدۀ (۳۱) یک دیوان حرب دائمی تشکیل میشود. محاکمه ضابطان و سلاح اندازان کوتوالی و پولیس که در ملحقات هستند بشرط بودن لا اقل سه نفر ضابطان کوتوالی و پولیس در میان اعضا دیوان حربهای دائمی که در مرکز های فرقه ولوای مستقل همانجا با یبهاستند در همانجا با اجرا میشود. از جمله جرمهای جنحه که از دیوان حرب دائمی وزارت امنیت عمومیه درباره ضابطان افراد صادر میگردد از طرف ۳۳ وزیر امنیت عمومیه رأساً بعد از تدقیق اجرا مییابد. برای محاکمه آمران کوتوالی و پولیس مرکز در صورت مراجعت بوزارت حربیه یک دیوان حرب مخصوص تشکیل مییابد، و درین دیوان حرب بهمه حال موجودیت سه نفر آمران کوتوالی ضروریست، و پیش از آنکه ایشان در تحت محاکمه گرفته شوند با بیان کردن در میان آوردن اسباب موجبه بمعرفت وزیر امنیت عمومیه از حضور همایون شاهانه اجازت خواسته میشود. بعد از تدقیق اوراق حکمیه منسوبین کوتوالی مضبطه مجلس عسکری بواسطه وزیر امنیت عمومیه بحضور اعلیحضرت همایونی تقدیم می یابد . ٤٩ - در صورتیکه موافق بنظامنامه مخصوص دولت در یک محلی حکومت عسکری اعلان کردد، محاکمه کسانیکه خواه از رعایا و نظامی با خلال و بر هم زدن امنیت خارجیه و داخلیه افغانستان تشبث ورزند یا کسانیکه بمقررات حکومت ٣٤ عسکری مخالفت کنند، در یک دیوان حربیکه بامر حکومت عسکری منسوب است و بصورت مخصوص تشکیل گردید اجرا میشود، و درین دیوان حرب حکومت عسکری محاکمه برطبق وطرزیکه در قاعده های (٣٧) و (٣٨) و (٣٩) و (٤٠) و (٤١) بیان گردیده جریان می یابد لکن حکم این دیوان حرب قطعی بوده هرگز قابل مرافعه و تمیزنیست آمر حکومت عسکری حکمهای را که حبس پانزده سال را حاوی باشد پیهم تصدیق و اجرا میکند، و حکمهایکه ازان بالاتر باشد یا حکمهای (اعدام) بوزارت حربی تقدیم مینماید، و از طرف وزیر حربیه بحضور اعلیحضرت شهریاری عرض گردیده بمنظوری ملوکانه رسانیده میشود، و در بعضی حالات در خصوص فی الفور اجرا و منظوری و جزاء اعدامیکه از دیوان حرب حکومت عسکری صادر گردد، ذات اعلیحضرت پادشاهی بآمر بزرگترین حکومت عسکری صلاحیت مخصوصه اعطا میفرمایند، و در اینصورت بعد از اجرا یافتن حکمها ٣٥ مضبطه دیوان حرب از طرف آمر حکومت عسکری بوزارت حربیة تقدیم میگردد. ٥٠ --- هرگاه در حین ارتکاب یک جرم بودن مجرم در حال جنون یعنی دیوانگی تبیین و اثبات گردد از مجازات قانونی بکلی معاف دانسته میشود . ٥١ --- هرگاه یک مجرم بنابر اطاعت به امر و اجبار یک آمر مجبر مرتکب جرمی گردد خودش از جزا معاف شناخته میشود و جزاء عیناً در حق همان آمر مجبر حکم و اجرا میگردد . ٥٢ --- هر یک از جمله فاعلین مشترک یک جرم ، مانند فاعل مستقل جزاء می بیند . * * * ۳۶ باب دوم در احکام جزائیه فصل اوّل (جنایت وطنیه و جاسوسی) ٥۳ -- هرگاه یکنفر نظامی افغانستان با دشمن متفق گردید برعلیه افغانستان استعمال سلاح نماید [ اعدام ] ٥٤ -- هرگاه یکی از تبعهٔ دشمن در اثنای محاربه از طرف افغانستان اسیر گردیده، و بعد از آنکه بر بیطرف ماندنش از هرگونه اقدام و تشبثات در حق افغانستان بناموس خود قول و سوگند نموده بمملکتش رها داده شود، و باز نقض عهد نموده با شکر بر علیه افغانستان در محاربه شریک گردد، و بار دیگر دستگیر شود [ اعدام ] ٥٥ -- هرگاه یکنفر نظامی افغانستان، قوت و یا ترتیبات موضع الجیشی قطعه عسکر را که بدان محسوب است، یا پلانهایکی ۳۷ از قلعه ہای افغانی ، و یا آنکه محل و مقدار اسلحه و جباخانه و ارزاقی که برای اداره عسکر جمع و اذخار گردیده، و یا خود نام شب و یا دیگر اسرار عسکریه را براه راست و یا بواسطه بدشمن معلوم و اشعار نماید [ اعدام ] ٥٦ ـ هرگاه یکنفر نظامی افغانی برای ترویج مقاصد دشمن با او مخابره نماید [ اعدام ] ٥٧ ـ هرگاه بعضی از افرادِ نظامی یک قلعه افغانی در صورتیکه از طرف دشمن محاصره و دوچار گردیده باشد، در میان خود متفقاً بچنان مذاکرات تشبث ورزند که قوماندان قلعه را بتسلیم شدن بدشمن اجبار و تکلیف نمایند [ اعدام ] ٥٨ ـ هرگاه یکی از تبعه افغانستان و یا از تبعه اجنبی بغرض استحصال معلومات برای دشمن بیک قلعه و یا قشله و یا خود در یک اداره خانه عسکری، و یا یک فابریکه و یا در اردوگاه ها و منزل جا های کشاده و خیمه دار اُردوی افغانی داخل شود [ اعدام ] ۳۸ ٥٩ - عسکر افغانی را در مقابل دشمن و یا اشقیای مسلح بفرار تشویق دادن و یا از جمع آوری منع کردن [اعدام] ٦٠ - از چنان وسایط و تدابیر که با اجرای حرکات عسکری اردو مانع شده تواند و یا امنیت یک قطعه و یا قراولخانه و یا دیگر ابنیه ها را در تهلکه و خطر اندازد، دشمن را خبر گردانیدن [اعدام] ٦١ - موقع های را که برای اردو کمینگاه اتخاذ گردیده باشد، بدشمن نشاندادن [اعدام] ٦٢ - جاسوس های دشمن و عسکر های دشمن را که بغرض کشف آمده باشند، دیده و دانسته پنهان کردن و یا نگاهداشتن [اعدام] ٦٣ - عسکر افغانستان را بطرف دشمن بفرار تشویق نمودن، و یا کسانیکه میخواهند بطرف دشمن فرار کند، در راه فرارشان تسهیلات بهمرسانیدن و یا بمنفعت دشمن عسکر جمع کردن [اعدام] * * * ۳۹ فصل دوم (مخالفت بفرایض عسکریه) ٦٤ ـ هرگاه یک قلعه افغانی از طرف دشمن در زیر محاصره گرفته شده باشد، و منصبدار محافظ آن پیش از استعمال نمودن کافه وسایط مدافعه که در دست دارد و بلا اکمال همه ایجابات فریضه ذمت و ناموس خود برخلاف دشمن با او صلح نموده قلعه را تسلیم نماید [اعدام] ٦٥ ـ هرگاه یک قوماندانیکه باداره یک قسم اردوی افغانستان در محاربه صحرا مأمور و معین باشد، با وجود یکه ایجابات فریضه ناموس خود را کاملا بجا آورد، ولیکن در دائره شرایط مصالحه که با دشمن عقد میکند موجب تسلیم سلاح عسکر معیّت خویش بدشمن گردد [اعدام] ٦٦ ـ هرگاه شرایط مصالحه قوماندانیکه در قاعده فوق بیان شده موجب تسلیم سلاح اردو نگردیده، تنها بعقب کشیدن اردو ٤ منتج گردد. [طرد از سلک عسکری] ٦٧ ـ هر گاه کدام نفر نظامی که پهره جاے خود را ترک کند : اوّل ـ اگر در مقابل دشمن و یا بغیان مسلح باشد [اعدام] دوّم ـ اگر در حال حضر باشد دربارهٔ منصبداران، [از پانزده روز تا چهل روز حبس] دربارهٔ سلاح اندازان [ الی ٤٠ چوب ضرب] ٦٨ ـ هر نفر نظامی که در اثنای پهره بخواب رود : اوّل ـ در مقابل دشمن و اشقیای مسلح [از یکسال تا دو سال حبس] دوّم ـ در وقت حضر [ از پانزده روز الی چهل روز حبس ] ٦٩ ـ هر نفر نظامی که موقع خدمت مأمورهٔ خود را ترک کند : اوّل ـ در مقابل دشمن اشقیای مسلح [اعدام] ٤١ دوم در وقت حضر درباره منصبداران [از شش ماه تا یکسال حبس ] در حق سلاح اندازان [از سه ماه تا شش ماه حبس ] ۷۰ هر نفر نظامی که در وقت نواختن طرم جمع و یا شیپور محمل اجتماع نیاید : درباره منصبداران [طرد از سلک عسکری] در حق سلاح اندازان [از بیست الی هشتاد چوب جزای ضرب ] ۷۱ هر نفر نظامی که بعضویت دیوان حرب مأمور بود عذرا معقول آنرا قبول نکند : در حق منصبداران [از یکماه تا سه ماه حبس ] در حق خورد ضابطان [از پانزده روز تا چهل و پنجروز حبس ریاضت ] ۷۲ هرگاه منصبداریکه بعضویت دیوان حرب معین بوده عذرا ٤٢ باوجود دیدن جزاے فوق هم بآموریت خود دوام نورزد [طرد از سلک عسکری] * * * ٤٣ فصل سئوم (عدم اطاعت و عصیان مقاومت) ۷۳— هرگاه لااقل چهار نفر نظامی در حالیکه اسلحه شان بدست بوده عصیان کنند، و به امر سختینی که از طرف مافوق شان داده شده باشد امتناع ورزند [اعدام] اگر عصیان کنندگان اسلحه خود ها را برداشته بر خلاف امر منصبداران خود حرکت کنند [اعدام] اگر عصیان کنندگان مسلح، اقلاً هشت نفر یکجا بوده بغرض نشنیدن صدای مافوق خود شماته و غوغا کنند و بعصیان دوام ورزند [اعدام] با وجود آن این جزای اعدام در باره مشوقین و محرکین عصیان و جمیع منصبدارانیکه در عصیان شامل باشند نیز حکم میشود. و در باره سلاح اندازان [از شش ماه تا یکسال حبس] ٤٤ ٧٤۔ کسانیکه از رفتن در مقابل دشمن، و یا خود از رفتن به یک خدمتیکه از طرف مافوقش با و امر شده با با وجود اصرار امتناع ورزند : اول ۔ در مقابل دشمن یا اشقیا بے سلح [اعدام] دوم ۔ در حالِ حضر در بارۀ منصبداران [از سلک عسکری طرد و از یکماه تا سه ماه حبس ] و دربارۀ سلاح اندازان [از پانزده چوب تا شصت چوب ضرب، و از چهل و پنجروز تا سه ماه جزای حبس ] ٧٥۔ در مقابل پہرہ دار آمدن و به امر (دریژ) پہرۀ دار اطاعت ننمودن : اول ۔ در مقابل دشمن با سلاح مقابل گردیدن [اعدام] دوم ۔ در حال حضر بے سلاح در مقابل پہرہ دار آمدن، در بارۀ منصبداران [از سلک عسکری طرد، و از سه ماه تا یکسال حبس] ٤٥ وبرای سلاح اندازان [از سه ماه تا یکسال حبس] ٧٦ – بسخن و یا اشاره دست و سائر اعضاء و یا بالفاظ تهدید و تخویف पहره دار را تحقیر نمودن. درباره منصبداران [از بیست و چهار ساعت تا سه ماه حبس] و برای سلاح اندازان [از پانزده چوب الی چهل چوب جزای ضرب] ٧٧ – اگر یک سپاهی برخلاف اصولیکه در نظامنامه خدمات داخلی تصریح شده بیک منصبدار کلان خود بی رعایت سلسله مراتب براه راست عرض و شکایت کند [پانزده چوب ضرب] هرگاه یک منصبدار به اینصورت عرض و شکایت نماید [یک هفته حبس] هرگاه یک چند نفر سپاهی مجتمعاً یکجا شده بلا رعایت سلسله مراتب براه راست بیک منصبدار کلان عرض ٤٦ و شکایت نمایند ، مشوقین شان [پانزده چوب ضرب و سی روز حبس ریاضت] و باقی نفری شان هر کدام [پانزده چوب ضرب و یک هفته حبس ریاضت] * * * ٤٧ فضل چهارم (مافوق را ضرب و تحقیر نمودن) ۷۸ ــ در اثنای خدمات عسکریه مافوق خود را ضرب نمودن:ـ اول ــ هرگاه اینچنین یک معامله ضرب در تحت سلاح یعنی در اثنای تعلیم و مانوره و یا در حال حرب داخل یک قطعه مسلحه عسکریه بوقوع آید [اعدام] دوم ــ هرگاه در تحت سلاح نبوده بعمل آید [از یکسال تا سه سال حبس] ۷۹ ــ هرگاه در خارج خدمات عسکریه، از سبب خدمات عسکریه معامله ضرب مافوق بوقوع آید [از یکسال تا سه سال حبس] ۸۰ ــ هرگاه در خارج خدمات عسکریه و بدون خدمات عسکریه از کدام سبب دیگر ضرب مافوق وقوع پذیر گردد [دربارۀ منصبداران علاوه بر طرد از مسلک از سه ماه ٤٨ تا یکسال حبس] و برای سلاح اندازان [از چهل چوب تا هشتاد چوب ضرب، و از شش ماه تا یکسال حبس ] ٨١ ـــ در اثنای خدمات عسکریه بر مافوق خود تشهیر سلاح نمودن، یعنی سلاح کشیدن : درباره منصبداران [از سه سال تا ده سال حبس] و برای سلاح اندازان [از دو سال تا پنجسال حبس] ٨٢ ـــ خارج خدمات عسکریه از هر سببی که باشد بر مافوق خود تشهیر سلاح نمودن . درباره منصبداران [علاوه بر طرد از سلک عسکری، از سه ماه تا یکسال حبس] و برای سلاح اندازان [از بیست چوب الی چهل چوب ضرب، و از سه ماه تا یکسال حبس ] ٨٣ ـــ در اثنای خدمات عسکریه و یا خارج آن بر ماتحت خود تشهیر سلاح نمودن [از یکماه تا سه سال حبس ] ٤٩ ٨٤ - در اثنای خدمات عسکریه و خارج آن بر هم رتبة خود سلاح کشیده و اورا ضرب نمودن : درباره منصبداران [ از دو ماه تا یکسال حبس] برای سلاح اندازان [از یکماه تا چهار ماه حبس] اگر در اثنای ضرب جرح بوقوع آید ، حکم آن بقرار تمسک القضاة الامانیه اجرا میشود. ٨٥ - در اثنای خدمات عسکریه و یا بسبب خدمات عسکریه مافوق خود را بسخن و یا اشاره دست و یا دیگر اعضای بکلاً که بطرز تخویف باشد سب و دشنام نمودن : دربارۀ منصبداران [علاوه بر طرد از سلک عسکری از سه ماه تا یکسال حبس ] و برای سلاح اندازان [ از بیست چوب الی شصت چوب ضرب ، واز سه ماه تا یکسال حبس] ٨٦ - اگر جرم سب و دشنام که در قاعدة فوق بیان گردیده خارج خدمات عسکریه و بی سبب ٥٠ خدمات عسکریه بعمل آید : در بارۀ منصبداران [ از سه ماه تا یکسال حبس ] و برای سلاح اندازان [ از یکماه تا سه ماه حبس ] * * * اه فصل پنجم (نفوذ مأموریت را استعمال بیجا نمودن) ۸۷ - هرگاه یک قوماندان عسکر، بر بالای تبعه و یا عسکری یک دولت متفق و یا بیطرف بلا سبب بلاامر و بلا مأذونیت مسلماً هجوم برد (اعدام) ۸۸ - همچنان اگر بر اراضی و حدود یک دولت بیطرف یا متفق بلا سبب و بلاامر و بلامأذونیت یکرقم اوضاع حرکات خصمانه را اجرا کند (طرد از سلک عسکری) ۸۹ - هرگاه یک قوماندان عسکری، بعد از گرفتن خبر رسمی متارکه و مصالحه هم بلا سبب بحرکات خصمانه دوام ورزد (اعدام) ۹۰ - بلاامر و بلا سبب مشروع قوماندۀ یک قطعۀ عسکریه را در عهده گرفتن و یا ترک نکردن یک قومانده که از طرف مافوق امر بترک آن صادر گردیده باشد (اعدام) ٥٢ ٩١ ـــ هر گاه یک منصبدار مافوق در حق ماتحت خود بلا سبب معقول امر ضرب بدهد، و یا آن امر ضرب را بالذات بدست خود اجرا نماید (از دو ماه تا یکسال حبس) و هر گاه ضرب ما دون برای مدافعهٔ مشروعه عن النفس و یا مدافعهٔ مشروعه عن الغیر، و یا سد و جلوگیری فرار و یا تسکین تاراج و یغما بعمل آید، ما فوق از جزا قطعاً معاف است. * * * ٥٣ فصل ششم (گریختن) ٩٢ - فرار عبارت است از جدا شدن بلااذن اجازت، یک نفر نظامی از موقع خدمت عسکری خود، و یا از همان قطعه عسکری که بآن منسوب است. ٩٣ - هرگاه یک نفر نظامی در اثنای محاربه تنها بطرف دشمن فرار کند [اعدام] ٩٤ - اگر یک چند نفر نظامی یکجا شده در اثنای محاربه بطرف دشمن متفقاً فرار نمایند، همه شان [اعدام] ٩٥ - هرگاه یکنفر نظامی در اثنای محاربه از مقابل دشمن بداخل افغانستان فرار کند [از ده سال تا پانزده سال حبس] ٩٦ - اگر یک چند نفر نظامی در اثنای محاربه از مقابل دشمن بداخل افغانستان متفقاً فرار کنند، همه شان [اعدام] ٥٤ ۹۷ ـ اگر یکنفر نظامی افغانستان در وقت صلح بلا اجازت از افغانستان بیک مملکت اجنبی برود : در باره منصبداران [ از سلک عسکری طرد، و از یکماه تا ششماه حبس ] و برای سلاح اندازان [ از چهل چوب الی هشتاد چوب ضرب ، و از یکماه تا سه ماه حبس ] ۹۸ ـ هرگاه یک سلاح انداز قطعهٔ منسوبهٔ خود را بلا اذن ترک نموده و فردای همان روز نادماً عودت نکند [ از بیست چوب الی چهل چوب ضرب ] ۹۹ ـ هرگاه یکچند نفر سلاح انداز نظامی قطعهٔ منسوبهٔ شانرا بلا اذن متفقاً ترک نموده ، فردای همانروز نادماً عودت نمایند ، سرغنهٔ شان [ از چهل چوب الی شصت چوب ضرب ] و باقی شان [ از بیست چوب الی چهل چوب ضرب ] اگر در میانه شان منصبدار باشد [ از یکهفته ٥٥ تا یکماه حبس ] اگر اضافه از یکهفته واپس نیاید [ از دو ماه تا سه ماه حبس ] اگر اینچنین فرار متفقانه در وقت حضر از افغانستان بیک مملکت خارج بوقوع آید سرکردگان و مشوقین شان [ اعدام ] بقیه شان [ هشتاد چوب ضرب، و از یکسال تا سه سال حبس ] واگر در بین شان منصبدار باشد [ از ده سال الی پانزده سال حبس ] ١٠٠ ـ هرگاه یک منصبدار بلا رخصت زیاده از شش روز بقطعه که بآن منسوب، و یا خدمتیکه بران مأموریت نیافته و یا آنکه از مدت رخصتش پانزده روز بگذرد [ از یکماه تا ششماه حبس ] اگر این حال در اثنای سفر بری بوقوع آید [ از مسلک عسکری طرد، و از ششماه تا یکسال حبس ] ٥٦ فصل هفتم (اشیای عسکریه را فروختن پنهان کردن) (وگرو نمودن و خریدن گردگرفتن چیزیکه) (فروخته شد و دزدیده شده است) (اطلاع ندادن) ١٠١ - اگر یکنفر نظامی اسپ و یا از اسلحه و جبه خانه و یا یکی از تجهیزات عسکریه سرکاری از قبیل کربند و قابجوقه پشت و خیمه و غیره را بفروشد [اشیای فروخته شده از کسیکه خریده است واپس گرفته میشود اگر استرداد آن ممکن نباشد قیمتتش ازوی بقسم تاوان گرفته میشود، و همان نفر نظامی که اشیا را فروخته است، از ششماه تا یکسال حبس] ١٠٢ - کسیکه دانسته اشیای عسکری سرکاریرا بخرد، و کسیکه فروخته شدن اشیای عسکری سرکاریرا دیده پنهان کند هر کسیکه باشد [از دو ماه تا یکسال حبس] ۵۷ ۱۰۳ - از قسم البسه و کالا و بوت، و از همین قبیل اشیای عسکریه سرکاریرا فروختن [از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب] ١٠٤ - کسیکه دانسته اینگونه چیز ها را بخرد، و یا فروخته شدن آنرا دانسته پنهان کند : درباره سلاح اندازان [از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب] و درباره منصبداران و یا یکی از رعایا [از پانزده روز تا چهل و پنجروز حبس] ١٠٥ - جبه خانه و اسلحه و البسه و سائر اشیائی را که برای خدمت عسکریه داده شده باشد بیکطرفی پنهان کردن : درباره منصبداران [از چهار ماه تا یکسال حبس] برای سلاح اندازان [از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب، و از یکماه تا سه ماه حبس] ۵۸ ۱۰۶ - از البسه و اشیای سائره که از طرف دولت برای خدمت عسکری داده شده باشند گرو نمودن : در باره منصبداران [از یکماه تا چهل و پنجروز حبس] وبرای سلح اندازان [از پانزده چوب تا چهل چوب ضرب] اگر اسلحه را گرو نمایند برای منصبداران [از سه ماه تا ششماه حبس] برای سلح اندازان [از چهل چوب تا شصت چوب ضرب] ۱۰۷- کسانیکه اینگونه اشیا را گرو بگیرند در باره سلح اندازان [از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب] و برای رعایا و منصبداران [از ده روز الی یکماه حبس] ٥٩ فصل هشتم (سرقت اشیا و اموال عسکریه) ١٠٨ — هرگاه یک تحویلدار و یا یکنفر نظامی که باداره محافظه پول و ذخیره مخصوص ادارۀ عسکری، و بمحاسبه هر نوع اسباب و نقود نفری نظامی مأمور بوده، از میانه آن یک مقدار را بدزدد (بعد از تاوان از سه سال تا ده سال حبس) هرگاه قیمت آن زیاده تر از پنجهزار روپیه باشد، و یا مال مسروقه عبارت از اسلحه و جباخانه باشد (اعدام) ١٠٩ — اگر دزد مأمور اداره و محاسبه اشیا و نقودیکه در قاعده فوق ذکر شد نه باشد (بعد از تاوان از یکسال تا سه سال حبس) اموال اشیای عسکریه تحویلی خود را برای منافع شخصیه خود تجارت و استعمال نمودن (از سه سال تا چهار سال حبس) ۶۰ ۱۱۰ در خانه یکی از رعایا مهمان گردیده، یکی از اسبابهای خانه صاحب خانه را خفیه گرفتن : درباره منصبداران [از سلک عسکری طرد، واز یکسال تا سه سال حبس] برای سلاح اندازان [از بیست چوب الی شصت چوب ضرب، واز سه ماه تا یکسال حبس] ۱۱۱ در هر جا و هر موقع که باشد هرگاه یک منصبدار یکی از اسباب و یا نقود دیگر رفقای خود، و یا از سلاح اندازان را بدزدد [بعد از تاوان از سلک عسکری طرد میشود، و برای جزای دزدی بمحکمه عدلیه سپرده میشود] ۱۱۲ همچنان سلاح انداز انیکه اشیا و نقود منصبداران را بدزدد [ بعد از ادای تاوان از سه ماه الی ششماه حبس، و برای جزای دزدی بنظامنامه جزای عمومی محکوم میشود] ۶۱ اگر اشیای دزدیه شده از نوع اشیای خسیسه باشد [ شدیداً توبیخ و تکدیر ] ۱۱۳ - سلاح انداز انیکه پول و دیگر اشیای رفقای خود را بدزدند [ بعد از تاوان، از پنجاه تا شصت چوب ضرب ] ١١٤ - غیر از صورتهائیکه در قاعده های فوق بیان شد منسوبین نظامی که مرتکب جرایم سرقت عادی گردیده باشند، بموجب نظامنامه جزای عمومی مجازات میشوند . * * * ۶۲ فصل نهم (تاخت و تاراج) ۱۱۵ـ بصورت مسلح و یا غیر مسلح مجتمعاً و علناً دیوار ها و دروازه ها را شکستانده و مردم را زیر جبر و تشدد گرفته، گدام و ارزاق و امتعه و اشیاء اینها را تاراج نمودن [اعدام] ۱۱۶ـ اگر در میانه این غارتگران یک و یا چند نفر مشوق و یا منصبدار باشند [تنها مشوق و منصبدار ها اعدام] باقی [از یکسال تا ده سال حبس] ۱۱۷ـ بناهای عسکریه و استحکامات، و فابریقه‌های عسکریه را قصداً آتش زدن، و یا به نقب پرانیدن [اعدام] ۱۱۸ـ اگر فعل تخریب بصورت آتش زدن و نقب پرانیدن بوقوع نیاید، و به استعمال بعضی آلات مخصوصه دیگر واقع شود [اعدام] ۶۳ ۱۱۹ - اسباب مدافعه و مهمات حربیه و گدام و جباخانه و خرچها هرگونه لوازمات عسکریه دولت را تخریب نمودن : اول - در مقابل دشمن در اثنای جنگ [اعدام] دوم - در وقت حضر [از یکسال تا سه سال حبس] ۱۲۰ - اسلحه و تجهیزات و لوازم عسکریه سرکاری که برای خدمات عسکریه، برای خودش و سایر نفری نظامی داده شده باشد، قصداً تخریب نمودن، و یا خود حیوانات سواری و باربرداری که در خدمات عسکریه از آنها کار گرفته میشود قصداً سقط و تلف کردن : درباره منصبداران [بعد از تاوان از مسلک عسکری طرد و از ششماه تا یکسال حبس] و برای سلاح اندازان [بعد از تاوان از سه ماه تا ششماه حبس] ۱۲۱ - مسوده ها و یا کتابهائیکه بسمت نظامی متعلق باشد، و یا مضبط هائیکه احکام دیوان حربه را دارا باشند با متعلقات آن قصداً خراب کردن، و یا سوختاندن یا محو نمودن [از یکسال تا پنجسال حبس] ٢٤ فصل دهم (ساخته کاری نمودن در اداره عسکریه) ١٢٢ ـ در دفترهای برآورد تنخواه زیاده از موجود عدد عسکر و حیوان و در دفترهای خرج زیاده از صرفیات واقعه اخراجات را نشان دادن [از سه سال تا ده سال حبس] ١٢٣ ـ مهر و سندات و اوراق و دفاتریکه بخدمات عسکریه متعلق باشند، تقلید کردن [از سه سال تا پنجسال حبس] ١٢٤ ـ مهر رسمی را که بدستش بیاید، برای اینکه موجب ضرر دولت و یا عسکر معیت او گردد، به پنهانی استعمال کردن [از پنجسال تا ده سال حبس] اگر اندازه ضرر زیاده از پنجهزار روپیه باشد [اعدام] * * *