Afghanistan Digital Library
adl0485
http://hdl.handle.net/2333.1/hx3ffbsb
This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.
All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu
Nezāmnāma-ye
vezārat-e ma'āref 1300 / 1921
( نظامنامه وزارت جلیله معارف )
افغانستان
٤٠٠
جلد
در مطبعه تیپوگرافی دار السلطنه کابل
طبع گردید سنه ١٣٠٠
( ۲ )
بسم الله الرحمن الرحيم
نظامنامۀ وزارت جليلۀ معارف
معلوم است که ترقی یا انحطاط دولت وملت همين بر قواعد
وقوانینی متوقف است که حسب آنها در يك ايالت اجراآت میشود.
یعنی اگر دولتی قواعد مقبولی را در اجراآت امور متداوله معموله
خود دارا باشد وسایط بهبودی و ترقی خودش را بسهولت هرچه تمامتر
تصاحب نموده راه تعالی فوق العاده برای خود میکشاید زیرا توضيع
قواعد معقول و درست مستلزم میگرداندر فاه وراحت افراد يك
ملت را مبرهن است که چون افراد يك ملت بشد نجه سوء تفا
همات وعدم تحديد حدود واختيارات گرفتار نباشند در کمال اطمینان
وانشراح قلب ادای فريضۀ خود شانرا مینمایند. برخلاف این فقدان
قوانين وضوابط معينه باعث میشود تكليف وانحطاط يك دولت
را ، چه بسبب عدم نسق ونظم يك اختلالی در امور عموميه عارض
گردیده منجر بانقراض آن میگردد بناء عليه حضور شاهانه ما
همچه لازم دید که در اینوقت محض تامين مآل ملك وملت وادامه
اقبال افراد رعیت شاهانه ما در بارۀ روابط ومناسبات امور و تحديد
( ٣ )
اختیارات اولیای آنها قوانین اساسیه جدا کانه وضع شود تادر
اجراآت امور دولت اختلالی رو نداده همه وزارت ها و دوائر
حکومتی بدون تحمل مشاق وتکالیف مفرطه بادای فریضه خودها
پردازند - اينك از آنجمله است نظامنامه وزارت جلیله معارف
که قواعد وضوابط مندرجه آنرا ملایم بهبودی و توسعه معارف
در مملکت افغانستان دانسته آنرا در زمره نظام دولت مقدسه
افغانستان اد خال نمودیم .
( ۱ ) موضوع وصورت تشکیل وزارت معارف
قاعده ١ : - وزارت معارف که مأمور است باتخاذ چنان تدابیری که
در راه ترقی و تعمیم علم و معرفت در افغانستان
مساعد باشد و عموم مکاتب و مدارس باستثنای مکاتب
حربیه از طرف وزارت موصوفه انتظام و اداره
میشود ، مرکب و متشکل است از اشخاص
ودوائر آتیه
قاعده ٢ : - شخص اول که وزارت بوجود او منحصر
است وزیر معارف است بايك نفر مستشار او
قاعده ٣ : - مدیریتهای داخل وزارت
( ١ ) مدیریت تفتیش عمومی معارف
( ٢ ) مدیریت تنطیمات
( ٣ ) مدیریت تحریرات و اوراق
( ٤ ) مدیریت محاسبات عمومی
( ٤ )
ملحوظه : برای هر يك از دو مدیریت اول يكنفر
مدير و يكنفر معاون و يك نفر سر کاتب باشد
و برای مدیریت ( ٣ ) يك نفر مدير و سه نفر محرر
و برای مدیریت ( ٤ ) يكنفر مدير و چهار نفر محرر
قاعده ٤ : - مدیریتهای تدریسات معارف
( ١ ) مديريت تدريسات ابتدائی و رشدی
و اعدادی مدرسه حبیبیه
( ٢ ) مديريت تدريسات ابتدائی و عالی و عالی
مدرسة العلوم شرعيه
( ٣ ) مدیریت مکاتب السنه
( ٤ ) مديريت مكاتب صنائع نفیسه
( ٥ ) مديريت دار المعلمين ابتدائی
( ٦ ) مدیریت عمومی مکاتب ابتدائيه شهر کابل
( ٧ ) مديريت عمومی مکاتب ابتدائیه شش
گروهی شهر کابل .
( ٨ ) مدیریت های عمومی معارف هر نائب
الحکومه گی و حکومت های اعلی و حکومت های کلان
ملحوظه : برای هر مدیریت يكنفر مدير
و يكنفر معاون و يك سر كاتب و برای هر مدیریت
عمومی علاوه از سر کاتب يكنفر محرر هم باشد .
( ٥ )
قاعده ٥ : - وجوديك ( انجمن معارف عمومیه ، ) که مجلسی
است مرکب از (۱۰) نفر اشخاص فاضل با کفایت
و درایت و در خود وزارت در ایام مخصوصه بجهت
مشوره و مذاکره در امور علمیه و وسائل تعمیم
و ترقی معارف منعقد می شود برای وزارت
معارف لازم است .
قاعده ٦ : - وجود يك ( دار التأليف ) که محفلی است
در خود وزارت و مؤلفين و مترجمين فاضل
هر روزه در انجا حاضر گشته کتب و رسائل مفیده
حسب تجویز وزارت تالیف و ترجمه می نمایند ،
در وزارت لازم است .
(۲) وظائف مامورين و عمله وزارت معارف
قاعده ۷ : - وظائف وزیر معارف -
(۱) ریاست وزارت وجميع مدارس ومكاتب
باستثنای مکتب حربیه .
(۲) صدارت انجمن معارف .
(۳) مراقبت تألیفات غیر رسمی .
(٤) تأسیس مکاتب و تشکیل مديريتها
و فرستادن مدیرها .
(٥) ملاحظه راپورت معارف ولايات و محالات.
(٦) انصرام دادن اموریكه در دول خارجيه
(٦)
با سفرای متبوعه وغیره واقع میشود.
(۷) اعطای شهادت نامه ها وتصدیق خطها
ونشانها.
(۸) تعیین وتصویب تنخواه مأمورین معارف
(۹) نگرانی وذمه برداری کافه امور
وزارت معارف.
ملحوظه: — فریضه مستشار، مستشار در هر امر مشوره طلب
باوزیر مشاوره می کند و در غیاب وزیر عیناً
دارای اختیارات خود وزیر بوده اجراآت می نماید.
قاعدۀ ۸ اختیارات وزیر معارف
(۱) عزل و نصب عمله وزارت از مدیر گرفته
تا بجپراسی، و ترقی و تنزل مواجب شان بقرار قاعده
(۲) صرف نمودن هر قدر مبلغی که بکار معارف
باشد از بست معینه بدستخط خود. حکم ساختن
اسباب لازمه تا بدو هزار روپیه سالانه بر ماشین
خانه بدستخط خود صادر کردن.
(۳) صرف نمودن سه هزار روپیه سالانه بر
تعمیرات لازمه بدستخط خود.
(٤) بعضاً وزیر معارف در يك مكتبى میرود
بعضی اطفال را می بیند که در حصول درس خود
(۷)
شان خیلی کوشان اند . و یا بعضی معلمین را
مشاهده می کند . که در ادای وجیبه ذمه خود
سعی فوق العاده نموده اند . یا شخصی کتابی تألیف
یا ترجمه کرده به وزارت تقدیم می کند . برای
همچو اشخاص وزیر مجاز است تا مبلغ بیست
هزار روپیه فی سال از بست مقرره وزارت محض
تشویق و تحریص دیگران و ثمره سعی اوشان بطور
انعام برای شان بدهد .
(۶) طلب کردن کتب و غیره سامان لازمه
تعلیم از خارج تا مبلغ بیست هزار روپیه کله دار فی سال
و ارسال بعضی کتب مؤلفه یا ترجمه شده برای چاپ
شدن در هندوستان یا دیگر جای .
(۳) انجمن معارف
قاعده ۹ : -- این انجمن حهة فراهم نمودن و اندیشیدن وسائل
نجاح و بهبودی اولاد وطن و سر رشته اصلاحات
تعلیمی آنها معین و منصوب گردیده تا اشخاص
دانا و هوشمند یکجا گردیده ذرائع و وسایطی را
که باعث سرعت انتشار علم و دانش و سبب مزید
فهم و بینش اولاد وطن عزیز گردد روی کار
(۸)
آورند - محل اجتماع اعضای آن در خود وزارت
جلیله معارف میباشد .
قاعدهٔ ۱۰ : - اعضای مجلس بقرار قواعد و ترتیبات آتیه در
ابراز خدمت خودها مجبور اند .
(۱) وقت اجتماع در هفته دو روز از ۹ الی ۲
در روزهای کرم و از ۱۰ الی یک روزهای سرد
(۲) ریاست مجلس ذاتاً بخود وزیر معارف
متوقف است و در صورت غیاب شان به مستشار
تعلق دارد .
(۳) اعضای مجلس : مستشار ، مدیران
(مدرسه و مکاتب) ، مدیر دارالمعلمین ، مفتش
مکاتب منشی وزارت و بعضی از معلمین مدرسه و
پنج نفر از فضلای دولت .
(٤) در اظهار رای هر یک از اعضای مجلس
اختیار کامل دارد تا احدی رأی خود را تابع
و تالی رأی دیگری نکرداند و هر چه را که برای
خود موجب بهبودی و خیر دولت و ملت داند
بدون تردد و اندیشه در معرض ظهور آرد .
قاعدهٔ ۱۱ : - فرایض انجمن معارف
(۱) تنظیم پروگرام مکاتب ابتدائیه ، رشدیه
اعدادیه .
( ٩ )
( ٢ ) اداره جمع نمودن اعانه معارف
وتوسیع دائره آن .
( ٣ ) سررشته تالیف و ترجمه وتصحیح کتب
تعلیمی وتغیر وتبدل لازمه در آن .
( ٤ ) ترتیب نظامنامه های خصوصی
ودستورالعملها برای مامورین ومدیرها .
( ٥ ) تعیین اشخاص مناسب برای تالیف
و ترجمه کتب .
( ٦ ) تالیف وترجمه کتب درسی مطابق پرو
گرام وطبع نمودن آن .
( ٧ ) سررشته طلب نمودن اساتذه ، برای
تعلیم ، تالیف ، دارالمعلمین از ممالک خارج .
( ٨ ) ترتیب وطبع سالنامه وزارت .
( ٩ ) رفع نواقص علمی دارالمعلمین و تهیه
ذرائع توسعه آن .
( ٠١ ) مطالعه وخواندن اخبارها ورساله
های علمی وصناعی و نظامنامه ها و پروگرام های
وزارت معارف دول خارجه .
( ١١ ) امضا نمودن بر کتب تالیف یا ترجمه شده .
( ١٢ ) اندیشیدن ذرائع تنویر افکار
اولاد وطن .
(۱۰)
( ۱۳ ) تعیین و طلب کردن کتب مفیده برای
تعلیم ، تالیف ، ترجمه از ممالک خارجه .
( ١٤ ) تعیین اصول فرستادن اطفال وطـ
بخارج .
( ١٥ ) روزهای معینه مجلس بالضرور حاضـ
گردیدن و در صورت عذر معقول قبل از انعقاد
انجمن برای صدر اطلاع دادن .
قاعدۀ ۱۲ : ــ ,, طرز مذاکرات ,,
در وقت اجتماع اعضا منشی وزارت روز نامچه
مذاکرات را بحضور اهل مجلس بآواز بلند
قرائت میکند . بعد از آنکه همه اعضا کیفیت را
دانستند ، هريك از ایشان علیحده علیحده رای
خود را مفصلاً تبیین نموده حقیقت امر را بدون
منافسات ذاتی و اغراض شخصی اظهار میدارد و
زمانیکه از بیان خود کاملاً لب نه بندد باقی اعضا
حق ندارند لب بسخن کشایند و تردید یا تصویب
قول او را نمایند مگر در صورتیکه جزوی از رای
وی تحقیق طلب باشد .
چون يك عضو از اظهار رای خود کاملا
پرداخت و بواقی اعضا باصل و تخمبه رای او ملتفت
شدند عضو دیگر ایستاده موافق یا مخالف رای او
(١١)
اظهار رأی مینماید و على هذاالقياس همه اعضا
آرای خود شان را مبین داشته اگر همه بريك
رأى متفق کردیدند همان رأی تحریر شده همگان
بر آن امضا میکنند و اگر در خصوص يك امر
عدم اتفاق آرا مشاهده رفت واختلاف بظهور
پیوست درین صورت رأى اكثر معتبر میباشد
اگر نصف اعضا بريك رأی ونصف آنها
برخلاف آن بودند رأى رئيس بهر طرف که باشد
اکثریت همان طرف را اثبات میکند بعلاوه
رأی رئیس مساوی دو رأی میباشد
در صور مزبور فوق رأی معتبر در کتاب
نگارش یافته بامضای اعضا میرسد اگر طرف اقل
با اکثر درهمان رأى اتفاق نورزد . مجاز است که
رأی خود را جداکانه تحریر داشته تحت آن
امضا کند
حين مذاکره بريك فقره جایز نیست فقره
را که باصل فقره مبحوث فيه رابطه ومناسبتی
نداشته باشد درمیان آرند در اختتام هر مجلس کار
مجلس آینده معین میشود و در روزنامچه مذاکرات
ثبت میکردد که الى ورود روز دیگر مجلس بر آن
( ۱۲ )
هر يك از اعضا خوب غور وفكر نموده باظهار رای
خود شان مطمئن باشند .
قاعده سیزدهم : ــ وظائف مدیر مدرسه حبیبیه
(۱) جهد بلیغ در ترقی کار تعلیم مطابق پروغرام
رسمی وزارت جلیله معارف نمودن
(۲) در تربیه دینیه و اخلاقیه طلبه باقصى الغایه
کوشیدن که عقائد اسلامیه واطاعت اولوا الامر
و خیر خواهی ملت در دلهای شان راسخ و بر فروع
دینیه مطابق مذهب جناب ابو حنيفه رح عامل
ومواظب باشند .
(۳) تقرر معلمان در مدرسه بعد حصول
منظوری از وزیر معارف .
(٤) تصدیق کار هر يك از عمله زیر دست و اظهار
رای در ترقی وتنزل آن .
( ٥ ) وضع تنخواه عمله بقرار قاعده
مقرره آن .
( ٦ ) رخصت دادن عمله از جزو روز
تایك هفته . از متعلمين تادو هفته وفوق آنرا
از حضور وزیر معارف استیذان کردن .
( ۷ ) در صورت صدور امریكه مخل انتظام
وخلاف قاعده باشد معطل نمودن یكی از عمله
( ۱۳ )
از کار محوله اش و فی الفور اطلاع آنرا با کیفیت مفصل بحضور وزیر ارسال کردن .
( ۸ ) نگرانی امتحان ها کردن و کیفیت آنهارا بحضور وزیر معارف تقدیم نمودن .
( ۹ ) بعد از امتحانات خصوصی ( سه ماهه و شش ماهه ) بامعلمان در باب جمیع مطالب وکار های مدرسه مشوره و مذاکره نمودن وتجاویز مفیده را بحضور وزیر عرض کردن .
( ۱۰ ) اگر مناسب داند يك روزه تنخواه معلمین و باقی عمله را کسر کردن .
( ۱۱ ) راپورت غیر حاضرین و غیره اموریکه تعلق به تنخواه ماهوار عمله مدرسه داشته باشد امضا کرده بحضور وزیر معارف تقدیم کردن .
( ۱۲ ) برات های سامان تعلیم مصارف مدرسه را امضا نمودن .
( ۱۳ ) لااقل ده دقیقه قبل از وقت مدرسه حاضر شدن و صفائی مدرسه و باقی امکنه لازمه را معاینه کردن و رقعات رخصتی عمله و متعلمین مدرسه را بقرار قوانین مقرره امضا نمودن .
( ١٤ ) کتاب حاضری عمله و طلبه را هر روزه ده قیقه بعد از شروع کار ملاحظه نمودن .
( ١٤ )
( ١٥ ) متعلمين را بعد از ارتکاب خطئيا
بقرار قاعده مجازات جزا دادن .
( ١٦ ) وظائف امتیازی طلبه را برای ش
بحضور خود دادن .
( ۱۷ ) جدول تقسيم اوقات مدرسه
ساختن .
( ۱۸ ) بازخواست طلبه غیر حاضر را کرد
( ۱۹ ) بجای معلمین غیر حاضر ورخص
گرفته معلمینی را که اوقات خالی داشته باش
مقرر کردن .
( ۲۰ ) منازعاتیکه در بین معلمین واقع شو
تحقیقات نمودن اگر جزوی بود خود فیصله و
بوزارت عرض کردن .
( ۲۱ ) اطفالیکه میخواهند نو داخل مدر
شوند بعد امتحان قابلیت هر جماعتیکه داشـــتـ
بهمان جماعت داخل نمودن .
( ۲۲ ) در اخیر هر ماه نمره های دروس امتحا
هفته وارطلبا را در ورق مخصوص آن ثبت کر
بامضای خود جهت اولیای شان فرستادن .
( ۲۳ ) نگرانی کتبخانه ، و حکمت خان
تفتیش کامل اسباب وادوات طبيعيات وغيره را د
هفته یکدفعه نمودن .
( ١٥ )
( ٢٤ ) سررشته ونکران طبخ وفواکه بوقت
صرف متعلمين وغير آن .
قاعده ١٤ : ــ وظايف مدير دار المعلمين و مدير مكاتب شهر
ومديره مكاتب شش كروهی باستثنای دو فقره اخير
بر طبق مدیر مدرسه حبیبیه میباشد يعنی هر يك از
مديرين مذكور امور لازمه خود شان را بدون
توسط براه راست بوزارت تقديم مى تواند .
وهر يك در اداره خود اختيار كامل دارد كه يك
مدیر به مدیر دیگر تعلق ندارد .
قاعدۀ ١٥ : ــ وظائف مدیران عمومی نائب الحكومه ها ، حاكم
اعلی حاكم كلان ، مطابق مدير مدرسه حبيبيه می
باشد مكر به باعث دوری راه وزود نرسيدن خبر
فقرات ذیل در اختیارات شان افزوده شد : ــ
( ١ ) رخصت عمله از جزو روز تا يك ماه وزياده
برای را به وزارت اطلاع فرستادن .
( ٢ ) راپورت غير حاضری وغیره اموريكه
تعلق به تنخواه ماهوار عمله مكاتب داشته باشد امضا
کرده بدفتر محال فرستادن .
( ٣ ) در ظرف يك ماه مكاتب ده كروهی
و در ظرف سه ماه یکبار عموم مكاتب متعلقه خود
را معاینه کردن .
( ١٦ )
( ٤ ) منازعات که متعلق مکتب در بین عمله و
شود تحقیقات آنرا نمودن اگر فیصله آن داء
دائره اختیار او بود خود فیصله و الا بوزار
مراجعه کردن و حسب الحکم آن مجرا نمودن
( ٥ ) راپورت مفصل محاسبات را برای مد
محاسبات وباقی اموررا بنظارت ماهوار فرستادن
( ٦ ) اجرای بعضی ضروریات را از قبیل م
کردن غیر حاضرین وبدست آوردن چپراسی
درصورت ضرورت بحکومت مراجعه کردن
قاعدة ١٦ :ـ وظایف سرمعلم ها
( ١ ) انتظام داخلی مکتب :
( ٢ ) ساختن جدول تقسیم اوقات معلمین
حاضر بجای معلمین غیر حاضر .
( ٣ ) ده دقیقه قبل از وقت آمده حاضری
عمله وطلبه را دیده در کتاب حاضری داخل کرد
و درصورت وجود میرزا ملاحظه کتاب حاضری
نمودن .
( ٤ ) کیفیت مکتب را در هفته یکروز برای
مدیر مکاتب ارسال داشتن .
( ٥ ) معاینه وانتظام صفائی مکتب را بکمال
نمودن .
( ۱۷ )
( ٦ ) معاینه طرز تعلیم معلمین را نمودن
و کیفیت نواقص تعلیم را بازای خود نزد مدیر
مكاتب فرستادن .
( ۷ ) جدول امتحانات سه ماهه و شش ماهه
را ترتیب دادن و بقرار تجويز مدير و اتفاق معلمین
امتحان گرفتن و نتیجه را به مدیر روانه کردن
( ۸ ) بحسن اخلاق و تربیت و نماز طلب نهایت
توجه كماشتن
( ۹ ) بر آورد عطیه اطفال و معلمان را
بوقت معينه بدفتر محاسبات فرستادن
( ١٠ ) رخصت معلمین و عمله مكتب را
از جزو روز تايك روز از طلبه را تاسه روز دادن
و اضافه را نزا تصدیق کرده به مدیر فرستادن
(۱۱) منازعات جزوی که در بین طلبه و غیره
وقوع می یابد خود باز خواست کردن وکلی آنرا
بمدیر فرستادن .
(۱۲) جدول غیر حاضرانی را که از یچروز
زیاده غیر حاضر شده باشند ترتیب داده به مدیر
فرستادن
(۱۳) بازخواست غیر حاضرين وتحقیق آن
از پدران و اختیار داران اطفال وكلان تران .
( ۱۸ )
(١٤) در هفته يك روز بحضور همه طلبه ها
سخنان غیرت آور ونصائح پابندی دین فرمود
قاعده هفدهم :-- وظائف معلمان
(۱) هر معلم به ایفای تعلیم محوله خود بم
تفصیل مضامین نصاب تعلیم وجدول تقسیم اوق
مجبور است .
(۲) در وقت تعلیم متوجه حسن اخلاق ط
بودن ودر تهذیب شان سعی نمودن .
(۳) در وقت تعلیم اگر یکی از طلبه لباس
وحسن اخلاق خودرا ظاهر نکند یا وضع خلا
اخلاق ازوی صادر کردد ویا غیر حاضر باشد
موجب خلل درس دیگران کردد ویا امر معل
قبول نکند، در کتابچه اخلاق کیفیت او را نو
بسر معلم فرستادن .
(٤) پابندی حاضری در آغاز تعلیم برای ج
معلمان ضروری ولازم است که هر يك از معلما
در ساعت تعلیم حاضر باشند و در ساعت خالی مقا
بسر معلم را اطلاع داده بروند . ،
(ه) درباب کیفیت مکافات ومجازات معلم
را لازم است که از طرفین افراط وتفريط اجتذ
( ١٩ )
لازم شمارند و بدون استحقاق کامل هیچ طفل را مکافات و مجازات نرسانند .
( ٦ ) معلم را باید که هر روز اقلاً پنج دقیقه قبل از شروع درس بمکتب حاضر شود .
( ٧ ) از طرز و رفتاری که سبب ازالهٔ رعب و هیبت استادیست در نظر طلبه گردد احتراز واجب شمارد .
( ٨ ) علاوه در خود مکتب در خارج مکتب نیز مراقب احوال اطفال باشد .
( ٩ ) مضامینی را که درس میدهد قبل از شروع بدرس باید خود یکبار مطالعه نماید تا بوقت تعلیم حرجی واقع نگردد و لو سهل ترین اسباق باشد .
( ١٠ ) هر معلم نگرانی یک جماعة طلبه را برای خود مخصوص گرداند تا در خارج و داخل مکتب مراقب افعال شان بوده همینکه يك اندك بداخلاقی از او مشاهده کرد بسر معلم اطلاع دهد .
قاعدهٔ ١٨ : — فرائض طلبه
( ١ ) هر يك از طلبه که بمدرسه داخل میشود اولاً خط اختیار دار خود را نزد مدیر حاضر کند .
( ٢ ) سن او از ٦ سال کمتر و از ١٣ سال زیاده تر نباشد .
( ٢٠ )
( ٣ ) اگر چیزی بانه تحصیل نموده
زیاده ازین عمر هم منظور نمیشود .
( ٤ ) طلبه مذکور باید از امراض مت
سالم باشند
( ٥ ) عين بوقت معینه مکتب حاضر ش
قبل از اختتام وقت بغیر عذر از مکتب نبر آی
( ٦ ) در صورت عذر خطی از سر پر
و اختیار دار خود بقرار قاعده برای مدیر یا
معلم بفرستد .
( ٧ ) همینکه به مکتب داخل شد قطعاً تا ا
دوره تعلیم خارج نمی شود مگر در صورت ل
واگر اختیار دار او خيال خارج کردنش
داشته باشد باید مصارف تعلیمی او را ادا نماید
قاعده ۱۹ :- وظائف مدير محاسبات
( ۱ ) محاسبات نقديه وجنسيه وزارت ود
آن باو متعلق و مفوض است یعنی باید بجميع محاس
دخل و خرج وزارت ومكاتب علم بياورد .
( ٢ ) تحویلدارها در محاسبات شان نزد
واونیز در محاسبات خود نزد وزیر معار
مسئول است .
( ٢٨ )
( ٣ ) برواتهائيكه اسمى تحويلدار ها ميباشد
مهر يا امضا كردن بعد بامضای مدیر هر شعبه
رسانیدن .
( ٤ ) مکتوباتيكه از طرف وزارت در باب
اعطای اشيای ماليه يا تقرر وعزل ، ترقی وتنزّل
مواجب مستخدمين باشد نوشتن و امضاء نمودن
بدستخط جناب وزیر معارف مزین کردن .
( ٥ ) موجودی تحویلخانه عمومی ، تحويل
خانه طبعات ، کتابخانه را سال يك بار نمودن
وراپورت آنرا بوزارت فرستادن .
( ٦ ) اعطای نقد و جنس را که بمدیران تعلق
دارد بقرار حکم و سند آنها دادن و سوای آنرا
بغیر امضای وزیر با حدی هیچ ندادن ولو مقدار
کمی باشد .
٧ صورت خلاصة محاسبات نقد و جنس را
بصورت راپورت مجمل هفته وار ومفصل ماهانه.
ومفصل تر سه ماهه به حضور وزیر معارف تقدیم
کردن و يك نقل آنرا نزد خود نگهداشتن .
٨ صورت مصارف ٦ کروهی و محالات
وولایات را معاینه کرده بوزارت تقدیم کردن.
٩ اظهار رای در باب حسن خدمت وتكا
سل محررین خود .
( ٢٢ )
قاعدهٔ ٢٠ :– وظائف تحویلدار عمومی
١ تحویلدار بقرار رقعهٔ مدیران سامان
تعلیم برای طلبه و معلمین خواه بصورت امانت
خواه بقیمت داده رسید سامان عطیه را به برای
واز سامان امانت را به کتاب امانت حاصل دارد
٢ تحویلدار عمومی در محاسبات خود
نزد مدیر محاسبات مسئول است .
٣ حساب جمع وخرج خودرا ترتیب داده
هفته وار برای مدیر محاسبات برساند تا مدیر
مزبور آن را ثبت کتاب جمع و خرج مکتب
نموده تصدیق برای تحویلدار بدهد .
٤ صفائی تحویلخانه وتنظیم مکتب وسامان
تعلیم و ترتیب الماریها وصندوق ها را بدرجهٔ قاطعه
اکمل نماید .
٥ براتی که در دفتر محاسبات ثبت نشده
شد اجرا نکند .
٦ کتب ذیل باید نزد تحویلدار موجود باشد
ا کتاب جمع وخرج هفته وار سامان
تعلیم ب کتاب رسید سامان تعلیم که از معلمین
وطلبه وغیره رسید سامان امانت بدستخط آنها
میگیرد ج کتاب فروش سامان تعلیم د کتاب
خرید سامان .
( ۲۳ )
۷ سامانی را که تحویل می شود سیاهه
آنرا بدفتر محاسبات بفرستد تادرج کتاب جمع
تحویلدار شود .
۸ برای تحویلدار يك معاون ويك ميرزا
ضرور است تا میرزا به ثبت و درج براتها و غیره
مصروف بوده معاون او در غیاب تحویلدار
اجرای امور لازمه را بنماید و یا خود تحویل دار
در تحویلخانه بوده معاونش برای تسلیم اسباب
ضروری در ماشینخانه یادیگر جارود .
۹ باید تحویلدار يا معاونش اقلاً ٥ دقیقه
قبلی از وقت مدرسه و ۱۵ دقیقه بعد از وقت
مكتب در تحویلخانه موجود باشد .
قاعده ۲۱ : وظائف تحويلدار اسباب كيميا و طبيعات
۱ اسباب و ادوات کیمیا و طبیعات را
در الماریهای جداگانه و ادویه را در الماریهای
جداگانه در کمال نظافت و احتیاط نگهدارد .
۲ بوقت تعليم ، هر صنف طلبه که جهة
تعلیم می آید اسباب ضروری را که معلم بخواهد
با حتیاط آورده بروی میز نزد معلم بگذارد ،
همینکه معلم از استعمال آنها پرداخت ، آنها را
صاف و پاك نموده بجاهای معینه شان واپس بگذارد
( ٢٤ )
اقلاً ٥ دقیقه قبل از وقت مکتب حاضر
گردیده به صفائی کوته طبیعیات و وضع آلات
آن وغیره لوازمات پردازد .
٤ مصارف هر روزه کیمیا و طبیعیات را در
کتاب جمع و خرج درج کرده از معلم طبیعیات
دستخط بگیرد و هفته وار سیاهه جمع و خرج
خود را بتصدیق مدیر مدرسه رسانیده بدفتر
محاسبات حاضر کند .
ه اسباب و ادواتیکه بوقت کار می شکند
تصدیق آن را بدستخط معلم و مدیر حاصل داشته
بدفتر محاسبات حاضر کند برایش مجرا داده میشود
واگر خود تحویلدار شکستاند یا خراب کرد از
خود او تاوان گرفته میشود .
٦ تحویلدار سامان طبیعیات باید کتاب های
ذیلی را داشته باشد : -
( ا ) کتاب درج سامان طبیعیات که جدول آن
بقرار ذیل باشد :-
۱ شمار ۲ نام اشیا ۳ تعداد اشیا ٤ قیمت
ه کیفیت .
( ب ) کتاب جمع و خرج .
( ٢٥ )
قاعدهٔ ۲۲ :-- وظائف کتاب دار
١ کتابدار مامور است باینکه در صفائی کتب
تحویلی خود کمایلیق ساعی بوده همه را بيك ترتيب
وزینت درست در الماريها وضع کند ـ کتاب
فهرست آنها را نیز باسلوب معقول تحریر داشته
جداول ذیل را در آن مرعیدارد :—
١ شماره ٢ نام کتاب ٣ علم ٤ زبان ٥ قیمت ٦
نمبر المارى
٢ کتابدار هيچيك کتاب را بدون اجازهٔ
مدیرمدرسه بکسی ندهد. در صورت گرفتن معلمین
یاغیر آنها کدام کتاب را باید نام او را در کتاب
ثبت نموده از او دستخط بگیرد کتابی که بآن دستخط
میگیرد بر جداول ذیل محتوی باشد : —
تاریخ گرفتن کتاب وواپس آوردن ، نام
کتاب ، دستخط گیرنده ، رسید .
٣ هرکس خواهد کتاب را از کتاب خانه تا ١٥
روز برده میتواند واکر علاوه بر مدت مذکور
بکار او شود تجدید تاریخ نماید .
٤ اگر کتاب دار خود کتابی را خراب
یاضائع کرد تاوان بدهدواکر کسیدیگر که کتاب
را از کتاب خانه میبرد آنرا خراب یاضائع نمود
از همان شخص تاوان گرفته میشود
(٢٦)
قاعدۀ ٢٣ :– وظایف کاردار کارخانۀ طباخی
١ در باب اصل طبخ برنج و سالان و نان خشك از مدیر مدرسه سند حاصل دارد که از چه قرار برنج و نان خشك یا سالان و نان خشك برای هر شخص روزانه مقرر میدارد مطابق آن معمول دارد.
٢ برای نفری معلمین وغیره اهالی معارف که برنج یا سالان داده میشود سند مقرری جیره همانقدر نفری را از مدیر حاصل داشته بدون آن بکس دیگر ندهد.
٣ در باب خرج اضافه کی که حسب ضرورت طبخ شده برای نفری داده میشود (مانند روز های مجلس وغیره) رقعهٔ علیحده از مدیر در دست داشته باشد.
(٤) تعداد حاضری یومیه طلبه وغیره نفری را که طعام وسالان برایشان مقرر است هر روز از میرزای حاضری جویا شده مطابق آن بوقت چاشت برای همانقدر نفری طبخ کند و ازان بیش یا کم نشود.
(٥) اجناسیکه جهت مصارف طبخ خوراک نفری خریداری می شود باید مطابق نرخ نامه حاکمی باشد و ازان تفاوتی نداشته محل ایراد نگردد.
( ۲۷ )
(٦) هفته وار صورت حساب جمع و خرچ
کارخانه طباخی را باداره محاسبه حاضر کند .
(۷) ظروف وغیره اسباب کار آمد کارخانه
را که از تحویلخانه وزارت یا از کدام تحویلخانه
دیگر تحویل میشود و یا از بازار خریداری مینماید
باید اطلاع آنرا باداره محاسبه بفرستد تا در کتاب
جمع کاردار کارخانه درج شود .
(۸) در اخیر سال سیاه جمع و خرچ مفصل
سال تمام خودرا باداره محاسبه حاضر کند .
(۹) طباخ را بفهماند که کمال احتیاط و صفایی را
در طبخ مرعیدارد و خودش وقتاً فوقتاً نگرانی کند .
(۱۰) باید که طعام عین بروقت معینه برای
نفری برسد تا در تقسیم اوقات مدرسه تغیری
روندهد .
(۱۱) در خصوص میوه نیز قواعد ( ۱ )
و (۲) و (٤) را مرعیدارد . یعنی مقدار میوه
فی نفر و تعداد نفری که برایشان میوه داده میشود
از مدیر بقرار تعداد نفری حاضر روز های
معینه میوه تهیه کند .
قاعده ٢٤ : - وظائف مستخدمین
(۱) لازم است همه مستخدمین مدرسه
( ۴۸ )
و مکاتب قبل از آغاز تعلیم حاضر باشند و تا اختتام
مکتب از مکتب نبرایند و در ادای موظفات خود
شان بکمال ساعی باشند .
(۲) هیچ یك از کارکنان مدرسه بدون
کار سرکاری یکی از مستخدمین را بخدمات
مخصوصۀ خود اجبار کرده نمی تواند .
(۳) در صورت غفلت و تنبلی و غیر حاضری
وغیره نقائص مستخدمین و چپراسیان مجازات
بقرار ذیل مقرر گردیده :-
دفعۀ اول سزای بدنی - دفعۀ دوم وضع تنخواه
سه روز . - دفعۀ سوم وضع تنخواه یکماهه -
دفعۀ چهارم عزل
قاعدۀ ۲۵ :- ضوابط رخصت
( ۱ ) مدرسه و مکاتب هر سال در ماه رمضان
شریف رخصت میباشند اما درین مدت اساتذه را
لازم است آنقدر کار برای اطفال بدهند که
نه کاملا" بیکار و معطل باشند چه درینصورت
عادت تحصیل از دماغ های شان نفی شده بوقت
آغاز کار با خیلی تکلیف به تحصیل می گرایند و نه
اکثر حصه وقت شان را صرف نماید چه درین
صورت مقصد اعلای رخصت که انشراح طبیعت
و تازه شدن دماغ است مفقود می گردد .
( ٧٩ )
( ٢ ) سابق ازین که از ١٠ جدی الی ١٠
حوت مکاتب و مدارس تعطیل می بود بعد ازین
تعطیل مذکور نیست .
٣ ایام رخصت در مدت تعطیل مدرسه
و مکاتب مثلاً در عیدین و جشن ها و غیره بقرار
رخصت باقی دوائر حکومتی مقرر است .
٤ شاگردان مدرسه و مکاتب از ماه حمل
تا ماه عقرب در هر ماه یکروز رخصت میباشند که
با معلمین بتفرج گاه ها بروند :
٥ رخصت اطفال تا دو هفته بخود مدیران
و علاوه بران بخود وزیر تعلقدارد —
٦ رخصت معلمین و باقی عملهء مدرسه
و مکاتب تا يك هفته بخود مدیران و علاوه بران
بحضور وزیر معارف تعلقدارد .
٧ رخصت مرض الی سه ماه بتصديق
داکتر داده می شود اگر مدت مرض زیاد از
سه ماه طول کشید عوض او مقرر شده تا آخر
ماه ششم نصف تنخواه بخود مريض و نصف تنخواه
بعوض او داده می شود وکمی آنرا سر کار پوره
می کند اگر از شش ماه هم مرض او زیادتی
جست در انصورت کاملاً تنخواه برای عوضی او
داده می شود تا انکه مریض صحت یابد و اگر قابل
( ٣٠ )
کار بود بعد از صحت واپس بخدمت خود مقرر
گردیده تنخواه اولین خود را می برد .
٨ كسيكه بدون عذر معقول ٥ دقیقه قبل
از وقت مكتب رسيد يك ساعت غير حاضر فرض
شده تنخواه نصف روز در صورت غير حاضرى يك
روز کامل تنخواه دو روزه و از دو روز غير حاضرى
تنخواه ٤ روزه به همین قرار الى يك هفته وضع
می شود .
٩ اگر معلم بدون عذر مقبول يك هفته
متصل غیر حاضر شود از حضور وزير معارف يك
ماهه وجه تنخواه او وضع میشود - و اگر دو هفته
باشد تنخواه دو ماهه و زیاده از دو هفته بود معزول
میگردد .
قاعده ٢٦ : - قواعد ترقی مواجب عمله وزارت .
و مکاتب ابتدائی
١ چون معلم مقرر میگردد اولا حسب
لیاقت برایش تنخواه داده می شود .
٢ ترقی تنخواه چنین میشود که در اخیر
سال دوم ، چهارم ، ششم ، هشتم ، دهم
و كذلك بعد از هر دو سال ملازمت بشرط تصدیق
(۳۱)
کار و بذل توجه در ادای فریضۀ ذمۀ خود فیصد
بر تنخواه اولین او ۱۵ روپیه ترقی داده میشود .
۳ اگر یکی از معلمین در کار محوله خود
توجه نکند سال اول بی توجهی در مدت ترقی
محسوب نمیشود و اگر دو سال کامل متواتر بی توجه
باشد فیصد ۱۵ روپیه از تنخواه اولین او ماهانه کم
میشود و اگر سه سال متواتر از و بی توجهی ظاهر
شود از خدمت معارف موقوف میشود .
٤ در باب غیری ملازمین خارجه کسانیکه
بقرار قرارداد ملازم میشوند ترقی و تنزل شان
بقرار همان قرارداد اجرا میشود و کسانیکه قرار
داد ندارند بقرار قواعد مافوق در حق شان
معمول میگردد . در معلمین مکاتب ابتدائی نیز
چهار فقرۀ فوق معمول میشود یعنی ترقی فیصد
بر تنخواه اولین او ۱۵ روپیه داده خواهد شد.
قاعدۀ ۲۷ :— قواعد امتحان .
۱ علاوه بر امتحانات هفته وار و ماهانه
در سال سه دفعه امتحان اجرا میشود . که تقریری
و تحریری میباشد (امتحان تحریری مخصوص در جه
رشدیه و اعدادیه میباشد .
۲ اگر طالب العلم در امتحان سالانه کامیاب
( ٣٢ )
بر آمد همان است که کامیاب شمرده میشود ولی در صورت عدم کامیابی نمرهای امتحان سه ماهه و شش ماهه او با نمره های امتحان سالانه اش ممزوج شده دیده میشود که آیا طالب العلم کامیاب است یا نا کام .
(٣) در امتحانات سه ماهه و شش ماهه هر يك از معلمان برجای معلم دیگر مقرر شده امتحان مضامین یکدیگر را میگیرند و این تعیین به تجویز مدیر میشود ـ امتحانات سه ماهه و شش ماهه لازمست در مدت يك هفته باتمام برسد .
(٤) هريك از دروس ١٠٠ نمبر دارد مگر نمبر دینیات ١١٠ مقرر شده است برای امتحان تحریری در يك درس ٦٠ و برای امتحان تقریری آن ٤٠ نمبر مقرر است ـ و در درس دینیات برای تقریری ٤٠ و برای تحریری ٧٠ مقرر میباشد .
(٥) شرط کامیابی طلبه در امتحان این است که نصف مجموع نمبر های کل مضامین را حاصل کند و در هريك از دروس از ثلث کمتر نباشد ـ و چون در مضمون دينيات سعی و غیرت عمومی لازمست بنا بران در مضمون دینیات اگر از نصف یعنی ٥٥ نمبر کمتر بگیرد کامیاب شمرده نمیشود .
( ۳۳ )
ا کریکی از شا کردان در امتحان سالانه نصف
مجموع نمبر کل دروس را حاصل کند ودر يك
درس يادو درس نا کام کردد لازمست درسه ماه
آتیه نقصان خود را رفع نموده در اول امتحان
سه ماهه باز امتحان بدهد .
(۶) ا کر طالب العلم در وقت امتحان سه ماهه
اول ودوم بدون عذر مقبول غیر حاضر شود نا کام
شمرده میشود ودرصورت عذر مقبول وصوا بدید
مدیر ومعلمین ا کر نامدت ١۵ روز بعد ازاتمام
حاضر شود و امتحان بدهد مقبول می کردد .
(۷) طالب العلمیکه در امتحان سالانه غیر حاضر
باشد وعذر مقبول نداشته باشد ناکام شمرده
میشود ودرصورت عذر مقبول در ابتدای سنه
تدریسیه در ظرف ١۵ روز امتحان او گرفته
میشود که مدیر با تفاق معلم در هريك دروس امتحان
او را میکیرد .
(۸) ا کریکی ازطلبه در سه امتحان سالانه
متصل نا کام بر آید از همان جماعة خارج کردیده
بکدام کار دیکر معارف مقررشود .
(۹) شرط شمولیت در امتحان سالانه این
است که ایام حاضر بودن طالب العلم در مدرسه
از نصف مدت تحصیلیه کمتر نباشد .
( ٣٤ )
١٠ برای هر يك از اخلاق و حاضری و ورزش
در امتحان سالانه ٥٠ نمبر مقرر است که نمبر
اخلاق در سند تعلیم درج میشود و در تعیین مراتب
اثر دارد .
١١ طالب العلمیكه در امتحان تحریری
ذرائع ناجایز استعمال کند دران درس ناکام
شمرده میشود و مورد تکدیر علنی میگردد .
١٢ نتائج امتحان سالانه بالتفصيل بحضور
وزیر معارف تقدیم میگردد .
١٣ انتخاب ممتحنين سالانه بقرار تجویز
انجمن معارف میشود .
٤ :ـ قواعد سندات تعلیمی
قاعدۀ ٢٨ :ـ چهار قطعه سند برای چهار درجۀ تعلیم مقرر است
١ برای درجۀ ابتدائيه .
٢ برای درجۀ رشدیه
٣ برای درجۀ اعدادیه
٤ برای دار المعلمين ابتدائيه
هر يك از سندات بعد از تکمیل یکی ازین درجات
چهار گانه داده میشود .
برای سند تعلیم سه درجه مقرر شده است :ـ
درجۀ اول اینکه نمبر طالب العلم فیصد از ٨٠
کمتر نباشد .
( ٣٥ )
درجۀ دوم اینکه نمبر فیصد از ٦٥ کمتر نباشد
درجۀ سوم اینکه نمبر فیصد از ٥٠ کمتر نباشد .
در وقت تکمیل یکی از درجات چهارگانه از طرف
انجمن معارف سند تعلیمی داده میشود و بمهر
نظارت و دستخط وزیر معارف عمومی میرسد و در
جلسۀ سالانه که برای تقسیم انعامات منعقد میگردد.
برای طالب العلم داده میشود .
قاعدۀ ٢٩ :— قواعد عطایا و انعامات
١ يك قسم عطيۀ ماهانه و يك قسم انعام
سالانه برای هر درجۀ مدرسه مقرر است .
١ عطیۀ ماهانه
عطيۀ امتیازی که در هر جماعت برای سه نفر اول
و دوم و سوم که در امتحان سالانه کامیاب شده
باشند داده میشود بقرار ذیل است :—
عطيۀ درجۀ ابتدائیه
سال اول عطیه ندارد
نمبر اول — ٥ روپیه
سال دوم نمبر دوم — ٤ روپیه
نمبر سوم — ٣ روپیه
(٣٦)
سال سوم
نمبر اول - ٦ روپیه
نمبر دوم - ٥ روپیه
نمبر سوم - ٤ روپیه
سال چهارم
نمبر اول - ٧ روپیه
نمبر دوم - ٦ روپیه
نمبر سوم - ٥ روپیه
سال پنجم
نمبر اول - ٨ روپیه
نمبر دوم - ٧ روپیه
نمبر سوم - ٦ روپیه
عطیه درجه رشدیه
سال اول
نمبر اول - ١٠ روپیه
نمبر دوم - ٨ روپیه
نمبر سوم - ٦ روپیه
سال دوم
نمبر اول - ١٢ روپیه
نمبر دوم - ١٠ روپیه
نمبر سوم - ٨ روپیه
سال سوم
نمبر اول - ١٤ روپیه
نمبر دوم - ١٢ روپیه
نمبر سوم - ١٠ روپیه
( ۳۷ )
سال چهارم
نمر اول – ١٦ روپیه
نمر دوم – ١٤ روپیه
نمر سوم – ١٢ روپیه
عطیه درجه اعدادیه
سال اول
نمر اول – ١٨ روپیه
نمر دوم – ١٦ روپیه
نمر سوم – ١٤ روپیه
سال دوم
نمر اول – ٢٠ روپیه
نمر دوم – ١٨ روپیه
نمر سوم – ١٦ روپیه
سال سوم
نمر اول – ٢٢ روپیه
نمر دوم – ٢٠ روپیه
نمر سوم – ١٨ روپیه
ب دو قسم انعامات سالانه برای دو شعبه
شاگردان داده میشود : -
( ۳۸ )
ا شاگردانیکه در هر يك از مضامین در
جماعت خود درجهٔ اول باشند
ب شاگردانیکه در کل مضامین در جماعت خود
درجهٔ اول یا دوم یا سوم باشند برای هر کدام شان انعام
بقرار درجهٔ آنها بعد از امتحان سالانه داده میشود.
قاعده ۳۰ :— مکافات ومجازات
۱ برای حسن اخلاق و توجه تعلیم وحاضری
اطفال مکافات مقرر گردیده است هر يك از
اطفال که غیرت خود را در حصول تعلیم باثبات
برساند سه نوع مکافات برای او داده میشود
۱ آفرین ۲ تحسین ۳ امتیاز يك تحسین
مساوی ۲ آفرین و يك امتیاز معادل دو تحسین
است .
۲ وبرای حصول ۱۲ امتیاز در هر مضمون
انعام بقرار ذیل مقرر است .
در درجهٔ ابتدائیه انعام آن جنسی که قیمت آن مساوی
دو روپیه در رشدیه سه روپیه در اعدادیه چار روپیه
باشد . بعد از هر امتحان ماهانه اطفال میتوانند
که حسب لیاقت شان یکی از مکافات سه گانه را
تحصیل کنند .
۳ مجازات سه درجه دارد .
(۳۹)
۱. سزای بدنی .
۲ تكدير علنی پیشروی معلمان و طلبه
بدی او را ظاهر کردن .
۳ طرد اخراج از مدرسه
٤ موجبات سزای بدنی .
۱ غیر حاضری بدون عذر از مکتب و نماز
۲ غفلت در وظائف خود .
۳ نزاع با اطفال مدرسه .
٤ خارج مدرسه در کوچه و بازار اوضاع
غير لايق كردن و جنك وجدال و اختلاط با اراذل
واو باش .
ه بعد از حاضر شدن بمکتب فرار کردن
٦ خلاف نصائح نامه بر امری ارتکاب ورزیدن .
ه موجبات تکدیر علنی :
۱ استعمال مسکرات .
۲ قمار بازی .
۳ جنگی که در ان جرح واقع شود
٤ خلاف ورزی امر معلم در امر تعلیم و تربیه
ه خلاف ورزی والدین و سرپرستان خود
در صورتیکه اطلاع آن بمدرسه برسد
٦ اصرار بر اموریکه سبب مجازات
بدنی میشود .
( ٤٠ )
٦ موجبات طرد و اخراج از مدرسه :
١ تکرار تکدیر علنی تا سه دفعه .
٢ موجب فساد اخلاق شاگردان و هم
صنفان خود گردیدن .
٣ بامور سیاست که خارج فریضهاش میباشد
دخل گرفتن . در صورت لزوم اخراج طالبعلم
از مدرسه لازم است مدیر و نکران و چند نفر
از معلمین مکتب کیفیت لزوم اخراج اورا باتفاق
همدیگر تحریر داشته بحضور وزیر معارف تقدیم
کنند تا اگر جناب مشار الیه طرد او را صواب
دانند حکم نمایند .
ه دارالتالیف
قاعده : — ۳۱ دارالتالیف عبارت از اداره ایست محتوی بر
مولفین و مترجمین لایق که به مواجب شایسته جهت
افاده و پیشرفت امور تعلیمیه وزارت معارف تاسیس
شده یک نفر مولف متخصص بریاست آنها بنام
رئیس دارالتالیف معین و مقرر گردیده است .
قاعدۀ ۳۲ : — وظائف رئیس دارالتالیف : —
١ قبل از ورود مولفین باید حتماً بدارالتالیف
حاضر باشد .
٢ حین ضرورت هر یک از مولفین تا —
(٤١)
روز رخصت دادرسی تواند وفوق آنرا از حضور
وزیر معارف استیذان میکند .
۳ حاضری یومیه مؤلفین را ده دقیقه بعد
از شروع کار از ملاحظه خود میگذارند .
٤ کارهای هر روزه مؤلفین را بعد رخصتی
ملاحظه مینماید .
ه هفته وار تعداد صفحات كتب مؤلفه
را بحضور وزیر تقدیم میکند .
٦ خودش هم بتالیف کتب اشتغال میورزد
قاعده ٣٣ : - وظائف مؤلفين : -
١ بر وقت معينه حاضر گردیده بوقت
مخصوصه رخصت میشوند .
٢ کار هر روزه خود شان را به رئیس
ارائه میکنند .
٣ عطالت و سستی را در ادای موظفه
خود شان روا نمیدارند .
قاعدة ٣٤ : - در دار التاليف وجود يك نفر مصحح که بزبان
فارسی خوب مهارت داشته باشد حتمی است .
قاعدة ٣٥ : - فريضه مصحح : -
مصحح را باید در تصحیح عبارت حتی الوسع سعی
کند تا الفاظ غیر مانوس و تراکیب غیر مالوف
( ٤٧ )
را بدون اینکه در مفاد عبارت نقصی عاید شود
رفع کرده الفاظ مروج ومعتاد وتراكيب سهل
وروان بجای آنها درج كند اگر بمضمون نفهمید
يا در مفاد آن مشتبه شد از خود مولف جوياشده
بعد بتصحيح پردازد تا نشود بباعث تصحيح عبارت
والفاظ در اصل مضمون غلطی پیش کردد .
مانند ديگر مؤلفين بايد بروقت معينه حاضر
كرديده بروقت مخصوص رخصت کردد بعد
تصحیح در آخر هر کتاب امضا کند .
قاعدۀ ٣٦ :— در صورت غیر حاضر کردیدن حسب قاعده
٢٥ مجازات می یابد
قاعدۀ ٣٧ :— وزیر معارف مأمور ومکلف است باينكه احکام
این نظامنامه را در ساحۀ اجرا در آورد منطبق نماید
ملحوظه : ادخال این نظامنامه را در جمله
نظام نامۀ عموميه دولت تصميم کرده تصديق
واجرای مواد آنرا احکام می فرمایم
*
* *