# Lāyiḥah-ʼi shirkat-i tijārat-i pūst va pashm va sang-i lājavard va qālīnلاىحۀ شرکت تجارت پوست و پشم و سنگ لاجورد و قالين # adl0509 # Kabul], Maṭbaʻ-i Tijāratī, 1302 [1923] # Transcribed by gemini-3.1-pro-preview, 2026-08-09. # Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. # Text: CC0. Images: New York University Libraries, public domain. --- page 1 --- هو لایحه شرکت تجارت شعبه پشم و پوستک و ابوزه و قالین [ILL] [ILL] [ILL] --- page 2 --- هو لایحهٔ شرکت تجارت پوست و پشم و سنگ لاجورد و قالین بمطبع تجارتی (کاظمی) باهتمام سکرتر امان الله (بازمحمد) بتاریخ ۵ جوزا ۱۳۰۳ طبع گردید تعداد طبع ........... (۲۰۰) جلد --- page 3 --- الله خیر الاسماء لایحه شرکت تجارت پوست و پشم و سنگ لاجورد و قالین مقدمه مقصد اسم شرکت و مرکز شرکت ۱- در افغانستان بنابر مساعده دولت علیه افغانستان یک شرکت پوست و قالین و پشم و سنگ لاجورد تشکیل کرده میشود نام این شرکت شرکت (تجاریه افغانیه ) است --- page 4 --- ۲ ۲- مقصد شرکت باصول منتظم در او پوست و قالین و پشم و سنگ ایر وطن افغانستان را خریداری کرد تجارت به اوروپا و سائر ممالک در فرستادن و در مقابل قیمت آن بقدر ما کارآمد افغانستان را خریداری کرده مع و بطور مشروع اجرا تجارت نمودن یک ۳ - مرکز شرکت در افغانستان کابل استجو بنابر لزوم و احتیاج در شهرهای خا کند نمایندگان شرکت و یا شعبه های خری موجود میباشند و یا نمایندگان تا ازیر --- page 5 --- ۳ و در افغانستان خرید و فروش اموال تجارتی این شرکت را اجرا میدارند. فصل اوّل: (سرمایهٔ شرکت و صورت تشکیل آن) سرمایهٔ ابتدائیهٔ شرکت (۱۵۰۰۰۰) روپیه معین و بر حصه ها منقسم شده است که قیمت یک حصه یکهزار روپیه کابلی میباشد هر شخص تبعه افغانستان که آرزوی مشارکت کند وجه نقد تأدیه کرده از سندات حصهٔ مذکور خریداری کرده میتواند سرمایهٔ شرکت را که این حصه ها مرکب میباشد بنا بر لزوم وقوع --- page 6 --- ٤ کار شرکت بموجب قرارداد مجلس عمومی حصه داران را یکدفعه یا بدفعات متعدد ایزاد کردن جائز و ممکن است و در زمانی تزئید سرمایه شرکت که تا دو چند باید قرار شود به وزارت تجارت اطلاع دادن آن ضروریست نمونه سندات حصه شرکت باین لایحه مربوط است و سه قطعه آن به وزارت تجارت سپرده و در آنجا مخاز کرده میشود . ۱۵ - در زمانیکه تمامی سرمایه ابتدائیه شرکت نظرم کسانیکه آرزوی خریداری دارند تعهد باشـ --- page 7 --- و تمامی مبلغ آن بخزینۀ شرکت تودیع شدو شرکت مذکور بصورت انتظام بیاید. در حین تادیۀ قیمت سندات حصّہ براے هر شخص مطابق وجۀ اشتراک نشان داده میشود و این اشخاص از اعضاے شرکت مذکور شمرده میشوند و از فوائد و منافع شرکت استفاده کرده میتوانند. سندات مذکوره از طرف رئیس و معاون سرکاتب مجلس اداره امضا کرده و باصحاب آن داده میشود. سندات حصّه بنام اصحاب شاں نوشته است --- page 8 --- ۶ دویسه حصه اسم و ولد و سکونت هر کدام علی الترتیب با تعداد نومره مسلسل سندات نوشته و ثبت قید اداره شرکت گردیده برای اصحاب آن داده میشود. ۹: ۸:- یک قسم سند حصه را برای تسهیل کار و معاونت از طرف حکومت خریداری نیز جائز و ممکنست در اینصورت از طرف حکومت در مجلس عمومی شرکت هم وکیل موجود میباشد اما وکیل مذکوره نظر به شرکا نسبت سایر حقه حق زیاد ندارد و در مجلس عمومی وظائف خود را مساوی اعضا دیگر ایفا میکند. ۱۰: --- page 9 --- فصل دوّم (اداره و امور داخلهٔ شرکت و اصول) (تفتیش آن) ۹ : امور و معاملات شرکت از طرف مجلس اداره شرکت ایفا کرده میشود مجلس اداره از سه نفر کم و از پنچنفر اضافه نمیشود و موعد مأموریت نفری اداره سه سال است بعد از انقضای مدّت مأموریت آنها عوض شان نفری جدید تعیین کرده میشود و یا بتکرار انتخاب همان نفری جائز و ممکن است . ١٠ : اعضای مجلس اداره شرکت از طرف هیئت مجتمعه --- page 10 --- مجلس شرکت انتخاب کرده میشود و مجلس عمومیهٔ شرکت از نفری که سندات شرکت را خریداری و باین شرکت اشترا کرده باشند مرکب است . ۱۱ - اعضاء مجلس ادارهٔ شرکت از اشخاصی برای ادارهٔ شرکت اختصاص دارن و اعتماد مجلس عمومی را داشته باشند از الی پنجنفر تعیین کرده میشوند، از جمله افرا مذکوره بنابر انتخاب اعضاء مجلس عمومی یکنفر رئیس و یکنفر معاون و یکنفر سرکاتب معین میشوند . --- page 11 --- مجلس ادارۀ شرکت در کابل بطور دائمی اجتماع ورزیده وظائف ادارۀ شرکت را ایفا میکنند. ۱۱- صورت انتخاب اعضا مجلس ادارۀ مطابق ذیل است :- بعد از تکمیل سرمایۀ شرکت همه حصه داران برای تعیین نفری مجلس ادارۀ کابل اجتماع میکنند و نفری مجلس مذکور را انتخاب مینمایند و همچنین از عین نفری اعضای شرکت یا از خارج دو نفر مفتشین نیز انتخاب و تعیین کرده میشوند. --- page 12 --- ۱۰ ٢٣:- اگر یکی از اعضای مجلس اداره استعفا کند از طرف باقی نفری آن بعوض این اعضا بطور موقتی دیگر اعضا تعیین کرده میشود مأموریت آن بزمان اجتماع عمومی حصه داران معتبر شناخته میشود و در زمان اجتماع عمومی حصه داران مأموریت این یا تصدیق یا عوض او دیگر اعضا انتخاب و تعیین می شود . ٢٤:- مجلس اداره علاوه بر ادارهٔ مصالح شرکت ، هر سالی یک حساب شرکت --- page 13 --- ١١ تنظیم کرده بمجلس عمومی یعنی بحضور عموم ی آن حصه داران و یا وکلای شان عرض و اظهار مینماید رئیس مجلس اداره بنا بر صوابدید آن دیگر اعضا در محاکم افغانستان و یا در محاکم سائره بخصوصات معاملات شرکت اقامه دعوی کرده و یا بدعوی مدعی علیه اثبات وجود نمود میتواند : ب ـ مجرا امور و معاملات شرکت از قبیل خرید مال و روانگی آن و فروش یا اینکه از خارج در مقابل وجه فروش مال شرکت می آید و استخدام عمله و تنظیم حسابات شرکت --- page 14 --- ۱۲ و مخابرات داخله و خارجه آن از وظیفه مجلس اداره شرکت شمرده میشود ۱۸ ۱۶- اشیاء تجارتی این شرکت باصول بسیار درست مطابق اصول مروجی در مواضع مطلوبه فرستاده میشود ۱۷- تحصیل معلومات قیمت پوست قره قل و کرک و سنگ لاجورد از داخل و خارج بوسیله ۱۹ مکاتیب و پیامهای تلگرافی و سنجیدن ان با حصص معامله شرکت و بدست آوردن اشیاء داخل مملکت با حسن انتظام روی ۲۰ و فرستادن آن وظیفه مجلس داره --- page 15 --- ۱۳ شرکت است ۱۰ - وجه فروش اشیای مذکوره را از اروپا اجناس کار آمد مملکت افغانستان که در آن فائدة شرکت متصور باشد خواسته میشود تنظیم این کار نیز وظیفة مجلس اداره میباشد. ۱۱ - فروش اشیا مذکوره در خارج یا بذریعه نما یندگان تجارتی افغانستان، یا بذریعة مأمورین مخصوصه شرکت اجرا میشود . ۱۲ - انچه اجناسیکه از فروش پوسته قا سنگ لاجور و تجارتی شرکت خواسته میشود --- page 16 --- ١٤ بذریعة مجلس اداره در داخل مملکت بفروش میرسد و نفع و نقص آن نیز باعضای شرکت تعلق میگیرد ٢١:- حساب خرید و فروش و مصارف شرکت باصول جدیده تجاریه از طرف سرکاتِب ترتیب و اجرا کرده میشود در آخر سال حسابات شرکت را تنظیم کرده خلاصه آن یک راپورتی برابر اور با در حین ملایم عمومی اعضای شرکت داد و یک با حساب با تکت با خرید و فروش وقوع مصارف نیز بادارة شرکت بوجود میاید. --- page 17 --- ۱۵ -٢١- تفتیش شرکت مطابق ذیل بدو قسم اجرا کرده میشود :- الف :- تفتیش امور و معاملات داخله و حسابیۀ شرکت باوقات مختلفه ب :- تفتیش حساب های عمومی شرکت را آخر سال برای تنظیم راپورټ . اگر در حین تفتیش معاملات خلاف اصول تجارتی معاینه کنند هیئت عمومی شرکت اعضای هیئت اداره را تبدیل کرده میتوانند . --- page 18 --- ١٦ فصل سّوم (مجلس عمومی هیئت شرکت) (یعنی عموم حصه داران) ٢٣ - عموم حصه داران شرکت علاوه برانچه ٢٥ در ماده ( ) نشان داده شده است هر سال یکدفعه در کابل اجتماع کرده از امور و معاملات شرکت و از گنجایش آن با خبر کرده میشوند . ٢٤ - در هیئت عمومیه اولاً راپورت مکمل معاملات شرکت که از طرف مجلس اداره تقدیم کرده میشود خوانده و پس از ان --- page 19 --- ۱۷ راپورت را مفتشین ملاحظه میدارند هیئت عمومیه بعد از ملاحظه راپورت تأسی شرکت مذکور حسابات و اجراءات را قبول و یا مجلس اداره را تبدیل کرده میتوانند. ۲۵ : مقدار حصه تمتع که بر احصه داران داده میشود بنابر تکلیف مجلس اداره از طرف هیئت عمومیه تقسیم میشود . علاوه بر آن همه نفری حصه داران در با . ترقی شرکت افکار و رای خود را در زمان اجتماع عمومی لساناً و یا تحریراً پیش نهاد نموده میتوانند پیش نهاد های مذکور را اعضا --- page 20 --- شرکت درین مجلس بنظر دقت و غورگ[؟] آنچه خیر و بهبود شرکت ملاحظه شود[؟] بموجب آن تعمیل کرده میشود . ٢٦- مذاکرات مجلس عمومی از طرف کات[؟] بیک کتاب قید کرده و از طرف ری[؟] هیئت عمومیه و اعضا موجوده دست[؟] کرده میشود قرار دادیکه از طرف هی[؟] عمومی مجلس داده میشود برای اعض[؟] شرکت مرعی و معتبر است . --- page 21 --- ۱۹ فصل چهارم (حسابات سنویه شرکت) ١ سنه مالیه شرکت از ابتدا نوروز آغاز کرده تا بروز نوروز سنه آتیه اختتام می پذیرد امسالی سنه مالیه شرکت از زمان تشکیل آن تا به نوروز سال آینده معتبر است . ٢ مجلس اداره هر سال چهل روز پیش از اجتماع عمومی حصه داران دفاتر مکتوبه و رقومات شرکت و دفتر موازنه شرکت مفتشین شرکت تودیع مینماید شخص مذکور --- page 22 --- از دفاتر موجوده را پورت تصفیت خود را تنظیم کرده بمجلس عمومی حصه داران عرض مینماید هر حصه دار قبل از اجتماع مجلس عموی با داره شرکت مراجعت نموده صحت حسابات مذکوره را تدقیق کرده میتواند فصل پنجم (صورت توزیع منافع ) ۲۹- بعد از وضع مصارفات شرکت در معارض محافظه آلات و ادوات شرکت او معاشات مأمورین و مصارفات سائره مبلغیکه از روی تجارت --- page 23 --- اضافه همان تمتع شمرده میشود و صورت تقسیم تمتع مطابق ذیل میباشد اوّل:- فیصد پنج از مبلغ تمتع احتیاط نگاه کرده در سرمایه تجارت افزود کرده میشود. دوّم:- فیصد سه برای اعضای مجلس اداره مفتش مامورین سائره بطور مکافات، بنابر قرار داد مجلس عمومی تعیین کرده میشود . سوّم:- مبلغ متباقی تمتع مابین عموم حصه داران نسبت بحصۀ اشتراک شان --- page 24 --- ۲۲ تقسیم کرده میشود . ٣٠ - اعضای شرکت بعد از انقطاع محاسبه سالانه فائده سالانه خود را اگر نقد خوان کند برایشان داده میشود و اگر فائده خود را بشرکت بیفزایند سند حصه شرکت برا ٣٢؟ شان داده میشود در آینده هم در نفع نقص از ان وجه حصه میبرند . ٣١ - اعضای شرکت در بین سال از وجه شرکت و یا اثر فائده آن چیزی از اداره شرکت گرفته نمیتوانند . ٣٢ - اشخاصی که اند و حب خارج نمودن خود را --- page 25 --- از شرکت داشته باشند همین سال ممکن است بعد از قطع محاسبه سال جاریه در ابتدا سال بشرکت مراجعت نموده حصه خود را بخود شرکت فروخته میتواند. ۳۲ - اعضا شرکت هر وقت سند حصه خود را بدیگر اشخاص تبعه افغانستان فروخته میتوانند اما نفع و نقص همان سال اسهام مذکور بشخصیکه نام او داخل شرکت است عاید و راجع میباشد در سال آینده نام خریدار حصه داخل اعضا شرکت گردیده نفع و نقص آن بخریدار جدید حصه عاید میشود. --- page 26 --- ٣٤ :- حصه احتیاط فقط برأى مصارف فورا و غیره ملحوظ است زمانیکه فایده بانک و شرکت میرسد پس از ان تفریق میشود در تمتع شرکت لازم و ضرور نیست . ٣٥ :- در زمان فسخ شرکت حصه احتیاط نیز شرکاء نسبت بوجه شان تقسیم کرده میشود . فصل ششم : ( فسخ شرکت ، قطع معاملات آن ) ٣٦ :- مجلس اداره هر زمانیکه لزوم و ضرورت هیئت عمومی شرکت را باطلاع و خبراء --- page 27 --- ٢٥ و برای فسخ شرکت و قطع معاملات تکلیف مینماید. ٣١- در زمان ضرر و زیان شرکت تابد رجه که به ثلث سرمایه برسد هیئت اداره برای دعوت عمومی شورا میدهد ٣٢- در زمان فسخ شرکت و قطع معاملات از طرف هیئت عمومیه شرکت برای قطع و تصفیه حسابات شرکت مأمورین تصفیه تعیین کرده میشود هیئت عمومیه در زمان فسخ شرکت همه حقوق و صلاحیت که درین لایحه مندرج است دارای میباشد مأمورین تصفیه حسابات مطابق قرارداد هیئت عمومیه حسابات و اموال شرکت را سنجیده و بعد از تأدیه دیونات شرکت مبالغ --- page 28 --- ٢۶ مباقیه را بین شرکا مطابق حصص انها تقسیم میکنند. ۳۹ - برائے قرار دادن فسخ شرکت در هئیت شرکت لازم است که لااقل دو ثلث شرکا شرکت موجود و حاضر باشند. فصل هفتم ۴۰ - بعد از تشکیل شرکت مدت یکماه کیفیت تشکیلی شرکت در کابل بجرائد محلیه برائی عموم نشر و اعلان کرده میشود. ۴۱ - شرکت برائی عموم تبایع افغانستا یک بیان نامه نشر و اعلان کرد --- page 29 --- ۲۷ و در آن بیان نامه مواد اساسیه این نظامنامه شرکت را توضیح میدارد. ده نسخه چاپی این نظامنامه بوزارت تجارت داده میشود شرکت همچنین ہر سال یک جدول از قسم حاصلاً اخراجات یک جدول موازنه تجارت تقدیم میدارد لویه اعضای نفری رئیس [ILL] محمد عظیم [ILL] عبدالحق [ILL] محمود [ILL]