Afghanistan Digital Library adl0144 http://hdl.handle.net/2333.1/fn2z34zx خسر کیتی کشای و خصم مال و قلیم تر هم بکار نگاه ز عناوین تازه دی پا محول یک دو سه قول را ستاند الای تو شاہنشاہ ز رسول بانجودی که خوشهانه خوشه ی نوین شعر و سفته که در شب ز رسول این لایق چه گزینی کجاست با وی داولی نعت اشتق دل نمونه بزم بشاه کام یقین برو جلابی بصدق آن خرید که تقدیم ربانیست ندارد تو هم بدست گناه تیم باید است که نو ریز شانه سوین زدامن پر زر نسیم زرسال این نستیم نه بوی او بویت ستاند و بگویت This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser. When referring to or citing this item please use the "handle" URL and not this document or the URL from which you downloaded it. All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial. NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu ج ۲۵ [BLANK PAGE] خرگند کړي د خہ ټول وغلیم تر هم ښکاره دي د منلو پاره دي موږ چی دونه شوو لويدلي ستا له لاری یوشليدلي د رسول پل مو دی پریښو لمنځونه موشدی کښینو ته مو پورته که د زښتہ د رسول پر لاري سم چرګند دي مجکله موټوله د لویی شسی اشق وله نمودند برپا ہمہ این کلام دشمن بود نیز ظاهر با بتصدیق آن خصم دارد صدا اگر ما فتادیم از علو پست ز راه تو بعهد ست بد ابد قدم از پی مرسلت بر کنار نمودیم شرقاً بسجودی هزار تو ما را بکن باز مستقیم براه رسول کریمیت سلیم که تا جملہ عالم این جهان نباشد عدیل کلانی بمان داخبره و هر پوه تہ ښکاره ده چی د هر ته یی ژبه خوښیږی او وایك او لیکی یی په خپله نسی لوړتوب او پورته والئ در لودلای - او د پردی ادی نسی ویلای - په تول تیروکی دنړی داخبره منلی سوه ده - آری په ټکو نلری - دپښتا نه مینی (افغانسان) ډیری ډیری میړانی او پوره این سخن بهر دانا ظاهر است که زبان هر قومی زبان ذاتی خودش نشود و نوشته و کتابت بزبان ذاتی شان نگردد ترقی و تکاملی نمیتوانند داشت واز احتیاج بیگا نه نمی توانند برایند در همه اقوام دنیا این سخن اشهرست قبول شده حاجت بدلیل ندارد وطن رفیعان (افغانستان) بسیار بسیار مردانگی و کامل ۵ پوسه توريا لی و خپلو سيمه کامل شمشیرزنی را همسایگان والو تہ څرګنده کړی دي خود ظاهر کرده چی تولہ یہ منِي بوبير چي که همه قبول دارند - باید که داسی مروج تیرتردسے چنین پر قوت و بازو دار قوم پیش پخوا پر نړۍ کی پر ښو بللی ازین در دنیا بخوبی یاد او پر لويو ټواکيوکی کھڼلی و از سلطنتهای کلان شمرده سوی وای - دوندی چي میشدند- مگر چونکه بنسټ دھمے ٹولنی کتی هرڅوك اساس فوائد عمومیه را ہر کس نیسی اښووای - لمړی مشر نمی تواند نهاد - کلان اول د تير غواسمی چي پر کښته قوم میخواهد که به ترقی پورته د خپلی مینی پوه و تنزل مملکت خود دانسته ۶ او پرنول پوهند د مشر توب پوهاند وی - دادی نن ورځ چی لمری پک د پبستان د ټولواکی بلل کپږی - مشر پا دا د پښتانو (الغازي امیرامان الله) چی پر کلوژوی او پر پوهاند پلاثر د تېرسو و او اوسنیو پښتنو دی په دی رازد لو مړ تابه د خپل ټبر او دو دائی د خپلی مینی و به حکمت کلانی فهمیده باشد - انیست امروز که اول وقت سلطنت افغان گفته میشود- صاحب کلان افغان (غازی امیرامان الله خان) که بر عُمر پسر و بعلم و فهم پدر افغانان گذشته و حالی است. باین طرز ترقی قوم خود و آبادی وطن خود پوه سوچی د توری همت کښی بی همته نه خیلېږی تا و پودکی تر څنگړی شپي می نه خپلیږی او هیڅ اُس میوانه دبلى په ژبه پر توله ځمکه نه خپریږی نویه و تیږی ژبه خپله ته څه سره چی هرومرو دی خپله ژبه بشپړه ستا و پر تولوکی او تولوګی کی دی بلی ژبی نه ښوري ټول پوهاند سما مجکی د دی ووي په ګټه هوي دست که قبضه شمشیری بازوی قلم نمیدرشند و تخت دیگران آرام گاه نیم شبه بوده نه خواهد بود و مردانگی و هیچ دم بزبان بیگانه بتمام دنیا نشر نمیگردد بنا برین بزبان قومی توجه فرمودند که ضرور زبان قومی خود ما خالص شود و بسلطنت و سیاست دیگر زبان جاری نباشد دانایان دنیا بفایده این حکم میبینند. چی داخم پاشلي دياد اخته ږیر خسروی ـ نن دا وخوت دا فغان دستوری نن ږیا سود پښتوسمه وغر نن جلا سو چسلوان تول ال پردی نن مخ پق توله واچول بیده نن تندی د پښتنو پر پښتو دین دی د غلیم پرکورنی نن د ویرنا وړین دی دادی له ځینی د هغی اندیښنی باداری د پښتانه دالمزی کجکلي برخه د بشپری د پښتو ده ـ که این چه تخم است ـ و چه حاصل خواهد داشت امروز طلوع بخت افغان آمد روشن زضیاش کوه و دامان آمد امروز جدا ز خویش خفگان گشتند هر خفته فکنده پرده شادان آمد پیشانی افغان زضیا شد خورشید کافغان والم نصیب خصمان آمد این است وز نشانه آن اندیشه حسی کلان افغانان این نخستین کوچک حصه خالص افغانیست ـ که از محل افغانی برامده تا امروز این چنین نوشته های بتمام دنیا دیده نشده که از زبان بیگانه خالص شده پس صاحب نظران مدنظر غور بینند که مانندی که زبان افغانی خال شود همچنین دولت امانیه بزودی از همه احتیاج بیگانه میبراید ان شاء الله تعالى - باید که پهر افغانان این را مژده تولد پسر بینند - چی لړموکی د پښتو را ووته او تر نن پوری داسی ليکنی پہ تولہ نړی کی ندی لیدی چی د پردي ژبي حخه پاک نو سترګہ والی یی حخه خیریګوی چی لکه چی د پښتو ژبه کلنی شوا امانی مینی بر در په ژر له پردو تولواً تهيود غه سی و وزي كه د الله خوښه وه - بویه چی ټول پښتاندی دا د زوی زیری وبولی او ورنشه واله داسی لویه و لومه اندیشئو دخپل لوی اسول بادار دی پر ځانو آؤ ژوژالی خپلو وتژولی - كه څوك غوږ لری د از ماوینا دي هم پردی ویناز د کیږی توږینا و پروي همچنین خیالات والاي پادشاه خود ها را بجان ها واولادهای خود بخرند - گرکسی را گوش باشد بشنود گفتار من خاك بر گردد ازین گفتار بر اهل وطن کابل لمړي ترقځ دَ سَلْوَغی میاشتی سنه ١٣٣١ له شرع پژیمنه ځلونی څوڅم (اول دلو) امضا خادم المعلا محمد عبد الواسع قندهاری عفی عنه لمرى مشر دمو کی دَ پښتو (٣ جمادی الثانی) بسم الله الرحمن الرحيم لمړی برخه دیوازنی پښتو || حصۀ اول خاص افغانی حروف تهجی پښتو ا ب پ ت ټ ج چ ځ څ خ د ډ ر ړ ز ژ ږ س ش ښ غ ک ګ ل م ن ڼ و ه ي الف بائے پښتو (۴۰) حروف است - از انجمله ۲۲ حرف مابین پښتو و فارسی مشترک است وسه حرف (ټ - ډ - ړ) بین پښتو و اردو مشترک - و پنج حرف (ځ - څ - ږ - ښ - ڼ) مخصوص زبان پښتو است - ۱۲ جدول حروف مخصوصۀ پښتو حروف پښتو تلفظ مثال معنی بفارسی بکدام حرف فارسی کیفیت ټ ټی ټولواک سلطان ت ت میشد - زیر حلقه دارد که در اردو آنرا چنین ټ مینویسند څ څی څوارلس چهارده س ح میشد - سه نقطه بالای سر دارد - ځ ځی پنځوس پنجاه ز ح میشد - یک نقطه بالای سر و یک نقطه زیر سر دارد - ډ ډال ډډی پشتی تکیه د د میشد - زیر حلقه دارد که در اردو چنین ډ مینویسند - ړ ړی ړوند کور ر ر میشد زیر حلقه دارد که در اردو چنین ړ مینویسند ږ ږی ږغ آواز ژ ر میشد - سه نقطه در میان و یک نقطه زیر دارد این حرف را افغانان بآوازهای مختلف ادا مینمایند چنانچه مردم پشاور وسوات و بونیر وغیره ږ را بآوازگ استعمال مینمایند و اعمالی قندهار که معتمد علیه و زبانشان پښتو قرار یافته اند بآواز اصلی که مخرج آن نوک زبان و کام بالا باشد ادامیکنند که آواز ژ ثقیل دارد مثل (یعنی ژ افغانی) بقیه جدول حروف مخصوصۂ پښتو حروف مخصوصه تلفظ مثال معنی فارسی عوض آن در فارسی کیفیت ښ ښین غاښ دندان ش س میباشد یک نقطه بالا و یک نقطه زیر دارد این حرف را نیز بآواز های مختلفه ادا مینمایند چنانچه اهالی پشاور و ننگرهار و غیره ښ را بآواز خ استعمال مینمایند پښه په خه میخوانند لکن اهالی قندهار بآواز اصلی مخصوصۂ آن که ښ افغانی یعنی ش ثقیل باشد ادا مینمایند - ګ ګاف ګُډْ لنگ گ ک - میباشد بالاکشش دوم دارد که در فارسی آنرا چنین گ مینویسند - ڼ نون رڼا روشنی ن ن - میباشد زیر حلقه خورد دارد که در خیشوم خوانده میشود - اهالی پشاور این را چنین ڼر مرکب مینویسند لکن غلط است زیرا که از خود صورت دارد حاجت مرکب نوشتن نیست - پښتو فارسی پښتو فارسی اوقات (۳) شپه شب شپو وځی شبا روز ورځ روز سهرګهیځ صبح کاذب سپین ګهیځ صبح صادق ګهیځ صبح خړه پیش از آفتاب برآمدن لمرڅرک نوک آفتاب سنباری وقت ناشتا څاشت ضحی تنگی غرمه- یوڅه چاشت نیم چاشت غرمه چاشت ماپښین پیشین مازدیگر دیگر نوړمازدیگر دیگر بند لمر لویږه غروب آفتاب ماښام شام ماخستن عشا لمړی شومه پاس اول شب دوهمه شومه پاس دوم شب ۱۵ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی نیماګړی شپه | نصف شب | دریمه پهره شومه | پاس سوم پیشلمی | سحری | نن | امروز پرونی | دیشب | اوس | حال پخوا | پیشتر | نن شپه | امشب نن ورځ | امروز | پرون | دیروز وړمه ورځ | پریروز | لاوړمه ورځ | پیش پریروز لا لاوړمه ورځ | پیشتر پریروز | نن ګهیځ | صبح ګهیځ | فردا | بل ګهیځ | پس فردا لابل ګهیځ | پس‌تر فردا | هره ورځ | هر روز هره شپه | هر شب | وړمه شپه | پریشب لا وړمه شپه | پیش پریشب | لا لا وړمه شپه | پیشتر پریشب ۱۶ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی شپه په شپه | شباشب | سپوږمۍ شپه | شب ماهتاب تِروَږمَي | شبِ تاریک | دَ څورلسم سپوږمۍ | بدر مِیاشَت | ماه | نوې مِیاشَت | ہلال کال | سال | سَل کالَۍ | قرن اُوَه نۍ | هفته | پاك | وقت رَپْ | ثانیه | پَل | دقیقه ګَړَی | ساعت | شِومَه | پاس سم له لاسه | فِى الوقت | لاس پَه لاس | دست بدست بیا | باز | پَلَہ پسی | یکى بعد دیګری وروسته | پس | ړُومبى | اوّل پښتو نا پك هر كله چی تل تر تله چيري چي هیچیري كله ترکله تو کله پوری تر څو تر خو پوری وار پر وار پهر خن لاوړم کال فارسی نا وقت ہر وقتی که تا ابد کدام جای هیچ جای وقت کی تا کدام وقت تا بژند نوبت بنوبت پارسال پیش پر سال پښتو هر كله تل يو يك چير ے چيرے هج كله كله كله كله نه كله ترکمه پوری {ترکمه سږ وړم کال فارسی هر وقت همیشه یکوقت جاي جاي هیچوقت گاه گاهی یگان یگان وقت تا بکی امسال پرا رسال ۱۸ پښتو فارسی پښتو فارسی ایام و ماههای قمری و شمسی و موسم ها (۴) تَشَه رَوَځْ شنبه لمړۍ ورځ یکشنبه ورپسی ورځ سه شنبه ورنزدې ورځ دوشنبه سېه روځ پنجشنبه لاس پُورې ورځ چهارشنبه لمړۍ میاشت محرم ټولنې روځ جمعه سَبَه میاشت صفر لُمړۍ خور ربیع الاول دووَمْ خور ربیع الثانی دھے یَمْ خور جمادي الأَول څَلُورَمْ خور جمادي الثاني دَالله میاشت رجب دَ پَخْلَسُۍ میاشت شعبان د روژې میاشت رمضان کُچنَیْ اَخْتَرْ شوال مَنځوۍ میاشت ذي القعده لوی اختر ذی الحجه ١١ پښتو فارسی پښتو فارسی دَوَرَی مِیاشت ماه حمل دَ غوایي مِیاشت ماه ثور دَغَبَرگولی مِیاشت ماه جوزا دَچنګاښ مِیاشت ماه سرطان دَزَمَری مِیاشت ماه اسد دَوَږی مِیاشت ماه سنبله دَتَلی مِیاشت ماه میزان دَلَړَم مِیاشت ماه عقرب دَلیندَی مِیاشت ماه قوس دَمَرغومی مِیاشت ماه جدی دَسَلوغَی مِیاشت ماه دلو دَکب مِیاشت ماه حوت پَسَرلَی بهار مَنَی خزان دوبَی تابستان ژَمَی زمستان نِښکالی آباد سالی وُچ کالی خشک سالی پښتو فارسی پښتو فارسی شمار پښتو (۵) يَو یک دوه دو دْرے سه څلور چهار پِنځه پنج شُپَږْ شش اُوه هفت اتہ ہشت نَہ نُہ لَس دہ يَولَس یازده دوولس دوازده دِيَولَس سیزده څورلَسْ چهارده پِنځَلَس پانزده شُپاړَس شانزده اُووَلَس ہفده اَتَلَّسُ ہجده نُوْنَسْ نوزده شَل بِسْتْ پښتو فارسی پښتو فارسی یوویشت بیست و یک ذوه ویشت بیست و دو درویشت بیست و سه څلیرویشت بیست و چهار پنځه ویشت بیست و پنج شپږ ویشت بیست و شش اوه ویشت بیست و هفت اته ویشت بیست و هشت نه ویشت بیست و نه دیرش سی یو دیرش سی و یک دوه دیرش سی و دو دری دیرش سی و سه څلور دیرش سی و چهار پنځه دیرش سی و پنج شپږ دیرش سی و شش اوه دیرش سی و هفت اته دیرش سی و هشت نه دیرش سی و نه څلویښت چهل یو څلویښت چهل و یک دو څلویښت چهل و دو ۲۲ پښتو فارسی پښتو فارسی دری څلويښت چهل و سه څلور څلويښت چهل و چهار پنځه شلويښت چهل و پنج شپږ څلويښت چهل و شش اووه څلويښت چهل و هفت اته څلويښت چهل و هشت نه څلويښت چهل و نه پنځوس پنجاه يو پنځوس پنجاه و یک دو پنځوس پنجاه و دو دری پنځوس پنجاه و سه څلور پنځوس پنجاه و چهار پنځه پنځوس پنجاه و پنج شپږ پنځوس پنجاه و شش اووه پنځوس پنجاه و هفت اته پنځوس پنجاه و هشت نه پنځوس پنجاه و نه شپیته شصت یو شپیته شصت و یک دو شپیته شصت و دو دری شپیته شصت و سه څلور شپیته شصت و چهار ۲۳ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی پنځه شپيته | شصت وپنج | شپږشپيته | شصت وشش اوه شپيته | شصت وهفت | اته شپيته | شصت وهشت نه شپيته | شصت ونه | آويا | هفتاد يو آويا | هفتاد ويک | دو آويا | هفتاد ودو دری آويا | هفتادوسه | څلور آويا | هفتاد وچهار پنځه آويا | هفتاد وپنج | شپږ آويا | هفتادوشش اوه آويا | هفتاد وهفت | اته آويا | هفتاد وهشت نه آويا | هفتادونه | آتيا | هشتاد يوآتيا | هشتاد ويک | دوآتيا | هشتاد ودو دری آتيا | هشتادوسه | څلور آتيا | هشتاد وچهار پنځه آتيا | هشتاد وپنج | شپږ آتيا | هشتادوشش فارسی پښتو فارسی پښتو هشتادوهشت أتۂ اتيا هشتادوهفت اوﻩ اتيا نود نوي هشتادونه ند اتيا نود و دو دُونوی نود و یک يَونوی نود و چهار څلورنوی نودوسه درې نوي نودوشش شپږ نوی نودوپنج پنځه نوی نودوهشت أتہ نوی نودوهفت اُوه نوی صد سل نودونه نه نوی لَک سل زَرِے هزار زَر کرور سَل سَل زَرِے ملیون زَر زَرِے هزارہا زَروُنہ صدهَا سوونہ ملیون ها زَر زَروُنہ لک ہا سل زَروُنہ ۲۵ پښتو فارسی پښتو فارسی سل سل زرو تا کرورها لَمْړی اول دوَیم دوم درې یم سوم څلورم چهارم پنځم پنجم شپږم ششم اووم هفتم اتم هشتم نهم نهم لسم دهم شلم بیستم دیرشم سی ام څلویښتم چهلم پنځوسم پنجاهم سلم صدم زرم هزارم ۲۶ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی (ی) اعضای جسمانی اوغیرہ کوپړی | سر | ماغزه | مغز ککره | تالاق سر | څټ | پس گردن اُوْمِیږْ مِعَی | گردن | شودان | ناصیه مخ | روی | تَندی - وَچولی | پیشانی ټيک- لوريدن-څنګی | شقیقه | څلکی - دويکی - څپان غوږ نی | استخوان پس گوش غوَږ | گوش | غَوَږونہ | گوش‌ها غَوَږپَټَکی | نرمه گوش | وَرِیْږہ | ابرو وُرِیْجی | ابرو ها | بيپوڼی | پلکهای چشم باڼو | مژگان | باڼوگان-باڼه | مژگان ها سُترګه | چشم | سترگی | چشم ها پښتو فارسی پښتو فارسی د سترګی کاټی انگوره چشم کسی مردمک د سترګو تور سیاهی چشم ها د سترګو سپین سفیدی چشم ها پزه بینی سږمه-سږمز سوراخ بینی سږمه-سږمز سوراخ های بینی تنیږی نرمه بینی تینګی خیشوم بریت بروت بریتونه بروت ها ږیره ریش هډوکی استخوان باړخو-غړی-اننګی رخساره شونډه لب شونډی لب ها خوله دهن غاښ دندان غاښونه دندان ها اووری بيره زامه لاشه وښکى كنج دهن ۲۸ پښتو فارسی پښتو فارسی ژبه زبان ژبی کوچک تانو کام کوم فراخی دهن مدون گلو وُچه غاړه حُلقوم مري مجرای طعام زَنه زنخ دزنخی چوخی زنخدان غاړه پیش گردن چنغوک قانقرق مرکندی استخوان بر آمده گلو هډی جای افتادن گلو ګردی چنبر گردن وَږی پی گردن تنه سینه پُښتی قبرغه تی پستان تی پستان تندی پرک سینه کُشی تهی گاه نَنی تهی گاه نُو ناف ۲۹ پښتو فارسی پښتو فارسی بُرنُخ - ښامار پیش ناف سپوڅه عانه سپغږه جاي موي زهار پګانه ـ مخانه مثانه شا پشت مُلا کمر شَمْزَیْ تیر کمر لنډه جاي کمربند ډډه پهلو تخرګ زیر بغل اوږه شانه لاس دست لاسونه دست ها مُټ بازو مُټان بازوها څنګل آرنج ليڅ ساعد مړوَند بند دست خپړ پنجه ورغوی کف دست ګوته انگشت بټه انگشت نر پښتو شین غته لا کولګړه نوك نوك ادوپری کُناتی وَرُونْ رنګانه سترګی ډوډی پښه تله کېډه فارسی انگشت شهادت بنصره ناخن پیره ناخن سرین ران عینک زانو مُچي پای کف پای معده پښتو د منځ گوته خچه نوکان سویښته لکہ لمی زنگون پُنډی پيړۍ پُوندَ سپیني نس - خیټه فارسی انگشت میانه خنضره ناخن ها خمدان ران دمغوزک زانو ساق بجلک پای پاشنه بچی پس پای شکم اسم پښتو | فارسي | پښتو | فارسی ---|---|---|--- لری | شکم | کُلمَه | روده آنلَمَه | روده کلان | تورَی | سِپُرز کَلی | روديا | پُښتَوُرګی | ګُرده پین | پرده سینه | زُړه | دل اینه | جگر | لُومُون | دل جگر پُوپُوس - سَږَې | شُش | تُرَنجَی | تخم ويښتَه | مُوي | وَژي | رگ وَرُون | رگ | کُونځي | گیسو څَنګي | زلف - کاکل | چُوټَۍ | مُوي بافته سَرِ زُلف اُوْرْبَل | موي يافته پيشاني | سِيندَی | خط فرق موي څَنکټَپَی | مويهاي يافته دوطرفۀ پيشاني | پيکَی | موي نابافته پيشاني ۳۲ پښتو فارسی پښتو فارسی پیګی ـ پیوګی پیو کُندی مردم ناقص و معیّب الاعضا (۲) ړُونْد کور یَوسْتَرګی یکچشم پُچْ سْترګی تنگ چشم چَک سْتَرګی دوبین پَچْغَرَنْ شَارید چشمِ کُوچک کُوچ سْتَرْګی کج چشم رَنْد سْتَرْګی چشم لق شین سْتَرګی کبود چشم زَرْغ سْتَرْګی میش چشم خَړ سْتَرګی خاکی چشم مَړ سْتَرګی پیپَ سِت افتاده چشم ایغْ سْتَرګی شوخ چشم پَکْ ـ ګَنْجَی کل ګُډْ لنګ کُونْړْ کَر تَڼَی مُتَهْ پښتو فارسی پښتو فارسی تَوږَۍ گنگ چونټی یکدست گَڼ لاسی دست لنگ شَټ لنگ از پای مانده پَيْت پيْتَی ږیږخ پُږخَي پیس پیسي مُټَجی پیشانی کُوپ کوز پشت تُڼجي جیرک اشیای لباس و غیره (۸) پَگړۍ دستار پَټکَی لنگوته دستار خورد مَندوسه دستار کلان خَولَی کلاه پیښَوَري لنگی پشاوری لُنگی بافته حاشیه دار خَتْ پیراهن خَتی پیراهن زیر جامه پرتوگ تمبان - ازار پرتوگابښ ازار بند لستوڼی آستین لَنډ لستوڼی واسکٹ ۳۴ پښتو فارسی پښتو فارسی اُوَږَ دَلَستُونَی جاکت ګوډانر جیب تَهتَرَی سینه بند ګراتَی کرتی اَرخالک بالاپوش غُدَکہ چین خَرَمَنَی پوستین تَړاکی لنګ لاس رُوچُونکَی دستمال پَڼی - موچڼی - کوشرے پیزار کَټاوی ټالی چوَتَی - کِیړی چپلی کَاوَلی بوت جِیری کاولی موزه جُورابی جراب پُنډی تَړہ پای پیچ جِبَرَی ګیتس پایڅی جُراپیساق پوش لاس ماغو دستکش لاس لوګَی چوب دست دَسترګو ښیښه عینک شَلوَر توګ پتلون ۳۵ پښتو فارسی پښتو فارسی نَوَری لباس تعریالی نَوَری دریشی یاسَوالَی نَوَری لباس رسمی خوب نَوَری لباس شب بُخچه بقچه کُنْجَل بالاپوش دوکیسه بُغْره بالاپوش چیلدار زنانه خادَری بالا پوش ساده زنانه مُخ پټی نقاب- روپوش دولاغی تنبان چادری دُوپَټه قدیفه پُورَتی سِتَری چادر زنانه سَر تَرونی سربند زنانه رَخْپینه عرقچین لَمَن دامن تَرَنَجْه تریز بارڅاک چاک پیراهن تْغَی بند اُبْد دراز لَنْډ کوتاه ګریوان گریبان غاړه یخن ۳۶۰ پښتو فارسی پښتو فارسی ستن سوزن سپښتی تار شپم سوراخ سوزن باندی مخ رویه لاندی مخ استر څنډه دورۀ لباس غټه تکمه غراشه حلقۀ تکمه-کاج تکمه سکوی درز لوډره کوک ګنډ بخیه تڼی بخیه لماتی ترک تورخی کور بخیه قاپی ګلدوزی بخیه چکن ګلدوزی پیلخله دَ لَدوزی سپښین نخی کُنډکین نخی خاشه-خمتا کرباس شوی کرباس رقم ۴ الچه کرباس راهدار ۳۷ پښتو فارسی پښتو فارسی جبل سراجی کشمیره کیش قدیفه ننگرهاتی کشمیره ننگرهاری هراتی کرباس هرات کابلی کشمیره کابلی پینبۀ کرباس چاپ شده خټکه چیت سپین ټغر شطرنجی وریښمین ابریشمی کناویز قناویز شمندروز قناویز دو فصل کوټ غاړی قناویز برنگ شکری سالو چادر زنانه ابریشمی وهین پشمی شَمْلَی شاکی بَرَکه بَرَک کُرک کُرک گواشته پشمی نمد کمبله - ټغر گلیم غالی قالین غالیگی قالیچه پټو پټو ۳۸ پښتو فارسی پښتو فارسی اشیا و ظروف خانگی (۹) کور حویلی - سرای خونه - کوته خانه ډوډی دهلیز - راه رو وَر دروازه دَرسَل چهار چوب تَمبه تمبه دروازه کړَکَی دریچه شلکَی طاقچه کُلپ قفل کُنجی - کِلی کلیه ډیری اری چَمبَوتی غسل خانه باس جای ضرور شا - کُوهَی چاه سَلْواغَه دلو تَوخُونَه تا به خانه تود اَبَه حمام تود اُبَه کُتَالِی گلخن حمام ډوډی کَنِیا تنور اُور آتش پښتو اورشَنی لَمْبَه لُوْګی ببُوُزَی اورلَمُوَنَی مُوبَی سْپاچَه خاوره هِندارَه بْیاتی خُوباری فارسی آتَش گیر شعله دود پکّه آتش كاه میخ چوبی صُفَه خاک آینه قیچی جامہ کوب پښتو سَکَور - سکاره لَخْره لَرګی ایره ګُوَډْك چَوتَرَه مَنَا- خَپَـرَ خټه ږُومَنځ ږوَمَنځ جَلَتَه فارسی زُغال- زغال چوب دود بسیار چوب خاکستر تیر چوتره خس پوشک گِل شانه جاروب کندی غنچنی پښتو فارسی پښتو فارسی تَپَّه کندو از بوریا بافته دَبالَی کندوی گلی خَمْبَه - گُنبَه انبارخانه کوټی کندوی چوبی بَجْوَلَی کندوی نخی پُنْډیږکَی کندوی بافته بوریا غُنْدی جوال ګوڼَی جوال از ریسمان خیمه شَکُوږ کنگور ګُونْدَه جوال کلان شَکْوۍ شکور خورد ټُکْرۍ سکری تُوړوَيږۍ طناب کالا بیاسْتَه ریسمان دراز پَړۍ ریسمان باربند پَړْکَی ریسمان خورد مَنَگَی کوزه گلی مَنْگُوټَی - کُوزْهَ کوزه گلی خورد مَټَی- چاټۍ خُم چِلَم قلیان کاټی سرخانه چلم نَغْرۍ آتش دان [margin] ګُلوګُلی ګُلی ګُلی ګُلی ګُلی ګُلی ګُلی ۴۱ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی دری پښی | سه پایه | ډیوه | چراغ ډیوټ | چراغ پایه | پلته ـ باقۍ | فتیله کوښو | روغن داغ | غلبیل پیړۍ- چنل | آرد بیز څنډنکی | میده بیز | بټل-کټماله | بنگابی هونګ ـ بړی | هاون ـ څنږ | چومبۍ | دسته هاون غوښتیـ لوښی | گاو دوشه | منډانو | چرخ دوغ زدن تَبی | تابه گلی و سنگی | تِبی | تا بۀ آهن تَولی | صندوق | کټ | چارپائی پَړی ـ انډی | بوریا | خوب آغستی | رختخواب بَړسَتَن - تلَتك | لحاف | دِژی | بالشت لاندیستونی | توشک | نغښتوُنی | بغ بند ۴۲ پښتو فارسی پښتو فارسی دروق - گذرژری دسترخوان لوښی ظرف کټو دیگ ټالکه دیگچه خاورینه کټو دیگ گلی سره ولی کټو دیگ میسی برغولی سرپوش کټوری جام جگ کوټی گلاس کنډولی آبخوره گلی سوړول کنډی بادیه کنډیا طشت - تغار سُووَل کنډیا لگن مُوټے کاسه لویُوټے شاکاسه گډوه آفتابه مسی دسته دار بَدڼی آفتابه مسی بی دسته چلمچی لگن دست شوئی بنانک سینی پنوتی پطوساف څمڅه قاشق څمڅی قاشق چای خوری لاستوڼی ملاقه تالی طبق ۴۳ پښتو فارسی پښتو فارسی پیجان پیاله چیتی پنیان پیاله چینی خاورین پنجا پیاله گلی سماوار ظرف آبجوشی چی دمی چاینک پتنسی پتنوس نالبکی قاب اسباب نوشت و خواند (١٠) کبنی قلم مشوانی دوات دودی سیاهی شبکلی کاغذ پتی تخته کښی نجی قلمدان کرښی خط کش - لوح - کوښنه سطر پاڼه ورق مخ صفحه زښونکی کاغذ جاذب لیکی کتاب پښتو فارسی پښتو فارسی لیکى کتابچه لیکى خونه کتاب خانه مُحْ کښی پنسل لَښْتِى جدول لوستنُخی مکتب لوستنَ ُجی مدرسہ ښو ونکی معلم زَدَکُړى شاگرد کَولِیک مشق کَړاوْلیکی مشاق لاس لیک امضا - دستخط۔ گمرکہ الماری وَڼج میز وَڼجَري میز خورد پیړی چوکی وَڼج نُودَی میز پوش اَڼزور اسباب جدول کشی چاپ چاپ چاپنَ ُجی مطبع خبریال اخبار کښيده نقشه چَړکی چاقو ۴۵ پښتو فارسی پښتو فارسی سیوَرَن سائبان لیرلیدونکی دوربین (۱۱) اقسام رنگ وَرینگی ذره بین سپین سفید تور سیاه سور سُرخ زیړ زرد خَړ خاکی زرغون سبز، پُسّی شین آسمانی چِنیا بنفش بور بَترَکی گُمْبُړی نارنجی ایرَن خاکستری بَنَّه گونه اَجَّن رنگ (۱۲) اوزان مسکوکجات مروجۀ افغانستان چڼه نخود امانی مثقال چوکه خورد نِنجَر نیم پاؤ پښتو فارسی پښتو فارسی لَپَيّ پاو دوه لَپَيّ نیم چهارک پَوَلي چهارک دوه پَوَلي نیم سِیر دَهَيّ سیر كَشَيّ من خانی وَرَيّ خروار اِكَيّ پیسه پَنْجَكَيّ شاهي تَوَلِيّ سنّار شَلَكَيّ – اِيَلَيّ عباسي دَيَرْ شَكَيّ قران رُوپَيّ روپیه اصافي طلا میوها – اشجار و کلها و متعلقات آن (١٣) خوَن٘جَوَنْد میوه كُوَزْ انگور پِی بَنْك چیله تاک نُوَكوسَی انار اِنْجَز انجیر خَلَجَ توت پښتو فارسی پښتو فارسی تانګو ناک بَھِئ بِہ - اشاړی شفتالوزردالوی خشک مندتہ زردآلو مَنډَگَہ خستہ نَهدالان زردآلو خوبانَئ زردآلوی پیوندی شَلتالان شفتالو اَرَغَنَج آلو ارغنَجک آلوچہ ارغنجال گیلاس ارغنی آلوبالو غُزُ چہارمغز لُشَتی بادام څکی سغزخستہ شین چغری پستہ پِشَہ خنجک گَمبَری نارنج خوږگمبړی سنترہ ووږگَمبَری لیمو مَنَھہ سیب خټکی خربوزہ پښتو فارسی پښتو فارسی دوبی څټگی گرمه مَنی څټکی سرده بُوگه تربوز گازره زردک چنغوزی چلغوزه چقندر لبلبو کجوری خرما بیره پیر آملوک املوک ممیانه میوه ایست کوهی گرنگی میوه است کوهی نانگه چکدانه وڅکه سویز گنی نیشکر ژاوله ساق گنجله کنجد مرخړی پوڅکی سمارق څکه چشیدن خوند ذائقه - مزه - خوږ شیرین تریو ترش بی خونده بی مزه ۴۹ پښتو فارسي پښتو فارسي پوخ پخته اُوُم خام اُوْمْ سَوی خام سوز خُمرین بسیار پخته شَخاْخُسا گندیده وُروُسْت پوده - گندیده تاند تازه چنار شفتالو اَبَلَنْ آبگین نښترنښتی فشرده پوټکی پوست - بچاق بَغْ باغ شُنیلی چمن وَنَه درخت وَله بید وَلَی چنار خَپَرَی وَلَی پنجه چنار جَگْ وَلَی عرعر سپین وَلَی سپیدار شینْ وَلَی نیه چنار سَبْو سرو نښتر درخت نشتر پښتو فارسی پښتو فارسی اوښته منځه رقم ارچه شَوَه شیشم بگیانه رایگان ښرونر زیتون پلوځه پلوس غَز گز عاشی وَنَه پشه خانه څیړی بلوت پوگی دانه بلوت ښانگه شاخ شَنَته تنه درخت ډډ کُنده ښست بیخ غُنډ گره درخت تز شاخچه نازک درخت جړۍ ولی ریشه درخت پاڼۍ برگ بُزغَلی بُزق تاندَونه نهال بُټی بُوته شپُلَی شیر آب سپاند بونه سپند پښتو فارسی پښتو فارسی سپلي دانۀ سپند تخته درمنه کاندیال بوته بادرنگ بوجخه - قرقمی پنان پنان ہغه ہینگ پنگه پدک لخہ لوخ کانه- ټکال گل لوخ نل - دروی نی دنصه نی قلم دزگه نزار مژوی برگه اوریا کوکو گل سورکوکو گلاب کوکوگیډی گلدسته غټی غنچه وژی کوکو شگوفه سترگئ کوکو نرگس کوکی چنبیلی چنیا کوکی بهمن ستر کوکو نسترن ځق کوکو سنبل پښتو داودۍ کوکو لمرۍ کوکو خاتولۍ غاټول چنبيلۍ کوکو سمسور اغزۍ واښه فارسی ګل داؤدی ګل آفتاب پرست ګل لالہ ګل پتونۍ بهار خار ګیاہ پښتو شپنی کوکو خیروکوکو لباستی کوکو کشمالی۔ ببړۍ خمسور اغزن درب فارسی ګل شب بو۔ خطمی ۔ ګل عباسی۔ ناز بوی۔ ریحان۔ خزان خار دار قسمی از ګیاه درشت اقسام غله و متعلق آن (۱۴) غنم وریجی اربشی ګندم برنج جو جوار شولی چڼہ جواری شالی نخود ۵۳ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی مَی | ماش | شُرَه‌مَي | نسک باجْرَه | باجری | غُبْشْت | گال بْدَنْ | ارزن | باغلی | باقلی شْنگ | شنگ | وَږی | خوشه داده | جواری بریان | ټگه | پشته جواری غَدَی ـ مَنْگُوْ | څټه بی دانه | شَرْشَمْ | شرشف شُوْتَلْ | شبدر | شِپْشْتَي | رشقه خسیل | خید | کوْپْشکی | پنبه کالگه | غوزه پنبه | پُنْدانه | پنبه دانه مالُوْجْ | پخته | پاغَنْده | مالوج ندافتی شده اِخَسْتَه | حاصل فصل | لَوْ | درو پښتو پروز-بُس ناری- دُرند کَیْدَیْ پَنَډ-پَلَندَه فارسی کاه کاه شالی دسته گیاه پُشتاره بسته شده پښتو تانتَی کَتَی کَیْدَی-غُزَی فارسی کاه جواری کاه ماش پشتاره متعلقات زراعت (۱۵) مَځکَه پُولَه کَوَل يوي کَیِّل پاله زمین پُلوان کاشتن قُلبه کشی کشته قُلبه اسپار پټَی کَشِتَی شِندَل سپاره-رُخته يَوم تَشکوره کَرد دهقان تُخم قُلبه بیل کج بیل ۵۵ پښتو فارسی پښتو فارسی کھی تیشه بته زنی جَغ یوغ غابُنوَرَ. مَشَّل گاو زنبیل بدراند واز وَتَّر گاو زنبیل چاری. پَل پل کش مالہ مالہ شَخَرہ طناب پل کش پَنجَ غُبَّي پنجه گوده ستری پَنجی - گودِ خشاوه پَشَلِیزَ پیوند سُدیاره شیار بشاخی چهار شاخه رَمبَي رمبه لور داس دَرَمَنْد خرمن کُيْدَي خرمن خورد گُزاري گندي سَره پارو ښوره شوره تُکْرَه حَشَر خَمُوب زمین سیر آب ۵۶ پښتو فارسی پښتو فارسی نیز سیلاب خټے ګل آب واله جوی لښتی جویچه نَم بند آب ګنجرخ قفل بند آب وَرخ دهنۀ آب وَشَره زمین نمناک کشتنی لَمه زمین بارانی بوبنته دلدل شولګر شالی زار غنم ګه گندم زار شاهه بنجر اهلِ حرفه (۱۶) جارِه پیشه دَرمَلی ډاکتر - طبیب پوهان جراح ليک پُلوی کتاب فروش پاوَری سوداګر لیک وال نویسنده ٥٧ پښتو فارسی پښتو فارسی اټه وال دکان دار پساری عطار پراچه بزاز ویل پلوڼی دلال پېرونی خریدار پلورونی فروشنده بنجاری خورده فروش ټيکه ندوال عهده دار پښ آهنگر زرگر زرگر سه وليښ مسگر توکان تجار سکونگی خياط وداني معمار اوبي سقا ډولي گانده نايي ـ ډم حجام پخولي آشپز ډوډ پخني نانپائی وريتی کبابي رېبزنی جاروب کش بغی باغبان ۵۸ پښتو فارسی پښتو فارسی شپون چوپان بخنی رنگریز ګنيوال جولا چميار موچي پزار دوز كْسَّارَِي قصاب گاډيوال كالسكه‌بان ډنډالي منادی جارچی دَرُنَی جلاد وَیْ ښكاري مَانْګی ملاح ډانګَّسَی مذرف كَبٌ نیوَیْ ماهی گیر تِیلی تيركش تو دَ اَبَّیْ حمامی تَاپَیْ مُهركَن د ورْکَندیْ گورکن دَدُو یَوَیْ گدا ژرندْ ګړی اسيابان رُوَښی حلوائي کُند ولَیْ کلال ښیګه‌يوال چوري فروش پیټُهـی حَمّال ۵۹ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی چوپَری | خادم | توجائی | حریف - هم پیشه سَنَدَری | خوشخوان | بَدَلی | شاعر بَهیارِی | پله پز | سابَئی | سبزی فروش وَری خانی | خوشه چین | لَوی | دروگر عَبَنَتی | شاطر - چالاک | پاسلون | پهره دار پِلَن غَوثی | فیل بان | اوښَبَه | شتربان کورنَی | خانه نشین | جَوَی | قاصد خَرَك | جاسوس | غَل | دزد دَمَغَل | خاین | نَجِی | رقاص مَریی | غلام | مینځه | کنیز اسلحه و آلاتِ اهل حرفه (۱۷) پښتو فارسی پښتو فارسی غوب توپ څرخي غوب ماشین کن توپک تفنگ توپنچه تفنچۀ کُنداغ قنداق کارتوس کارتوس دارو باروت مَرۡدَك گوله سَمۡ توري کریچ تُوره شمشیر موت قبضه چاړه سیلاوه - کارد چوکی کاردک غَشُونكی تیغ بُوغده - بیدکِ پیش قبض شاپ حربه مُلا پَټی کمربند سانگه نیزه غشی تیر شِتی پیکان لیندَه کمان زُغره زره ۶۱ پښتو فارسی پښتو فارسی خُول خُود ډال سِپَر وَسْلَه سلاح تېره تېز پَڅ کُند اَوْزار افزار خره ارّه سُبَوخَتۍ بَرْمَه چُوسان سوهان تَوږۍ رنده تَخَر - تَرنځ تېشه څُوکۍ اِسکنه لُبَتَۍ تَوږۍ رندهٔ کش تېره څُنګه رُخ پَڅ څُنګه ګول پَڅ څُنګه کۍ ګولک دانْدَت کمانِ ندّاف ژۍ زِه ډَبَلۍ کوبه وازۍ گَز سَکُون جُولۍ ماشینِ خیاطی سرچامَه اُستره پښتو | فارسی | پښتو | فارسی نوکی | ناخونگیر | لَبَنْگَى | نشتر سُمَك | چکش | پَلَك | ودان پوپ | دم | لاس دَغوری | دست پناه کالُبوُت | قالب | پَرِيكُونَى | قلم آهِنبر سَنډَ | سندان | ستمَند | کنده سندان نُسَّى | انبور | کوغَالَى | کوره - داش مچْ شَرُونَی | مگس پران - چوُری | تَلَہ | ترازو خَتْمَلہ | گل مالہ | توږونَى | گِل تراش ښاول | شاقول | گُنْیَى | گُنیا رَجَھ | پلیتِنْ | ماکوئی جولا تَنْقی | نوردان | رُونْجَۍ | شانه جولا نُغَشْتُونَى | نوردان | رُونْجَۍ | شانه جولا ۶۳ پشتو بَرگَو ژي کُيَّيْ خَرَخَه نیکه تَرنیکه پلار مور نِيا غَبْرْگوُي فارسی چوبِ حلاجی مشکِ اب دبَّه چرخه پشتو کنِهی زَكْ گاتی سَلی خویشاوندان و اقارب وغیرا بابا کلان جد بابا کلان پدر مادر مادر کلان توأمین وَرْنِیِکَه سُتَرنیکه بابا - اَبّا ادے - اَبَّی ورور میرنی ورور فارسی تالسته مشکِ روغن و غیره جواز سیخ پدر بابا کلان پدر جدّ بابا کلان لقب پدر لقب مادر برادر برادر اندر ۶۴ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی خور | خواهر | بيي-دادا | لقب همشیره کلان تره-اکا | عمو | نندر-تندر | زن عمو ترور | خاله | نيايي | ،، مامی-ممانی | زن ماما | زوی | پسر زامن | پسرها | لور | دختر لونی | دخترها | هلك | بچه پيغلي | دختر نارسیده | تربور | اموزاده توله | دختر عم | خوريي | خوارزاده خورځه | دختر خواهر | وراره | پسر برادر وريره | دختر برادر | وريندار-ورندار | زن برادر اخښی | خسبره | لمسی | نواسه-نواسیه ۶۵ پښتو فارسی پښتو فارسی لمسۍ نواسه دختر کږوسۍ کواسه کږوسۍ پرکواسه کوَدی نواسه کواسه ښځه خُسر خواښې خوش دامن - خشو ښځینه خاشنه چنغول نامزاد چنغله - نجل نامزاده زُوم داماد ښښتن - میړه شوهر ښځینه زن ناوې عروس بَن انبانق نږور زن پسر یُوښن زن ای دو برادر یوم زن برادر شوهر لیوَښن برادر شوهر نږندی ننو - (خواهر شوهر) پَلندر پدر اندر میره مادر اندر پرکټۍ بچه اندر مرد پښتو فارسی پښتو فارسی پْلَگُتَىْ دختر اندر بنُتَجَىْ پسر اندر زن پَلُگَتَىْ پدر خیلی سْخَرْگَنَىْ خسرخیلی خْپِلْوَان خویش كُنْدَه مروزن مرده كُنْدَه بیوه مَشَرْ کلان سال(مرد) مُشْرَه کلان سال(زن) کَشَرْ خوردسال(مرد) کَشْرَه خورد سال(زن) مَلْ رفیق مِلَشْتَىْ دوست اقسام طعام و متعلقات آن (۱۹) اُوْبَه آرد تِكْلَهـ قَمِيْعَهـ نغَوَا نان نَخْتَه نانِ گندم سويا مَك ـ سُكُكَ نان جواری رَوَتَه نان جو پِرَاتَه پراته پشتو فارسی پشتو فارسی ویشلی آرد رقیق که در روغن می پزند غړی نان چرب کرده شده چپق- پاستی نان چپاتی و پراته ککوری نان بروی آتش پخته کاک آردیکه برسنگ گرم پیچیده پخته میشود ماچې سمیان پیاخه نان و حلوای برنجی تبي ډوډی نان تابگی رسیدلی خمیر نارسیدلی فطیر نینوَلي پلو سُپین نینولی چلو شدوُرجی شیر برنج پِرنَی فرنی هَریره ماقوت روبن حلوا لیقَی کاچی چگړی کچری ورغَستلَی دلده اوګره شُله غورمه قورمه رومَنّه شوربا ۶۸ پښتو فارسی پښتو فارسی بیے غومبز وُمنہ یخنی غُوَښہ گوشت لاندی گوشت قاق لُم دنبه لکلیجی-لمنځی دُم غوک وازگہ پیه مُوَ پیه آب شده غُوَړی روغن جَرغالی جیجق کُچ-کُنجی مسکه تومنہ مایه گُوَږه بگر خُوَږه شکر و شیرینی لامَبات قند دُڼ لامَبات مصری نبات چَی چای- تَریخَہ مرچ تور تَریخَہ مرچ سیاه سور تَریخَہ مرچ سُرخ کُرکَمَن زردچوبه مالگہ نمک گَنْگ پیاز ۶۹ پشتو | فارسی | پشتو | فارسی هوږه | سیر | دنيا | گشنیز زنگی | زیره | سابه | سبزی پبی | بوته رواش | ځکری | تار رواش خیر خولی | بادنجان | ملی | ترب تیپز | شلغم | تریخ سابه | کريله تک میخی | کدو | چوگ سابه | پالک توری | طراحى | ومرخاری | خرفه بشکه | ارغوزک | نگومی | بادرنگ کورنگومی | چمبر خیار | خره پاڼه | کاهو کوکی | گندنه | ویلی | پودینه شینشوبی | پودینه پښتو فارسی پښتو فارسی متعلقات آسمان و زمین وغیرہ پاس پاس آسمان لمر آفتاب سپوږمی مهتاب ستوری ستاره وړانگه ذره وړانگه شعاع بریښنا برق ساه ہوا اوریج ابر اوریا باران ږلی ژاله واورہ برف پرخه شبنم څاڅکی قطره تالنده رعد جوړوونکی خالق جوړ شوی مخلوق څرګندوی جہان ۔ عالم نړی دنیا ګرده مځکہ کرہ ارض پښتو فارسی پښتو فارسی پاس، پاسنی، ګردہ کرۀ آسمان جنت بهشت جاندم دوزخ اعراف اعراف پرښته فرشته لمرتندر کسوف سپوږمی تندر خسوف ړنا روشنی تياره تاریکی تودوخه ګرمی سړتیا سردی سيل روز مځکه زمین خاورہ خاک اوبه آب اور آتش غـَـر کوه غنډی تپه ډبَره سګ تریخ سیند بحر تریخے اوبه سیند دریا مانده رود ۷۲ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی خوښا | شیله | څپان | طوفان څپه | موج | چینه | چشمه ډنډوکی | حوض خورد | ډنډ | حوض لوی ډنډ | جهیل یا غدیر | ټاپو | جزیره پور یوونئی | پُل | بیړی | کشتی اور بیړی | آگبوت | لو بیړی | جہاز سا بیړی | طیاره | ریږدله | زلزله ګرزوئی | چرخاب | ګُذر | گذر دریا چټک | فواره | شګه | ریگ - سنگچل شګن | ریگ زار | ساه و ببر | آب و ہوا ښوہر | شهر | ګڼ کلی | قصبه ۷۳ پښتو فارسی پښتو فارسی کلی ده قریه څلور لاری چهارسو اتونخی بازار وټه کوچه لار راه سم سوری غار اسمای خاندان شاهی و منصبداران ملکی و نظامی وغیره لوی دړ شل اعلیحضرت (۲۱) ټولواک سلطان پاسوال پادشاه روی وال امیر پاسوالی شهزاده پاسوالګړی شهزادی پلازمینی دارالسلطنه بادار صاحب اُلس رعیت پاسلی علیاحضرت تَبَق قوم وزیرتون وزارت وزر وزیر لوی وزیر وزیر اعظم ۷۴ پښتو فارسي پښتو فارسي غزآوزر وزیر حربیه دباندی وزنه وزیر خارجه مینځی وزر وزیر داخلييه نیاوی وزر وزیر عدليه زیرمی وزر وزیر مالیه پوهنی وزر وزیر معارف پلورنی وزر وزیر تجارت کرول وزر وزیر زراعت مخ وزر وزیر حضور مخ ښاندی شا غاسی لوی جرگه مشر رئیس مجلس شورای مؤسسّتی یاور سلاہ شووُنْکی مستشار انگومشر قلعه بیگی مخ لیک مشر سرمنشی حضور گنُون مشر مستوفی ښانْدی مُدیر پانُښانْدی دفتري باندي مُستی معاون مدیر پازوال يا مامور لیکوال نویسنده - محرر ښانْجی مدیریت - دفتر- اداره ٧٥ پښتو فارسی پښتو فارسی ګاټ بځانڈي مدیر ګمرک ګنُون بځاندي مدیر محاسبه پازوال بځاند مدیر مامورین پاڼي بځانڈي مدیر اوراق ليك بځاند مدیر تحریرات چَړلا و بځاند مدیر شارټ خانه لیږون بځاند مدیر پوسته خانه خبِریال بځاند مدیر اخبار سَمَوُون بځاند مدیر نفوس اِخَسْت بځاند مدیر تحصیلی لار بځاند مدیر محابر كَرُل بځاند مدیر زراعت پیوَ دَل بځاند مدیر تنظیمات لټونګي مُفَتِّش اِخِسْتوال تحصیلدار ټولتون مجلس خبریالي نامه نګار کلی مشر قریه دار وَرَا سْتُولاء سفیر کبیر ـ وزیر مختار وَرَا سْتُولتُون سفارت اَستُولي قونسل جنرال اَستُولتون قونسل جنرالي پښتو فارسی پښتو فارسی وړاستونکی قونسل ژب پوهان ترجمان واکوال وكيل پلو راکوال وکيل التجار بریږی بیرق لوی ناب نجی ایالت نائب الحکومتی لوی ناب والی نائب الحکومه لوړ ناب حاکم اعلی ناب حاکم کلان ووړ ناب حاکم خورد وړکی ناب علاقه دار کوټوال امین العسس ټول مشر سپه سالار لوی مشر نائب سالار غټ مشر فرقه مشر لوړ مشر لوا مشر غُندِ مشر برگد كندك مشر كرنيل کنډک ناب نمیدان ټولئ مشر کپتان بلوک مشر صوبہ دار سپور مشر رساله دار ۷۷ پښتو فارسی پښتو فارسی بلوک مشر سروالدار لس مشر حوالدار ډلګی مشر نایک ټولی عسکر پلټنی سپاهی حیوانات (۲۲) حلال پسه ـ مږ گوسفند میږه میش وری بره وز ـ وزګړی بزنر وزه بز ماده مرغومی بزغاله غوا گاو ماده غویی گاو نر خوسی ـ سخندکۍ گاو ساله میښه گاو میش سنډا گاو میش نر کټی گاو ساله گاو میش اوښ شتر نر اوښه شتر ماده ۷۸ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی جونگی - جونگ | شتر بچه نر | جونگه | شتر بچه ماده آس | اسپ | اسپه | اسپ مادیان بیاڼ | کرۀ اسپ نر | بیاڼه | کرۀ اسپ ماده غَرڅه | آهوی کوهی | هوسۍ | آهوی دشت سوی | خرگوش | غیږ | گورخر شکوڼ | جیره | کَب | ماهی حيوانات | هَوام و حشرات (۲۳) زَمَری | شیر | پړانګ | پلنگ لېوه - شربن | گرگ | یَږ - میلو | خرس سرکوزی- خوک | خوک | کوټږ | کفتار لومبړ - ګیدړ | روباه | سورلنډی | شغال ۷۹ پښتو فارسی پښتو فارسی بزو بوزینه سپی سگ پشي ـ پِشُو گربه سک لاود سگ آبی ږورګِتي گوگوش پِیلَن غوږی فیل غاتَره قاطر اِږه غوږی خر کِشپّ سگ پشت شمشتی سگ پشت آبی زِیږګِی خارپشتک کِړیا تبرغان کِش ولد خُک سمساره سوسمار منګور مار نولِی راسو کربوړی شُلان شړښکی چلپاسه بلونګَړی موش خُرما چنگاښ خرچنگ چُنګُښ بقه خورد چنگښ بقه کلان ۸۰ پښتو | فارسی | پښتو | فارسی لیم | کژدم | ژوَه | زالو نِخَه | هزار پا | مُوږَه | موش پرنده های حلال (۲۴) چرګ | خروس | چوګر | ماکیان چِرګوړی | چوچه مرغ | مَرَز | کرک ـ بودنه ـ چِڼګَه ـ چِڼچِڼه | ګنجشک | کوتَرَہ | کبوتر غُباري | قُمری | تَڼزَري | تَدْرَو زَرکَه | کبک | هيلي | مُرغابی بَښَه | قاز | زانړی | کُلنګ کَښټَه ـ کوتان | حواصِل | بُلبُله | هزار دستان کَښميڼی | طاوس | قامرغو | دُرّاج پښتو فارسی پښتو فارسی کاغی زاغچه سارکه سارچ لویټټ مرغ زرین ښار و مینا خراړی چرګتۍ بګره قره شامه توره قره قوش چتی- چیړنک قریه خمړانکه دهقانکی شاکی ژیړانکه دهقانکی زرد شین توپی دهقانکی ابیق پرندهای حرام (٢٥) بازی باز بازی جره مټ بازی کته باز باسنه باشه باشی باشین شکری شکره سور سارګی شاهین ورساری کویله سیندی بحری سیندی بحرین ۸۲ پښتو فارسی پښتو فارسی کرښتہ عقاب یکہ بابن کلمرغ کرگس ټپس غال ټیټپر ښکالکی شب پرہ توتی طوطا ګنګ بوم چغرو شاه بوم ګواقی چغہ ملا چرګک ټپو هدهد کارګہ زاغ توتکی چیچی تورباڼی ابابیل شین تاڼی نسز زاغ کشکره ۔ ګږنکہ عکہ اقسام اسپ ها (۲۶) آس اسپ نر اسپہ اسپ مادیان - بِيَان کُره نر بهانه کُره ماده - پښتو بوده سُرخی سُکان سُور سُکان چیني تُوس تور لمی زیړ سپین لمی زیړ بَرُگ سُتَرگی چوگی ایره زیړ شومړ فارسی یابو تُرَنگ کُمیت ـ کَهَر سرخ کهر ابرش مُشکی سمند سیارانو سمند زیدی چغر قشقه برناق خاکستری زرد کرنگ پښتو نیلی شین سُرخی تور سُکان زِیَړ سُکان سپین وَرقی زِیَرَن خُمَ لمی زیَړَنْ بَرْگ پَنْجْ عُنُق سُودَن تور شومرن کَمپوټی شومرن فارسی بور کبود سیاه کهر زرد کهر اغیل سمند قله ابلق پنج کلیان کرنگ نیلی کرنگ کرنگ نارنجی ۸۴ مختلف فقرات کار آمد (۲۷) دلته راشه- | اینجا بیا- پرکټپ کښينه- | بالای چارپائی بنشین- څوك يی؟ | کیستی؟ نوم دی څه دی؟ | نامت چیست؟ کښتی ماته راکړه | قلم بمن بده- هغه مشواڼی راوړه | آن دوات را بیار- لوست وایه- | سبق بخوان- خپل پازه کوه- | کار خود بکن- چیری ځی؟ | کجا میروی؟ لوستنځی ته ځم- | مکتب میروم- پر مخه دی ښه- | بروایت خوبی- څه دی؟ چهیست؟ څه وو؟ چه بود؟ څه غواری؟ چه میخواهی؟ څوك راغلی دی؟ که آمده است؟ هلته څه سوی وو؟ انجا چه شده بود؟ هیڅ نَوَوسوي- هیچ نشده بود- دا زما چوپری دی- این خادم من است- چاته وایي؟ کرا میگوئی؟ تاته وایم- ترا میگویم- غَوَږ وَنِيسَه- گوش بگیر- ډیره ښه ده بسیار خوبست- دا چرگ دَ چادي؟ زمادي - چا دَ راته ويلي دي؟ ستا ورور ته وا نه ويلي دي- وا مي نه وريدل - بيا وا وايه - دَ هغه سري خونه داده - زه دَ ا ليکي غوارم - ډیر ښه دی وا يښله - څه دَ کړي دي؟ هیڅ مي نه دي کړي - این خروس از کیست؟ از من است - ترا که گفته است ؟ برادرت بمن گفته است - نشنیدم - باز بگو - خانه آن مرد این است - من این کتاب را میخواهم - بسیار خوب است - بگیر - چه کرده؟ هیچ نه کرده ام - ٨٧ پر میږده چہ ولاړ شم بگذار که بروم نه دی پریږدم چېره لاړسی نمیگذارمت که کجزی هلته څه پاړه لرې؟ آنجا چه کار داری؟ مخه د لے اُوُسه مرو اینجا باش. نه سم پا تېدلای۔ مانده نمیتوانم. تَلَّلْ می هُرُ ومَرُودِي رفتن من ضرور است. ښه دی ولاړ شه سه. خوب است . برو دوډي پخته بیا را سه وقت نان باز بیا۔ زه تن موسږایم ۔ من امروز سیر هستم ته موسږایی که وږی تو سیر هستی یا گرسنه. هغه هلک تږی دی ۔ آن بچه تشنه است. او به ورله راوړه آب برایش بیار۔ ۸۸ پغاری مروھر کښیږه چیق مزن - بنشین- پر دوا سترګو ليمو- بهر دو چشم - اوس څوکړي دي؟ حال چند بجه است؟ پښی له پاسه کش - پاؤ بالا ده - ماته وگوره - بسوی من ببین - ته څه وایی :- تو چه میگوئی ؟ تاسو ترکوزته ولاړ سی - دلاور کجا نه برود - نه- داسی دی وي - نه- همین می باشد - پښتوښه ژبه ده - افغانی خوب زبان است - ژر به زده که- بزودی یادگیر - ډیره ښه ده - یوه میاشته وروسته بسیار خوب است یکماه بعد بیا به ما غږ واؤره - از من بشنو - ٨٩ پښتو فارسی اوس څه کوئ حال چه میکنی؟ اتوڼي ته ځم ـ بازار میروم ـ هغه ښځه اوړه اغږي آن زن آرد خمیر میکند لور یه کټو با ندی کوي دخترش دیگ بار میکند زوي یه او به چښي ـ بچه اش آب مینوشد ـ او میړه یه لمونځ کوي ـ و شوهرش نماز میخواند ـ راځی چی لمونځ ځی ته ولاړ سو بیائید که بمسجد برویم ـ تاسی وژغی ـ زه درعلم شما بروید من آمدم چرګان ناری کوي ـ خروس ها بانگ میکنند ـ چڼکی چڼیږي ـ گنجشک ها چره میکند ـ زمری غومبیږي ـ شیر غُر میزند ـ پښتو سْپَي غا پِي- پِشّي مِيو مِيوكوي- آسْ شِشْنِيږِي- اُښُ دَ غُوږَي رَهيږِي ا وښ غړانګي وَهي- غُوَيَّي رَمْباري وَهِي- دَ هَغَي لاس سْپين دَي زْما ويښْتَه تُورْدِي- سْتا ليكي سُورْدَي- دا ځَمَكْښَي دَ چا دَي؟ دَ هِنْدُو بَګَړي ژيړَه وي- فارسی سگ غوغو میکند پشک مَو مَو میکند- اسپ شیهه میکشد خر بهنگ میزند- شتر بغ بغ میکند- گاو بانگ می زند- دست آن زن سفید است- مویهای من سیاه اند- کتاب تو سرخ است- این قلم خاکی رکبست؟ دستار هندو زرد میباشد پښتو په دې مشواڼی کښې شين رنګ دی تن پاس پاس تک شين دی دده چيڼيا کښی زما تخم دی له اتووالو څه ګمبړی رنګ واخله ستړی مه سی پښه راغلی روغ یی- په کور او کلي کي ښه وو- واړه لوي جوړ وو- ښه اوسی-ټول روغ جوړ وو اوقل یی په زړه کوی- کور دي ودان اوسه- 91 فارسی درین دوات رنگ سبز است- امروز آسمان بالکل صاف است- قلم بنفش او نزد من است- از دوکاندار رنگ نارنجی بیار- مانده نباشی-خوش آمدی- جور هستی- در خانه و ده خیریت بود- خورد و کلان تندرست بودند بخیر باشی-همه جور و تندرست بودند همیشه شما را یاد میکردند- خانه ات آباد- ۹۲ پښتو فارسی زَه دَلَه انُوه پَرانتْ کَړَم مرا از فکر رهانیدی لُمَړَی برخه دَیوازَنِی پښتو حصه اول خاص افغانی بَشپَړَه شَوَه - کامل شد. امضاء عبدالوهاب کاميي ژب پوهان دَمَرکی دپښتو- ۹۳ پښتو فارسی دَوَ ومَہ بَرَخَہ دَيَوَازَني پښتو حصهٔ ثانی خاص افغانی) لُمْړَني لَوسَتَه (سبق اول) الله يودَی- خدا یک است- رسول پر رښتیا دَی رسول بر حق است- زُمُږْ دَ الله لَارَتَر نوسرو دین ما از دیگر لاروښه ښه دَه- دین ها بهتر است- ټولواک موپښتون دَی سلطان ما افغان است مینی مو د اَپَشتانه میبنده- وطن ما افغانستان است بویه چی تول هلکان باید که همه بچه ها ۹۴ پښتو فارسی لږ کښوالي پښتو ژبه زده کیږی زرخودی زبان افغانی را یاد گیرند دا خبریا څووم شمیر دی؟ این اخبار چندم شماره است ستا لیکی دَ دوَهم لوُست کتاب تو درس دوم دَ پارسی دی ۔ فارسی است دَ پاس پاس ستوری خوږا ستارهای آسمان بس ډیری دی چی په گڼل نه کښیوزی۔ بسیار اند که در شمردن نمیگنجند دوی دَپښتو لوست څومره ویلی ده؟ آنها سبق افغانی را چه قدر خوانده اند؟ ۹٥ پښتو دَ وَوَ مَـه لَوَ سـتَه دَ لَوَسـتَه پَښـتِي پوُ هانَدَ سَـرِي كـيَلوَغ دَ ے هَلَكَ پښتي ليَكَلِي مَلاَ تِين كِي نيِوَلَـيِ دَی ـ لَوَسـتَنهَ كِوى تَپَتي بَانَدِي كَوَاَتِ ليَكَ اَوكِيَلاَ كَوِي پُوهِيدَليِ دَی ـ چي سَرِى پَلَوَستَم اَ وَلَكـلَ سَـرَه پُوهَانَدَ كِيږي ـ اَ وَهَـغَـه چيَ زَدَه ليَكـلاَى سـيِ لَوَسَتوُنَخيِ ښَه ځاَی دَی ـ سَـرى چيِ لَوَشَه تَزِي ـ دَوَرُقِ لَګَردِيِدَ وَشْخَندَ خَلاَصَيږي اَ وَدَ بيِ پَازِيَ هَلَكَانُوسَرَه نَه ګَرڈِي فارسی سبق دوم این سبق بر شخص عالم افغانی نوشته است این بچه کتاب افغانی را بدست گرفته است ـ سبق میخواند ـ بر تخته مشق خط و نوشته میکند فهمیده است که آدم بسبق و نوشته عالم میشود ـ و آنچه یاد دارد نوشته میتواند مکتب خوب جائی است ـ آدم که بمکتب میرود ـ از کوچه گردی خلاص میشود وهمراه بچه های بیکاره نمیگردد پښتو فارسی نه د دوي سره خبري كوي و نه همراه آن ها سخن میزنند- د لوستنځي څخه ښۀ عني زده از مکتب عادتهای خوب یاد كوي ـ او درنيږي ـ میگیرد و سنگین میشود ـ او په خبرو پوهيږي ـ و بسخن ها می فهمد ـ دريمه لوستنه سبق سوم ما خپله لوستنه زده کړي ده من سبق خود را یاد گرفته ام ـ تا كړا وليك زده كړی دئ تو مشق یاد گرفته ؟ غني د ئي پر کښل ښه پوهيدلی دئ غنی بنوشته بسیار خوب فهمیده است ؤكښي - مڼه - ټانګوچی ودېره انار ـ سیب ـ ناک را که برایش و كابى پر پوهيږي - بنویسی بآن می فهمد ـ ۹۷ پښتو فارسی زما لیکی ښۀ لری- کتاب من صورت دارد- ستا لیکی ددوم لوستۀ پاڼه کتاب تو درس دوم فارسی است زمږ لوست ډیر دی- درس ما بسیار است څلرمۀ لوستۀ سبق چهارم زمږ پلاومینی ته له څلوروخواد به پای تخت ما از چهار طرف دا څلور څیزه راوړۀ کیږی این چهار چیز اورده میشود- د لمرخاته له خوا وریجې- از طرف آفتاب برآمد برنج- د غزنی له خوا څرمنی اوپوستون از طرف غزنین پوستین وگوسفندان د هزاره و و څخه غوړی از هزاره جات روغن- دلوگر له خوا غنم اونورغلی از طرف لوگر گندم و دیگر غله باب- پشتو فارسی نن ور‌يځ ده او دپاس پاس مځ نه لیده کېږي امروز ابر است در روی آسمان دیده نمیشود۔ د تالندې بوږنوونکی ږغ غوږونه کڼوي لږ لږ اوري صدای رعد گوشها را کر میکند۔ کم کم باران میبارد۔ باد ډېر دی ـ پرون اوورېده باد بسیار است ـ دیروز ابر پاره پاره بود د تولنۍ په ورځ پاس پاتک شین وو بروز جمعه آسمان خالص صاف بود۔ واک د الله دی ـ اختیار از خداست ـ پنځمه لوستنه سبق پنجم تکتور ویني چې دکښلو لیک پر دودیږي حبشی را می‌بینی که به سیاهی مشق خط ټولې ګوتې تورې کړي دي ـ تمام انگشتان خود را سیاه کرده است ـ بیا یې پخپلو ځانو پورې مښي ـ باز به کالاهای خود می‌مالد ـ کښلی لیک ځنی تور شوی دی ـ مشق خط از پیش او سیاه شده است ـ ۹۹ پښتو فارسی نوکراولیکی لده څخه پروس دی پسر مشاق ازوخفه است- دری هلك پر ښپلتیامیندی بچهٔ بسیار بزرگی عاشق است - لاس آو مخ تل ښہ پر مینځي - دست وروی را همیشه خوب میشوید خپل لاسونه آوتوری نه توه یی دست ها ولباس خود راسیاه نمیکند- خپل زړوکی هیح کله نہ خیزه یی کالای کهنهٔ خودرا هیچ وقت چرکنمیکند خپلی غوټی نہ شلوی- تکمه های خودرا نمیکند - آو موچیته نه کږوي - وپزار را کج نمیکند- شپږمہ لوسته سبق ششم دپغمان اوبه ترټولو اوبو دکابل ښه دری آب پغمان از همه آبهای کابل خوبست- آو کابل ته په نل کی راوستلی سوي دی وبکابل در نل آورده شده است آوتول کابل تراوبه وركوي- وبه تمام کابل آب میدهد- ۱۰۰ پښتو فارسي دَکابل په مېنځ کي سيندْ بهيږي - | درمیان کابل رود جاریست . او بَر يې ښے نۀ وے - | آب آن خوب نبود . ږُمږْ لوئي ثَمرْ شل دَ پَغمان او به دَ پارۀ | اعلیحضرت ما آب پغمان را برائے دَپاسَني دَخپَل پاسَلي راوَستې - | تربیهٔ رعیت خود آورد . اوس ټوله دَ کابل اُستوګني هغه | حال تمام باشنده ہاے کابل همان دَ پَغمان او به چښي - | آب پغمان را مے نوشند. ږُمږْ لوئي غازي پاسوال دَخپَلو | پادشاه بزرگ غازی ما بسیار پاسَلیُودېرپالُونْکے دَی - | پرورندهٔ رعایا ئے خویش ست . اَودَلَوستَنجی پَر هلکانو دَپلا ر والي مینۀ لری | وبر بچہ ہائے مکتب مہر پدری دارد . یېره بیر پر دغۀ ده چی دَده دَپاسَلیُو | سعی شان برین ست کہ بچہ ہائے زا مَنْ ټول پوه سي - | رعایا ے او ہمہ دانا شوند - پښتو فارسی ښه ښه چاری زده کی او خپلو خوب خوب صنعت ها را یادگیرند ووطن خود را دپردوله احتیاج وباسی- از احتیاج بیگانگان بکشند- اوومه لوست سبق هفتم دمونږ پاسوال چی پرپلار پادشاه که برتخت دخپلی پاسوالی کښیوت پادشاهی خودنشت- لمرنی میاشتی دیپان دسام ماه های شمسی برای نگہداشت دپانو دتولواکی خوسښگری کارهای سلطنت خوش کرد- چی د پانځی اود نور و سپیل پودی که حساب دفتر وباقی وطن یکی باشه دلمرنی میاشتو نومونہ پہ لمرنی برخه نامهای ماه های شمسی در حصه اول ددی لیکلی سوی دی- زده کی این کتاب نوشته شده است- یادگیرید- په درومیاشتوکی دسبزلی واړځکه در سه ماه بهار تمام زمین فارسی پښتو ۱۰۲ تنه کړني اووني زر غنيژي میروید و درخت ها سبر میگردند- پدري مياشتو کې د دوپي ورځ په نود و قد پیريري- درسه ماه تابستان روز بروز گرمی بسیار می شود- پدري مياشتو کې د مني احمت او په پای کې يې دونې پاڼي زيريژي درسه ماه تیرماه حاصل برداشته میشود و در آخر آن برگ های درختان زرد میگردد پدري مياشتو کی چي دژمي درسه ماه که از زمستانست اودیا او واوره اودي- اود دوبي دياره واوره او کنگل توليري- باران و برف میبارد- برای تابستان برف و یخ جمع کرده میشود- پښتو فارسی اَتمَه لَوَسْتَه سَبق هشتم دکال شژی تو نجی اتز و گنړۀ روزهای خوب سالرا برایم بشمار- لَسَمَه رَوَځ دَحُبَّتِي مياشتي دهم ماه محرم- نُدُ ولَسَمَه دَلُمْړِي خورا - دوازدهم ربیع الاوّل - دَپَنْځَلَسی رَوَځ- پانزدهم شَعبان- دَعَرَفاتِ رَوَځ- روز عرفات - دَکُچْنِي اَخْتَرَ رَوَځ - روزعید فطر- دَلوي اَخْتَرَ رَوَځ - روز عید اضحی پهلَسَمَه دَحُمْبَي مياشتي ششِوي دَي؟ در دهم ماه محرم چه شده است؟ لَسَمَه دُحُمْبَي مياشتي ديره ښادُمَنَه رَوَځ دَه دهم ماه محرم بسیار روز مبارک است- پهِ دي رَوَځ کى لُمَسِي د رسول الله صَلَعَم درین روز نواسه رسول الله صلعم پښتو فارسی امام حسین په کربلا کی هم شهید شوی امام حسین هم در کربلا شهید شده است او ددی روژی روژه په و روزه این روز در تولود الله لا روکی فرضه وه تمام دین های آسمانی فرض بود د برد الله په لا رکی چی روژه در دین ما که روزه د روژی میاشتی فرض شوه ماه رمضان فرض شد ددی روژی روژه دمی روزۀ این روز را رسول الله صلعم نفلی نیولی ده رسول صلعم نفلی گرفته است اوس هره څوک دست د پاری حال هر کس از برای سنت میگیرد ۱۰۵ پښتو | فارسی نهم لوسته | سبق نهم دکابل دتلوتو گڼل داسی کیږی | حساب اوزان کابل اینطور می شود امانی ځلیر ویشت چودی | مثقال بیست و چهار نخود است چوکه څلیر ویشت امانی دی | خرد بیست و چهار مثقال است نُخْمَه دَوَه چوکه دی - | نیم پاو دو خرد است پي دَوَه نُخْمَه دی- | پاو دو نیم پاو است پو پي څلور پی دی- | چهارک چهار پاو است دهَی څلور پوپي دَه | سیر چهار چهارک است کشری آته دهَی دی- | من خانی هشت سیر است وَری اْتيا دهي دی- | خروار هشتاد سیر است پښتو فارسی لَسَمهَ لَوَسَتهَ سبق دهم پښتون دَپښتو لَوَستهَ دَښوونکی پَرُښه وایی افغان سبق افغانی بطرز معلم میخواند اَو پَرَلَوَستهَ باندَی ښه پوهیږی و برسبق بسیار سعی میکند- دَپښتو لَوَستهَ یی دَښوونکی سبق افغانی را بطرز پہ وَیَنا سَرهُ زَده کَړی دَه معلم یاد گرفته است هَرڅه چی دَپښتووَر لَه وَکایی هر چیز از افغانی که برای او بنویسی- لوستَلیَ سی- خوانده میتواند- له مَرکی دَپښتو یی نَوی پښتَی روزمره دپشتو جدید بسیار خوب وَرَشی پہ زَړَه کَړی دِی- محاوره ها یاد گرفته است- کَی نَه مَنی-ځَنی وئے پُښته اگر باور میکنی از وی بپرس- پہ کِہاَو لیک کی هم ښه سَوَی دَی در خط مشق نیز خوب شده است پښتو فارسی هرتوری چی کراولیکی پدیپقی هر حرفی که شاق برخته - وټرلی وکاندی یعنی پدیره بشپره برای او بنویسد - خوب بسیارسعی کُند او هغسے یی دکر او لیکی په وطی کاندی و همچنان آن را بطرز شاق می نویسد آوکه سبووَنُکی لسْ رُوځی وُرُوِ دیگر معلم ده روز پس انُمبیل پر وکی ھغہ توُری امتحان می کند - همان حرف را ھغہ سے کَیای سی۔ همچنان نوشته میتواند- يَوولَسَم لوَستَہ سبق یازدهم (اکو) اے زُما پښتو نه ورور (اکو) ای افغان برادر من یَودَپښتو لُمړی لیکی رالیږہ یک کتاب اول پښتو برایم بفر- (پښتون) دوکیه! دپښتو (افغان) ای برادر من اګر کتب پښتو فارسی لمړی لیسکی څه ګوے؟ اول افغانی را چه میکنی (آکو) وائے ۔ چہ خری پازی (اکو) میخواهم که کارهای بدم می پہ بنے سی ۔ بدان خوب شوند ۔ (پښتون) تہ ډیرکجنی یے (افغان) تو بسیار خرد هستی ۔ دلوستنځی دتګ پکدی لا پاتہ دی وقت رفتن مکتب تو هنوز مانده است۔ (آکو) څومرہ پک لا پاتہ دی؟ (اکو) چه قدر وقت هنوز مانده است؟ (پښتون) دوه کالہ۔ (افغان) دوسال۔ (آکو) هو!!! دادونہ ژونده (اکو) هیهات !!! این قدر عمر را برزه بے لوستہ تیره وم۔ من بے سبق بگذرانم ۔ لیکی هرو مرو مرا مرا نیستہ کتاب را ضرور برایم بخر۔ کئے پہ لوستنځی کی نہ پریږدي اگر مرا در مکتب نمیگذارند ۱۰۹ پښتو فارسی د شپی یی تاسی راته وایاست شبانه آنرا شما برای من میخوانید په سهار کښی یی زه په یاده کوم - روزانه بیاد میکنم دوولسمه لوستنه سبق دوازدهم زمری - غمی - دوه ورونړ دي زمری - غمی - دو برادر اند زمری په لوستنځی کښی لوستنه وایی زمری - در مکتب سبق میخواند - غمی کچنی دی او ډیره غمی - خورد است بسیار خوا د لوستنه لری - میل به سبق دارد - د مشر ورور نه پوښتی از برادر بزرگ می پرسد - زه چی لوستنځی ته درشم - نو به څه کوم من که بمکتب بیایم - پس چه خواهم کرد - زمری ورته وایی - زما مینه زمری باو میگوید - ای دوست من ! پشتو فارسی چی لوستنځی ته راغلی بویے چی چون بمکتب آمدی ۔ باید که دپوهاند مخوری وکی ۔ عزتِ مُعَلّم را بکنی ۔ دلوستنہ پہ پاک کی خبری ونکی در وقت سبق سخن نگوئی ۔ دروند اوسی او د مینی سپیګي سنگین باشی ومحبت وطن را په زړه کی جای ورکی ۔ در دل جای بدهی ۔ دیَرلَسمَ لُوَستَه سبق سیزدهم (لاکو) پہ لوستنځی کی هلکان (لاکو) در مکتب بچہ ہا پُر خہ تَر تلګیږی ۔ بوجہ سرزنش میشوند ۔ (پشتون) چی هلاک لتوی (پشتون) بچه که تنبل باشه او خبری بازی کوی۔ و کارهای بد کند۔ پښتو فارسی د هری روځی لوست په هغه سبق هر روزه را همان روز ند په رټه کوي- یاد میکند- په ټولي کی لوبي کَوِي- در جماعت بازی میکند- دَ لوست په پاک کی اونیای- در وقت سبق غیر حاضر نباشد- او د ښوونکو خبرو ته غوږ نیسي و بسخنان معلم گوش میگیرد- (اکو) دا خوی بښه غني را وښوي (اکو) این خوی تنها بمن نشان دادی چه لوستنځي ته درغَلم د هاندی یا داد وقتیکه مکتب آمدم از گقته مدیر صاحب خبري به نه وزم- بی بر آیم- ۱۱۲ پښتو فارسی څورلسم لوست سبق چهار دهم (پښتون) آی زما مئين وروره (افغان) ای برا در محبوب من! بويه چی گهيز د خوبرو ئي سي آو دښی باید که صبح وقت از خواب بیدار شده بحینی- بيا لمونځ په لمونځي کی وکی- باز نماز را در مسجد بخوانی- د مور پلار او د ښو و نکي اؤ مادر و پدر و استاد و مشرانو مخوری وتغواړي- کلانان را عزت داری بخواهی- ویښتان- مخ اونوږي ښيځلی ساتي موی ها- سر- و کالا را پاک نگهداری آولوسنځی تر چی چه پرلارځی و چون بمکتب میروی - در راه خبری بازی و نه کی - کار های بد نکنی- د لوست په پلک کی په خبرو در وقت سبق برسخنان د ښوونکي غوږ ونيسي معلم گوش گیری ۱۱۳ پشتو | فارسی دَخُشید و په کَټ کی خری لوبی | در وقت رخصت بازیہائے بد وَنے ۔ اَو دَ بَری وَتوَّلی۔ | نمکنی ۔ و سنگ نزنی ۔ پنځلسمه لوُسْته | سَبقِ پانزدَہم ټوَلہ خَور استہ څه دښه پوهه دَه | یکی از چیزہائے بسیار خوب علم است پوَه سَړی هَر چیری مښوزی | آدمِ عالم ہر جا باعث پشتہ هَرْڅوك یه لوړ کینَوَی | ہرکس او را بالا می نشاند نا پوه پر هېڅ نه شمیر ل کېږي | جاہل بهیچ حساب نمیشود اَو هَرڅوك یه سپَکْيتاوَ ګُوري | و ہر کس اورا سبک می بیند. اَې زما مِینَه ورُونَه ابویہ چی پخپله | اے برادر عزیز من ! باید کہ بہیچکس ښکنجل ونکو اَودَ څہ وهلو آتو شُو | دشنام ندہیم۔ و ہمراہ بچہ ہائے بد پښتو فارسی لوبی و نه کو - بازی نکنیم - څو څوک څه را څخه و نپښتی تا کسے چیزی از ما نپرسد څه و نه وایو - چیزی نه گوئیم - د ښو سړ وپږ و ینا ښه غوږ ونیسو - برسخن مردم نیک خوب گوش بگیریم او دپوهاند خبرى هركله و منو - او سخنان اُستاد را هر وقت قبول کنیم ښه لاره دا ده ۔ اَشْكَهَ چي هيره ئي کي - راه خوبیست ۔ فکر کن که فراموشت نشود شپاړسم لوست سبق شانزدهم ! دا هلک چی لوست و ایی - این بچه که سبق میخواند - نوم ئي وُنر اود اتو کالو دی - نام او زَرور وهشت ساله است - ډیر په لوست کي پوهید لی دی - بسیار به سبق فهمیده است - پشتو فارسی (گُونْدِی) پرکُچی وَرُورْدَی (گوندی) برادر خورد اوست - دَشُپَژُو کَالُودَی اَو دِیرُ حُشْيَارْدَی شش ساله است و بسیار هوشیار است گُونْدِی دَ مَشَرُ ورُورْ ثَرْ رُونْحَهُ (گوندی) از برادر کلان خود در نور پُشْتَنِي چِی ثَهلُوَ لِے میپرسد - که چه میخوانی - (نُورُورْ) اَى زُمَا لِيَما (نورور) ای خواهر من ! زَه ليکَی دْيُوَازِنِي پَشْتُولُو لَمْ من کتاب خاص افغانی را میخوانم- (گُونْدَی) ديُوَازِنِي پَشْتُو لِيكَي (گوندی) کتاب خاص افغانی - مُحَيَّ وال دَی که بي مُحَيَّه ؟ تصویر دار است یا بی تصویر؟ (نُوْرُورْ) مُحَيّ وال نَدِي (نورور) تصویر دار نیست - (گُونْدَی) دا ليكى شولوشَرَه (گوندی) درین کتاب چند سبق است؟ (نُورُورْ) اَوْيَا تُوشْتَردِي (نورور) هفتاد سبق است- ۱۱۶ پښتو فارسی (ګوندی) یو ویشتم لوست څې پانو (ګوندي) سبق بیست و یکم را که نام ګرداند نومونه لري - دلته ووایه دارد - برایم بخوان - اوولسمه لوستنه سبق هفدهم نن چې ثریالی دلوستځی څخه کوټی ته امروز که ثریالی از مکتب بخانه راغی - ډیر خوش ود و او ځان آمد - بسیار خوشحال بود و همراه خود سره یولیکی - یوه مشوانی - اویو یک کتاب - یک دوات و یک کتبی راوړی وو - قلم آورده بود - (زمری) ځینی پوښتنه کوی زمری از او پرسان میکند - دا ښه څيزونه دی له کمزاویدی این خوب چیزها را از کجا آورده ! (ثریا لی) دابښه څیزونه ثریالی این خوب چیزها را پښتو فارسی بَهَانْدِې باد اَثر ډاکړې دي - مدیر صاحب داده است - (زَمَرَی) هر څوک چی لوستنځی ته (زمری) هر کس که بمکتب وُلا ړشي - دَا و ثَرکُو ي ؟ برود - اینها را به او میدهد؟ (تُریَالَی) یوه - (تریالی) بلی - (زُمَرَی) نویه چاته وَثَر کَوی؟ (زمری) پس بکدام کس میدهد؟ (تُریالَی) چہ پہ لوسْتَنہ کی (تریالی) هرکه در سبق لمُړَی - دوېَمْ - درې یَم - اول - دوم - سوم - دَ خُپَلُ تُولي سي - در جماعت خود باشد - هغه ته يه وَ ثَر كَوَي - او را میدهد - (زَمَرَی) الله دیما په هر ټولی کی (زمری) خدا مرا در هر جماعت لمُړَی کي - چي تل داتوار اخْلَمْ - اول کند که مدام این ہبه بگیریم - ۱۱۸ پښتو فارسی اَتلَسمَه لَوَسْتَه سبق ہژدہم يَوهَلَک پِه وُنِی کی پَرَ هَرهِ خوا یک بچہ در کوچہ ہر طرف دَبَږی غُورځَوَلےـ سنگ ہا مے انداخت ـ پَلَار ہَر څُو چی وَرْتَه وَوَیَلَ ـ پدر ہر چند باو گفت ـ دَابَشپَانَه نَردَه ـ میګَوه ـ این کار خوب نیست ـ مګر ناتے نے مانَہ ـ قبول نمیکرد ـ څخِیر دَبَږَه دَیَوَه سَږی پَرکوپَږ تا سنگ او بر سر یک آدم سر وَلَګیدَ ـ ګَګَږي دُو مَاتَه کَږه ـ خورد ـ تالاق او را شکستاند ـ کَوتوَالِي وَنِيوَہ اَوَار بَږی تَه يَهِ بِیو پولیس او را گرفتہ بطرف توقیف خانہ برد هَلَک ژَیَدَل اَو پَر پَښِوي بچہ میگریست و بپاہای او پَريوَوَت ـ اَو وَیَل یي ـ مے افتاد و میگفت ـ ۱۱۹ پښتو فارسی دَ اَللّٰه دَ پَارَه مِے دَاسَے مَر‌پږْده برای خدا این دفعه مرا بگذارد بِیَابَه دَغَسَے شُومَے بَازِی وُکَّمْ باز این چنین کار های بد را نخواهم کرد کوټْوَالِي وَرْتَه وُيَیلْ - پولیس بآن گفت - هَرْڅُو چِے قَتَاتَه وُيَیلْ کِیدَه هر چند بتو گفته میشد - لَاسْ دی نَه اَخِستَه - دست نمی برداشتی - اَوسْ نُوسْتَا پُه خَبَرَه غْوَږْ حال بسخن تو گوش نَہ نِيْوَکَیږِي - گرفته نمی شود - نُوَلَسمَه لُوَسْتَه سبق نوزدهم یَو کُچُنَی وُږی تَلْ دَ مِوږَ اَوْ یک برۀ خورد همیشه از مادر و دَ شُپُنْکَۀ څَخَه بِيْلْ گَرْزِيدَه چوپان جدا میگشت - پښتو فارسی موژ هر څوچې ورته ویل چې مادر هر چند باد میگفت که ازین څخه مه بیلیږه - نه ید اوریده جدا نشو - نمے شنید - څوبوه روځ دموږ څخه بیل څريده تا یکروز از مادر خود جدا میچرید - ناڅاپه یولیوہ راغي وید داړه ناگهان یک گرگ آمده - او را خورد شوک چې دموږ او مشر خبره وانه اوري کسی که سخن مادر و کلان خود را نشنود پاسے به ید دغسی وي - اخر او چنین خواهد بود - شلم لوست سبق بیستم غاښونه دڅه دپاره دي دندان ها برای چیست ؟ الله تعالى پخپل څرګندوکي الله تعالی در مخلوق خود ډیری ډیری گتی ایښی دي - بسیار بسیار نفع ها گذاشته است - ۱۲۱ پښتو فارسی چی د ټولو پوهدهُ هچا واک که فهمیدن همهٔ آنها قدرت هیچکس اندی ـ غَغَه گټی د غاښوچی نیست ۔ آن نفع های دندان ها که وَهَرْ چاتَه ښکاره دي بهر کس معلوم است ۔ دا دي ۔ اینست ۔ (۱) ښایست دَ مَخْ ۔ (۱) مقبولی روی ۔ (۲) ټولنَہ دَ خولی ۔ (۲) جمع بودن دَهان ۔ (۳) خُوله وَري دَ خَبَرو ۔ فصاحت سخن ۔ (۴) ژووَل دَ خوُړو ۔ جویدن خوردنی ۔ (۵) څرگندیدَه دَ کلو معلوم شدن سالهای دَ ژوندِی ـ عمر ۔ پښتو | فارسی یو ویشتم لوسته | سبق بیست و یکم (س) نومونہ دَ ھَغُو ځلګُوندو | (س) نامہائے میوہ ہا را چی زمُږ پر ښادَ مَن مِینی کی | کہ در وطن مبارک ما پہ ډَلی سَترَ ہرا تَرَ وُوایَہ | در ختہا ئے شان ہست ۔ برائے ما بگو۔ (ج) مَنهَ ۔ تانګُو ۔ تَرګسی ۔ | (ج) سیب ۔ ناک ۔ انار بی مَنُدَ کُونَرګسی ۔ اُرْغَنْج ۔ | انار بیدانہ ۔ آلو ۔ اُرْغَنُجَک ۔ اُرْغَنْجی ۔ اُرْغَنْجال | آلوچہ ۔ آلوبالو ۔ گیلاس ۔ شَلْتالآن ۔ زَیْرَدَ الان ۔ | شفتالو ۔ زردآلو ۔ کُورَ ۔ خَلَنْج ۔ غَزَ ۔ لِښْتی ۔ | انگور ۔ توت ۔ چہارمغز ۔ بادام مُمُوسَی ۔ اِنْجَرَ ۔ جَنْغُوزي ۔ | امرود ۔ انجیر ۔ جلغوزہ ۔ ښُنَے ۔ اَمْلوک ۔ | خنُبک ۔ املوک ۔ فارسی دیگر هم هست - این ها را برای تو نوشتم - سبق بیست و دوم قبر مبارک اعلیحضرت پادشاه شهید در کجاست؟ در جلال آباد است - و جای شهادت او در (کله گوش) لغمان است - جلال آباد برای گذرانیدن زمستان خوب جای است - نارنج - و سنتره - نیشکر - لوکات و انار بیدانه در وی بسیار میشود. پښتو نُورْهَمْ شْتَه - دَغَه مِي دَرْ لَرَه وَکِنْبَی - دوه ويشتمه لوستنه دَلُویْ دَرْ شَلْ شَهِيدْ پا شُوالُ ښَادْ مَنَهْ دَ ويْنَي - پَه كُمْ جَاي كښي دَه ؟ پَهِ جلال آباد كښي دَه - اَوْ دَ شهید توب جَايْ يَي د لغمان پَه (کله گوش) کښي دَی جلال آباد دَ ژِمي دَ تيره ولو دَپاره ښَه جَاي دَي - تُروه اَوْخْواږه ګَنْبَري كِښي لوكاټ اَوْ بيمَنُك كه نُوركَسَي هم پِرِكِښي كيږِي ۱۲۴ پښتو فارسی لغمان يوه لويه حصه د جلال آباده لغمان یک حصه کلان جلال آبادست سايئه يه دَ مي آود و بي تر جلال آبا هوای آن در زمستان و تابستان از جلال آباد ښه ده - بهتر است نَرَي وريجي دي يا وي په کښي کيري برنج مهین بسیار و خوب در آن میشود شاهي او کنري وريجي يه برنج شاهی و کنری آن خورا ښه دي - بسیار خوب است - دَوَلیښتم لوښته سبق بیست و دوم اي هلکانو په هَرَيك کښي ای بچه ها هر وقتیکه پژلار او انتو کښی کی ګرژي براه و بازار میگردید- پر خپْل ځَان باندی پام کوئي بر خود هوش کنید - ۱۲۵ پښتو فارسی چی یوه اوبی لاری عونگکی بودی که نالایق و براه پیرک نزنید اوپښي دسپي دعيا أو و تقلید عوعوسگ و دییود میومه كوي. تیو میو پشک را نکنید. په لارد کین لاس خواندنی براه طرف دست چپ بروید. چی دبل چاسره ونَنْښلي که بهمراد دیگری بهم نخورید او په قلنه کي تر شا شامگاری و در رفتن پیشت پشت سر خود نبینید. پروُن يَوي ساده لیونيْ دیروز یک مدهوش دیوانه طرح هلك وو- شاوخوا گرزید بچه بود - این تو ران میگشت یوی گاډی وواهه غزارکر یک گادی او را زده - افتاد - پْتیْ يرماتی شوی. قبرغه هایش شکست وایی چی مرسو. میگویند که مرد - ۱۲۶ پښتو فارسي څلير ویشتمه لوسته سبق بیست و چهارم یو ناروغه اُوُدْ غُویی یک خر بیمار پر یُو ډاګ کی پروت وو در یک میدان افتاده بود یو شُولنډ سپی وَرتَه ناست ؤ یک سگ حریص پیش او نشسته بود اَوُ خیْرَ خیری وَرته کاته و تیز تیز طرف او میدید اَوُدغُویی وَرْته وُوَیَلْ خر باو گفت څه ته سترګې پي لار یی چرا چشم براهی سپی ورته وویل ستا مړیني ته سگ باو گفت مردن ترا سترګ په لاریَمْ چی چشم براهم که غُوښی دی وُخورم گوشت ترا بخورم اُوُدْ غُویی وَرْته وُوَیَل خر باو گفت ۱۲۷ پښتو فارسی پرخپل با نه پسې چېرچې نه ترتشی روځی پورې ثمره شپي ورته وویل هېڅ اندېښنه نسته - زه هم توله ی روخی پوری بې پاره یم اوستاد مې نی اشته کوم پس کار خود برو - که من تا روز شنبه نمیمیرم - سگ باو گفت هیچ فکر نیست - من هم تا روز یکشنبه بیکارم - ومردن ترا مید سکینم - پنځویشتمه لوسته داځي چې پانښه خشېد وقت تېرسو سبق بیست و پنجم بیائید که وقت رخصت را خوب بگذرانیم بیا بر لوستو ته د پښتو ځان ورسوو - دشپږو متی میاشتو باز بسبق افغانی خود را میرسانیم نام ماه های قمری پښتو فارسی پښتو نومونه راته ووايه افغاني را برايم بگو۔ ده څۀ وکم۔ موژي پښتنه من چکنم۔ مادر من افغان نیست۔ تے ووايه۔ چی مور او پلار دي تو بگو۔ که مادر و پدر تو دواړه ښۀ دمن پښتاندي هر دو نجیب افغاناند۔ ديا نيشمه دوره ده مے ليكي لوستمه بسيار خوبست۔ صفحه نوزدهم کتابرا ولوله۔ درته څرگنده به سي بخوان۔ برایت معلوم خواهد شد۔ شپږويشتم لوست سبق بیست و ششم پرکابل کی لہ پخوا ور ښمين درکابل از پشتر تکه های ټګران او ودل کیده۔ ابریشمی بافته میشد۔ اوس پر مخ كول ميني پالونكي حال بتوجه پر ورنده وطن ۱۲۹ پښتو | فارسی لُوَر دَ رَشَلْ تَرہُ ښَہرہ ښَہرہ | اعلیحضرت ما خوب خوب کُرتهای ټګران او وُدَل کيږي - | ابریشمی بافته میشود - په جَبَلِ سراج کی ښہ بندو | در جبل سراج خوب خوب پَتی و سُپِينَ سِينَ ټُګَاو وُدَل كيږی | نخی تکه ها بافته میشود - آوډ يري ښے لنګوتی آګيګر | و لنگوته های بسیار خوب ودستارها اَو لاس رُچو نګی هم جوړيږي | و دستمال های دست نیز ساخته میشود دَ کشمیر دَ شال له صَنعہ ښَوُتہ | از دستارهای کلان شال کشمیری اوس قَشپَہُ حُشَی شوہ - | حال کامل خالی میشدیم - پہ کابل کي ډیر ښہ توان ډير آو ښہ | در کابل پتوهای پتی بسیار و خوب جوړيږي - آو لوی پلور پرکیژی | ساخته میشود - وتجارت کلان با آن میشود دَ نُورستان ډير نُوري اَړْمُويين | اکثر کالای نورستان از موی بزی پښتو | فارسي أوَ پَخَنُ دَي- | ولېمی است - پہ قندهار کې سْپِینْ دُورکُونِی | درقندهار کوهی های شیبی خورا سْپَرْجوړیږی۔ | سفید بسیار خوب ساخته می‌شود- زْمُونَ پاشوال دُويْکُوی دَی چي نُهَا | پادشاه ما حکم کرده ۔کہ پاسْلِي دِي خپَلهَ مِينَۍ بُورَانْ سَعدِيْ کْنَدْ | رعیت من تُکمہ های وَطَن خود راببوشند أووِيْشْتَمَهَ لَوسْته | سَبق بیست و هفتم دَپښتون په لاس کی لیکَی | در دست افغان کتاب دَ مْځْکَ پوهَنِیْ دَ افغانستانْ دَره | جُغرافیهٔ افغانستان بود- أکوَ وَرْتهَ وَوَیَلْ- | اکو با وگفت - چِي اَے زماَمِینَهَ وَرورِه! | کہ ای برادر عزیز من ! پښتو فارسی داپِل چي په لاسَ کي دي، نِوَی دی این کتاب را که بدست گرفته ـ نومی څـه دَی ـ اَوڅـه وايي؟ نامش چیست ـ وچه میگوید؟ پَښْتُون دَوْتُه وايي اَی مْرُمُیَا ـ مرتضن باو میگوید ـ ای دیده من ! دا اِیکی زَمُوږ دَ مِيني مَښوونْوَ این کتابِ وطَن مارا نشان میدهد چي سَرِپَـه وَ پِـيژَنُو ـ که ما بشناسیم ـ اَوْکـُشُو اِکـه وَ غُـوَارِي چي مُوْنَڅْخِه يِ و اگر کسی بخواهد ـ که از ما واَخْلِي بَوِير چي تَولَه خْپلي وِينِ تَوْيَکُو بگیرد ـ باید که تمام ، تا خون را یَریزا اَوغَلِـيـمْ تـي پْرِيـْنږْدُو ـ و برای دشمن نگذاریم ـ پَـرْبَلَه لَـوْسْتَنَـه کي بَرمُودِ سْبَقْ در سبق دیگر وطن عزیز خود را بِتَرْ دَرْ وَښيیـَمْ ـ خوب بتونشان میدهم ـ فارسی پښتو سبق بیست و هشتم اَتویشتمَ لَوست تو افغانی؟ تہ پښتون یی؟ بلی۔ من افغانم۔ پدران من همه افغان بودند۔ ھو۔ زہ پښتون یم پلرونہ می ٹول پښتانہ وو۔ افغانستان با برچند نائب الحکومگی ہا وحکومتی ہائے اعلیٰ تقسیم شدہ است ؟ ژمُږَ پَښتَن خَاومنی پَړ څولو نیَابَتیو اَو لَوړُھایبِو ویشَلی سَوی دِی؟ بہ پنج نائب الحکومگی ہا و چار حکومتی ہائے اعلیٰ تقسیم شدہ است۔ پَړپِنجہَ لَوینَابتیِو اَو څَلُوڑ لَوړُ ہایبِو ویشَلیَ سَوی دی ۔ همان پنج نائب الحکومہ گی ہا کدام است ہا کابل ۔ قندھار۔ هرات ۔ ھَغہ پنچہ لویہ نایبتی کُمی دی؟ کابل ۔قندهار - هرات ۔ فارسی مزار شریف قطغن و چهار حکومتی های اعلی کدام است؟ سمت شرقی - سمت جنوبی فراه - میمنه پښتو مزار شریف - قَطَغَن - أَوَ څَلُورٌ أُوَ تْيَاتِي كُمي دِي؟ لَمَرُ خاتی لُوش- کيني لوش- فراه - میمنه - سبق بیست و نهم پایه تخت کدام شهر را میگویند؟ پایه تخت آن شهر را گفته میشود- که پادشاه در ان سکونت میکند- کابل پای تخت است؟ بلی - اعلیحضرت ما نَوِيشْتَمَه لُوشْتَه پَلازْ مِينتي كَم ښو تَرَ هَ رَوَايِي؟ پلازمینتی هَغَهْ ښُورَ تَهَ وُيَلْ كبرِي چی پاشوال پَکْښِی اُوسِی کابل پَلا زْ مِینتی دَی؟ هُوَ زَمُورِ لُوَ يُدِ يُتَلَْ دیشو لیتو لوستو سی سی فارسی پشتو میرامان الله خان غازي پکښي و امیر امان الله خان غازي دران کراسته تیمور شاه چی دلوَ پر سُتَلْ تیمورشاه که پسر اعلیحضرت احمد شاه غازي زوي و احمد شاه غازي بود- کابل یه خپل پلار زمینی کی کابل راپای تخت خود ساخت- لوتړا و تر ده پښتانر دپاسو پس تا حال پاي تخت پادشاهان پلار زمینی دی. افغان است ششم سبق دیرشتم لُوسْتَه سبق سیم خر ۵۲ قندها رح چا پلارزمینی وو قندهار پاي تخت که بود- دلوړدر شل احمد شاه درانی از اعلیحضرت احمد شاه درانی یا قندها ر شهر ددان کره که قندها ر را او اباد کرده است- پښتو فارسی د قندهار په ښار کښې د لیدوست؟ در شهر قندهار کدام چیز دیدنی است؟ دېرو د رسول ښاغمنه کړۍ خرقه مبارک رسول، چي احمد شاه غازي د بخاراڅه که احمد شاه غازی از بخارا راوړې ده- پکښی ده- آورده بود- در آنجا است- افلتِ خوا ته يو ښاغمنه وښځيو و از آنجا قبله ای پیشینه مبارک څخه يوه لويه نښته ده- یک کلان نشانیست- یو دیرشمه لوستنه سبق سی و یکم هرات د کم پاشوال پلارميني ده؟ هرات پای تخت کدام پادشاه بود؟ هرات د ډیر پخواڅخه هرات از بسیار پیشتر د پاشوالانو پلار مینی و- پاي تخت پادشاهان بود- پښتو فارسی نه توله هغہ پاشوالان پیژنم. من همه آن پادشاهان را نمیشناسم. دَیْوَه نوم لَہ هَغوشَخَنَہ نام یکی از آن ها را را وښیئہ چی ولے پیژنم نشان بده - که بشناسم. څہ دَ نو می پاشوال چی هرات مشهور پادشاهی که هرات دی پلازمینی وو - سلطان حسین میرزا پای تخت او بود - سلطان حسین میرزا چی امیر علی شیر یی وَزْ رَوو که امیر علی شیر وزیر او بود. کاشفی اَوْ مولانا جامی اَو حسین واعظ و مولانا جامی و حسین واعظ کاشفی دَغہ پریہ پاٺ کی وُو - در وقت او بودند. ډیری وَدانِی ئي پہ هرات کی بسیار آبادی ها در هرات کرده است کړی دي اَو پہ ښہ نِیاوَ یادی و بخوب عدل یاد میشود. پہ هرات کی دَ کُم پاشوال قَبَردَی دَہ؟ در هرات قبر کدام پادشاه است؟ ۱۳۷ پښتو فارسی د امیر دوست محمد خان په دیغی قبر امیر دوست محمد خان پکښی ښخه چی پلار د ټولو دران است ـ که پدر تمام محمد ز و پاشوالانو دی ـ پادشاهان محمد زائی است ـ او لوي امیر په دغه د پاره بولی و ازین جهت او را امیر کبیر میگویند ـ دوه یرشمه لوست سبق سی و دوم د مزار شریف ښوړولی شهر مزار شریف را چرا مزار شریف بولي ؟ مزار شریف میگویند ؟ دا خبره خپره ده چی پدی این سخن مشهور است که درین ښار کی د حضرت علي څلورم شهر قبر مبارک حضرت علی چهارم زموږ د رسول ښاغمنډه وشیده یار رسول ما است ـ پښتو فارسی څنگه په مزار شريف بولي ازین جا به مزار شریف میگویند. أَوَّهْ اډیرَ مخو رَّجَاي دئ و این بسیار معزز جای است. په قطغن کی څه شته؟ در قطغن چیست؟ په قَطَغَن کی دمَالْگُوينه شته در قطغن چشمهٔ نمک آب است. ډیر مالگه کابل او نورو نمک بسیار را ازین جا بکابل و ښورو له ځنی وړي شهر های دیگر می برند. دَری ديرشمه لُوْسْته سبق سی وسوم کُبَـډی ډیر لُوبّ غاړی دی کبَـدّی بسیار بازی گوار است. لوستونه په دَهْه کَوِي سبق را یاد میگیرد. لَه‌ لُوْسَنجَیْ څخه ډیرْ آلُونْيَادِي از مکتب بسیار غیر حاضر میشد. پښتو فارسي اَوْګَهيځ تَرْ لْمَرخَاتُه پُورِي وِيدَهْ وَصِبح تا آفتاب برآمد خواب میباشد دَ لَوسْتِنْځيْ څِخَه چي رُخصتي سِي پَه چون از مکتب رخصت شود - در اَتُونْځي كي ګَرْزِي - بازار میگردد - اَوْمُرِيالي چي تَرَدِهْ چِير ومُریالی که از دَلبیار كُشَرُ دَيْ سَبَ هَلَكْ دَي- کم عمر است خوب بچه است - ګَهِيځْ دَ لْمَانْځَه پَر نَاَرَه وِيښْ وِي- صبح بوقت اذان بیدار میباشد - ښَه لْمُونْځ اَوْ اَوَدَسْ كَوِيْ خوب نماز و وضو میکند - پَه لَوستَنځي كي تَلْ اَوْسَنَيْ وِي در مکتب همیشه حاضر میباشد - وَرُوسْتَه تَرْخُوشي سَمْ كُورْ تَه رَاحِيْ بعد از رخصت شدن برابر بخانه می آید اَوْ پَه كُوركي هَم خَپَلْ لَوستَه زده کَوِيْ و درخانه نیز سبق خودرا یاد میگیرد - نُوپَه هَرْ اَزْمِينْښتْ كِي ګْرَنْدَيْ شِيْا پس در هر امتحان گرندی پر پښتو فارسي او تریالی له مخه وي - و تریالی پیش میباشد- ښوونکی - مور پلار خپلوان معلم - مادر پدر - خویشان ټول له تریالي څخه خوښ همه از تریالی خوش اوله ګنډي څخه پروس دي و از ګندي خفه میباشند- څلور دیرشمه لوست سبق سي و چهارم اوس دا دواړه چی ګنډی حال این هر دو نفر که ګندي او تریالی دی- لوی شوه و تریالی باشند- کلان شدند- تریالي چی ډیر لوست کړی تریالی که بسیار سبق خوانده- د لویو چارو وړسو- لایق کار های کلان گردید- د لوستنځي څخه چی ووت چون از مکتب بر آمد- ۱۴۱ پښتو فارسی په زیږتی وزراتون کی پدومیا سل رُپي ما جَب سو- اُدَّگَندی چی پدلوستنځي کي یه بی پا زه ګی كَوْلَهْ أَؤُهڅ یه کلا سه پُوَتَه نَوُو- دَ مِیاشتی په دوولَسْ} رُپِي پِنْدِي سو-} أَوَتَرْ أَوُسَہ پوري په هَغَهِ حُتْذَ كَيْتَیا ژْوَنْدْتَيَرهَ وِي- در وزارت مالیه تنخواه او درماه یک صد روپیه شد- وگرندی که در مکتب بیکارگی میکرد- و هیچ از دست او کامل نبود- در ماہی بہ دوازده روپیه مزدور شد- و تا حال به همین مفلسی عمر میگذراند- پښتو پنځه دیرشمه لوستنه دَ انُبْیا څَخَہ ځان وَساتَئ اَوَ خو مو له لاسَه کیږی۔ دَ بے پازګی څَخَہ لاسْ وَ اَخُلَئ موږ تَه ټولو بے پتیُو سومرَە خُيْنا دیا هیڅ کلَه سُومری مَهُ ایاستَ۔ اَوَ ډِیرُ خُوَتیَە وَګڼَئ۔ خُپَل پیژنَدُونَی تَل دَ وَرورِئ پہ سُتَر ګَه ګوَڕَئ ۔ خُپل جُرْم بَل پر مغزی مہ ورتَپ کوئ فارسی سبق سی و پنجم از تنبلی خود را نگاه دارید ۔ و هر چند که از دست شما میشود از بیکارگی دست بر دارید۔ مادر همہ بے عزتیھا در دروغ گفتن است هیچ وقت دروغ نگوئید۔ و بسیار بد برانید ۔ آشنای خود را همیشه بچشم برادری ببینید۔ بد خود را بر گردن دیگرے بار نکنید فارسی همیشه برای پادشاه بود در هر نماز دعای خیر کنید- که بتوجه اوزبان مردۀ افغانی زنده شد- و این چنین کتابی بزبان خودست هر کس دیده شده و نام افغانیت را آشکار کرد- بی- خدا اینوقت را از ما نگیرد و خوبی علمی مارا بسیار داند بدیها مارا نگهدارد- (آمین) خدا همچین کند- پښتو اَوَّل دَخْپَل پاسوال دپاره پَرهرْ لَما نْځہ کی سِیر غُوښْتَه کَړئ چی ددَہ په مَخْ کَوْلَوْ مَړَه ژبه دپښتو ژوندئی سُوَه- اَوْداسی لیک دِی خْپَله ژَبه دهر پَلاس کی وَلیدی سُوَّاَوْ دپښْتَوَالِي پَرڅَوَگَنْدَه‌کَئ خْلی هو- الله دی دَاپاْک دَریَ نَا اَوْښَہ مودی ډِیرْ اَوْله حَمُومودی وَساتي- اللَّهُ دَ هَسی وَکِي- پښتو دری شپږ دیرشمه لوست سبق سی و ششم محوری دښتونځی لوستنځی احترام قواعد مکتب بر تاسی هرو مرو ده - شما لازم است - هیڅ کله د لوستنځي دپیو د لوپړا هیچ وقت انتظام مکتب را شاتګ مه کوئ- مخالفت نکنید - او په ټاکلې دلوستنځي ښوونځي و بوقت سبق خواندن برسخن معلم په خبرو غوږ ونیسی- گوش بگیرید - او د هغه پرګی و باندی پیړه کوی و بر کلمات او کوشش کنید - چی هیر مو نشی- که از یاد شما نرود - ښوونکی لکه پلار وګڼی - معلم را بمثل پدر بشمارید - پښتو دَ هَغَه وُويْ پَرْجَانْ فَرْضْ قَبُولِيْ اَوْ مَخَوْسَرِي پِر هَر گِلَه کَوِيْ - اَوَهْ دِيرِشَمَه لَوَسْتَه دَ اِسْلامْ مِینَىْ بَویَرْ چِى پِدِى تَوگَه وْلِيدَى سِي - چِى مِینَىْ لَکَه‌یَوَهْ مَیْنَه مَوْرْهَه چِى اَوَهْ اَتَه زَامَنْ لَرِيْ - کُحَه هَمْ هَرْيَوْ پِرْبِيَانْ واَوَغْنَوْکَى يَوْلَه مِلْه خُخَمَه بِیلأَوَخِنِى شَبْرَه اَوَخِى حُحَره شَىْ مَوْرَهْ تَوْلَوْتَرَه خُپَلَه مَوْرْه اَلْ کَوِيْ هَرْجَایُونَ چِىْ تَوبَرْ بَرْى سَاتِیْ اَوْوَرْتَسِي دَاقَ اِسْلامْ لانْدِى سَىْ - فارسی حکم او را بر خودها فرض بدانید - و احترام او را هر وقت بکنید - سبق سی و هفتم وطن اسلام باید به این صورت دیده شود - که وطن بمثل ما در مهربان است - که هفت هشت بچه تا داشته باشد - اگرچه هر کدام اینها در کار و عادات یکی از دیگر جدا و بعضی خوب و بعضی بد باشد مادر با همه مادری خود را میکند - هر جائیکه در زیر بیرق نگهبانی و تابعیت اسلام درآمد - ۱۴۶ پشتو فارسی د اسلام مینی بلل کیږي وطن اسلام گفته میشود ـ بیلوا له دپژو او د ژبويه جدائی قومیت و زبان آن ها را نه‌شوة پردي كوي ـ از همدیگر بیگانه نمی سازد ـ اوټوله زامن د موژ د اسلامي و همه فرزندان ما در وطن ميني بلل كيژي ـ اسلام گفته میشوند ـ پرپاک کی د دریم نابت در وقت خلیفه سوم رسول الله صلعم چی بیالای رسول الله صلعم فاتحین اسلام افغانستان تراغل او د الله بافغانستان آمدند و دین اسلام را لاروي پښتنوته وښووه ـ بافغانان نشان دادند ـ او پښتنو هغه سمه لارومنه و افغانها همان دین حق را قبول کردند د هغی ورځی حخه افغانستانیژی از همان روز افغانستان یکی از فرزندان پښتو دَموږ دَ اِسلام دَ مِینی گڼل فارسی ما در وطن اسلام محسوب شد- اتَه دِیر شَمَه لُوَستَه سبق سی و هشتم نوپر دی ووي دَ الله باین حکم خدا که (اِنَّمَا المُؤمِنُونَ اِخوَةٌ) یوله موري (انما المؤمنون اخوة) یکی از جمله برادران مادر یکجا دَ مِینی دَ اِسلام وُگُرزِیدَه وطن اسلام گردید- مِینَی دَ اِسلام اِسلامِیَّت دی وطن اسلام اسلامیت است- بَل مِینَی نَه لَوِي- دیگر وطن ندارد- نواسلامِیَّت چه مو د مِینی پَر اسلامیت که وطن مادری اَوَافغَانستَا مو دَ پَالنی مِینَی دَه و افغانستان وطن پرورش است- بویه چي ډِیرَه مو پَر دی وِي- باید که سعی باین باشد- پښتو فارسی چی خپلی وینی ددی دواړو که خون های خود را برای این دو وطن مینو دپاره په ډیره ښه خوا عزیز بسیار رغبت او په خواړوُ مغزِی وُبهوُو و بسیار گردن بلند جاری بکنیم- او په ټوله نړۍ کی ښه نُومَ کټوُ و به تمام دنیا نام خوب را کمائی کنیم- دُمُږَ غَلِیَم هَروُ مَروُ دَ الله دشمن ما ضرور دین دَ سَمی لاری چی منلَ مُودَه حق ما را که قبول کرده ایم- لُمُړی غلیم دی- اولین دشمن است- اَو غُوا ړِي چی وایہ مینی مُو و میخواهد که هر دو وطن ما را دَ لاسَ وباسي- الله دی نگری از دست ما بکشد- خدا نکند- خُود الله دَ سَمی لاری څخه وگردو تا از دین حق اسلام روی نگردانیم هیچ څوك مُوَوَمیني تَه بَہ جَګوه هیچکس طرف وطن ما به چشم بد پښتو ستر گوکتای نسي - فارسی دیده نمیتواند - نه دیرشمه لوسته | سبق سی و نهم دَ مِینِي غُلیم مِی دَرُوښو - بوُيَه چي ټوله دَمِينِي سْتيَ دَ پاره چو‌پَړ وکُو - چوپَړ دَمِیني څُه دَی؟ چوپَړدَ مِيَنِي دَادَی چي دَمِينِي اَوْ مِيَنَيو سَرَه چي دَ الله پَروَرِي مُوږ دَرُوږِي يَو زَړَه سُو اَو دَوَه لِي مَمُوا دشمن وطن را نشانت دادم - باید که همه برای نگهداشت وطن خود خدمت کنیم - خدمت وطن چیست؟ خدمت وطن اینست - که همراه وطن وهموطنان که بحكم خدایتعالی برادران ماهستند یکدل شویم - ونفاق را ۱۵۰ پښتو فارسی له زړو باسو- أو د ميني د پاره چوپړ از دل براریم – و برای وطن خدمت کنیم د ميني کم چوپړ به کوو ؟ کدام خدمت وطن را بکنیم – مینی مو کو ر دی – مونږ يي خپل وطن خانه ماست – باید که خانه خود را وساتو - که یو غلیم زمږ ميني ته نگهداریم – اگر یک دشمن بوطن مخ را وګرزوي مونږ چی نر و ښځي روی بگرداند باید که زن و مرد – لکي او زلمي تو پک أو سوتي خلو خورد و جوان تفنگ و سوته برداشته مخ يې خټ کو – أو پرځانو أو روي او را پشت گردش کنیم و بر جان زیر میونه و بیریږو – مال خود نترسیم – [BLANK PAGE] [BLANK PAGE]