Afghanistan Digital Library
adl0139
http://hdl.handle.net/2333.1/3ffbg7dg
This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.
All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu
( عدد )
۱۱
کتبخانه
مطبعه
عنایت
( عدد )
۱۱
تاریخ محاربه روس و ژاپان
١٩٠٤ – ١٩٠٥
جلد اول
مترجمش بزبان فارسی
محمود طرزى
این کتاب غیر از پنکه وقوعات حربیه را که از آغاز اعلان حرب تا بوقت امضا شدن
معاهده صلح با تفصیلات تمام جامع میباشد احوال جغرافیه و تاریخیه
و استاتستیکیه و سیاسیه هر دو دولت محارب را
نیز با تمام تفصیلا تش بیان میکند.
در دار السلطنه کابل در مطبعه مبارکه عنایت بزیور طبع اراسته گردید
سنه ١٣٣٤
صحیفه ٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بسم الله الرحمن الرحيم
یکدوسخن در باب طبع کتاب
بعون وعنايت باریتعالی جل وعلی درینوقت طبع و نشر يك اثر بسیار معتبر و فوایدگستری را در (مطبعة عنایت) امر و اجازه نمودم.
آتش جنگ خونریزی که در بین دولتين روس و ژاپان پیش از ده یازده سال در اقصای شرق در گرفت از چنان جنگهای عادتی نبود که در صحایف تواریخ حرب عالم يك اثر ابدی ثمری بیادگار نگذاشته باشد. اگرچه در عصر سابق؛ جنگ های بسیار خونریزانه مانند محاربات ناپليون اول، وجنگ فرانس والمان وغيرهم بظهور آمده است، و برای عالم عسکری هريك ازمیدانهای این رزمگاهها يکیک درسگاه بسیار مهمی شمرده میشود. اما چون اسلحه وآلات ناریه، وفنون وعلوم حربیه، ومانوره ها وحركات عسكريه نسبت بعصر سابق درین عصر بیستم میلادی خیلی از خیلی تغییر وتبديل یافته، ودرینعصر موجوده که آنرا عصر کمال مدنیت و صلح وآسایش عامه مینامیدند (محاربه روس – وژاپان) درجه نخستین اهمیت وعظمت را احراز کرده است. بعد ازان محاربات حکومتهای ایتالیا وبالقان با دولت عليه عثمانیه، وبعد ازان این حرب
صحيفه ٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
جهانگير عالمسوز بظهور آمده است .
واقعا این محاربه موجوده که حالا دوام دارد بسبب اختراعات محیر العقولی که در باب حرب ایجاد شده است حیرت انگیز يك حربی شمرده میشود . وليكن محاربه روس و ژاپان نيز به آخر ترين اسلحه و قواعد عسکریه عصر حاضر اجرا یافته است که مطالعه تاریخ این حرب فایده های عظیمه دارد – على الخصوص برای صنف جلیل عسکری !
تاریخ محاربه روس و ژاپان در همه زبانهای اوروپا بصدها رقم و لکها نسخه طبع و نشر گردیده خواهد بود . در بعضی اعلانهای کتاب فروشیهای زبان اردو نیز بسی نامهای کتابهای متعلق این حرب بنظر بر خورده است . و چون در زبان فارسی که موجب استفاده وطن عزیز ما بشود يك اثری درین موضوع موجود نبود موجب افسوس شمرده میشد ، و يك احتياج بزرگی به آن حس میگردید . این است که ( مطبعه عنایت ) این افسوس واحتیاج را به طبع ونشر این اثر برگزیده دفع وازاله میکند .
اصل این کتاب از پنج جلد مرکب و از طرف ارکانهای حربیه دولت علیه عثمانیه بزبان ترکی عثمانی تحریر و تالیف شده است . هنگامیکه قبله اعظم و امجد اقدسم ذات اعليحضرت ( سراج الملة و الدين ) روحی فداه درسنه ١٣٢٥ هجری به دوره سیاحت ممالك محروسه المسالك شاهانه شان تشریف شوکت ردیف همایونی را ارزانی فرموده در ( مزار شریف ) که مرکز ولایت ترکستان افغانیست مواصلت فرمودند دو جلد اول و دوم این کتاب که بزبان ترکی عثمانی بود برسم پیشکش بحضور میمنت موفور همایونی عرض و تقدیم شده بود . و چون بدار السلطنه کابل عودت فرمودند ترجمه
صحیفه ٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
جلدین مذکورین را بزبان فارسی بر عزیزی بنیان ( محمود طوزی ) اراده و فرمان نمودند. عزیزی بنیان مشارالیه سه جلد دیگر آنرا نیز از استانبول جلب نموده و هر پنج جلد کتاب مذکور را در ظرف یکسال بکمال جد و جهد و تمام دقت و صحت از زبان ترکی بفارسی ترجمه نموده نسخه های قلمئی آنرا بحضور عرفان نشور اعلیحضرت والاعرض و تقدیم، و به اینصورت یک خدمت شایسته بعالم عرفان دولت متبوعه مقدسه خود ابراز نمود. و چون این امر از بدیهیاتست که آثار غیر مطبوعه اگرچه هر قدر مفید و گرانبها باشد حیات استفاده را مالك نمیباشد، و حیات اثر های علمی و فنی بوجود طبع و نشر آن منوطست. لهذا قضیه مهمه استفاده اولاد وطن عزیز و على الخصوص اخذ فايده افسران اردوهای عسکریه خود را در پیش نظر گرفته طبع و نشر این اثر بسیار مهم و مفید را در ( مطبعه عنایت) امر و اجازه دادم. ذاتا مقصد یگانه من از تأسیس این مطبعه استفاده علمی اهل وطن عزیز من است. از بارگاه علیم عظیم جزو وكل كائنات جل وعلى نیاز یگانه من همین است که بسایه عرفان پیرایه ذات اعلیحضرت قبله امجد اقدسم بر بسی آثار فنیه و علمیه نافعی مطبعه عنایت موفق و کامیاب آید.
این تاریخ حرب تنها محتوی بر افسانه ها و حکایتهای جنگ نیست. بلکه از احوال جغرافی و تاریخی و ایستاتستیکی و پولیتکی و قوتهای بری و بحری و تراجم احوال پادشاهان و رجال سیاسی و عسکری هر دو دولت بدرجه مکمل تفصیلات میدهد. كذالك از سببهای جنگ و مخابرات سیاسیه که قبل از جنگ در مابین هر دو دولت جریان یافته و نتیجه آن بر اعلان جنگ قرار گرفته نیز با تفصیلات جزوی و کلی آن بحث میراند و الحاصل
صحیفه ۷
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
به ایندرجه تفصیلات مکمله در باب این دو دولت در هیچ کتاب جغرافی و تاریخی و سیاسی پیدا نخواهد شد . حال آنکه وقوعات حربیه را نیز یوم بیوم و قدم بقدم از روی قواعد فنون حربیه با تنقید و محاکمه تعقیب کرده میرود که الحق مطالعه آن برای ارباب فن سیاست و فن حرب ، و تحصیل کنندگان فن جغرافی و تاریخی موجب استفاده های عظیمی شمرده میشود . ومن الله التوفيق .
- امضا -
عنایت الله
معین السلطنه
صحیفه 8 محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
عرض مقصد مترجم
سپاس و ستایش یگانه آفریدگاری را سزاست که صفحات کتاب کائنات
را با نواع صور گوناگون و اقسام حوادثات وشؤن مزین و مشحون نموده
آدم را از خاک خلقت ، وخاك را از بهر بنی آدم جای سکونت، و مدار معیشت،
و محور رقابت و میدانگاه خون ریزی و خصومت مقرر فرمود . وصلوات
زاکیّات بر نبی مکرّم و رسول اکرم علیه افضل الصلوت والتحیّات رواست
که بنابر امر و ارادهٔ ربانی و وحی آسمانی بر رفع شرك و گم راهیی کرهٔ زمین
مأمور شده بسیف شجاعت خون آشام و سیاست باعدالت سراسر انتظام ،
دین مبین برحق اسلامی را در مدت بسیار کمی بجار اقطار کره زمین منتشر و
عالم را با نوار هدایت وسعادت منور فرمود . و بر آل واصحاب او باد که هريك
از وجود شریف شان نجم پرتو افشانیست که در شهراه شریعت پر عدالت ،
هدایت کنندهٔ صراط المستقیم . اند، و در تدابیر فتوحات جهان گیری ودشمن
کشی بسی دانا و حکیم .
اما بعد: عصر ترقی حصر باد شا معظم و متبوع مقدس عرفان شیم
ما پادشاه ترقیخواه جوانبخت دولت مستقله خدا داد افغانستان اعلیحضرت
سراج الملة والدین (امیر حبیب الله خان) ادام الله . دولته وشوکته الی آخر الدوران
صحيفه ۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
چنان عصر فرخنده آثاریست که بسی ابواب سعادت و بختیاری را بروی ملت
باز و وطن را بانواع نمونه های ترقی و تمدن سرافراز فرموده است . ۱ تأسیس
مکاتب ، تعمیم معارف ، رفع مظالم ، وضع محاکم، تأمین صنعت و تجارت ،
تنظیم امور سپاه و رعیت روزنهای روشنیست که سر از نودرین عصر سعادت
حصر پادشاه ملت پرور در خانهٔ مظلم ملت که عبارت از وطن است باز گردیده
تا آنکه بانواع سعادتها و خوش بختیها ملك و ملت را مستغرق ضیای مدنیت بنماید.
چون اعلیحضرت پادشاه معارف پرور ترقی گستر محبوب القلوب
معظم ما در خصوص نشر علوم و فنون همت جهان قیمت ملو
کانه را شب و روز مصروف میفرمایند از ان رو ترجمه شدن کتاب
تاریخ محاربهٔ ژاپون و روس را که بزبان ترکی عثمانی از طرف افسران ارکان
حربیهٔ عثمانیه نوشته شده است برین عبد احقر باخاك برابر خویش ( محمود
طرزی ) اراده و فرمان فرمودند .
لهذا بعون باری و توفیقات صمدانی بترجمهٔ کتاب مذکور آغاز نمودم .
مؤلفان این کتاب فوائد انتساب بزبان ترکی عثمانی دو ذوات با کما
لانیست که یکی کرنیل ارکان حربیهٔ اردوی دولت علیهٔ عثمانیه (عثمان شنایی)
و دوم آن کپتان ارکان حربیهٔ اردوی دولت مشار الیها ( علی فؤاد ) بیگ
ها میباشند . مأخذ وثایق و منابع آن از راپورتهای رسمی و اوراق مخابرات
آتشه میلترهای ارکان حربیه های دولتهای اوروپاست که بالفعل در میدانهای
محاربهٔ مذکوره موجود بوده اند . به ایندرجه مفصل و قرین صحت هیچ کتابی
درینباب در قید تحریر نیامده است . مترجم عاجز « محمود طرزی » با وجودیکه
از صنف جلیل عسکری نیستم ولی محض برای استفادهٔ افسران صنف عسکری
دولت متبوعهٔ مقدسهٔ خویش تا توانسته ام سعی کرده ام که بعضی اصطلاحات
عسکریه زبان ترکی را به اصول و قواعد اصطلاحات عسکریهٔ وطن مقدسهٔ خویش
صحيفه ۱۰ محاربه روس وژاپان جلد اول
درين كتاب تطبيق بدهم . مع ذالك هر گاه قصور و نقصانی ديده شود بنظر
خطاپوش ارباب عرفان حواله شده عرض اعتذار مينمايم .
ومن الله توفيق
في غره صفر سنه ١٣٢٦
امضا
محمود طرزى
صحیفه ۱۱ محاربة روس و ژاپان جلد اول
مدخل
( اجمال سبب جنگ )
مسئلهٔ سیاسیه که این دو دولت معظمه را در اقصای شرق بر هم دیگر شان به استعمال سلاح مجبور گردانید تقریباً ده سال پیش از آغاز حرب انظار عمومیه را به سوی خود جلب کرده بود. بلی، در انوقت این دو دولت که هر کدام بقوت خود مغرور و در هوس توسیع ملک و سطوت بودند، برای حکمرانی اراضی دریا کناری که در پیش چشم شان جلوه مینمود باهم دیگر رقیب شده بودند.
سواحل ممالك ( قوره ) — یعنی کوریا — و اقسام شمالی ( چین ) چنانچه برای ممالك وسیعهٔ اسیای شمالی روس بمقام يك در وازهٔ شمرده میشد که به بحر محیط گشاده شده باشد. هم چنان برای محصولات تجاریه و سکنهٔ زایدهٔ جزایر مجتمعهٔ ژاپونيا نيز يك يك مخرج طبیعی تشکیل مینمود. و این هم يك مسئلهٔ آشکاری بود که اقوام و قبایلی که درین حوالی سکنا دارند از مدافعهٔ نفس خود عاجز بوده مجبور میشدند که در زیر حاکمیت و یا حمایت دیگر دول بمانند.
دولت (ژاپان) هنگامیکه در سنه ۱۸۹۴ و ۹۵ با دولت چین اعلان حرب نمود مقصد یگانه او حاصل کردن نفوذ و حاکمیت بود درین سر زمینها.
صحيفه ۱۲ محاربة روس و ژاپان جلد اول
حتی این خواهش و آرزوی خود را علناً نیز اظهار کرده بود ، وقوه عسکریۀ خود را نیز چنان حاضر و آماده ساخته بود که برای حاصل کردن قوۀ حاکمیت خویش را دران سرزمین اگر با دیگر دول اوروپا بجنگ و جدال مجبور شود بتواند که مقاومت کند . و اینرا هم نشان داده بود که اگر یکبار در انزمین های متنازع فیها جایگیر شود به آسانی از انجا نخواهد برامد .
روسیه در هانوقت خصم خود را بخوبی شناخته ، وفکر او را بخوبی درك كرده بود . لهذا برای محروم نماندن از سواحل بحر محیط لازم دانست که بر خصم خود تقدم ورزد و از انسبب قوای حربیۀ خود را در اقصای شرق بتدریج زیاده کردن گرفت . و در اثنای معاهدۀ صلحیۀ چین و ژاپان فرصت یافته استملاك اراضی را از چین برای ژاپان منع نمود و خود را پیدرپی بچین تقرب داد . تا آنكه « پور آرتور » را از چین استیجار کرد، و در حادثۀ آخرین « بوکسورها » كه يك طایفه ایست در مانچوری باز فرصت بدست آورده قطعۀ « مانچوری » را زیر تصرف و اشغال عسکری خود آورد ، و نیز در قطعۀ « قوره » برای خود بعضی امتیازات مهمه استحصال نمود .
ژاپان ، بعد از محاربۀ چین خود را تنها یافت ، و باوجودیکه مظفر شده بود باز هم از نتیجۀ حرب کسب ضعف کرده بود . وازانرو دانست که باقوت ضعیف با خصم قوی اوروپایی خود کاری از پیش برده نخواهد توانست . لهذا مجبور شد برینکه سیاست حاضرۀ خود را بيك اساس متینی ربط دهد ، و خصم خود را تنها کرده برای خود يك متفقی پیدا کند ، و اسلحۀ بسیار و قوی تدارک نماید .
ژاپون، سعی و اقدام ورزید، و برین افکار خود موفق آمد ، و بجسارت تمام بمیدان مبارزه خود را انداخت و خواست که همان منافعیکه دشمنش آنرا بقوت حیله و خدعه بدست آورده بود بقوت سلاح از دستش برباید .
صحيفه ۱۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
احوال سياسيه وعموميه که در محاربه «ژاپان وروس» بوقوع آمده چون بسلسله وقايع تاثير کلی دارد لهذا احوال مذکوره را يك کمی ديگر هم تفصيل دادن لازم است :
در اواخر سنه (۱۹۰۳) واوائل سنه (۱۹۰۴) اقصای شرق در يك بحران عظيمی بسر آورد . آخر الامر برای حل مسئله بقوت سلاح مراجعت نموده شد این قوت برسياست بين الملل اجرای تضييق کرده چنانچه مقدمات آن سیاست مشكوك مانده بود عواقب آن سياست را نيز مشكوك نشان ميداد.
اختلافی که روسیه و ژاپان را بحرب مجبور گردانید بغیر از ین دیگر چیزی نبود که هريك ازیندو دولت میخواستند که درممالك شمالی چین توسع نفوذ بکار آرند که اینهم از نتایج وسعت یافتن منطقه ملك شان بود .
از روزيكه دولت روسیه بسواحل اقصای شرق قدم انداخته یگانه مقصدش همين بود كه یکسر بسوی جنوب فرو آيد ، و بر کنار بحر محيط يك بندرگاهی که خالی از یخهای بحر شمال باشد بدست آرد چونکه لیمان عسکری - یعنی بندر گاه عسكری (ولادیوستوق) که درسنه (۱۸۶۰) تأسیس یافته بود این شرایط را حائز نبود .
سر از سنه ۱۸۹۱ خط شمند و فر یعنی راه آهن (سيبيريا) را بساختن آغاز نهاد که کشیده شدن این خط لزوم قطعی بودن را به این پوليتیقه عطا نمود . باوجود آنهم برای تطبیق کردن و از قوه بفعل آوردن این فکر لازم بود که منتظر ظهور يك فرصتی باشد . روسیه در اثنای این انتظار چون يك رقيبیكه كه آرزوها واميد های اورا بشكناند در مقابل خود نميديد ازانرو استعجال و بیصبرى نمیورزيد . محاربه ( چین و ژاپون ) این صبر وسكونت روسیه را خلل رسانید ، و دران وقت آمال حريصانه ژاپونيا ، ودرجه قوت و اهمیت این عصر جديد در پوليتیقه اقصای شرق بر روسها
صحيفه ١٤ محاربة روس و ژاپان جلد اول
آشکار و پدیدار گردید .
باعث افکاری که در باب (قوره) — یا کوریا — حاصل آمده بود سبب ظهور جنگ ( چین و ژاپون ) گردید . اینمملکتی که پیش از سه عصر مال خالص ژاپونیا بود در اواخر بزیر تابعیت چین در آمده بود . دولت ژاپونیا که مناسبات تجاریهٔ او با حکومت قوره خیلی خوب بود از اثر و در سنهٔ ١٨٧٦ بحکومت قوره این معاهده را قبول کنانید که لیمانهای ( فو زان ) و ( ژه نسان ) و ( شه مولپو ) را برای تجارتها آزاد بگذارد این مداخله برای رهائی دادن تاجر های ژاپون را از معاملات نالایقهٔ مأمورین قوره به وقوع آمده بود .
ژاپونیا ازین موفقیت به جسارت آمده در سالهای متعدد پی هم نفوذ خود را در قوره بیشتر تقویت دادن و بحکومت ( قوره ) بعض تدابیر خود را قبول کناندن صرف سعی و غیرت ورزید .
در سنه های ( ١٨٧٦ ) و ( ١٨٩٤ ) در (قوره) به سبب تأثیراتی که از يك طرف از ( چین ) و از دیگر طرف از ( ژاپون ) بوقوع می آمد بعض حالات نا گواری ظهور نمود .
درسنهٔ ١٨٩٤ باز ازین قبیل يك حادثه ظهور نموده ژاپونیان به ( فو زان ) و ( شه مولپو ) عسکر براوردند . و برای حکمدار قوره که ( لی شی ) نام دارد يك ( اولتيماتوم ) فرستاده بعضی تکلیقات خود را دران اولتیماتوم درج کردند ، و وضع کردن و اجرا دادن آن تکلیقات را از حکومت قوره بجابکی طلب نمودند .
«لی شی» بمعاونت چین از قبول کردن تکلیقات ژاپون امتناع ورزید، ژاپونیانیز برای مصلحت وقت لازم دانست که عسکر خود را واپس بکشد . و همین بود که در عقب آن محاربهٔ معلوم ژاپون با چین آغاز نهاد ! و در مدت کمتر از یکسال ژاپونها قطعهٔ « قوره» و اقسام جنوبی « مانچوری » را استیلا کردند .
صحیفه ۱۵
محاربهٔ روس و ژاپان
جلد اول
در «یالو» دسته کشتیهای جنگی چین را تار و مار کردند، لیما نهای یعنی لنگر گاه های «پور آرتور» و «وای های وای» را بدست آوردند. در حالتیکه قطعات عسکر ئی ژاپون یکسر بطرف «پکین» که پایتخت چینست برفتن حاضر شده بودند ، در ان اثنا حکومت چین «لی هونغ چانغ» نام مأموری را به ژاپونیا فرستاد که یک متارکه نامه امضا کند و مذاکرات صلجیه را آغاز نهد.
معاهده نامه که در سنه ۱۸۹۵ «در سیمونازاکی» عقد گردید چنان نتیجه بخشید که استقلال حکومت قوره قبول شود. و بعد از ین حکومت چین بکار های قوره قطعاً مداخله نکند . و غیر از ین شبه جزیرهٔ «لی - یا-او - تونغ» و لنگرگاه «پور آرتور» نیز به ژاپونیان سپرده شد. اینست که این فقرهٔ آخرین روسیه را خیلی دلتنگ و پریشان خاطر ساخت. چونکه به این فقره هم قوره ، وهم اقسام جنوبیهٔ مانچوری را از دست باخت و هم از تصوری که «پور آرتور» را نقطه منتهای خط راه آهن «سیبریا» بسازد محروم ماند .
بناءً علیه بی آنکه وقت ضایع شود برای حائل و مانع شدن آمال سیاسیه ژاپون دولتهای فرانسه و آلمانیا را بمداخله کردن با خود متفق ساخت و به این واسطه قوت ذاتیهٔ خود را تزئید نمود .
در مقابل این اتفاق ژاپونیا ثبات ورزیده نتوانست لہٰذا بنابر معاهده (۸) تشرین (ثانی (۱۸۹۵) که در «پکین» امضا شد به ترک کردن شبه جزیره (لی یا او تونغ) مجبور گردید و الحاصل ژاپونیا بر خلاف ایمقه در مظفریات بر مقصود اصلی خود که عبارت بود از تجرید کردن شبه جزیرهٔ «قوره» و تأسیس دادن یک «اس الحرکات» عسکری در شمالی چین برای خود بدست آورده نتوانست . و برای ترویج مقاصد و افکار خود بحکومت «پکین» سخن خود را تلقین و تفهیم کرده نتوانست .
صحیفه ١٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
ژاپونیا چون دید که چنین شد بهوس تلافی مافات افتاده سر از نو به نشاندادن تأثيرات نفوذ خود را در «قوره» تشبث ورزید. ذاتاً در کا نون ثانی سنه ۱۸۹۵ ژاپونیان «لی شی» را بر اجرای بعضی تدابیر مخصوصه در داخل قوره مجبور کرده بودند، و چون از حسن تصادف قرالیجه «مین» که همیشه به افکار سیاسیه ژاپونیا مخالفت میورزید در (۸) تشرین اول همانسال از پنجهان فناد رگذشته بود از رفع شدن این حائل ژاپونیا امیدوار گردید که در قوره سر اسر بيك طور و حرکت امرانه بسر خودتنها خواهد ماند. اما چون در ینباب روس را نیندیشیده بود غلط کرده بود.
بموقعی که روس برای مغلوب کردن تأثیرات ژاپون حاضرگی بسیار مکملی میدید. در سنه ۱۸۹۵ اقامت کردن «لی شی» یکچند ماهی در سفارتخانه روس يك وسيله طرفگیری و بهانه جویی برای روس پیدا نمود. ژاپونیا چون دید که در قوره امکان پذیر نیست که تنها نفوذ خود را اجرا و تأسیس بتواند بالضروره با رقیب او که روسیه است به سازش قرارداد و در اول بهار سنه ١٨٩٦ در حق شبه جزیره «قوره» دو مقاوله نامه که ضامن منافع «روس و ژاپان» بود امضا نمود. مقاوله نامۀ دومین چنان حق به روسیه میداد که دولت روس «لی شی» را در زیر حمایت خود میگرفت و بر امور مالیه و تنسیق و تربیه عسکریه قوره نظارت مینمود.
و ژاپونیانیز به این حق مالك میشد که در بعضی شهرهای قوره مانند «سه ئول» و «ژه نسان» برای محافظه انضباط و آسایش، بعضی قطعات عسکرگی خود را اقامت دهد. اما این حق در عین زمان برای روسیه نیز قبول شده بود. و از دیگر جهت این مقاوله نامه حق انشا کردن خط تلگرا ف را از (ولادیوستوق) تا به «سه ئول» به روسیه و از بندرگاه «فوزان» تا به سه ئول» به ژاپون میبخشید. و این دو خط تلگراف از طرف هر دو
صحيفه ۱۷ محاربهٔ روس و جاپان جلد اول
حکومتی که بر مقاوله نامه امضا کرده اند بقوهٔ عسکریه محافظه و نگهبانی میشد.
درسنهٔ ۱۸۹۸ در پولیتیقهٔ روس يك تغير نا گهانی حاصل شد. روسیه
مأمورین مالیه، و معلمان عسکریهٔ خود را از «سه ئول» واپس طلبید.
ودر (۲۵) نیسان باژاپونيا يك مقاوله نامهٔ عقد نمود. این مقاوله نامه برای
ترك شدن «قوره» به نفوذ ژاپونیا خطوهٔ نخستین و قدم اولین شمرده
میشود . در فقرهٔ سوم این مقاوله نامه چنین نوشته شده بود :
«بسببی که مناسبات صناعیه و تجاریهٔ ژاپونیا در قوره فوق العاده توسع و
انبساط پیدا کرده، و در ینمملکت اهالی ژاپونیا افزونی و بیشتری دارد، حکومت
روسیه ترقیات صناعیه و تجاریهٔ را که در مابین ژاپونیا و قوره جاری میباشد
سکته دار نخواهد کرد»
بعد از یکمدتی جریدهٔ رسمیهٔ «پترسبورغ» این سطر ها را مینوشت:
«این ائتلاف دوستانه بدولت روسیه امکان داشتن اینمسئله را بخوبی
بخشید که همهٔ سعی ها و کوششهای خودرا درخصوص ایفا کردن و کامل
ساختن وظیفهٔ تاریخیه و مسالمت کارانهٔ که در باب سوا حل بحر محیط بعهدهٔ
او ترتب کرده حصر و توجیه نماید»
سبب اصالی این تحول ناگهانی را در پولیتیقهٔ روس در منافعی که برای او در
احوال داخلی چین پیدا شده بود جستجو باید کرد. یگانه منافع روس در مقا
وله نامهٔ «روس — و چین» که در سنهٔ ۱۸۹۸ امضا شد پدیدار میشود، چو
نکه این مقاوله نامه لنگر گاه مهم «پور آرتور» را به روسیه می بخشید. بنا
بر حکم این مقاوله نامه در همانزمان این حق را نیز به روسیه میداد که خط راه
آهن سیبر یار ا از داخل «مانچوری» گذرا نیده تا به «پور آرتور» تمدید نماید.
در وقایع سنهٔ ۱۹۰۰ دولت روسیه (پروغرام) مقاصد و نقشهٔ آمال
خود را در شمالی چین توسیع نموده در ان حوالی به تقویه و تزايد نفوذ خود
صحيفه ١٨
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
آغاز نهاد .
حادثه «بوكسور ها» (۱) عكس تأثير خود را در مانچوری نشانداد . خط راه آهن بزرگ روس که به «پور آرتور» میرفت خسارتهای بزرگ بزرگی یافت. و اخراً در سنه ۱۹۰۰ بر شهر «بلاغوه، جه» چینیها هجوم نمودند حکومت روسیه اینمسئله را فرصت اتخاذ کرده سه ولایت بزرگ مانچوری را در زیر تصرف و اشغال عسکری خود در آورد و اینهم برای روس خوب فرصتی بود که در انوقت دول اوروپا فکر و نظر خودشانرا بر هیئت سفرای شان که در «پکین» بزیر محاصره بود حصر نموده بودند. بعد از ان چون عساکر دول متفقه در «پکین» داخل شدند حکومت روس در ما بین دول اوروپا و حکومت چین بنای توسط و میانجی گری را گذاشته خواست كه يك مصالحه نامه که جامع شرایط معتدله برای چین باشد عقد نماید و مقصدش ازین میانجیگری آن بود که چینیها را از خود خوش کرده بمقابل اینخدمت توسط برای خود بعضی امتیازات نافع دیگری نیز بدست ارد .
والحاصل روسيه بر مقصد خود موفق گردید. در «۲۲» نومبر سنه ۱۹۰۰ در مابین جنرال «چه نغ» چینی = و جنرال «قور وستوويچ» روسى يك مقاوله نامه امضا شد. مقصد ظاهری ازین مقاوله نامه آن بود که اداره «مانچوری جنوبی» بچگونه شرائط بمأمورین چین واپس داده شود . ولی حقیقت مقصد این بود که این مقاوله نامه بمقام يك سند بسیار قوی و متینی قایم شود که اقلیم مذکور در زیر حمایه روس در آمده است. از احکام این مقاوله نامه این بود که مواقع مستحكمه ، وقشله ها یعنی چونیهای عسکری، و همه مهمات حربيه بروسها تسلیم شود و در شهر «موکدهن» يك مأمور بزرگ روسی که بوظيفهٔ «قونترول» ـ يعنى والى مستقل موظف ومكلف باشد همیشه قایم گردد .
دولت انگلستان در انوقت چون بمثلهٔ افریقای جنوبی مشغول بود
(۱) يك طايفه بزرگیست از مردم چین مانچوری.
صحیفه ۱۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
دربارهٔ اینمسائل واقعه بجز اینکه بيك نظر قهر و انفعال بنگرد دیگر چاره نداشت بحقیقت که دولت انگلتره ازین حال بسیار متاثر بود . حالا آنکه ازین بدتر این بود که دولت روس از چین در سنه ۱۹۰۱ میخواست که خوبتر و برای خود مساعدتريك مقاوله نامهٔ دیگر نیز بدست آرد . این خبر چون شایع شد «كابينه» یعنی مجلس حکومت لندن صبر نتوانسته حكومات متحدهٔ آمریکا و حکومت ژاپونرا بخود جلب نمود و «قوانغ سورا» که ایمپراطور چین بود برین واداشت که بمطالبات روس جواب ردبدهد .
بمقابل این کار دولت انگلستان دولت روس باجریده - یعنی اخبار رسمی خود اعلان نمود که تا در مانچوری که همجوار ولایتهای آسیای اوست آسایش وسکون بتمامها اعاده نشود قطعه مذکوره را در زیر اشغال عسکری خود خواهد داشت .
درین اثنا ژاپونیها در «قوره» برای توسیع تشبثات تجاریه و سیاسیهٔ خویش سعی وغیرت میورزید. درسنه ۱۸۹۹ يك «کومپانی» - یعنی شرکت تجاریه ژاپونى يك خط راه آهنی که «شه مولپو» را به «سه ئول» ربط میدهد انشا نمود. در سنه ۱۹۰۱ در مابین «قوزان» و «سه ئول» نیز امتیاز ساختن راه آهن دیگری را استحصال کرد. از دیگر جهت در داخل قوره مستملکات ژاپون روز بروز بیشتری گرفته تجارت سوا حلیه سراسر به ژاپونیها منحصر گردید .
اگرچه در امور تجاریه کار ژاپونیها از روسها تفوق گرفت ولی در تاثیرات سیاسیه هيچ يك ترقی حاصل نکردند و چون درسنه ۱۸۹۹ که ایمپراطور نو بر تخت قوره نشست اعلان کرد که از عادات قدیمهٔ قوره هیچ انحراف نخواهد کرد این اعلان بسیار مشکلاتی برای ژاپون پیش آورده بود که بهر کدام آنها بهر قسم مقاومت و پایداری مجبور بود .
صحیفه ۲۰
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
در حقیقت حال قوره بيك دور كشمكش و اضطرابی افتاده بود که مساعی
و تشبثات ژاپون هيچ حسن نتیجه نمی بخشید . ژاپونها اسباب این منافرت
قوره را از خود تدقیق کرده دانستند که اصل تأثیر آن از روس می آید و بحقیقت
که برای ازاله نفوذ ژاپون تأثیرات کاملی از روس بود . اگر چه روسیه در اول
بهار سنه ۱۸۹۸ در مقاوله که با ژاپون امضا کرده بود از کارهای قوره قطع
علاقه نموده بود ولی بعضی کارهای پیش آمد که برخلاف ژاپونها در قوره
میبایست که همچنین اجرای نفوذ نماید، و بهمینصورت حرکت کند .
از ان کارهایکی این بود که در اقصای شرق روز بروز فعالیت و کار گزا
رئی ژاپونها ترقی و توسع میفتمود و انجمدانه موجب رشك آورثی روسیها ميشد.
دیگر اینکه ژاپونها برای بی نتیجه گذاشتن آمال و مقاصد روسها را در مانچوری
با حکومتهای انگلیز ، و امریکا مشتركاً در «پکین » تشبثات ورزید . دیگر
اینکه حکومت روس میخواست که ظاهر و اشکارا عرق اصغر را تربیه و
گوشمال دهد . و هوس داشت که بچین خود را خوب نزدیك سازد ، و
مانع این کارها تنها ژاپونرا در اقصای شرق بمقابل خود میدید .
حکومت روس اگر چه قوره را به تشبثات ژاپون وا گذار شده بود ،
ولی میخواست که ژاپون نیز در باب حرکت کردن آزادانه او در مانچوری
مساعده و روی رضا بدهد و چون این امید او به هبا رفت لهذا باز همان پولیتیقه
خود را که در سنه ۱۸۹۸ درسه ئول گذاشته بود سر از نو باز بدست گرفت .
و سر از سنه ۱۹۰۰ بهمین گونه حرکت کردن آغاز نهاد .
در مقابل این وضعیت روس حکومت ژاپون بطرف یکی از دول
غربییه که منافع او در اقصای شرق با منافع ژاپون هم عبار بود يك نظری انداخت.
در سنه ۱۹۰۰ «مارکی ایتو» که صدر اعظم سابق حکومت ژاپونیا بود به
لندن آمد ، و هماندم با صدر اعظم دولت انگلستان که «لورد ساليسبوری»
صحیفه ۲۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بود بمذاکرات داخل شد. درین اثنا حکومت انگلستان که بمحاربه «ترانسوال»
مشغول بود آرزوی آنرا داشت که وظیفه ممانعت تشبثات روس را در چین
بيك دوست امین ومعتمد خود حواله کند .
حکومت ژاپونیا نیز در جستجوی آن بود كه يك استناد معنویی که
در وقت لزوم خواه از جهت عسکریه ، و خواه از جهت ماليه بمعاونت حقيقية
منقلب بتواند شد بدست آرد . لهذا در « ۳۰ » جنوری سنه ۱۹۰۲
در مابین ژاپونیا و انگلتره يك معاهده اتفاق تجاوزی وتدافعی امضا گردید.
مواد اساسیه این معاهده نامه که اثر عظیم سیاسئی این دو دولت جزیره یی
میباشد باینصورتست که ذکر میشود :
« دولت ژاپون و انگلستان هر دوی شان آرزوی آنرا دارند که حکومت
« چین » و « قوره » مالك استقلال و تمامیت حاکمیت خود شان باشند ، و
اعلان میکنند که برای محافظه منافع آنها بمداخله کردن حاضر و آماده
میباشند . اگر یکی از دولت های « بریتانیا » ی بزرگ ، و یا ژاپونیا برای
وقایه و محافظه این منافع با دیگر دولتی مخرب مجبور گردد آندیگر دولت میباید
که به بیطرفئی حقیقئی بماند . و تا میتواند سعی و کوشش ورزد که از دول سائره
هیچ یکی با دشمن دولت متفق او التحاق نکند . واگرسعی وكوشش او
بیفائده شود ويك دولت ويا يكچند دولت دیگر با دشمن دوست متفق او
یکجا شود در انوقت او نیز به امداد ومعاونت متفق خود باید که بدود ، و در
وقت مصالحه نيز يكجا عقد مصالحه بتواند »
این معاهده نامه که بعضی فقرات اساسئی آن مذکور گردید برای
مدت پنجسال تعیین و تحديد كرده شده است . سال دوم در «۲۰»ماه شباط در مابین
روسيه وفرانسه بمقابل نتایج محتمله معاهده « انگلیز وژاپون » يك قرار
دادی اتخاذ شد که بموجب این قرار داد روسیه و فرانسه میبایست که صلح
صحیفه ۲۲
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
عمومی را در اقصای شرق محکم کنند، واستقلال قوره و چین را برای باز
داشتن تجارت وصنایع بین الملل وقایه کنند . و اینرا نیز بیان میکردند که ازین
مقاولة انکلیز و ژاپون که در باب وقایهٔ استقلال چین وقوره کرده اند بینهایت
درجه ممنون شده اند . واینرا نیز بیان میکردند که این مقاولة انکلیز وژاپون
برای منافع خصوصیه خودشان نیز در اقصای شرق يك ضامن قوتی تشکیل مید
هد. ولی باوجود اینهم آنها نیز برای محافظهٔ منافع خصوصیهٔ خودشان چنان
قرار داده بودند که هرگاه مداخلهٔ يك حکومت سومی وقوع یابد، و یا سر از نو بعضی
وقایع در چین ظهور کند در حال خودرا بمیدان مبارزه خواهند انداخت.
پولیتیقهٔ روس در قوره بعد از اتفاق ( ژاپون وانکلیز ) اکتساب شدت
نمود . موسیو ( پاولوف ) که سفیر روس بود و در داخل قوره نفوذ و تا
ثیر بزرگی را مالک بود برای محو کردن آمال ژاپونرا در قوره بشدت تمام
بتأثیر نفوذ و کار روایی آغاز نهاد . امتیازاتی که از طرف روسها خواسته
میشد همه آنها در حال قبول، و مطالبت ژاپون همه کی رد میشد ، حکومت
روسیه در وادیهای ولایتهای ( تو مه ن ) و ( یالو ) برای یکی از کومپانیه
های روس امتیاز يك جنگل بسیار بزرگ ومهمی را استحصال نموده كذا
لک در سنهٔ ( ۱۹۰۲ ) ظاهراً برای کشف و تحقیق کردن ملك يك هيئت
سفریهٔ روس را در شهر ( بوغامپو ) که بر روی اجنبیدها یکقلم مسدود است
فرستاده در انجا مقیم ساختند، و در انچایك خط تلگرافی بوجود آوردند
و برای محافظهٔ آن خط در نقطه های مناسب پہره های قازاق مقرر کردند.
در سنهٔ (۱۹۰۳ ) این شرکت همه جنگلها ئیکه در کنار نهر ( یالو ) بود در
زیر انحصار خود درآورد، و غیر ازین از اراضی ( بوغامپو ) نزديك
قسم مهمی را بزیر تصرف خود گرفتند .
توسع یافتن این پولیتیقهٔ روس در طرفهای شمالی قوره ژاپونیا را
صحیفه ۲۳
محاربه روس وژاپان
جلد اول
سراسر بقهر و غضب آورد حالا نکه دسیسه ها و مانوره های دیپلومات روس که در (سه ئول) شب و روز دولابهای کونا کون برخلاف ژاپونها دور میداد این قهر و انفعال ژاپونرا روز افزون میداشت. بناءً علیه ژاپونیا صبر نتوانسته رسماً (پروتستو) - یعنی اقامه دعوا نمود. و کشاده داشق (بوغاءفو) را بروی تمام اجنبیها بکمال شدت طلب کرد. حاکم قوره [لی شی] از روی درس و تعلیمیكه از موسیو (پاولوف) روسی گرفته بود این مطالب ژاپونرا هیچ وقر و اهمیتی نداد.
به این شکایت های ژاپون یك كله شکایتهای دیگر نیز منظم شد. در (۸) نیسان سنهٔ ۱۹۰۲ روسیه يك مقاوله نامه امضا کرد که بنا بر مقاوله نامه تخلیه کردن و واگذار شدن قطعه وسیعه (مانچوری) را تعهد کرد اما بشرطیكه خط راه آهن خود را که از (خاربین) تا به [دالنی] و [پور آر تور] کشیده دارد آنراه را همیشه در زیر اشغال عسکری خود داشته باشد.
در فقره دوم مقاوله نامه مذکور محرر بودكه «مانچوری» را بفاصله شش ششماه به سه بار تخلیه خواهد کرد. در [۸] تشرین اول سنهٔ (۱۹۰۲) منطقه اولین مانچوری را که از سد چین تابشهر (لی باراو) ممتد است تخلیه نمود. منطقه دوم که شهر «نی یوچو - وانغ» در انست هنوز خالی نشده بود.
در اواخر ماه حزیران بعضی حوادث مهمه شایع گردید : که گویا سفیر روسیه موسیو «له سار» در «پکین» با حکومت چین در باب «مانچوری»، ولیمان «نی یوچو وانغ» یك مقاوله نامه امضا کرده که جمله آمال و مقاصد کابینه «پترسبورغ» را بکمال آسانی و خوبی ترویج خواهد داد. اگرچه این حوادث راست نبود، ولی اینقدر معلوم شد که روس بر وعدیكه در باب تخلیه کردن (مانچوری) داده بود ثابت قدم نماند.
امیرال (الكسيه ف) بايك اقتدار ونفوذ سیاسی و عسکری بعنوان
صحیفه ٢٤ محاربه روس وژاپان جلد اول
( ویس رووا ) – یعنی نائب چاربر ولایت عظیمه « مانچوری » والئی عمومی
نصب وتعیین گردید . سر ازین دور مناسبات ژاپون و روس رفته رفته
سردی و شخی پیدا نمود . در ماه نومبر روسها شهرهای ( موکده ن )
و ( هکده ن) را که در سنة « ١٩٠٢ » تخلیه کرده بودند سر از نو اشغال نمودند .
در اول دسمبر سنة ١٩٠٣ مذاکرات دولتين يك شكل و خیمۀ
را در بر گرفت ، و هر دو طرف علانیةً بحاضری دیدن سفر حرب مشغول
گشتند . از حقیقت مقصد مذاکرات مابین دولتين ونقاط صحیحهٔ آن هیچ
کس بخوبی وکما حقه آگاهی ندارد چرا که کابینه های ( توكيو ) و (پترسبورغ)
مخابرات خود شانرا بسیار مخفی و پنهان گرفته بودند . مع هذا هر کس قانع
بود برینکه مدعیات ژاپون برای احوال سیاسیه و اقتصادیه که در قوره دارد
اساس گیر میباشد .
و بواقعیکه همچنین خواهد بود چرا که پیش ازین هم گفته شده بود که
شبه جزیره «قوره» برای اهالی ژاپونیا که در جزایر جنوبیهٔ آن از کثرت
نفوذ هیچ نمی گنجند يك مخرج گاه طبیعی تشکیل داده است و برای
برنج های بسیار ممالك ژاپونيا حكم يك انبار و ذخیره بزرگی را گرفته است
لهذا ژاپونیادر نیملمک برای بدست آوردن نفوذ و حاکمیت خود هر آنقدر
سعی وکوششی که از دستش برآید در هیچ یکی قصور نخواهد کرد .
حوادث یومیهٔ که در عالم مطبوعات نشر میشد درین خصوصها بسیار
قیل وقالها و گفتگو هار احاوی میبود . قطعه « مانچوری » را روسیه بزبان
هم نمی آورد ، حالا نکه ژاپونیا بغیر از قطعات عسکریه که محافظ راه آهن
باشند دیگر قطعات عسکریۀ روس را نمیخواستند که در مانچوری باشند ، و
تخلیه کردن مانچوری را بشدت طلب میکردند .
اما میشاید که ژاپونها محض برای آنکه امتیازهای بزرگتری استحصال
صحیفه ٢٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
نمایند اینمد عارابه پیش انداخته باشند . چونکه روسها را از قطعه مانچوری
بر اوردن چنان فکری نیست که ژاپونها بر ان اقدام ورزند . ولی ژاپونها مقصد
یگانه که داشت ان بود که در حوالی مذکوره برای امور اقتصادیه و تجاریه
اصول « دروازه باز » ( ١ ) قبول کرده شود . از حرکات و روشات دولت رو
سیه چنان معلوم میشد که با معارض خود از مخاصمه مسلحه خیلی اجتناب و
احتراز میورزد . در مراسم سنه جدیده نطقها و خطابه هائیکه ( چارنیقو
لای دوم ) بر هیئت سفرا بخواند بخوبی معلوم میشد که مایل صلح پروری
میباشد و مراجعتھائیکه بحکومت متحده ، وانگلتره، و فرانسه در باب ائتلاف
طرفین مینمود ظاهر و آشکار میساخت که از حرب کردن احتراز مینماید.
این تدابیر صلحیه گمان میشد که بر حسیات جنگجویانه ژاپونھا غلبه کند .
آخر جنوری و اول ماه فبروری بيك اضطراب بزرکی گذشت . هرکس
میدانست که هر چه باشد مسئله درینروزها بهمه حال یکطرفه خواهد شد .
روسیه برای ( توکبو ) يك « نوطۀ » بزرکی که اهمیت عظیمه را حائز
بود حاضر مینمود . در ( ٧ ) شباط یکی یکبار شنیده شد که حکومت « میکا
دو » بی آنکه از روسیه جوابی بگیرد با او قطع مناسبات نمود .
در شب ( ٩ ) فبروری « فیلو » ـ یعنی ـ یکدسته کشتیهای جنگی ژاپون
مخبرانه بر ( پور آرتور ) هجوم نمود ، و برسه سفینه جنگی روس که در لمان
ـ یعنی ـ لنگر گاه شهر مذکور لنگر انداز بود ( طورپیل ) ـ یعنی ـ نقب
دریائی انداخته خسارتهای بزرگی به آنها رسانید .
عاقبت وخیمه بحرانی که از چند ماه به اینطرف دوران داشت بظهور
رسید . بلی ! هیچ شبهه نماند که حرب آغاز نمود .
بعد از کفیدن کله بم طوپ نخستین حرب، دو حکومت محارب بیان
نامه هائیکه بدول معظمه فرستاده اند اسباب یگانه ائتلاف نیافتن ومنجر
[ ١ ] بندر ھای دریائی که برای تجارت و نفع برداشتن بروی همه دولتها باز باشد
آنرا ( دروازه باز ) میگویند .
صحيفه ٢٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
شدن کار را بجرب . برجهانیان روشن ساخت .
این اسباب اساساً دو نقطه است :
از یکطرف در حالتيكه روسيه نفوذ وحاكميت ژاپونیارا در قوره ، وحق موجود داشتن قطعات عسکریه او را در انجا قبول و تصدیق میکرد از دیگر طرف حق مقصد (سوق الجیشی) (۱) او را در شبه جزیره مذکوره رد مینمود .
از دیگر طرف ژاپونیادر معاهده نامه که بران قرار میخواستند بدهند بر درج کردن اینفقره اصرار میکرد که روسها حق تمامیت ملکیه چین را قبول کند. معطوف علیه این اصرار نیز بلا شبهه برای مسئله تخلیه ما نچو ریست . حالا نکه روسیه مسئله ما نچو ری را در خارج مذاکرات واقعه گرفته در انباب هيچ يك سخنی بر زبان نمیراند .
(۱) (سوق الجیش) از اصطلاحات فن حرب عسکری میباشد . معنی (سوق الجیش) عسکر راندن است برای جنگ .
صحیفه ۲۷
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
ژاپونیا
احوال جغرافیه، تاریخیه، ایستیستیقیه
هرگاه بخواهیم که از حقیقت احوال این محاربات اقصای شرق بخوبی و درستی آگاهی حاصل کنیم اول لازم ولابد است که قوم ژاپون را بحقیقت و خوبی بشناسیم. قوم ژاپون که وضعیت واحوال مدنیه آنها در نزد مردمان قطعات خمسه هنوز بخوبی شناخته نشده بود و چون با یکی از دول معظمه اوروپا بجنگ آغاز نهاد، در جغرافیای سیاسی و تاریخ ملل تاثیرات بسیار عظیمی حاصل کرد.
هرگاه بسوی سلسله نامه وقایعات حرب اقصای شرق بيك نظر بسیط و اجمالی بنگریم بخوبی میدانیم که فن حرب المان و انگلیز در جزیره های ژاپون و صحراهای (قوره) و (مانچوری) تا بچهدرجه شایان حیرت يك محل تطبیق و میدان تجربه بظهور آورده است. ژاپون ها در دورهای عمومی سفر محاربه مذکور هر قسم کمالات فن (سوق الجیش) — یعنی عسکر رانی و جمله احوال وترقیات صنعت حرب را بدرجه ایجاد و اختراع اظهار کرده اند. محاربات عظیمه (موکدن) و [چوشیما] جسیم ترین و مدهش ترین محاربات بریه و بحریه بشریه شمرده میشوند.
تاریخ عسکری عثمانیان که صفحه های آن به تصویرهای مردانگی و قهرمانی زینت یافته است در خصوص اینحرب بری و بحری اقصای شرق نتایج ومنافع بسیار خوبی علاوه وحاصل خواهد کرد و خوانندگان آن
صحیفه ۲۸
محاربهٔ روس و ژاپان
جلد اول
تاریخ وقوعات این محاربه را به کمال لذت و شیرینی خواهند خواند.
برای دانستن نتایج و اسباب حقیقیه اینحرب میباید که در خصوص احوال جغرافیه و تاریخیه و ایستاتستیقیه ژاپونیا توغل و تتبع کاملی بکنیم چونکه اگر در خصوص ساکنان جزایر ژاپون معلومات حقیقی پیدا نکنیم از تاریخ این سفر حرب هیچ فائده نخواهیم برداشت.
احوال جغرافیه
تلفظ کلمهٔ ژاپون غلط کلمهٔ چینی [نیپون] میباشد. امپراطوری (نیپون) در جهت شمال تا به (قامچاتقا) و در جهت جنوب تا به [هونغ قونغ] امتداد مییابد. در جهت شرقی آن (بحر محیط کبیر) و در جهت غربی آن بحرهای [اقز چقا] و (ژاپون) و (چین) موجود است. جزیره های ژاپون در جهت شمال با گلوگاه - یعنی... آب نای [به روز] از جزیرهٔ [ساخالین] جدا شده است. و در جهت جنوب با بعضی جزیره های كوچك از مملکت (قوره) تفریق یافته. جزیره های مجتمعهٔ (قوریل) و [ریوكیو] جزایر ژاپانرا از هر دو طرف بشبه جزیره (قامچاتقا) و جزیرهٔ [فورموز] ربط میدهد. جزایر «قوریل» که معنی آن (هزار جزیره) میباشد سواحل غربی آن هموار و کم آب است سواحل شرقی آن خیلی عمیق یعنی تابه [۸۶۰۰۰] مترو چقوری دارد. بر سطح این جزیره ها بسیار کوه های آتش فشان موجود است که خیلی از انها تا بحال در حال فعالیت و شعله وری میباشند. اقسام شمالی اینجزیره ها بدمه ها وطوفانهای دایمی محاط است که ازین سبب آن اقلیم خیلی سرد میباشد.
جزیرهٔ [یه دو] نیز و ولقانی است. کوه های اینجزیره يك سلسله تشکیل میدهند که «طوقاچی» نام ژروهٔ آن [۲۵۰۰] مترو بلندی
صحيفه ۲۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
دارد. در سلسله مذکوره هشت عدد کوه آتش فشان بحال فعالیت است. خلیجی که اطراف آن ازین کوه ها تشکیل یافته در جهت جنوب با ذروه های بسیار بلند و هول انگیزی مستور و محاط میباشد. هوای اقلیم این جزیره علی الخصوص طرف های شمال آن خیلی سرد و خنك است . جریان های بحرفی [اقوچقا] جمودیه ها یعنی یخچالهای بسیار بزرگی را تا بآنجاها میآرد و سطح بحر را با آن میپوشاند . درین حوالی تنها و مغموم قبایل [آینوس] اقامت دارند . ولی نفوس آنها سال بسال کم میشود . دیگر اطراف (ژاپو نیا) با جنگل های بسیار لطیف و سر سبز همه کوه ها و تپه های آن مستور و مزین میباشد . و منابع گوگرد نیز درین جزیره ها بسیار است که باین سبب ها هوای مملکت خوب و نفوس روز مره در تزاید است در جنوب این جز یره شهر [حاقوداتو] کاین است که [٤٥٠٠٠] نفوس دارد .
مساحه سطحیه ممالك امپراطوری نیپون [٤١٧,٤١٢] کیلومتر مربع میآید . این حکومت عبارت از جزایر مجتمعه ایست که از هزاران جزیره های كوچك وبزرگ متشكل شده است اما [٥٢٤] جز یره مسکون و باقی آنها غیر مسکون است .
بزرگترین جزیره ها جزایر [یدو] و (حوندو) و [کیوشی یو] و (شیقوق) و (فورموز) میباشند . ژاپون خالص جزیره های (حوندو) و (کیوشی یو) و (شیقوق) است . اما جزیره (یدو) با اقوام مختلف پرومملوست . جزیره (حوندو) (٢٢٦٥١٠) وجز یره (کیوشی یو) (٤٠٩٩٥) و جزیره (شیقوق) (١٨٢١٠) کیلو متروی مربع مساحه های سطحیه را مالك میباشند جزیره (حوندو) که آنرا (شمس طالع) ویا [نیپون] نیز مینامند بزرگترین این جزایر مجتمعه شمرده میشود و اصل ژاپونیارا نیز همین جزیره تشکیل میدهد.
صحیفه ۳۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
جزیرۀ مذکوره را بسی سلسله های جبال قطع کرده و بزرگترین ذروۀ آن به بلندی ( ۳۷٥۰ ) متر و میباشد ، و این ذروه ( فوژی یاما ) نام دهنۀ کوه آتش فشان است و این کوه آتش فشان در وسط يك صحرای واسع که باجبال مختلفه محاط است بکمال عظمت و هیبت بر هر طرف حاکم و ناظر میباشد . محیط قاعدۀ آن يك دایرۀ منتظمی در محیط ( ١٥ ) کیلومتر و تشکیل میدهد. جوانب اربعۀ آن با چمن زارها و مرعاهای بسیار پر علف و جنگل ها و بیشه زارهای مهیب مزین شده است . ذروۀ آن در سال ده ماه با برف مستور است . ( فوژی یاما ) معروف ترین کوهیست در تمام ژاپونیا . تصاویر محتشم آن اکثر بر آثار صناعیه و ظروف و اوانی چینیه محكوك است .
مع هذا کوه آتش فشان [ فوژی یاما ] مهیب ترین کوه های آتش فشان ژاپونیا نیست بلکه کوه های آتش فشان ( نیتا که ) و ( باریفا تا که ) و کوه ( آسا مایا ) مهیب تر و بجهان سوزی مشهور تر است . یکی ازین ها در سنۀ ( ۱۸۸۸ ) با تش فشانی آمده بوسعت ( ۷ ) هزار جریب اراضی مزروعه را با ( ۱۲ ) قریۀ جسیم و معمور با ( لاوها ) [ یعنی مواد معدنیۀ آب شده که از دهنۀ کوه های آتش فشان جاری میشود ] سوخته و خراب کرده است .
گلوگاه یعنی آبنای ( سیمونازاکی ) که در مابین جزیرۀ ( کیوشی یو ) و ( حوندو ) واقع شده است بفراخى يك نهرى كبرى میآید .
گلوگاه ( بونغو ناردا ) که جزیرۀ ( کیوشی یو ) را از جزیرۀ ( شیقوق ) جدا کرده بقدر سه میل جغرافی هم نیست . در میان ( شیقوق ) و ( حوندو ) ( اواژی ) نام يك جزيره موجود است .
آب نای های که در مابین این جزیره و ( شیقوق ) و در مابین ( حوندو )
صحیفه ۳۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
و (شیقوق) موجود است از آب نای (بونغور ناردا) نیز کمتر است.
بحری را که بر این سه جزیره محیط و این چهار آب نای را به بحر محیط ملاقی میگرداند (دریای داخلی) مینامند. نظر بکمی آب و کثرت جزیره هائیکه درین دریا موجود است چنان معلوم میشود که این دریا بسیار قدیم نباشد. در مابین (کیوشی یو) و (قوره) دو جزیره موجود است که نامهای آن (چو شیما) و (ایکی شیما) میباشد که این دو جزیره همیشه مال ژاپونیا بوده است. جزیره (چو) از جزایر مجتمعه (برو قتون) با آب نای (قروز نسترن) از هم جدا شده است. این جزایر مجتمعه طبقات صخور ناریه، و سباقی را حاوی میباشد. خط بالائی جزیره های (حوندو) و (کیوشی یو) متشکل از سلسله کوه هائیست که از جهت شمال شرقی بجهت جنوب غربی رفته است، و زروه های آنها عبارت از دهنه کوه های آتش فشان میباشد.
در تمام این جزایر مجتمعه (۱۸) کوه آتش فشان که به حال فعالیت است موجود میباشد. دو عدد ازینها در جزیره (حوندو) هست. اما عدد کوه های آتش فشان خاموش شده در ممالک ژاپونیا خیلی بسیار است به سبب اینکه اساس طبیعت این زمین برکانی میباشد از انرو ممالک ژاپونیا دائماً بز لزله ها گرفتار است. نظر بحساب هائیکه گرفته شده است غیر از زلزله های كوچك در هر عصر سه زلزله بزرگ در جزایر مجتمعه ژاپونیا بوقوع می آید.
چشمه های آب های گرم و اوجاغ های معدنی در ژاپونیا خیلی بسیار است. و از آهن، و مس، و زغال سنگ، خیلی توانگر است. منطقه که کوه (نیقوشان) از انجا بلند شده است مانند مملکت [اسویچره] ژاپون گفته میشود. این منطقه لطیفه با جنگل های عصر دیده قدیمه و هزاران ابشار هائیکه از سر کوه های بلند میریزند مستوره میباشند.
صحیفه ۳۲ محاربه روس و جاپان ۱۶ جلد اول
در جزیره [ هوندو ] دو صحرای بزرك ، و زمین های صاف و
هموار موجود است که یکی ازینها در شرق بنام صحرای ( قوانتو ) و دیگری
[ یاماتو ] میباشد . قصبه های مهم و مشهور جزیره نیز در همین صحراست .
در صحرای [ قوانتو ] شهرهای « یوقوهاما » و [ کیوتو ] موجود
میباشد و در صحرای [ یاماتو ] در دامنهٔ يك کوهستان شهر [ توكيو ] و
( اوزاقا ) که بصنایع مشهور است و لیمان یعنی لنگرگاه ( قوبه ) موجود
است . زمین این جزیره آنقدر پست و بلند ، و آنقدر جنگل های عظیمی
را مالك است که در صد پانزده حصهٔ آن بزراعت صالح است و باقی نی .
نهرهای این جزیره نیز بسیار است که از انجمله یکی ( سینانوغاوا ) نام نهر
یست که ( ٢٥٠ ) کیلومتر طول آن ست و سفاین كوچك تا بمسافت ( ٢٠٠ )
کیلومتر و در میان آن سیر و سفر کرده میتوانند . دیگری نهر ( تونه غاوا )
ست که ( ٣٠٠ ) کیلومتر طول دارد . جزیرهٔ ( نیپون ) کوه های بسیار
بلند و نهرهای بسیار جسیم و پای تخت قدیم وجدید را حاوی میباشد .
تالاب های بزرکی هم درین جزیره موجود است که بزرگترین آنها ( بیوا )
نام تالابیست که از شمال بجنوب [ ٦٠ ] و از شرق بغرب [ ٢٠ ] کیلو
متر وسعت دارد . و اطراف آن بمناظر لطیفهٔ طبيعيه شهرت شعار است
اقامت گاه قدیم [میکادو] های ژاپون شهر [ کیوتو ] بود ولیکن از سنهٔ
( ۱۸۶۷ ) شهر مذکور را ترك كرده اند . این شهر سرای ها ، ومعبد
های بسیار قدیمی را حاوی ، و « ٣٤٠٠٠٠ » نفوس را مالك میباشد .
علوم و معارف اگر چه درین شهر بسیار ترقی کرده است ولی بسبب مضر
صحت بودن هوای اقلیم آن روز بروز از مرتبهٔ شهرت و اعتبار فرو آمده است .
مقر جدید حکومت شهر [توکیو] میباشد . این شهر اساساً بر چهار
قسم از همدیگر جدا جدا منقسمست . یکی ازینها « سیرو » نام قسمیست
صحیفه ۳۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
که مخصوص اقامتگاه امپراطور است . دیگر حوالی [صوتوسیرو] ست که اکابر و رجال دولت در آنجا اقامت میکنند . سوم قسم نفس شهر است که محله های [میجی] را بوجود آورده است . قسم چهارم منطقه [حوجو] میباشد که در سواحل نهر [صومیدا] واقع شده است .
شهر (توکیو) در بسیار کم مدت یکی یکباره اینصورت کسب جسامت و بزرگی کرده است . نفوس عمومی اینشهر از قرار ایستاتستیقهای آخرین بيك ملیون و (٢٦٩) بالغ شده است شهر «او زاقا» که (٤٨٧٠٠٠) نفوس را حاوی میباشد بندر لنگرگاه (توکیو) ست اما اینشهر تدریجاً تدنی می کند و بجای آن شهر (قوبه) قایم میگردد .
شهر [یوقوهاما] که بندر گاه [کیوتو] است و قبل از ين يك قريهٔ عادی و بی اهمیتی بود امروزه روز [۱۷۰۰۰۰] نفوس دارد و يك شهر بسیار جسیمی شده است و حالت انبار خانه تجارت را اکتساب کرده است . همه این شهرها باهمدیگر بخطوط راه آهن مربوط شده اند .
شهر [نیغاتا] بسببی که به تاثیرات طوفانهای مدهش و بادهای شدید معروض میباشد کم اعتبار است . پیش ازین هم گفته شده بود که جزیره (آواچی) جزیره (نیپون) را بجزیره (شیقوق) ربط میدهد . در مابین این دو خشکه بسیار جزیره های كوچك كه همه آنها با چمن زارهای زمرد آسا مستور است و خلیج ها و حوض های كوچك كوچکی که از وضعیت این جزایر بوجود آمده اند نیز حوالی و اطراف آنها با چمن زار ها و بیشه های بسیار لطیفی محاط است .
جزیره (شیقوق) با کوه های سرافراز که همه آنها با جنگل های کثیف و بهم پیوست مستور است محاط شده میباشد لنگرگاه (قوچی) که در ساحل جنوبی کاین است کارخانه های کاغذ سازی بسیاری دارد که برای تمام ژا
صحیفه ٣٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
پوتیا بدرجه کفایت کاغذ میرساند . جزیره (کیوشی یو) وولقانی است. در بنجزیره کوه های برکانی و منابع گوگرد بسیاری موجود است و در سواحل غرب و شمال غربی آن خلیجهای بسیار با امن من وساکن موجود است . لیمان مشهور آن [ناغاراکی] میباشد . لیمان (قاغوزیما) نیز اگر چه خیلی توانگر و به صنایع ترقی دارد و معمولات پورسلان و چینی سازی آن مشهور است ولی برای تجارت اجنبیه خیلی کار آمدنی نیست.
جزایر [ریوکیو] و (سانان) که از جزیره ها و سنگلاخ های كوچك کوچکی متشکل است تا بجزیره (فوموز) ممتد شده رفته است . بزرگترین کوه های (ریوکیو) [۲۰۰۰] مترو بلندی دارد .
صحراهای آن خیلی مثبت و محصول دار است . نیشکر ، برنج ، پنبه ، چای ، فلفل بسیار حاصل میشود . اما طوفانهای بسیار مدهش و سنگلاخ های متعدد دریائی تقرب کشتیها را باین جزیره ها بزحمت و اشکال بسیاری میاندازد .
اقلیم ژاپون مانند دیگر اقلیم های آسیاست . موسم زمستان آن سرد و خنك است، موسم های تابستان آن گرم و پر باران است . در جهت جنوبی و شرق ممالک جزایر ژاپونیا و تمام سواحل غربی (قوروشیو) نام جریان بحری دور نموده است که آب این جریان برنگ نیلی خود از رنگ سبز بحر محیط معلوم و هویدا میگردد و يك ضدیت عجیب و لطیفی باهم میرساند . ژا پونیها این جریان را [نهر سیاه] مینامند . حوالی اقلیمی که باین جریان معروضند همه گی معتدل و رطب اند .
بسبب طبیعت برکانی اراضی و تحول اقالیم و تاثير جريان مذكور ممالك ژاپونیا اگر يك مجموعه نفیس نباتات و باغچه پر از هارشکوفه زار قطعات خصه گفته شود سزاست.
بلی اراضی ژاپون ، همه سیاحین خود را بکثرت انواع ازهار و نباتات
صحیفه ٣٥
محاربۀ روس و ژاپان
جلد اول
غریق بهت و حیرت میگرداند . کوه های بسیار بلند این ممالک بابیشه ها و چمن زارهای زمردین پوشیده شده است . درخت های جوز ، ارچه، صنوبر، اخلمور ، (کریپتوباما) نام درختان که بلندی آنها تا به (٤٠) مترو و کلفتی آن تابه (١٢) مترومیرسد و ( سیراکی ) نام درختان که ازان قطی های چای وصندوقچه هامیسازند و ( قوزو ) نام درختان که برای ساختن کاغذمخصوص است و «هوروشی» نام درختان که رنگ های روغنی ازان حاصل میشود و دیگر بسیاردرختان فایده مندازجمله مزینات بسیاروافروکوه های این ممالک است . هرنوع گلهای خوشبو و خوشرنگ درین ممالک بسرمیرسد. وخود ژاپونها به پرورانیدن گلها خیلی شوق و هوس دارند . در اقالیم معتدله این مملکت برای پرورانیدن کرمهای پیله ، درخت توت را نیز بکثرت بسرمیآورند .
در خصوص حیوانات نیزژاپونیا بقدر نباتات خود متنوع میباشد . در جنگل های جزایر مجتمعۀ ژاپون یك نوع بوزینۀ مخصوص ، وجود است که بدیگرجاپیدا نمیشود . انواع خرس ها ، سك ها ، گربه ها ، روباه ها ، واقسام مرغ هانیز موجود است . اما حیوانات اهلیه نسبتاً کمترمیباشد .
مثلا در سنه (١٩٠١) در ژاپونیا [١,٥٠٠,٠٠٠] اسپ ، و « ١,٣٠٠,٠٠٠ » گاو و گاومیش، [٢,٥٠٠,٠٠٠] گوسفند ، [٥٤,٠٠٠] بز موجود بود .
عناصر اساسیه ژاپونها
درین جزایر مجتمعه که از تمام دنیا منفرد افتاده است یك قومی بوجود آمده است که از تمام اقوام و ملل دنیا که در قطعات دیگرساکن هستند جدا گانه میباشند . قوم ژاپون اساساً از سه عنصر تشکل کرده است که یکی از آنها
صحيفه ٣٦ محاربة روس وژاپان جلد اول
عنصر « اینوس » است كه اصل نمونة قومية آنها در جزيره های «يدو» و «ساخالين» بحالت نيم وحشى ساكن ميباشند .
عنصردوم « ماله س» است كه اينها از راه دريا بجزيره های «كيوشيو» و «شيقوق» آمده اند و بعدها بجزيرة بزرگ گذشته اند .
عنصرسوم « اورالين» است كه اينها ازمردمان « قوره » بسيار فرق ندارند .
بمرورزمان اين سه عنصر باهم امتزاج كرده يك نسل وزريتى متجانس محصول آورده اند. مع هذاژاپونهارا اساساً بدو قسم منقسم كردن ممكن است يك قسم آنها پوستهای شان تيره رنگ ، اعضای بدن شان بی مناسبت ، چهره های شان كوتاه ، استخوانهای شان كلفت، پيشانى های شان نشسته ، چشم های شان راست ، بينى های شان پست ، دهانهای شان فراخ است. دوم قسم آنها رنگ های شان صندلى، چهره های شان دراز ، چشم های شان بزرگ اماقدرى مايل ، بينى های شان كشيده ومنتظم است .
نفوس عمومية ژاپون به « ٥٠ » مليون ميرسد .
زبان ژاپون ازربط و الحاق كلمه هارا بادوات متشكل است ودرتر كيب وانشاء مانند زبان قوره ئيان بزبان «ترك» و( مجارها ) مشابهت ميرساند اما لسان عوام از لسان علماء فرق دارد .
ژاپونها تاريخ حكومت « ميكادو »های خود شارا پيش ازميلاد عيسى به « ٦٦٠ » سال بالا ميبرارند . اما « اینوس» هاو «اورالين » هاو « مالس » ها كه درزير حكومت ميكادوئى يك جاشده اند بيشتر ازهزار سال نيست . دران اثنا ژاپون ها باقوره ئی ها عقد مناسبات كردند واصول مذهبية « بودا » ومدنيت چينيه را درمملكت خود قبول وتطبيق كردند .
صحیفه ۳۷ محاربه روس و جاپان جلد اول
احوال تاریخیه
ژاپونیها بسیار قدیم یک قومی است. تاریخ نشأه و ظهور قوم ژاپون در عمان بی پایان اساطیر الاولین غوطه خورده رفته است. روایاتی که درینباب شایع است صرف از حکایات و افسانه ها عبارت مانده است. اما از معلومات تاریخیه ئیکه موجود است چنان معلوم میشود که جزیره «یه دو» و جهت شمالی جزیره «حوندو» در زمانهای سابق با قبیله وحشیه «اینوس» مسکون بود. از میان اینها «زینموتەن نو» نام یک صاحب نفوذی برامده تأسیس حکومت کرده است. «زینموتەن نو» قومی را که بران حاکم بود بر «اینوس» ها برانگیخته آنها را مغلوب و زبون ساخته است و باین صورت جزیره «نیپون» را ضبط و اشغال نموده است. اما «اینوس» ها تا بسیار زمان ها خودشانرا مغلوب نمی شمردند. تا آنکه «سوزەن» نام میکادو اینها را سر اسر از میان برداشته است. میکادوی مذکور در انوقت چهار افسوئی بزرگ عسکری احداث نموده و هر یکی را بماهرترین جنرال های خود سپرده، و بهر کدام آنها رتبه «شوغون» که بمعنی سردار است داده بود.
خاندان «میکادو» که در ژاپونیا اجرای حکومت کرده اند بیک دور تاریخی درازی مالک هستند.
امپراطوری ژاپونیا «۶۶۰» سال پیشتر از میلاد عیسی از طرف «زینموتەن نو» نام امپراطور تأسیس یافته و خاندان «میکادو» نیز ازین تاریخ آغاز نهادند. میکادوهای اول در جزایر مجتمعه ژاپونیا بر «اینوس» ها اصول اداره مرکزیه چین را تطبیق کردن خواستند. اهالی که در انوقت در ژاپونیا بودند در وحشت و جهالت بسر میآوردند، از انرو باین تشبثات میکادوها بهیچ قسم عادت گرفته نتوانستند. باین صورت در تمام ژاپونیا
صحیفه ۳۸ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
يك دور كشمكش بحصول آمده بهزاران خانها و سرخیلهای خود سر پیدا
شدند و این خانیها و سرخیلها تا بسیار عصرها باقی و پایدار مانده بودند .
باوجود اینهم بعضی ازین خانهای خود سر در راه اصول حکومت مرکزیه
بسیار سعی و کوشش هم ورزیدهاند . رفته رفته در مابین این خانیها و سر
خیلیها مناسبات صهریه پیدا گردید ، مقاوله نامههای تابعیت ساخته شد ،
بسی خانیهای خورد و ریزه لغو و با بزرگتر آنها ترکیب گردید . نهایت
الامر « مینا موتو » نام يك صنف بزرگی وجود یافت . این «میناموتو»
ها بحقوق حكمرانی « ميكادو » ها بسیار حرمت و رعایت کردند .
در زمان « مینا موتو » ها اصول حكومت يك نوع مخصوصی داشت
که بنابران اصول تمام اهالی عسکر بودند .
بعد ازان ( شيقا فا )ها اصول حکومت مطلقه را تاسیس و حاضر
کردند. در زمان اینها اصول ادارهٔ خانیهای خود سر سراسر ضعیف گردیده
و اخلاق و عادات کسب نزاکت کرده وصنایع نیز تايك درجه پیش رفته است.
اما اینها نیز در میان محاربات ومنازعات عصر شانزدهم پایمال شده است .
در عصر هفدهم ( توقوغاوا ) ها به تاسیس حکومت مرکزیهٔ نوی موفق
شدهاند . این است که درین وقت در مملکت نظام وانتظام و حسن اداره و
اهتمام ، و در عسگری ترقی ، و در صنعت وزراعت توسع ، و در ذوق ادبی
تعمم دیده میشود .
در عصر هجدهم قسم اعظم اراضی بدست دهقانان میافتد وتقسيمات
اراضی خوب تر میشود و سر از نو قانونها و نظامها وضع و نشر میگردد.
اول بار که ژاپو نیا را با روپائیان شناختهاند(پورتکیز) ها میباشند.
پورتکیزها در عصر شانزدهم بجزیره های ژاپون رفته اند و بخوبصورت
در انجا قبول شده اند. اما این حسن قبول بسیار مدت دوام ننمود ، چونکه
صحیفه ۳۹
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
در سنهٔ (۱۶۳۷) در حق اروپائیان در دلهای ژاپونیان يك حس عداوتی
برپاشده همه نصارا را از ژاپونیا بیرون برآوردند و بعد از ان قدم نهادن
اوروپائیان بخاك ژاپونیا قطعیاً منع گردید . در اواخر ، تنها (هولانده)
ئیان را برای اقامت در ژاپونیا مساعده داده شد . در سنهٔ (۱۸۵۱) (فیلو)
یعنی ــ يك دسته کشتی جنگئی دولت (امریکا) جزایر ژاپونیار اسیر و دور
کردند . آمدن این فیلو در دماغهای ژاپونیها بسی تاثیرات عجیبی بیدار نمود.
بعد ازین حکومت های ( انگلستان ) ، ( هولانده ) ، ( فرانسه ) ، ( روسیه)
به بعض لیمان های ژاپونیا مأذون شدند . برینکه آزادانه بروند و بیایند ، و
رفته رفته بسی امتیازات مهمه بدست آوردند . درسنهٔ ( ۱۸۵۸ ) انگلیز
ها در شهر ( یوقاهاما) بخوبی جایگیر شدند . بدرجه ئیكه شهر را خود شان
سر از نو تاسیس دادند. همه این امتیازات را بمردمان اجنبی، شوغون (ناهی قومو)
داده بود که این شخص در انوقت وكیل امور ( ميكادو) ويك مامور بزرگی
صاحب نفوذی بود .
درسنهٔ ( ۱۸۶۸ ) همین حكمدار امروزی (موتسوهیتو) که هنوز
نو ميكادو شده بود همه نفوذ تجاوزكارانه بیگانگانرا كاملاً محو كرد . اینست
كه اصل تاریخ ترقیات ژاپونیا ازین دور آغاز میكند . ژاپونیان از نیم عصر
باینطرف مدنیت غربی را قبول كرده اصول صنایع ، و تجارت و علوم و
فنون اوروپا را بصورتیكه شایان حیرت است تقلید و تعلیم كرده اند .
بعد از سنه (۱۸۷۵) ژاپونيا سراسر بيك دوره ترقى وكمال واصل
شده اند درسنهٔ (۱۸۹۴) محاربهٔ ( چین، ژاپون ) بوقوع آمد . ژاپونیان
درین محاربه سعی ها و غیرت های خارق العاده اظهار ، واردوهای عسکری
خودشان را از مظفریتی بمظفریتی ایصال کرده اند. این محاربه باژازروی
( قوزه ) تولد کرده بود که بامعاهده نامهٔ ( سیمونازاکی ) درسنهٔ (۱۸۹۵)
صحیفه ٤٠ محاربه روس و ژاپان جلد اول
ختام پذیر گردیده است . بموجب این معاهده نامه تمامیت ملکیه ( قوره )
تأمین نموده شده بود ، وجزیره های ( فور موز ) و ( پس قادور ) ، و
شبه جزیره ( لیا اوتونغ ) برای ژاپونیا گذاشته شده بود . اما روسیه ،
المانیا ، فرانسه این موفقیت ژاپونیا را بسیار دیده شبه جزیره (لیا اوتونغ)
را ازو واپس ستاندند . ژاپونیان ازین معامله فوق العاده متاثر شده بیش
از پیش بکوشش کردن وقوت پیدا کردن قرار داده اند .
از محاربه چین تا بمحاربه روس ده سالیکه مرور نموده است همه را
بيك فعاليت دايمه ، وحاضر كردن يك حرب مستقبله بسر آورده اند ،
و تخم این محاربه عظیم را که بنوشتن تاریخ آن آغاز کرده ایم پیش از ده سال
کاشته بودند .
این سطرها تیکه تا باینجا خواندیم بما بخوبی فهمانید که همه ترقيات
وتکملات ژاپونیان در ظرف سی سال بحصول آمده است . ژاپونیان ترقیات
حاضریه مدنیه را که اوروپائیان آنرا به عصرها سعی و کوشش بوجود آورده
بودند درین مدت جزوی باکتساب همه آنها بصورت خوبتر ومکملتر موفق
وکامیاب شده اند. این کتله عظیمه بشریه که پیش از چهل سال در خواب غفلت
و بیخبری بودند امروزه روز بانتظام اداره ، وتجارت وصناعت ، واردو
های جسیم بری ودونماهای عظیم بحری ماننديك دولت معظمه با اقتدای
بر تمام اقصای شرق حکم فرما میباشد .
صحیفه ٤١ محاربة روس و ژاپان جلد اول
احوال ایستا تستیقیه
معارف عمومیه تدریسات ابتدائیه
پیش ازین بچند سال تدریسات ابتدائیه در ژاپونیا بيك طرز بسيار ناقص و بيكارى بود. بعض مكتب های موجود بود که اولاد های اصیل زادگان و بزرگان معلومات ابتدائیه را دران تحصیل میکردند . اما در سنه (۱۸۷۲) بنابر بیان نامه رسمی که اعلان گردید مضمون آن بیاننامه حسن تاسير فوق العاده حاصل کرده و همه صنوف اهالی را برای تحصیل علم و معرفت يك شوق وانهماك حاصل گردید که هر کس از افسانه و شعر خوانی صرف نظر کرده باقسام متنوعه علوم و فنون کار آمد وقت حاضر کسب اقتدار نمودند .
آن بیان نامه اینست :
« در ملك ما از بسیار سالهاست که مكتب ها موجود است ، اما تاسف میشود که اهالی ما در ذهن خود شان ، يك فكر باطلی جا داده اند که آنهم گویا معارف و علوم، يك امتياز مخصوصی ست که برای صنوف عالیه ، و بزرگان منحصر میباشد . اهل زراعت و تجارت ، و صنعت هنوز هيچ يکی اولاد های خود شانرا، علی الخصوص دختران خودشان را هیچ بمکتب نمیفرستند .
«جهالت يك چیز پست که عالم انسانیت را، تخریب میکند ، و منبع همه فسادها و بدیها ، میباشد . برای اصلاح شرایط حیاتیه و تعالی کمالات انسانیه مر هر انسان را واجب است ، که در تحصیل علم و معرفت بکوشد . هر انسانیکه ، در ین دنیا میخواهد که نایل رفاه و سعادت بشود میباید که باكما لات علميه و محاسن اخلا قیه تزئین ذات وصفات بکند . تحصیل
صحیفه ٤٢
محاربهٔ روس و ژاپان
جلد اول
وتربیه چیزی ست که انسانها بواسطه آن، اکتساب ثروت و سامان میکند و
بآن واسطه اسباب و وسایل خدمات فایده مند ملت و وطن خود را
میآموزد. در میان صنوف عالیه نیز تدریسات عتیقه موافق مطلوب
نبود. اکثر چیزهای که نوشته میشد. منحصر بر اشعار بیفایده و مدحیه
های بیلزو می بود که ناز مانهای بسیار و قتهای خیلی قیمت دار در انراه
صرف میگردید. هیچکس بآموختن چیزهای که به نفس خود او ویا
دولت وملت او فایده برساند شوق و هوس نمیکردند. بعد ازین یگانه
امید ما اینست که نعمت معارف تنها بر یکچند نفر منحصر نماند بلکه تمام
افراد اهالی ازان حصه دار استفاده بشوند و در هيچيك دهى يك عايله
ودرميان هيچيك عايله يكفرد جاهلی باقی نماند.»
تحصیل ابتدائی امروزه روز درژاپونیا برای اطفال از شش سالگی
تا چهارده سالگی امریست مجبوری. هرگاه اسباب مشروعه نباشد يك
پسر اگر زیاده از پنجروز در مکتب ناموجود گردد برای ولئی او يك اخطار
نامه فرستاده میشود و اگر لازم آمد که باز اخطار نامه نوشته شود مسئله را
بمدير بلدیه اخبار مینمایند. مدیر بلدیه مأذون وصلاحیت دار است که ولئی
پسر را تشویقات و اخطارات لازمه اجرا نماید حتی اوامر شدیده نیز بدهد.
حداعظم ایام تعطیلیه در يك سال نود روز است. تدریسات ابتدائیه از سنه
(١٨٨٦) یکی (عادی) ودیگری (عالی) میباشدکه رسماً بهمین دو درجه
تقسیم شده است ومدت تحصیل در هريكي عبارت از چهار چهار سال است.
در هر شهر اطفالیکه بسن تحصیل واصل شوند بغیر از معذرت مشروعه جبراً
بمکتب ادخال می شوند و در هر شهر بمقدار اطفال آن شهر مکاتب ابتدائیه
موجود است.
نظر باستاتیستیق که در سنهٔ (١٨٩٩) نشر شده بود درجهٔ تحصیل
صحيفه ٤٣ محاربه روس و ژاپان جلد اول
افرادیکه قرعۀ عسکری آنها کشیده میشد بروجه آتی ست :
فى صد عدد
« کسانیکه شهادتنامه های مکاتب عالیۀ ابتدایی را دارند ١٦ » «
« شها دتنامه داران مکاتب عادیۀ ابتدائیه ١٤ » «
« اعمال اربعه دانان ٢٦ » «
« از اعمال اربعه بیخبران ١٦ » «
مقدار مکاتب ابتدائیه امروزه روزه نجا و زاز « ٢٦٠٠٠ » است . عدد طلبه که درین مکاتب دوام میکنند در سنه « ١٩٠١ » « ٤٠٦٠٠٠٠٠٠ » بود . عدد معلمین آن « ٩٢٠٠٠ » بالغ شده است .
در تدریسات مکاتب ابتدائیه بتربیۀ مدنیۀ اطفال خیلی سعی و اهتمام میورزند . در مکاتب عادیه تحصیل کردن جمناستيك امريست مجبوری .
ژاپونها بهر نوع مشقتها و زحمتها بنهایت درجه متحمل و مقاومت بدنیه شان خیلی زیاد است . اما در ظاهر حال كوچك و پست قامت و ناتوان دیده میشوند . این است که این مسئله بوقار نفس ژاپونها گران آمده در باب جمناستيك آرزو و هوس شان بیشتر میگردد تا آنکه باین واسطه يك چند سانتيم قد بر درازی قامت شان ، و یکچند پاو گوشت بر تنومندی بدن شان افزوده شود .
این جدول آتی مقدار سعی و تحصیل یکهفته وار مکاتب عالیۀ ابتدائیه را نشان میدهد :
ساعت
« علم اخلاق ٨١ »
« قرائت و کتابت ٦٢ »
« حساب ٤٠ »
« جغرافیا ٨ »
صحیفه ٤٤ محاربة روس و جاپان جلد اول
« تاریخ ۸ »
« علم اشیا ۸ »
« جمناستيك ٢٤ »
تعلیم اخلاق ، بنابر اوامر و تنبیهات مکرره میکاد و در مکاتب ابتدائیه
خیلی به اهمیت و اعتنا تدریس میشود . در سنه (۱۸۹۰) برای آنکه اهالی
ژاپون را از بعضی افکار باطله ومضره اروپائیان محافظه ، وهم اخلاق ملیه
شانرا حسن وقایه کند از طرف امپراطور ژاپون جناب ميكاد و يك بیاننامه
نشر گردیده است ، و برای محافظه احکام این بیان نامه وتطبيقات آن يك
دایره نظارتی بعنوان « نظارت اخلاق عمومیه » تأسیس داده است . آن
بیان نامه اینست :
( بیان نامه )
« آبا واجداد مابنيان حکومت را بر فضایل و محاسن اخلاقیه استناد
داده اند و اسباب بقای آنرا در زیر امنیت گرفته اند . تابعان و رعایای ما نیز
بحکم داران خود شان فکر صداقت و محبت میپرورانند ، که بسبب این فکر
فضایل مذکوره را اکمال و بمرتبه قصوای آن ایصال کرده اند . اصول
تربیه که ما آنرا تعقیب و پیروی نمائیم اساس آنرا همین فضایل عالیه تشکیل
میدهد بنابر این برجمله مالا بد و لازم است که آن محاسن اخلاقیه را
بخوب صورت محافظه و پیروی نمائیم .
« همه شما به پدران خود حرمت و اطاعت ، و به برادران خود
شفقت ومرحمت ، وزوج وزوجه های خود یگانگی و محبت، وبدوستهای
خود و فا و صداقت را شعار خود سازید . در هر خصوص بساده کی و بی تجملی
رعایت ، وتا که میتوانید بهرکس خوبی و مروت بكنید . و در راه توسيع
و تزئین حواس فکریه خود بكوشید . و با فزونی معلومات علمیه و فنیه
صحيفه ٤٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
خود قوت داده استعداد فطری خود را در انتساب يك مسلكی مصروف
داريد . با اوامر حکومت و قوانین مملکت را تمامها رعایت کنید . و در راه
حكمدار خود بوقت ایجاب و لزوم حیات خود را فدا سازید . این است که
باین صورت حرکت کرده برای دولت وملت خوديك استناد گاه متینی بشوید
چون چنین شوید تنها تبعه صادق و فدا کارمانی ، بلکه در خصوص اظهار
کردن فطرت نجیبه ابا و اجداد خودتان نیز کسب اقتدار کرده خواهید بود.
انستکه از طرف آبا و اجداد من وصیّتی که بمن شده عبارت از همین ست . رعایت
کردن احکام آن بر شما و اولاد و احفاد شما واجب است . این قواعد برای
کافه اعصار قابل تطبیق و ابدی الاحکام است . »
صورت تدریس علم اخلاق بر قاعدة انتقال از بسیطه بمرکب بنا یافته است.
در ابتدای امر چیزهای بسیار آسان مانند محبت پدر ، و محبت همشیره ، و
دوستی و رفاقت ، و ساده گی ، وراستی ، و ضبط نفس ، و شجاعت که فهمیدن
و اجرا کردن آن ها سهولت دارد تعلیم میشود . بعدها ازین فضایل بسیطه
بمرکبات آغاز میکنند . مثلاً وظایف و خدماتیکه هر انسان بحکمدار و دولت
خود باجرا کردن آن مدیون و مجبور میباشد آموخته میشود . باینصورت
در دلها و دماغهای اطفال افکار و احساسات صداقت پرورانه حکمدار را
تقویه و توسیع میدهند و در حین حاجت بفکرفداکردن جانرا در راه حکمدار
بدل آنها می اندازند. در اثنای درس افعال وحركات بعض بزرگان را تمثیلاً
یاد آوری میکنند و بعض ضروب امثال واقوال حکیمانه نیز علاوه مینمایند .
دختران را چنان تربیه می کنند که يك زوجه صادق ووفاكار ويك والده
وظیفه شناسی بعمل آیند و از همه چیز مقدم فضایل « زن » گری را اکتساب
نمایند . در دلهای اطفال حسیات معنویۀ اخلاقیه را پیدا کردن مقصود اصلی
معلمان است. لہذا در دیگر درسها مانند تاریخ و جغرافیه وعلوم طبیعیه حتی
صحیفه ٤٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
در جمناستيك و موسیقی نیز این فضایل را يك آن از نظر دقت دور نمیگیرند .
در سه عید های بزرگ مملکت همه مدیرها و معلمها و شاگردان در ژاپونیا برای تنزه و تماشا میبرآیند و در آنجا امر نامه حکمدا رکه پیش ازین ذکر شد از طرف مدیرهای مکتب به کمال تعظیم و احترام بصورت علانیه خوانده میشود و هر فقره آن را جداجدا شرح و تفصیل میکنند و باینصورت حسیات صادقانه را تأیید و تکمیل مینمایند .
تدریسات اعدادیه
تحصیل اعدادی نیز مانند تحصیل ابتدائی بدو درجه منقسم است که یکی مکاتب رشدیه و دیگری مکاتب عالیه می باشد . شاگردانیکه بمکاتب عالیه دوام میکنند سن وسطی شان بیست سالگی است . شاگردانیکه بمکاتب رشدیه میبرآیند میباید که سن دوازده سالگی خودشا را اکمال کرده باشند و وجودشان تندرست و توانا و از علل و امراض سالم باشند .
حکومت ژاپونیا بشاگردان که ازین مکتبها «دیپلومه» یعنی شهادت نامه گرفته برآمده باشند خدمات جدی و فوائد بخش میدهند . اینها یا بماموریت های كوچك استخدام میشوند و یا بمکاتب عسکریه قبول میگردند و یا بصفت داوطلبان بدخواه خود مدت یکسال دراردوهای عسکری ایفاء خدمت می کنند . در شش یکی از شاگردان مذکور اینطریق آخرین را ترجیح و انتخاب میکنند ، و تقریباً نیم آنها بطریق مسابقه بمكاتب عالیه میبرآیند . در تمام ژاپونیا « ٨ » مکتب عالی موجود است . بعد از آنکه سه یا چهار سال درین مکتبها تحصیل کردند و شهادت نامه گرفتند بلا امتحان بدارالفنونها قبول میشوند .
مسئله کم کردن تحصیل اعدادی در ژاپونیا امروزه روز در موقع تدقیق و مناقشه میباشد . بعض میگویند شاگردانیکه از مکاتب رشدیه میبرآیند بدرجه کافی تربیه فکریه را مالك هستند که بشعبات مختلفه دارالفنون
صحیفه ۴۷ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
ها اکتساب کرده میتوانند لهذا لغو کردن مکاتب عالیه را تکلیف میکنند.
دیگر بعضی ها میگویند که مقصد اصلی از تدریسات دارالفنون حاصل کردن
تربیهٔ علمیهٔ مکمل و عمومی میباشد. لهذا از جمله وظایف مکاتب عالیه
اینست که شاگردانی که از مکاتب رشدیه میبر آیند در حق مسالك و شعبات مختلفهٔ
علمیه معلومات تطبیقیه و علمیه تعلیم نمایند.
چنان معلوم میشود که حکومت ژاپون همین طریق اخیر را قبول
کرده باشد. در مکاتب عالیه مدت تحصیل سه سالست در ظرف اینمدت
شاگردان را علوم و فنون تدریس کرده میشود که ایشان را برای تدریسات
دارالفنون ها حاضر و آماده گرداند. متصل مکاتب مذکوره بعض مکاتب
خصوصیهٔ دیگر نیز تأسیس یافته است که برسه شعبه منقسم است (حقوق)
(مهندسی) (طب). مدت تحصیل در آنها چهار سال است. باین مکتبها
از سن نوزده یا بیست سالگی داخل شده به بیست و چهار سالگی شهادت نامه
گرفته بیرون میشوند.
معلمین مکاتب اعدادیه قسماً ژاپون و قسماً اجنبی است اما حکومت
ژاپون کوشش میکند که تدریجاً معلمین اجنبیه را از میان بردارند.
تدریسات عالیه
در ژاپونیها تنها دو دارالفنون موجود است. یکی در سنه
«۱۸۷۷» تأسیس یافته است که آنهم دارالفنون «توکیو» است. دیگری
بیست سال بعد از ان احداث شده است که آنهم دارالفنون [کیوتو] است
مقدار شاگردان مداومین دارالفنون چهار هزار است. دارالفنون (توکیو)
مکمل تر و منتظم تر است.
شاگردی که بدار الفنون داخل میشود از شش شعبه یعنی حقوق ، طبابت ،
فنون ، ادبیات ، مهندسی ، زراعت هر شعبه ئیرا که دلش بخواهد انتخاب
صحیفه ٤٨ محاربه روس و ژاپان جلد اول
کرده میتواند . در مملکت های اوروپا مهندس خانه ها و مکتب های زراعت از دارالفنون ها جداگانه و مستقل میباشند . اما در امریکا چنین نیست . ژاپونها در مخصوص امریکائیان را نمونه اتخاذ کرده اند . دارالفنون ( توکیو ) مانند دارالفنون غربی امریکابه خود بسی ملحقاتی دارد که برای تطبیقات عملیه فن زراعت مخصوص میباشد . زمین واسع برای کشتزار ، باغچه برای تجربه درخت نشانی ، دارالاستحضارها ، موزه خانه های زراعت ، باغچه های سبزه کاری و گلکاری ، و يك جنگل بزرگی که هنوز هیچ دست نخورده است ، اینهمه از ملحقات دارالفنونست .
در ژاپونیا فن زراعت مهمترین صنایع ملیه را تشکیل میدهد . و چنانچه در چین رواجست ، در ژاپونیا نیز صنف دهقانان بعد از صنف عالمان و ادیبان ، پیش از صنف تجار میباشند . شعبه هندسه ملکیه نیز از شعبه ها ئیست که هجوم شاگردان دران بسیار است ، و در هر خصوص انتظام ومکملیت آن شایان تحسین و آفرینست . گاهی از طرف معلمها وشاگردها معرض ـ یعنی نمایشگاه ـ های عمومی ترتیب داده میشود که در ین نمایشگاها کلاهای دست زرین شاگردان منظره بسیار بدیعی تشکیل میدهد ، و آخر ترین بدایعی که از تلگراف ، و تلفون بظهور آمده این شاگردان زرین کلاه آنرا بر سامعین بیان میکنند و میشنوانند .
مدت تحصیل در دارالفنون سه سالست . اما در شعبه طب پنج ، ودر شعبه حقوق چهار سال میباشد . در نهایت هر سنه تدریسیه ، شاگردان امتحان میدهند ، و غیر از ان در هر سه ماه امتحانهای خصوصی نیز اجرا میشود .
ژاپونها به تحصیل السنه غریبه یعنی زبانهای فرنگستان نیز فوق العاده هوسکار میباشند ، و در خصوص بنهایت درجه اظهار سعی وجهد میورزند. حتی در اثنای تحصیل در وقت تنفس و آزادی که در اثنای درس در مکتب ها
صحيفه ٤٩ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مقرر است بازهم شاگردان کتابهای تعلیم خود را از دست نمیگذارند. حتی
بسیار پیش شده که معلمان کتابرا بزور از دست شاگردان گرفته اند تا آنکه
استراحت و تنفس بکنند. در محاربه گذشته چین همه اینهم اصفهای درسخانه
دار الفنون را ترك كرده بيك آرزوی مشترك شدیدی بصف محاربه رفته اند
درینمخاربه حالایی نیز با همان وظیفه متخلق و مفتخر میباشند .
( زراعت )
ژاپونیان نیز مانند چینیان عاشق و دلداده زمینیست که در ان
زراعت میکنند. معمافیه در ژاپونیا زراعت جسیمه موجود نیست بنابر تشکلات
طبیعیه اراضی تنهايك قسم جزوی مملکت قابل زراعتست چونکه جنگلهای
عظیمه ، و کوه های جسیمه مانع زراعت شده اند . درسنه ١٨٨٤ در مجموع
اراضی ژاپونیا در ٩ یکی زرع شده بود. اما از انوقت تا به ایندم سعیها و غیرتهای
بسیاری صرف نمودند ، وجنگلهای بسیاری را به کشتزار تحویل نمودند ، و
از طرف حکومت در بخصوص بسی مساعدات و تسهیلات نشانداده شد ،
تا آنکه امروزه روز در زراعت ترقیات عظیمه بحصول آمده است . علی
الخصوص جزیره « هاقودانه » که آب و هوای آن معتدل، و هر گونه حبوبات
را میپروراند زراعت بدرجه ترقی کرده است که انبارخانه ارزاق همه مملکت
شمرده میشود .
در ژاپونیا چهار نیم ملیون «قو» ـ که هر قوه هزار متروی مربع
است ـ جنگل موجوده میباشد .
برنج ، چون یگانه غذای ژاپونیانست از انسبب به زرع آن خیلی همت
صرف میشود . در ذیل ماکولات بعد از برنج ماهی بسیار اهمیت دارد .
در آبهای ژاپون از هر جنس ماهیان به بسیار کثرت و وفرت پیدا میشود .
حیوانات اهلیه دیگر در ژاپونیا کمتر است، و هم بخوردن شیر و گوشت حیوانات
صحيفه ۵۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بسبب منع مذهبی بسیار الفت ندارند. اما گوشت ماهی بسیار میخورند.
مشروبات یگانه ژاپونیان چایست که در مملکت خودشان پرورش می یابد،
و در هر سال به امریکا و اوروپا مقدار کلی چای اخراج مینمایند.
تجارت
تجارت ژاپونیا با ممالك اجنبیه رفته رفته بصورت بسیار حیرت
آوری تزاید و توسع مینماید. در سنه ۱۹۰۱ قیمت امتعۀ که از ژاپونیا بخارج
برآمده است به «۲۵۳» ملیون «ین» که يك نوعی از سکو کا تست بالغ شده بود.
اخراجات، یعنی ـ اشیا و امتعه که از ژاپونیا بخارج میرود برنج،
منطار ـ یعنی يك نوع چوب سبکی که سر شیشه ها را به آن میبندند. مرکب،
چای، کافور، بیرا، ـ که يك نوعی از شراب است ـ سیگار، ابریشمینه باب،
بوریا، مس، گوگرد، سایبان، بادزن، بیسکوت، چینی، پوستین، رو
غن ماهی، سریشم نباتی، رنگ، زغال سنگ، وغیره میباشند.
ادخالات، یعنی ـ اشیائیکه از خارج به ژاپونیا می آید برنج، آرد عدس،
باقلا، شکر، اسپرتو، نیل، پنبه، پشم، سند، پوست، کتان، ساعت، ماشین
خیاطی، لوقو موتیف، تیل گاز میباشند.
معاملات تجاریه باروسها نسبت بدیگر جانب کمتر است. اکثر معاملات
تجاریه ژاپونها با انگلستان، و آمریکا میباشد. ژاپون در انگلستان بسیار
مال میفروشد، و از امریکا بسیار میخرد. بعد ازین دو دولت با چین،
وفرانسه، والمانیای بدوم درجه معاملات تجاریۀ او میماند، و بادیگر دولتها
بدرجه سوم.
صنایع
در خصوص کار ها و صنعت هائیکه بدست ساخته میشود
ژاپونها مشهور و معروفند، و روز بروز بيك سرعت فوق العاده ترقى
صحیفه ٥١ محاربة روس و ژاپان جلد اول
و تعالی میکنند. فابریکه ها یعنی - ماشین خانه هائیکه باصول اوروپا تأسیس یافته است در خصوص سرعت ترقی بدرجة رسیده است که امروزه روز هیچ يك مال و متاع اوروپائیست که در فابریکه های ژاپونیا ساخته نشود . ماشین هائیکه از اوروپا میآورند در ژاپونیا اصلاح و تصحیح کرده بصاحبان آنها برات اختراع میدهند. حکومت در بخصوص معاونت بسیار و حمایت بیشمار صرف میکنند که بدین سبب بسیاری از مال و امتحه که از فابریکه های ژاپون میبراید با امتحه و اشیای فابریکه های اوروپا بمسابقه مدهشی آغاز نهاده است .
در هر طرف مملکت دودکش های بلند فابریکه های بزرگ و دارالصناعه های جسیم سر بفلک کشیده دیده میشوند که اوروپائیان بيك نظر انديشه و يك حس حیرت بسوی این کثرت فابریکه ها و ذکا و مهارت ژاپونیان و ارزانی اجرت کاریکران نگاه رقابت می کنند .
معادن
از اجاغ های معادنیکه در ژاپونیا دران کار می شود اینچند مواد آینده استخراج می شود :
طلا ، نقره ، مس ، زغال سنگ ، آهن ، تباشیر ، سنگیا ، سیماب ، تیل کاژ ، گوگرد ، نمك ، غيرهم .
معدن طلا در جزیرة ( سادو ) میباشد . معدن زغال در جزیره (یه دو ) موجود است که توانگر ترین معدنهای زغال تمام جهان است . مس و آهن نیز خیلی وفرت دارد .
بودجه
[ یعنی دخل و خرج ]
- دیون حکومت در سنه «۱۹۰۱ و ۱۹۰۲ » تقریباً از «٥٢٦» ملیون [یه ن] بیشتر شده است ، میباشد که نسبت بدو سال پیش [١٥] ملیون یه ن
صحیفه ۵۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
افزون است و این هم از ساختن بعض راههای آهن نو پیش آمده است. در سنهٔ «۱۹۰۲ و ۱۹۰۳» در بودجهٔ دولت مقدار واردات - یعنی مداخلات «۲۸۲ نیم» ملیون، و مصارفات «۲۸۲» ملیون «یه ن» بود که «۴۸ نیم» ملیون آن بوزارت حربیه، و «۲۸ نیم» ملیون آن بوزارت بحریه مخصص شده است در سنهٔ «۱۹۰۳ و ۱۹۰۴» برای مصارفات عادیهٔ بودجهٔ عسکری «۳۸» ، و برای مصارف فوق العاده «۵» ملیون «یه ن» صرف کرده بودند. بعد از ان يك بودجهٔ موقت ساخته «۹» ملیون یه ن برای دونما و «۵۰۰,۰۰۰» یه ن برای اردو بیشتر مخصصات اعطا شده است .
در خصوص تدارك منابع واردات ، دولت ژاپون مانند دیگر حکومت های اوروپا بمشکلات زیاد تصادف میکنند ولی اهالی ژاپونیا بر حس صداقت و محبتی که بامپراطورهای خود دارند در راه محافظهٔ حیثیت دولت خود بنهایت درجه فداکارانه و جان سپارانه حرکت میکنند . پیش از انکه محاربه آغاز کند بسیاری از اغنیا و شرکت های مملکت برای مصارف حربیه مبالغ بسیار کلی بدولت قرض داده اند . بعد از انکه حرب آغاز نهاد این مبالغ بيك نسبت روز افزونی دائما بیشتری گرفته است .
(تجارت بحریه ، وسفاین نقلیه)
دسته کشتیهای باربرداری ژاپون مرکب است از واپورهای شرکت های سیر سفاین . و واپورهای شرکت های خصوصی ، و کشتی های بزرگ بادبان دار و کشتی های بزرگ ماهی گیران . عدد کشتی های تجارتی پیش از سه سال به ( ۱۳۹۵ ) وابو ر یعنی — کشتی بخاری رسیده بود که در میان سفاین مذکوره ( ١٤ ) قطعه آن پنج پنج هزار ( تون ) حجم استیعابی یعنی — مقدار گنجایش را مالك میباشند . بغیر از دولت های انگلستان و فرانسه دیگر هيچيك دولت بحریه اینقدر سفاین جسیمه را مالك نيستند. چابك
صحیفه ۵۳ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
روی درجهٔ متوسط اینها در ساعت شانزده میل است. در صد شش ازین سفاین فولادی ، در صد سه آهنین ، در صد نه آهن و فولاد بهم مخلوط ، در صد پنج چوبین است.
دولت ژاپون برای تکثیر و تزئید دستههای سفاین نقلیهٔ عسکریه خیلی صرف سعی و قوت میکند. و در باب حصول این مقصد بشرکتهای مختلف تجاری هر سال (۱۶) ملیون روپیه تخصیص کرده است. درمیان این شرکتها مهمترین آن (نیپون یوزن قاچا) نام شرکت است که (۵۶۰۰۰۰۰) روپیه سرمایه دارد. و مالك (۷۶) سفینهٔ بزرگ میباشد و در هر سال [۱۳] ملیون روپیه از دولت تقاوی دارد. این شرکت در هر پانزده روز یکبار منتظماً به بندرهای (مارسلیا) و (لندن) و (انوه رس) وبندر های غربی حكومات [امريكا]، و بندرهای (استرالیا) و (بمبئی) و (شانغ های) و (ولادوستوك) و بندرهای شمالی (چین) (پوسته) — يعنى داك ميفرستد. شركت مذکوره در ماه یکبار به (کیا ئوچو) که از مستملكات المانیه است نیز وابورهای پوسته بکار انداخته است. مطبوعات، یعنی اخبارهای المان شرکتهای تجاری المانی را درین خصوص طعن و تو بیخ می کنند که چرا غافل مانده اند. زیرا تجارت ژاپون در پشت سر (کیا ئوچو) روزمره در ترقی و توسع وبر تجارت المان در تفوق است.
این شرکت «نیپون» در اثنای این محاربه مخصوص برای نقل دادن مجروحین و بیماران سه سفینه که همهٔ لوازمات مداوات و پرستار بیماران را در میان آن تهیه و اکمال کرده بود سر از نو از انگلستان خریداری کرده بود. این سفینه ها بعد از اعلان حرب بفت روز بکار و وظیفه خود حاضر و آماده گشته است.
يك شركت ديگر ژاپونى درین نزدیکیها بوجود آمده است که نام آن
صحیفه ۵۴ محاربة روس و ژاپان جلد اول
( توجو قاجا ) میباشد و از حکومت در سال نیم ملیون تقاوی میگیرد. و مالك سه سفينه بسيار سریعی میباشد که در مابین ( هونغ قونغ ) و ( سان فرانسيسقو ) بكار انداخته است .
مقدار کشتیهای بادبان دار ( ۴۰۲۰ ) قطعه میباشد. ( ۱۳۵۵ ) ( معونه ) كه يك نوعیست از کشتیهای بارکش نیز موجود است.
در ظرف یکسال - یعنی در سنهٔ ( ۱۳۹۱ ) در فابریک های کشتی سازی ژاپونیا ( ۷۱ ) واپور - یعنی کشتی بخاری ، ( ۲۰۲ ) کشتی بزرگ بادبان دارو ( ۲۲ ) معونه ساخته شده است. و ( ۱۱ ) واپور و يك كشتی باد بان دار از بیرون خریداری شده است .
- وظیفهٔ فیلوی نقلیه در اثنای حرب -
- در هنگام محاربه فیلوی نقلیه در بجا آوردن دو وظیفهٔ مهمه مکلف می باشد: اولاً ، معاونت کردن کشتیهای جنگی ، ثانیاً نقل دادن قطعه های عسکری .
برای حصول این مقصد: اول چابک روترین کشتیهادر بندرهای حربی با توپ ها مسلح ومجهز میشوند و معاون ( كرو وازورها ) كه يك نوعی از کشتیهای جنگیست میگردند .
تجارت بحریهٔ ژاپونیا اساساً در لیمانها - یعنی بندرهای ( ناغازاکی ، ومو جی ، وقوبه ، واوزاقا ، و يوقوهاما ) بوقوع می آید . لهذا قسم اعظم سفاين تجاریه در همین لیمانهاء و جود است .
شمند و فرها
امروزه روز ممالك ژاپونیا بدرازی ( ۷۶۴۸ ) کیلومتر و شبکۀ آهنین راه آهن را مالک است . نظرباین حساب بهر صد كيلو متر و دو نیم کیلو مترو راه آهن می رسد. شمند وفرها ، یعنی ریل های ژاپون يك خطه می باشد
صحيفه ۵۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول
- يعنى يك ريل بران ميرود . تنها خط (توکیو رو آموری) دو خطه است که يك ريل ميرود و یکی می آید . در اول تأسیس خطوط شمند و فرها باصول اقتصاد وصرفه جویی رعایت کرده شده است که از ان سبب تونل [۱] های که کشیده شده است ، و یا پل هائیکه ساخته شده است باستعداد آمد و رفت يك ريل انشا گردیده است . بلندی پل ها نیز کم است . بر تمام خط های راه آهن ژاپون [۱۱۰۰] استاسیون - یعنی ایستگاه موجود است . ایستاسیون هائیکه در شهرهای بزرگ میباشد بدرجهٔ انتظام و مکملیت از استاسیونهای بزرگ او روپایا کم نمیآرد .
لوقوموتیف ها - یعنی انجن های ریل بازغال سنگ گرم می شود ، در قطارهای ریل های عسکری در هر قطار نیم بلوك عسکر سواری یا دو توپخانه یا نیم گنجایش نقل دارد و اکثر خطوط راه آهن ژاپونیا از نقطه نظر عسکری برای نقلیات عسکریه ساخته شده است . بر خط راه آهن [توكيو - و يوقوهاما] که دو خطه است در روز [٤٠] (ترن) - یعنی قطار ریل در رفت و آمد است. در خط های دیگر از دوازده تا شانزده ریل رفت و آمد دارد.
شبکه آهنین ژاپون در صد هشتاد آن در زیر تصرف شرکت ها میباشد باقی آن مال دولت وعسکری است .
(۱) تونل نقب هایی را میگویند که در زیرکوه ها و تپه های بلند ، برای گذشتان شدن سرک راه آهن کنده میشود .
صحيفه ٥٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
زندگانی ژاپون
ژاپونیان درختان خود شا را خیلی دوست دارند . و هر سال در میان جنگلهای غلوی بهم پیوست ، در سایه درختان جسیم ، متفکرانه گشت و گذار کردنرا خیلی می پسندند . در اول بهار شکوفه زارها و چمنزار های خودشانرا مانند زیارتگاههای مقدس خود زیارت میکنند ،
ورود اول بهار، از باز شدن شکوفه درختان آلو معلوم میشود . اهالی ژاپون شکوفه آلورا بفضیلتها و کمالات بسیار محترم ، و را از انگیز مخصوصه نسوانیه تشبیه میدهند . بعد از شکوفه درختان آلو شکوفه درخت گلاس بسیار مقبواست . در بخصوص شعرای نامدار ژاپون بسی منظومه های بلیغه و قصیده های عاشقانه سروده اند .
موسم خزان هنگام ذوق و شاد مانی درجه دوم ژاپونیانست درین موسم بعضی گلهای مخصوص میشکفد و درختان ، برنگهای حیرت آوری زینت و آرایش می یابد . ژاپونها درباره مملکت خود حس و فکر والهانه ، و عاشقانه بسر میپرورانندکه این حسیات حب وطن اسباب حقیقیه سعادت را به آنها بخشیده است .
ژاپونها ، مردمان با وقار جسور و گرم مزاج میباشند . شدت ، وحدتی که در افعال و حرکات خود دارند به شدت ، وحدت کوه های آتشفشان و زلزله های خانه ویران ، و بادهای طوفان نشان . و سیلاب های شدیدالجریان مملکت شان مشابهت میرساند. وخوش خلقی، وخنده روئی شان بلطافت طبیعیه و
صحيفه ٥٧ محاربه روس و ژاپان جلد اول
شادابی ، و سرسبزی وطن شان همراز و دمساز آمده است .
چنانچه مملکت خودشانرا به اینچنین محبت حقیقی ، و سودای وطنپرستی دوست میدارند ، همچنان به اجداد و انساب خود نیز رعایت و حرمت مخصوصۀ در دل میپرورانند . حتی مملکت خودشانرا تنها از بهر دلربایی ولطافت قدرتی طبیعیۀ اونی بلکه چون مدفن آباو اجدادشانست از انسبب بیشتر و زیاده تر دوست میدارند . ژاپونها بر غیرفانی بودن ارواح معتقد هستند ، و ازانرو برین اعتقاد تمام دارند که ارواح اجداد و بزرگان شان همیشه ایشانرا در زیر نظر میدارند ، و در هر خصوص به ایشان مدد و معاونت میرسانند .
حامی یگانه ایمپراطوری ژاپونرا «آماته رازو» که جده «میکادو» ست میشمارند ، ومیکادورا وکیل او میپندارند . بناءً علیه شرط اول محبت وطن و حرمت اجداد را بر فدا کردن جان در راه و رضای ایمپراطوری موقوف میدانند . شعرا و مؤلفین حالایی نیز مانند شاعران زمان اول در تعلیم و تلقین کردن همین فکر و همین مسلك را به نورسیدگان وطن يكدل و يك زبان هستند . از اعتقادات مذهبیه ژاپون ها یکی اینست که همه ارواح را در بعد مجرد یعنی ـ در فضای آسمان ساکن میدانند ، و آن ها از انجا جوی ها و چشمه ها را روان میدارند ، و بزراعتها ، و کشتزارها محصول و برکت میدهند ، و در هر جا گل ها و بوهای خوش نشر مینمایند !
در هر خانه دو محراب دارند که یکی برای معبودهای شان یعنی پرستیده گان شان و یکی برای نیاکان شان مخصوصست . نام های نیاکان شان درینمحراب منقوش و محكوك میباشد . بر وظایف احترامیۀ اجداد خود بکمال جدیت و راستی دوام میورزند ، و به اعتقادشان اینست که ارواح اجداد هر خاندان و هر عایله در میان خود همان خانواده باقی میماند ! و همیشه به افراد عائله معاونت و مدد همیرساند ، و در وقتی که لازم شود افراد عائله را تسلی و دلداری میبخشد !
صحيفه ۵۸ محاربة روس وژاپان جلد اول
ازين احترام اهتمام کارانهٔ ژاپونیان که بمردگان دارند معلوم میشود که به اصول وعادات قدیمهٔ خود چقدر رعایت واعتبار میکنند .
حرمت و محبتی که ژاپونیان به عائله دارند از هنگامیکه درعصر هشتم میلادی مذهب « قونفوچیوس » را قبول و به آن عمل کردند خیلی کسب قوت گرفته است . از قواعد این مذهب آنست که وظیفهٔ نخستین مردان زن گرفتن است. تا اولادهای که ارواح اجداد را تقدیس بکنند از ان بعمل آید . وظیفهٔ دوم در پیش ابوین خود خدمت کردنست . ابوین که بسن ( ۶۰ ) سالگی در امد بضرورت ترك كسب وكار میکنند . لهذا آنها را پرورانیدن ، و بخوبی صورت خدمت کردن وظیفهٔ مقدس پسرانست .
اینهم از قواعد اساسیهٔ مذهبیهٔ شانست که حکومت تبعه و رعایای خود را بنظر اولاد به بینند ، وبزرگان قوم ووزرا را بنظر برادر ، ومیکاد و را بنظر پدر ویا والده به بینند .
از عصر هشتم باینطرف میکاد وها را تنها بنظر این نمی بینند که از نسل « آمانه رازو » میباشند، نی بلکه رئیس اصول مذهبیه واخلاقیهٔ «قونفو چیوس » نیز میشناسند. چینیها بعد از ان اصول مذهبیهٔ «بودا» رانیز به ژاپونیان بیاموختند . ژاپونیان بر خلاف اطوار لا قیدانه ، وطبیعت جنگپر ورانهٔ خویش قواعد صلح وشفقت مذهب «بودا » را که برای حیوانها وانسانها وضع نموده است قبول کرده، و آنرا عمل و بحال خود مطابق نموده اند . واز لدنيات بحث معرفت حق نیز کم وبیش آگاه و دانا شده اند . بنابرین بعد از انتشار یافتن اینمذهب ممالك ژاپون بزاویه ها و معبد ها پرگردید . اما باوجود آنهم تلقينات روحیهٔ مذهب بودا چنانچه شاید و باید در ژاپونها قرار نگرفت ، و تأثیرات مدیده حاصل نتوانست کرد. ژاپونها که فطرةً حدید و شدید بودند از بحالها بزودی دلتنگ ، و بیزار گردیدند .
صحیفه ٥٩ محاربه روس و ژاپان جلد اول
در قرون وسطی یك صنف نوی پیدا شد که آنرا «سامورای» یعنی
صنف اشراف عسکریه میگفتند. این صنف را در ینوقت «شیزوکو» یاد میکنند.
این «سامورایها» در میان اهالی حس های جسارت و شجاعت ، و ذوق جنگ
وری ، واطاعت ورعایت قوماندان و افسران ، و صحابت وحمایت ضعفا و بیچار
گان ، ومحافظۀ شرف وحیثیت را بیدار کردند.
درعصر شانزدهم يك مسلك ممزوج دیگر ظهور نمود که این مسلك را «بو
شیدو» میگفتند . این اصول ومسلك برای ژاپونها بداندرجه مهمست که
بزرگتر مؤلفین ژاپون آنرا مسلك یگانه اخلاقیه قوم ژاپون قرار داده اند.
اصل نام «بوشیدو» از دو کلمه مرکبست که یکی «بو» ودیگری
«شیدو» ست . بو، بمعنی عسکر اصیل، و شیدو ، بمعنی فضیلت عالیه میباشد .
لهذا این مسلك تاحالاها در خصوص تعلیم و تربیه عسکریه در مکتبهای تمام
مملکت مرعی الاجراست . صداقت حکمدار ، حب نفس، رقت از وظیفه های
این مسلك است .
ژاپونها نیز مانند چینیان بر چهار صنف انقسام یافته اند: اول صنف
عسکری وعلما ، دوم صنف زراعت کاران ، سوم صنف، صنعتگران ، چارم
صنف سوداگران میباشند .
در عصر شانزده هم از بعضی مرد م های اسپانیان ، و پورتکیزان
که در مملکت خود آنهارا قبول کرده بودند بعضی کشتیها واسلحه ناریه ساخته
بودند. ولی بعد ازان بعضی حیله ها و دسیسه ها از اسپانیان ، و پورتکیزان
دیده همه سواحل ژاپونرا برای تجارت اجنبیه مسدود نمودند. با وجود آن
بسیاری از «سامورای ها» با «هولانده» ئیان عقد مناسبات پیدا کرده از مأثر
مدنیه ومؤلفات علمیه وفنیه اروپا بهره ور و مستفید میشدند .
از تاریخ ۱۸۷۱ با ینطرف که مبدأ تاریخ ترقیات حاضره ژاپون است
صحيفه ٦٠ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
چون خوب نظر کرده شود معلوم میگردد که ژاپونها با وجود حرمت و رعایت فوق
العادهٔ عادات قدیم خودشان باز هم در معاملات رسمیه ، و محاربات ، واسفار
عظیمه ، و کشفیات علمیه و صناعیه و آثار مدنیه نیز از کسی پای کم نیاورده اند.
محبت ژاپونیان بحکمدار شان نادانسته و بی بصیرتانه محبتی نیست بلکه
صمیمی و بسیار جدی يك محبتی است . عمل کردن و پیروی نمودن اوامر پاد
شاه را از وظایف بسیار مقدسهٔ خود میشمارند . پادشاه نیز ایشانرا از اخترا
عات عصریه ، و آثار های مدنیه و محافظهٔ محاسن اخلاقیه باوامر دایمهٔ خود
همیشه مستفید میگرداند . وایشان نیز در حسن قبول آن بعقیدهٔ درست و
اخلاص تام کوشش میورزند .
با این ذوق عالی ترقی پرورانه قوم ژاپون در تحصیل علوم وفنون فطرتاً
نیز بسیار خواهش گر میباشند . بعد از محاربه با چین یکی از ژاپونیان میگفت:
«هر وقتیکه ما در فن حرب بری از المانها ، و در فن حرب بحری از انگلیز ها سبقت
کردیم آنوقت مسرور و ممنون خواهیم شد .»
والحاصل ژاپونها بسی اوصاف برگزیده را مالك میباشند. از جمله
جنگ و جدالیکه از روی حقانیت باشد بکمال مسرت آنرا قبول میکنند .
در راه شرف امپراطور ها عزیزترین وشیرین ترین چیزهای خود را خندان
خندان فدا میکنند ، بمنصب و توانگری حسد نمیکنند ، ولی در راه علم و عر
فان بصورت پسندیده و مشروعه بر هر کس خیلی رشک میبرند .
در سر ژاپونها يك فكر حقيقى وفنی موجود است. در مباحث فنیه دایما
صحت و قطعیت را دوست دارند ؛ و هیچگاه لاف و گزاف را نمی پسندند.
يك مرد «سامورائی» از لسان «هولاند»ه بي يك چند کلمهٔ زبان
ژاپونی خود در عصر هجدهم ترجمه کرده بود . او میگوید :
«هنگامیکه این چند کلمه را ترجمه کردم آنقدر ممنون و مسرور شدم که گمان بردم که
یکف دست مرا با الماس و مروارید پر کرده باشند»
صحيفه ٦١ محاربة روس و چاپان جلد اول
( ادبیات )
در ادبیات ژاپون همه اقسام و تفرعات معلومات ادبیه آسیاء متصور و هویدا میباشد . اما افسوس که بسبب دشواری زبان ژاپون این ادبیات وسیعه از طرف جمعیت مستشرقین ـ یعنی جمعیتی که برای غوررسی علوم شرقیه در او روپا تشکیل یافته اند ـ در اوروپا بر وجه لایق غور و مشاهده نشده است .
ادبیات ژاپون بر چهار دور بزرگ تقسیم مییابد :
« دور اول » از ابتداء ظهور آثار ادبیه تا بعصر هشتم بر تبدلات و ترقیات ادبیه که در ظرف انمدت گذران یافته شامل میباشد . ایندور مخصوص شعر است که بعضی از آثار مهمه آن بزبانهای اوروپانقل و ترجمه شده است .
« دور دوم » جامع مؤلفات ادبیه ایست که از عصر نهم تا بعصر دوازدهم متدا ول بوده است . ایندور دور نثر است که بعض آثار برگزیدۀ نثریۀ ایندور نیز بزبانهای ممالک غربی ترجمه شده است .
دور سوم از عصر سیزده هم تا بعصر هفدهم امتداد مییابد . این يك دوریست که بسیاری از کلمات چینی را ژاپونیان بزبان خودشان قبول و داخل کرده اند ، و يك ادبیات نوی متعلق مذهب « بودا » در ان ظهور یافته است . ترجمه های ایندور ادنی جدید خیلی کم و ناقص است که احوال ادبیۀ دورۀ مذکور در نزد اوروپائیها بخوبی شناخته نشده است . ژاپونها در یندور بنام « قاموس العلوم بزرگ ژاپون » مرکب از « ١٥٠ » جلد يك تاليف بسيار جسیمی بمیدان آورده اند .
دور چهارم از زمان « توقوغادا » هاتا بسنه « ١٨٦٠ » آثار ادبیه را شامل میباشد . ادبیات ایندور بيك طرز عوام پسندانه دوام ورزیده که از ان سبب موجب رغبت بسیاری از اهالی شده است . ازین آثار منتشره مانندرومان ، وتیاتر، وحکایات بسی چیزها بزبانهای غربیه ترجمه شده است .
صحیفه ٦٢ محاربه روس و ژاپان جلد اول
§ صنایع نفیسه §
— ژاپونها چنانچه در ادبیات و خصوصیات سایره مترقی میباشند هم چنان در صنایع نفیسه نیز مظهر ترقیات عظیمه گردیدهاند . در آثار مصنوعه قومیه شان درخشان ترین بدایع اقصای شرق ، و دقیقترین نمونه های خیالی آن دیده میشود . بر بعض اوانی و ضروف چینی گلها و تزئیناتی که محكوك و مرسوم است و بعضی تصاویر و نقش هائیکه در معبدها و دالانهای بزرگ شان موجود است نمونههای حیرت افزای صنایع بدیعهٔ خیالیهشان را نشان میدهد . در زمانهای اخیر آثار بدیعهٔ غربی نیز بر آنها اجرای تاثیر کرده بسی رسام ها ؛ و هيكل تراشها ، و معمارها بسر رسانیدهاند که آثار نفیسهٔ صنعت کارانه شان در اوروپا و امریکا نیز مظهر تقدیرات و تحسينات گردیده است .
اخلاق ، وعادات
— اخلاق وعادات ژاپونیان از اخلاق وعادات اوروپائیان فرق زیادی دارد . ما درینجا تنها ببعض مثالها اکتفا می کنیم :
در ژاپونیا خوبترین اتاقها در جهت پشت خانهها میباشد . بعد از حمام وجود خود شانرا با قديفه تر خشك ميكنند ، شیرینی را دایما پیشتر از دیگر طعام میخورند . اوروپائیان چون از دروازه درایند کلاه خود را میکشند، وژاپونیان پاپوشهای خود را میکشند. بر اسپ همیشه از طرف راست سوار میشوند . وقتیکه خیاطی میکنند سوزن را بر قاش نی با که قاش دو ختنی را بر سوزن میگردانند . کلید های قفلهای شان به عکس کلیدهای ما دور میخورد .
قوم ژاپون بنظافت و پاکیزهکی خیلی دقت و رعایت میکنند . غیر از حمام هائیکه در خانه ها و او تلها میباشد در بیرون نیز بسی حمامها موجود است. از جمله تنها در «توكیو» «۱۲۰۰» حمام است . لهذا هر فرد ژاپونی اگر چه
صحیفه ٦٣ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مزدور کار هم باشد در روز یکبار بهمه حال خود را شست و شو میکند و اگر آب گرم نیابد بآب سرد هم اکتفا میورزد. بنابر این عادات صحیه مردم ژاپون خیلی پاک و تر و تازه دیده میشوند.
ژاپونها همه وسایط مدنیة را که اوروپائیان دارند مالك میباشند. از دو های مکمل، قوه بحریة منتظم، فابریکا یعنی ماشینخانه های جسیم، تجارت خانه های بزرگ، شمند و فرها، یعنی ریلها، تلگراف و تلفون خانه ها، مکتب ها و دار الفنون ها، چاپ خانه ها و جریده ها دارند. اما در حیات خصوصیه خودشان همه اسرار و احکام مدنیت عتیقه خود شان را محافظه کرده اند. طرز بنای خانه ها، و مفروشات، و ملبوسات، و ماکولات، و اخلاق و و عادات شان همه کی بر اصول و طرز ژاپون قدیم اجراء میشود.
(مساكن ومفروشات)
خانه های ژاپون همه از چوب است. اینخانه ها بعضی از يك طبقه، و اکثر از دو طبقه تشکیل یافته است. هيچيك خانه با دیوار حویلی محاط نیست حویلی شان اکثر عبارت از يك دهلیز فراخی میباشد. این دهلیز در بعض خانه ها سر باز و در بعض خانه ها پوشیده میباشد. در شب ها خانه های خود را می بندند. در اتاق های خانه های ژاپون اول چیزیکه بنظر دقت بر میخورد برهنه بودن اتاق است. یعنی درین اتاق بجز يك حصیر ژاپون باف بسیار پاك و در خشنده که سطح خانه بدان فرش شده است دیگر هیچ چیزی نیست نه میز و نه چوکی نه تخت نه نهالین نه قالین هیچیکی دیده نمیشود. در هر اتاق دیوارهای فالتوی قاتی پیچی که ما آنرا در پرده میگوئیم موجود است که از کاغذ های کاغت بسیار خوشرنگ و خوش نقشی ساخته اند که بواسطه اینها در آن واحد يك اطاق کلانرا بدو سه اتاق كوچك تحویل داده میتوانند و يا اينكه يك ديوار را از میان برداشته دو اتاق رايك دالان کلان میتوانند ساخت.
صحیفه 64 محاربه روس و جاپان جلد اول
ژاپونیان اقامتگاهای خودشانرا بسیار پاك نگاه میدارند . در درون اتاق های خود برهنه پا میگردند . در اتاق های ژاپون ها علی العموم محراب مانند يك جای مخصوصی موجود است که بر سر آن يك يك رف بسيار پاك و در خشنده پدیدار است . بر سر این رف بعضی آثار مهمه صنایع نفیسه مانند يك گلدانی دندان فیل ، و يايك هيكل كوچك، ويك اسباب نوشته ، و يك قطى وصندوقچه مصنع و دیگر بعض اسباب ها چیده شده میباشد . در دیوار ها نیز بعض لوحه های منتخب که بر روی کاغذ و یا قماش های ابریشمی کار شده است و در چهار چوبه های چوبین و یا قماش های رنگین گرفته شده است اویزان میکنند . در خانه هر ژاپونی این موزه خانه كوچك يادگارهای خصوصی است که از تذکارهای مذهب « بودا » باقی مانده است . اینجای محراب نما در نظر ژاپونیان مقدس شمرده میشود از انرو هر مهمانی که بیاید در انجا مینشانند که اینهم از جمله اکرام واحترام مهمان است .
درین اتاق هائیکه بجز بعض آثار صنایع نفیسه دیگر چیزی موجو نیست در وقت لزوم بعض مفروشات نیز وضع و ترتیب میشود. مثلا هر گاه مهمان بیاید بر همان حصير يك تكيه میگذارند مهمان بران مینشیند و اگر هواسرد باشد يك منقل آتش خروج شده نیز در پیش او میگذارند .
در وقت طعام خوردن پیش روی هركس يك بطنوسیكه در آن کاسه و و فنجانهای بزرك موجود است میگذارند . وقتیکه خواب میکنند بر روی همان حصير يك چند لحافی انداخته بهمانقدرا کتفاء میکنند . متکاهائیکه مردان استعمال میکنند اگرچه تا يك درجه بمتکاهای ما مشابهت بهم میرساندا ما متکاهای زنها از يك لوله چوبی ساخته شده است که برای خراب نشدن انتظام موهای شان تنها گردن خودرا بران متکاهای چوبی گذاشته بخواب میروند . چون صبح میشود خادمتکار خانه آمده همه این اشیاء زایده را از اتاق بیرون میبرارد.
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
صحيفه ٦٥
این است که اقامت گاه قسم اعظم مردم ژاپون عبارت از همین است که ذکر شد.
اما در لیمانها ـ یعنی بندر هائی که برای تجارت اجنبیه گشاده میباشند بطرز اوروپا
خانه هائیز موجود است ولی دران ها عایله های اوروپائی اقامت میکنند .
مامورین بزرگ حکومت مجبورند براینکه در میان خانه های خود يك يك
اتاق را برای قبول کردن مهمانهای اجنبی بطرز اوروپا مفروش داشته باشند .
امانا مهمان بیگانه نباید در آن خانه اقامت نمیکنند .
ژاپو نهاز ندگانی خودشان را بر زندگانی و معیشت اوروپائیان بنابر بعض
اسباب صرفه جویی مرجح میپندارند . چونکه اولا خانه های ژاپون
چوبی و کاغذی میباشد که باینصورت هم ارزان وهم بسیار آسان ساخته
میشود . دیگر اینکه بی اسبابی و بی تجملی خانه ها ژاپونیان را از بسی قیودات
ظاهریه آزاد میدارد . مثلايك ژاپونی که خانه او آتش بگیرد بآتش آن خندان
خندان يك سگاری در داده در میگذرد . چونكه يك چند پارچه اسبابی
که رهایی دادن آن مطلوب است البته آنرا باخود خواهد بر آورد و برای
یکچند پاره چوب و کاغذ باقی مانده افسوس خوردن رايك ژاپونی بخیال
وخاطر خود هم نمیگذراند . و نیز برای اینگونه خانه سوختگان از طرف
حکومت هم معاونت میشود و هم از طرف اقربا و تعلقات آنها هدیه ها فر
ستاده میشود .
این قاعدۀ مشهوره را که [هر چیز بیفائدۀ زاید را در خانه خود داخل
مکنید] از هر ملت زیاده تر ژاپونیان محافظه و رعایت میکنند .
( ملبوسات )
قسم اعظم مردان ژپونی وهمۀ زنان آنها البسه ملیه قدیمه خود را تبدیل
نکرده اند . زن ومرد ژاپونیان [كيمونو] نام يك لباس فراخ و درازی
میپوشند که قماش این لباس از ابریشم یا پنبه بافته شده و رنگ آن یا خاکستری
صحیفه ٦٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
یا آبی کمرنگ میباشد . اطفال كوچك و دخترانیکه رقاصی میکنند لباسهای
شان دگرگون است . در موسم زمستان زن و مرد از همین البسه که گفتم
یکچند دانه را بروی همدیگر میپوشند . جیب هایشان در درون های آستین
های شان میباشد . مردان این لباس در از خود را بايك كمر بند پشمی نازك
می بندند . زنها نیز با يك كمربند پشمی برداری میبندند . این البسه زنها
بسیار قیمت بهاست اما شکل و طرز برش آن علی العموم يك سان است . و بسببیکه
شکل و برش جامه مانند بلای (موده ــ یعنی فیشن) اورو پا در هر سال تغییر و
تبدیل نمیکند از انرو جامه ئيكه يك بار ساخته شد تا بسیار سالها دوام میورزد.
همه زنان و مردان در زیر این (کیمونو) ئیکه گفته شد از ابریشم و یا
پشم يك نوع پیراهنی میپوشند و در زیر آن پیراهن از (موسلین) ـــ یعنی
گاج يك كمربند برداری می بندند . بر سر (کیمونو) های خود زنان و
ومردان اصیل و توانگر يك يك بالاپوش ابریشمین نیز میپوشند .
پیش ازین ژاپونیان سر برهنه و موهای سر خود شان را با انواع
مخصوص آرایش داده بدانصورت گردش میکردند اما درینوقت مو های
خود شان را مانند زنان و مردان اوروپائیان میپیرایند و کلاه های اوروپائی
نیز میپوشند . اما زنها علی العموم سر برهنه میگردند وهم يك يك سایه بان در
دست میداشته باشند . تنها در زمستا نهايك سرپوشی مانند کلاه بارانی بر
سر میکنند . در هیچ مملکت در خصوص تزئینات موی سر بقدر زنان ژاپون
دقت و اعتنا دیده نمیشود . زنان ژاپون بشانه کردن و تزئین دادن مو های
خود لااقل دو ساعت مشغول میشوند لهذا در سه روز یکبار سر خود را آرا
یش میدهند . و چون یکبار آرایش دادند تا سه روز بحسن محافظه آن مجبور
میباشند . از صدف یا طلا یا نقره يك يك سنجاقی نیز در موهای خود میخلا
نند . غیر از همین سنجاق دیگر از نوع مجوهرات هیچ چیزی بر سر و بر خود
صحیفه 67 محاربه روس و ژاپان جلد اول
نمیزنند. این عادت ژاپونیان راهم از اروپائیان وهم از اقوام وحشیه
تمیز و تفریق میدهد.
گروه عمله و عرابه کشان يك جاکت مخصوص کوتاهی میپوشند که در
پشت این جاکت ها جای و نوع خدمت شان بايك حرف بزرگ چینی نقش
شده میباشد. زیر جامه اینها نیز شلوار ماننديك چیزی است. اگرچه البسه
اروپائی که از سال های بسیار در ژاپونیا داخل شده است جامه ژاپونیان را
تا یکدرجه تبدیل و تعدیل داده است اما این تبدلات خیلی کم و بی اهمیت
میباشد. چونکه ژاپونیان ملبوسات ملیه خودشانرا بسبب ساده گی وارزا
نی خیلی می پسندند و بعض اقسام البسه اروپائی را که موافق حال یافته
اند قبول کرده اند.
( مأکولات )
اساس ماکولات ژاپونیان برنج است. ماهی ، تخم مرغ ، سبزه باب
رانیز میخورند اما از خوردن گوشت علی العموم اجتناب میورزند. چونکه
درژاپونیا از عصرهای بسیاری قواعد مذهبي [ بودا ] اجرای تا ثیر نموده
است و این مذهب بحيات حیوانها رعایت میکند و ذبح و اکل آنرا منع مینماید.
ژاپونیان در روزسه بار طعام میخورند در پیش روی هركس يك پطنوسی
میگذارندکه درمیان آن پطنوس بعض کاسه ها و بشقا بهاو فنجانهای سرپو
شیده میباشد در میان این ظرف ها شوربابرنج ، ماهی یخنی و بریان کرده و
خام ، يك نوعی از آش ، تخم مرغ ، بعض سبزه کاریها میبا شد. و در میان
يك دیگ چوبی بزرگ برنج موجود است كه يك خدمتگار دخترکی كوچك
نشسته طبقهای طعام خاران را از برنج پر میکند.
در اثنای نان خوردن با فنجانهای كوچك چایخوری خود شان چای
بی شیر و شکر مینوشند. گاهی پیش از طعام يك قدح شراب مسکریکه از
صحیفه ۶۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
برنج حاصل کرده اند مینوشند.
مهمانیکه بخانه آید او را بچای و کلچه اکرام میکنند . پیش ازین مهما
نان را يك طعام خفیفی نیز میخوراندند اما حالا این عادت ترك شده است .
درین زمانهای اخیر در بعض بلاد مشهور ژاپون بطرز و اصول او روپاو
تلها وطعام خانه ها نیز باز شده است . ژاپونیها درین طعام خانه ها گاهی نان
میخورند و کم و بیش متلذذهم میشوند اما چونکه قیمت این طعام ها گران
تر است از انرو بسیار وقت میخواهد که ژاپونیان باینگونه طعام خوردن
عادت گیرند که اینهم موجب عدم توسع و انتشار اینگونه طعام خانه ها میشود.
(زندگانی داخلی)
-- ذکر کردن بعض غرائب احوال زندگانی خصوصیه ژاپونیان
خالی از فایده نیست :
ژاپونها عمر خودشان را از ماه کانون ثانی -- یعنی دلوهمان سالیکه دران
تولد یافته باشند حساب میکنند. مثلا يك طفلیكه در ماه کانون اول -- یعنی
جدی «۱۹۰۳» تولد یافته باشد در ماه کانون ثانی -- یعنی دلو «۱٠٩٤»
دوساله شمرده میشود . از تاریخ ولادت تا بیست سالگی را دورجوانی ، از
بیست تابه چهل را سن کمال ، از چهل تابه شصت سالگی را پیری نام مینهند.
چون شصت و يك ساله شوند بعض جشن های بزرگ خصوصی اجرا
میکنند زیرا این سن را مقدمه يك حیات دوره نوی میشمارند.
واقعه نخستین يك طفل نوزاد همینستکه در هفت روزه گی سر او را
میتراشند . اطفال ژاپون پیش از دوسال از شیر جدا نمیشوند بلکه بعض
اطفال تا چهار پنج سالگی شیر مینوشند . اطفال ژاپون بسیار خوشخویند
خیلی کم گریه میکنند یا آنکه مادران شان ایشان را بگریه کردن نمیگذارند .
زیرا تربیه اطفال را خوب میدانند. اطفال را در حرکات شان آزادانه میگذارند.
صحیفه ٦٩ محاربه روس و جاپان جلد اول
تربیه ژاپون حقیقتاً شایان دقت و اهمیت یك اصولی دارد. وظایف
اساسیه تربیه ژاپونها عبارت از فداکاری (میکادو)، محبت وطن، حرمت
اجداد، اطاعت ابوین، رعایت هم وطنان، در معاملات توکل، مفتونیت
بر لطایف طبیعیه و جسارت و صداقت میباشد.
طفل چون بزرگ شد ابوین باندیشه ازدواج آن میافتند. در روز
عروسی، عروس لباس سفید میپوشد. این رنگ بنابر عادات ژاپونیان
رنگ یأس و ماتم است – یعنی دختر در نزد ابوین خود مرده شمرده میشود.
چون تاریکی شب فرا گیرد دختر با کسیکه واسطه ازدواج او شده است و زو
جه آنشخص یکجا بخانه شوهر خود میآید و در آنجا لباس سفید ماتم را میبرارد
و لباسیکه شوهرش برای او ساخته میپوشد. بعد از ان طعام میخورند،
زوج و زوجه سه بار لب های خود شان را بسه قدح شربت تماس میدهند
زوجه نوجوان چون مهمان زوج میباشد از انرو حق شربت خوردن اول
از وست. بعد از طعام خوردن عروس و داماد بآتاق مخصوصه عروس میدرا
یند، درینجا سر از نونه بارینی هم کم کم شربت مینوشند اما درینجا حق نوشیدن
اول از زوج است زیرا عروس درینجا صاحبه خانه میباشد. سه روز بعد
برای ملاقات عایله عروس میروند.
عادات ملیه و قانون مملکت برين يك مساعد است که زوج بدون از زوجه
خود دیگر مستفرشه ها یعنی همخوابه ها هم داشته باشد. کسیکه اولاد نداشته
باشد برای او ضرور است که یک پسر دیگر کسی را به اولادی و بچه اندری بگیرد
و همه ثروت خود را برای او بگذارد. اینست که باینصورت عایله ها زود محو
نمیشود بلکه تا بسیار عصرها پایدار میمانند.
در ژاپونیا مراسم جنازه بيك طرز بسیار مهیب و مغلق اجرا میشود.
اما این مراسم نظر بمذهب مرده تخلف میکند. اگر مذهب مرده «شینتو»
صحيفه ۷۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بود مراسم جنازه برداشتن و دفن کردن کم و بيش باوروپائيان مشابهت دارد . كاهن ها ئيكه باين مذهبند وقتيكه باتابوت رفاقت ميكنند كلاه ها و موهای شان بيا پاسهای ممالك غربيه مشابهت ميرساند . كسانيكه جنازه را ميبردارند البسه سفيد ميپوشند و بدست های خود شاخهای درختان را می گیرند .
و در مذهب « بودا » كاهنها ئيكه در مراسم جنازه ميباشند سرهای شان علی العموم تراشيده و برهنه ميباشد. كسانيكه جنازه را میبردارند لباسهای نیلی رنگ ميپوشند ، و تابوتهای مذهب «بودا» چهار کوشه و بسیار تنك است برای گنجانیدن مرده را درين تابوت لازم است كه جسد اورا دو قات كنند.
علامات ماتم ايشان لباس سفید پوشیدن ؛ گوشت هيچيك حيوانی را نخوردن و قبر مردگان را زیارت کردنست . مدت یاس و ماتم در میان عايله ها برای ابوین وزوج سیزده ماه و برای زوجه سه ماه و برای والده کلان و پدر کلان یکصدو پنجاه روز و برای اولاد بزرگ نود روز و برای دیگر اولاد ها سی روز است .
— ادیان —
— در ژاپونيا اساساً دو مذهب موجود است که یكی مذهب « شینتو » و دیگری مذهب « بودا » است . مذهب «شینتو» از نفس ژاپونیا ظهور نموده و مذهب « بودا » از خارج بآنجا آمده است. در مابین ايند ومذهب از مدت عصرها رقابت و مخالفت پیدا بوده و محاربات بسیار خونریزانه در میانه شان اجرا شده است. اما اليوم در ژاپونيا آزادی ادیان بصورت بسيار مساعده کارانه حکم فرما میباشد .
مذهب « شينتو » صفت مذهب ملی را حائز میباشد ؛ زیرا تاریخ ظهور آن در ميان ازمنه عتیقه قوم ژاپون غائب و پنهان شده رفته است . «غوزیکی» ،
صحیفه ۷۱ محاربه روس و جاپان جلد اول
و «نجون شوکی» و «شی یوخی» نام کتابهای ژاپونها هم تاریخ ملی و هم تاریخ ادیان شان را تشکیل میدهد. نظر بروایات این کتابها «شینتو» نام معبودها کویا اجداد امپراطوران میباشند که پیش از «٦٦٠» سال از میلاد عیسی بر تخت حکمرانی ژاپونیا نشسته بودند .
ظهور مذهب «بودا» در ژاپونیا برای مذهب «شینتو» یک ضربه محکمی شده است . مذهب «شینتو» برای رهائی یافتن ازین ضربه به بسیار مشکلات مصادف شده است . حتی يك مدتی امپراطورها نیز گرویدۀ مذهب «بودا» شده بودند ولی با وجود آنهم مذهب «شینتو» را بسببیکه مذهب اجدادشان بود خیلی حرمت و رعایت میکردند. در نهایت عصر هفدهم محافظه آداب عتیقه را سبب یگانۀ تاسیس سیاست ملیه شمرده مذهب «شینتو» سر از نو تازه گی و حیات یافت . در سنۀ «۱۸۶۸» سعی کنندگان این مذهب در تاسیس دادن امپراطوری ژاپونیا موفق و کامیاب آمده مذهب «شینتو» مذهب رسمی قبول شده است . مذهب «بودا» چون خیلی قدیم و ثلثان نفوس عمومیه بآن مذهب میباشند از ان سبب آنرا مذهب ملی گفته اند .
حکومت ، با مذهب «شینتو» اگرچه بسیار مساعده کارانه حرکت میکند اما مذهب «بودا» بسبب فلسفۀ متین و دبدبه های مراسم ، و وقوف عالمانۀ کاهنها، برمذهب «شینتو» برتری و سرافرازی دارد. در عصر سوم میلادی مذهب فلسفۀ «قونقوجیوس» نیز در ژاپونیا داخل شده است اما عبارت از يك فلسفۀ اخلاقیه مانده شکل مخصوصۀ مذهب را نگرفته است.
مذهب «کاتوليك» نصارا در سنه «١٥٤٩» از طرف «سن فرانسوا قساویه» که بشرکت «ژمز ویتها» منسوب بود داخل کرده شده است . این مذهب در ولایت «او تانا بوناغا» حسن قبول دیده ، و در نهایت عصر شانزدهم «١٥٠» نفر کاتوليك در ژاپونیا موجود بوده است. اما در سنه «١٦٣٥» مذهب کاتو
صحیفه ۷۲ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
لیك از ژاپونیا بتمامی برداشته شده است .
بعد از ظهور حضرت (پیغمبر ما) صلی الله علیه و آله وسلم به پنجاه و شش سال دین مبین احمدی به هندوستان و ترکستان و از انجا بچین انتشار یافته و از طرف مسلمانان چین که بتجارت مشغول بودند در ژاپونیا داخل کرده شده است .
الیوم در ژاپونیا اگرچه عدد مسلمانان معلوم نیست ولی هزاران مسلمانان چینی در مکاتب عالیه ژاپونیا موجود میباشند . حتی مناسباب تجاریه را در مابین ژاپونیا و چین مسلمانان چینی تأسیس داده و الآن نیز بدست خودایشان است . در مکاتب تجاریه و عسکریه اکثر مسلمانهای تاتاری و مانچویی میباشند .
صحیفه ۷۳ محاربه روس و جاپان جلد اول
قوه حریه ژاپونیا
اردوهای عسکری - کشتی های بحری
ژاپونیا در ظرف سی، سی و پنج سال از حالت عالم قرون وسطی به فعالیت حیات این عصر ترقی که ما در آن هستیم دفعته داخل شده است، و از ثمره های سعی های جدی و کوشش های متوالی در میان دول معظمه عسکریه اوروپا برای خود يك موقع مخصوص و ممتازی حاصل کرده است. ژاپونیان برای واصل شدن باینمرتبه ترقی بجز اینکه در اکثر خصوصات مدنیت اوروپا را تعقیب و پیروی کرده، دگر هیچ چیزی نکرده اند. اما بشعشعه ظواهر مدنیت مذکوره گرویده نشده همان چیزهای را که جداً وحقیقتاً شایان تقلید بود انتخاب کردند و در بخصوص سرعت و مکملیت را با همدیگر ممزج و یکجا کرده بر مراد خود کامیاب گردیده اند.
ژاپونیا را انگلستان اقصای شرق میگویند. چون بحقیقت نظر شود بنا بر وضعیت جغرافیه و متشکل بودن از جزیره ها خیلی مشابهت بهم میرسانند. و بسبب سهولت امر مدافعه، و محفوظ بودن از تعرضات اجنبیه و مالك بودن بريك دسته های کشتی جنگی مکمل نیز با انگلستان خیلی مناسبت میرساند. ولی در عالم تجارت وصنایع ژاپونیا تا مرتبه انگلستان را بیابد مجبور است که هنوز بسیار بکوشد. حال آنکه ژاپونیا مالك چنان قوه عظیمه میباشد که انگلستان هیچگاه بر آن مالك نشده است. و آنهم سطوت عسکریه اوست.
ژاپونیا، بنابر اقتضای وضعیت جغرافیه مملکت خود مجبور است برینکه
صحیفه ٧٤ محاربه روس و جاپان جلد اول
با ممالك بریه آسیا مناسبات عظیمه تجاریه پیدا بکند که ازین سبب ترویج مقصد
استقبال خود را در دریا میبیند . لهذا از هر چیز اول بيك قوه بحریه قوتمندی
احتیاج خود را حس نمود . تا آنکه بواسطه آن در اقصای شرق بر منافع سیا
سیه و تجاریه خود مالك شود، و کشتیهای تجاری خود را با کشتیهای حربی
حمایه و نگهبانی کند، و در مقابل رقابت شدیده اوروپا در مقیاس واسعی تاسیس
تجارت بتواند .
ژاپونها بر قواعد این حکمت حرکت کرده در مدت بسیار کم خود را
بکمال شان وشرف در شمار قوت مند ترین دولت بحریه دنیا بعد از « بریتانیای بزر
گ» داخل گردانیده اند . چنانچه شرایط و احوال طبیعیه قدرتی مملکت که برای
تجارت بحریه خیلی مستعد میباشد ، همچنان برای اجرای حرکات دسته های
کشتی جنگی که برای مدافعه مملکت و تجارت بکار آید نیز به نهایت درجه مساعد است.
ژاپونها برای استفاده کردن ازین مساعدات فواید بخش طبیعت وبوجود
آوردن بندر گاهای مستحکم هيچيك فرصتی را فوت نکرده ، وازاجرای
هیچيك فداکارتی خودداری نموده است .
در مدخل مستحکم خلیج «توکیو» بمقابل بحر محیط كبير« يوقوزوقا »
نام يك بندر گاه حرب مکمل وجسیمی موجود است. درینجا برای کشتیهای
زره پوش بزرگ يك کارخانه کشتی سازی و حوض های بزرگ خشك كه در
وقت لزوم بر آب شود موجوداست . سفاین تجاریه اوروپا که در بحر مذکور
سیر و سفر میکنند تعمیرات لازمه خود را اکثر درین بندر اجرا میکنند .
در جوار این بندر کارخانه های کشتی سازی بندر ( اوزاقا ) نیز موجود است
که باین سبب اهمیت لیمان [ يوقوزوقا ] را خیلی بیشتر کرده است .
در مدخل بندرگاه [ توكیو] که در اینجا جزیره های سخت و پر سنگستانی
موجود است استحکامات بسیار مکمل مطابق و موافق بر ترقیات و تکملات آخر
صحيفه ٧٥ محاربة روس و ژاپان جلد اول
ترین فن استحکام ساخته شده است. استحکاماتیکه از اول موجود بود همه را خراب کرده بجای آنها این استحکامات جدیده را بنا کرده اند. در مابین (يوقوزوقا) و «كورا» يك بندرگاه حرب جدیدی بوجود میآورند که این بندر گاه بسببیکه در بحر داخلی میباشد . موقع جغرافی آن از هر گونه تعرضات محفوظ وفوق العاده اهمیت ناك است. در ساحل غربی جزیرۀ [کیوشیو] بندرگاه حربی مشهور «ساسه بو» موجود است .. مدخل بندر گاه «ناگازاکی» كه يك كارخانه کشتی سازی خصوصی دارد و خدمت استنادگاه کشتیهای جنگی کوچك را میتواند نیز خیلی مستحكم است.
در ساحل غربی جزیره «حوندو» «ماچورو» نام يك بندرگاه عسکری دیگر نیز موجود است که آنهم مستحكم يك بندر است. والحاصل مدخلهاى که در دریای داخلی مابین جزیره های [کیوشیو] و (شيقوق) و «نیپون» واقع شده است خیلی مستحکم میباشند. در جنوب شرقی بندرهای «یورا» و «ناروقو» و در جهت غرب بندرهای [سیمونازاکی] و «موچی» نیز بصورت فوق العاده مستحكم ومتين است. اما مدخل جنوبی اگر چه هنوز تحکیم نشده است اما از طرف يك دسته کشتی جنگی که در جوار لیمان «کورا» باشد مدافعه آن بسیار آسان میشود. این يك معلوم نیست که درین مدخلهاى آب نماهای مختلف چقدر نقب وطورپيل وموانع ناریه دیگر موجود باشد.
اینست که بسایه این استحکامات دسته های کشتی جنگی ژاپون استناد گاهای متعددیرا مالک میباشند. اس الحركات اصلیتی همه دسته های کشتی جنگی ژاپون را دریای داخلی تشكیل میدهد كه يك ملجا وماواى متينى است. دسته های کشتی جنگی ژاپون ازین اس الحرکات هم در بحر محیط کبیر وهم در بحر ژاپون آزادانه اجرای حرکت میتواند، و در وقت مدا فعه ملجاً بسیار امینی برای او میباشد.
صحيفه ٧٦ محاربة روس و ژاپان جلد اول
زغال سنگ نیز چون از دریای داخلی تدارك میشود برای کشتی های جنگی ژاپون اینهم جدا گانه موجب فايده عظيمه شمرده میشود.
طرز بنا وانشای استحكامات ساحل باصول انگلیزی ساخته شده است. استحكامات را بر جاهای بلند و شواهق كوه ها تعبیه كرده اند تا که در پارا تا بسیار جاهای دور در زیر حاكميت بدارد و بر سطح های کشتی های جنگی گله بریزاند. و برای آنکه حركات دو شمنای دشمن را در زير ترصد دائمی بدارد و کشتی های دشمن را از نزديك شدن بساحل منع كند در اکثر نقاط برج های زره پوش ترصد بوجود آورده اند. و بعض توپخانه های استحكامات منحط در پیش روی استحكامات مرتفعه تاسیس داده اند تا آنكه زاویه ميته را مدافعه كند.
سواحل ژاپون خیلی عمیق است. و سلاسل جبال در هر طرف با سنگستا نهای بسیار صعب المروری يكسر بدريا منتهی شده میباشند که ازین سبب اکثر این سواحل برای اخراج كردن عسكر دشمن غیر مساعد است. و اگر اینچنین تشبث بوقوع آید تشكلات طبيعي قدرتی مملکت در پيش روی حركات عسكری اوروپا مشکلات عظيمه حاصل خواهد كرد. فرقه های عسكری ژاپون که بسیار جمع میباشند در هر جا بوقت و زمان معین بی آنکه بسوار شدن راه آهن لزوم قطعی به بینند تجمع کرده تجاوزات دشمن را منع و توقيف كرده میتوانند. غير از بندرگاه (هاقوداته) دیگر همه بندرگاهابهمدیگر، و با مواقع مهمة عسكریه که در داخل مملكت باشد بخطوط راه آهن و تلگراف و تلفون بهمدیگر مربوط است. و غير ازين همه شبكه حديديه راه آهن مملكت بر مقصد مهم تجمع و تحشید سریعانه اردوودونما ساخته شده است که در زمان بسیار کمی بمقابل اردوی دشمن که برای استیلا بیرون برآید بقوت بسیار فایقی بتعرض و مقابله حاضره میتوانند شد.
والحاصل سواحل ژاپون با خلیج ها و دماغه های بسیار سنگ لاخ دار
صحیفه ۷۷ محاربهٔ روس و جاپان جلد اول
صعب المروری محاط است. و از ان سبب سیر و سفر دران سواحل خیلی مشکل است. در زمان حضر - یعنی که سفر جنگ نباشد - نیز سفاین تجاریه بی ره بلد درینجاها گردش نمیتوانند. حالا آنکه در اثنای حرب در هر طرف ساحل روشنی ها خاموش شده و اشارات بحریه برداشته شده میباشد که ازین سبب دسته های کشتیهای جنگی دشمن از مدخل های ایندریای داخلی بصورت جبری مرور کرده نمیتواند و اگر بتواند بمهالك و موانع عظیمی پیشخواهد آمد. بناءً علیه ممالك ژاپونیا از طرف دیگر دولت امکان استیلا را ندارد.
اردوی عسکری ژاپون
ژاپان ها چنانچه برای دوننما یعنی دسته های کشتیهای جنگی خود ترتیبات دسته های کشتی انگلیس را نمونه انتخاب کرده اند، همچنان برای اردوهای عسکری بری خود نیز اردوهای المانیا یعنی جرمن را نمونه گرفته اند. در آخر سنه «۱۹۰۳» تنسيقات یعنی نظام دادن جدیدهٔ عسکریهٔ ژاپان که در سنه «۱۸۹۶» آغاز شده بود بحد کمال واصل شده است.
خدمت عسکریه
در ژاپونیا اول قانون نامهٔ اخذ عسکر یعنی لشکرگیری جبری در سنه «۱۸۷۲» نشر و اعلان شده است. بموجب این قانون نامه برای هر شخص از تبعه و رعایای ژاپون عسکر شدن و خدمت عسکری را بجا آوردن امر یست مجبوری. اهالی نیم وحشی جزیره های كوچك از خدمت عسکریه معافند. مدت خدمت عسکری از هفده سالگی آغاز کرده تا بجهل سالگی دوام میکند. اما افراد چون به بیست سالگی برسند بزیر سلاح آورده میشوند.
«۳» سال از خدمت عسکریه در زیر سلاح، یعنی تفنگ بدوش بتعليم و قواعد در چونی ها میگذرد. «٤» سال و «٤» ماه آن در صنف «احتیاط»، یعنی بی سلاح در خانه ها بکار و بار خودشان مشغول شده در وقت لزوم بزیر سلاح
صحیفه ۷۸ محاربه روس و جاپان جلد اول
گرفته میشوند . پنجسال آنرا در صنف «ردیف» ، که آنهم مانند صنف احتیاط در وقت لزوم جمع میشوند میگذرد . افرادیکه خدمت ردیف را کامل کردند به صنف «مستحفظ» که آنهم مانند احتیاط و ردیف است داخل میشوند. و دیگر همه افرادی که بنا بر بعض اسباب در ان سه صنف اول داخل نشده باشند نیز در صنف مستحفظ میگرایند .
در هر سال تقریباً «۵۰۰۰۰۰» کس داخل سن و عمر عسکری میشوند . از میان این پنج لك نفريها کسانی که قامت شان از حد معین فروتر باشد ، و صحت و عافیت شان مکمل نباشد، یا دیگر عذرهای شرعی داشته باشد جدا شده تنها دو صد هزار باقی میماند . از میان اینها در هر سال بقدر «۵۰۰۰۰» نفر که در وجود و توانایی خوبترین آنها باشند جدا شده برای اردوی دایمی در زیر سلاح گرفته میشوند ، متباقی آن به صنف احتیاط نقل میشوند .
قامت افراد پیاده میباید که لا اقل «۱۵۱» ، از افراد عسکر سواری — یعنی رساله ، و استحکام یعنی سنگر ساز، و نقلیه یعنی باربردار «١٦٠» ، از توپچیان «١٦٣» سانتی متر و باشد. باینحساب مقدار افرادیکه هر سال برای اردوی موظف دایمی گرفته میشود در صدی ده از تمامی افراد قرعه یعنی پشك عسکری میباشد.
در ژاپونیا اصول قرعه جاریست . تمام مملکت بر دوازده دایره «فرقه»، و هريك ازين دواير فرقه ، برچهار دایره (آلای) منقسم است . (۱)
هر دایره «آلای» : يك آلای پیاده موظف را و يك كدك پياده فالتو را که برای اکمال کردن ضایعات و نقصانهائی که در محاربه پیش شود مخصوص است ، و يك كندك احتياط ، و يك آلای ردیف را بحال «سقرير» یعنی
(۱) فرقه و آلای از اصطلاحات عسکریست ، که يك (الای) عبارت از ٤ كندك میباشد . و يك فرقه که از چار آلای مرکب باشد عبارت از شانزده کندک میشود . (آلای) را به اصطلاح عسکریه خود ما «غند» گفته میتوانیم . ولی برای (فرقه) مترجم عاجز که از صنف عسکری نیستم يك تعبیری نیافتم .
صحیفه ٧٩ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بحال سفر جنگ درآورده میتواند.
افرادیکه برای توپچی و رساله وصنوف معاونه لازم باشد از میان جمیع
دائره فرقه انتخاب میشوند. افراد «فرقه خاصه» از تمام مملکت انتخاب میگردد.
مکاتب عسکریه، و هیئت افسران
مکاتب عسکریه ئیکه در ژاپونیا موجود است اینهاست:
اول - شش مکتب «اعدادی عسکری» میباشد که در هر یکی «١٥٠»
شاگرد، و مدت تحصیلیه آن سه سال است.
دوم - «مکتب مرکزی» میباشد که در «توکیو» است، مدت تحصیلیه آن دو
سال است. و برای گنجایش «٣٠٠» شاگرد بنا یافته است. درین مکتب شاگردا
نیکه از مکاتب اعدادیه شهادت نامه گرفته برایند قبول میشوند، و شاگردانیکه
ازین مکتب شهادت نامه گرفته برایند در سلك افسرانيكه رتبۀ شان كوچك
باشد داخل میشوند.
سوم - «مکتب عسکری» میباشد که آنهم در «توکیو» ست. باین
مکتب شاگردانیکه از مکتب مرکزی برآمده باشند داخل میگردند. و
افسران کوچکی که در اردو بالفعل اجرای خدمت کرده باشند، و داوطلبان
خوشرضایی که در قطعات عسکری لااقل يك سال خدمت کرده باشند، بعد
از انکه از طرف مجلس «امتحان عسکری» معاینه شوند در مکتب مذکور
قبول میشوند. مدت تحصیلیه مکتب عسکری يك سال و عدد شاگردان آن از
«٦٠٠» تابه «٧٠٠» میباشد. شاگردانیکه ازین مکتب میبر آیند بصفت «نامزد
بافسری» باز به اردو میآید. بعد ازان اگر رضای افسران آلایی که اوبدان
منسوب است منظم شود صوبه دار درجه دوم میشوند.
چهارم - «مکتب تطبيقات» ست که مخصوص برای اکمال کردن تحصیل
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
صحیفه ۸۰
افسران (توپچی) و «استحکام» میباشد، و مدت تحصیلیه آن دو سال است.
پنجم - مکتب عالی عسکری است که مخصوص برای «افسران ارکان حربیه» میباشد. مدت تحصیلیه آن «۳» سال است. افسرانیکه در مکتب عالی عسکری اکمال تحصیل کنند بعد ازان میباید که در هر يك از صنوف ثلاثه یعنی پیاده و رساله و توپچی يك يك سال ایفای خدمت بجا آرند بعد ازان مستعدترین آنها را جدا کرده بدایره «ارکان حربیه عمومیه» تعیین و مقرر میکنند. در ژاپونیا عدد افسران ارکان حربیه در ینوقت «۱۵۰» افسر است. افسران ارکان حربیه ممتازترین صنف افسر یست.
ششم - «مکتب تطبيقات رساله» است که مدت تحصیلیه آن شش ماه میباشد.
هفتم - «مكتب عمليات انداخت» است مدت تحصیليه آن يك سال و هشت ماه امتداد میکند.
هشتم - «مکتب انداخت توپچی» که مدت آن سه ماه است.
نهم - «مکتب مهندس خانه» است که بيك فابريك بارود سازی مربوط، و مدت تحصیل آن سه سال میباشد.
دهم - «مکتب توپچی قلعه».
یازدهم - «مکتب طپوغرافیای عسکری»
دوازدهم - «مکتب اداره» که مأمورین و میرزاهای دفاتر مالیه عسکری را بسر میرساند.
سیزدهم - «مکتب طبیه و بیطاری عسکری».
چهار دهم - «مکتب خیاطی و بوت سازی عسکری».
درجه مکملیت هیئت افسران كوچك ژاپونیا معادل باردوهای المان است.
تنخواه ای سالیانه افسران عسکری ژاپونیا بحساب طلای انگریزی تقریباً باینصورت است:
صحیفه ۸۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
طلای انگلیزی
۶۷۴ مشیران ـ یعنی سپه سالاران یا تول مشرهـا .......
٤١٦ فریقان ـ یعنی نائب سالاران یا سر غنڈ مشرها .......
٣٥٧ لواها ـ یعنی جرنیلان یا غنڈ مشرها .......
۲۶۸ میرالایها ـ یعنی برگیدان یا غنڈ مشرها .......
١٩٤ قایمقامها ـ یعنی نائب برگید پیاده .......
١٣٥ کرنیلهای توپخانه و استحکامات و ارکان حرب .......
۱۲۸ کرنیلهای پیاده یا زره مشرها .......
۸۵۰ کپتان ها یا سر سلمشرها .......
۷۰۸ نائب کپتانها یا سلمشرها .......
۰۶۳ صوبه دار اول |
۵۷ صوبه دار ثانی | یا بلوک مشرها .......
۰۰٤٩ صوبه دار ثالث |
— * قوه حضریه پیاده * —
عساکر پیاده ژاپان در وقت حضر یعنی در وقت آسایش «۱۳» فرقه است که از انجمله يك فرقه خاصه میباشد. هر فرقه از دو لوا، و هر لوا از دو الای، و هر آلای از سه كند ك مركب میباشد. مجموع آن «١٥٦» کندک است.
( رساله )
ـ عسکر رساله ژاپون در وقت حضر «۱۷» آلایست. آلایها سه سه طرب است که همۀ آن «۵۱» طرب میآید. یك آلای آن خاصه میباشد. «۱۳» آلای دیگر بفرقه ها تقسیم شده است . تنها «٤» آلای آن مستقل است.
صحیفه ۸۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
توپچی
توپچیان ژاپون مرکب از «۱۹» آلای توپچی صحرا، وجبل مرکب است يك آلای آن خاصه میباشد . آلائیکه بفرقه اول منسوب است با توپهای صحرا و جبل، و «٤» آلای که بفرقه های دوازدهم، یازدهم، هشتم، پنجم منسوب است تنها با توپهای جبل مجهز میباشند . هر «بطریه» يعنى يك غندك «٦» توپ سریع آتشی را از آخرین «سیستم» ـ يعنى مقياس مالك است .
توپچی قلعه
توپچیان قلعه مرکب از «٦» آلای ست . هر آلای متشکل از سه كندك و هر کندك مرکب از چهار چهار غندك است که جمعاً «۲۱» كنده میشوند . این آلای ها قسماً در استحکامات قلعه ها و قسماً در چونی ها و توپخانه ها میباشند. در ژاپونیا قلاع و استحکامات مشهوره اینهاست: اول قلعۀ «حاقوداته» است که در جزیرۀ حاقوداته میباشد . دوم (قلعۀ يوقوهاما) ست . که در جزیرۀ «حوندو» و در ساحل بحر محیط کبیر، و مخصوص برای مدافعه لنگرگاه «توكيو» میباشد . در همین جزیره قلعه «يورا» نیز، وجود است که مدخل شرقی دریای داخلی را محافظه و مدافعه میکند . در ساحل دریای مذکور قلعه «کورا» نیز، وجود است. قلعه های «مای چورو» که در مدخل غربی و مابین «سيمو نوزاکی» و دریای ژاپون واقع میباشد نیز خیلی متین قلعه ها است . در جزیره «چوشیما که در آبنای قوره» واقع است نیز يك قلعه بسیار مستحکمی موجود میباشد .
توپچئی محاصره
اردوی ژاپون خیلی مکمل يك توپچئی محاصره را مالك است كه مركب
صحيفه ۸۳
محاربهٔ روس و ژاپان
جلد اول
از طوپهای بسیار کلان بطرز بسیار جدیدی میباشد.
استحکام
سیزده كندك استحكام كه هر كندك مركب از سه سه تولی است موجود میباشد. از تولی های هر كندك دو تولی آن کندن کار و يك تولی آن پل ساز میباشد و غیر ازين يك كندك شمند و فر یعنی راه آهن ساز نیز موجود است.
نقلیه
سیزده كندك نقلیه که هر كندك از دو دو تولی مرکب است موجود میباشد.
در جزیره «فورموز» يك قوهٔ محافظهٔ خصوصی نیز موجود میباشد. این قوهٔ محافظه عبارت است از «۱۲» كندك پیاده، و «۳» طرپ سواری، و «۳» غندك جبل، و (۳) تولی استحكام.
باین حساب تشکیلات اردوی حضرتی ژاپونیا باینصورت است:
(۱۳) فرقه پیاده.
(۲) لوا رسالهٔ مستقل که هر لوا از (۳) آلای مرکب است.
(۲) لوا توپچی مستقل که هر لوا ز سه سه آلای و هر آلای از شش شش غندك و هر غندك از شش شش توپ متشکل است.
هر فرقهٔ پیاده عبارت است از (۲) لوای پیاده که هر لوا عبارت است از دو دو آلای و يك آلای رساله و يك آلای توپچی و يك آلای استحكام و يك كندك نقلیه و يك مفرزه صحيه و يك تولی (وه لوسیپد) یعنی عرابهٔ پایکی سوار.
در تمام اردوی ژاپون چهار باجه خانه، وجود است. یکی برای فرقهٔ خاصه و سه دیگر بر دیگر فرقه ها تقسیم شده است. هر يك آلاى يك يك بيرق را مالك هستند
صحیفه ٨٤ محاربه روس و جاپان جلد اول
که رنگ آن بنفشه ئی و بارسم آفتاب که در حالت طلوع است مزین میباشد .
( در وقت حاضری سفر )
در وقت سفر جنگ ، صنف عسکر (احتیاط) بعد از انکه اردوی (موظف) را بحد موجوده رئی آن میرساند ، برای هر فرقه چهار چهار كندك پیاده نیز برای کامل ساختن ضایعاتیكه در اثنای محاربه بوقوع میآید مخصوص داشته است. و يك يك طرب رساله و يك يك غندك توپچی و يك يك تولی (مهندس) و يك يك تولی (نقلیه) علاوه میشود . وغیر ازین برای هر آلای پیاده موظف (يك) كندك پیاده، و برای هر آلای رساله موظف (يك) طرب رساله، و برای هر آلای توپچی موظف (يك) غندك و برای هر توپچی قلعه ، وهر كندك نقلیه و استحكام يك يك تولی علاوه میکند . این قطعات عسکریه اردوی احتیاط را تشکیل میدهد که موجودی آن عبارت است از (٥٢) كندك پیاده، و (١٧) طرب رساله و (١٩) غندك طوپ ، و (٢٣) تولی استحکام و نقلیه . مجموع همه اینها :
(٥٠٥٦٠) نفر است .
صنف ردیف عبارت است از (٥٢) آلای پیاده که هر آلای مرکب است از دو دو كندك . و (٣٤) طرب رساله و (١٩) آلای توپچی که هر آلای متشکل است از چهار چهار غندك (٦) توپه . و (١٣) كندك استحكام و (١٣) كندك نقلیه که هر كندك مرکب است از دو دو تولی . و (١٩) كندك توپچی قلعه که مجموع همه اینها (١٣٠٥٠٠) نفر است .
ازین قوت (١٣) فرقه تشکیل میکند که هر فرقه مرکب است از (٨) كندك پیاده و (٢) طرب رساله و (٤) غندك (٦) توپه و (٢) تولی استحکام .
اردوی مستحفظ در وقتیکه احتیاج فوق العاده ظهور کند بزیر سلاح دعوت میشود . مقدار عموم افراد مستحفظه بدو ملیون بالغ میشود . ولی چون
صحیفه ۸۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول
ژاپان در ین وقت به کامل کردن نواقص دیگر اردوهای خود مشغول میباشد برای
اجرای تشکیلات اردوی صنف مستحفظ خود هنوز وقت نیافته است .
در وقت سفر جنگ تشکیلات یک فرقه پیاده باینصورت است :
(۲) لوا پیاده هر لؤا مرکب است از (۲) الای ، هر الای مرکب است از سه
سه کندک .
یک الای رساله سه سه طرپه .
یک آلای توپچی (۲) کندک سه سه غندکی ئی یک کندک مهندس
سه تولی ئی .
یک مفرزه پل ساز .
یک کندک نقلیه (۳) تولی ئی .
یک مفرزه صحیه طبیه .
(۷) قول جبه خانه ، (٤) دسته آن پیاده و (۳) دسته آن توپچی .
(٤) قول ارزاق یعنی - گدام .
(٦) خسته خانه سیار - یعنی شفاخانه گردنده صحرا .
( یک ) دسته تلگراف سیار .
[ یک ] فرقه بعد از کامل کردن قطعات خود مرکب میشود از [۵۹۲]
افسر بزرگ ، و (٢٦٦٧) افسر کوچک .
و [۲۱٥۸] نفر، و (٥٥٦٥) حیوان . باین حساب در یک سفر
جنگ عمومی ، اردوی ژاپان بدون مستحفظ که همه شان به صورت مکمله
تعلیم یافته هستند باینصورت است :
اردوی موظف [۳۳۹۰۰۰] نفر و (۷۰۰۰۰) هزار بارکش .
اردوی احتیاط (٥٠٥٦٠) نفر و [٨٠٠٠] بارکش .
اردوی ردیف [١٣٠٥٠٠] نفر و [٢٣٠١٠] بارکش .
صحيفه ٨٦ محاربة روس و چاپان جلد اول
[ ١٣٦٨ ] توپ صحرا وجبل .
نظرياين تشکیلات عسکریه ، اردوی ژاپان اساساً يك اردوی تعرضیست که ازانر و درهر آن و هر زمان برای حرب تعرضی آماده میباشند .
قطعات مدافعه و تحفظی - یعنی قطعه های عسکریی که برای دفع دشمن و نگهبانی مملکت مخصوص است. تنها عبارت است از صنف توپچی قلعه که برای محافظه و مدافعة لیمان - یعنی لنگر گاهای حربی موظف ومکلف میباشند که صنف مذکور نسبت به قوة عمومیه حربیه در صد چهار آنر اتشکيل میکند .
ملبوسات ، تجهیزات ، تسلیحات عسکری
اردوی ژاپان در خصوص ملبوسات وتجهيزات وتسليحات بامكمل ترین اردوهای اوروپا مشابه ويك سان است . ولی در خصوص انتخاب البسه برای صرفه جویی ساده گی را خیلی رعایت وازاصراف اجتناب کرده اند . عساکر خاصه جاکت های شان کلنار، و دیگر صنوف مختلفه عسکریه همه شان در زمستان از ماهوت سیاه ، در تابستان از جیم سفید البسه میپوشند . قطعات عساکر پیاده کنس ، رساله موزه نیم ساق میپوشند. پیاده ها بارانی خودر ادر میان بکس های مخصوصه درپشت خود میبندند . این بکس هانسبت به بکس ها ئیکه در اردوهای اوروپا مستعمل است كوچك تر ، ولی کار آمدنی تر است چونکه در میان آن اسباب يك خيمه كوچكى يك نفرثى بسيار سبك نيز ميكنجد . الایهای پیاده ژاپان وكندك های استحكام با تفنگ های مکرر آتش از سیستم [ مه جی ] که درسنه ( ۱۸۹۷ ) اختراع شده مجهز میباشند . تفنگ (مه جی) بحجاب ( ٦ ) و نیم ملیمتر و، و د ر خزيئه آن ( ٥ ) کار توس میباشد که بمعاسر نیزه ثقلت آن چهار (کیلوگرام) و چیزی بالاست و سرعت ابتدائیه آن ( ٧٢٥) متر، ونشانگاه آن تا ( ٢٠٠٠) متر میباشد .
برای قطعات احتیاط وردیف مقدار کلی از تفنگ سیستم ( موراتا )
صحیفه ۸۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
موجود است. چاپ این تفنگ (۷) و نیم ملیمتر و، در خزینه آن (۸) کار توس و ثقلت آن (٤) و نیم کیلوگرام ، سرعت ابتدائیه آن (٦١٠) متر میباشد . و غیر ازین مقدار کلی از تفنگ (ره مینغتون) و (پابودی) که نام انواع تفنگهاست نیز موجود دارد. به بعضی فرقه های پیاده، مفرزه های تفنگ ماشین دار جدید الاختراع ضم و الحاق شده است .
توپچی صحرا و جبل با توپهای سریع آتش سیستم «آری راقا» که در سنه [۱۸۹۸] نمونه گرفته شده بود و به ترتیبات [هیدرو ليك] بود مجهز است. نفریهای توپچی بايك حربه كوتاه ويك تفنگچه شش تکه مسلح میباشد.
توپچی قلعه با توپها و [ هاوان ] ها ـ یعنی توپهای بم انداز که بآخر ترین سیستم ها ساخته شده است و دیگر افواه ناریه چودنی تجهیز شده است . نفری های توپچی قلعه مانند نفرات پیاده مسلح اند . صنف رساله ، و افراد اسپ سوار و صنف های نقلیه و توپچی با شمشیر و تفنگ های کوتاه مکرر اتش سیستم [ مه چی ] مسلح میباشند . اما رسالهٔ خاصه غير ازين يك يك نیزه هم دارند که آنرا تنها در وقت حضر در ایام قواعد ها استعمال میکنند.
(دارالصناعه ها ـ یعنی کارخانه های عسکری)
در ژاپونیا دارالصناعه های عسکری که موجود است اینهاست:
(اول) دارالصناعه [ توكيو ] است كه فابريك ـ يعنی ماشینخانهٔ سلاح سازیست. درین فابريك ـ یعنی ماشینخانه در روز [۱۰۰] تا به (۱۵۰) تفنگ ساخته میشود. در فابریک جبه خانه (توکیو) در روز (۱۰۰۰) کارتوس ساخته میشود . غیر ازین دو دارالصناعه برای عرابه ها و دیگر مهمات نیز دارالصناعه ها موجود است .
(دوم) دارالصناعة ( اوزاقا ) است که یکی فابريك توپ سازى و يك آهنگری و يك فولاد ریزى و يك ( مر می سازی ـ یعنی کار توس سازی
صحیفه ۸۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
توپهای بزرگ ) ويك زين سازی، و دو باروت سازی دارد .
( سوم ) دار الصناعه پوشاک سازیست .
( چهارم ) فابريك قماش سازی عسکری است .
فابريك سلاح سازی ژاپان جامع همه فنون و صنایع عسکریه میباشد.
هر نوع اسلحه — یعنی اسلحه آتشی سبك ناريه خفيفه ، جبه خانه، واسلحه
جارحه — یعنی برنده درینجا ساخته میشود. لاکن در خصوص ریخته گری
هنوز نتایجیکه موجب ممنونیت باشد حاصل نکرده اند از انرو میل های تفنگ
خودشان را ( بالمانيا ) سفارش میکنند . توپهای صحرا وجبل در فابريك توپ
سازی ( اوزاقا ) ساخته میشود اما کلچه های فولاد ریخته شده را از اوروپا
میاورند . درین زمانهای آخر در خصوص ساختن توپهای قلعه نیز موفقیتهای
تامه حاصل کردند . تنها (اوبوس ) نام يك قسمی از کله های بسیار سنگین و بزرگ
را از خارج تدارک میکنند دیگر هر نوع تفنگ های ماشین دار، و هر نوع مرمیات
— یعنی کله های توپچی، و باروت دود دار و بی دود و دیگر همه احتیاجات اسلحه
اردو در داخله مملکت حاضر و ساخته میشود .
حیوانات
هر انقدر که افراد اردو و دسته های کشتی جنگی ژاپان مکمل و شایان تحسین
است همانقدر در باب حیوانات پس افتاده اند . اسپ در ژاپان يك چند عصر
پیشتر داخل شده میباشد که اگر چه در محاربات — یعنی جنگها و در وقت صلح
استعمال شده است لاکن نظر به تشکلات طبیعیه مملکت — یعنی پستی و بلندی
و دریا و صحرا و کوهها و وادیها و جوی ها و جنگلها و جزیره ها و بحر ها و غیر هم
درين ملك این حیوان مبارك دائماً بيگانه مانده است . بسببیکه مملکت همگی
کوهستان میباشد و چراگاه های بسیار فراخ را مالك نیست برای حیوانات
صحیفه ۸۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
خودرا که کافلی خوبی را موجود نیست. اوروپائیانیکه در ژاپان مقیمند دانه و علوفه اسپان خود را از امریکا با آوردن مجبورند. همه کوه ها با درختان سبز و خرم (بانش) پر است و زمین ها و وادیها با باغچه های میوه و کشت زارهای برنج مستور است. بناء علیه در خصوص معیشت حیوانات مشکلات عظیمه پیش میشود. اما با وجود اینهم ژاپان ها در خصوص کامل کردن این نواقص خود دائما سعی و کوشش میورزند و اسپان جنس اعلی را از دیگر مملکت ها آورده بر اصول و شرایط فنبه برای اصلاح و فراوانی جنس اسپ همیشه صرف سعی و همت میکنند.
حیواناتیکه بجهت سفر جنگ اردو لازم است در وقت حضر بحسن رضای صاحبان آنها در هر هر طرف مملکت تعداد و ثبت دفتر های عسکری شده نسبت به بزرگی و جسامت های آنها بر صنفهای مختلفه بخش و تقسیم میگردد، و در وقت سفر بواسطه دایره های فرقه ها جمع و کرد آورده میشود.
هیچ شبهه نیست که ازین نواقص جنس اسپ صنف های رساله ناقص میماند. بنابر این در ژاپونیا قطعات جسیمه رساله - یعنی فرقه های مستقل سواری موجود نیست. در محاربه خدمات استکشافات -- یعنی کشف کردنها و خبر گرفتن احوال دشمن - اکثر بر صنف سواری منحصر است. از انرو در خصوص اگرچه ناقص بودن اردوی ژاپان وارد خاطر میشود ولی این نواقص هر گاه در اردوهای اوروپا باشد موجب اندیشه کلی شمرده میشود، حالا نکه در آسیا احوال به این صورت نیست چونکه در آسیا خدمتهای کشف کردن و معلوم کردن احوال دشمن از اوروپا سراسر بدیگر گونه افتاده است. در نزد اقوام آسیا خدمت استخباریه مکملی موجود است که آنهم مقارنت جنسیه - یعنى يك جنس بودن شأنست بنابر این هر قسم احوال و حرکات اوروپائیان را که دشمن مشترک میپندارند بهمدیگر خود به بسیار زودی خبر میدهند.
صحیفه ۹۰
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
ژاپانها درین محاربه اخیره از جاسوسهای حرب خود بیشتر از عسکر سواری خود فایده دیدهاند. بواسطه جاسوسهای حربی چینیان و ژاپونیا ئیکه پیش از جنگ بهر هر طرف «قوره» و «مانچوری» فرستاده بودند بر هر گونه حرکات و ترتیبات خصم بوقت و زمان معین معلومات مکمله و اخبارات مفصله گرفتهاند.
یکی از مشاهیر امراء عسکریه المان جنرال [باترون] در حق احوال عسکریه ژاپان تحقیقات و موشکافیها ئیکه اجرا کرده چنین میگوید:
«در اثنای تعلیم و قواعد يك الای سواری ژاپونی حاضر بودم. تعلیم افراد رساله ایشان را در هر قسم حرکات و تبدیل نظام، واخذ استقامت — یعنی يك رنگ ایستادن آنها را بصورت بسیار مکمل موافق تعلیم نامه عساکر سواری المان یافتم.»
(امر، وافسری)
کوماندان — یعنی سر افسر بزرگ اردوی ژاپون خود حضرت میکادو ست. ولاکن در محارباتیکه تا بحال وقوع یافته خود او بالذات بر فتن در دار الحرب لزوم و احتیاج ندیده است، و در هيچيك از محاربات مذکوره ژاپونیا را ترك نکرده است. تنها در محاربه چین که پیش ازین محاربه بوقوع آمده بود قرار گاه دایمی خود را ترك کرده به «هیروشیما» آمده بود و بر سوقیات — یعنی عسکر رانی و نقلیات — یعنی بارکشی قطعات عسکریه از انجا نظارت و نگرانی کرده اند.
در معیت — یعنی بهمراه مشار الیه بصفت مشاوره ۳ جنرال بزرگ که رتبه های شان با همدیگر مساوی و برابر است موجود میباشد که آنها «ناظر حربیه» و (رئیس ارکان حربیه عمومیه) و [مفتش معارف عسکریه] هستند.
نظارت حربیه بروجه ذیل برپنج قسم جدا شده است:
«اول» — قسم اصلی.
صحیفه ۹۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
«دوم» – قسم پیاده و سواری .
«سوم» – قسم توپچی .
«چارم» – قسم استحکام .
«پنجم» – قسم لوازم – یعنی کدام و لوازمات عسکری .
(مفتش تربیه و معارف عسکریه)، مکلف است بر اینکه در خصوص تعلیم و تربیه اردوهای و کوشش ورزید که آنرا بمرتبه کمال و درجه عال العال برساند . همه مکاتب عسکریه ئیکه ذکر شد باین اداره مذکور مربوط ست .
[ارکان حربیه عمومیه] بر چهار شعبه منقسم است :
«اول» – مدافعه مملکت .
«دوم» – سفر بری – یعنی سفر جنگ .
«سوم» – تفتیش احوال عسکریه اردوهای بیگانه و ایستانستيك .
«چارم» – جمع کردن اوردو و راندن آن .
در زیر اداره رئیس ارکان حربیه غیر ازین چهار شعبه يك مکتب «ارکان حربیه» ، و يك «دایره تاریخ حرب و خریطه – یعنی نقشه جنگ» ، و هشت [آتشه میلیتری] – یعنی افسران جنگی که در نزد سفارت خانه های ژاپون در دول اجنبیه میباشند موجود است . دایره ارکان حربیه ، از نظارت حربیه جدا و مستقل است .
جنرال «بانژو» ی المانی در تالیف خود که پیش ازین محاربه نوشته است در باب احوال اکابر رجال عسکریه ژاپان چنین مینگارد :
« در معیت میکادو يك هیئت عسکریه تشکیل میکند که اعضای آن عبارت از رئیس ارکان حرب مارشال «اویا ما» و مفتش معارف عسکریه قونت «نوژو» و کماندانهای سیزده فرقه موجوده میباشند . در رفاقت رئیس ارکان حربيه يك وکیلی نیز موجود است .
صحیفه ۹۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مارشال اویاما که شصت و پنجساله میباشد و در محاربه سابقه چین کاندانی
يك اردوی مستقله را ایفا کرده، و هنوز هم قوی البنیه و خیلی جوان و
توانا دیده میشود بعد از وفات معاون خود جنرال «تامورا» که لیاقت و اقتدار
او در محفلهای عسکری المان خیلی معروف است استعفانامه خود را بحضرت
میکادو تقدیم نمود. و عرض کرد که خود او پیر شده است بجای او والی (قور
موز) جنرال [قوداما] را مقرر فرمایند. اما امپراطور از بنده صادق و
تجربه دیده خود جدائی نخواسته در خصوص ماندنش در موقع ماموریت
خود خیلی اصرار کرده است. و جنرال قوداما را بوکالت ریاست ارکان
حربیه تعیین کرده است.
«در میان ژاپان ها مارشال اویاما مالك يك سیمای مهیب و وجود جسیم تنو
مندی میباشد که نمونه افراد قبایل قدیمه ژاپون رانشان میدهد. جنرال
[قوداما] برخلاف مارشال اویاما خیلی وجود نازک چست و چالاك را مالك
است و شکل و چهره اش نیز بمردمان اسپانیا مشابهت دارد. و خیلی پرو
قار و جدی میباشد. نظر شدیدش بر متانت فکریه و طبعیه اش دلالت میکند.
در اوایل مدت اقامتم در ژاپونیا با مارشال (اویاما) معارفه و شناسایی پیدا
کردم ولی با جنرال [قوداما] خیلی دیر بعد ملاقات کردم. اگر چه هر
دوی ما بملاقات همدیگر و بیان کردن افکار خود را بیکدیگر آرزوی شدیدی
داشتم ولی فرصت ملاقات دست نمیداد. تا آنکه در يك مهمانی عسکریه بر
میزان خوری به پهلوی همدیگر تصادف نمودیم ولی چون من زبان ژاپونی
و او هم زبان اروپائی را نمیدانست هیچ بر گفتگو با همدیگر کامیاب نشدیم.
ولی بواسطه بعض افسران ژاپونی که بزبان المانی و فرانسوی تکلم میکردند
تايك درجه بگفتگو موفق شدیم. و اینقدر دانستم که در حضور يك جنرال
نادرالوجود بسیار قیمت داری میباشم. دیگر رفقای سلاح او نیز در حق
صحیفه ۹۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مشار الیه بهمین فکر و مطالعه میباشند و حضرت امپراطور نیز باو خیلی اظهار محبت و توجه دارد .
«ناظر حربیه اگرچه مانند المانیا در اثنای حرب فعلاً با یفای خدمت مکلف نیست ولی از وظیفه های همه مامورین عسکری در زیر باز خواست میباشند . ناظر حربیهٔ حالائی جنرال (تراعوچی) وظایف خدمت خود را بکمال درایت و فطانت اجرا می نماید. عروج کردن اردوی ژاپون باین مرتبهٔ بلند مکملیت محضاً از سعی و کوشش مومی الیه حاصل شده است و درین خصوص يك حصهٔ بزرگ شرف و افتخار باو راجع است .
«جنرال [تراغوچی] از افسرانیست که در فرانسه اکمال تحصیل کرده، و بصفت آتشه ملیتر بسیار سالها در فرانسه اقامت کرده، و در اثنای این مدت اقامت خود در خصوص هرگونه احوال و تشکیلات عسکریهٔ فرانسه تحقیقات و تدقیقات اجرا نموده است .
«تذکار شناسائی من با این جنرال صاحب فضل و عرفان موجب فخر و سرور دایمی من است. ناظر حربیه نیز مانند دیگر ناظرها يك معاونی دارد که نام آن جنرال (ایشی موتو) است . مومی الیه نیز در فرانسه اکمال تحصیل کرده و بزبان فرانسوی فصیح تکلم میکند . این جنرالهای که مذکور شد با ناظر بحریه و چهار جنرال دیگر در زیر ریاست امپراطور [يك مجلس حرب] تشکیل میدهند . »
اوصاف عساکر و افسران ژاپان
نفرهای عسکری ژاپون فطرتاً عسکر، و بافراط صداقت حکمدار خود متخلق، و بسیار شجاع و فداکار، و بهر نوع مشقت و اضطراب های حربیه متحمل میباشند . اگرچه صنف [سامورای] ـ یعنی صنف جنگ آوران که از زمانهای قرون وسطی تا به سی سی و پنجسال پیش ازین مو
صحیفه ٩٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
جود وشهرت شعار بود و حالا از میان برداشته شده است ، اما بعض افکار وعادات صنف مذکور تا بحال باقی میباشد . واليوم اکثر افسران ژاپون بخیالات وافکارات جنگ آورانه وقهرمانانه آنها خیلی رعایت کار ومفتون میباشند. اردوی ژاپون مانند اردوی همايون عثمانی همه صنوف مختلفه آن باصول وقواعد حربی المان تعلیم و تربیه میشوند .
اساس تعلیم نامه های عسکری ژاپون تعلیم نامه های المان است. ويك کم از تعلیم نامه های فرانسیس نیز در ان موجود است .
جنرال « پانزون » که از مشاهیر افسران المان است در يك اثر تالیف خود از تعليم وتربيه عسكريه ژاپون بحث رانده میگوید :
« قطعات عسکریه ژاپون خیلی مطابق بر اصول عسكريه المان تعليم میشوند . يك روز در میدان تعلیم عساکر پیاده بنابر دعوت بعض افسران ژاپونی حاضر شده بودم ، غيرت ، واقدام ، وجدیتیکه در اثنای مدت تعلیم از افسران و عساکر ژاپونی مشاهده کردم يك حس احترام و تحسین بزرگی در باره آنها در دلم حاصل گردید . على الخصوص در زیر تابش بسیار شدید آفتاب حرکات اردو که بقدم های موزون اجرا می گردید و همه اسباب و تجهيزات آنها نیز مکمل بود بی آنکه استراحت بکنند ساعت ها را بحركات تعليم وقواعد بسر میآوردند که باین مهارت فوق العاده افراد خیلی متحیر و ممنون شدم.
«بعد ازان که تعليم يك چند ساعت دوام نمود تو لی ها در حالتیکه هیچ آثار تعب و مانده گی در انها دیده نمیشد بجوتی های خود عودت کردند . در تعلیم انداخت در ايشان يك سكونت و اعتدال فوق العاده و در نشان گرفتن و انظباط آتش - یعنی ( اوور ) ، آثار مهارت بسیار مکمله مشاهده نمودم . و الحاصل در تمام اردو از جنرال گرفته تا یکنفر همه بيك فکر تعرض و استيلا مشحون بودند . »
حیوانات صنف سواری بدرجه مطلوب نیست اما صنف توپچی در
صحيفه ۹۵ محاربة روس و جاپان جلد اول
درجه مکملیت سزاوار هر گونه مدح و ستایش میباشد. در محاربه [۱۹۰۰] با چین ژاپونیان مانند پلنگ ها جنگ کرده اند، حتی در محاربه های شب بيك شوق و هیجان غریبی هجوم می نمودند علی الخصوص در هجومهای سر نیزه ـ یعنی (برچه يك دوا کری) دایماً موفق و کامیاب شده اند. در محاربة «په یچانغ» عساکر پیاده ژاپون فوق العاده کسب تمیز کرده و بسایه دلاوری آنها آن محاربه نتیجه پذیر موفقیت گردیده است. اردوی متفقین هجوم بردن را برای روز دیگر گذاشته بودند و بر این اصرار میکردند، اما ژاپونها در شب هجوم برده قوت و مقاومت چینیان را محو و باطل کردند.
در محاربه [تی یه ن چین] لشکر کندن کار ژاپونی بر دروازه يك شهری که از طرف چینیان بصورت عنادانه و فداکارانه مدافعه میشد هجوم برده دروازه آنشهر را بر هوا کرده اند واز پی آن افراد پیاده ژاپون به سرعت بفرقه از ان دروازه داخل شده برای دیگر عسکر ره کشای ظفر شدند.
تحمل عساکر ژاپون بزحمت های حربيه بيك درجه حیرت افزائیست. یکی از اطبای روس که بعضی مجروحین عساکر ژاپون را مداوات کرده بود در راپورت خود متانت و تسلیمیت خارق العاده ژاپونها را به زبان بسیار تحسینی یاد کرده است چونکه از زبان هيچ يك مجروح ژاپونی آه و ناله الم و اضطراب درد های زخم شنیده نشده است.
حالا از درجه استعداد ولیاقت امرا و ارکان عسکریه ژاپون که قطعات جسیمه عسکریه را سوق و اداره میکنند بحث کنیم: ـ در عموم افراد و افسران ژاپان برای افزونی و توسیع معلومات يك هوس وتشنه گی فوق العاده نمایان می شود. علی الخصوص آرزوی وقوف پیدا کردن بر لسانهای اوروپا در میان ایشان آنقدر افزونی کرده است که الیوم در دوایر نظارت ارکان حربیه اکثر بزبانهای المانی و کمتر فرانسوی تکلم و گفتگو می شود.
صحیفه ٩٦
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
شاگردان مکاتب حربیه مجبورند بر اینکه یکی از زبانهای المانی و یا فرانسوی و یا چینی و یا روسی را مکملاً بیاموزند. زبان انگریزی تنها در « مکتب بحریه » تدریس و تعلیم می شود. باین سبب افسران ژاپون هر گونه ترقیات معارف عسکریه اوروپا را بصورت منتظم تعقیب و پیروی میکنند. علی الخصوص آثار و مؤلفات عسکریه المان را پی در پی بزبان ژاپونی ترجمه میکنند. در اردوی ژاپون برای مؤلفات عسکریه خواهش زیادی موجود است. هر افسر، آثار عسکریه که طبع و نشر میشود آنرا به کمال دقت میخواند.
همه وسایطی که در اردوی المانها برای بسر رسانیدن کوماندان مستعمل است در اردوی ژاپون نیز همۀ آنها عیناً آن اجرا میشود:
تعلیم ها وقواعدها، تطبیقات - یعنی مطابق کردن سفریه و تعبیه، یعنی - جنگدادن و یورش های سواری، سیاحت های ارکان حربیه، تطبیقات نقشه های جنگ، بازیهای حربی وغیرهم از مشاغل هر وقته افسران ژاپون است.
اراضی مملکت ژاپون برای مانوره های بزرگ عسکری مساعد نیست ابهذا در کانون اول هر سال يك فرقه يا دو فرقه عسکری مانوره بزرگ اجرا مینمایند. فعالیت و درایت افسران ارکان حربیه ژاپون سزاوار هر گونه مدح و ستایش است. اکثر این افسران در مکاتب عالیه عسکریه المان و فرانسه اکمال معلومات کرده اند و همۀ دار الحرکات حربیۀ او رو پا را گردش کرده در حق محاربات سالفه تتبعات و تطقیقات جدی اجرا نموده اند.
تاریخ حربی که از طرف ارکان حربیه ژاپون در خصوص محاربه های « ١٨٩٤ » و «١٨٩٥» تألیف و نشر شده است اکثر بزبانهای اوروپا ترجمه شده است. و درین سنه های آخر بسیار آثار قیمت دار مفید برای هر هر شعبه و عسکریه بوجود آورده شده است.
صحیفه ۹۷ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
دایرهٔ ارکان حربیهٔ ژاپون در وقت حضر برای وقت سفر جنگ هر گونه
خصوصات و لوازمات حرب را مکملاً ترتیب میدهند که در وقت سفر بکمال
انتظام و مکملیت حاضر و آماده میباشند که درین سفر حرب مانچوری و دیگر
اسفار سالفه سرعت و مکملیت عساکر ژاپون که بدار الحرب سوق و نقل
شده اند فعلاً ثابت شده است . چونکه همه اسباب نقلیات و سوقیات عسکریه
بی دبدبه و قیل و قال بکمال سکونت و انتظام حاضر و آماده شده بود ،
و در زمان اعلان حرب همه آثار فعلیهٔ این سعی های جدیه و ساکنانه دفعتاً انکشاف
کرده اینقدر نتایج مشعشعه دار برا استحصال کرده است .
حضرت میکادو بمجردیکه امر سفر محاربه را عطا نمود امر مذکور در
همانروز بهمه اطراف مملکت بر لوحه های بزرگ نوشته شده در جاهای بلند
آویخته شد و جملهٔ افراد احتیاط و ردیف که آنرا دیدند بچنان سرعت و استعجال
در زیر سلاح در امدند که موجب حیرت عالمیان گردید .
تربیهٔ عسکریه
در نظام نامه ها و قوانین عسکری بری و بحری ژاپونیا غیر از قواعد و
تعلیمات عسکریه يك قسم تعلیم نامهٔ مخصوص دیگری نیز موجود است که آنرا «تربیهٔ
عسکریه» مینامند. از ین تعلیم نامه مقصد آنست که افراد عسکریهٔ بریه و بحریه را
فضائل اخلاقیه و کمالات انسانیه بیاموزانند .
و غیر از ین «قانون نامهٔ اخلاقی»، «غونجین» نام يك قانون نامهٔ دیگری
نیز برای افراد عساکر مذکوره موجود است که این قانون نامه در وقتیکه تنسیقات
— یعنی نظام بستن عسکریه اجرا گردید و مکلفیت — یعنی زیر تکلیف آمدن به
عسکریه اعلان و اشتهار شد از طرف امپراطور نشر و دستور العمل گردیده است .
درین قانون نامه بعد از آنکه صفحه های مختلفهٔ تاریخ عسکریه را نقل و
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
حکایه میکند و از احوال بجا آوردن خدمت و وظیفه ژاپونها را در قرنهای قدیمه که در اردوی عسکری بچه صورت بود، و باز در قرنهای وسطا صنفهای ممتازه عسکریه بچه شکل درامد، و باز بنابر چگونه سببها به این شکل حاضر حالایی تبدیل و تغییر یافت؟ بحث و بیان میراند.
درین قانون نامه «میکادو» میگوید:
«ای جنگ آوران دلاور! همه شما بدانید و آگاه باشید که من کوماندان یعنی افسر شما میباشم.
شما را مانند دست و پای خود میدانم. بقوت و غیرت شما امیدوار و آسوده خاطر میباشم. شما نیز بمقابل این حکمدار، خودتانرا مانند سر و چشم خود بدانید. چونکه رابطه های اساسیۀ یکوجودی را در مابین ما و شما همین مسئله قوت و محکمی میبخشد.
«برای محافظۀ شان و شرف دولت مالازم است که عسکر ما وظیفه و خدمت خود را بجا آرند. هرگاه عسکرها در خصوص بجا آوردن وظیفه ها و خدمتهای که به ایشان محولست همه قوتهای ظاهری و باطنی خودشانرا حصر و متوجه نمایند، سطوت و شوکت عسکریه ژاپونیا زیاده میشود، و قدر و شرف مملکت می افزاید؛ و قوم ژاپون به سعادت و رفاهیت دایمی مظهر صلح و آسایش میشود. بنابرین درین خصوص شما را بعضی وصیتها و یاد آوریها میکنم:
«اول – فکر و مقصد یگانه عسکرهای ژاپون میباید که در خصوص صداقت به حکمداران خود شان به درجۀ اعلا و مرتبۀ قصوا واصل شوند.
«دوم – همه عسکرها میباید که مجمله آداب و احکام عسکریه بشدت تمام رعا یت و عمل نمایند.
«سوم – افراد عسکر میباید که بجسارت و شجاعت حقیقی و صمیمی خود را موصوف کنند.
صحيفه ۹۹
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
«چارم - عسکر، بباید که بر قوت خودشان اعتماد تمام داشته باشند.
«پنجم - در هر خصوص، بباید که بر حد اعتدال حرکت کنند .»
این پنجفقره هر یکی جدا جدا بصورت بسیار مفصل شرح و تفسیر شده مربیان و معلمان معنی حقیقی آنها را بهر کس بدرجه که یقین حاصل کنند به بسیار خوبی و درستی میفهمانند، و عمل کردن آنرا بهر کس جدا جدا تنبیه و یادآوری میکنند.
در يك قطعه عسکریه ژاپون هنگامیکه افراد جدیده - یعنی نفریهای نوی میآیند اول کاری که افسران بعمل میآرند به آنها فضائل اخلاقیه را به بسیار خوبی می فهمانند و به خیلی درستی میآموزانند.
متن قانون نامه اخلاق را افسران و افراد همه گی حفظ و از بر کرده اند، و همه شان برین طرز تعلیم و تربیه شده اند.
اینست که همین مسئله واضح و روشن میسازد و معلوم میشود که از آغاز حرب تا به انجام آن در خصوص بجا آوردن اوامر حکمدار خودشان چرا اینقدر فداکاری و غیرت و حمیت اظهار کرده اند؟
در ژاپونیا پادشاه، وطن، ملت کلمه ها ایست که يك معنا را شامل میباشد، بناءً علیه در نظر يك ژاپونی این هر سه کلمه از همدیگر جدا جدا معانی ندارد بلکه جمله آن به نفس خود حضرت میکادو قائم و در شخص خود او جمع و ممزوج شده میباشد.
میکادو برای سعادت و ترقی، و یادآوریهای ماضی، و امیدهای استقبال ژاپونيا يك تمثال مشخص و مجسم ایست. در خصوص محبت و صداقت به حکمداران شان همۀ ژاپونیان به اوج اعلا بالا برآمدن را یگانه آرزو، و نخستین مقصد میدانند. اینست که سر و حکمت اینسخن که ژاپونها در ميان يك ربع عصر کمالات مدنیه «۹» عصرنی اور وپائیانرا بدست آوردند، و در هر شعبه
صحیفه ۱۰۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
علوم و صنایع خارقه ها و بدیعه ها بروی کار آوردند، و علی الخصوص در حرب
اخیر غیرتها و شجاعتهای حیرت رسانی ظاهر ساختند در همین نقطه عالیه
مخفی و پنهانست .
ژاپونها که تاریخ عالمرا بکمال جدیت و از روی حقیقت خوانده اند به این
يك به درستی علم آورده و آموخته اند که عثمانیان این همه فتوحات عظیمه که
تاریخ اساس دادن ملیه خود شانرا بدان آراسته اند و رشك رسان دیگر اقوام
شده اند سبب آن دگر هیچ چیزی نیست مگر اینکه در راه صداقت و محبت
پادشاهان خودشان فدای جان نموده اند .
تأثیرات بسیار عالیی محبت پادشاه را بخوبی و درستی دانستن و شناختن
آنوقت میسر میشود که انسان یکدو ساعت عمر خود را در میان عالم عسکری
و نفریهای لشکری بگذراند ! و یا آنکه یکبار در فكر وخيال يك نفر عسكرى
توجه باید کرد که در زیر تابش آفتاب گرم ، شدت نما و یا در زیر بارش برف های
زمهریر آسا بر سر تالاقهای کوه های سخت و بلند برآمده بسینه دشمن کله
و یا سر نیزه برساختد در آنوقت و همانلحظه بسوی حسیات ضمیر و خاطر آن نفری
دقت و هوش باید کرد !
چیزیکه این نفر را به هیبت يك شير غران نشان میدهد، و تمام ذوق و لذت
حیاترا فراموش او میکند، و در پیش تأثیرات هوائیه و تهلکه های متنوعه او را
بی پروا میدارد بجز محبت شدید به پادشاه دگر هیچ چیزی نیست .
تنها عسکرها ، نی ، بلکه همه عثمانیان باطاعت اولی الامر دینا مكلف
میباشند ازانرو بحکممدار معظم خویش در خصوص صداقت و محبت نمونه بی
نظیر تمامی ملل و اقوام دنیا شده اند .
اين يك معلوم همه گان است که در حرب ، بلکه در هر کار، رسیدن بمقصد
اساساً تابع تاثير دو قوت مشترك میباشد : یکی ازین قوت ها اسباب مادی
صحیفه 101 محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
- یعنی صوری و دیگری اسباب معنوی ست. همه معلمین عسکریه برین يك قائل هستند که در حرب دائماً قوت های معنویه از قوتهای مادیه زیاده تر تاثیرات می بخشد. بنابر این اگر قوای مادیه - یعنی طوپ، وتفنگ، و اسپ، و دیگر همه تجهیزات عسکریه بخوب وجه مکمل و تمام باشد ولی قوتهای معنوی آن ضعیف بود در اجرای کارهای عسکریهٔ اینچنین اردو همیشه نتیجه های بد و ناقص حاصل میشود. و اگر اسباب حربي يك اردو، با اخلاق و قوتهای معنوی آن مکمل و تمام باشد به مقصد فتح و ظفر زودتر میرسد.
اینست تاریخ اقوام !.. اینست ژاپونیان دیروزه !..
بلی، بلی! چیزیکه صنعتهای عسکری ژاپونیها را باهمدیگر ربط داده، وقوتیکه آنها را برین همه فتوحات و مظفریات موفق و کامیاب نموده صداقت، ومحبت، و اطاعت، پادشاه است که اینهم از آداب و فضائل معنویهٔ عثمانیان ژاپانیان میباشد.
درنجا يك دو شعر کوماندان [هیروزه] که پیش از وفات خود در اثنای تشبث سد مدخل «پورآرتور» گفته، و بزبان انگلیسی ترجمه شده است بزبان خود نقل و ترجمه میکنیم:
«قرض و دین که به حکمدار خود داریم مانند وسعت و بزرگی قبهٔ آسمان بی پایان است!
«قرض و دین که از مملکت ما برماست بقدر عمقهای بحرهای محیط نامحدود است.
«اینست که حالا وقت آن رسیده كه بيك جان فدا کردن از همهٔ این قرضها بيك بارگی رهایی می یابیم!
«پس لازمست که نه نشینیم، و در ادای قرض خود غیرت و همت ورزیم».
(خوراك مقرری روزانهٔ ژاپونیها)
بنا بر احکام مذهب «بودا» ذبح حیوان در نزد ژاپونیها جائز و روا نیست.
صحیفه ۱۰۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
لهذا اکثرشان سبزه خوار میباشند. غذای یکروزه اهالی ژاپون در صد
[۷۵] ازینقرار است:
۱۲۰۰ گرام برنج و گندم و جو بهم آمیخته.
۳۰۰ گرام بیخها.
۱۵۰ گرام سبزه باب گوناگون.
٤۰۰ گرام طورب خشك شدۀ ژاپون.
۱۰۰ گرام طورب شور.
٢١٥٠ جمع همه.
و غیر ازینها بقدر يك جاينك چای هم مینوشند. اما چون دیدند که
این غذا برای قوت عسکر کفایت نمیکند بنابر مجبوریت «۲۰۰» گرام گوشت
و ماهی خشك نيز براى خوراك روزانه هر نفری عسکر داخل و مقرر کردند.
هر نفر عسکر یکروزه خوراکه خود را در حالت سفر با خود میبردارد ،
خوراکه سه روزه آنها در میان سنگین بار آلای با ارابه های سبک نقل داده
میشود . در سنگین بار فرقه ها نیز چهار روزه خوراکه هر عسکر نیز مو
جود است . مانند اردو های او رو پا در پس اردو های ژاپون گله های
حیواناتیکه گوشت آنرا میخورند ، و داشهای نان پزی سیار موجود نیست.
ژاپونها به عسکر خود بجای نان « پکسیمات » — یعنی نانهای خشگشدهٔ
کلفت میدهند.
حیوانات عسکری ژاپونها کاه شالی و جواری میخورند. قافله های اردو
به ارابه های بسیارسبك نقل میشود ه عساكر نقلیه آنرا بکمال سهولت در
زمینها و حتی کوهسارها میرانند . حیوانات ارابه کش نقلیه از اسپان
[ مغولستان ] انتخاب شده است که خیلی قناعتکار و توانا میباشد .
بسایه این تشکیلات اردو، فرقه های عساکر ژاپون بسرعت تمام میتوانند
صحیفه ۱۰۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
که اردوی دشمن را از پس و پیش و چپ و راست احاطه بتوانند .
والحاصل عساکر ژاپون نیز مانند عساکر عثمانی بسبب قناعت و تحملی که دارند بکمال سرعت و سهولت حرکات عسکریه خود را اجرا میتوانند نمود.
(تقسیمات وقت حضر اردوی ژاپون)
نه فرقه پیاده در جزیره [نیپون] مقیم میباشند که آن نه فرقه عبارت ازینها ست :
خاصه فرقه ٤ فرقه
۱ فرقه ٥ فرقه
۲ فرقه ۸ فرقه
۳ فرقه ۹ فرقه
۱۰ فرقه
فرقه [ ٦ ] وفرقه [ ۱۲ ] در جزیره [کیوشیو] ، وفرقه [ ۱۱ ] در جزیره «شیقوق» ؛ وفرقه [ ۷ ] در جزیره (حاقودانه) میباشند .
جزیره « نیپون » برسه منطقه عسکریه منقسم است :
فرقه « خاصه » وفرقه [ ۱ و ۲ و ۷ ] در منطقه شرق ، و فرقه « ۳ و ٤ و ٩ » در منطقه مرکز میباشد . باقی فرقه ها در منطقه غرب است . قوماندانها یعنی افسران اینفرقه ها رتبه و منصب [ مار شال ] را که به اصطلاح ترکی « مشیر » و به اصطلاح اینجا [ نائب سالار ] است دارند . این قوماندانها میباید که در داخل منطقه خود فرقه ها را دائما برای جنگ حاضر و آماده داشته باشند، و اسباب مدافعه و محافظه منطقه خود را همیشه در پیش روی هر گونه هجوم ها و تعرضهای ناگهانی دشمن کامل و مهیا داشته باشند ، و از همه اینها در زیر بازخواست میباشند .
صحیفه ١٠٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
نظر به این تقسیمات، قسم کلای اردوی حضری در جزیره «نیپون»
ساکن میباشند. همه فرقه ها، و جمله قطعات رساله، و توپچی، و
استحکام، و نقلیه بر موقعهای راه های آهن منطقه های خود موجود اند
تا آنکه بزودی مهیا و آماده حرکت باشند. دور ترین الایی که از خط راه
آهن ساکن هستند مسافه آن بقدر « ١٢٠» کیلو مترو می آید.
فرقه « ٧» که در جزیره ( حاقودانه ) میباشد همه آنها در (آشیغاوا)
نام موقع میباشند ؛ تنها يك الای پیاده به طرف [سابو رو] کشیده شده
است اینفرقه بيك حال و وضعیت هستند که اگر از طرف دشمن به بر آور
دن عسکر تشبث شود بکمال سرعت مقابله ومدافعه بتوانند نمود .
ازنه فرقه پیاده که در جزیره [نیپون] میباشند فرقه «٨» در منتهای
شمالی جزیره؛ و فرقه (٢) در «سندای» و حوالی آن؛ و فرقه «خاصه»
بافرقه [١] در «توکیو» وحوالی آن؛ و فرقه (٣) در «توغایا» در سوا
حل بحر محیط كبير ؛ سه فرقه در سوا حل دریای داخلی ؛ فرقه (٤) در
«اوزاقا» ؛ فرقه [١٠] در (هیمه جی) ؛ فرقه «٥» در [هیرو شیما] و
حوالی آن ؛ فرقه [٩] در ساحل بحر ژاپون در «قا نازاوا» و (چوروفا)
و حوالی آن میباشند که جمله آنها بر راه های آهن «سوق الجیشی» مقیم
ومها هستند .
در وادی «قای» که در جوار (توکيو) است لولهای توپچی ورساله
های مستقل اقامت میکنند .
قسم اعظم فرقه [١١] که در جزیره «شیقوق» است در ساحل در
یای داخلی ؛ و تنهايك الای آن در جهت بحر محيط كبير میباشند .
یکی از دو فرقه پیاده که در جزیره [كيو شيو] است فرقه «١٢» در
ساحل آبشای (سیمونا زاکی) در موقع «قوقورا» میباشند . از ینفرقه
صحیفه ١٠٥ محاربه روس و جاپان جلد اول
بعضى مفرز ها بجهت ساحل غربی کشیده شده است . فرقه ( ٦ ) در ساحل
بحر ژاپون در [قوما موتو] نام موقع میباشد که در طرفهای سمتهای جنوبی
و [ناغازاکی] بعضی مفرز ها از ان کشیده شده است .
بسبب اینگونه تقسیم هم محافظه و مدافعه مملکت، و هم براى يك حرب تعرضی
اردوى ژاپون بسرعت و چابکی تمام جمع آماده بحرکت افتاده میتوانند .
( تقسیمات سفر جنگی اردوی ژاپون )
هنگامیکه (سفریر) - یعنی سفر حرب ظهور کند قوهٔ حضریه اردوى موظف
به سه مثل آن بالا میشود. بسبب كوتاهئ مسافه ها ، وموجود بودن قطعات
عسكريه در حوالی خطهای راه آهن، و مجبوری بودن خدمت عسکریه حرکات
سفر جنگی اردوى ژاپون بی آنکه به هيچ يك مشكلاتی برخورد بکمال سرعت و
انتظام اجرا میگردد .
تمام مملکت بر «٢٦٠» «دائرهٔ قرعه» - يعنى مجلس لشكير گيرى منقسم است.
افراد صنف احتیاط سه روز بعد از عطا شدن امر سفر حربی، در دائرهٔ
آلائيكه بآن نسبت دارند خود را برسانند ، واز انجا در هما نروز واگر بسیار
دیر شود روز دیگر بهمه حال به قطعه های عسکریه که مقرر هستند ملحق میشوند.
اما مشکلات یگانه که در سفر جنگ پیش میشود تدارک کردن اسپ و بارگیر است .
چونکه در هر «١٠٠٠» كيلو متروی مربع « ٣٣ » بارگیر میرسد لهذا در مملکت
ژاپون بدرجهٔ کفایت بارگیر پیدا نمیشود .
سفر جنگ، وجمع آورى، وحركات اردوهای ژاپون وروس كه در ينجرب
بوقوع آمده بعدازین در بحث مخصوص آن بصورت مفصل بیان خواهد شد.
§ جمع آورى ، وبر اور دن بخشكه §
جمع آمدن اردوی ژاپون ، یا برای مدافعه مملکت پیش میآیدو آن «حرب
تدافعی» میباشدکه در انحال بجاهای مهم «سوق الجيشی» از روی پلان - یعنی
صحیفه ١٠٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
نقشه جنگ ارکان حربیه سوق ورسانیده میشوند. ویا آنکه برای جنگ بدیگر ممالک میبرایند و آن «حرب تعرضی» میباشد که در اینحال بجاهای لازم ساحلهای مملکت برای سوار شدن به واپورها — یعنی کشتیهای بخاری نقلیه جمع و گرد میآیند. خطهای راه آهن مملکت را محض برای سرعت جمع و گرد آمدن همین دو مسئله ساخته اند .
دسته کشتی های تجارت بحریه ژاپون که « ٩٨٠ » واپور ، و « ١٧١ » کشتی بادبان دار ، و « ٤٠٠٠٠٠ » کشتی ماهیگیران که بقدر سه و نیم ملیون نفوس مردم ماهیگیر دارد . بعد از انکه دسته کشتیهای تجارت بحریه مذکور کشتیهای مددرسان خود را برای دو نمای حرب جدا نماید خوبترین واپورهای پوسته — یعنی داک خود را چنان مهیا و آماده داشته اند که دو فرقه پیاده را با جمله قطار و قافله اش بيك دفعه و يك حركت نقل بدهند .
— وار کردن قطعات عسکریه را به کشتیها یا از يك لنگرگاهی از لنگرگاههای هر یکی از جزیره های موجوده اجرا میشود ، یا از لنگر گاههای متعدد همان جزیره .
در اینسفر حرب سنه « ١٨٩٤ » و « ١٨٩٥ » ، لنگرگاه « هیرو شیما » بندر سوقیات — یعنی عسکر رانی انتخاب شده بود .
سفائن نقلیه در میان هشت روز همگی جمع آمده دو فرقه پیاده را بر میدارند و در میان هشت روز دیگر آنها را بساحل اسیا بر آورده پس میگردند . ولی چون يك لنگرگاه کفایت نمیکند انتخاب کردن یکچند لنگرگاه دیگر نیز لازم دیده شده در هر جزیره لنگرگاههای مخصوص انتخاب ، و از هر یکی از انها دو دو فرقه به کشتیها سوار شده اند .
به اینصورت « ١٢ » فرقه پیاده یعنی « ٢٠٠٠٠٠ » نفر در میان « ١٦ » روز بسا حل « قوره » بیرون بر اورده میتوانستند شد . ولی چون در اینسفر « مانچوری »
صحیفه ۱۰۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
به اینقدر سرعت و چالاکی احتیاج نبود ژاپونها اردوهای خودشانرا به قسمهای مختلفه بدار الحرب سوق و روانه کرده اند که در آینده به تفصیل ازان بیان میشود .
( دو نما )
§ یعنی دسته های کشتی جنگی ژاپون §
دسته های کشتی جنگی ژاپون، دسته های کشتی جنگی انگلیس را برای خود سرمشق گرفته در کم وقت و اندك مدت قوت و جسامت بسیاری پیدا کرده است . ناظر بحریه — یعنی وزیر دریا که امیرال «یاماموتو» نام دارد در المانیا — یعنی در جرمن تحصیل و تعلیم علوم و فنون کرده ولی بغیر از قاعده مکلفیت عسکریه — یعنی اصول عسکرگیری — دیگر در همه چیز اصول و قواعد بحریه انگلیسها را نمونه سرمشق گرفته است . اکثر کشتیهای حربی ژاپون در کارخانه های کشتی سازی انگلستان ساخته شده ، و همه اسلحه و تجهیزات آن نیز انگلیسیست . با وجود اینهم خود ژاپونها در کارخانه های کشتی سازی خودشان نیز کشتی های جنگی بسیار مکمل اسباب میسازند . کارخانه های مکمل «اوزاقا» اثبات کرده که در خصوص همه اسلحه و تجهیزات، ژاپونها از احتیاج اوروپا وارسته و آزاد شده اند . درین دار الصناعه « اوزاقا » لوحه های بسیار بزرگ فولادی برای زره کشتیهای زرهپوش ساخته شده است .
کشتیهای کهنه جنگی که به فیلوی حرب داخل نیست به لیمانها — یعنی بندر گاهای « یوقوزوکا » و «کورا» و «ساسه بو» تقسیم شده است . در زمان اعلان حرب، دسته های کشتی جنگی ژاپون «٦» کشتی بزرگ زرهپوش از صنف درجه اول، و «۲» زرهپوش درجه دوم، که هر يك ازينها از «١٢٥٠٠» تا به «١٥٤٠٠» «تون» بودند که تون وزنیست مخصوص برای کشتیها؛ و «۸» قطعه کشتی قرووا زور زرهپوش بزرگ از درجه اول که یکنوعیست از کشتیهای جنگی ، و «۳» قطعه قرووا زور زرهپوش بزرگ از درجه دوم ، که هر يك ازينها از «۷۷۰۰» تا به
صحيفه ۱۰۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
«۹۹۰۰» تون بودند ؛ و «۹» قطعه قرو وازور كوچك كه از «۲۷۰۰»
تأبه «٤٨٠٠» تون بودند ؛ و «۵» قطعه قرو وازور سيستم قديم ، و «۳»
قطعه (آويزو) كه يکنوعيست از كشتیهای جنگی؛ و (۱) قطعه «آويزوی
طور پيدو» ؛ و «۱۹» قطعه «طور پيدوی بزرگ» كه یکنوعيست از
كشتیهای جنگی؛ و «۱۵» قطعه «طور پيدوی كوچک» كه در بحرهای بزرگ
سير و سفر ميتوانند ؛ و «٤٥» قطعه «طور پيدويی كه بمحافظه و نگهبانی
ساحل مأمور بودند ؛ و «۱۷» واپورتوپ كش سيستم قديم، و «۱۵» قطعه كشتی
محافظ ساحل بميدان محاربه و رزمگاه مقاتله حاضر و آماده نموده بود .
از كشتیهای بزرگ نقليه «۳» قطعه آنرا بحال معاون قرو وازور؛ و «۱» قطعه
آنرا بحال كشتی «قاپلو» - يعنی تلگراف خانه تحت البحر؛ و «۳» كشتی
آنرا بحال خسته خانه تبدیل دادند و باقی آن كه «۸۸» قطعه كشتی نقليه باشد
برای نقل دادن قطعات عسكريه ژاپونرا بخشكه مقرر شده بودند .
این كشتیهای جنگی كه بيان كرديم نظر به طرز ساخت ، و اصول تجهيزات
- يعنی مسلح ساختن - آنها برسه قسم تفريق داده میشوند :
در صنف اول؛ همه كشتیهای بزرگ زرهپوش؛ و قرو وازورهای زرهپوش،
و طوپ كشهای درجه صنف اول؛ و آويزوهای درجه اول داخل ميباشند
که مجموع اینها «۲۰۰۸۰۰» تون حجم گنجایشی را مالك هستند. و همۀ اینها
برآخر ترین سیستمها ساخته شده است. و بهمه لوازمات ، و ضروریاتی که
برای محاربههای بحريه وقت و زمان حاضر بكار است كامل و مهيا ميباشند.
کشتیهای سيستم قديم همه کی در صنف درجه دوم داخلست كه اینها
هم كشتیهای محافظ سواحل ؛ و طوپ كشهای درجه دوم ؛ و همۀ کشتیهای
نقليه ميباشند كه جسامت حجم گنجایشی همۀ آنها «۳۹٤٧۱» تونست ، و
مركب از «۳۲» سفينه میباشند.
صحيفه ۱۰۹ محاربه روس و چاپان جلد اول
سفاین قسم سوم از کشتیهای «طور پيدو» مركب است.
اسلحه و تجهيزات کشتیها
همه سفاين حربیۀ ژاپون ، باطوپهای سریع آتش «آرمسترونغ» و ، تنها کشتیهای سیستم قدیم باطوپهای «کروب» مجهزا ست . کشتیهای بزرگ زرهپوش به چاپ «۳۰» و نيم سانتیمترویی «٤» عدد طوپهای بزرگ و دراز ؛ و «١٤» عدد طوپهای وسط چاپ «١٥» سانتیمترویی، و «۱۲» عدد طوپهای كوچك چاپ «۸» سانتیمترویی ؛ ويكچند طوپهای آتشفشان «٥» نيم سانتیمترویی ؛ و تفنگهای ماشین دار سریع آتش مجهز میباشند .
غیر از کشتیهای طوپ كش دیگر همه سفائن حربیه با تیرهای طور پيدویی كه از زير بحر اندا خته میشود مجهز هستند . کلفتی و سطبرگی لوحه های زره زرهپوشها از «۲۲۹» تا به «٤٥٧» ملیمتر و میباشد .
تقسمات وقت حضر كشتيها
سفاین حربیه ژاپونیها به سه دایره «امیرال» منقسم است که یکی در جنوب «توكيو» در موقع «يوقوشا» ؛ و دیگری در «کورا» نام موقعی که در ساحل دریای داخلی میباشد ؛ وسوم در «ساسه بو» كه نزديك «ناغازاکی» است .
از نقطۀ نظر وظیفه و خدمت ، و از جهت حاضری حرب نیز سفائن مذکوره بدو قسم منقسم میشوند .
قسم اول عبارت از دستۀ سفائن دائمی وسفائن بندرگاه میباشد. دسته های بندرگاه همیشه اوقات به وظیفۀ خريطه — یعنی نقشه گرفتن دریاها، ومطابق كردن و عمل كردن و ديگر وظائف مأمور وموظف میباشند . درهر سال دو دسته کشتی جنگی تعلیم که هر دسته بقوت شش هفت کشتی میباشند ترتیب داده میشود این دسته ها در تمام سال در بندرگاههای ژاپون، وبندرگاههای دیگر ممالک گشت و گذار میکنند . یکی از ین دسته ها محض برای مطابق كردن نقشه های
صحیفه ۱۱۰ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
جنگ دریای ژاپون مامور میباشد.
دستههای که برای تعلیم مخصوص اند در هر بندرگاه از سفائن خود همان بندرگاه ترکیب یافته و به سفائنی که فیلوی دائمی را تشکیل میدهد اصلاً تعلق دار نیست. این کشتیها بخدمتهای دیده بانی، و تعلیم و تربیة نفریهای بحری مأمور و مکلف میباشند.
دستهٔ احتیاط، در بندرگاههای حربی بحالت سفر جنگ هر آن و هر زمان بحرکت آماده و مهیا میباشد که این سفائن، قسم دوم را تشکیل میدهد.
ه خدمت عسکریهٔ بحریه ه
خدمت عسکریه برای افراد بحریه به اینصورتست:
«اول — خدمت موظفه.
«دوم — صنف اول احتیاط.
«سوم — صنف دوم احتیاط.
«چارم — احتیاط قرعه.
در ابتدای سنه «۱۹۰۳» مقدار عساکر بحریه که بالفعل خدمت عسکریه را بجا میآوردند بمعۀ افسران بزرگ و كوچك و دیگر مأمورین «۳۷۶۵۰» نفر بودند. اینمقدار مذکور بقدريك خمس آن افزونی میگیرد.
افرادی که خدمت سلك موظف را كامل كردند به سلك صنف اول احتیاط داخل میشوند. و بعد از انکه پنجسال در انجا خدمت کردند به صنف دوم احتیاط میگذرند. افراد صنف اول و دوم احتیاط در زمان سفر جنگ — یعنی محاربه بقوت دادن افراد صنف موظفه مأمور میباشند. صنف احتیاط قرعه را برای کامل کردن افرادی که در اثنای جنگ ضایع و تلف میشوند بکار میدارند.
از طرف «پارلمنت» — یعنی مجلس حکومت مبلغ «۱۰۰» ملیون (یه ن) — که يك نوع سکه ایست — برای وسعت دادن انشاآت بحریه درسنهٔ «۱۹۰۳» و «۱۹۰۴» داده شده بود. به مبلغ مذکور ساختن «۳» قطعه زرهپوش
صحیفه ۱۱۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
که حجم هر یکی از انها «۱۸۰۰۰» تون بود و بسرعت «۱۸» و نیم میل در ساعتی
رفتار داشتند؛ و «۲» قطعه قرو و از و بحجم پنج پنجهزار تون ؛ و «۳» قطعه
قرو و از و ر بحجم ده ده هزار تون قرار گیر شده بود .
دو قطعه از ین کشتیهای مذکوره الیوم در دستگاههای کشتی سازی انگلستان
در دست کار است . حتی در ینروز ها یکی از انها بسطح بحر هم فرو آورده شده
است. دیگر همه آنها در دستگاههای خود ژاپونیها در دست انشا و ساختن میباشد .
ژاپونها کشتیهای جنگی که در ین محاربه بدست آورده اند آنها را نیز تعمیر و
بعضی را سر از نو انشا کرده قوه بحریه حاضره شانرا بدان افزونی داده اند که انشاءالله
در نهایت جلد دوم این کتاب جدول مخصوصی برای آن ترتیب داده خواهد شد .
ژاپونها تنها بساختن کشتیهای جنگی خود اکتفا نورزیده بساختن دیگر
کشتیها و فروختن آنرا بر دیگر دول نیز تشبث کرده اند . دسته قرو و از ور
دولت المانیا که در اقصای شرق بود تعمیراتیکه در کشتیهایشان لازم میآمد بدستگا
های کشتی سازی ژاپونیها مراجعت میکردند . در خصوص تعمیر کشتهائیکه در
اثنای این حرب بوقوع میآمد دستگاهای کشتی سازی ژاپونیها بهیچ مشکلاتی بر
نخورده بکمال سرعت و چاپکی تعمیر نموده اند .
حالت سفر بر – یعنی حالت سفر حرب کشتیها
برای آوردن وضعیت دسته های کشتیئی جنگیئی را بحالت سفر بر – یعنی سفر
حرب شبکه راههای آهن تمام سواحل که بهمدیگر مربوط است خدمت میکنند
— یعنی نقریهای عسکری بحری را بکمال سرعت به کشتیها میرسانند .
افراد صنفهای احتیاطیه بحریه در اثنای حرب بيك سرعت حیرت افزای جمع
و کرده میآیند در نهایت سنهٔ «۱۹۰۱» نفرتی موجوده احتیاط صنف اول «۷۷»
افسر و «۴۲۷۹» نفر؛ و صنف احتیاط دوم «۱۹۸» افسر و «۱۹۹۱» نفر بودند.
صحیفه ۱۱۲ محاربه روس و جاپان جلد اول
اوصاف عسکریه بحریه
بسببیکه ژاپونها فطرتاً کشتیبان و ملاح میباشند از اثر و افراد عساکر بحریهٔ ژاپون از نخستین درجه عساکر بحریه دنیا شمرده میشود. از اوصاف ممتازه افراد کشتیبانان ژاپون یکی جرات و شجاعت خارق العاده آنها ست. دیگر سکونت و اعتدال فوق العاده آنها ست که در زمان بسیار مشکل و مدهش حرب بصورت فداکارانه و جانسپارانه اجرا مینمایند. ژاپونها به این خواص مقبوله فطرتی خودشان يك تعلیم و تربیه بسیار مکملی را نیز علاوه کرده اند، و تجربه های عملی بسیاری نیز افزوده اند که ازین سبب در فن حرب بحری استاد تمام جهان اگر شمرده شوند جایز و سزاست.
جنرال « یانزون » نابالمانی در حق افراد بحریه ژاپونی چنین میگوید:
«حال و حرکات، و تربیه و انتظام افراد بحریه ژاپون، و رفتار دلاورانه، و نظرهای جسورانه شان بيك دیدن از دیگر افراد بحریه عالم خود را ممتاز و ومستقل يك امتیازی میبخشد!
دسته های کشتی جنگی ژاپون در خصوص تنسیق — یعنی نظم دادن دسته های کشتی جنگی انگلیس را سرمشق گرفته انداز اتو و همه افسران بحرنی ژاپون بزبان انگلیزی تکلم میکنند.
برای توسیع و تکمیل معلومات افسران بحرى يك ( مکتب عالمی بحری ) موجود است. اداره این مکتب بعهده خود ناظر بحریه محول است، و رئیس ارکان حربیه بحریه در این مکتب معلم تدریسات و تطبیقات میباشد. در وقت حاضر رئیس ارکان حربیه بحریه امیرال (ویقونت ایتو) ست که در محاربه گذشته چین در جنگ (یالو) شهرت قهرمانانه جسورانه فوق العاده را حاصل کرده بود.
در (مجلس عالمی حرب) که پیش ازین ذکر شده بود غیر از ناظر بحریه و رئیس ارکان حربیه امیرال (قاباجاما) و بارون (پرايه) نیز بصفت اعضا داخل میباشند.
صحيفه ۱۱۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
٭ روسیه ٭
٭ احوال جغرافیه و تاریخیه ٭
روسیه عبارت از دو قسمت . یکی اوروپائی ، دیگری آسیائی . تنها روسیه اوروپائی ، يك مملكت عظيمه ایست که درصدی پنجاه و نه از قطعه اوروپا را در بر گرفته است. مساحت سطحیه آن (٥) ملیون ، و « ٥١٥ » هزار کیلومتروی مربع ، ونفوسش (١٠٥) مليون ، و [٤٠٠] هزار نفس است.
ممالك اوروپای غربی، در حالتیكه به بسی کوه ها، ودریاها، وپستی و بلند یها عارضه ناكست اما روسیه اوروپائی به عكس آن صاف و هموار و از زمينهاى يك رنگ و يك نسق ميباشد . در ممالك روسیه چنان کوه های بزرگی که شایان دقت باشد موجود نيست . معروف ترين كوه ها در طرف شرق سلسلة ( او رال ) ، و در جنوب سلسلة [ قفقا سيه ] و (کریم ) میباشند که ارتفاع آنها ( ١٥٤٢ ) متروست . در جهت غرب کوه های ( پولونیا ) موجود است . که ارتفاع آن ( ٦١١ ) متروست . در جهت غرب شمالی به بلندی ( ۱۱۲۰ ) مترو کوه های ( فنلاند ) موجود است . اما در درونیهای این مملکت وسیعه هیچ کوهی برخورده نمیشود .
کوه های ( قفقاسیه) بسبب بلندی که دارند با برفها و یخهای دایمی مستور میباشند . حالا نکه در سلسله ( اورال ) که زیاده از ( ٦٠٠ ) فرسخ امتداد یافته است به برفهای ابدی برخورده نمیشود .
با وجودیکه در ممالك وسیعه سلسله کوه های بسیای موجود نیست ،
صحيفه ١١٤ محاربة روس و ژاپان جلد اول
ولى يك شبكه انهار مهمى موجود است كه بعضى ازين نهرها به بحر (بالتيك)
و بعضى به ( بحر سياه ) و بعضى به ( بحر منجمد شمالی ) و بعضى به ( بحر
خزر ) ميريزند .
سواحل موجوده روسيه اگرچه نسبت به مهم بودن ممالك داخليه
آن متناسب نيست اما ممالك روسيه از سه طرف بابحر همجوار ميباشد . از
طرف شمالى با ( بحر منجمد شمالی ) محاطست كه از دريای ( قارا) از جهت
شرق ابتدا كرده در غرب به نقطه «پاس ويژه لف » نهايت مى يابد. در خليج
« چه سقايا » نيم جزيره ( قانين ) و خليج عميق كه « بحر ابيض » و شبه جز
يره ( قولا ) را بوجود آورده عوارض ظاهر و پديدار اين سواحل ( بحر
منجمد شمالی ) را تشكيل داده است. به اين سواحل كه اكثر آن غير مسكون
و همه آن عبارت از سنگلاخها ست تنها در موسم تابستان بعضی كشتيهای
ماهيگران رفت و آمد ميكنند .
از طرف غرب با ( بحر بالتيك ) محاطست كه سواحل آن در جهت شمال
از « طورنه آ » آغاز كرده به (٩٠ مل) نهايت مى يابد. بعضى اقسام اين سواحل
نيز سنگلاخست . و بسى جزيره هاى كوچك و بزرگ ، و خليجهای (فنلا
ند ) و « ريغا » ، و شبه جزيره های ( ئه ستلاند ) و « قورلاند » رادربر
گرفته است . بندر گاه های مشهور اين سواحل « ليباؤ » و ( ريغـــا ) ،
( قرو نشتاد ) ، « ره وال » ، ( ويبورغ ) ، ( هه يسنگ فور ) ، (آبو ) ،
( نيقولايشتاد ) ، « تولابورغ » نام جاها ميباشند .
ساحل « بحر سياه » از جهت جنوب قصبه — ( با توم ) آغاز كرده در
منصب ( نهر طونه) — يعنى در آب ريزش نهر مذكور نهايت مييابد. سواحلی
كه درين بحر است در جهت شرق اگرچه سنگلاخست . اما در جهت ص
کره پست و ريگزار است . و مانند شبه جزيره « کريم » بعضى درآمده كى ها
صحیفه ۱۱۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول
و برامده گیهای مهمی را در بر گرفته است . (باطوم) ، (پوتی) ، «نوو وروس سيسك» ، (يالطا) ، (سيواستيپول) ، «اوده سا» ، (آقکرمان) از بندرگاه های مشهور و معلوم سواحل این دریاست .
هر انقدر که از غرب دوری شود هوای روسیه رفته رفته کسب شدت و برودت میکند . اما در روسیه بسیار بارش نمیشود، غیر از جهتهای قفقاسیه در جهت جنوب شرقی نسبت بجهتهای غربی کمتر باران میشود .
قسم اعظم اهالی روس بدو نسل بزرگ نوع بشر نسبت میگیرند: یکی نسل «آریان» و دیگری نسل (اورال آلتایی) میباشد . آریان ها که از شعبه نسل «اسلاو» هستند در اروپای روسی توطن کرده اند . سلسله اورال آلتایی در آسیای روسی توطن گزین گردیده در انجاتوسع ، و توطن ورزیده اند. در قفقاسیه و حوالی آن بسی قبیله های دیگری که هنوز عناصر آن ها بخوبی معلوم نشده است ، و در طرف (پولونیا) خیلی از اهالی یهود سکناپذیر هستند .
در اراضی وسیعۀ اروپای امپراطوری روس بیشترین همه نسلها ، و قوتاً کترین آنها جنس (اسلاو - روس) میباشد که این سلاله بر سه پارچه تقسیم شده است :
قسم اول : روسهای بزرگ ، دوم : روسهای سفید ، سوم روسهای كوچك میباشد . اما قوم اصلی روسها قسم اولست که گردنهای اینها کوتاه ، رویهای شان پهن، شانه های شان فراخ وقوتناك میباشد . روسهای سفید درجه دوم را تشکیل میدهند که به بعضی اخلاق وعادات از روسهای بزرگ فرق میرسانند .
دیگر اهالی روس از نسل (اورال التایی) میباشند که اینهم بدو شعبه جدا میشوند : یکی (آلتائی آسیایی) ودیگری شعبۀ «اورالین» است که اینها
صحيفه ١١٦
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
در شمالی اوروپای روسی اقامت گزین میباشند ، [ فنلانديان ] ها ، و [ قا
ره لين ] ها در جهت شمالی ، و قبیله های ( ئه ست ) و [ ليو ] در جنوب
سکونت دارند .
قبیله های بسیاری دیگری نیز بنامهای مختلف یاد میشوند که از تذکار
همه آنها صرف نظر کردیم .
ممالك روسیه سر زمین بسیار خوبی نیست چونکه اولاً بسيار سرد و
خنك است ، و زمین های آن همه کثی یکرنگ و يك سان است ، بحر نیز کم
است . اما روسیه بسبب وسعت عظيمۀ مملكت خود يك شهرت و اعتبار عمو مية
حاصل کرده است . با وجود کم بودن چراگاهها ، باز هم در روسیه اسپ ،
گاو ، گوسفند ، بز و دیگر حیوانات اهلبه خانگی بسیار و فراوان است . و
حیوانات وحشیه مانند گرگ ، خرس و غیره نیز بکثرت موجود است .
در ین هیچ شبه نیست که مملکت روسیه برای کشتکاری و زراعت استعداد
خوبی دارد، در صنعت نیز آهسته آهسته رو بترقی نهاده است . کارهای آهن،
فولاد ، مس در روسیه بکمال خوبی اجرا میشود . و در خصوص ساختن
کاغذ و مواد کیمیائی و دیگر چیزها روز بروز ترقی های بزرگی دیده میشود .
یکی از علمای فن ( طبقات الارض ) [ تولا ] نام شخص وسعت و فرا
خی همه ( اراضی کاربونی کی ) — یعنی زمین های زغالی ممالك روسیه را
(٧٧٤٠٠) کيلو متروی مربع نشان میدهد که این اراضی در جهت های
[ او رال ] و ( موسکوا ) و (دون) واقع شده است . روسیه غیر ازین
بسی خزینه های ثروت و سامان مهمی را در زیر زمين مالك میباشد . در
سمت های ( اورال ) کانهای طلا ، پلاتین که معد نیست گران بها بکثرت
موجود است . طرف زمین های قفقاس بمعدنهای نقره ، جهت های (باکو)
بکانهای سرب ، آهن، مس ، و سر چشمه های (پترول ) — يعنی تیل خاك
صحیفه ۱۱۷ محاربة روس و جاپان جلد اول
معروف و مشهور است.
روسیه در خصوص تجارت نیز همچنین ترقی کرده است. اخراجات، یعنی برآمدنیهای مملکتش غله، روغن، مسکه، پنیر، پشم، سند، پترول یعنی تیل گاز، پوستینهای سمور، حیوانات، قماشهای بافتهگی مختلف و دیگر صنعتهای معدنی میباشد. ادخالات، یعنی چیزهای که از خارج به مملکتش داخل میشود عبارت است از ماشینهای بافتهگی و غیره، مواد معدنیه، زغال سنگ و غیره.
امپراطوری روسیه غیر از حکومت (فنلاندیا) ی روسی بر [۵۹] ولایت در اوروپا منقسم است که (٤۹) آن در اوروپای روسی و «۱۰» ولایت آن در (پولونیا) میباشد. در قفقاسیه [۱۱]، و در (سبریا) (۹)، و در آسیای وسطی (۹) ولایت دارد. همه مامورین حکومت باعتبار رتبه بر (١٤) صنف جدا شده است که اینها در سلسلۀ مراتب عسکریه پی هم ترقی میکنند.
ه سبریا ه
برای آنکه در خصوص احوال جغرافیۀ ممالک روسیه معلومات کامله حاصل شود يك کم از احوال «سبریا» بیان کردن لازم است.
این مملکت فراخ و پهنایی که سبریا گفته می شود از جهت شرقی اوروپای روسی تا به بحر محیط كبير يك سر ممتد شده رفته است. و تمام جهت شمالی قطعۀ اسیا را در بر گرفته است. این مملکت از جهت شمال با [بحر منجمد]، از جهت شرق با دریای (بهرنگ) و دریاهای «اوقوچقا» و (ژاپون)؛ از جهت جنوب با ممالک امپراطوری چین، و اسیای وسطای روسی، از جهت غرب با اوروپای روسی هم حدود است. و غیر ازین زمینهای (ماورای
[marginalia text left side]
صحح جلد اول
محرم الحرام ۱۳۲۳
صحیفه ۱۱۸
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
بايقال)، (آمور)، «اوسوری» نیز از ممالک آسیای روسی معدود میباشد.
وسعت و فراخی این اراضی وسیعه (۱۲) ملیون و (۵۱۸) هزار، و [۴۸۹] کیلومتروی مربع است. حالا نکه درینقدر زمینهای فراخ تنها (۵) ملیون، و (۷۳۱) هزار، و (۵۵۰) نفوس بشری موجود است.
در جهت غربی (سیبریا) يك صحرایی بسیار فراخی موجود است که تا به بحر منجمد شمالی ممتد شده میرود. در جهت جنوب غربی، این صحرا پنهان شده بجای آن دامنه های بسیار بلند پر جنگل، و بعد از آن از آسیای مرکزی روسی تابه دریای (بهرنگ) يك سلسله کوه های بسیار بزرگ قائم میشود. بر حدود جنوب غربی به بلندی (٤٥٤٢) مترو کوه (بیلو قا) موجود است که یکی از شعبه های سلسله (آلتای) بزرگ را تشکیل میکند. به سلسله کوه های (مونغول) که آنرا (تانور اولا) میگویند در جهت شمال کوه های (قور غوسکی) انظمام مییابد. در جهت شرقی کوه های (سایانسق) که به بلندی (۳۰۰٤) مترو بشكل نصف دائره بنظر بر میخورد موجود است.
تالاب (بايقال) در جهت شمال تالات (بايقال) به بلندی (۱۵۰۰) مترو کوه (بايقال)، و در جنوب کوه (خامار دابان) موجود است. در جهت جنوب شرقی به بلندی (۲٤٥٠) مترو بسی کوه های دیگر نیز موجود است.
در (سیبریا) نهرهای بسیار بزرگی موجود است که بعضی از آنها تا به (۵۲۰۰) کیلومتر و دراز شده رفته است. اکثر این نهر ها بايك جریان آرا می یکسر بسوی شرق روان میباشند، و زود زود جوش کرده سیلاب میآرند و در سال (۱۸۰) روز و گاهی [۲۹۵] روز بحالت انجماد - یعنی یخ بسته گی میمانند. مشهورترین این نهرها (اوب) و (یه نیسه ی) و (آمور) و (له نا) میباشند. نهرهای بسیاری که بدرجه دوم میباشند
صحیفه ۱۱۹ محاربهٔ روس و چاپان جلد اول
مهمترین آنها به بحر منجمد شمالی، و دریای (بهرنگ) میریزند.
در (سیبریا) تالابها خیلی بسیار است که مهمترین آنها تالاب (بایقال)
میباشد. (خانقا) نام یك تالاب دیگری نیز بر حدود (مانچوری) مو
جود است.
سواحل بحر منجمد شمالی روس به درازی (۱۵۹۰۰) کیلو مترو
میباشد، و در سال (۱۰) ماه یخها فرا گرفته شده است. جهت شرق،
و شرق شمالی این زمین فراخرا خلیج (آنادیر) که در ساحل بحر محیط
است و در سال شش هفت ماه در زیر یخ پنهانست، و بعده شبه جزیره (قا
مچاتقا)، و دریای (بهرنگ) که از دریای (اوقوچقا) جدا شده است
فرا گرفته میباشد.
در زمستانهای در از هوای (سیبریا) خیلی سرد وخنك است این
زمستانها در جاهای موافق و معتدل این سرزمین از ماه اکتوبر تابه آپریل
ـ یعنی از عقرب تا به ثور دوام میورزد. تابستان (سیبریا) اگرچه خیلی
کوتاه است ولی بسیار گرم میباشد.
مسئله ساکن شدن، و وطن گزین گشتن در سیبریا، و ترقی یافتن کار
کانکشی آن سرزمینها بعد از انجام یافتن خط راه آهن (ماورای سیبریا) بافزو
نی و بیشتری آغاز نهاد.
مملکت سیبریا با کانهای طلا، وزغال سنگ، خیلی توانگر است. طلا،
اکثر در حوضه های نهرهای (یه نی سه ی)، (له نا)، (آمور) پیدا
میشود. زغال سنگ، در ولایتهای (ایرتش)، (ایر قوچق)، و (طو
مسق) بفراوانی موجود است. بر درازی راه آهن خط (ماورای سیبریا)
در هفت جا کان زغال سنگ کشف و پیدا شده است.
در جهتهای (آلتای) کشتزارهای بسیاری برای زراعت گندم، و
صحیفه ۱۲۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بسی چراگاههای پر علفی برای حیوانات موجود است. اخراجات ، یعنی اشیای تجارتی که از نفس سیبریا بخارج میبراید اکثر به اروپای روسی میرود، و مهمترین اخراجات سیبریا ماهی ، و چای چین است. مهمترین مرکزهای تجاریه شهر های (ایربیت) و (ایشیم) و (طومسق) و (ایرقوچق) و (یاقوچق) میباشند.
اداره حکومتی سیبریا بر ولایتهای (آمور) و (یاقوچق) و (ماورای بایقال) و (یه نیسه یسق) و (ایرقوچق) و (طوبولسق) و (طومسق) و (ساخالین) منقسم شده است.
احوال تاریخیه سیبریا
در قطعه وسیعه سیبریا که اول باز از طرف ترکها ، و بعد ازان از جانب چنگیزهای تاتاری ، و مغولها ضبط و استیلا شده بود اما روسها نخستین بار در اواخر عصر پانزدهم میلادی داخل شده اند.
روسها اولا از در بندی که در کوههای (اورال) ست و حالا خط راه آهن ماورای سیبریا از ان گذشته است مرور و تجاوز کرد، بحوالی (تی یومن) منتشر شده اند. و در سنه (١٥٥٦) ، (ایوان تریبیل) نام زروس عنوان (سیمیدور سیبریا) را بکر گرفته است.
در سنه (١٥٨٧) شهر (طوبولسق) و در سنه (١٦٠٤) شهر «طومسق» و در سنه (١٦١٨) شهر (یه نی سیه مسق) را بنا کرده اند. و همیشه یکسربسوی شرق روانه شده، و وادی های نهرهای که به بحر منجمد شمالی میریزد، و اطراف تالاب (بایقال) راندریجاً کشف و جستجو کرده ، تا آنکه نهایت کار در سنه (١٦٩٦) روسها به (قامچاتقا) واصل شده اند.
بنا بر معاهده نامه که در سنه ١٦٨٩ با چین دستخط کردند ممالک روس
صحیفه ۱۲۱ محاربه روس و جاپان جلد اول
و چین حد بخشی و از هم جدا گردید. و در همین تاریخ در سیبریای شرقی خیلی
کانهای نقره پیدا شد . سر ازین تاریخ ، و علی الخصوص در زمان ( پتر کبیر )
و (کاترین) دوم معادن ثروت اینسر زمینها روز بروز در ترقی شده كانها بصورت
منتظمه بکار افتادند ، و در کم مدت بسیار ترقی کردند .
نخستین بار تقسیمات ملکیه سیبریا در سنه ( ۱۷۸۳ ) از طرف ( کاترین)
دوم اجرا شده است . در عصر (۱۹) میلادی بسبب كشفيات، و جستجو های
بعضی سیاحها قطعه واسعه سيبريا از جهت معادن خوبتر شناخته شده بود .
روسها از وقتی که به این اقلیم جسیمه قدم نهاده اند یکسره بسوی استقامتهای
جنوب و شرق پیشرفته زمینهای بسیاری از جهت جنوب بدست آوردند ،
و از جهت شرق مانند حوضه آموريك قطعه را از خود کردند . و چون یکچندی
بعد لیمان ، – یعنی لنگرگاه ( ولاد یووستوق ( را بدست آوردند از انوقت
روسیه در ساحل بحر محیط از بهر آینده يك نقطه امان و استنادی برای
خود پیدا نمود .
خط بزرگ راه آهن سیبریا ، ولنگرگاهای
عسکری روسیه در اقصای شرق
دولت روسیه ، در سال پنجاهمین عصر میلادئی گذشته یکسر برای جا بګیر
شدن در ساحل بحر محيط كبير كوشش و اقدام را آغاز نهاد. و بنا بر معاهده که
در سنه ۱۸۵۸ با چین عقد نمود قطعه وسیعه زمینی را که از طرف چپ ساحل
آمور تا به دریا ممتد شده رفته است در زیر تصرف خود در آورد. و باز بر موجب
معاهده که در سنه ۱۸۶۰ در ( پکين ( پایتخت چین امضا نمود قطعه (اوسوری)
را تابه خلیج (پورسیه ت ) ونهر (تومن ( بممالك خودضم وعلاوه نمود.
درین ممالك ساحلیه که نو بدست آورد لنگرگاه ( ولاد یووستوق )
محيفه ۱۲۲ محاربة روس وژاپان جلد اول
در هر خصوص و هر جهت خیلی کار آمدنی ، و مکمل بود. بسبب این لنگرگاه
بحر محیط کبیر با اوروپای روسی ، - یعنی ساحل « بحر محیط کبیر» باساحل بحر
[ بالتيك ] و ساحل بحر سیاه رابطه و یگانگی پیدا کرد . اما راهها ئیکه در
مابین این دو سوا حل بود خیلی نیفتاده ، و از جهت نقطه نظر عسکریه بیکار
مینمود . از بحر بالتيك به ( ولادیوستوق ) از راه بحر رسیدن کار بسیار سنگین
و دشواری بود . چونکه اگر از بحر منجمد شمالی رفته شود بخها و انجماد بحر
مذکور این رفتن را یکقلم محال و غیر ممکن میساخت، و اگر از دریاهای اوروپا
گذشته از راه (کانال سویس) به بحر احمر و بحر محیط هندی و بحر محیط کبیر
و بحر چین و ژاپون به ولادیوستوق رفته شود دوری راه مشکلات عظیمی
در پیش می انداخت . لهذا برای روسها واجب و لازم مینمود که برای محافظة
نفوذ و اقتدار خود را در اقصای شرق ، و ایمن داشتن و نگهبانی کردن اینهمه
اراضی وسیعۀ خود بسرعت و چابكشی تمام يك راه بسیار مفید و کار آمدی
بسازد تا آنکه در وقت لزوم ، عسکر و دیگر حوائج خود را به ولاديو
وستوق برساند .
و این فکر و تصور روس را در باب ساختن راه آهن ، ترقیهای روز
افزون ، و تقدمات گوناگون دولت ژاپون ، و برخلاف آن روز بروز تنزل
کردن و پس ماندن دولت چین بیشتر قوت ، و افزونتر سرعت بخشیده در باب
کشیدن خط راه آهن ماورای سیبریا آغاز و اقدام نمود .
( خط ماو رای سیبریا )
این فکر ساختن راه آهن را در درونهای ممالك سيبريا روسها از بسيار
وقتها در سر میپرورانیدند . حتی در سنة ۱۸۵۷ تمدید دادن اینچنين يك
خطی را خیال کرده بودند . اما مسئلۀ وجوب ولزوم آن در تاریخ ۱۸۸۲
در زمان ( آلکساندر ( سوم بمیدان مذاکره و مشاوره گذاشته شده است .
صحیفه ۱۲۳
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
بعضی از رجال حکومت میگفتند که هنوز برای کشیده شدن اینچنین خط لزومی دیده نمیشود، و بعضی میگفتند که قوه مالیه روسیه انجام چنین امر عظیمی کفایت نمیکند. و کسانی اصلاح کردن و پاک نمودن راه های نهرها را تفکر نموده حوضهٔ نهر (اوبی) را بواسطهٔ یک کانالی به حوضهٔ نهر (یه نی سه ه) رسانیدن را تصور کردند که بواسطهٔ آن در نهرها کشتی ها برانند و به داخل سیبریا درایند. ولی بموسم زمستان چون هفت هشتماه این نهرها یخ بسته و منجمد میماند این فکر و تصور را لغو میساخت. تا آنکه در سنه ۱۸۹۱ فکر و تصور (زار) -- یعنی امپراطور روس غلبه کرده بعد از نه سال تردد بر فرش نمودن راه آهن را بر خط کبیر سیبریا امر و قرار قطعی داده شد. این امر (زار) در (۱۸) ماه مایس که مطابق برج جوز است بواسطهٔ (چاروویچ) که در سیاحت بود در شهر (ولادیووستوق) که نقطهٔ منتهای خط مذکور میباشد رسماً اعلان و اشتهار گردید.
اما در عقب این اعلان و اشتهار مشکلات مالیه رونما گردید. در سنه ۱۸۹۲ برای ساختن خط عظیم ماورای سیبریا تنها يك ملیون (روبله) که یکنوع سکه روسیست مخصص ومقرر گردید. حال آنکه به اینقدر مبلغ جزوی پیش رفتن اینچنین کار بزرگ کلی به انتظار کشیدن سالهای بیشماری موقوف بود. درین اثنا برای نظارت و نگرانی امور ساختن، و اسبابهای کار راه را تدارک كردن يك مجلسی تشکیل یافت که همهٔ اعضای این مجلس از اعضای شورای حکومت بودند.
در (۱۳) ماه اوکتوبر که مطابق برج عقرب است ناظر مالیهٔ نويك یاد آوری نامه بسیار مفصلی در باب کشیده شدن خط کبیر راه آهن سیبریا بر هیئت مجلس بر خواند که این یادآوری نامه آنقدر مؤثر و مفید و خوب نوشته شده بود، و آنقدر تفصیلات فائده مندی برای منافع این راه، و پلان -- یعنی
صحیفه ۱٢٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
=========================
نقشهٔ ساختن آن با فکرهای سیاسی، و دلایل فنی بهم مزج کرده بود كه يك نسخهٔ نادرهٔ قیمتداری شمرده میشود .
ازین یاد آوری نامه چنان معلوم میشد که از ساختن خط کبیر راه آهن سیبریا منافع و فوائد عظیمی در راه مدنیت ، و ترقی صنعت و تجارت آنسر زمینهای فراخ بروی کار خواهد آمد، و بسیاری از معادن طلا و غیره بواسطهٔ تمدید یافتن خط راه آهن پیش از پیش رونق و منفعت بخش خواهد گردید ، و بسیاری از مردم فقیر و غریبی که در اروپای روسی نمی گنجند در انسر زمینها رفته بزراعت و کار و کسب میکوشند، و موجب رفاه حال آنها و آبادی آنسرزمینها میشود ، و تنها برای روسیه نی بلکه برای تمام عالم تجارت سر از نو راهها و بندرها پیدا خواهد شد ، و بواسطهٔ اینخط در میان حکومتهای عالم مناسبات و مرابطات بسیار خوبی سر از نو آشکار خواهد گردید ، والحاصل در تاریخ ملل يك دور نو ترقی و صلاحیت پدیدار خواهد شد .
از بیان نامهٔ ناظر مالیهٔ مذکور اینهم ظاهر میشد که این خط کبیر راه آهن بسببی که زمینهای فراخ اسیای روسی را به مرکز حکومت امپراطوری روسیه در اروپا وصل و ربط میدهد از نقطهٔ نظر سوق الجیش عسکری نيز يك قیمت عظيمهٔ را مالك است .
درين ياد آوری نامه ، ناظر مذکور ضمناً اینرا نیز بیاد میداد که اگر يك مانعی پیش نشود رفته رفته این خط را از يك قسمی از ممالك چین نیز در گذرانیده بکنار بحر خالی از یخ خواهد رسانید .
این خط کبیر تخمیناً يك راهی بدرازی ( ۹۰۰۰ ) کیلومترو تشکیل میکرد که ازینمقدار همان قسمی که تابه حوضهٔ نهر ( یه نی سه ی ) میباشد برای فرش کردن راه آهن خیلی موافق و سهولت بخش است . اما دیگر قسمهای آن تابه وادیهای ( آمور ) و ( اوسوری ) بسیار سخت و دشوار است ، لهذا
صحيفه ١٢٥ محاربة روس و جاپان جلد اول
ناظر مالیه برای در از نشدن کار ، ساختن و برداشتن راه آهن را بر سه قسم تقسیم کرده از هر قسم جدا جدا بکار آغاز نهاد . این سه نقطه های مختلف عبارت است از (زلاتوست) که قسم غربیست . و (اومسق) که قسم مرکزی است . و (ولادیووستوق) که قسم منتهای شرقیست ازین سه نقطه بیکبارگی کار را شروع نمودند . اما در خصوص مالیه سبب بسیار مشکلات، و بحران گردید . لهذا ناظره ماليه بنام (مجلس خط راه آهن سيبريا) يك مجلسی تشکیل نمود و برای چارۀ جستجوی تدارک کردن وجهیکه برای اینکار بکار است افتادند. همین امپراطور حالایی که در انوقت ـ «چار و ویچ» ـ يعنى وليعهد بود بریاستی این مجلس مقرر گردید . اما با وجود آنهم کسی که در خصوص تدارک مصارفات و دیگر خصوصات سعیها و اقدامهای فوق العاده اجرا مینمود همانا خود ناظر ماليه مذکور بود.
در « ١ » اکتوبر که مطابق برج عقربست سنه ١٨٩٤ وقتی که امپراطور الکساندر سوم وفات میکرد مبلغ « ۸۷ » ملیون روبله برای خط راه آهن سیبریا صرف شده بود ، و « ۱۳۲۸ » فرسخ با خط راه آهن فرش شده بود .
این امپراطور نو جناب «نیقولای ادوم» چون جلوس نمود باز هم ریاست مجلس راه آهن را ترک نکرده در « ٣٠ » نومبرسنه ١٨٩٤ که مطابق برج قوس است امپراطور مشاراليه يك بياننامه نشر و اعلان نمود که درین بیاننامه اظهار کرده بود که آرزوی یگانه شان همینست كه يك آن اولتر اتمام یافتن راه آهن مذکور را بچشم خود ببینند . بنابرین مجلس ساختن راه آهن شب و روز بسعی و کوشش اقدام و ثبات ورزيده، وهمه موانع و مشکلات را بر طرف کرده ، و به بسی حادثات و واقعاتی که پیش آمد پروا نکرده، بلا فاصله متمادياً در باب تمدید کردن خط مذکور دوام ورزیدند .
صحیفه ١٢٦ محاربة روس و چاپان جلد اول
در سنهٔ ١٨٩٩ قسمهای آخرین خط مذکور ـ یعنی از یکجهت از « ولاد یووستوق » تابه « قاباور نقا » ، و از دیگر جهت از « زلا توست » تابه « ایر قوچق » بدرجهٔ کفایت ساخته شده بود . قسم مرکز در دنبال باقی مانده بود . درینجا بعضی مشکلاتی که هیچ بخیال و خاطر نمیگذشت پیش آمد . مثلا در سنهٔ ١٨٩٧ خط راه آهن ماورای « بایقال » در زیر سیلانها بماند که بصدها فرسخ مسافه که خط راه آهن بران ساخته شده بود رخنه دار و صدمه یاب گردید . برای تمدید راه آهن را در جوار تالاب بایقال چند بار نقشه های مهندسین تغییر و تبدیل یافت .
درین اثنا مابین دولتین روس و چین يك دوستی و موافقتی حاصل آمده روسها بر حق تمدید خط راه آهن را در «مانچوری» از چین بدست آوردند ، و همه کارهای دیگر طرفها را گذاشته به تمدید همین خط صرف سعی و اهتمام ورزیدند .
والحاصل در سنهٔ ١٨٩١ در « ١٠ » ماه کانون ثانی ـ یعنی برج دلو اول قطار شمندوفر ـ یعنی ریل از حدود چین گذشته به استاسیون ـ یعنی استیشن « مانچوری » بصورت منتظم آمد و شد را بنا نهاد .
بغیر از راه آهن چین شرقی خط جسیم سیبریا با تمام اقسام مکملهٔ آن به « ٥٦٢ » نیم ملیون روبله که هر ملیون ده لك است ساخته شده است . سرچشمهٔ که این همه بارگران را بدوش تحمل بکشید همانا خزینهٔ دولت بود . درزیر بار این همه مصرف عظیم تزلزل نیافتن خزینهٔ دولت خیلی محال مینمود ، ولی مهارت و ذکاوتی که ناظر مالیه درینراه بکار برده حقیقتاً شایان حیرتست .
از تمام یافتن این خط ماورای سیبریا که از بهر وسعت دادن ملك نی ، بلکه از نقطهٔ نظر سوق الجیش ساخته شده بود خیلی نتیجه های خوب و درخشانی
صحیفه ۱۲۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
حاصل آمد. باین سبب مسئله ساکن شدن وتوطن نمودن درقطعه سیبریا بصورت دهشتناکی پیشرفت گرفت . در سنه ۱۸۹۶ تقریباً «۲۰۰۰۰۰» نفس در سیبریا آمده سکونت پذیر گشتند .
بعد از تاریخ مذکور یومآ فیوماً در نفوس سیبریا تزاید و افزونی فوق العاده رونما گردیده چنان تخمین میشد که بقدر دو مثل اول نفوس قدیمه که در زمان امپراطور سابق داشت مالك گردد .
بسبب بسیاری سکونت کنندگان ، و وطن گزینان نو در امور تجارتی ، و دیگر منافع آبادی قطعه وسیعه مذکور بسی ترقیهای بزرگ بزرگی پدیدار آمد . معدنهای سنگهای ذیقیمت ، ودیگرکانهای پر ثروت، و پوستینهای گرانبهای مملکت دگرگونه رواج و رغبت پیدا کرد .
بمجردیکهبه تمدید خط راه آهن ماورای سیبریا ابتدا شد از راه دریا نیز بسواحل اراضی آمور و غیره خیلی مهاجرین روسیه به آمدن آغاز نهادند ، ورفته رفته اینها آنقدر کثرت گرفتند که سواحل مذکوره و لنگرگاه ولادیو وستوق برای مناقلات تجاریه ، و آمد و شد نفوس کفایت نمیکرد . چونکه لنگرگاه ولادیووستوق که سال بسال معاملات تجاریه او. روز افزونی میدارد در سال چهارماه بايك طبقه بسیار کلفت یخ پوشیده و پنهان میماند .
بنابرین حکومت روسیه چشم خودرابسوی سواحل بیيخ «قوره » ، و«مانچوری » بدوخت . اما افسوس که اين يك راهیچ بخاطر نیاورده بود که بر ان سواحل بیيخ يك دولت دیگری که از سی سال باینطرف بصورت خارق العاده کسب ترقی و عظمت میکند نیز از بسیار وقتست که نظر دوخته است !
بلی، روسیه این را هیچ بخاطر نیاورده بود که اگر بر چنین کار اقدام نماید در داخل منطقه تاثیر و نفوذ دولت ژاپون آتش نفس خواهد افتاد !!
هرگاه به اسباب حربیه ، واحوال زندهگانی ، وطبیعت اهالی این
صحفه ۱۲۸ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
مملکت يك علم آوری کاملی میداشت میبایست که دولت روسیه ازین مدبرانه تر و
احتیاط کارانه تر حرکت میکرد !
دیگر اینکه روسها اینرا نیز بخوبی نیندیشیده بودند که در حوالی مذکوره
آثار عمران خیلی کمست، و وضعیت عسکر را نی بسبب موانع عدیده خیلی
بمشکلات می افتد ، و خط مواصلات با اوروپا خیلی زحمات و مشقات در پیش
دارد . و از دیگر طرف بسوی حال و قوت خصم خود بنظر بیقیدی و
بی پروایی دیده بخوبی بر حال و وضع حربی و سر چشمه های عسکری او
تامل نکرده بود .
دولت ژاپون برای نفوس زایده خود این سواحل را که در پیش روی
جزیره های شان افتاده لایقتر و مناسبتر میدیدند . و بسبب حق جنسیت،
و همسایگی ، خودشانرا از روسها باو باراولتر وذی حقتر میشمردند ، و
از همین بود که میخواستند از روسها بیشتر در انجاها یکجای متین، و موضع
امینی بدست آرند، و برای همین مقصد در سنه ۱۸۹۴ بسبب بهانه قوره با چین
بحرب آغاز نهاد ، وبکمال سرعت وشدت خصم خود را مغلوب نموده نیم
جزیره « لیالوتونغ » ولنگرگاه « پور آرتور » ، و « تالیه ن وان » رادر زیر
تصرف ملکیت خود آوردن میخواست .
امادر همین اثنا روسیه همسایه خود را شناخت که چه همسایه مدهشیست!
ودانست که امید و تصورات او از دست این رقیب تهلکه ناك او در زیر تهلکه
خواهد افتاد . و ازانرو دولت فرانسه و المانیارا با خود یا رودمسازساخته
ژاپونیارا مجبور نمودندکه از ثمره های بسیار قیمتدار این مظفریت های خود
صرف نظر و چشم پوشی کنند .
به اینهم اکتفا نکرده بعد از چند ماهی که دولت المانیا لنگرگاه «کیا ئو
چو» را در زیر تصرف خود درا ورد، روسهالنگرگاهای « پور آرتور»
صحیفه ۱۲۹ محاربه روس و جاپان جلد اول
و (تالیه نوان) را به اجاره گرفته با خط راه آهن ماورای مانچوری به
سیبریا مربوط و متصل نموده است.
کیفیت استیلای اقصای شرق از طرف روسیه
مسئله استیلای روسیه بر اقصای شرق بصورت بسیار عجیبی بوقوع
آمده است :
چنانچه بی آنکه آرزو و معلومات حکومت مرکزیه روسیه بوده باشد،
اراضی وسیعه آمور اقصای شرق ، و سواحل مهمی که بر کنار بحر ژاپون
بود بسایه جسارت فوق العاده و همت دلاورانه دو شخص روسی بممالک
روسیه ضم و ملحق گردید .
ازین دو شخص یکی (قونت موراو یه ف) بود که در سنه ۱۸۴۷ بوالیگری
سیبریا تعیین شده بود . دیگری (نه وه لسکی) نام شخصی بود که در همان
تاریخ به افسری ، (بایقال) نام کشتی نقلیه مقرر شده بود . بنام هر یکی از
ین دو شخص هیکلها — یعنی مجسمه های یادگاری در (خاباروفسق) ولایت
آمور ، ولنگرگاه (ولادیووستوق) برپا کرده شده است .
یکسال پیش از والی شدن (موراویه ف) ، (قسطنطین) نام يك کشتی
جنگی روس بجستجوی پیدا کردن منصب — یعنی آبریزش نهر آمور مأمور
شده بود . اما این کشتی منصب نهر مذکور را نیافت. و کپتان کشتی مذکور
بنابر راپورتی که بواسطه ناظر خارجیه آنوقت به (چارنیقولا) عرض و
تقدیم نموده بود چنان دانستانده بود که منصب نهر مذکور بسببی که برای
دخول کشتیها غیر مساعد است هیچ منفعت و قیمتی برای روسیه ندارد . و
ازین بود که دولت روسیه آن اراضی محصولدار را بنابرین راپورت بچین وا
گذار گردید .
اما بعد از ان (موراویه ف) باز بضم و ملحق ساختن این قطعه جسیمه
صحيفه ۱۳۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
را بممالك روسیه موفق و کامیاب گردید . اما در بخصوص کسیکه با او دستیاری
و مدد رسانی کرده ، همان کپتان «نه ولسکی» بود . این افسر غیرتمند که در يك
واپور نقلیه روسیه به کپتانی مأمور شده بود نیاز و استرحام کرده بود که او را
بر جستجوی منصب نهر آمور اذن و رخصت داده شود ، و چون رخصت
حاصل نتوانست که در سر خود واپور خود را به بسی خطرها و تهلکه ها انداخته
بگذشتن از آبنای بسیار تنگی که در مابین جزیره (ساخالین ) و ساحل شرقی
سیبریاست تشبث و اقدام نمود، و باینصورت بداخل شدن در مدخل منصب
نهر مذکور کامیاب آمد . و اینرانیز کشف و اثبات نمود که جزیره (ساخالین) چنا
نچه گمان شده بود که با خشکه متصل است نی، بلکه بايك آبنای تنگی از ساحل سیبریا
جدا شده جزیره مستقلی میباشد. والحاصل کشتی یا يقال بعد از سه ماه دور و
سیاحت در (۱۰) ماه ستمبر مصادف برج میزان بلنگرگاه ( آیان ) مواصلت کرده
از طرف (موراویهف) در نجا استقبال شدو (نه ولسکی) همه نتیجه های سیاحت
خود را به او بیان نمود .
اگر چه بر را پورت کپتان (وه نه ولسکی) در پترسبورغ اعتماد نکردند لکن
باوجود آنهم خود او را بکپتانی درجه صنف اول برای بناكردن يك منزلگاه
زمستانی در کنار نهر مذکور مقرر نموده به آنسمت روانه نمودند . (نه ولسکی )
درینبار باز همۀ بازخواست را بگردن گرفته با يك کشتی كوچك و شش نفر طایفه
به نهر آمور درآمده ، در کنار نهر مذکور و در اراضی چین موقع (نیقولا یه
وسك ) را بنانمود . و در (۱) ماه آغستوس مطابق برج سنبله سنة (۱۸۵۰ )
در حالتیکه مردمان بومی آنجا نیز حاضر بودند بیرق دولتی روسیه را بر
افراشت . و سر از انروز آن اراضی وسیعه در زیر تصرف دولت روسیه درآمده،
و هیئت تجاریه سفریه در انجا فرستاده شد، و مهاجرین بسیاری از روس در انجا
فرستاده شده ، و معدنهای بسیاری از زغال سنگ در انحوالی پیدا شده مملکت
صحیفه ۱۳۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مذکور رسماً در ذیل ممالک روسیه داخل گردید .
امروز روز نفوس ولایت (آمور) (۱۲۰،۳۶۰) و نفوس ولایت ساحل (۲۲۳،۳۳۶) نفوسست . و مساحه سطحیه آن هر دو ولایت از یکی (٤٤٧،٦٦٧) و از دیگری (١٠٨٥٤،٣٥٣) کیلومتروی مربع میباشد که اینقدر نفوس بر اینقدر اراضی هیچ بسیاری ندارد .
٭ لنگرگاه پور آرتور ٭
معلومات و تفصیلاتی که در باب این شهر مهم درینجا بیان میکنیم تنها منحصر بر احوال جغرافیه و عمومیه آنست، ولی از تسلیحات، و تجهیزات و استحکامات آن در جلد دوم اینکتاب در فصل مخصوص آن بحث و بیان خواهیم نمود .
این قلعه حالایی (پور آرتور) يك آغاز بسیار عجیبی دارد. چنانچه پیش از «۵۰» سال در هيچيك خريطه - يعنی نقشه جغرافی «پور آرتور» نام یکجایی موجود نبود. بلکه درینجاه لی یوشونقو نام يك قريه كوچك چین موجود بود .
در سنه «۱۸۵۸» « آلژرین » نام يك كشتی انگلیسی، که تا به آنوقت هيچ کشتی اوروپایی درینجاننیامده بود آمده لنگر انداخت. نام کپتان کشتی «آلژرین» « آرتور » بود . لهذا از همانروز این بندر كوچك بنام کپتان کشتی مذکور یاد شده بنام ( پور آرتور ) در نقشه ها مقید و ثبت گردید .
اما قیمت عسکریه، و اهمیت سوق الجیشیه این بندر كوچك بعد از بسیار زمانها از طرف ( لی هونغ چانغ ) نام سردار چینی قدرشناسایی شده بود. و چون بحقیقت نظر کرده شود همچنیست که این لنگرگاه خیلی قیمت عسکریه را مالك و دارا میباشد. شهر پور آرتور در منتهای جنوبی شبه جزیره «لیااوتونغ» در خلیج «په چیلی» واقع شده يك خلیج و لنگرگاه بسیار مهمی میباشد در مابین «پور آرتور» و ساحل شمالی ایالت (شانتونغ) فراخی این آبنای دریایی بقدر (۸۸) کیلومترو میباشد ، ولیکن زیاده از نیم این آبنا — یعنی بقدر (٥٥) کیلومترو
آن با بعضی جزیره های كوچك كه برای كشتیهای كوچك ملجاء شده میتواند پیوسته شده است. بناءً عليه وسعت و فراخی آبنایی كه جنوب شبه جزیره ـ (قووانتونغ) را احاطه كرده از ٣٢ كیلومتر و بیشتر نیست . اینست كه (پور آرتور) برین (کانال) یا آبنا تماماً حاكم و ناظر میباشد .
در جهت شرق این شبه جزیره (قووانتونغ) خليج (قوره) پدیدار و آشكار میگردد . لهذا (پور آرتور) بر تمام حوالئی بحریه نه آبهای آنها سواحل چین ، قوره ، ژاپونرا احاطه كرده است حكمفرما می باشد .
غیر ازین منافع سوق الجیشیه كه گفتیم ، این شهر «پور آرتور» از سبب فن «طپوغرافیه» ـ یعنی علمی كه از پستی ، و بلندی و دیگر عارضه های یكقطعه زمین بحث میراند ـ نیز خیلی فوائد مهمه را شامل میباشد. چونكه اولا در وسط شهر يك كول بحری دارد كه عرض آن «٣٠٠» متر و ، و طول آن ١٠٠٠ مترو میآید و مدخل این كول بحری بيك حولی چوكات مانندی كه از هر دو طرف آن باتپه های بلند بلندی پیچیده شده است با بحر متصل میشود . پس برای تشکیل دادن و بعمل آوردن يك لیمان حربی ـ یعنی لنگرگاه جنگی آیا بهتر ازین جای و خوشتر ازین موقعی تصور میشود ؟
عمق این مدخل از ٧ تابه ٨ مترو می آید اما هر چه كه به بحر نزدیكتر میشود عمقش افزونی میگیرد . در بیرون مدخل این جوی بحرى يك ليمان خارجی ـ یعنی لنگرگاه بیرونی ، موجود است كه این لنگرگاه از ٨ تابه ١٣ متر عمق دارد، و هر طرف آن با تپه های ساحل محفوظ و مأمون میباشد . لهذا برای لنگر انداز شدن كشتیها خیلی موافق و كار آمدنى يك ليما نیست .
«پور آرتور» بر دو قسم تقسیم شده است كه یكی شهر اساس نهاده چینیها ، و دیگری بعد از مستولی شدن روسها بنا كرده روسهاست . كه در بسیار كم مدت خیلی ترقی و آبادی یافته است. چیزیکه در پور آرتور نیست آب است . اگر چه
صحیفه ۱۳۳ محاربة روس و جاپان جلد اول
«لون» نام يك جويى ازميان شهر در گذر است اماچون آب این جوی برای نو شیدن صالح نیست، و هنوز ماشینهای تقطیر ـ یعنی ماشینهایی که آب ناگوار را گوارا سازدکامل نشده است از انرو چند بارمرضهای وبا، وهیضه، و پیجش در «پورآرتور» پیش شده است.
بهرصورت درین زمانهای آخر «لی هونغ چانغ» نام سردارچينى قدرو قیمت عسکرتی این بندرگاه را شناخته برای مدافعهٔ ولایت «پهچیلی» خیلی لازم وذی قیمت دانست.
اینشهر بقدر «۴۰۰۰۰» نفوس داردکه قسم مهم آنرا چینیها وژاپونیها تشکیل میدهد. در «۳۸» درجهٔ (۴۸) دقیقه عرض شمالی و(۱۱۹) درجه طول شرقی واقعست. اگرچه درخصوص تجارت بسیار پیش نرفته ولی (پورآرتور) مهمترین شهرهای عسکری همهٔ دنیا شمر ده میشود.
بخت و طالع اینشهر که هنوز بسن نوجوا نیست بسیار عجیب، ونایکدرجه خیلی الم انگیز است. در سنهٔ «۱۸۸۴» محاربهٔ که درمابین «چین ـ فرانسه» بوقوع آمداميرال«کوربهٔ» فرانسوی همهٔ قیمت واهمیت این استحکام، یعنی سنگر طبیعی قدرتی راشناخته خواست که هدف یگانه فیلو ـ یعنی دستهٔ کشتیهای جنگی خودهمین لنگرگاه مهم را بسازد. اما حکومت فرانسه باین راضی نشد. حالا نکه این قدرشناسی فرانسویان قیمت واهمیت «پورآرتور» رادر نظرچینیان مکشوف نمود. وبنابر سعی وتشویق (لى هونغ چانغ) مشهور دولت چین شهر مذکور را خواست که بحال يك بندرگاه حربى بسيار متين ومکملى درآرد. لهذا (هانه کن)نام کرنيل استحکام (پروسیایی) را آورده استحکام ـ یعنی سنگرهای سواحل شهر مذکور را بنا نمود. واستحکامات جهت خشکهٔ آنرابواسطهٔ مهندسین فرانسه وی. وانگریزی بساختند..
بنای محکمیی اینشهر در سنهٔ (۱۸۸۰) آغاز نهاده، و برای مصارف ساختن آن نیز مبالغ بسیار جسيمی مخصص گردیده است، ولی وااسفا که تا بهنگام محاربهٔ
صحیفه ١٣٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
( چین و ژاپون ) بدرجه مکملیتی که تصور شده بود واصل نشده است خلاصه وقایع حرب ( چین - وژاپون ) را در دیگر فصلهای آینده این کتاب ذکر خواهیم کرد اما درینجا بصورت اجمالی از سقوط نمودن - یعنی ضبط و گرفته شدن (پور آرتور) که در اثنای محاربه مذکور بوقوع آمده است بکقدر بیان میکنیم:
در سنه (١٨٩٤) در (٢٤) ماه اکتوبر مصادف برج عقرب جنرال (اویاما)ی ژاپونی با (٣) لوای پیاده، و (٣٦) توپ سنگین که جمعاً (٢٥٠٠٠) نفری بود در خلیج (که ر) بخشکی برآمد . و در (٦) اکتوبر مصادف برج قوس اولاً موقع [ کینجو ] و بعد ازان (تالیه ن وان) را ضبط و تسخیر نموده از « ١٥» ماه مذکور تا به ( ١٩ ) آن بر [پور آرتور] که « ١٥٠٠٠ » عسکر نیم معلم ، و نیم منتظم در ان بود بحرکات حربیه آغاز نهادند. يك هجوم و یورش جبری و قهری بسیار کوتاهی از طرف ژاپونها بر قلعه مذکور بوقوع آمد . بعد از يك محاربه توپچی شدید سنگرهای بسیار محکمی که بر خط اصلی هجوم بود در ٢١ ماه از طرف ژاپونها ضبط و تسخیر گردید . درینمحاربه کشتی های جنگی ژاپون هیچ اشتراك ننموده است .
وقتیکه دولتهای روسیه ، فرانسه ، المانیا اتفاق کرده (پور آرتور) باز بچین دادند دولت چین بچنان حالی نبود که استحکامات نیم کاره سواحل (پور آرتور) را تکمیل نماید، واز انرو یکچند سال هیچ چیزی نساختند . تا آنکه درسنهٔ ١٨٩٨ دولت روسیه (پور آرتور) وهمه شبه جزیره (لیاوتونغ) را از دولت چین به اجاره گرفت. و در زیرکوماندای امیرال ( ده باسوف ) يك يك دسته کشتی جنگی روس آمده شهر هزار سما در زیر تصرف ملکیت خود درآورد.
(پور آرتور) برای روسیه دو اهمیت عظیمه را مالك بود كه یكی سیاسی ، ودیگری عسکری بود . اهمیت سیاسی آن این بود که شهر مذکور برای قطعه (مانچوری) که روسها خیال تصرف آنرا داشتند، و هنوز از قوه بفعل نیاورده
صحیفه ۱۳۵ محاربه روس و جاپان جلد اول
بودند يك تکیه گاه بسیار فائده مند مکملی تشکیل میداد . واهمیت عسکری آن این بود که برای دسته های کشتی جنگی روس يك (اس الحرکات) بسیار متین ومفیدی بعمل می آورد که این اس الحرکات در هر موسم از یخم خالی بود.
پیش از انکه (پور آرتور) از طرف روسها ضبط وتسخیر شود قسم اعظم کشتیهای جنگی روس که در اقصای شرق بود در خلیج (ناغاراکشی) ژاپونیا زمستان خود را بسر میآوردند. حتی در ساحل خلیج مذکوريك قریه کوچکی بنام (اینورا) نیز بنا نموده بودند. والحاصل لنگرگاه (ولادیووستوق) برای احتیاجات دسته کشتیهای جنگی اقصای شرق روس کفایت نمیکرد حالا تک بندرگاه (پور آرتور) در همه باب برای دسته های کشتی جنگی مذکور خیلی مناسب وموافق بود.
لنگرگاه [پور آرتور] بمجردیکه بدست روسها درآمد [نظارت بحریه] روس درینباب این قرارداد را تحریر نمود.
میباید که هريك از «ولادیووستوق» و «پور آرتور» جدا جدا دو بندرگاه حربی مستقل شمرده شود. چونکه فائده ایندو بندرگاه بیکدیگر شان بهیچصورت نمیرسد. «پور آرتور» بهمین حالیکه امروزه روز دارد برای کشتیهای جنگی ما يك ملجأ ومأوای محفوظ وامینی شمرده نمیشود. لهذا لازم وواجب است که بدون قید و شرط بندرگاه «پور آرتور» را بيك حالتی در آریم که خیلی قوتناك ومتين يك «اس الحرکاتی» برای دسته های کشتی های ما بشود ودرباب سعی و کوشش بلیغ ورزیم.
بنا برین قرارداد دولت روسیه مصارف عظیمه اختیار کرده ويك فعالیت بزرگی اجرا نموده از یکطرف به بنای محکم کردن استحکامات، واز دیگر طرف به اصلاح کردن بندرگاه صرف همت وغیرت ورزیدند، و برای بوجود آوردن يك بندرگاه مستحکم حربی از صنف درجه اول هر آنچیزیکه لازم می آمده را حاضر و آماده نمودند.
مبلغ که برای محکم کردن استحکامات خشکه و بحرانی «پور آرتور» صرف گردیده از «١٢» ملیون طلا تجاوز نموده است. اما با وجود آنهم در اثنای اعلان حرب ناگهانی ژاپون بعضی ازین استحکامات هنوز تمام نشده بود.
تنها برای بندرگاه غیر مستحکم و بزرگ «دالنی» بقدر «١٠٠» صد ملیون روبله صرف شده بود. حالا نکه بندرگاه «دالنی» درینمحاربه بجز اینکه ای ژاپونها فوائد عظیمی برسانید. پور آرتور هیچ منفعتی از و ندید.
نظار بقول خود روسها بندرگاه «پور آرتور» گنجایش «١٠» قطعه سفینه های بزرگ را دارد. هرگاه مدخل بندرگاه ، و اطراف آن بخو بصورت کار شود، و خوب پاک گردد همۀ يك دوغما - یعنی يك اردوی دسته های کشتیهای جنگی در ان بخوبی میگنجد.
بندرگاه صنعتی طرف شرقی که چینیها آنرا بوجود آورده اند در زمان جذر به پنج متر فرو میآید که ازانسبب برای کشتیهای بزرگ قابل استعمال نیست. بندرگاه طرف غربی نیز چون خیلی نرم و پر ریگست در زمان جذر سرا سر خشك میشود. تنها در نزدیکی شبه جزیرۀ «پلنگ» بنام «بندرگاه داخلی» يك جایی موجود است که درینجا کشتهای بزرگ بلامانع درآمده میتوانند.
یکی از سببهای بزرگ ضعفیت بندرگاه «پور آرتور» تنگی، و ریگزارئی مدخل آنست که اینمسئله دخول و خروج کشتیها را خیلی دشوار میسازد ، و بخلاف آن برای کشتیهای دشمن که بندرگاه را در زیر محاصره بگیرد بسیار فواید و آسانی میرساند. برای کشادن يك مدخل دیگر از جهت برزخ شبه جز یرۀ «پلنگ» اگرچه به کندن آغاز شده بود ولی در زمان اعلان حرب این کندن هنوز به اتمام نرسیده بود.
در زمان اعلان حرب در پور آرتور يك تعمیر خانه کشتیها ، و انبار خانه های متعدد و مختلف عسکری، ويك کارخانۀ کشتی سازی كوچك موجود بود.
صحيفه ۱۳۷ محاربة روس و ژاپان جلد اول
اما چون این کارخانه برای کشتیهای جسیمۀ حربیه کافی نبود از انرو کشتیهای جنگی «سهزاروویچ» و [ورهتویزان] روسی که در هجوم اول ژاپونها دوچار خسار ، واز کار بیکار شده بودند تا بسیار زمانها تعمیر نشدند .
ـ * بندرگاههای خارجی * ـ
جای و موقعی که آنرا [بندرگاههای خارجی] میگویند در زمان جذر نیز برای اجرای حرکات هرگونه کشتیهای بزرگ جنگی خیلی فایده مند و کار آمدنی میباشد . بسبب تشکیلات طبیعیۀ سواحل آن اگر چه از بادهای شمالی محفوظست ولی، از بادهای جنوب ، و شرق که در موسم صیف میوزد هیچ محفوظیت ندارد . فائدۀ بزرگ این بندرگاه همینست که در هیچ موسم بندرگاه را یخبندی فرامیگیرد،
«پورآرتور» نظر بوضعیت جغرافی آن خیلی مساعد، و موقعیست بر اینکه از طرف اردوی دشمن به آسانی تجرید، ـ یعنی تنها وجدا شود. چونکه شبه جزیرۀ «لیا ئوتونغ» که پورآرتور در نقطۀ منتهای جنوبی آن واقع شده است و عرض این شبه جزیره از « ۲۰۰ » کیلو متر و بیش نیست که ازین وضعیت به آسانی از اتصال یافتن بدیگر اقسام شبه جزیره منقطع وجدا میتواندشد . و چون از طرف بحر سواحل بندرگاه آن ، که بقدر « ۵۰۰ » کیلو مترو جا را گرفته است خیلی کم آب ، واینقدر مسافه را از طرف مدافعین در زیر ترصد و دیده بانی داشتن ، و برای منع کردن دشمن را از عسکر بیرون برآوردن بخشکه بشدت تمام مقاومت نمودن خیلی صعب و دشوار است .
«پورآرتور» غیر ازین محذور وعلت موقع جغرافى، يك علت و محذور دیگری نیز دارد که آنهم برای کشتیهای بزرگ و پرقوت نه بدرجۀ كافى يك وسعت و فراخی را مالک ، ونه دستگاهای کشتی سازئی مکملی را داراست . اگر چه در سنۀ « ۱۸۹۸ » میلادی برای رفع کردن این محذورها وعلتهای پورآرتور بکمال گرمی سعی و کوشش ورزیده شده ولی تا بزمان اعلان حرب
صحیفه ۱۳۸ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
هنوز سرا سر رفع وزایل نشده بود . بنا برین هر گاه « پور آرتور » به امید
رسیدن کشتیهای بحر « بالتيك » روسی مقاومت و توانایی هم مینمود ولی بعد
از منقدر سیاحت مسافهٔ بعید کشتیهای بالتيك اگر میرسید البته بتعمیرات کلی
محتاج میبود. حالا نگاه پور آرتور» آن کشتیهای جنگی را نه در خود گنجانانده
میتوانست و نه از عهدهٔ تعمیر آن برآمده میتوانست. و از بنسبت به قوت کشتیهای
جنگی ژاپون که دم راست، و بواسطهٔ دستگاههای مکمل کشتی سازی خود همه
گونه تعمیرات آن بزودی و خوبی اجرا میشد بهمه حال مغلوب و زبون میگردید.
از استحکامات « پور آرتور» در جلد دوم مفصلاً بحث خواهیم راند حالا
بهمینقدر اکتفاء مینمائیم که در زمان اعلان حرب بندر گاه های جنگی «پور آرتور»
نسبت به وضعیت واهمیت جغرافی آن بمرتبهٔ کمال ودرجهٔ عال العال حربی
واصل نشده بود، و اسلحه و مهمات و لوازماتیكه يك كمی پیشتر از اوروپا برای
پور آرتور فرستاده شده بود بسبب ظهور یافتن جنگ و جدال به « پور آرتور »
واصل نشده بود .
ولادیووستوق
لیمان - یعنی لنگر گاه [ ولا دیو و ستوق ] مرکز حکومت ولایت
[ پریمو رسقایا ] بنام دیگر [ ولایت ساحل ] میباشد . این شهر از [ ایرقو
چق ] بقدر « ۲۲۰۰ » کیلو مترو دور تر واقعست . و آخر ترین نقطهٔ خط
شمند و فر — یعنی راه آهن [ ماورای سیبریا ] که سرراست از وادی
( میسوری) دراز شده میرود میباشد . در « ٤٣ » درجه و « ٦ » دقیقه و
« ٥ » ثانیه عرض شمالی ، و « ۱۲۹ » درجه و « ۳۳ » دقیقه و « ٥ » ثانیه
طول شرقی واقعشده است .
شهر [ ولاد یووستوق ] بعد از بندرگاه [ پور آرتور ] برای روسیه
اهمیت فوق العادهٔ را مالکست . واین اهمیت او از دو چیز است : یکی آنکه در
صحیفه ۱۳۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
اراضی خود روس است ، دیگر اینکه نقطه منتهای خط کبیر سیبریا را تشکیل داده است .
هرگاه بر خریطه – یعنی نقشه اقصای شرق بخوبی نظر اندازیم در شکل و وضعیت جغرافی بندرگاه [پور آرتور] و [لادیو وستوق] خیلی مشابهت بهم میرساند . ولی در بسیار چیزهای دیگر بسی بسی فرقها در ما بین شان موجود است .
شهر [ولادیو وستوق] که در سابق آنرا [پورمای] مینامیدند هنگامیکه روسهادر سنه «۱۸۶۰» ولایت [آمور] را ضبط و تسخیر میکردند در جائیکه حالا شهر ولادیو وستوقست بغیر از دو کلبه عادتی ماهیگیران دگر هیچ چیزی نبود . درسنه «۱۸۷۶» بندر عسکری [نیکولایه فسکی] را به و [لادیووستوق] نقل دادند. درسنه «۱۸۸۶» شهر مذکور برای ایالت ساحلیه [مرکز] اتخاذ گردید . بعد از ان در شهر مذکور بيك سرعت بسیار عجیبی ترقیات عظیمه بحصول آمد .
( ولادیو وستوق ) امروزه روز يك شهر جسیمیست که از سنگ و چوب بر کنار دریا ساخته شده است. اخبارها ، مکتبهای بحریه ، مکتبهای صبیانیه ، و اناثیه را مالك و دارا میباشد . حتى يك موزه خانه که به اصطلاح هندستان [عجایب خانه] میگویند نیز دارد. صنایع نیز درین شهر خیلی پیش رفته است . بیره خانه های منتظم ، فابریکها ، دستگاه های کشتی سازی ، و داشهای مکمل خشت پزی و غیره در ان موجود است . بندرگاه (ولادیو وستوق) برای تجارت عمومی آزاد است . در داخل ولایتی که (ولادیو وستوق) مرکز آنست روز بروز آثار مدنیت و ترقی دیده میشود که اینهم يك استقبال بسیار درخشنده برای این شهر حاضر و آماده میسازد .
قیمت عسکریه شهر (ولادیووستوق) اینست که شهر بطرف درون
صحيفه ١٤٠ محاربه روس وژاپان جلد اول
واقعست ، و بیرون آن از هر طرف با تپه ها محفوظ شده است . شهر در نقطه
منتهای شبه جزیره ( موراويه ف ) که ( ٣٠ ) کیلومتر و طول ، و ( ١٠ )
کیلومتر وعرض دارد واقعشده است .
پیش از انکه [ پور آر تور ] بدست روسها بیفتد بندرگاه ( ولادیوو
ستوق ) برای قوه حربی اقصای شرق روسی [ اس الحركات ] يگانه و كار
آمدی بود ، وکذالك برای تمام کشتیهای جنگی و تجاری عمومی در انحوالی
يك ملجا ، و مأوایی خوبی تشکیل میکرد . هنگامیکه به تمدید دادن خط
بزرگ راه آهن سیبریا آغاز شد برای محکم کردن بندرگاه مذکور را با
استحکامات جسیمه نیز ابتدا شده بود ، اما این عملیات محکم بندی تا بزمان
اعلان حرب چنانچه شاید ، و باید تمام نشده بود .
در پیش روی بندرگاه مذکور جزیره ها و نیم جزیرهای متعددی موجود
است که بندرگاهها را از هر طرف نگهبانی کرده است ، و تنهاد و مدخل میماند که
مدافعه این دو مدخل نیز خیلی سهولت و آسانی دارد .
بندرگاه داخلی بسیار واسع و فراخست ، و از خلیج ( شاخ طلا ) نام
خلیجی بعمل آمده است . درینجا بسی چیزهائیکه برای يك دسته های کشتی
جنگی بزرگ و قوتنا کی بدرجه کافی بکار آید موجود است که آنهم عبارت
ازین چند چیز میباشد :
يك حوض بسیار بزرگ خشك كه در وقت لزوم پر شود و برای داخل
شدن کشتیهای بزرگ بکار آید بدرازی ١٦٨ مترو ، و به بر [ ٢٧ ] نیم
مترو و چقوری ( ٩ ) مترو موجود است ، و دو [ حوض سایج ] — یعنی
حوضهایی که کشتیها در ان شناور باشد بد رازی ( ٩٢ ) مترو ، و به بر « ٢٢ »
مترو و چقوری [ ٧ ] مترو نیز موجود است . يك دستگاه کشتی سازی برای
تعمیر طور پیدوهای حربی ، و کشتیهای تجارتی ، ويك تعمير خانه ، و يك
صحیفه ١٤١ محاربة روس و جاپان جلد اول
انبارخانه بزرگ زغال سنگ، نقب خانه ها، جبه خانه ها، خسته خانه ها، چونیها وغیرهم از جمله مؤسسات بحریه این بندرگاه حربیست .
این لنگرگاه جسیم بقدر (٧٥) کشتی جنگی را گنجایش دارد و با تپه های متعددیکر که بر شهر حاکم وناظر است محفوظ میباشد طول این لنگر گاه (٨) کیلو مترو ، عرضش (٨٨٠) مترو ، عمقش (٨) مترو ست . بر ساحل شهر سرکهای سنگ بست، وحوضهای مکمل ساخته شده ، وبا یکدرجن سنگرهای بسیار مستحکم محکم بندی شده است . کلمه « ولادیووستوق » معنی (ملکه اقصای شرق) را در بر میگیرد . هرگاه همين يك علت و محذور را نمیداشت که در موسم زمستان با يك طبقه بسيار كلفت يخ مستور ميشود لنگرگاه (ولادیوستوق) از بندرگاههای عسکری درجه اول شمرده میشد . و از سبب این علت عظیم او بود که دولت روس در خلیج « په چیلی » قصبة ( پور آرتور ) را انتخاب کرد .
بندرگاه «ولادیوستوق» مدت چار ماه منجمد میشود ، ورفت و آمد كشتيها يكقلم منقطع میگردد . در اوایل واواخر موسم زمستان واپوریخ شکن که مخصوص برای همینجاست اگر چه يك راه باریکی برای مرور و عبور كشتيها امتداد کشید ولی این راه در هواء ای بد وطوفانی خیلی تهلکه ناك ، و مرور كشتيها كاهى محال ميشود . در ظرف انجماد بندرگاه « ولادیووستوق» اهمیت عسکریه وسوق الجيشيه خود را ضایع میکند . روسها در آغاز اینمحاربه از بحالت بندرگاه مذکور خیلی ضرر دیدند . چونکه از یکطرف دسته های کشتی جنگی ( پور آرتور ) از وسایط و لوازمات فائده منديكه در « ولادیوستوق » بود هیچ فائده حاصل نتوانست . و ازدیگر طرف دسته های کشتی جنگی ولادیوستوق درمیان یخها محصورمانده هیچ معاونتی به دسته های کشتی جنگی پور آرتور رسانیده نتوانست .
صحیفه ١٤٢
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
در حق استحکامات بحریه ولادیووستوق حاصل کردن معلومات کامله
میسر نشده است . اما باوجود اینهم از طرز تقسیم ، و وضع کار و وظایف
آنها بز چهار صنف تقسیم کرده میتواند شد :
اولا در هر دو طرف مدخلها يكيك صنف استحکامات و توپخانه هایی
موجود است که مدخلها را مدافعه وسد مینماید سوم بعضی استحکاماتی هستند
که از بندرگاه خارجی بندرگاه داخلی را مدافعه میکنند . این سه صنف
استحکاماته نزدیکترای ساحل ترتیب شده موقع شان خیلی بلند و مرتفع نیست .
صنف چارم استحکاماتیست که در نزدیک برزخ نیم جزیره «شقوواتا»
ست که بر موقعهای باند است . و وظیفه این توپخانه های مرتفع اینست
که به انداخت قوس کشتیهای دشمن را نگذارد که بر شهر «بومبار دمان »
یعنی گله ریزی متصل اجرا نماید .
در خصوص استحکامات جهت خشکه این شهر نیز معلومات کافی هر کس
گرفته نتوانسته است . اما دو استحکام جسیمی که یکی بر سر کوه (روس) است.
و دیگری در درون بر سر يك تپه بلندی ساخته شده است ظاهر و معلومدار میباشد.
غیر از « پورآرتور » و ( ولادیووستوق ) دولت روسیه در آب ریزش
نهر «آمور » در موقع « نیقولایه فسك » و در ساحل خليج « پوسیه ت »
در موقع « نوووکیوفسك » نیز استحکامات مستحکمه خوبی دارد .
همه این مواقع مستحکمه روس محذور وعلت عظیمی دارند که آنهم
خط مواصلات شان با اروپای روسی خیلی مشکلات بر میخورد، و با یکدیگر
شان نیز بدشواری مواصلت میتوانند . از بندرگاههای بحر سیاه تا به بندر
گاههای اقصای شرق طریق بحری عبارتست از (١٧٠٠٠) کیلومتر و ، و
از بندرگاههای بحر بالتيك « ٢٤٠٠٠ » کیلومتروست که اینمسافه را واپورهای
سريع السير به شش هفت هفته طی میتوانند . از ( موسکوا ) تا به « ولادیو
صحیفه ١٤٣ محاربه روس و جاپان جلد اول
وستوق » بر راه خشکه ( ٨٦٨٢ ) کیلو مترو ، و تا به پور آرتور ( ٨٨٧٥ )
کیلومتر و مسافه میباشد که بر این راه عسکر، ولوازمات حربی را بواسطه خط
راه آهن « ماورای سیبریا » تا بمواقع مذکور رسانیدن لا اقل بسه چار هفته
متوقفست . خط اتصال ـ یعنی راهی که ( پور آرتور ) را از خشکه به سیبریا
بهم میرساند يك محذور عظیم دیگری نیز دارد که آنهم در حد برزخ [کینچه
ئو ] که عرض آن دوسه کیلو متروست این خط مواصله از طرف دشمن
بریده میتواند شد . پس از مجمل احوالتیکه ذکر شد معلوم میشود که وضعیت
بحریه اقصای شرق روس نسبت بوضعیت بحریه ژاپون ضعیفتر و ناتوانتر
بوده است . اما در خشکه بسبب خطهای راه آهن روسها نسبت بژاپو نها زود
تر و چابکتر عسکر جمع کرده میتوانستند . چونکه ژاپونها بسبب موانعات بحری
سوقیات عسکر بری خود را بزودی و سرعت مطلوبه نمیتوانستند که اجرا دارند.
احوال تاریخیه روسیه
تاریخ روسیه بر سه دور تقسیم میشود ، دور اول از زمانهای نخستین قدیم
تا بدور تأسیس و بنایافتن حکومت چارین [ مسکووا ] ـ یعنی از زمانهای
قدیم و مجهول تا به سنه [ ١٥٤٧ ] میلادی . دور دوم از تاریخ مذکور تا بزمان
[ پترکبیر ] ـ یعنی از سنه ( ١٥٤٧ ) تا به سنه ( ١٦٨٢ ) دور سوم از زمان
« پترکبیر » تا به این زمان ما .
دور اول
تاریخ تاسیس یافتن حکومت روسیه از عصر «٩» میلادی آغاز میکند .
درین تاریخ چون نظر شود دیده میشود که در حوضه های نهرهای «دینه پر»
و « دینه ستر » ، ومجراهای بالائی نهرهای « اوقا » و « ولغا » و سواحل
صحيفه ١٤٤ محاربه روس و جاپان جلد اول
تالاب (ایلمن) بعضی قبیله های جنس [اسلاو] بوجود می آید.. همسایگان این قبیله های مختلف که نامهای اکثر آنها درین وقت فراموش شده از جهت غرب پولونیائیان ، و موراویائیان ، و بلغاریان ؛ -- و از جهت شرق نیز در نهر (وولغا) از بلغاریان عبارت بوده است . این قبیله های [اسلاو] که در مابین خودشان هیچ مناسبات و اتفاق نداشتند، در ظرف کم مدتی در زیر حکم وتسلط همسایگان هم جنگ خود میدرامدند .
در وسط ایندور ابتدائی دو شهر مکملی که استقبال شان خیلی درخشان مینمود بوجود آمده است . یکی ازیندو شهر قصبه «نووکورد» است که در ساحل تالاب «ایلمن» واقعشده است دیگر قصبه «کی یه ف» است که در جهتهای وسطی نهر «دینه پر» افتاده است .
در تاریخ (٨٦٣) يك قبیله (اسکاندیناو) که آن را «روس» میگفتند در زیر اداره و حکمرانی «روریک» نام رئیس خود بقصبه [نووکورد] آمده جایگیر میشوند . در نصف اخیر عصر نهم این رئیس قبیله مرکز اداره خود را بقصبه (کی یه ف) نقل میدهد . سر ازین تاریخ باشندگان این حوالی و اکناف را (روس) نام نهاده شده است . این روسهادر اول بار به جنگ و محاربه و، بعد ازان به بندوبست باحکومت «بیزانس» که نام قدیم قسطنطنیه است، با مدنیت، و دین نصرانیت آن حکومت به پیدا کردن تعلقات و مناسبات آغاز نهاده است . این روسهائیکه تأسیس حکومت کرده بودند بعد از یکمدتی بر کنار نهر «دینه پر» فرو آمده اند .
درین اوقات روسها هنوز بهیچ دینی مقید نبوده به آلهه های (اسقاندیناو) و «اسلاو» پرستش واحترام میکردند . اما آهسته آهسته به نصرانیت میل کرده اند، در سنه (٩٥٧) پرنسس (اولغا) به نصرانیت داخل شده است . و در سنه [٩٨٨] پسر او (ولادیمیر) در شهر (کی یه ف) نصرانیت را
صحیفه ١٤٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
قبول کرده روسیه را به کلیسای (روم اورتودوکس) مربوط نمود.
«ولادیمیر» در سنه (١١٠٥) ازین جهان فانی در میگذرد، پسران
اونا یکمدتی بمنازعات دعوای میراث حکومت بسر میاورند، نهایت الامر
از نتیجه این محاربات ومنازعات حکومت روسیه بر چند پرنسیهای مختلف
ـ یعنی خانهای خود ـ سر انقسام می یابد که اینها هم در مابین خود شان
همیشه بجنگ وغوغا میگذرانند . اما با وجود آنهم به پرنسی که در (کی یهف)
حکومت میکند بيك نظر احترام ظاهری می بینند ولی در حقیقت حال به او
هیچ اطاعت نمیکنند .
در اواخر عصر دوازدهم قصبه «کی یهف» از نظر اعتبار می افتد ، و
شرف مرکز اداره حکومت بودن خود را غایب میکند. پرنس (روستوف
سوزال) درسنه (١١٥٧) مرکز ثقلت ملت روس را در حوضه نهر (وولغا)
نقل میدهد، والحاصل شهرهای «ولادیمیر» و (موسكوا) و (روستوف)
و (سوزال) و (کی یهف) یکی هم وظیفه مرکز اداره شدن حکومت را
بجا می آورند.
درین اثنا حکومت روس بسببی که بر پرنسیها و خانهای مختلف منقسم
بودند وباهم همیشه به بی اتفاقی ، وغوغا بسر میاوردند بمقابل اوروپا هیچ
تأثیرسیاسی نشان داده نمیتوانستند. بلکه از مقابله کردن استیلاهای (مغول)
ها نیز عاجز میبودند.
روسها نخستین بار در تاریخ (١٢٢٤) بر سر(قالقا) مغلوب شده اند ،
و باز در تاریخ (١٢٢٦) بقدر [٣٠٠] هزار آسیایی بر روسیه هجوم ویو
رش برده مهمترین شهرهای روس در پیش روی این طوفان استیلا یکان
یکان سقوط نموده است. تا آنکه روسیه که در (کی یهف) وحوالی آن
کسب قوت واجرای نفوذ کرده بود محتاج حمایه (پولونیا) و دیگر قبایل
صحيفه ١٤٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
همجوار خود گردید .
باز در سنه (١٣٢٨) «ژال قاليتا» نام پرنس روس از خان تاتار عنوان (پرنس بزرگ) روس را بدست آورده شهر [موسكوا] را بحالت مرکز حقیقی روسیه در آورده است . در عصر پانزدهم (سیمون لورکیو) نام پرنس بزرگ (موسكوا) بممالك خود بسی ضم وعلاوه ها نموده ، ولی از هیچ طرف بر هیچ يك دریائی مالك نبوده بريك اراضی واسعی که مرکب از حوضه های (دیونیای) بالائی ، و (وولغای) بالائی ، و (دون) بالائی بود حکمرانی داشت .
در سنه (١٤٦٢) تا به سنه (١٥٠٥) (ایوان سوم) قصبه (نوو غورد) را در زیر قبضه تصرف آورد ، و پرنسٹی [تووه ر] را بشمار ممالك خودکشید، و باخانی و پرنسئی (قریم) عقد اتفاق کرده نفوذ و تسلط حکومت (دشت قپچاق) را از سر خود رفع نمود . بعد ازین تاریخ حکومت روسیه برای پیدا کردن تأسیسات مناسبات با اورو پا میدان یافته است .
(دور دوم)
در سنه (١٥٣٣) پرنسی که آنرا (ایوان لوترریبل) میگفتند عنوان پرنس بزرگ را بعنوان (زار) تبدیل داده است . این شخص به اینکار خود نفوذ و سطوت روسيه را يك قات دیگر افزونی داده است ، و در سنه (١٥٥٤) خاینهای [قازان] و (استراقان) را نیز ضبط نموده بسوی (بحر خزر) يك دروازه باز کرده است .
در سنه [١٥٨٤] قطعه سيبريا از طرف قازاق (ئه رمان) ضبط واستيلا شده سطوت و نفوذ جاری (موسکووا) بیشتر گردیده است .
ولی اصل چیزیکه برای اینحکومت جدیده الزم وواجب شمرده میشد همانابدست آوردن يك بندری بود در بحر بالتيك . (ايوان) مذكور
صحیفه ١٤٧ محاربه روس و ژاپان جلد اول
در بخصوص خیلی کوشش ورزید ولی موفق وکامیاب نیامد . چونکه ( اسوه
چیان ) و ( پولونیان ) مانع این موفقیت روسیان میشدند .
بعد از وفات پسر ایوان که ( فه دور ) نام داشت سلاله خاندان (روريك)
ها منقطع کردید . ازین تاریخ - یعنی از سنه ١٥٩٨ تابه سنه ( ١٦١٣ )
حال روسیه به بی انتظامی و بدی گذارش یافته است .
در زمان ( میشل رومانوف ) بعضی وقوعات نا گواری که رو داده بود
رفع و از اله شده اردوی عسکری تنسیق وانتظام ، وحدود مملکت قوت و
محکمی پیدا کرده است . و در زمان پسرش ( الكسى میخالوویچ ) در سنه
( ١٦٤٥) برای مملکت قوانین و نظا مات وضع شده است . ورفته رفته آثار
مدنیت اوروپا در روسیه برونما شدن آغاز نهاده است . اما حیات مدنیه ، و
اخلاق قدیمه شان هیچ تغییر و تبدیل نیافته است .
دور سوم
مدنیت اوروپا با جلوس « پتر بزرگ » بصورت قطعی به روسیه داخل
شده است . مشارالیه از هر چیز پیشتر بفکر تنسیق دادن يك اردوی
مکمل و منتظم ، وتدارك كردن يك دسته های کشتی جنگی برای روسیه
بیفتاد. وبنا بر يمفصد بحر (آزاق) را بدست آورد ، و نزد منصب – یعنی
آبریزش نهر ( نه وا ) جایگیر گردید وشهر (پترسبورك) را در انجا بنا نهاد.
وبا ينصورت ممالك روسيه مالك يك پنجره خوب و روشنی که بسوی اوروپا
بازشده بود گردید .
پتر کبیر، همه وسایط ممکنه را استعمال کرده اهالی روسیه را مجبور نمود
برینکه همه زندگانی و ترقیات مدنیه اوروپا را تقلید نمایند. نفوذ وتأثیر (پادری)
ها را يکقلم شكستانده خودش رئیس حقیقی کلیسای ملی گردید وعنوان زار
را به عنوان ( امپراطور ) تبدیل داد. خود بالذات بسیاحت اوروپا برامده،
صحیفه ١٤٨ محاربه روس و جاپان جلد اول
(فرانسه) و « هولانده » را گردش نمود، و ازین گردش و سیاحت اوروپا بسی فائده ها حاصل کرد .
« پتر کبیر » بعد از سیاحت اوروپا مجلس (شورای دولت) را تأسیس داد و ناظرهای نظارتها را تعیین و مقرر نمود ، و انجمن علوم را برپا کرد ، و الحاصل همه اسباب ترقی و تعالی ملت و حکومت روسیه را بر هر چیزیکه متوقف دانست همانچیز را بدست آورد، و همهٔ آنرا بروی کار برآورد .
در تاریخ (۱۷۳۰) نواسهٔ او ( آنا ایوانو ) بافرانسه در باب تأثیر نفوذ او در ( پولونیا ) معارض آمده يك قول اردو نیز سوق کرده است . امپراطوریچه ( ئه لیزابت ) در سفرهای حرب هفتساله بر ( پروسیا ) مداخله کرده است ، و دارالفنون ( موسکوا ) را تأسیس داده است در سنه (١٧٥٥) شهر پترسبورك را زینت و عمارت فوق العاده حاصل آمده است . در زمانهای معاهدهٔ ( وه ستفالی ) اوروپای غربی را که اسم [ موسقو ] را بدشواری میشناختند بحرمت نمودن روسیه مجبور گردانید . در زمان ( کاترین ) دوم — یعنی در سنه (۱۷۹۱) ازین هم درخشنده تر و روشنتر اظهار آثار نمودن گرفت .
در زمان مذكور يك فيلو — يعنی یکدسته کشتیهای جنگی روس از بحر ( بالتيك ) برخواسته اوروپای غربی را دور نمود ، و به بحر سفید آمد . در سنهٔ ١٧٧٤ روسیه مصبهای نهر ( طونه ) و ( دینه پر ) را بدست آورد ، و برای سیر و حرکت آزادانه کشتیهای تجارتی خود در بحر سفید تزیید قوت و شوکت نمود .
در سنهٔ (۱۷۸۳) امپراطوریچه ( کاترین ) خانی [ قریم ] را سراسر از میان برداشته شبه جزیرهٔ ( قریم ) را یکقلم ضبط و تسخیر نمود که بدینسبب روسیه در بحر سیاه نیز مخرجهای مکملی بدست آورده بتوانست . در سنه های (۱۷۷۳) و ( ١٧٩٤ ) و [ ١٧٩٥ ] پی هم ( پولونیا ) و « روسیه سفید »
صحیفه ١٤٩ محاربه روس و جاپان جلد اول
را بقبضه تسخیر در اورده (کاترین) مشهور در داخل مملکت خود، (پتر کبیر)
را پیروی کرده آثار ترقی و مدنیت را افزونی بداد . سر از نو قانوننامه ها و
نظام نامه ها وضع و نشر نمود. امور عدلیه ، ومعارف عمومیه را تنظیم و اصلاح
کرد . ادیبان ، وحکیمان ، و آرتیستان ، ــ یعنی تیاترشناسان فرانسوی را
اعتبار زیادی داد . اخلاق و لسان فرانسوی در پندور حکم نمونه تقلید را
در روسیه پیدا کرد .
« پول » اول که پسر اوست در سنه «١٨٠١» به اتفاق با دولتهای (انگلیس،
و استریا) داخل شد . و خود او بالذات برای مقابله جنرالهای فرانسوی
بمیدان محاربه تا به (ایتالیا) برفت . در زمان حکومت این ایمپراطور که بسیار
کوتاه است در جهت جنوب شرق مملکت روس خیلی وسعت پیدا شد .
در زمان (الکساندر اول) در سنه (١٨٠١) تا به «١٨٢٥» سر از نو
نظارتها تنسیق یافت . و دارالفنونهای متعددی ساخته شد . با (اوستریا)
و (پروسیا) به اتفاق داخلشده بر (ناپولیون) مشهور فرانسوی قیام
نمود. اما بعد از یکمدتی «ناپولیون بوناپارت» ممالک روسیه را استیلا کرد ،
و به «مسکوا» درامد، ولی از تاثیر سرمای شدید، و سوختاندن روسها همه لوا
زمات را، به پس گشتن مجبور گردید و روسها تا به دروازه (پاریس) او را تعقیب
و پی گیری کرده اند .
در سنه ١٨٠٩ از (سویدن) اراضی «فنلاندیا» را، و در سنه ١٨١٢
قطعه (بسارابیا) را ضمیمه ممالک کرده اند . و بعد از انکه بر فرانسویان
غالب امدند تاثیر و نفوذ روسیه در تمام دولتهای اوروپا شامل گردید . در سنه
(١٨٣٠) باز با اوستریا و پروسیايك اتفاق مثلثی بوجود آورده در سنه ١٨٤٨
در اثنای وقوعات «مجارستان» دولت روسیه به اوستریا معاونت نمود. و در
سنه ١٨٥٤ در محاربه ۵ با «انگلیس» و (فرانسه) نمود مغلوب گشته بنا
صحیفه ١٥٠ محاربه روس و جاپان جلد اول
بر معاهده [ پاریس ] يك قسم قطعه ( بسارابيا ) را ترك نموده و فیلوی بحر سیاه خود را نیز بمجبوریت از میان برداشت .
در سنه (١٨٦٣) اراضی (آمور ) به سيبريا ضم و علاوه گردید. درین تاریخ روسها در (طاشكند ) و (سمرقند ) و ( خوقند ) و ( خيوه ) منتشر شدند . و امارت (بخارا) را در زیر حمایه گرفتند . در سنه ١٨٨١ الکساندر دوم وفات یافت بجای او ( الكساندر سوم ) جالس تخت حكو مت گردید و مسلك سیاسی اول را تبدیل داده روسیه را بفرانسه نزدیکی و دوستی بداد. بعد از او جناب (نیکولای دوم ) که امپراطور حالایی روست بر اثر پدر خود پیروی نموده و چند بارئی هم بفرانسه رفته بسبب این زیارتها ( ائتلاف روسیه – وفرانسه ) بمیدان آمد .
اینست خلاصه وزبده تاریخ روسها وتأسيس حكومت آنها که بطرز اجمال ذکر نمودیم .
صحیفه ۱۵۱ محاربة روس و جاپان جلد اول
قوای حربیۀ دولت روسیه
در اقصای شرق
اردوهای عسکری ، دسته های کشتیهای جنگی
پیش ازانکه از قوۀ بریه و بحریۀ روس که در اقصای شرق بوده بحث رانیم میخواهیم که در حق قوۀ عمومیۀ عسکریۀ روس بعضی معلومات مجملی بر قارئین کرام خویش عرضه دهیم :
خدمت عسکریه
خدمت عسکریه برای همه اهالی روس امریست مجبوری . تنها بعضی قبایلی که در آسیا مقیمند ، و مسلمانهای « قفقاسیه » بدل نقدی داده از عسکری خود را رهائی داده میتوانند . برای هر شخص از افراد اهالی روس مکلفیت خدمت عسکریه از ۲۱ سالگی ، تابه ۴۳ سالگی امتداد مینماید . تنها مأمورین روحانیه — یعنی صنف پادریها از عسکری معافست . اما چون افرادیکه داخل اسنان — یعنی عمر عسکری میشوند از حد لزوم زیاده تر و افزونتر میباشد از انرو هر سال قرعه کشیده شده از میان آنها بقدر لزومی برای « اردوی موظف » گرفته میشود . مدت خدمت عسکریه در سلك « موظف » از « ۵ » سال تا به « ۳ » سال حتی نسبت بدرجۀ تحصیل و استعداد نفرتی قرعه ازین کمتر هم میشود .
بعد ازانکه در سلك موظف مدت خدمت عسکری خود را بسر آورد « ۱۳ » سال در صنف سلك « احتیاط » بکار و کسب خود مشغول گشته
صحیفه ١٥٢ محاربه روس و جاپان جلد اول
بسر میآرد . بعد از ان بصنف « مستحفظ » داخل شده تابه آخر ٤٣ سالگی در ان صنف میگذراند .
همۀ روسیه بر « ٥٧٨ » « دایرۀ قرعه » منقسمست ، و از نقطه نظر امر و قوماندانی ، تمام مملکت بر ( ١٢ ) دایرۀ بزرگ عسکری تفریق شده است که همگی در زیر نظارت حربیه میباشد .
مجموع قطعات عسکرئی که در داخل این دوایر عسکریست ( ٢٥ ) قول اردو تشکیل میدهد که ( ٢ ) قول آن از ( قفقاسیه ) و « ٢٣ » قول آن از « اوروپای روسی » میباشد ، هر قول اردو از دو ، و « فرقه پیاده » [ فرقه بمعنی لوی غند ] مرکبست که اکثر آنها يك يك فرقۀ سواری نیز دارد . چهار فرقۀ سواری مستقل — یعنی رسالۀ مستقل نیز دارد که دو « قول اردو » تشکیل میکند.
قوت پیاده اش در اوروپا و قفقاسیه
قوت پیادۀ روس درین دو جا عبارت است از « ٢٠٨ » الای — یعنی « غند » چار چار کندکی . از نجمله « ٢٣ » كندك آسیا و ترکستان و « ٤٨ » كندك شرقی « سیبریا » میباشد غیر ازین « ١٠ » لوای آوجی ، — یعنی شکاری که یکنوعیست از تربیۀ عسکر — نیز موجود دارد . ازین لواها دو لوای آن در ( قفقاسیه ) است که هريك از شش شش كندك مرككب است ، و به اینحساب همۀ این دو لوا ( ٧٦ ) كندك میشود .
رساله
قوت سواری — یعنی رساله — در اوروپا و قفقاسیه عبارتست از « ١٩ » فرقه — یعنی « ٥٧٥ » طبرپ که سواره قازاق » نیز داخل آنست ، و غیر ازین بقدر « ٦٠ » طبرپ سواری نیز از سوارهای خود رضای دلخواه قفقاسیه ، و طبرپ های « ژاندرامه » — یعنی سوار ملکی وغیره نیز دارد .
صحیفه ۱۵۳
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
طوپچی صحرا
در اوروپا و قفقاسیه «٤١٢» بطاریه — یعنی — غندک — پیاده ، و «٤٦» غندک سواری دارد . در آسیا نیز «۳۲» غندک پیاده ، و [۵] طوپخانه سواری موجود است .
قوه حضریه
— یعنی در وقتی که جنگ نباشد . —
[۶۲۷،۰۰۰] نفری پیاده ، [۱۱۶۵۰۰] نفری سواری [۱۳۷۰۸۰۰] نفری طوپچی ، [۳۶۰۰۰] نفری استحکام — یعنی سنگر ساز — ، و [۳۴۰۰۰] نفر عسکر صنوف مختلفه که مجموع همه آن [۹۴۹۰۰۰] نفری میشود . عساکر حضریه آسیا [۱۲۴۰۰۰] نفر است .
( قوه سفریه )
در زمان سفر جنگ قوتی که دولت روسیه حاضر میتواند مجموع افراد قرعه آن — یعنی پشک آن — [۲۸۵۰،۰۰۰] نفر میباشد که (٥٦٠٠٠) آن افسر است . و اسپ و بارگیر آن عبارت از [۷۳۰،۰۰۰] رأس میباشد .
قوه عسکریه اقصای شرق
فتوحات و موفقیاتی که ژاپونها در سنه [١٨٩٤] و سنه [١٨٩٥] در محاربه با چینیان نشان دادند دولت روسیه را به اندیشه انداخته دانست که در اقصای شرق برای بدست آوردن مقاصد خود که آنهم بدست آوردن لنگرگاه خالی از یخ است تنها با دولت چین نی بلکه با دولت ژاپون نیز که روز بروز بکمال سرعت کسب قوت و سطوت میکند بدست و گریبان شدن مجبور خواهد گردید .
صحيفة ١٥٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
لهذا بر معاهده «سیمونوزا کنی» دولت مشارالیها اعتراض نمود، وقوه
حربیۀ خود را در اقصای شرق روز بروز زیاده کردن وقوت دادن گرفت، وبسی
بناهای عسکریه تأسیس داد. و در باب تمدید دادن خط راه آهن خویش که
اقصای شرق را به اروپای روسی وصل وربط میدهد شب وروز بجدو
جهد آغاز نهاد.
در سنه «۱۸۹۰» مقدار عسکری که در منطقه «آمور» بود عبارت بود
از «٤» لوای پیاده چار (غبرک غند) ـ ، و «۱» لواسواری، و [۲] لوا
طوپچی بود که مجموع همه آن «٢٥» کندک پیاده، و «۱۸» طرب
سواری و [٥١] غندك طوپخانه، و (٣) غندك طوپخانه قلعه، و [٩]
غند عسکر فنی که جمله [۳۰،۰۰۰] نفری میشد.
در سنه [١٨٩٦] دولت روس با دولت چین يك مقاوله نامه عقد نمودکه
بموجب این مقاوله نامه خط راه آهن خود را از اراضی چین ـ یعنی از [خایلار]
و [خاربین] به [ولادیووستوق] میگذرانید. این مقاوله نامه آنچنان يك
امتیازی بود که راه آهن خط مواصله روس را [٥٤٨] کیلومتروکم میگردانید.
از اثر و بمجرد امضا شدن اینمقاوله نامه در حال به کار آغاز نهاد، و پی درپی به بهانه
محافظه خط راه آهن خود قطعات عسکریۀ خودرا به [مانچو ری]
فرستادن گرفت.
در سنه [۱۸۹۸] روسیه نیم جزیره [قوانتونغ] را با [پور آرتور] و [دالنی]
هنگامیکه به اجاره گرفت از [خاربین] تابه [پور آرتور] به کشیدن خط راه آهن
خود نیز بکمال سرعت آغاز نهاد. و برای محافظه آن خط راه آهن خود پی
در پی قطعات عسکریۀ خودرا علاوه نمود. وبعداز ان تدریجاً بسوی جنوب
نفوذ و قوت خودرا افزونی داد.
در نهایت سنه [۱۸۹۹] قوه عسکریۀ روسیه در اقصای شرق غیر از محافظان
صحیفه ١٥٥ محاربه روس و جاپان جلد اول
راه آهن [٤٨] كندك پیاده [٣٥] طبرپ سواری ، [١٧] بطاریه ـ یعنی غندك طو
پخانه ، [١٣] غندك طوپخانه قلعه و [١٥] طبرپ عسکر فنی موجود بود. خط
راه آهن سیبریا از حدود چین تا بقسم اوروپا کامل شده بود، ولی بخط راه آهن
[ماورای بایقال] هنوز آغاز نشده بود .
در اثنای فساد و غوغای چین که در سنه [١٩٠٠] ظهور نمود دولت روسیه با
[٤] قول اردو که بقوت [٢٠٠،٠٠٠] نفر بود به کار چین مداخله کرده همه مملکت
[مانچوری] را ضبط و استیلا نمود . و قطعات عسکری خود را در اقصای شرق
قوت داد . و درین اثنا به استحکامات جدید [پور آرتور] نیز اقدام میورزید .
در سنه [١٩٠٣] همه خط راه آهن ماورای سیبریا رسیده حد ختام کردید.
و جنرال [قورو پاتکین] که درین اثنا ناظر حربیه ـ یعنی وزیر جنگ دولت
روسیه بود برای سیاحت مانچوری برامده در تابستان سنه مذکور چون واپس
آمد سو از تو بعضی قطعات عسکر به به اقصای شرق بفرستاد باین قطعات هر نوع
مالزمه ، و مهمات حربیه فراوان و بسیاری نیز بفرستاد .
در سنه [١٩٠٤] در [پور آرتور] و [مانچوری] و قطعه [اوسوری] [٨٩]
كندك پیاده ، ٣٥ طبرپ سواری ، ٢٥ غندك طوپخانه ، [١٧] غندك طوپچی
قلعه ، [٣٧] تولی استحکام بغیر از [جزو تام] (١) ها موجود بوده در اوائل
ماه شباط سنه مذکور قول اردوی سوم سیبریا نیز تشکیل یافت .
§ اسلحه و تجهیزات §
اسلحه پیاده روس عبارت از تفنگها ئیست که بچاپ ٦ و ٧ ملیمتر و در
سنه ١٨٩١ نمونه اتخاذ شده بود . سر نیزه تفنگ همیشه بر تفنگ سوار است.
هر نفره ۱۲۰ ، دانه کارتوس برداشته میباشد . قازاقهای اقصای شرق نیز
(۱) [ جزو تام ] از اصطلاحات عسکریست که بعد ازین از مطالعه کتاب معلوم قاریین
گرام خواهد شد .
صحيفه ١٥٦ محاربه روس و جاپان جلد اول
بهمین سيستم تفنگ و يك شمشیر مسلح میباشند . قازاقهای سیبریا يك نیزه
نيز علاوه دارند .
عسكر توپچيئی صحرای اقصای شرق باطوپهای سریع آتشی كه در فابريك
صلاح ( پوتيلوف ) در « پترسبورغ » ساخته شده مجهز بود. چاپ آن « ٧ »
سانتیمتر و « ٦٢ » ملیمتر و میباشد. برای پس نجهیدن طوپ بعد از انداخت
كله ، این طوپ در دنباله خود يك قنطى « هيدرولك » داری كه درمیان آن
بعضی اجزا و جوهرهای آبگینی راست نیزدارد. اما سپری که نفربهارا از
نظر دشمن و کله تفنگ و بم نگهبانی کند ندارد .
طوپخانه های سیبریای غربی در زمان اعلان حرب هنوز با طوپهای سیستم
قدیمیکه در سنه ١٨٧٧ مودل و فيشن بود مجهز بودند . طوپخانه های کوهی
باطوپهای سریع آتش نو مجهز و مسلح شده بودند .
در نهایت ماه جنوری مصادف برج دلو سنه ١٩٠٤ طرز تقسیم قوای
عسكريه روسیه در اقصای شرق باینصورت بود .
٤٨ كندك پياده ، ١٥ بلوك سواری ، ١٣ طوپخانه در منطقه بودند که
« خا با روفقا » و « ولاديو وستوق» و خليج «پورسيه ت» و « نيلنغو تا» در ان
منطقه داخل است .
٢٥ كندك پياده ، ٦ طبرپ سواری ، ٢ غندك طوپخانه در نیم جزیره
« قوانتونغ » بودند .
١٣ كندك پياده ، لوای نهم شکاری که نو بسته شده بود ٦٠ طبرپ سواری
در منطقه بودند که (موکده ن) و (نينقو) و (هودانشه ن) در ان منطقه داخل بود.
متباقئی عساکر موجوده در اقسام شمالی (مانچوری) و حوالئی ( ماورای
بایقال ) منقسم بود که از جهت مانچوزئی شمالی ، و از دیگر بلاد ساحلیه یکسر
بسوی ( لياثويانغ ) به سوق کردن قوت های عسکریه خود آغاز کرده بود .
صحيفه ١٥٧ محاربه روس وژاپان جلد اول
قوه بحریه روسیه در اقصای شرق
دولت روسیه اين يك را بخوبی درك و يقين كرده بود که هر وقت باشد در اقصای
شرق بادولت ژاپونيا بيك حربی مجبور خواهد گردید. و اينرا نيز بخوبی مبدا
نست که چاره یگانه ظهور انحرب محتمل همینست که در اقصای شرق مالك يك
دسته کشتیهای مکمل و قونا کی باشد . لهذا بعد از محاربه ( چین ژاپون ) همه انظار
دقت، و جمله سعی و غیرت خود را برای افزونی دادن قوای بحریه خود را در
اقصای شرق صرف وحصر نمود .
در سنه ۱۸۹۸ – یعنی هنگامیکه ( پور آرتور ) را بدست آورد جناب امپراطور
امر نمود كه يك اسطول مکملی که مرکب از (٦) کشتی زرهپوش و (١٦) قرو
وازور باشد ساخته شود . سر ازين تاريخ بساختن کشتیهای جنگی مذکور آغاز
شد و هر يك کشتی که ساخته میشد بیدرنگ بسوی اقصای شرق فرستاده میشد
روسها اگرچه برای ساختن این کشتیها خیلی سعی و غیرت نمودند ولی برهمه
مشکلاتی که درینباب ظهور مینمود غلبه نمی توانستند .
پیش از سنه (۱۸۹۸) در میان کشتیهای جنگی که روسیه داشت عدد کشتیهای
کار آمدنی آن خیلی کم بود . اماچون مملکت روس خیلی وسعت و جسامت دارد ،
نسبت بوسعت ملك سواحل آن كمتر واکثر اوقات بیخ هامستور است ازانر و دولت
روس از طرف دریا به هيچيك تهلكه جدی وحقیقی معروض نیست . و دولت روس
در شمار دولتهای بری معدود است نه بحری . و ازینست که در زمانهای پیش
دولت روس هر محاربات و سفرهای که در سواحل بحر( بالتيك ) اجرا نموده
همه آن بی نتیجه مانده است . وچون اسطول جنگی — یعنی دسته های کشتی
جنگی روس در داخل يك ميدان محدود بغیر از محافظه سواحل بدیگر هیچ وظیفه
و کاری موظف نمیباشد لهذا در دریاهای شمال شرقی بنکاه داشتن اسطول
جنگی احتیاج کلی نداشت .
صحيفه ١٥٨ محاربه روس و ژاپان جلد اول
پیش از انکه دولت روسیه مجبور شود بر اینکه مرکز قوه بحریه خودرا
باقصای شرق نقل بدهد مرکز اجتماع یگانه کشتیهای روس سواحل بحر [بالتيك]
و دریاهای هم جوار آن بود .
اما در ظرف این ده سالیکه دولت روس امر بساختن دسته های کشتیهای
جنگی نو خود داده بود وقایع اقصای شرق وعلى الخصوص قوت وسطوت
عسکریه ژاپونيا بجنان سرعت و چابکی وسعت و ترقی گرفت که باوجودیکه
دستگاهای کشتی سازی خود دولت روس و دیگر دولت ها خیلی سعی و کوشش
نمودند همه آنها را بسر رسانیده نتوانستند .
در بحر ( بالتيك ) همان کشتیهائیکه در محاربات دریاهای بزرگ کار آمدنی
نبودند گذاشته دیگر همه کشتیها باقصای شرق فرستاده شده بود . با وجود
آنهم این کشتی ها برای محاربه کردن در دریاهای بزرگ ساخته نشده بودند . بلکه
برای مدافعه ومحافظه سواحل ساخته شده بودند . هنگامیکه این کشتیها
در بحر ( بالتيك ) بودند برای تعلیم و تربیه افراد بحریه ، یا آنکه مانند کشتی
مکتب استعمال میشدند و بنام دسته های کشتی جنگی تعلیم توپچی ، ودسته
های کشتی جنگی تعلیم طورپیدو وغير ذلك بر چند دسته های کشتی جنگی
تقسیم شده بودند . این دسته های کشتی جنگی در سال سه ماه که هواها خوب
میبود بدریاهای آزاد و فراخ برامده اظهار فعالیت و کار گذاری میکردند
و مدت (٩) ماه دیگر بسبب سردی هوا بماندن در سواحل مجبور میبودند که
ازین مسئله دو محذور و علت برای اسطول روس حاصل کرده است :
اولا اين يك آشکار است که افراد و افسران کشتیهای جنگی روس بسبب
(٩) ماه معطلی و بی تعلیمی بدرجه افراد وافسران بحری ژاپونی که سال
دوازده ماه بتعليم ومانوره ـ يعنى قواعد بسر می آرند نخواهند بود. واز
چستی و چالاکی ، و چابك فهمی که مهمترین اوصاف افراد بحریست محروم
صحیفه ۱۵۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
خواهند ماند .
هر کشتی که ساخته میشد مرتبات ـ یعنی افراد عسکری آن از نفریهای بحریه کشتی جنگی (بالتیک) ترتیب شده باقصی شرق فرستاده میشد. و یا آنکه از کار خانه دول اجنبیه که دران ساخته شده بود يك ـ رباً بطرف ره سپار میگردید . در ظرف این ده سال آخر که اسطول روس کسب قوت و جسامت نموده افراد و افسران تعلیم یافته بحری به نسبت کشتی ها کمتر آمد مجبوراً به بعض کشتیهای نو، افراد بحریه که تعلیم شان ناقص بوده داده شده است. این است که اسباب حقیقیه هزیمت و مغلوبیت اسطول اقصای شرق روس ازین چیز هاست .
ثانیاً کشتیهای روس چون همیشه در بندر گاههای بحر (بالتيك) بیکار ایستاده مانده اند از ان سبب يك قسم کلی قابلیت حربیه خود شان را ضایع کرده اند . پیش از ظهور حرب بيك چند ماه يك فیلو ـ یعنی يك دسته کشتی جنگی روس در (بحر سفید) نیز سیر و کردش داشت. اما موجودی این فیلو عبارت بود از يك کشتی زره پوش کهنه ، و سه کشتی توپ کش و یکچند قر و و از و ر كوچك. در سنه (۱۹۰۳) دسته کشتیهای جنگی تعلیم بحر (بالتيك) محتاج تعمیر شده بود لهذا آنها را برای تعمیر کشید، بجای آنها کشتیهای جنگی (بحر سفید) را قایم گردانیدند .
حالا میباید که بسوی تاریخ دسته کشتیهای جنگی اقصای شرق روسیه يك نظری بیندازیم که در اوقات مختلفه بچه صورت افزونی و قوت گرفته است :
در سنه (١٨٩٤) دولت روسیه در بحر محیط کبیر (۱) قرو و ازور، و (٤) توپکش ، و (۳۲) طور پیدو موجود داشت.
این کشتی ها ، در نهایت سنه (۱۸۹۵) بسبب حرب (چین ـ وژاپون) با يك زره پوش، و (٤) قرو وازور، و (٦) توپکش، و (١٥) طورپیدوی دیگر تقویت داده شده است.
صحیفه ١٦٠ محاربه روس و ژاپان جلد اول
در سنه (۱۹۰۰) در اثنای اغتشاش و شورش چین قوه بحریه اقصای شرق روسیه مرکب از (٦) زرهپوش، و (۱۲) قرووازور، و (۹) توپ کش، و [٤] قرووازور طورپیدو، و (۱۰) مخرب طورپیدو ، و [٣٠] طورپیدو يك اسطول قوتنمندی شده بود. اما باوجود اینهم این قوت بر قوت اسطول ژاپون تفوق و برتری نداشت. حالا نکه روسهارا لازم بود که علاج واقعه را پیش از وقوع کرده قبل از وقوع اعلان حرب دسته های کشتیهای جنگی خود را در اقصای شرق قوت و افزونی میداد. اینست که در بخصوص دپلومات ها – یعنی مردمان سیاسی، وارکان عسکری روس شایان تعجب يك بی تدبیری و بی بصیرتی اظهار کرده اند.
دیگر بدتر اینکه این اسطول که با قوت خصم خود برابر نبود در مانوره، — یعنی قواعد کردن، و محاربه – یعنی جنگ کردن نیز کسب مهارت و اقتدار نکرده بودند. بنابرین دسته کشتیهای جنگی روس تنها از جهت قوه حربیه ئی، بلکه از سبب اوصاف حربیه نیز از اسطول ژاپون خیلی پست تر و فروتر بود.
بزرگترین مسئولیت و بازخواستی که از نقطه نظر تاریخ حزب بر و الثی عمومی اقصای شرق امیرال (الکسیه ف) وارد میشود یکی اینست که چرا اسطول – یعنی دسته های کشتی جنگشی خود را در یکجا، و در زير يك اداره جمع و گرد نیاورد. و در ليمانها – یعنی لنگرگاه های مختلف بحالت متفرق وا گذاشت.
در زمان اعلان حرب؛ دونما – یعنی دسته های کشتی جنگشی روس در اقصای شرق باینصورت بر چند صنف منقسم و متفرق بود:
اولا: در (پور آرتور) در زیر کوماندانی – یعنی آمری و افسرتی امیرال (شتارق) اصل دسته بزرگ کشتی های جنگی بود که مرکب از (۷) قطعه زر هپوش بود که نامهای شان اینست: – (پترو پاو لوفسك؛ پره سویه ت؛
صحیفه ١٦١ محاربة روس وجاپان جلد اول
ره تویزان ؛ پولتاوا ؛ پوبیه دا؛ سیواستپول ؛ سه زارویج .) و (پایان) نام یکقطعه قرو وازور زرهپوش، و ( آسقو لد ؛ دیا نا ؛ نوویق ؛ پالا دا ) نام (٤) قطعه قرو و ازورمحفظه دار، و ( بویارت ؛ سابییاقا ) نام( ٢ ) قطعه قرو وازور بی محفظه، و(٤) قطعه طوپ کش، و (٢) قطعه طورپیدو قرو وازور، و (٢٢) مخرب طورپیدو، و( ٧ ) قطعه طور پیدو .
ثانیاً : درلنگرگاه ( دالنی) (٢) قطعه قرو و ازور بی محفظه .
ثالثاً : در ( شه مولپو ) ( و ازیاق ) نام . (١) قطعه قرو و ازور بی محفظه، و ( فوریه تس) نام ( ١) قطعه طوپ کش.
رابعاً : درلنگرگاه ( ولادیووستوق ) که بایخها محصور بود درزیرکو ماندانی کمودور [ رایت زنسکیان ] «روريك ؛ روسيا ؛ غرومبوی . نام (٣) قطعه قرو وازورزرهپوش، و« بوغایتر» نام « ١» قطعه قرو و ازورمحفظه دار، و (١٠) قطعه طورپیدو .
خامساً : در ( شانغهای ) ( مانجوری ) نام یکقطعه طوپ کش.
سادساً : در( ایسقو ) (١) قطعه توپ کش که آنهم بایخ ها محصور بود.
این کشتیهای که ذکر شد در اقصای شرق موجود بودند وغیرازاين يك دسته کشتی جنگی دیگرنیز در زیرکماندانی امیرال[ ویزه نیوس] از اوروپا برای رفتن اقصای شرق برآمده در بحر احمرموجود بود که این دسته کشتی جنگی مرکب از ( ازاو سلیابیا نام(١) قطعه زرهپوش ، و ( دیمتری دولنسقوی ) نام (١ ) قطعه قرو وازورزرهپوش ،و« اورورا » نام (١) قطعه قرو وازور محفظه دار، و« ٧» مخرب تورپیدو و(٤) تور پیدو بود .
ازین انقسام کشتیهای جنگی روس چنان معلوم میشد که دولت روس در آخرماه جنوری سنهٔ مذکور منتظر و آماده حرب نبود .
ازین کشتیها ئیکه ذکرگردید « اوسلیا بیا » نام کشتی زرهپوش بخسارت
صحیفه ١٦٢ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بزرگی سردوچار شده بسیار مدت در یکی از دستگاهای کشتی سازی« ایتالیا»
بتوقف کردن مجبور شده است .
بعد از انکه جنگ آغازنهاد و بضر بهٔ اول کشتیهای ژاپون برای یك مدت حاکمیت
بحریهٔ خود را بکف آورد این کشتیهای مذکور روس از بیم آنکه مبادا از طرف
دسته های کشتیهای ژاپون محوشود بدارالحرب فرستاده نشده بود . بعد
ازان كه يك مدت در بحر احمر وبحر سفيد گردش نمود بازواپس بکشتیهای
بحر بالتيك عودت کرده است .
در آغازسنه (١٩٠٤) قوهٔ بحریه دولت ژاپونیا بر قوهٔ بحریهٔ دولت روس
فایق وبرتربود. ازجهت عدد زرهپوشها اسطولهای هردو دولت باهمدیگر
اگرچه برابرو مساوی بودند ولی زرهپوشهای ژاپون بزرگتر وسریعترو
باتوپهای سریع آتش (٣٠ونیم) سانتی متروئی مجهز بود . حالآنکه زرهپوشهای
روس با توپهای (٢٥) سانتی متروئی تجهیز شده بودند . ازجهت قرو و اژور
های زرهپوش ژاپونیابر دشمن خودخیلی برتری داشت . چونکه از ژاپونیا
(٨) واز روسیه (٤) عدد قرو و اژور زرهپوش در میدان محاربه مشغول
جنگ و جدال میبود . اماقرو واژورهای محفظه دار روسی از قرو واژور
های محفظه دار ژاپونی هم بزرگتر وهم چابکتر بودند و بعدد مخرب تورپیدو
نیز بردشمن خود فایق بودند .
در آغاز جنگ اسطول ژاپون براسطول روس اگرچه برتری داشت
اما این برتری بدرجهٔ فوق العاده نبود . ولی رفته رفته تفوق گرفت.
صحیفه ۱۶۳
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
روسیه به مانچوری چسان داخلشد ؟
روش و مسلکی که دولت روسیه برای خود پیش گرفته بود از عصرهای بسیاری بهمین فکر و خیال بود که اراضی مملکت خود را از ساحل بحر « بالتيك » تا بسواحل بحر محیط وسعت و فراخی دهد . و این فکر و مقصد دولت مشار الیها از تاریخ ۱۶۵۴ که ایالت (آمور) را داخل دایره تصرف خود گردانید محصول آمده بود . و از ان تاریخ چنانچه دروازه اقصای غربی ممالک روسیه بحر ( بالتيك ) شده بود دروازه اقصای شرق آن بحر [ اوقوجقا ] گردید .
اما روسیه به این هم قناعت نورزید . زیرا بغیر از بندر گاهائیکه در ( بحر سیاه ) داشت دیگر هيچيك سواحل او از یخ و انجماد خالی نبود ، حالا آنکه برای وسعت تجارت خود مجبور بود برینکه در اقصای شرق يك لنگرگاه خالی از یخ بدست آرد .
اراضی [ کوریه ] شرطهائیکه روسیه آنرا آرزو داشت همه کی را جامع بود . چونکه این مملکت چنانچه بندرگاههای بسیار مکمل و بي یخ را مالك بود بواسطه راههای آهن به نقطه های بسیار مهم اراضی ممالک روسیه نیز اتصال کرده میتوانست . اراضی وسیعه روس از غرب تا بشرق به تمدید يك خط راه آهن احتیاج قطعی خود را ثابت گردانیده بود. از انرو از سنه ( ۱۸۹۰ ) تا به سنه ( ۱۹۰۳ ) به این تشبث مهم مشغول گردید .
چون بسوی خریطه - یعنی نقشه ممالک سیبریا و اقصای شرق روسی بنظر غور دیده شود معلوم میشود که خط راه آهنی که از تالاب ( بايقال ) تابه
صحيفه ١٦٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
( ولادي ووستوق ) کشيده شده از ايالت ( مانچوری ) حکومت چين میگذرد که باينصورت برای روسيه در اراضی چين کمال آزادی حاصل شده از ( خاربین ) تا به ساحل خلیج ( پچیلی ) و از انجا تا به ( پکین ) پایتخت چين به بسیار آسانی تمدید يافتن راه آهن مذکور ممکن میگرديد ، و به اين سبب در مابين روسيه و چين بوجه دلخواه روس مناسبات و معاملات بحصول می آمد .
دولت روسيه ملحق شدن ( مانچوری ) و ( کوریه ) را بممالك خود بازهم منتهای مظفريات حرص جويانه مقاصد تصرف اقصای شرق خود نمیدانست ، بلكه برای بکف آوردن بهتر و مهمتر منافع میاندیشید و در بخصوص برای يك فرصتی انتظار میداشت .
هيچيك از حکومتهای اوروپا ازين فكر و مقصد روسيه خوشنود و راضی نبودند ولی در خصوص مداخله کردن باين مسئله نيز يك منفعتی برای خود نميديدند . ( مانچوری ) و ( كوريه ) « از لندن ، و نيورك ، و پاریس » بسیار دور بودند. حکومت هائيكه با اينجا ها تجارت داشتند يك چند حکومتی بودند ازین سبب همه حکومت های اوروپا از تفصيلات وقوعات این طرف ها بخوبی واقف نمی شدند . اما در نظر حکومت ژاپونیا این مسئله سراسر دگرگونه می نمود .
ژاپونیا ، در يك نقطۀ بسیار مهم بحر چين افتاده بود. از لنگرهای نزدیك ترین (کوریه) با وابور — یعنی کشتی بخاری ( ٢٤ ) ساعت مسافه داشت . «كوریه» و «مانچوری» برای ژاپونيا يك يك بازار تجارت طبیعی میبود. ژاپونیا برای توسيع کردن دایره معیشت و تجارت خود بسوی غرب به پیشرفتن مجبور بود . لهذا باروسیه که از طرف غرب به سوی شرق توسعه دایره می نمود بيك مصادمۀ شدیده لاچار ماند . برای ژاپونیا چنانچه در طرف غرب توسیع دادن دایره ضروری بود برای روس نیز همین مجبوریت در طرف شرق ظاهر
صحیفه ١٦٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
میگردید . حقیقت این هر دو حرکات اگرچه باهمدیگر مساوی بود ولی
صورت اجرای آنها دگرگونه می نمود .
روسیه میخواست که آن سرزمین ها را بمرور زمان بممالك خود ملحق
سازد ، اهالی آنجاها را آهسته آهسته روس سازد و باین نیت پیش می آمد .
اما ژاپونیا باین نیت نبود او میخواست که این دو حکومت همسایه او — یعنی
کوریه و چین بسبب وضعیت جغرافیه و نزدیکی جنسیت در خصوص تجارت
و دیگر امتیازات ترقی و تقدم نمایند ژاپونیا درینفکر خود دائما ثبات می نمود
و در باب مدافعه استقلال و تمامیت ملکیه هریکی از آنها کوشش میورزید . و
ازین بود که درسنه «١٨٩٣» با حکومت چین که استقلالیت کوریه را در زیر
محدود میداشت برای مدافعه حقوق او اعلان حرب نمود .
در ختام ایحرب — یعنی در سنه «١٨٩٥» برين يك قناعت حاصل
کرده بود که دوام استقلال و تمامی ملکیت مستقبله اقصای شرق بخود او
محول خواهد بود . چونکه نه چین و نه کوریه بمقابل تجاوزات استقلالیت
شکنانه حکومت های غربی سد حایل کشیده نخواهند توانست . و باین هم
میدانست که اگر بمعاونت همسایگان طبیعی خود شتابان نشود ممالك كوريه
بروسیه ملحق خواهد شد ، ودولت چین نیز ماننديك لاشه بيكارى طعمه
آن گرگ درنده خواهد گردید. بنابر این ژاپونیا سر ازین تاریخ برای دوام
استقلالیت حکومت های اقصای شرق و محافظه آنها از تسلط اغیار بترقیات
سیاسی و عسکری خود بکوشش کردن آغاز نهاد . اما افسوس که این سعی و
فعالیت عالیجنابانه ژاپونیا را هیچکسی خوب نفهمیده بود که چیست .
«ارشمیذ» نام یکی از ریاضیون قدیم هنگامیکه آلت جر ثقیل را اختراع
نمود یکی از رفقای او از روی لطیفه باو گفت :
— آیا با این اسبابیکه ساخته اید به برداشتن کره زمین کامیاب خواهید شد؟
او گفت :
صحيفه ١٦٦ محاربهٔ روس و جاپان جلد اول
بلی، اكر يك نقطه استنادیكه اين اسباب را بران بگذارند پيدا شود به برداشتن آن نيز كامياب خواهم آمد!
وقتيكه حرب چين و جاپان بانجام رسيد دولت ژاپونيا برای برداشتن قوت و نفوذ روس را از چين و كوريه بجست و جوی اينچنين يك نقطه استنادی افتاده بود. لهذا شبه جزيره (ليا او تونغ) را كه در خليج (پچیلی) واقع است برای مقصد همين نقطه استناد بدست آورد. اما اين آرزو و مقصد ژاپونيا را سه حكومت بزرگ او روپا قبول نكردند كه آن حكومت ها عبارت از المانيا، روسيه، فرانسه بودند و اين هر سه دولت بقوهٔ جبريه بر ژاپونيا به تهديدات آغاز نهادند. بمقابل اين ممانعت و مداخلت مشتركه، دولت ژاپونيا خود را دران وقت تنها و بی مدد كار يافته بود. دولت انگليس درين مسئله دران وقت يا قصداً اختيار سكوت كرده بود و يا آنكه ديگر كار های مهم او را ازين مداخله مانع شده بود. حكومت های متفقه امريكا، نيز باين كار دخل و غرض نگرفته بود.
هنوز يك چند ماهی نگذشته بود كه دولت المانيا بندرگاه (كياچه ئو) را و دولت روسيه شبه جزيره [ليائوتونغ] را كه ژاپونيا آنرا از چين ضبط نموده و باز بمجبوريت ترك كرده بود بصورت اجاره از دولت چين به تصرف خود ها آورده بودند. دولت روسيه بعد از انكه شبه جزيره (ليائو تونغ) را بصورت قطعی در زير تصرف خود آورد امتياز ساختن راه آهن را نيز حاصل نمود. در سنه (١٨٩٨) بنا بر احكام مقاوله نامه كه امضا شده بود بكار آغاز نهاد. و تدريجاً آثارهملكه كه از بسيار وقت در خصوص روس ساختن اهالی و الحاق كردن اراضی چين و كوريه در تصور داشت آشكارا گرديد.
در اول بهار سنه (١٩٠٠) بهانهٔ محافظهٔ خط راه آهن خود قوهٔ كافی عسكريه نيز بطرف (ولاديووستوق) سوق و روان نمود. بعد ازين بيك مدت در جهت های شمالی چين وقايع (بوكسر) ها ظهور نموده انظار دقتِ
صحيفة ۱٦٧ محاربة روس وژاپان جلد اول
اوروپا بسوی این حادثه جدیده معطوف گردید .
بعض حکومت های او روپا و امریکا، در اثنائیکه در خصوص محاصرة
سفارت خانه های خود شان که در چین بود بيك نظر حیرت میدیدند والی
ایالت [ آمور ] جنرال (کرو دوقوف ) يك بيان نامه نشر نمود که دراین
بیان نامه گفته بوده در مابین روس و چین يك معاهدۀ اتفاقیه عقد گردیده
که بموجب آن معاهده اهالی مغولستان و مانچوری چین می باید که بزیر حمایۀ
روس داخل شوند ، ودولت روس بنام حکومت چین این ممالک را اداره
و حکم فرمائی کنند .
باینصورت و این حیله يك قدم دیگر نیز پیشتر أنداخت . بعد از چندی
يك حادثۀ دیگری نیز بمیدان آورد که آنهم بنابر تشویق خودروسها یکدسته
دزدان ( خون غوز) به اراضی روس داخل شده يك چند خانه چینیان
را که در آنجا مسکون بودند یغما و تاراج کردند. بنابر این روس ها بهر طرف
اعلان کردند که چینیان بممالك روسیه بلاسبب تجاوز میکنند . واین مسئله
را که حیله وخدعه خودشان بود بهانه گرفته گفتند که : دولت چین در
مانچوری مقتدر بر ضبط وربط آسایش نمیباشد .
اینست که به این بهانه ووسیله -- چنانچه (مصر) را انگلیسها بهمین
بهانه وحيله استیلا نموده بودند -- روس ها نیز ( مانچوری) را ضبط واستیلا
نمود . بعدا زماه او کتوبر سنه ( ۱۹۰۰ ) که مصادف برج میزانست ار
دوی روسیه هر طرف ایالت ( مانچوری ) را در زیر اشغال عسكر ، وغصب
حرص پروری خود درآورد . وباوجود اینهمه حرکات غاصبانه در نظر
تمام عالم خودرا ذی حق ومستحق برقم داده گويا بجز محافظه ونگهبانی خط
راه آهن خود دیگر هیچ مقصدی ازین حركات عسکریه ندارد .
حتی در اوائل سنة (۱۹۰۳) بسببی که بريك ولايت معروف چین تجاوز
نمود از طرف دولت های اوروپا ، و آمریکا . و ژاپون ( پروتستو ) نامه ها
صحیفه ١٦٨ محاربة روس و ژاپان جلد اول
یعنی باز خواست نامههابه او فرستاده شد. لهذا برای تسکین نمودن افکار
آنهايك قسمی از ولایت مذکوره را خالی نمود . حالا نکه این خالی نمودن
بجز خدعه و حیلۀ پوشانیدن چشمهای مردمان دگر هیچ چیزی نبود زیرا
از یکطرف نام خالی کردنرا میگرفت و از طرف دیگر بسی چونیها و مبانی
عسکریه را در انولایت بنام تاسیس میداد .
بیائیم بر ژاپونیا ! این وقوعاتی که در (مانچوری) جریان می یافت برای
ژاپونیا مسئله نازك حیات و ممات بود . یعنی اگر روسیه در مانچوری جایگیر
شده بماند همه آمال و مقاصد ژاپون در عدم آباد فنا محو شده میرفت چونکه
دولت چین که در خواب غفلت و بی استعدادی بسر میآورد در پیش روی
آن سیلاب دهشت آشها پایداری نمودنش محال مینمود . وحکومت کوریه نیز
طعمۀ دندان حریصانۀ او میگردید . وازسبب محوشدن ایندو دولت متفق
همجنس وهم مذهب او موجودیت ، واستقلاليت ملکيه او نيز رفته رفته محو
وفنا پذیر میگردید .
لهذا دولت ژاپون تنهایی و مفرد بودن خود را هیچ فکر نکرده پیش
از انکه نائرۀ مدهشۀ حرص و طمع روسیه توسیع دایره سرایت بکند پرو
تستو نامه های بسیار شدت آمیزی برین تجاوزات غاصبانه روس پی در پی
بارانیدن گرفت .
در مابین این دو حکومت مدت چند ماه مذاکرات ، و گفتگوهای بسیار
شدید و عنیفی جریان یافت . اما وا اسفا که این مذاکرات و گفتگوها مسئله
منازع فیهار احل نتوانست . و چنانچه بعد ازین در فصل مخصوص آن بیان
خواهد شد دولت ژاپونیا مجبور گردید برینکه این مسئله حیات و ممات خود
را بهر صورتيكه باشد بيك نتيجة قطعيه منجر نماید . لهذا هیچ چاره نیافت
بجز اینکه کار را بقوت سلاح يكطرفه و فيصله كند .
صحیفه ١٦٩
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
تاریخ بنمایافتن مناسبات و معاملات
روس و ژاپون
درین فصل از سلسلهٔ تعرضاتیکه روسها بر ژاپونها روا داشته اند تفصیلات و معلومات داده خواهد شد که این معاملات تعرضکارانه از طرف حکومت بسیار بزرگی و قوتناکی مانند دولت روس ، بريك قوم کوچکی مانند ژاپون اجرا کرده شده است .
ژاپونها بهمهٔ این معاملات نالایقهٔ تعرضکارانه که از طرف اهالی این مملکت بزرگ در حق آنها اجرا میشد صبر و تحمل مینمودند . اما این صبر و تحمل ژاپونها از مسکینی و بیدلنی آنهانی، بلکه از کم زوری و بی قوتی آنها که در انوقت داشتند پیش آمده بود . جور و جفائیکه ژاپونها از روسها میدیدند همهٔ آنرا هضم کرده حسیات کین و غرض خود را در دل پنهان داشته شب و روز در گرفتن انتقام میکوشیدند ، و لحظه بلحظه منتظر فرصت میبودند . و هيچيك معامله نالایقهٔ آنها را فراموش نمیکردند .
مناسبات ، ومعاملات عداوتکارانهٔ روسیه وژاپونیا ازسنهٔ « ١٧٨٠ » آغاز کرده بود. درین تاریخ در ساحل سیبریای روسی يك کشتی ژاپونی قضا زده شده بود. روسهایکه در ساحل مذکور بودند بجای آنکه بقضازده گان ژاپونی مدد و معاونت برسانند آنها را اسیر کرده به شهر « ایز قوچق » بردند و به شکنجه و عذاب آنها را بر گفتن احوال مملکت ژاپونیا مجبور گردانیدند .
روسها ، باینصورت جبری در باب ژاپونها و مملکت آنها معلوماتیکه حاصل کردند، حرص و طمع شان در باب آن مملکت بجوش آمده سال دیگر ــ یعنی
صحيفه ۱۷۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
در سنهٔ ۱۷۸۱ از دریای ژاپون بر جهیده بجزیرهٔ «ساخالین» آمدند. این
جزیره که در مابین (٤٦) و (٥٤) درجهٔ دایرهٔ عرض واقع شده، و ژاپونها
آنرا جزیرهٔ «قارائوتو» مینامند عبارت از يك جزیره ایست که به برابری
ساحل سیبریا ممتد شده رفته است. این جزیره جنگلهای بسیار بزرگ،
و معدنهای خیلی توانگری را مالك است. و برای صنعت ماهیگیری که در آن
زمانها برای ژاپونها قیمت و اهمیت فوق العاده داشت نیز خیلی مساعد و
موافق است. روسها باوجودیکه از صید ماهی اینجزیره خودشان بوجه
دلخواه فائده نمیتوانستند بگیرند، فائده گرفتن دیگران را نیز مانع میشدند.
آبنائی که این جزیره را از قطعهٔ سیبریا جدا کرده خیلی تنگ و کمبر است
ولی درون جزیره برای سکونت یکجای مناسب و موافقی نیست. چرا که
در موسم تابستان بارانهای بسیار شدید، و دمه های کثیف، و در زمستان
با برفها و یخبها مستور است. وعلی الخصوص بندرگاههای خالی از یخ را که
یگانه آرزوی روسهاست هیچ موجود ندارد.
روسها این جزیره را به نیت این در زیر تصرف آورده بودند که آنرا
دروازهٔ در آمدن ژاپونها میشمردند. جزیرهٔ «ساخالین» اول در زیر
ادارهٔ ژاپونها بود، و با اهالی مختلفهٔ ژاپون، و «آینوس»ها مسکون بود. ملحق
شدن جزیرهٔ (-اخالین) به روسیه دولت مشارالیها را به جزیرهٔ (یه دو)
وبندر گاههای خوب آن تقرب میداد. و برای بسیمنافعی که در زیر نظر
داشت مساعد وموافق يك جابی بعمل میآورد. حالاً نکه اهالی مسکونهٔ
این جزیره باروسها معاشرت و اختلاط کردن نمیخواستند، و منافرت و
مجانبت کلی اظهار میکردند. لهذا چون دیدند که با اهالی آنجا کسب مناسبات
و آمیزش ممکن نمیشود بکمال یأس و نومیدی به برگشتن مجبور گردید. بنابرین
از راه دیپلوماسی-یعنی پولیتيك در آمد. در سنهٔ ١٨٠٦ يك سفیری به (ناغاراکی)
صحيفه ۱۷۱ محاربه روس و جاپان جلد اول
فرستاده بدولت ژاپونيا عقد نمودن يك معاهده تجارت را تكليف نمود.
ژاپونها چون از حيل و دسایس روسها وغدر و خیانت آنها بیخبر نبودند ، و
برأی العین دیده بودند که ایالت (آمور) و شبه جزیره ( قامجاقا) را از دولت
چین بچه صورت نزع و غصب کردند لهذا این تکلیف روسیه را قبول نکردند.
بعد ازین دولت روسیه باز برهمان مسلکی که از پیش برای مسائل اقصای شرق
پیشه گرفته بود رفتار نموده در سنه (١٨٠٦) يك هيئت عسكريه فرستادند ، و
شهر (شو نفوتون) را که از شهرهای مشهور ژاپون در ساخالین بود یغما و تاراج
کرده آتش زدند . ويك بیاننامه نشر کردند که اگر دولت ژاپون تکلیف عقد
معاهده را با روس قبول نکند در همه اقسام شمالیه جزیره همین معامله را اجرا
خواهند کرد .
درسنه ( ١٨١١ ) روسها این تهدیدات واقعه خود شانرا از قوه بفعل
برآوردند . و (دیانا) نام کشتی جنگشی خودرا برای تفتیش، ومساحه کردن
جزایر ( قوريل ) كه كوياملك ومال خودشان باشد مامور نموده بآنطرف
فرستادند . بمقابل اینمعامله حق ناشناسانه روسها ژاپونها نیز مقابله شدیدی
اجرا نموده هنگامیکه کپتانها و افسران کشتی مذکور در جزیره ( قوناشیر )
نام که آخرترین جزایر ( قوريل ) است بخشکه برآمدند همه را گرفتار کرده
مدت دوسال محبوس ساختند . و بعد از دوسال رهایی داده بمملکت شان
فرستادند . این افسران روسی آثار مهمانوازی و معامله مشفقانه که در مدت
محبوسیت خودشان از طرف ژاپونها در حق خود دیده بودند بدیگر همشهریان
خود نقل و حکایه کردند .
بعد ازین حادثۀ ( ديا نا ) روسها حرکات سابقه خودشانر اتبدیل دادند
و دانستند که ژاپونها را باینگونه چیزها به ترسانیدن مقتدر نخواهند شد .
از انسبب بازدگريك حيله پیش گرفتند ـ یعنی بسیاری از مهاجرین روس
صحيفه ۱۷۲ محاربة روس و ژاپان جلد اول
را بجهت شمالی جزیرۀ ساخالین فرستادند ، و در هر طرف جزیره مستعمره
های متعددی بنانهادند حال و موقع سیاسی ژاپونیابه منع کردن تعديات
وتجاوزات روس دستیاری نمیکرد . و از مدافعه و محافظه کردن جزیرۀ
(ساخالین) را بقوة عسكريه نيز عاجز بود. لهذا او نیز در قسم جنوبی جزیرۀ
مذکور مهاجرین خود را افزونی دادن گرفت ، و چنانچه روسها در جهت
شمالی جزیره پیشتری میگرفت ژاپونیها نیز در قسم جنوبی آن افزونی مینمود.
بسیار مدت کار بهمین گونه بود. روسیه درین اثنا بدیگر تجاوزات و حرکات
مشغول بود . در سنه (١٨٤٧) (موراویه ف) را بنهر (آمور) به اجرای
تدقیقات و تفتیشات مأمور گردانید . حکومت چین چون در آنوقت به امور
داخلی خود مشغول بود ازین حرکت روس خبردار نشده بود .
در حالیکه دولتهای انگلیس ، وفرانسه به محاربة سنۀ (١٨٥٤)
گرفتار بودند دولت روس ایالت آمور را بتمامها ضبط واستيلا نمود. و در سنه
(١٨٥٨) وسنۀ (١٨٦٠) در اثنائیکه دولت چین بادولت انگلیس وفرانسه
بمحاربه مشغول بود دولت روس باز فرصت جسته ایالات ساحلیه (مانچوری) را
نیز بدست آورد . واز يكطرف به اراضی چین . واز دیگر سو به جزیرۀ (ساخالین)
که حکم دروازۀ ژاپون را داشت تقرب ورزید .
در سنه (١٨٥٥) مناقشه و اختلافیکه در مابین دولت های ژاپون . و
آمریکا بظهور پیوسته بود ، روس باز فرصت بدست آورده بعقد نمودن معاهده
نامۀ ۵ از سالها آنرا آرزو داشت نیز موفق و کامیاب آمد . یکسال بعد از امضا
شدن این معاهده نامه ، مقاصد منفعتجویانه خود را در باب جزیرۀ (ساخالین)
علناً اظهار نمود. اینمسئله قوم ژاپونر ابدرجۀ فوق العاده بقهر وغضب آورده
و این قوم غیور دانستند که اگر این حال همچنین دوام کند آهسته آهسته همۀ
ملك شانرا این دشمن حریص طمعکار غصب خواهد کرد . اما چه چاره که
محيفه ۱۷۳ محاربه روس وژاپان جلد اول
هنوز خود را بدرجه پنجه زدن با روس مقتدر نمیدیدند .
در سنه (۱۸۶۳) بمقصد اینکه برای حرکات استیلا کارانه روسهايك
حد معینی در جزیره ساخالین تعیین شود دولت ژاپون به (پترسبورغ ) يك
سفیری ارسال نمود . هر گاه این مسئله که سفیر برای حل آن فرستاده شده
بود از طرف روسها قبول میگردید روسها قسم شمالی ، وژاپونها قسم جنوبی
جزیره مذکوره را تمامها به تقسیم برادرانه مالك ميشدند . و لی دولت روس
سفیر ژاپونرا بنظر حقارت دیده سخنان او را یکقلم رد نمود . و گفت : که
این جزیره بتمامها ملك مشروع روسست ، وتمام جزیره کاملاً در زیر حکم
و نفوذ روس درامده است درینباب حکومت ژاپون هیچ حق ندارد .
اینست که به اینصورت سفیر ژاپون را مأیوسانه رخصت دادند. ودروازه
شمالي ممالك ژاپون را که عبارت از جزیره ساخالین است ضبط وغصب
کردند . ژاپونها به اینهمه معامله های حقارت آمیز روسها بغیر از صبر کردن ،
و شب و روز در باب ترقی و قوت یافتن خودشان سعی و کوشش ورزیدن، و منتظر
فرصت ماندن دگر هیچ چاره نداشتند .
تنها در همین مسئله ( ساخالین ) ژاپونها از روسها مظهر حقارت نشده اند
بلکه در مسئله (کوریه) نیز خیلی آزارها و حقارتها کشیده اند .
ممالك (كوريه) تا بسیار سالها از اختلاط و مناسبات فرنگها سالم مانده بود.
و چون درسنه ( ١٨٧٦ ) - یعنی هنگامیکه جزیره ( ساخالین ) را به روسها
واگذار شدند ژاپونها کوریه ئیان را که بمذهب ، وبمليت ، وبلسان با خود
متحد میدیدند برای خوديك منبع استفاده ، ويك بازار تجارت دانسته بنابر
معاهده که با حکومت مذکوره عقد نموده بودند لنگرگاه ( فوزان ) را برای تجارت
ژاپون باز نمود .
در سنه (۱۸۸۰) بندرگاه(شه مولپو) نيز عيناً همین امتیاز را مالك گرديد. بعد
صحیفه ١٧٤
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
ازان در سنه (۱۸۸۲) امریکائیان ، و در سنه (۱۸۸۳) انکلیسان و در سنه (١٨٨٤) روسیان نیز با کوریه ئیان مقاوله نامه های تجارت را عقد و امضا کردند.
در سنه «١٨٦١» يك کشتی جنگی روس در پیشکاه جزیره «چوشیمه» که در منتهای شبه جزیره «کوریه» واقع ، و در زیر اداره ژاپونیا بود آمده در بعضی مواقع مشهوره آن بیرق حکومتی خود را برکشیدند، و چنان وانمودند که کویا جزیره مذکور ملك مورثی شان بوده است. و به اینصورت در انجا به اجرای حکم و نفوذ آغاز نهادند . ولی بعد از چندی يك کشتی زرهپوش انگلیسی در انجا آمده روسها را از انجا به بیرون برآمدن مجبور گردانید .
تشبثهای استیلاکارانه روسها در (کوریه) ، از وقتیکه در (سه ئول) پایتخت کوریه (سفارتخانه) خود را بنا نهادند آغاز کرده است. در ینوقتها حال و موقع «کوریه» خیلی وخیم و تهلکه ناك بود. روسیه بعد از انکه «مانچوری» و دیگر ایالات همجوار آنرا از چین بدست آوردهیچ يك زمان خود را از روس گردانیدن اهالی آنجا خالی نمیگذرانید ، و به این اصول و قاعده ازين يك امین بود که هر وقتیکه بخواهد کوریه را در زیر ضبط و استیلای خود آورده خواهد توانست .
از نتیجه حرب (چین - و ژاپون) که در سنه «۱۸۹۷» بوقوع آمد ، کوریه از زیر حکم و نفوذ دولت چین رهایی یافت . در انوقت ژاپونیا خواست که شبه جزیره «لیااوتونغ» را بدست آرد و از انجا بر چین و کوریه اجرای حکم و نفوذ بر چین و کوریه بکند .
این آرزوی ژاپونیا چونکه بمقاصد پنهانی روسیه يكضربۀ شدیدی شمرده میشد از انسبب چنانچه پیش ازین نیز گفته شده بود با دولت های فرانسه و المانیه اتفاق کرده در باب داخل شدن شبه جزیره مذکور در زیر حکم و نفوذ ژاپونیا سد ممانعت کشیدند .
صحيفه ١٧٥ محاربه روس وژاپان جلد اول
ژاپونيا مجبور کرديد باينکه از شبه جزيره مذکوره در انوقت صرف نظر نمايد.
اما براى حاضری دیدن و قوت پيدا كردن بمقابل اين تهلکه هایش از
پیش تشبث و اقدام ورزيد .
درین اثنايك واقعۀ ديگری ظهور نمود که برای مداخله کردن بکارهای
كوريه روسيه را فرصت و دست آویز خوبی بخشید . و آنهم این بود که در
مابین کوريه و ژاپون اختلاف پديد آمد، و امپراطور کوريه به سفارت خانه روس
التجا گزین گردید دولت روسیه که از زمانهای بسیار منتظر این فرصت بود
اینمسئله را نعمت غير مترقب شمرده و بكارهاى كوريه مداخله کردن را آغاز
نهاد . ژاپونیا مضرت و وخامت این حالرا دانسته هماندم باروسيه يك مقاوله
نامه عقد نمود که بموجب این مقاوله نامه روسيه و ژاپونیا مشترکا بامور اداره
وماليه کوریه میبایست که نظارت و نگرانی بکنند و خطوط تلگرافيه آنرا
در زیر محا فظۀ عسكری بگیرند ، كوريه را در راه ترقی آزاد بگذارند . حتى
در يكى از فقرات این مقاوله نامه نوشته شده بود : « بمجردیکه در کوریه ترقیات
جديده حاصل آید مامورین روس و ژاپون از كوريه بيرون خواهند برآمد».
هنگامیکه وقت موعود دررسيد، ژاپونیا برسخن خود ایستادگی کرده
سفیر ومامورین خود را از كوريه واپس طلبید ولی روسها بمقابل این بقدر
دو صد عسکر قزاق خودرا به « سه ئول » فرستاده بمحافظه سفارت خانه
خود آنها را مامور گردانید . واسلحه وجهه خانۀ زیادی نیز بر كوريه ئیان
بخش نمود ، وبر تعليم وتربيۀ اردوی کوریه افسران خودرا مامور ومقرر
گردانید . وهمه منابع ثروت وواردات کوریه بدست روسها درآمد .
ژاپونیا از ین معامله حقوق شکنا نه روسیه خیلی دل تنگ شده بر
دولت مشاراليها « پروتستو » — یعنی دعوا نمود ، واورا مختار گذاشت
که یا ازکوریه دست بکشد و یا بجنگ حاضر شود . حالآنكه مسلك وپوليتيکۀ
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
روس در خصوص توسيع ملك در اقصای شرق این بود که از طریق صلح و مسالمت دوری نگزید. لهذا دست کشیدن را از امور کوریه در انوقت مناسب دیده بجست و جوی دیگر راه منافع آغاز نهاد.
بمقابل این پروتستوی ژاپون روسیه از کوریه صرف نظر نمود بموجب معاهده نامه که در سنه [۱۸۹۸] در مابین این دو حکومت عقده شده بود میبایست که روسها و ژاپونها استقلالیت کوریه را بشناسند و قبول کنند، و بامور اداره و دیگر کارهای کوریه بقوه عسکریه و به قوه سیاسیه خودها غرض دار نشوند.
بعد ازین روسها در حدود کوریه ضبط و ربط خود را بشدت و دقت تمام تقویت دادند، و دسته های کشتی جنگی اقصای شرق خود را روز بروز افزونی بخشیدند. و در داخل کوریه جاسوسهای متعدد فرستاده جاهایی را که برای این دسته های کشتی جنگی زغال تدارک بشود آموختند. و نیز در سنه (۱۹۰۰) بنابر معاهده که با چین عقد نموده بود برخلاف آن معاهده که با ژاپون داشت حرکت کرده بندرگاه (موزامپو) ی کوریه را ضبط نمود. این موزامپو در منتهای جنوبی کوریه واقع میباشد که باین سبب روس يك موقع بسیار مستحکم و حاکمی در روبروی چین و کوریه و ژاپونیا بدست آورده میتوانست.
بسبب ظهور یافتن مسایل (پور آرتور) و (مانچوری) و [لیا اوتونغ] این مسئله «موزامپو» سراسر فراموش شده رفته بود. و چون در ان اثنا دولت انگلیش بمحاربه افریقای جنوبی، و امريکاء بمحاربة (مانیلا) مشغول بودند دولت ژاپونیا از معاونت این دو حکومت معظمه بحریه محروم مانده بود. بنابر این باینگونه حرکات استیلا کارانه روسیه هیچ مقابله نتوانسته بود. دولت روسیه نیز این فرصت را از دست نداده در اقصای شرق پی هم از حاصل
صحیفه ۱۷۷ محاربة روس و جاپان جلد اول
کردن منافع خالی نمیماند. از يك طرف در باب بدست آوردن پور آرتور،
و کامل کردن خط راه آهن سیبریا میکوشید، و از دیگر طرف در باب تدابیر
روس ساختن اهالی (مانجوری) سعی میورزید.
معلومات و تجربههائیکه ژاپونها از سالهای دراز بر دسیسهها و حیلههای
منفعت جویانه و حریصانه روسها حاصل کرده بودند بخوبی دانسته بودند که
بجز از شمشیر دگر چاره برای محافظة حقوق حیاتیه و حکمرانی شان در مقابل
روسها باقی نمانده است.
ژاپونهای باینهمه معاملات ناگوار روسها صبر و استقامتی که نشاندادند در
نظر همۀ عالم معلوم و هویدا گردید. و همه جهان انسانیت مسئولیت و باز خواست
این محاربه را بر روسها انداخته تصدیق و اعتراف کردند که برای ژاپونهابجز
حزب دگر چاره باقی نبوده است.
صحیفه ۱۷۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مخابرات سیاسیه
که پیش از اعلان حرب در مابین این دو حکومت
جریان یافته است
پیش ازین در مدخل این کتاب خود گفته بودیم که مخابرات — یعنی کاغذ
روی و گفتگوهای سیاسیه که در مابین روسیه و ژاپونیا پیش از اعلان حرب یکچند
ماه متسلسلاً و پی در پی جریان یافته بود خیلی پنهان گرفته شده است ولیکن
چون حالا ازین میان بقدر دو سال گذشت، و محاربه نیز به انتها رسید،
و هر دو دشمن جان همدیگر دست مصافحه بایکدیگر دراز کرده آشتی نمودند !
لهذا مذاکرات دیپلوماتی، — یعنی گفت و شنودهای حکومتی که پیش از
اعلان حرب حقیقت و اساس آن در نظر تمام عالم مجهول و نامعلوم بود باهمهٔ
اسرارهای پنهانی خود بمیدان علانیه ظاهر و آشکار گردید.
این مخابرات سیاسیه، و گفتگوهای دیپلوماتیکه را که حرب ازان
بوجود آمده، هر گاه یکان یکان از نظر بگذرانیم، و ببینه ببینه بخوانیم از فائده
هیچ خالی نخواهد بود، تا هم از حقیقت اسباب جنگ باخبر گردیم، و هم از
اندیشه و مراقبی که در باب پنهان بودن این مخابرات سیاسیه مارا حاصل شده
بود زائل گردد.
اینست که مخابرات سیاسیه که آرایش ازین از چیزهای مجهول و پنهان
گفته بودیم حالا همهٔ آنرا از يك اثر، — یعنی تألیف عسکری مهمی که
صحیفه ۱۷۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
در «توکیو» پایتخت ژاپونیا درین اوقات طبع و نشر شده عیناً در بخار قارئین کرام خود عرضه میداریم :
دولت روسیه بنابر مقتضای مقاوله نامه که در (۸) ماه اپریل مطابق برج ثور سنه ۱۹۰۲ با دولت چین عقد نموده بود مجبور بود برینکه قطعه (مانچوری) را واگذار شود . در فقرات این مقاوله نامه چنان نوشته شده بود که قطعات عسکریه روس اولاً تابه (۸) ماه اوکتوبر مطابق برج عقرب سنهٔ «۱۹۰۲» از ولایت « موکده ن » ، و ثانیاً تابه « ۸ » ماه اپریل مطابق برج ثور سنهٔ «۱۹۰۳» از ایالت «گیرین » ، وثالثاً تابه (۸) ماه اوکتوبر سنهٔ مذکور از ولایت « چیچیچقار » میباید که بیرون برآیند . اما حرکات اخیرهٔ دولت مشارالیها اثبات کرده بود که ، بر عهد و قول خویش ثابت قدم نمانده و بحقیقت نه همچنین هم بود ! زیرا دولت روس رعایای دولت های دیگر را از قطعهٔ مانچوری بیرون می برآوردند. و ارباب تجارت و صنعت رعیتی ژاپون را يك قدم نمیگذاشتند که بکار و کسب خود مشغول شوند ..
دولت ژاپون که ازین حرکات ناگوار روسیه بآخر درجه ناراض و دلگیر بودند. برسر آن مسئله نهر ( یالو ) نیز بظهور پیوست که این مسئله سراسر موجب تأثر ودل تنگی ژاپونیا گردید و آن مسئله این بودكه يك كمپنی ــــ یعنی شرکت تجاری روسی جنگلهاییکه در وادی نهر ( یالو ) بود از حکومت کوریه باجاره گرفته کار دران انداخت و برای محافظه کردن عمله و مزدوران این شرکت عساکر مسلحهٔ خودرا بخاك كوريه فرستاد.
ژاپونیها بخوبی دانستند که روسها بتنها بگرفتن مانچوری اکتفا نمی ورزند بلکه می خواهند که قطعهٔ کوریه را نیز در زیر دایرهٔ نفوذ و استیلای خود درآرند . درین اثنا دودور وعدهٔ روسیه که برای خالی کردن مانچوری و براوردن عسکر خود را از مانچوری تعیین نموده بود گذشت . حال انکه
صحیفه ۱۸۰
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
دولت روسیه یکنفر عسکر خود را بیرون نکشیده بود . بنابر این دولت ژاپون بیش ازین صبر نتوانسته علناً بطلب کردن حرب آغاز نهاد .
روسیه این را گمان نمیکرد که ژاپونیا با او بجنگ کردن جرأت خواهد توانست . در اول بهار «۱۹۰۳» جنرال «قروپاتکین» که ناظر حربیه - یعنی وزیر جنگ دولت روسیه بود بر این قرار داد که بسوی اقصای شرق يك سیاحت تفتیشیه اجرا نماید تا آنکه احوال سیاسیه و عسکریه آنجا را بخوبی تدقیق و تحقیق نماید و از انجا ژاپونیا را نیز رسماً زیارت و سیاحت بکند . طور و حرکت دوستانه و صلح پرورانه جنرال مذکور حسیات جنگجویانه ژاپونیان را برای يك مدت کم از جوش و خروش فرو نشاند .
جنرال «قروپاتکین» بعد ازین سیاحت مانچوری و ژاپونیا برین يك قناعت حاصل کرد که اگر اعلان حرب درینوقت نزديك نباشد بعد از چندی بهمه حال بظهور خواهد رسید لهذا به مجردیکه به روسیه عودت نمود در خصوص حاضری امور عسکریه اقصای شرق تعجیل و سرعت ورزید . علی الخصوص در باب تقویت استحکامات و بناهای عسکری «پور آرتور» خیلی جد و جهد نمود . و کامل کردن همه لوازمات شش ماهه «۳» لک لشکر را در اقصای شرق برخود واجب و لازم شمرد .
درین اثنا مسئله که ژاپونها را خیلی بقهر و حدت آورد این بود که بناگهان سه صنف توپچی و دو لواء عسکر پیاده از دایره های عسکریه شهرهای «موسکو» و «کیه ف» باقصای شرق فرستاده شد . این قطعات عسکریه قطعات جسیمه نخستین است که بواسطه خط راه آهن «ماورای سیبریا» از اروپای روسی به سواحل بحر محیط کبیر فرستاده شده است .
مجلس های عالی ژاپونیا از تحرکات روس مجبور شدند بر اینکه بقوه مسلحه مراجعت کنند . دولت ژاپونیا بسببیکه بادولت انگلیس متفق بود ،
صحیفه ۱۸۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
و با دولت جمهوری امریکا، نیز مناسبات دوستانه قوی داشت از مداخله کردن
دیگر دولت های اوروپا درین محاربه بیم و اندیشه بخواطر نمی گذرانید.
بموجب نقشه و پلانی که برای تنسیقات عسکری در سنه ۱۸۹۶
ترتیب و تنظیم داده شده بود تشکیلات و اصلاحات اردوهای ژاپون بوجه
دلخواه کامل شده بود. موجودتی قوه بحریه ژاپون نیز درین هنگام بر قوه
بحریه اقصای شرق روس موفقیت و برتری داشت. بنابرین هرگاه وضعیت
و قوت عسکریه طرفین باهمدیگر مقایسه شود چنان معلوم میگردد که در
دورهای اول حرب، دولت ژاپونیا بر خصم خود براً و بحراً فایق و غالب
آید. حال آنکه اگر از چنین فرصت مکمل فایده نمیگرفت بعد از انکه از
مابین يك زمانی میگذشت در انوقت روسها قوت خود را بیشتری داده برای
ژاپونها اینفرصت ضایع میشد.
هرگاه قوه بحریه روسیه در اقصای شرق بقدر (۳) قطعه کشتی زرهپوش و
(۳) قطعه قرو و از و رزرهپوش از قوت موجوده داشت بیشتر میبد باحتمال که
این حرب بوقوع نمی آمد. اینست که ژاپونیا این يك خوب میدانستند که دولت
روسیه روزمره قوه بحریه خود را در اقصای شرق افزونی میدهد، و این را
نیز میدانستند که اگر یکبار در آن سر زمین ها رو سها مالك دسته کشتی های جنگی
افزو نتر از ژاپونها بشوند بر تمام اقصای شرق بدون قید و شرط حاکم خواهند
شد. لهذا ازین تفوق و برتری حالائی خود استفاده و فرصت جوئی کرده
بحركات حربیه آغاز نهادند. در (۲۸) ماه جولایی مطابق برج اسد سنه
(۱۹۰۳) ناظر خارجیه ژاپونیا بارون (قو مورا) بمقصد آنکه منافع هردو
طرف را که در کوریه و مانچوری بمقابل همدیگر داشتند درست و منتظم سازد
دولت روسیه را بمذاکرات و گفتگوهای سیاسیه دعوت و طلب نمود. و
برای این دعوت این امر نامه ذیل را برای سفیر دولت ژاپونیا موسیو (قورینو)
صحیفه ۱۸۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
که در (پترسبورك) سفيرش بود فرستاد : * *
«حکومت ژاپان ترقیهای وقایع مانچوری را بکمال دقت ترصد و نگرانی کرده و خامت و بدی های فوق العاده را که برای احوال حاضره از ان بظهور می انجامند نیز در پیش نظر گرفته بود. و تا بوقتیکه حکومت روس در خصوص خالی کردن مانچوری بحکومت چین و دیگر دولتها عهد و پیمان کرده بود و از ان عهد خود برنگشته بود، حکومت ژاپان در مسایل مذکوره بکمال احتیاط صفت سیر بینی خود را محافظه کرده بود . ولیکن خواهشات و مطالبات نوی که روسیه در (پکین) بمیان آورده ، و در حالتیکه میبایست مانچوری را خالی کند بخلاف آن بنای تقویت و پر کردن آنرا نهاد، ازین معاملات او بدلایل قوی معلوم گردید که از فکر برامدن مانچوری بر گشته است . وغیر ازین چون در حدود کوریه نیز روز بروز ترقی و پیش قدمی مینماید این هم يك دليل قطعی است بر اینکه در حکومت مذکوره دایره مقاصد خود را وسعت و فراخی بخشد .
« قطعه مانچوری هرگاه از طرف حکومت روس در زیر مشغولیت دایمی عسکری گرفته شود بر منافع سلامتی ژاپانيان يك معامله بدی تشکیل میکند .
« این معامله روس مساوات حقوق و تمامیت ملکیه چین را خلل پذیر میگرداند . و غیر ازین کیفیتی که اهمیت این مسئله را در نظر حکومت ژاپان زیاد میگرداند اینست که اگر کار اینچنین بماند آخر الامر ممالك كوريه نیز در زیر نفوذ و تسلط غالبانه حکومت روسیه محکوم خواهد ماند .
« مملکت کوریه برای خط مدافعه ژاپان حكم يك سد مهمی را دارد. حکومت ژاپان استقلالیت و خود مختاری حکومت کوریه را برای استراحت و سلامت خود يك ضامن بسیار قوی می شمارد. مناسبات سیاسیه ژاپان که
صحيفه ۱۸۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
با کوریه موجود است بقدر مناسبات تجاریه و صناعیه اوست . لهذا اشتراك
دیگر حکومت باین مناسبات برای امنیت و سلامت کوریه خیلی مضر و وخیم است .
« حکومت ژاپان آرزو دارد که این مسئله بصلح و صلاح فیصله شود .
بنابرین حکومت ژاپان برای حل و فصل این مسایل واقعه يك فرصت
خوبی بدست آورده برای عقد کردن يك مقاوله نامه حاضر شده است .
« حکومت ژاپان چون از فطانت و کاردانی شما امین و خواطر جمع
است از انرو مذاکره و مباحثه این مسئله نازك را بدست اقتدار و هوشیاری
شما میگذارد . پس خواهش حکومت متبوعه شما اینست که این افکار
و مطالعاتیکه بیان شد ذات اصیلانه شما آنرا رسماً بحكومت روسیه تبلیغ
بکند، و مناظر خارجیه روس قونت (لامسدورف) برای آغاز کردن مسئله
این نوطۀ آینده را بدهند : ( نوطه )
« حکومت ژاپان برای تدقیق و تحقیق مسائل اقصای شرق با حکومت
روسیه می خواهد که بمذاکرات و گفتگو دراید . تا آنکه بعضی اختلا
فات که در مناسبات طرفین پیش آمده رفع و زایل گردد ، و امیدوارست
که حکومت روسیه نیز با او در بخصوص اشتراك ورزد. نفوذ و اقتداریکه
حکومت های ژاپان و روس در اقصای شرق دارند از نقطه نظر اندازه
منفعت ها با یکدیگر برابر است. پس اگر این تکلیف حکومت ژاپان قبول شود
احکام اساسیۀ مقاوله نامه را حکومت ژاپان زیاده تر ازین تفسیر و شرح
خواهد داد . »
بعد از انکه این نوطه را دادید به وزیر خارجیه دولت روسیه قونت «لا
مسد ورف » بفهمانیدکه « مقصد مادرینباب خیلی صمیمی و حقیقی میبا
شد ، و بيك اهميت بزرگی این مسئله را در پیش نظر گرفته ایم » . این نوطه
را بجایکی تمام تقدیم کرده بنابر تعلیماتیکه گرفته اید از گفتگوها و تدابیر خود
صحیفه ١٨٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بزودی ما را خبردار گردانید. و بمجردیکه از حکومت روسیه جواب موافقت بگیرید اساس مقصد خودمانرا با تلگراف بشما خبر خواهیم داد .»
بنابرین امرنامه: سفیر ژاپان، باوزیرخارجیه روس ملاقات کرده در تاریخ ٣١ ماه جولای سنه (١٩٠٣) برای وزیر خارجه ژاپان اینجواب را فرستاده است:
«تلگراف نامه که از طرف اصیلانه شما کشیده شده بود واصل گردید . بموجب تعلیماتیکه داده بودید امروز با قونت (لامسدورف) ملاقات کردم، و پیش از انکه نوطهٔ شمارا با او تقدیم کنم اینسخنان را با او گفتم :
« وقایع اقصای شرق روز بروز خیلی مغلق و پیچش پیدا می کند . هرگاه در ما بین حکومت های ژاپان وروس این کج فهمی هائیکه موجود است رفع و زایل نشود رفته رفته مناسباتیکه در مابین حکومتین مذکوره موجود است زیاده ترشخی و سختی پیدا خواهد کرده اینحال بجز اینکه هر دو حکومت را از منفعت های شان محروم کند دیگر هیچ چیزی نتیجه نخواهد بخشید. لهذا حکومت ژاپان بنابر حسیات صمیمانه و افکار دوستانه که دارد برای حاصل کردن يك نتیجه قطعیه برين يك قرار داده است که با حکومت روسیه اجرای مذاکرات نماید».
بعد از بیان کردن این تقریر نوطه شفاهی را به او دادم و گفتم که «این تعلیمات آخری میباشد که از دولت متبوعه خود گرفته ام».
«قونت (لامسدورف) ازینقرار حکومت ژاپان ممنونیت و خوشنودی زیادی اظهار نمود. تنها اینقدر گفت که « درینباب پیش از انکه بامپراطور عرض نکنم يك جواب قطعی داده نتوانم . و با حضرت امپراطور در سه شنبه آینده دیده در روز چهارشنبه هر تعلیماتیکه بگیرم بشما جواب خواهم داد. و اینرا نیز بیان کرد که حضرت امپراطور گمان میبرم این مسئله را بوجه دلخواه قبول خواهند کرد».
صحیفه ۱۸۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول
وزیر خارجیه ژاپان بارون (قومورا) روز دیگر — یعنی (۳)
اگست مطابق برج میزان بموسیو (کورینو) این تلگراف نامه
جوابی را فرستاد :
« در تلگراف نامه «۲۸» جولایی خود، بشما وعده داده بودم که فقرات
اساس مقصد خود را بعد ازین بشما خبر خواهم داد . اینست که فقرات
مذکوره را برای شما می نویسم : »
« ۱ » — استقلالیّت و تمامیت ملکیه حکومت های چین و کوریه مشترکاً
قبول و تصدیق شود، و بر تمامی اجرای احکام آن دقّت بشود، و دیگر همه
اقوام از منافع حقوق صنایع و تجار یه مساوی و یکسان فایده مند بتوانند شد . »
« ۲ » — برای محافظه مرجح بودن منافع ژاپانیان در کوریه ، و
منافع روسیه در امتیاز خط راه آهن مانچوزی ، و منافع ژاپانیان در کوریه،
و منافع روسیه در مانچوزی بهر گونه تدابیر لازمه تشبث و توصل بشود.»
« ۳ » — بصورتیکه از احکام و شرایط فقره اول تجاوز نشود هر دو
حکومت بوسعت و ترقی دادن تجارت و صنعت خودشان در کوریه و مانچوری
کوشش ورزند . وغیر ازین خط های راه آهن کوریه را تا مانچوزی جنوبی
وحوالی شرقیه چین از طرف حکومت روسیه ممانعت بشود. »
« ٤ » — برای محافظه منافع فقره دوم این معاهده نامه و یا برای منع و
زایل کردن منازعانی که بین الملل بوقوع آید از طرف ژاپان بکوریه، و از طرف
روسیه بمانچوری بقدر لزوم عسکر فرستاده شود، و این عسکر بمجردیکه
وظیفه های خود را تمام کنند همان لحظه پس بر آورده شود. »
« ۵ » — دولت روسیه این حق ژاپان را قبول و تصدیق بکند که در کوریه
يك اداره منتظمه و ترقیات لازمه حاصل بتواند ، و در وقت لزوم تدابیر
مذکوره را بقوه عسکر یه تقویت بدهد . »
حیفه ١٨٦ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
«٦» — این مقاوله دیگر مقاوله نامه ها را که پیش ازین در مابین حکومت
های روسیه و ژاپان در باب کوریه عقد شده بود همه احکام و شرایط آنها را
فسخ و منسوخ میگرداند.»
«شما را لازم است که به قونت «لامسدورف» بفهمانید که اساس تکلیقات ما
عبارت از همین شش فقره است. و چون این فقرات خیلی واضح وعیان
نوشته شده است شما از طرف خود احکام مذکوره را دیگر تفسیر و ایضاح
مدهید. واگر از عدم کفایت این تکالیف بحث بکند در دایره صلاحیت
ماموریت خودتان بقدر لزوم سخن گفته نتیجه آنرا برای ما بنویسید»
سفیر ژاپان موسیو «کورینو» در پنجم آگست بوزیر خارجه ژاپان
بارون «قومورا» این تلگراف نامهٔ مختصر را کشیده بود.
«قونت «لامسدورف» در باب توطئه شفاهی از طرف حضرت چار مذا
کره کردن باسنده شما مامور گردید.»
این تلگراف نامه در «٦» ماه مذکور بتوکیو واصل شد و در همان
روز از طرف بارون (قومورا) بموسیو (کوزینو) اینجواب فرستاده شد:
«از تلگراف نامه های شما که از تاریخ يك و پنج ماه آگست فرستاده
بودید چنان معلوم شد که حکومت روسیه تکلیف مذاکره کردن را قبول
کرده است لهذا باخلاص دل بیان تشکرات می نمائیم . پس بشما امر است
که بموجب تعلیمات تلگراف نامه (١) آگست احکام لایحه که برای
شما فرستاده شده بحکومت روسیه تقدیم بکنید .»
قونت (لامسدورف) را موسیو «کورینو» یکچند روز ملاقات
کرده نتوانست تا آنکه به (١٢) آگست اینجواب را فرستاد :
«قونت (لامسدورف) بسبب گرفتاری که داشت تا یامروزمرا بنزد
خود قبول ننمود. در اثنای ملاقات امروزی اور اقیکه جامع احکام مقاوله
صحیفه ۱۸۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
نامه بود و بزبان انگلیسی نوشته شده بود بخود او تقدیم کردم. و این را نیز باو
گفتم که اگر رفع این اختلافات بزودی نشود روز بروز مشکلات مسایل
اقصای شرق افزونی خواهد گرفت. وزیر خارجه روس گفت که محتویات
لایحه را بکمال دقت مطالعه وتدقیق کرده باز بشما جواب خواهم گفت :»
این تلگراف نامه دوروز بعد از کشیده شدن بتوكیو واصل شده بود.
ده روز بعد — یعنی در بیست و چهارماه موسیو (قورينو ) بوزیرخارجیه
ژاپان يك تلگراف نامه دیگر فرستاد که آن نیز چنین نوشته شده بود:
« دیروز باقونت لا(مسدورف) بصورت خصوصی ملاقات میسرشد
از و پرسیدم که حکومت روس درین باب آیا چه تدبیر اندیشیدند. چونکه
حکومت ژاپان بكمال صبر ومتانت منتظر جواب میباشد . »
« او گفت : که من لایحه را بدقت مطالعه کردم ، ولی چون امپراطور
بمانوره ها — یعنی قواعدهای جنگی در این اوقات مشغولست ازین سبب
در حق این مسئله هنوز يك حكم قطعی داده نمیتوانم . بعد از ان فكر عاجزانه
مرا پرسید که آیا اگر این مذاکره در توکیو اجرا بشود و از طرف حکومت
روسیه اميرال (الكسيف) وكيل مرخص معین شودچه سان خواهد
بود. من گفتم چون اینمسئله را حکومت ژاپان باین مخلص شما حواله کرده
است لهذا تا درینباب فکر ومقصد حکومت خودرا ندانم جواب گفته نتوانم.
بعدازان قونت (لامسدورف) بیان کرد كه يك نسخه لایحه شما رابا ميرال
«الكسيف » نیز فرستاده ، وفکر اوراهم درینباب پرسیده ایم.»
« بعدازین مکالمه گفت که امیدوارم که در مابین طرفین موافقت افکار
حاصل آید. من هم گفتم که هر گونه تکالیف مناسبی که از طرف شما واقع
شود بشنیدن همه آنها حکومت ژاپان حاضر است .»
وزیر خارجیه ژاپان بارون (کومورا ) در(٢٦) ماه اگست مطابق برج
صحيفة ۱۸۸ محاربة روس و جاپان جلد اول
سنبله بموسیو (کورینو) اینجواب را فرستاد : «
»قونت (لامسدورف) را بفهمانید که اجرا شدن مذاکره در (پطرسپورك)
موافق تر خواهد بود. و این را هم بگوئید که این مذاکرات سیاسیه بدست
اقتدار موسیو کورینو سپرده شده . میباشد لهذا تبدیل دادن آنرا بنظر
خوشنودی و ممنونیت دیده نخواهیم توانست . و باو بدانانید که حکومت ژاپان
به تکلیفهائیکه کرده منتظر جواب قطعی میباشد . شما را لازم است که در باب
جواب قطعی را بزودی گرفتن سعی و کوشش زیادی صرف نمائید . »
« موسیو «کورینو» در (۲۷) ماه آگست بتوکیو انجواب را فرستاد: »
« بنابر امر شما امروز با قونت ( لامسدورف ) ملاقات کردم او گفت
که در روز سه شنبه گذشته نزد حضرت چار قبول شدم آرزوی حشمت
شاهی شان این است که بزودی در مابین این دو مملکت مناسبات بسیار خوبی
حاصل شود ، و برای زودی کار آرزو دارند که اجرای مذاکره در
(توکیو) بشود . »
« بعد ازین قونت(لامسدورف) این را نیز علاوه کرده گفت که حضرت
امپراطور در دوشنبه آینده بسیاحت ممالک اجنبیه خواهند برآمد واکثر
وزرائیکه باین مسئله تعلق دارند نیز ازینجا بدیگر طرف ها خواهند رفت .
لهذا چاره یگانه برای انجام دادن این مسئله همان است که مذاکره در
(توکیه) اجرا بشود.»
« من اگرچه باو فهمانیدم که این تکلیقات از مسایل اساسیه و پولیتیکی
میباشد و بجزئیات و تفرعات مناسبت ندارد، وطریق سالم تر آن برای نتیجه
بخشیدن مسئله همان است که مسئله در (پطرسپورك) مذاکره شود . اما
او باینسخنانیکه گفته بود تکرار نموده بر فکر خود اصرار و عناد نمود . لهذا
دانستم که او را از فکرش برگردانیدن خیلی مشکل است . اینهم بگمان عاجزانه
صحیفه ۱۸۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
میرسد که اگر مذاکره در توکیو اجرا شود خیلی نتیجه های بد بعمل خواهد
آورد . باقی منتظر امر و تعلیمات شما میباشم .»
مقصد یگانه قونت لا(مسدورف) این بود که کار را دراز کند ، و بآن
سبب وقت و فرصت بدست آرد از انرو بر اجرا یافتن مذاکره در ( توکیو )
محکم ایستاده بود . حال آنکه از طرف دیگر بارون ( کومورا ) وموسیو
(کورینو) براین یک محکمی و سخت گیری داشتند که مذاکره در ( پطر
سبورگ ) اجرا شود . و باز بهمین مضمون از طرف بارون (کومورا)
بموسیو (کورینو) تلگراف کشیده شد .
از طرف موسیو (کورینو) در (۳۱) آگست این تلگراف کشیده شد :
«امروز قونت لا (مسدورف ) را دیدم. مضمون تلگراف نامه شما را
باو فهمانیدم از و اینجواب را گرفتم :«چون میگوئید که مذاکره باساس عاید
است از انرو اساس مذکوره با بعض تدقیقات محلیه ومسایل عملیه محدود و
معین شده میتواند که ازین سبب بامیرال « الکسیف » مشوره کردن ولهذا
جای اجرا یافتن مذاکره شهر« توکیو » باید باشد و در بخصوص چون بارون
«روزه ن» که سفیرما در « توکیو» است صاحب وقوف ومعلومات میباشند
از انرو فکرورای آنها را گرفتن لازم است.»
« براینجواب قونت لا(مسدورف) اعتراض کرده گفتم که :—اینقدر مسئله
مهم وسیاسی تنها با تجربه های عملیه امیرال ( الکسیف ) قابل حل و فصل
نخواهد بود. او گفت که :— من بازامروز بحضرت امپراطور عرض خواهم
کرد اما گمان میبرم که حکومت روس از تکالیف واقعه خود رجوع نخواهدکرد.»
بنابر اصرار قوی قونت لا(مسدورف) که محل مذاکره را (توکیو)قرار
داده بود بارون «کومورا»بتاریخ «۲» ماه ستمبرمطابق ماه میزان بموسیو
(کورینو) ناچار اینجواب را فرستاد :
صحیفه ۱۹۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
« بقونت لاه مسدورف » بفهمانید که از دچار شدن تاخیر این مسایل
حکومت ژاپان خیلی خوف و اندیشه دارد . حکومت ژاپان میخواهد که
این يك را بداند که آیا حکومت روس از فقرات اساس مقصد او كدام يك را
قبول کرده میتواند و چون این يك را بداند محل جریان مذاکره هر جا که
باشد گفتگو ندارد. لهذا برای دانستن فکر حکومت روس را در ینباب خیلی
سعی و غیرت نمائید .»
بهمین صورت چند مخابرات دیگر نیز رد و بدل شد تا آنکه بتاریخ « ۹ »
ستمبرسنه « ۱۹۰۳» از بارون «کومورا» بموسیو «کورینو» این تلگراف نامه
کشیده شد :
« بقونت لا ( مسدورف) تبلیغ كنيد و بفهمانید که به تکلیف روس
که محل مذاکره توکیو باشد قبول وموافقت نمودیم لهذا لازم و ضرور است
که حکومت روس شرایط خود را به سفیر انجایی خود بزودی بداناند تا بمذا
کره آغاز شود . »
در همانروز موسیو (کورینو) به بارون «کومورا» باین تلگرافنامه جوابداد:
« امروزقونت (لامسدورف) رادیدم . او گفت که با امر امپراطوری
بارون ( روزن ) و امیرال ( الكسيف ) را در باب ترتیب و تنظیم دادن
شرایط نامه و آغاز کردن بمذاکره تعلیمات قطعیه داده شده »
ازین میان خیلی مدت گذشت هنوز هيچيك نتيجه معلوم نگشت . در
(٢٤) ستمبر سنه (۱۹۰۳) بارون (کومورا) از (توكيو) به (پطرسبرگ)
این تلگراف را فرستاد :
« بارون (روزن) در (۲۲) ماه حال از (توکیو) بسوی (پور آرتور)
روانه شد . پیش از رفتن خود به نزد من آمده گفت که از امیرال (الکسیف)
يك تلكرافی برای من آمده ومرا برای تدقیق و محاكمه مسئله به (پور آرتور)
صحيفه ۱۹۱ محاربه روس وژاپان جلد اول
طلب کرده است لہذا میروم و بعد از یازده روز واپس میآیم.»
این مسئله که یکسر در مابین سفیر پطرس بورك ژاپان و وزیر خارجه روس
مذاکره می شد دفعتاً از انجا تبدیل یافته بامیرال [ الكسيف ] و بارون
( روزه ن ) تعلق یافت که از طرف اینها شرطنامه جوابی ترتیب یافته
در انباب مباحثه و مذاکره اجراشود. بسبب این انقلاب و تبدلات وقت و
زمان بسیاری ضایع گردید . از انسبب حکومت ژاپان جواب نامۀ حکومتی
روسرا در [۳] ماه اوکتوبر مصادف برج عقرب گرفته توانست . بنا
برین بتاریخ [۵] ماه اوكتوبر سنه ( ۱۹۰۳ ) ازبارون ( کومورا ) وزیر
خارجه ژاپان بموسیو [ کورینو ] این تلگراف آمد:
« بارون [روزهن ] بروز [ ۳ ] ماه حال بتوكيو برگشت ؛ امروز بنزد
من آمده شرایط نامۀ را که از طرف حکومت روس نوشته شده بود بمن
داد . و اینرا هم گفت که شرایط مذکوره از طرف امپراطور روس بنابر
عرض اجازه گرفق از طرف ماواميرال [ الكسيف ] تصديق وقبول شده
است . صورت شرایط نامه مذکور اینست :
(۱) - استقلالیت و تمامیت ملکیه امپراطوری [ کوریا] از هر دو طرف بمقابل
همدیگر تصدیق و قبول میشود .
(۲) - برتری و افزونی منافع ژاپان را در کوریه حکومت روس قبول
میکند . و بحکومت ژاپان این حق وصلاحیت را نیز میدهد که برای انتظام
دادن امور ادارهٔ ملکیه کوریه بشرطیکه مغایر و مخالف احکام فقره اول نباشد
بعضی نصیحت ها و معاونت ها بحکومت مذکوره اجرا بتواند.
(۳) - حکومت روس در باب تشبثات تجاریه و صناعیه که حکومت
ژاپان در کوریا آنرا در عهده گرفته است ممانعت نمیکند و تا بوقتیکه حکم
فقره اول محفوظ باشد برای محافظه تشبثات مذکوره تدابیر لازمه که حکومت
صحيفه ۱۹۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
ژاپان اجرا نماید حکومت روس آن تدبیرها را تصدیق و قبول می نماید .»
(٤) - در میان تدبیرهای که در فقره سوم درج شده است بشرطیکه
روس هم خبر باشد حکومت ژاپان در کوریا بقدر لزوم عسکر سوق کرده می
تواند، و بمجردیکه وظیفه خود را این عسکر تمام کند واپس براورده می شود .»
(٥) - هيچيك جائی از اراضی کوریا از نقطه نظر سوق الجيش بكار
برده نمی شود و در ساحل آبنای کوریا هیچ گونه بناهای عسکری که آزادی
سیر سفاین را خلل پذیر گرداند ساخته نمیشود .»
(٦) - در اراضی کوریا در همان قسمی که از [۳۹] درجه دایره ارض شمالی
بالاتر است هيچ یکی از طرفين لشکر سوق و داخل کرده نمیتوانند، و آن قسم،
منطقه بیطرف شمرده می شود .»
(٧) -- حکومت ژاپان اراضی و سواحل مانچوری را باهمه معانی آن
در خارج دایره منافع و نفوذ خود بشناسد .»
(۸) - این مقاوله نامه همه معاهداتیرا که قبل ازین در باب کوریا در
مابین روس و ژاپان عقد شده است فسخ و باطل میگرداند. »
فرق مهمیکه در مابین تکالیف طرفین موجود است اینست که دولت
روس در باب مذاکره کردن مسئله مانچوری ، با دولت ژاپان از مذاکره
کردن اجتناب میورزد ، و از حکومت ژاپان طلب میکند که مملکت مذکور را
از دایره منافع و نفوذ خود بیرون بشناسد ، و دیگر اینکه روس در تکلیف
نامه خود از رسانیدن خط راه آهن کوریا را تا بمانچوری اصلا ذکر و بیان
نکرده است ، و خواهشات ژاپان را در حق کوریا خیلی از خیلی محدود و
مختصر ساخته است .
در [٨] اوکتوبر برج عقرب سنه (۱۹۰۳) از [توکیو] به سفیر ژاپان
مقيم پطرسبورك این تلگراف نامه مختصر کشیده شد :
صحيفه ۱۹۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
« با سفیر روس که در ژاپان است بمذاکره آغاز نهادم . اساس بحث و مذاکره عبارت از مندرجات تکلیف نامه های روس و ژاپان است . لهذا خیلی سعی و کوشش میورزم که شرایط اساسیه تکلیف های ما از طرف حکومت روس قبول شود .»
در (١٦) اوکتوبر باز از بارون (کومورا) بموسیو (کورینو) اینتلگراف نامه فرستاده شد :
« چنانچه در تلگراف نامه [ ۸ ] اوکتوبر خود بیان کرده بودم که با حکومت روس مذاکره میشود اینست که بمقابل شرایط نامه روس از طرف ما اینچند فقره که ذکر میشود بیان شد و حالا بر همین فقرات مذاکرات ما دوام دارد . »
« ۲ » — لفظ ( معاونت ) که در فقره دوم مندرج است ، بعوض آن (معاونت) عسکریه داخل شود و بجای [ امور اداره ملکیه ] « امور اداره داخلیه » قایم گردد .»
« ۳ » — حکومت روس به تشبثات تجاریه و صناعیه ئی ، بلکه بترقیات تشبثات مذکوره ممانعت نمیکند .»
« ٤ » — حکومت ژاپان برای ترقیات تشبثات مذکوره و منع کردن ناگواریهای داخلی که سبب منازعه بین الملل شود به [کوریا] عسکر سوق و فرستاده بتواند.»
« ٥ » — از هر دو طرف بقدر [ ۲۰۰ ] کیلومتر و يك محل منطقه بیطرف شمرده شده هیچ یکی از طرفین عقد کننده باین قسم اراضی عسکر سوق و داخل کرده نتواند .»
« ٦ » — این فقره هفتم فسخ شده بجای آن این سه فقره که ذکر میشود قایم بشود.»
« ۷ » — حکومت روس در مانچوری استقلالیت چین را تصدیق و قبول
صحیفه ١٩٤ محاربة روس وجاپان جلد اول
بکنند و بترقیات تجاریه ژاپان در انجا هیچ مداخله نکنند.»
« ۸ » - حکومت ژاپان بشرطیکه احکام فقرات اول محافظه شود تدا بیریرا که حکومت روس برای منافع خود در مانچوری اجرا نماید تصدیق و قبول میکند.»
« ٩ » - خطهای راه آهن (کوریا) هرگاه با خطهای راه آهن شرقی چین در طرف ( یالو ) باهم برسد ممانعت نشود. »
(۸) - فقرۀ هشت شرایط نامۀ روس فقرۀ ده بشود .
(نتیجه) مذاکره که بر تکلیفات اخیرۀ ما بابارون (روزه ن) واقع شده است باین صورت است : »
« فقرات دوم و ششم تکلیفات ما قبول گردید؛ در حق فقرۀ سوم نیز موافقت افکار حاصل شد. ولی قبول فقرۀ چهارم بمذاکرۀ دیگر معلق ماند . در باب فقرۀ هفتم تکلیفات آخری ما با فقره هفتم شرایط نامۀ روس بسببیکه طرفین افکار همدیگر خود را قبول نکردند موافقت و اتفاق حاصل نشد . »
« اعتراض اول سفیر روس عبارتست ازینکه در فقرۀ [٧] شرائط نامۀ روس بمقابل حقوق وصلاحیت ژاپان در (کوریه) پیش آورده شده بود. اعتراض دوم آن نیز این بودکه قبول شدن مطلبهای ژاپان در باب این فقره موقوفست برینکه در مسائل (مانچوری) در مابین چین ، وروس یکدولت سومی دخل وغرض نگیرد . و مطلب مایه این تکلیف روس مغایر و مخالف می افتاد . »
«اعتراضیکه از طرف مابیان شده است اینست که اولا حکومت ژاپان از حکومت روس در باب مسائل [مانچوری] موافقت کردن او را طلب نکرده است ، بلکه مقصد ژاپان عبارت از محکم کردن شرائط اساسیه ایست که باربار از طرف حکومت روسیه طلب شده است . ثانیاً بسببیکه حکومت ژاپان در (مانچوری)
صحيفه ١٩٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
حقوق منافع تجاريه ، و عقد كردن معاهده را مالك ميباشد ازانرو برای محافظه این امتیازات خود در باب محفوظ ماندن استقلاليت (كوريه) از تعرض تعهدات طلب میکند . زیرا که هر گاه [ مانچوری ] درزير مشغوليت دايمى عسکری روسی بماند استقلاليت [کوريه ] در زیر تهديد گرفته ميشود .»
بعد از انکه يکمدتی از ميان گذشت باز بارون (كومورا ) به بارون ( رو زه ن ) مذاکره کرده نتيجه مذاکره خود را به تاریخ (٢٨) اوکتوبر ١٩٠٣ باين تلگرافنامه به موسیو (کورینو) خبر داده است :
« فقره (٤) از نتیجه مذاکره که در انباب اجرا گردید قبول شد.»
« تکلیفیکه در فقره [ ٦ ] بود به اینصورت كه بقدر (٥٠) كيلومتر يك زمینی منطقه بیطرف شمرده شود قبول و تصدیق گرديد . در باب فقره ( ٧ ) هنوز موافقت واتفاق افكار حاصل نشد . »
يکروز بعد از طرف بارون (كومورا ) به موسيو (كورينو ) يك تلكرا فنامه ديگر فرستاده شد که آن نیز اینجنینست :
« امروز تکليفات قطعیه حکومت ژاپان را بمقابل مطالبات اخيره حکومت روس بروجه آينده به اينچند فقره تبلیغ کردم : »
« ١ » — استقلالیت و تماميت ملكيه حكومتهای ( چین ) و (كوريا ) در نزدطرفين متقابلاً تصدیق بشود . »
« ٢ » — رجحانیت و برتری منافع ژاپان را در (کوریه) حکومت روسیه قبول بكند ، و برای ترقیات امور اداره حکومت مذکوره از طرف ژاپان نصیحت ومعاونه کردن و در یممعاونت معاونت عسکریه نیز داخل بودن را نیز حكومت روس قبول واعتراف بکنند . »
« ٣ » — حکومت روسیه بترقیات حرکات تجاريه وصناعته که حکومت ژاپان در (کوریه) اجرا میکند ممانعت نکند ؛ و برای محافظه منافع مذکوره
صحیفه ١٩٦ محاربه روس و جاپان جلد اول
هر گونه تدابیر اورا تصدیق و قبول بکند .»
« ٤ » — حکومت ژاپان برای محافظه منافع خود که در فقره « ٣ »
مندرج است ، و منع کردن ناگواریهای داخلی که موجب منازعات بین الملل
شود در ( کوریه ) عسکر سوق و داخل کرده بتواند .»
« ٥ » — حکومت ژاپان در عهده میگیرد که در ساحل و آبنای ( کوریا )
هیچ بناهای عسکریه که آزادی سیر سفائن را تهدید بکند بوجود نمی آورد .»
« ٦ » — در حدود ( کوریه ) و ( مانچوری ) از هر طرف بقدر ( ٥٠ )
کیلومتر يك زمینی منطقه بیطرف شمرده شده درینمنطقه از طرف هیچیکی
بی موافقت رأی آندیگر عسکر سوق نتواند .»
« ٧ » — حکومت ژاپان ( مانچوری ) را در خارج دایره منافع خود ،
و حکومت روسیه ( کوریه ) را در خارج منافع خصوصیه خود بدانند .»
« ٨ » — بصورتیکه از دایره احکام اساسیه فقره های اول بیرون
نیاید بر حقوق تجاریه ، و اسکانیه روس در مانچوری حکومت ژاپان
تجاوز نمیکند و همچنان حکومت روس نیز بر حقوق مذکور ژاپان در کوریه
تجاوز و غرض داری نکند .»
« ٩ » — حکومت ژاپان منافع خصوصیه حکومت روس را در مانچوری
و تدابیریکه در باب محافظه آن منافع بکار میبرد تصدیق و قبول دارد .»
« ١٠ » — برای رسانیدن خطهای راه آهن « کوریه » را به خطهای
شرقئی چین ممانعت نشود .»
« ١١ » — این مقاوله نامه که ذکر شد همه مقاوله نامه هایی را که پیش
ازین در مابین روس و ژاپان در باب ( کوریه ) عقد شده است فسخ و باطل میکنند.»
در ( ١ ) ماه نومبر مطابق برج قوس از طرف ناظر خارجیه ژاپان
بارون [ کومورا ] به موسیو ( کورینو ) سفیر ژاپان مقیم ( پترسبورك )
صحیفه ۱۹۷ محاربه روس و جاپان جلد اول
يك تلگراف نامه دیگر نیز آمده که مندرجات آن اینست :
« بارون ( روزن ) دیروز در پیش من آمده گفته بود: که به تکلیفات ۳۰
اوکتوبر تا از حکومت متبوعه خود در انباب تعلیمات نگیرد جواب نخواهد
داد. پس میباید که شما مأموری را درین وقت بجای قونت ( لامسدورف )
امور خارجیه را اداره میکند ببینید ، و به او بفهمانید که حکومت ژاپان درین
تکلیفنامه خود که به حکومت روس پیش کرده است آرزو و مقاصد روس را
خیلی خوب در ان منظور داشته است .
«حکومت ژاپان محکمی عهد و پیمانی که باز در باب استقلا لیت و تمامیت
ملکیه چین طلب کرده محض مبنی بر تأیید یافتن و محکم شدن تکلیفی ست که
از طرف حکومت روس در میان آورده شده است . اما اینسخن ، حکومت
ژاپانرا بشبهه میاندازد که همین تکلیفی که در باب (کوریا ) واقع شد حکومت
روس آنرا بلاتردد بچابکی قبول نمود ، آیا چرا در باب چین در قبول کردن
آن تکلیف تردد مینماید ؟
«حکومت ژاپان بقبول کردن این يك حاضر است که مسئله مانچوری عبارت
از يك مسئله مخصوصة روس و چین باشد . بشرطیکه بمنافع او ضرر نرسد
ولی این حق را نیز دارد که از روس عهد و پیمان سخت بگیرد که به بعضی
منافع در مانچوری از طرف حکومت روس مداخله و غرضداری نشود .
«و این يك را نیز بفهمانید و اثبات کنید که مقصد ما ازین مطالبات و تکلیفات
آنست که در باب مسائل اقصای شرق که همیشه روس و ژاپون را با همدیگر
تماس میدهد يك مسلك قطعی صلح پرورانه معین و مقرر کردد . »
در ( ۳ ) ماه نومبر موسیو (کورینو) به بارون (کومورا) این تلگرافنامه
جوابی را کشیده است :
«دیروز معاون ناظر خارجیه را دیدم . در اثنائیکه فکرهای شخصی
صحیفه ۱۹۸ محاربة روس و چاپان جلد اول
خودرا بیان میکرد گفت : که حکومت ژاپان همیشه همان يك مطلب خودرا بصورتهای مختلف ، وقالبهای گوناگون ساخته وریختهنده به پیش میراند، و اینرا هم علاوه کرد که این مطالب حکومت ژاپان خیلی مهم است .
« بندهٔ شما نیز گفتم : که آیا کدام مطالبات ژاپانرا اینقدر مهم و بزرگ میشمارید ؟ حالاً نکه حکومت ژاپان غیر از طلب کردن محافظه ونگهبانی حقوق خود دگرهیچ آرزو و مقصدی ندارد . معاون گفت : که درینباب بارون ( روزه ن ) هیچ چیزی بمن ننوشته است ، اما همینقدر میدانم که اصل مشکلات عبارتست از رسانیدن خطهای راه آهن کوریه و مانچوری .
« چون گفتم که درینباب موافقت و اتفاق افکار در ما بین حکومتین حاصلشده است . او گفت که اگر شده باشدهم مسئله در حد ذات خود استعداد مناقشهٔ فوق العاده را دارد .
« گفتم که : در خصوص چون حکومت ژاپان حسیات خیلی صمیمانه و دوستانه میپروراند امید است که مسئله بيك حسن نتیجه اقتران نماید ، واز شما نیز همین چشم امید را داریم که به قونت ( لامسدورف ) حتی اگر ممکن شود بخود حضرت امپراطور مسئله را از همین وادی ورهگذر بفهمانند . گفت که فکر من هم همینست و در آخر اینهفته خود قونت ( لامسدو رف ) نیز می آید . »
در ۱۳ نومبر برج قوس ۱۹۰۳ از موسیو (کورینو) به بارون (کومورا) این تلگرافنامه فرستاده شد :
« دیروز قونت ( لامسدورف ) رادیدم وازو پرسیدم که آيا يك تدبير و مسلکی در حق مسئله مبحوثهٔ عنها اندیشیدید ؟ و تلگرافی که به معاون شما «پرنس« اولو لینکی » داده بودم گرفتید ؟ گفت بلی تلگرا فرا بحضرت امپراطور تقدیم کردم ، و بالامر امپراطوری به بارون ( روزه ن ) درباب دوام
صحيفه ۱۹۹ محاربة روس و ژاپان جلد اول
بر مذاکره کردن تعلیمات لازمه داده شده است . پرسیدم که آیا برای دوام
کردن بر مذاکره تکلیفات آخرئی ما امر داده شده است، یا در دیگر خصوص؟
او بیان کرد که با امر امپراطوری بارون « روزن » واميرال « الكسيه ف »
بر تدقیق و معاینه تکلیفات آخری ، مأمور شده اند ، و در ینوقت
بارون ( روزمن ) واميرال « الكسيه ف » به ترتيب وتنظيم يك تكليفنامه
دومی مشغول هستند . باز پرسیدم که از قرار گفته پرنس« اولولینکی »
چیزیکه مانع اتحاد و اتفاق افکار این دو حکومت است مسئله متصل شدن
خطهای راه آهن « کوریا » و ( مانچوری ) میباشد که من به اين يك هیچ
قناعت حاصلکرده نمیتوانم .
« به اینسخن من قونت ( لامسدورف ) اینچنین جواب داد : کیفیتی
که این دو طرفرا از همدیگر دور داشته است مسئله ( مانچوری )است چراکه
اینمسئله در مابین ( روس – و چین ) حاصل شده است حکومت روس
برای محافظة حقوق منافع خود بگرفتن هرگونه تدابیر آزاداست .»
« گفتم که حکومت ژاپان بشناختن وتصدیق کردن همه منافع خصوصیه
حکومت روس در ( مانچوری ) حاضر و مهیا میباشد ، و به منافع مذکوره
قطعا مداخله نمیکند . وليكن حق سؤال كردن اين يك را داردكه آيا حكومت
روس استقلالیّت و تمامیت ملكية چين را ازتجاوز محفوظ ومصون میدارد،
وحقوق ومنافع ژاپانرا نيز دريخوالي به عهده میگیردیانی ؟ »
« قونت( لامسدورف ) گفت که اصل اعتراض در همین مسئله است .
چرا که دیگر دولتها نیز در(مانچوری)حقوق و منافع دارند. لہذا حکومت روس
در مسئله ( مانچوری ) با همة آنها جداجد مقاوله نامه عقد کرده نمیتواند .»
بتاریخ ( ۲۱ ) نومبر ازبا رون ( کومورا ) به موسیو ( كورينو )
اینچنین يك تلگرافنامه فرستاده شد :
صحيفه ۲۰۰ محاربه روس و جاپان جلد اول
« با قونت ( لامسدورف ) ملاقات بكنيد و دريغ نفرمودن معاونت او را در باب چاپكى نتيجه دادن مذاكرات طلب نمائيد .»
بعد از دو روز از (پترسبورك) از طرف موسيو (كورينو) به (توكيو) به بارون (كومورا) اينجواب آمد :
« در (۲۲) نومبر با قونت (لامسدورف) ملاقات كردم او بيان كرد كه تكليف نامه شما كه از طرف اميرال [الكسيه ف] فرستاده شده بود هنوز در نزد امپراطور ميباشد و بسبب نا خوشى امپراطور بچه حضرة امپراطور خيلى مشغول ميباشند كه ازينسبب تأخير يافتن اينمسئله امريست مجبورى .
« بذل همت و غيرت كردن شانرا در باب حاصل كردن امر امپراطورى براى اينمسئله طلب كردم . بجواب گفت : كه اگر همين تعليماتى را كه از شما گرفته ام بصورت يك نوطۀ نوشته به او تقديم كنم آن نوطه را حالاً بحضرت امپراطور تقديم ميكنم . در نتيجه اين مكالمه از و پرسيدم كه آيا ممكنست كه در خصوص اعتراضاتيكه كه اميرال (الكسيه ف) بمقابل تكاليف واقعه برپا داشته است معلومات گرفته ميتوانم يا نى ؟ درينخصوص در دادن يك جواب صحيح تردد نمود . اما اينقدر بيان كرد كه در ما بين حكومت روس و جاپان در باب مسائل (كوريا) قريباً يك معاهده نامه عقد و امضا خواهد گرديد . و اينرا نيز علاوه نمود كه حكومت روس (مانچورى) را بمقابل حق ضبط و فتح در زير مشغوليت عسكرى خود داشته است ، و هر وقتيكه با حكومت چين يك مقاوله نامه كه ضامن محافظه و امنيت منافع عظيمه او باشد عقد كند آنوقت اين اراضى را به چين واپس خواهد داد . و اينرا نيز علاوه مقال كرده گفت : كه حكومت روس مسئله را تنها در مابين خود و حكومت چين عايد و راجع ميداند ، و با يك دولت سومى در ينباب عقد ائتلاف كرده نميتواند .
« من بيان كردم كه در شرائط اساسيه تكليفنامه جاپان اينچنين فكر و مقصدیكه
صحیفه ۲۰۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
عبارت از مداخله کردن در مسائل این دو حکومت باشد نیست و فقرهٔ هفتم تکلیفنامهٔ آخرین حکومت ژاپان اینمسئله را بخوبی ظاهر و آشکار مینماید .
« قونت ( لامسدورف ) گفت: که امیدوارم که در روز ( ۲۵ ) نومبر در ( سکه ربوویچ ) بحضرت ایمپراطوره ملاقات کنم ، و در شام همانروز نوطهٔ شما را تقدیم نمایم . »
در ( ۲۸ ) نومبر برج قوس بارون ( کومورا ) به موسیو [ کورینو ] به اینصورت جواب فرستاد :
« در تلگرافنامهٔ خود که از ( ۲۲ ) نومبر کشیده بودید مینویسید که قونت ( لامسدورف ) در [ ۲۵ ] ماه مذکور با ایمپراطور ملاقات خواهد کرد. پس چون چنین است هیچوقت ضایع نکرده بزودی قونت (لامسدورف) را به بینید ؛ و ازو بپرسید که در باب تعلیماتیکه به بارون « روزن » تبلیغ خواهد شد چگونه تدبیرها در پیش گرفته اند ؟ »
در همان تاریخ سفیر ژاپان در ( پترسبورگ ) — یعنی موسیو [ کورینو ] به بارون ( کومورا ) این تلگرافنامه را کشید :
« قونت ( لامسدورف ) را دیدم گفت که بسبب بیماری حضرت ایمپرا طور ملاقات من با او میسر نشد؛ ولی نوطه را در حال بحضورشان فرستاده ام. »
در ( ۱ ) دسمبر برج جدی سنه [ ۱۹۰۳ ] بارون ( کومورا ) به موسیو [ کورینو ] يك تلگرافنامهٔ دیگر نیز کشید که تلگرافنامهٔ مذکوره این صورت نوشته شده بود :
« حکومت ژاپان از ابتدای کار به بسیار اهمیت آرزو مینمود که این مسائل که در مابین حکومت روس و ژاپان مدار بحث و مذاکره شده است بزودی به يك نتیجهٔ حل و فصل واصل بشود .
و ازینسبب حکومت ژاپان بهر نوع تکلیفات حکومت روس بجا یکی
محيفه ٢٠٢ محاربة روس و جاپان جلد اول
جواب دادن شافی را برای خود وظیفه مهمی میشمرد. حالا نکه مذاکره از چار ماه به اینطرف دوام میورزد ولی هنوز هيچ يك نتیجه بميدان نيامده است. لهذا حکومت ژاپان از احوالیکه مذاکراترا اینقدر دوچار تأخیر نموده خیلی تأسف میکند . قونت [ لامسدورف ] را به بینید و همین گفته های مرا بيك طور مؤثرانه ومتأسفانه بأو تبليغ وبيان بكنيد .»
موسیو [ کورينو] در «٢٢» دسمبر به بارون [كومورا] ایجواب را فرستاد. « حکومت روس با اميرال [ الكسيه ف ] اجرای مخابرات مینماید.»
در « ٤ » د سمبر باز از طرف موسیو (کورينو ) به بارون (کومورا ) این تلگراف آمد :
« در روز [ ٣ ] د سمبرقونت ( لامسدورف) مرا بنزد خود قبول نمود من يك صورت تلگرافنامه تاریخ [١] دسمبر شمارا به فرانسوی یا مکتوبی که از طرف خود نوشته بودم به او تقدیم کردم او گفت : که مسئله امروز با اميرال [ الكسیه ف ] در زیر مذاکره و مخابره میبا شد ، و حضرت ایمپرا طور در ( ٥ ) دسمبر عودت میکند ، و در سه شنبه آینده در اول ملاقات تسریع و چابکی مسئله راطلب خواهم کرد . پرسیدم که آیا پیشتر از سه شنبه ملاقات شما ممکن نخواهد شد؟ گفت که روز شنبه روز جشن است در روز یکشنبه يوم تعطیل میباشد، و روز دوشنبه به مسائل ديگر مشغول اند ، اما روز چارشنبه بهمه حال از نتیجه ملاقات به شما خبر خواهم داد .
از همه این مخابرات متسلسله معلوم میشود که روسها در جواب دادن ژا پانها تأخير و تعطیل رواداشتن را بر خود لازم گرفته اند . حالا نکه اینطرز حرکت ژاپانها را خيلي دل تنگ ساخته هر انقدر که سال نو نزديك ميشد مخا برات نيز یکرنگ دیگر و یکشدت پرقوتی پیدا میکرد .
بتاريخ ( ٩ ) د سمبر از موسیو (کورینو ) به بارون ( كومورا ) يك
صحیفه ۲۰۳ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
تلگراف دیگر نیز آمد که این تلگراف نامه به اینصورت نوشته شده بود :
« امروز قونت ( لامسدورف ) بیان کرد که برای اميرال ( الكسيه ف ) و بارون ( روزه ن ) امر نامهٔ امپرا طوری نوشته شد که موا فق تكاليف حکومت روسیه و مطا بق اهمیت تکالیف ژاپان بر مذاکرات دوام نمایند و چون سوال کردم که آیا بارون (روزه ن) بچه شرط بر مذاکره دوام خواهد نمود ؟ جواب داد كه يك دو روز بعد انمسئله بواسطهٔ بارون ( روزه ن ) بحكومت ژاپان تبلیغ خواهد شد . »
سه روز بعد – یعنی در (۱۲) دسمبر برج جدی بارون ( كومورا ) به موسیو [كورينو] اینجوابرا فرستاد :
« دیروز بارون ( روزه ن ) بنز دمن آمده تکلیفنامه حکومت روس را که بمقابل تکلیفنامه ژاپان نوشته شده بود بمن عطا نمود. این تکلیفنامه چنین نوشته شده است :
«۱» — استقلالیـت ملكيه امپراطوری (کوریا) در نز د طرفین متقابلاً قبول وتصديق میشود .
«۲» — حکومت روسیه اين يك را قبول میکند که حکومت ژاپان بسبب رجحانیت وبرتری تجارت خود که در کوریا دارد در خصوص ترقی امو راداره ملکیه کوریابه هر گونه نصایح ورهنمایی معاونت بکند .
«۳» — حکومت روسیه در عهده میگیرد که در باب ترقیات تجاریه و صناعیه حکومت ژا پان دركوريا ، وتدابیری که در راه محافظهٔ آن تر قیات فعالا نه خود بکار ببرد هيچ ممانعت نمیکند .
« ٤» — حکومت ژاپان برای محافظه ونگهبا نی‘ معاملات تجاریه و صناعیهٔ خود که در فقرهٔ (۳) بیان شد ، ومنع و رفع کردن بعضی حالات ناگواری که موجب منازعات بین الملل شود در کوریا عسکر سوق کرده میتواند .
محاربة روس و چاپان جلد اول صحیفه ٢٠٤
«٥» – طرفین در عهده میگیرند که هیچیکطرف «کوریا» از نقطه نظر سوق الجیش استعمال نشود، و در دریا و ساحل (کوریا) بهیچگونه تشبثات عسکریه که آزادی سیر سفاین را تهدید کند نپردازند.
«٦» – قسمیکه از دایره متوازی ٣٩ درجه عرض قطعه کوریابالاتر واقعشده است منطقه بیطرف شمرده شده از طرفین هیچیکی در داخل این منطقه عسکر سوق کرده نمیتواند، و از طرف هیچیکی از طرفین در باب اتصال یافتن راههای آهن شرقی چین با خطهای راه آهن کوریه ممانعت نکند.
«٧» – همه احکام مقاولا تیکه در مابین حکومت روس و ژاپان پیش ازین در باب کوریا عقد و امضا شده بود به اینمقاوله مفسوخ شمرده میشود.»
اینست که بعد از بسیار مراجعتها، و ترددها در ١١ دسمبر بارون «روزه ن» تکلیفات مقابله روس را به بارون (کومورا) تبلیغ نموده است. این نوطه روس را چون با نوطه سابقه آن که در تاریخ ٣ اوکتو بر بحکومت ژاپان داده بود مقایسه کنیم معلوم میشود که درینبار حکومت روس خیلی مساعدات، – یعنی روی رضا و موافقت در باب تکلیفات ژاپان نشان داده است. در فقره های ٢ و ٣ این تکلیفنامه، مسئله تجاوز نکردن ژاپان بر استقلالیت کوریاطی و رفع شده است.
حکومت ژاپان، بموجب این نوطه آخری روس حق عسکر سوق کر دنرا در کوریا مالك شده است. در فقره ٧ تکلیفنامه اولی روس نوشته شده بود: که «حکومت ژاپان مانچوری را خارج منافع خود بشناسد.» حال آنکه درین تکلیفنامه آن فقره را به این فقره که: «در باب رسانیدن خطهای راه آهن کوریه را به خطهای راه آهن سیبریای شرقی حکومت روس هیچ ممانعت نمیکند.» تبدیل و اصلاح نموده است.
ولیکن حکومت ژاپان باین مساعدات اکتفانورزیده است، مذاکرات
صحیفه ٢٠٥ محاربهٔ روس و جاپان جلد اول
واقعه تنها بر مسایل کوریا نی، بلکه بر تمام ممالک اقصای شرق که منافع طرفین را با همدیگر تماس میدهد شامل و حاوی باشد، و درینباب بر طلب کردن و مذاکره کردن بصورت قطعی اصرار و دوام ورزیده است.
بعد از ده روز از گرفتن تکلیفنامهٔ روس - یعنی در ٢١ دسمبر برج جدی سنهٔ ١٩٠٣ بارون (کومورا) به موسیو «کورینو» این تلگراف نامه را کشید:
«امروز در ملاقاتی که با سفیر روس بارون (روزن) دست داد در خصوص تکلیقات اساسیهٔ جاپان و تکلیقات روس، فرق و مباینت حقیقی را که در مابین شان موجود است بخوبی و درستی بر او واضح و آشکار ساختم. و بعد از انکه افکار و نیتهای صلح پرورانه را که در باب مشترك المنافع بودن این دو حکومت در هر نقطهٔ اقصای شرق موجود است بمشارالیه بخوبی و درستی تعریف و تصویر کردم گفتم که: امید دارم که درین نقطه حکومت روسیه نیز اهمیت موقع را بشناسند، و در باب امنیت و خاطر جمعی طرفین در هر نقطهٔ ممالک اقصای شرق این تکلیفنامهٔ جاپان را بمقابل تکلیفنامهٔ روس بدقت مطالعه و پیشرفت دهند بعد از ان یکان یکان فقرات تکلیفنامه را باو فهمانیدم. حالا بر شما لازمست که این نوطهٔ زبانی را به قونت (لامسدورف) بگوئید:
«حکومت جاپان شرائطنامهٔ آخرین روس را که از (١١) ماه حال تاریخ داشت بکمال دقت مطالعه و تدقیق نموده حکومت روس در خصوص توسیع اراضی بسببی كه يك مسلك موافق اتخاذ نکرده است موجب اظهار تأسف بسیاری برای حکومت جاپان گردیده است.
در ماه آگست گذشته که حکومت جاپان بحکومت روس مراجعت و او را برای عقد مقاوله دعوت کرد یگانه مقصد او عبارت ازین بود که بعضی معاملاتی را که سبب تشویش مناسبات اساسی روس و جاپان در آینده بشود از حالا آنرا
صحیفه ٢٠٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
رفع و زایل نمایند.
« بنابرین حکومت ژاپان بمقابل تکلیفات آخرنی حکومت روس در باب این چند فقره اصلاح و تعدیل اجرا مینماید:
« ب - حکومت روسیه رجحانیت تجارت ژاپانرا در (کوریه) و معاونت کردن او را به بعضی نصایحیکه مدار ترقی امور اداره او باشد تصدیق میکند.
« ج - در ساحل [کوریا] ، و د دریای (کوریا) بنا های عسکریه که مجرای سیر سفائن را تهدید بکند بوجود آورده نشود و اینمسئله را طرفین در زیر تعهد میگیرد.
« د - فقره ششم شرایطنامه سراسر لغو و باطل شود.
« اینمطالبات اساساً عبارت از اصلاح و تعدیلاتیست که در [توکیو] قرار گیر شده است و غیر از ان دیگر چیزی نیست لهذا حکومت ژاپان مواد سه گانه مذکوره را قطعی الوجوب دانسته در بخصوص موافقت کردن حکومت روس را بتمامها امیدوار میباشد.
« بعد از انکه این نوطه را به قونت « لامسدورف » تقدیم کردید اینرا نیز علاوه کرده بیان کنید که این کیفیت عیناً به بارون « روزن » نیز بیان شده است و حکومت ژاپان سریعاً بجواب منتظر میباشد . »
در « ۲۳ » دسمبر از مو-یو « کورینو » به بارون «کو.ورا» اینجوابنامه تلگرافی فرستاده شده است :
« بمجردیکه تعلیمنامه تلگرافی شما را گرفتم قونت « لامسدورف » را دیدم او گفت که : اگرچه از بارون «روزن » يك تلگرافی گرفته ام ولی هنوز از تفصیلات احوال مذکوره بخوبی خبردار نشده ام. بعد ازان نوطه ژاپانی را به او تبلیغ کردم. او بجواب گفت : که بازا پورت بارون « روزن » یکجا مطالعه خواهم کرد و از طرف حکومت روس به این نوطه سریعاً جواب
صحيفه ۲۰۷
محاربه روس و چاپان
جلد اول
داده خواهد شد . اما بالاميرال ( الكسيه ف ) به مخابره کردن درينباب
مجبوريت هست .
« من به او فهمانيدم كه اگر احوال بهمينصورت دوام ورزد رفته رفته
مسئله را زياده تر مغلق میگرداند ، واكريك مقارنت حسنه حاصل نشود رفته
رفته يك مباينت افکار شدتناكی بظهور خواهد آمد . بنابرين برای بفعل
آمدن اینمقصدیكه آرزو شده است بيدريغ فرمودن غيرت و معاونت لازمه
شما را امیدوار هستیم . »
در روز اول « ١٩٠٤ » - یعنی اول جنوری برج دلو سفیر موسیو(کورينو)
به ناظر خارجیه بارون (کومورا) این تلگراف نامه دیگر را نیز فرستاد :
« در روز اول فبروری باقونت (لامسدورف) ملاقات کردم از و پرسیدم
که آیا به تكليفات آخری مايك قراری داده شد یا نشد ؟ او گفت : تكليفات واقعه
جداً تدقیق میشود ، و قریبآ به بارون « روزه ن » تعلیمات داده میشود که
بر مذاکره کردن بصورت ائتلافکارانه دوام ورزد . ایضآ نیز علاوه کرده
گفت : که نمیدانم از چه سبب ائتلاف حاصل نشد ؟ »
این تلگراف در ( ۲ ) فبروری به ( توكيو ) واصل شد . در ( ۷ )
فبروری برج دلو سنة ( ١٩٠٤ ) از بارون (کومورا) به سفیر (پترسبورك)
او موسیو (كورينو) این تلگرافنامه جوابی فرستاده شد :
« در (٦) فبروری بارون (روزه ن) شرائطنامه حکومت روس را که بمقابل
شرائطنامة ( ۲۰ ) دسمبر مانوشته شده بود بمن بداد .
« حکومت روسیه بمطالعات ما که در باب فقرة (۲) تكليفنامه واقعه شده بود
موافقت کرده بمقابل آن این مواد را در میان آورده است :
« ( ۱ ) - الفاظ وتعبيرات فقرة پنجم بجای خودباقی مانده حکومت روس
برين يك قرار قطعی داده است که فقره مذکوره بهمه حال به اینصورت نوشته
صفحه ۲۰۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
شود : هیچ يك طرف (كوريا) از نقطه نظر سوق الجيش استعمال نشود ، و در ساحل (كوريا) ، و دریای (كوریا) بهیچ گونه تشبثات عسکریه که سیر سفاین را تهدید کند اقدام نشود و ایمسئله در نزد طرفین در زیر تعهد گرفته شود .
« (۲) - فقره (٦) که در باب تأسیس و تشکیل دادن منطقه بیطرفی میباشد بحال خود باقی بماند . این فقره به آن مقصد برپا شده است که برای حکومت ژاپان در آینده سبب يك غلط فهمی نشود، و هم خیلی موافق بر شرایطیست که در آسیای وسطا در مابین اراضی روس و انگليس يك منطقه بیطرفی موجود میباشد . [ مدعا از ( افغانستان ) است . المترجم ]
« هر گاه شرائط مذکوره قبول شود حکومت روس بمقاوله نامه به اینصورت يك فقره دیگر نیز علاوه خواهد کرد : هر گاه حکومت ژاپان [ مانچوری ] وسواحل آنرا خارج دائره نفوذ و منافع خود بشمرد ، حکومت روسیه نیز به موجب مقاوله نامه های که با حکومت چین منعقد دارد در باب فائده برداشتن حکومت ژاپان و دیگر حکومتها از حقوق و امتیازات خود در (مانچوری) ممانعت نمیکند . تنها از حقوق موجوده، مسئله اسکان و تأسیس مبانی مستثنا گرفته میشود .
« پس شما را لازمست که این نوطهٔ زبانی را به قونت ( لامسدورف ) تقدیم بکنید :
« حکومت ژاپان جوابنامه که بتاریخ (٦) ماه حال بواسطه بارون (روزن) تبلیغ کرده شده بود بکمال دقت و اعتنا مطالعه و محا کمه کرده برین يك قرار داده است که این تعديلات و تصحیحات باید اجرا بشود :
« (۱) - فقره (٥) شرائطنامه که در (۱۱) دسمبر از طرف بارون ( روزن) تبلیغ شده است قسم اول آن فقره - یعنی هیچ یکمنطقه اراضی
صحیفه ۲۰۹ محاربة روس و ژاپان جلد اول
کوریا از نقطه نظر سوق الجیش استعمال نشود . لغو و باطل باید شود .
«۲» -- فقرة (٦) نیز که برای تشکیل منطقه بیطرفی است تماماً باید فسخ گردد .
«۳» -- تکلیفات روس در خصوص قطعه مانچوری به این شرطها قبول میگردد .
«ب -- بمقابل اینکه حکومت ژاپان مانچوری را از دایره منافع خود خارج بشمارد ، حکومت روس نیز مینماید که در مانچوری تمامیت ملکیه چین را تصدیق و قبول کند .
«ج -- حکومت روسیه اینرا قبول باید کند که حکومت ژاپان، و دیگر حکومتها در مانچوری بموجب مقاوله نامه هائیکه با حکومت چین دارند از همه حقوق و امتیازات خود فایده مند و منفعتدار بشوند .
«د -- حکومت روسی کوریا ، وحوالی آنرا از دایره نفوذ و منافع خود خارج بشمارد .
«٤» -- غیر ازین اینچنین یک فقره دیگر نیز بمقاوله نامه علاوه کردن لازمست: (حکومت ژاپان ، ومنافع خصوصیه حکومت روس را در مانچوری؛ وبکار بردن تدابیر لازمه اورا در باب محافظه آن منافع، بشناسد، وقبول میکند.)
«اساس های این مطالبات مذکوره را چون پیش ازین باربار حکومت ژاپان بیان کرده است از انرو باز به تعریفات وایضاحات آن لزوم نمیبیند. و آرزو دارد که حکومت روس به تکلیفات واقعه اهمیت تمامی عطف کرده در عقب گیرئی مسئله فعالیت تمام اجرا نماید .
«و غیر ازین مسئله فسخ شدن ساختن بناهای جسیمه چون مغایر به احکام مقاوله نامه تجارتی ایست که در مابین چین ، وژاپان منعقد شده است. پس هر گاه دیگر دولتها ازین حقوق خود که باچین مقاوله نامه عقد کرده اند صرف نظر نمایند حکومت ژاپان نیز ازین حقوق خود در میگذرد .»
صحیفه ۲۱۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بتاریخ (۲۵) جنوری از موسیو (کورینو) به بارون (کومورا) اینجوابنامه تلگرافی را فرستاد:
«دیروز قونت (لامسدورف) را دیدم و از و پرسیدم که: به تکلیقات آخرنی ما حکومت روسیه چه تدبیر اندیشید، و چه وقت جواب خواهد داد؟
«نام برده تفصیلات نداد. و بیان کرد که درسه شنبه آینده بحضور ایمپراطوری کیفیت را عرض و تبلیغ کرده در عقب جواب خواهم فرستاد.»
تأخیرات و تعطیلاتی که حکومت روس در جواب دادن ژاپان روامیداشت رفته رفته صبر و طاقت ژاپانرا کم کرد. لهذا تدریجاً تلگرافنامه های شدتناکی به (پترسبورك) بارانیدن گرفت. از جمله این تلگراف نامه آنی که در (۲۶) جنوری از ناظر خارجیه به موسیو (کورینو) فرستاده شده است يك نمونهٔ آن حدت و شدتست:
«حل وفصل مسئله چون خیلی دوچار تعطیل و تأخیر گردید لهذا بیجا بکنی تمام قونت (لامسدورف) را به بینید. و بچابکی جواب دادن اورا طلب کنید چرا که امتداد یافتن احوال حاضره تهلکه موقع را زیاده میگرداند. به اصرار تمام ازو بپرسید که آیا چه وقت جواب داده میتواند.»
درهمانروز از موسیو (کورینو) به بارون [کومورا] اینجواب فرستاده شد:
«بموجب تلگراف نامه شما با ناظر خارجیه ملاقات کردم او گفت: در [۲۸] جنوری ناظر بحریه و ناظر حربیه و دیگر مامورین با هم جمع آمده مسئله را خیلی عریض و عمیق تدقیق میکنند، و قراریکه درینباب بدهند برای امضا شدن بحضور ایمپراطوری تقدیم میشود. و فکر امیرال (الکسیه ف) در ینباب به تلگراف پرسیده میشود. از انرو وقت قطعی برای جوابدادن تعیین نمیتوانم. ولی با وجود آنهم وعده داده میتوانم که جواب بسیار تأخیر نکند.
«بعد از ان اینرا هم بیان کرد که نظر به بعضی خبرهای موثوق گویا حکومت
صحيفه ۲۱۱ محاربه روس و جاپان جلد اول
ژاپان به (کوریا) خیلی عسکر و مهمات سوق کرده است من گفتم : که در
بخصوص هیچ خبر و معلوماتی ندارم . او گفت : اگر این خبر صحیح باشد
در چنین وقت که طرفین در خصوص مسائل حاضره بکمال جدیت به
تدارك کردن لوازم مذاکره مشغولند اجرای چنین معامله از طرف
حکومت ژاپان خیلی تاثیر بدی محصول خواهد آورد .»
بتاریخ «۲۸» جنوری از «توکیو» از طرف بارون «کومورا» به
«پترسبورك» به موسیو «کورینو» اینجواب فرستاده شد :
«در حال ناظر خارجیه روس را به بینید و باو تبلیغ بکنید :
« شایعاتیکه در باب سوق شدن عسکر و مهمات از طرف ژاپان به «کوریا»
گوش زدشان شده سراسر بی اصل و اساس است . بعد ازان ازو بپرسید :
که ایا در باب نتیجه قرار مجلس نظار بشما معلومات میدهند یانی ؟ و آیا تا بکدام وقت
منتظر جواب حکومت روسی خواهیم ماند ؟»
بجواب این تلگراف نامه بارون «کومورا» به توکیو، از طرف مو
سیو (کورینو) از پترسبورك این تلگرافنامه جوابی در ۲۸ جنوری کشیده
شده ، و در ۲۹ جنوری به توکیو واصل شده است :
« باین تلگراف امروزی شما قونت (لامسدورف) تصحیح فکر نموده
از طرف عسکر نفرستاده شدن به (کوریا) مطمئن و خاطر جمع گردید،
و بر اخبارهائیکه ستونهای صفحه های خود را برای نشر کردن اینگونه حوادث
امنیت شکنانه بازداشته اند اظهار تاسف نمود . و از بی اصل و اساس بودن
حوادث محشد و جمع آمدن عسکر روس در نزدیکی (یالو) نیز بیان کرد.
« در باب معلومات گرفتن از نتیجه قرار اجتماع نظار کوشش ورزیدم ؛
ولی او گفت: که هنوز اینقرار بحضور امپراطوری تقدیم نشده ، و تاحضرت
امپراطور یگان یگان ناظر ها را بحضور خود قبول نکند قرار های مذکور
صحیفه ۲۱۲ محاربة روس و جاپان جلد اول
صورت قطعی نمی یابد . و گر اندوك « الکسی » با ناظر بحریه در روز دو شنبة آینده ، و ناظر حریه ، و خود من در روز سه شنبۀ آن بحضور ایمپراطوری قبول میشویم . امید میکنم که در روز مذكور به اميرال ( الکسيه ف ) يك جوابی داده شود .
« منهم دریاب تهلکۀ ناك بودن تأخیر مسئله بیان های واضحه تبلیغ نموده پیشتر از روز سه شنبه جوابدادن شانرا طلب کردم . او بجواب گفت که : از تفرعات جزوی وکلی و ضیعت و رنگ مسئله واقفم ؛ اما چه باید کرد که ملا قات با ایمپراطور ایام مخصوصۀ معین دارد و تغییر و تبدیل دادن آن امکان ندارد. باز هم بهمه حال امیدوارم که در روز سه شنبۀ آینده جواب داده شود. »
ازین روش مخابره آشکار و پدیدار است که بمقابل تأخیراتیکه روسها در جواب دادن روامیدازند ، ژاپانها ها نقدر صبر و طاقت شان به یغما میرود . ژاپانها نه اینهم خوب میدانستند که این تأخیرات را روسها از چه سبب روا میدارند . با وجود آنهم باز هم در مخابرات تا یکد رجه سکونت و اعتدا لرا محافظه کرده بمرتبۀ که ممکن باشد به جلوگیرئی تهلکۀ ملحوظه میکوشیدند.
در روز ۳۰ جنوری برج دلو سنۀ ۱۹۰٤ بارون کومورا به موسیوتورینو این تعلیمات آتی را فرستاد :
« زود قونت ( لامسدورف ) را به بینید ، و بروجه آتی به او اجرای تبلیغات بكنيد : من بحکومـت متبوعۀ خود خبر داده بودم که از طرف حکومت روس در روز سه شنبۀ آینده جواب دادن محتملست . بنابرین از حکومت متبوعۀ خود بعضی تعلیمات مخصوصۀ گرفته ام که بجناب اصیلانۀ شما آ نرا عرض و تبلیغ نمایم ، و آن اینست : که اگر احوال حاضره پیشتر ازین امتداد یابد برای هر دو حکومت نتیجۀ آن خیلی وخیم، و بعضی تهلکۀ های جدی بحدوث خواهد آورد ، وهم برحد وث و وقوع آن حکومت ژاپان قطعیاً حکم
صحيفه ٢١٣ محاربه روس و ژاپان جلد اول
میکند . لهذا حکومت ژاپان امیدوار است که چون دولت روسیه میتواند که پیش از روزی که قونت (لامسدورف) معین کرده جواب بدهد از انرو در باب جواب دادن تأخیر رو اندارد . حکومت متبوعه من قطعياً دانستن میخواهد که آیا پیش از یوم موعود جواب داده میشود یا نی؟ و یا در روز سه شنبه بهمه حال بصورت قطعی جواب میدهند یانی؟ اگر نمیدهند در کدام روز و کدام وقت میدهند؟ بهمه حال قطعياً میخواهد بدانند .
«پس هرگاه قونت (لامسدورف) روز جواب دادن را تعیین کرد بلادرنگ در همانروز او را به بینید، وجواب را بخود معلوم کرده بلادرنگ به اینجا بدانانید.»
حالا ماه اول سال فورا گذشته به ماه فبروری برج جدی داخل شده ایم . [سال فرنگی از ماه جنوری که مطابق دلواست آغاز میکند .] امروز روز اول ماه فبروریست. در پتر سبورگ همانقدر که در دادن جواب تأخیر روادیده میشود ، در توکیو همانقدر در جواب گرفتن شدت و تکرار روز بروز ، ساعت بساعت افزونی میگیرد .
چنان دیده میشود که مسئله سیاسیه که قلم از حل و فصل آن عاجز آمده است بهمه حال بشمشیر حواله شود. بهرحال گفته میشود که پر هیجانترین ، وبحران ناك ترین زمانهائیکه مذاکرات سیاسیه در مابین این دو دولت همسایه جریان مییابد همین زمان است . بارون (کومورا) که از ماهها به اینطرف برای قانع ساختن خصم عناد کار خود میکوشد، مانده شد ، موسیو (کورینو) از بسیار دید و وادید ، و گفت و شنید بتنگ آمد !
بلی، بلی ! بخوبی دیده میشود كه يك طرم [حاضر تی جنگ] اردوهای روس ، وژاپانرا در صحرای مانچوری بهمدیگر چنان بهم بزند که صدای آن گوش های همه عالم را طنین انداز حیرت نماید !
صحيفه ٢١٤
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
با وجود آنهم در میان اینهمه ابر های سیاه کثیفی که افق سیمای سیاسی را پوشیده است ، در زمین صلح و مسالمت باز هم یکقدری شعاع امید و تخیلات آسایش پروران جهانرا بيك ضیای خفیفی روشنی می بخشد !
بلی ، هنوز هم شعاع امید سراسر خاموش نشده است . يك قسمی از ان خاموش شد . همین قسم خاموش شده برای خاموش شدن کلی ضیای امید علامت اولیه شمرده شده در میان طرف گیران صلح و مسالمت اندیشهٔ بسیار عظیمی حکمفرما میباشد .
بارون «كومورا» که جواب حکومت روس را انتظار کرده کرده جداً بتنگ آمده در (٥) فبروری بعد از زوال بدو ربع ساعت به سفیر خود در (پترسبورك) – یعنی موسيو (كورينو) این تلگرافنامه را فرستاد :
«بسببیکه زیاده برین امتداد یافتن حال حاضر جائز دیده نمیشود از انرو حکومت ژاپان بمذاکره که معلق مانده است بر نهایت دادن و خاتمه کشیدن قرار داده است، و بر اجرای این نیز قرار قطعی داده است که برای مدافعهٔ موقع خود که دو چار تهدید شده است بهر گونه حرکات مستقلهٔ که لازم باشد بمقصد محافظهٔ حقوق و منافع خود بزودی همان حرکات مستقله را اجرا و روا نماید .
«بمجردیکه این تلگراف را گرفتید نقل این نوطه آتی را امضا کرده هماندم به قونت (لامسدورف) بدهید :
«موسیو (کورینو) ، که سفیر کبیر مرخص فوق العاده حشمت مآب امپراطور ژاپان میباشد بموجب تعلیماتیکه از حکومت متبوعهٔ خود گرفته است به ناظر خارجیهٔ حشمت مآب حضرت امپراطور روس جناب قونت (لامسد و رف) به تقدیم کردن این تحریرات کسب شرف و مباهات میکند :
«حکومت ژاپان که در زیر ادارهٔ حشمت مآب حضرت امپراطور اوست استقلاليت و تماميت ملكية (كوريا) را برای امنیت و استراحت خود يك ضامن
صحيفه ٢١٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
قوی میشمارد، از انرو هيچ يك تشبثات وحرکاتی را که موجب تهلکه احوال
حاضره (کوریا) باشد بنظر بیقیدی و بی پروائی دیده نمیتواند .
«مطالباتی که از طرف حکومت ژاپان در باب (کوریا) بیان میشود از طرف
حکومت روس آن مطالبات با بعضی تكليفات و مطالباتی که شایان قبول نیست
دو چار تأخير وتعطيل میشود . مطالبات ژاپان محافظه استقلاليت و تماميت
ملکیه (کوریا) ، و فائتیت و برتری ژاپان در انجا میباشد . حالا نکه حکومت
روس در [مانچوری] در مسائل استقلالیت و تماميت ملكيه حکومت چین
مذاکراتيرا که اجرای آن لابد و ضروریست با بسی تكليفات مالا يطاق
به اغلاقات ومشکلات می اندازد ، وحقوق و امتیازات دیگر دولت ها را در
(مانچوری) قطعیاً بنظره مطالعه نگرفته (مانچوری) را در زیر اشغال عسکری
خود میدارد . از انرو دولت ژاپان مجبور است بر آنکه برای مدافعه حقوق
مشروعه خود بکمال جدیت «تدابیر لازمه» اتخاذ نماید .
«دولت ژاپان محاصری های بریه وبحریه حکومت روس که سراسر مخالف
افکار صلح و صلا حست ، و تأخيرات و تعویقاتی که در خصوص
مذاکرات سیاسیه روا میدارد صبر واعتدال بسیار بزرکی نشان داده است
که به ایندرجه صبر وسكون او دلیل خوبی برای حسن نیت و استقامت
حرکت او میباشد .
«ولی چون از طرف حکومت روس تكليفاتيكه ضامن صلح ومسالمت
دائمی در اقصای شرق میباشد قبول نگردید ، از انرو برای دولت ژاپان بجز
این دیگر چاره نماند که برای ختام دادن و به انجام رسانیدن انجذاكره «تدابیر
لازمه» اتخاذ نماید .
«دولت ژاپان قطعیاً اینقرار را بداد . برای مدافعه موجودیت ،
وحمايت حقوق و منافع مشروعه خود بعد ازین تاریخ در اتخاب وسائط
صحيفه ٢١٦ محاربه روس و جاپان جلد اول
حق آزادی و مستقلی را مالك ميباشد » . [ یعنی هر چه که بکند میکند ] .
در (٥) ماه فبروری سنه (١٩٠٤) بعمل دوازده و نيم بجه روز بارون (كومورا) به سفير جاپان در (پترسبورگ) به اينصورت يك تلگراف ديگر نيز فرستاده است :
« سفير كبير و مرخص فوق العاده حشمت مآب حضرت امپراطور جاپان واضع الامضاء مسيو (كورينو) بنا بر امریكه از دولت متبوعه خود گرفته است به ناظر خارجيه حشمت مآب حضرت امپراطور روس به تبلیغ کردن این مواد آتی کسب شرف میکند :
« دولت جاپان بعد از انكه همه اسباب و وسایطیكه برای رفع و زائل ساختن هر گونه اختلاف استعمال نمود ، و در اقصای شرق برای حاصل شدن صلح و آسایش دایمی همه مطالبات و تکلیقات معقوله او از طرف حکومت روس مظهر قبول نگردید از انرو به قطع کردن مناسبات سياسيه خود را با حكومت روس قرار داده است .
« و این واضع الامضا بجناب قونت «لا مسدورف » بخبر دادن اين يك نيز کسب شرف میکند که در ۱۰ ماه حال با همه ارکان و مأمورین و مستخدمین سفارت جاپان پترسبورگ را ترك خواهند کرد .»
اینست که تیر از کمان خطا خورد ! مخابرات سیاسیه که از ماهها باینطرف پی هم جریان می یافت به بد صورت منقطع شد . و همه تدبير ها ئیكه در باب صلح و آسایش میشد بیهوده ورایگان رفت . در (٦) فبروری ، مسيو «کورینو» به بارون «كومورا» این تلگراف مختصر را فرستاد :
« بموجب تعلیمات تلگرافی که از شما گرفتم نوطه هارابه امضای خود امروز بعمل چار بجه به قونت « لامسدورف » تقدیم کردم . در « ١٠ » ماه حال با ارکان معیت و دیگر مأمورین سفارت ازینجا مفارقت میکنم . »
صحيفه ۲۱۷ محاربة روس و ژاپان جلد اول
این تلگراف موسیو (کورینو) در «۷» فبروری پیش از زوال به توکیو واصل شده بود .
یکروز پیشتر از رسیدن این تلگراف بارون «کومورا» به سفیر روس در «توکیو» - یعنی بارون «روزن» این مکتوب رسمی را فرستاده بود:
«حکومت ژاپان برای حل و فصل مسائل «مانچوری» را بصورت دوستانه هر قدر سعی و غیرتیکه لازم بود اجرا نمود . اما حکومت روس میل و آرزوی خود را به این مقصد آسایش و صلح بهیچ وجه اظهار نکرد . بناءً علیه حکومت ژاپان زیاده برین به این مذاکره سیاسیه دوام کرده نمیتواند . برای محافظه حقوق و منافع خود بهر گونه حرکات آزادانه که لازم باشد بکمال افسوس مجبور میباشد ، و در نتیجه کار هر گونه مسئولیت و بازخواست که پیش آید از قبول کردن آن استنکاف ورزیده آن مسئولیت را بر خود قبول نمیکند . »
اینست مخابرات سیاسیه که از بسیار زمانها در مابین کابینه های «توکیو» و «پترسبورك» جاری بود درین نقطه نهایت یافت . فقره آخرینی که در نوطۀ اول مندرج شده بود ، و آن فقره این بود که : «دولت ژاپان بعد ازین در حرکات خود مستقل و آزاد است» معنی حقیقی عبارت این فقره همین است که:«دولت ژاپان حقوق موجوده و منافع مشروعه خود را بعد ازین بسلاح مدافعه خواهد کرد . »
هیچ شبهه نیست که این بیانات بجای يك اعلان حرب قایم میشود .
به امیرال «الکسیه ف» که نائب چار در مانچوری بود و بارون «روزن» که سفیر چار در «توکیو» بود از طرف حکومت متبوعۀ خود شان در ٦ ماه فبروری از منقطع شدن مناسبات سیاسیه با ژاپان بتلگراف خبردار شدند.
در همانروز اسطول ـ يا ـ دوننما ـ یعنی دسته های کشتی جنگی ژاپان از لنگرگاه «ساسه بو» یکسر بيك سمت مجهولی رهسپار عزیمت شده بود .
صحیفه ۲۱۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
حرب ظهور نمود؛ چونکه حکومت روس ؛ تکلیقات ساده و بسیط
حکومت ژاپانرا به بعضی اسباب بیلزوم بتأخیر و تعطیل می انداخت ، واز
یکطرف شب و روز قوتهای بری و بحرتی خود را در ما نجوری زیاده ترئیدو
افزونی میداد. اینست که این حرکات و معاملات روس در نزد ژاپانها بد لایل قطعیه
ثابت کرده بود که مسائل مذکوره از طرف روسها بصلح حل و فصل شدنی نیست.
حرب ظهور کرد ؛ چونکه اینمسائل ؛ از نقطه نظر بقا . و دوام صلح
مستقبل ، ضامن بسیار مهم و قوی شمرده میشد و هم اگر فرصت فوت میشد
موجودیت آینده ژاپانرا تهدید مینمود .
حرب ظهور نمود؛ چونکه حکومت روسیه در ظاهر حال خودر اطرفدار
صلح و آسایش نمودار کرده در حقیقت حال بجز افکار استیلا کارانه در حق
مانچوری و قطعه « کوریا » دگر چیزی نمیپرورانید .
حرب ظهور کرد؛ چونکه حکومت روس همه گونه حیله ها و دسیسه های
سیاسی را در باب ضبط کردن و محکم کردن هر جائیکه بدست آورده است
برای خوديك خط حرکت ، و پیشه مخصوصی گرفته بود .
اینست نقاط اساسیه و سیاسیه که در نظر حکومت ژاپان حرب را ضروری
و مجبوری نمود . حالانکه همه رفاه و سعادت ژاپان در بقای صلح و آسایش
اقصای شرق قایم بود . وصلح ومسالمت اقصای شرق نیز بر استقلالیت و
تمامیت ملکیه « چین » و «کوریا » دوام میتوانست یافت . وازین بود که
حکومت ژاپان درین مذاکرات مدیده از حد افزون صبر و متانت اظهار نمود
ولی چون دید که حکومت روس بمعاملات و حرکاتیکه مسائل اقصای شرق راحل
و فصل بکند آغاز نهاد ، از اثر و مناسبات سیاسیه خودرا قطع کرده برای محافظه
منافع ذاتیه خود به استعمال دیگر گونه وسایط مجبور گردید . - یعنی به
محاربه آغاز کرد، و به اوراق رسمیه آخرین خود این فکر خود را بمحافل
سیاسیه پترسبورك ، و دیگر دولتها بیان نمود .
صحیفه ۲۱۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
هجوم اول بر پورآرتور
کوماندان بزرگ دسته های کشتی جنگئی ژاپون در «۶» ماه فبروری مطابق برج حوت سنه ۱۹۰۴ هنگامیکه لنگرگاه «ساسه بو» را ترك کرده بجنگ میرامد؛ يك وظیفه بسیار مشکل و مهمی در پیش رو داشت که آن وظیفه و خدمت عبارت بود از انکه دسته های کشتی جنگئی دشمن را سراسر از کار در اندازد، و بر حرکت کردن غیر مقتدر گرداند تا آنکه لشکر ژاپون بکمال آزادی در ساحل کوریه بریزد، و بیابی نقلیات قطعات عسکریه منتظم اجرا شود. به تعبیر دیگر چنان گفته میشود که سر افسر بحرئی ژاپونی میبایست که برای بدست آوردن و حاصل کردن حاکمیت بحریه بادشمن خود دست و گریبان شود.
بنگرید که چه عجب تصادف غریبی ظهور نمود: دسته های کشتی ژاپون بمجردیکه به آبهای کوریه واصل شد در همانروز از دور يك كشتی تجارتی روسی دیده شده در حال کشتی مذکور را ضبط کردند. نام این کشتی (روسیه) بود. وقتیکه این کشتی بدست ژاپونها افتاد و نام آنرا دانسند از زبانهای همه افراد و نفریهای دسته های کشتی جنگئی ژاپون اینصدا که:
-- روسیه ضابط شد --
بیکباره گی مانند يك ترانه مظفریت، و با يك آهنگ لطيف بشارت تکرار تکرار بفلک دوار بلند گردید. اینمسئله يك فال خير عظیمی در تمام ژاپونیها
صحیفه ۲۲۰ محاربه روس و ژاپان جلد اول
گرفته شد و اول آغاز مخاصمه و جدال همین بود.
ژاپونها چون از زمان بسیار مدیدی درباره احوال روسیه کشفیات بسیار
مکملی ترتیب کرده بودند، و علم آوری کاملی شب و روز در باب قوای بری
و بحری دشمن خود حاصل نموده بودند ویس امیرال (توغو) که سر افسر
و کماندان بزرگ دسته های کشتی جنگی ژاپون بود بخوبی میدانست که و
ضعیت و احوال کشتیهای جنگی روس از چه قرار است . و اینرا هم بخوبی
میفهمید که قسم کلی اسطول دشمن عبارتست از (۷) زرهپوش، — یعنی تباه
کن — و (۷) کروو ازور در بندرگاه (پورآرتور) ، (۲) قطعه کروو ازور در
خلیج (تالیه نوان) . یکقطعه طوپ کش در منصب — یعنی آبریزش نهر
منجمد (لیائو) که عبارت از بندرگاه (اینقو) باشد. و «٤» قطعه کروو ازور
بزرگ در لنگرگاه «ولاد یووستق» . و غیر ازینها در لنگرگاههای همچوا
ریکه بدست دولتهای بیطرف بود نیز موجود بودن بعضی کشتیهای جنگی
روس را خبر داشت که آنهم عبارت بود از یکقطعه کروو ازور، و يك قطعه
طوپ کش در لنگرگاه (شه .ولپو)؛ و يك قطعه توپ کش در شانغهای .
نظر به این شرایط تقسیم کشتیهای جنگی روس ، امیرال [توغو]
اول آماج و هدفی که در مد نظر گرفته بود همانما فیلو — یعنی دسته (پورآر
تور) روسی بود . اما اینمسئله را بجریان وقوعات تابع گذاشته بود که آیا دستهٔ
کشتیهای جنگی روس را از بندرگاه (پور آرتور) بیرون کشیده در دریای
واسع و آزاد محو و فنا نماید ، یا آنکه در خود بندرگاه مذکور محصور و قلعه
بند کرده معطل نماید ؟
باليفهم اميرال (توغو) به اینقدر پی برده بود که چون قطع علاقه ،
وترك مناسبات با دولت روسیه بیکوقتی شده است که او هیچ منتظر و امید
وار آن نبود لهذا تخمین و حساب کرده بود که دسته های کشتی جنگی
صحيفه ۲۲۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
روس را در داخل بندرگاه (پور آرتور) ياجوا آن بيك حالتی که برای
جنگ حاضر نشده باشد بيك حرکت سریع و ناگهانی بدام خواهد آورد.
بناءً علیه قسم کلانی اسطول ژاپون در زیر افسری و کوماندائی خود امیرال
[ توغو ] بكمال سرعت یکسر بسوی (پور آرتور) رهسپار دریانوردی گردید.
این قسم کلی عبارت بود از (٦) قطعه زرهپوش یعنی تباه کن صنف اول
که نامهای شان این است :
اول (ميقا ا) که بیرق خود امیرال بران افراشته شده بود - یعنی خود
امیرل توغو در ان سوار بود. (آساهی) ، (هاتسوزه) ، (شیکی شیما) ،
[ فوجی ] ، «یاشیما» .
«٤» کر و وازور زرهپوش صنف اول که عبارت بود از کرو وازور
«ایژومو» که حامل بیرق امیرال«قاییمورا»بود،«یاقومو»،(آچوما)،(ایواته).
(٤) قطعه کرو وازور محفظه دار : (چتیتوزه) ، [قازاکی] «طاقازا
غوه ، (يوشينو) .
«۱۸» قطعه مخرب طور پيدو که بر پنج فیلو - یعنی بر پنج دسته کشتیهای
جنگی تقسیم شده بود. این دسته کشتیهای جنگی که مفردات قطعات آن
مذکور کردید قسم کلانی دسته کشتی های جنگی ژاپون بودکه ویس امیرال
«توغو» او را بالذات بجنگ پور آرتور سوق و اداره مینمود.
«٤» قطعه کرو وازور - يعنی «آساما» ، «شيودا» ، «تانیوا»
[طاقازاغو] با يکقطعه [می یا قو] نام کشتی [آویز و] و يك قطعه کشتی
طوپ کش، و [٦] کشتی طورپیدو در زیر افسرئی قونتر امیرال [اوریو]
بر دو کشتی جنگئی روس که در لنگرگاه [شه مولپو] لنگر انداز اقامت بودند
سوق وفرستاده شدند.
وظیفهٔ اصلی و خدمت یگانهٔ امیرال [اوریو] این بود که جاهایی را که
صحیفه ۲۲۲ محاربة روس و جاپان جلد اول
اردوی اول ژاپون میبایست در انجاها بخشد که براید از هرگونه تعرضات، و ممانعات دشمن محافظه و نگهبانی کند.
هنگامیکه دسته کشتیهای جنگشی [اوریو] از امیرال [توغو] مفارقت و جدائی میکرد اول امیرال [توغو] بیرقی که علامت مبارکبادیهای صمیمانه، و تمنیهای خالصانه بود برای دسته کشتیهای جنگشی مذکور برکشید. [اوریو] به افسر محبوب القلوب خود [توغو] بیرق اشارت تشکر را برافراشت. بعد از ان بیرقهای اشارت سلام، والوداع از طرفین برافراشته شده در میان و لوله ها و فریادها و فغانهای مظفرانه افراد و نفریهای دستههای طرفین در حالتیکه دلهای همه کی به نشۀ مظفریت و غالبیت سرشار بود؛ يك قوت بسوی [شه مولپو]، و يك قوت بسوی [پور آرتور] به تك و تاز آغاز نهادند.
در [۷] ماه فبروری مطابق برج حوت امیرال توغو از طرف [آقاشی] نام کر و وازور خود که پیش ازین برای خدمت استكشافات - یعنی خبر گیری و علم آوری فرستاده شده بود بواسطۀ تلگراف بی سیم خبر گرفت که قسم کلانی دسته کشتیهای جنگشی روس در بندرگاه بیرونی [پور آرتور] لنگر انداز میباشند. و بواسطۀ بعضی ژاپونیانی که نوار [پور آرتور] برامده بودند در باب بندرگاه مذکور تفصیلات و معلومات صحیحه بدست آورد.
بحقیقت که همچنین بود: زرهپوشهای [سهزارویچ]، و [پوبیه دا]، و [رهتویزان] و کروواژورهای [بایان]، و [پالادا] در بندرگاه خارجی لنگر انداز بودند. کروواژورهای روسی در [٦] ماه فبروری برای خدمت استكشاف از [پور آرتور] برامده تابه [۸] ماه مذکور در اطراف و جوانب بخدمت محولۀ خود مشغول شدند. حالا نكه جای تعجب است كه این كرو وا ژورها در اثنای کشف خود نه به قسم کلانی دسته های کشتیهای جنگشی ژاپون که بسرعت صاعقه آسا بسوی [پور آرتور] پیش میآمدند برخوردند، و نه از
صحیفه ۲۲۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
وجو دسفینه های نقلیه عسکر بری که درهمانزمان ازژاپونیا برآمده یکسربسوی [شه مولپو] رهسپار بودند خبردار گردیده اند.
این بی نتیجه ماندن حرکات استکشافیه روسها موجب خواب غفلت آنها گردیده، و این غفلت و بیخبرتی شان در شب دیگر از خودشان بصورت بسیار مدهش، انتقام شدیدی گرفته است.
در [۸] ماه فبروری بوقت غروب کشتیهای جنگی ژاپون به (پور آرتور) بقدر (۵۰) میل نزدیک شد. همۀ کشتی های جنگی تمامها بمحاربه حاضر، و طوپها در هر آن به آتش کردن مهیا، و افسران و نفریها نیز در جاهای مخصو صه خودشان در هر آن و هر زمان به ایفای وظیفه خود آماده بودند. در کشتی های جنگی نه در اثنای حرکت شان، و نه در وقتیکه اخذ موقع — یعنی جای گرفتن کردند هيچيك چراغ و روشتنی دیده نمیشد و از (پور آرتور) که بضیای الكتريك — یعنی برقی منور بود نیز تابه آنجاها روشنی نمیرسید. هر طرف بايك رداي بسيار كثيف ظلمت مستور، ويك خنك و سردئی بسيار شدیدی در هوا موجود بود.
اینحال و وضعیت اسطول امیرال (توغو)، در چنین شب تار برودت نثاره بر سطح بی پایان بحر محیط، در مقابل کائنات آرامی صفات، يك لوحة عبرت آور بسیار عجیبی بوجود آورده بود!
نقطه های درخشنده که گاه گاه از مابین خرمنهای ابرهای تیره که از شدت وزش باد سردی نهاد در جوهوا بطيران بودند ظاهر و هویدا میگردید؛ یا آنکه کرم های عظيمة که در طبقات علويه بعد مجرد سیر و حرکت داشتند هريك دیده های بازشده بودند که بسوی حرکات قهرمانانة این امیرال شجاعت و ذكاوت خصال بنظر حیرت کارانه تماشا میکردند!!.
قلعۀ «پور آرتور» که از جای اخذ موقع کردن دستۀ کشتی های جنگئی
صحيفه ٢٢٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
ژاپون بقدر پنجاه میل دور تر در ساحل آسیا بندر گاه بسیار مهم و لنگر گاه
بسیار منتظمی را بوجود آورده بود باروشنیهای الكتريك برقی خود اسطول
پوشکوه ژاپونرا بر شبیخون فلاكت نمون خود رهبری میداد !!
این قلعه سیار آتش نثار - یعنی کشتیهای جنگی ژاپون ، بر قلعه ثابت
پورت آرتور پرتا و نور میخواهد که هجوم برد ؛ یا آنکه این قلعه آهنین که
امیدها ، ومقصد های ۵۰ ملیون نفوس در ان به آرزوی شرف وشان
غالبیت و مظفریت نشسته ، بر قلعه متینی که حرص وطمع ۲۰۰ ملیون
نفوس از غرب اعلا بشرق اقصا آنرا بوجود آورده جنگ خونریز را به
اجرا مینماید !!
دسته کشتیهای جنگی ژاپون عبارت از یکچند نقطه بسیار کوچکیست که
نسبت بوسعت بحر محیط که او بر سطح آنست نسبت قطره را بحر نمیگیرد، درین وقت
بيك حال وضعيتى اخذه وقع کرده ایستاده است که در راه وظیفه که در عهده
گرفته است یا در قعر بحر نا یاب خود را غوطه خوار گرداب ممات نماید ،
و یا آنکه محاصل کردن شرف و شان بر اوج آسمان پرواز و طیران نماید !!
بلی، این دسته کشتیهای جنگی نسبت بحر محیط یک قطره ایست، اما نسبت
به افکار و مقاصد پنجاه ملیون اهالی که از سالها بجوش وخروش آمده اند ،
و امروزه روز همه زمام طالع و اقبال خودشان را بدست تو غو سپرده
اند نقطه نی بلکه محیطست !!
بنابرین هر گاه تنها ژاپون نی بلکه تمام جهان انسانیت این حرکاتی که
دسته های کشتی جنگی ژاپونیا درینشب تارا جرا میخواهد بکند، اگر برای
نتیجه آن بکمال بیصبری انتظار بکشند جا دارد زیرا این دسته های کشتی جنگی
که پنجاه میل دورتر از پورت آرتور در میان موجه های کوه آسا میغلطد يك
قوه عظیمه ایست که برای قوم ژاپون يك دوره نو تاریخیه میکشاید .
صحيفه ٢٢٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
اینست که درین اثنا ویس امیرال « توغو » به دسته کشتی های جنگئی طور پیدوی خود امر هجوم را عطا نمود. نظر به این امر امیرال پیداپست که فرقه های « ١؛٢؛٣» که مرکب از « ١٠ » قطعه مخرب طور پیدو ست در زیر افسرئی کومودور « کیشینو » بردسته کشتی های جنگئی روس که در بندرگاه خارجی « پور آرتور » بودند تعرض و هجوم نماید ؛ و دو فرقه دیگر - یعنی فرقه های « ٥؛٤» یردو کر و و ازورهای روس که در بندرگاه « تالیه ن وان» بودند بسوی بندرگاه مذکور حرکت ورزد.
یکی از افسران بحرئی المانی - جرمنی - که « رونتلوف » نام دارد و درین هنگام حاضر و ناظر بوده احوال بحرانی اینوقت نازك دسته کشتی های جنگی امیرال « توغو »، وکیفیت هجوم دسته کشتی های جنگئی طور پیدویی را باینصورت نقل و حکایه میکند که ما نیز بسبب مفید بودن آن عیناً همان تفصیلاترا درینجا نقل میکنيم :
«یکبار دیده شد که از سفینه اميرال يك بيرق اشارتی برافراشته شده همۀ کشق های طور پیدو که افسران فرقه های طور پیدو دران بودند به نزد کشتئی امیرال خواسته شدند. کشتیهای مذکور بمجرد ديدن اشارت مذکور بکمال سکونت و آرامی به کشتئی سر افسر بزرگ خود نزديك می شدند. و در هر دو جانب کشتئی هیبتناك ( میقازا) اخذ موقع میکردند ...
«بعد از کمی کوماندانهای هر دو دسته کشتیهای جنگی طور پیدو در نزد رئیس ارکان حرب آمده در حضور امیرال (توغو) این تعلیمات و اوامر را میگرفتند:
« ما که اینقدر بچابکی و سرعت حرکت کردیم ، وباوجود آنهم بهیجیکی از کشتی های جنگئی روس تصادف نکردیم چنان معلوم می شود که دشمن به این هجوم و شبیخون ما درینوقت هیچ منتظر نباشد . بنابرین محققست که بتدابیر جدیه ، و بیداری لازمه برای سلامتی کشتی های داخل و خارج
صحیفه ٢٢٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بندرگاه خویش نپرداخته باشند . لهذايك هجوم طورپیدوئی اجرا کرده
ازین حال و وضعیت دشمن بدرجه که ممکن باشد برای خود يك فائده حاصل
کنیم . هر گاه طالع یاری کندامیدواریم که درهمین شب دسته کشتیهای جنگشی
دشمن را بيك خسار جدی و زیان کلی گرفتار آریم .
« اگر چه بصورت قطعی حکم نمیشود که دسته کشتی های جنگشی دشمن
در ینوقت درکجا باشد ، اما از معلوماتی که ما بدست داریم بدرجه تحقیق پیوسته
که در بندرگاه خارجی میباشند، و در خصوص نزدیک شدن به آنها که چسان و
چگونه میسر میشود نیز معلومات کافی بدست داریم .
« پس می باید که طورپیدوها، بندرگاه خارجی، و اطراف و جوانب آنرا
بخوبی از نظر تفتیش بگذرانند، و شاید اگر در راه به طور پیدوها ، و یاقرو
وازورهای كوچك دشمن برخورند میباید که تا درجه ممکن خود را از نظر
آنهاپنهان نمایند ، و تا مجبوريت فوق العاده ظهور نکندبا آنچنان چیزهای
كوچك خودرا بمحاربه مشغول نکنند . اما بر خلاف آن هر جاهروقت
که کشتی زرهپوش دشمن را ببینند بی تأنی و درنگ برو هجوم برند . و از
صرف کردن آتش نیندیشند . واگر ببینند که طور پیدوی انداخته کشی
شان برهدف و آماج کارگر آمدبازهم از انداختن طورپیدووانه ایستند،
برصرف شدن جبه خانه هيچ صرفه جويی نکنند. چونكه اگر يك کمی بيشتر
از لزوم آتش صرف شود بهتر است از انکه در وقت لزوم آتش اجرا نشود.
« رئيس ارکان حربیه بهریک از شما يك يك نقشه بندرگاه خارجی را
میدهد . درین نقشه ، جاهای لنگر انداختن دسته هر کشتی دشمن جدا
نجدا نشان داده شده است . چنانچه بخود شما نیز معلومست که کپتان بحرئی
ما [قاقو] که از چندی باینطرف بصفت خدمتکار در نزد شهبندرمادر( پور
آرتور ) بوده است در خصوص احوال موقعیه آنجا خیلی تدقیقات و تحقیقات
صحیفه ۲۲۷ محاربه روس و جاپان جلد اول
مکملا اجرا کرده، و نتیجه تحقیقات خود را بواسطه مخصوصه که ما و او
در مابین خود قرار داده بودیم یکان یکان بمن خبر داده است . این را نیز بشما
اخطار و اخبار میکنم که از نظر شما دور نباید بود که کشتیهای دشمن برای
محافظه خود از تیرهای طور پیدو در (تور) گرفته شده خواهند بود . باقی
بروید! خیر و کامیابی باشما همراه باشد . »
افسر ها و کوماندانهای دسته کشتیهای جنگی طورپیدو از حضور امیرال
ورئیس ارکان حرب تعلیمات مذکور را بعد از انکه گرفتند و اپس از زره پوش
(میقازا) جدا شده به دسته های کشتی های جنگی خودشان التحاق نمودند.
این طور پیدو ها که ظلمت بسیار کثیف شب تیره بسیار شدید البرد
ماه فبروری را پاره کرده، و موجهای مدهش و جسیم بحر را از هم شکافته یکسر
بسوی منتهای افق و هدف مقصد رهسپار میبودند. گاه گاه یك صغیری از کشتی
کوماندان دسته کشتی های جنگی طورپیدو های مذکور بر خواسته دیده میشد که
همه کشتی های طور پیدو به کشتی کوماندان نزديك میشدند، و باز از همدیگر
جدا میشدند .
افسر هر کشتی بسفینه کوماندان دسته کشتی های جنگی میرفتند. و از کو
ماندان خود معلومات مفصله گرفته وا پس به طورپیدو های خود می آمدند. در
دست هریکی ازین افسران يك يك نقشه بندرگاه(پورآرتور) موجود بود.
هنگامیکه یکچند میل به بندرگاه خارجی باقی ماند بموجب اشارتی که از
طرف کشتی کوماندان داده شد دسته کشتی های جنگی طور پیدو های
مذکور برچند صنف معین جدا شده به نظام بهم نزديك به پیش روی آغاز نهادند .
خود کوماندان با سه طور پیدو در وسط همه قوت رهسپاری داشت .
این است که بعد ازین لحظه، افسر هر کشتی بر کشتی خود کسب استقلالیت
کرده و هريك بريك هدف و يك اميد بحرکت آمده بودند. آن هدف و آن امید
صحیفه ۲۲۸
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
نیز این بود که يك کشتی دشمن را پیدا شد و برسر آنهجوم نمایند .
این دقیقه، زمان بسیار نازك و بحرانی ترین هجومیست که حاضر گردیده است.
افسران کشتی یگان یگان به کشتیهای خودشان میدرایند؛ و بکمال سکونت
وسرعت امرهای خود شانرا میدهند . بعد ازيك ربع ساعت كوما ندان
دسته کشتیهای جنگی هجوم ، ازهمه افسران طورپیدوهای خود اینجواب را
گرفت که : ( بهجوم حاضریم ) !
بعد از کمی يك صفیر دیگر نیز شنیده شد بمجردیکه اینصفیر شنیده شدریسمانها
ئیکه طورپیدوهارا باهمدیگر ربط داده بود بازگردید . همه دسته کشتیها مانند
يك كتله جسیمه یکسر بسوی « پور آرتور » بدویدن آغاز نهادند .
دسته کشتیهای جنگی روس بوجهیکه امیرال «توغو» تخمین کرده بود در
بندرگاه خارجی، و در جائهائیکه افسر بحرئی ارکان حربیه ژاپونی از «پور آرتور»
اخبار کرده بود لنگر انداز بودند .
همه زرهپوشهای روسی «طور»های (۱) محافظه خودشانرا برخودکشیده،
ودر پیش طوپها جبه خانه و مهمات وافری جمع آورده، وپروژه کتورهای الكتريك
درهم آن برای استعمال کردن حاضر ومهیاشده بودند. ولیکن در« شماندره »
ها یعنی پیپ های آهنین بزرگ لنگر داریکه کشتیهارابآن میبندند چراغهای
اشارت موجود بود. چراغهای الكتريك که مدخل بندرگاه بیرونی و درونی
(پور آرتور) را روشن میداشت با چراغ بزرگ قله الكتريك ودیگر چراغهای
الكتريك جاده ها و خانهای شهر اطراف و جوانب را روشن داشته بود. شهر
نيز بيك استراحت وخاطر جمعی عمیقی مستغرق دیده میشد .
چیزیکه روسهارا به این اهمال وغفلت پیش کرده بود از دو سبب بود. یکی بی
نتیجه ماندن حرکات استکشافيكه يك روز پیشتر از طرف کروو ازورهای روسی
(۱) این طورها عبارت از طورهای ماهیگیری مانند آهنین است که برای محافظه
کشتیهای جنگی در شبها براطراف آن میکشند .
صحيفه ۲۲۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
اجرا شده بود؛ و دیگر این که هنوز بصورت رسمی اعلان حرب نشده بود.
و الحاصل شب (۸) روز فبروزی برج حوت حال و وضعیت کشتیهای جنگی
روس در بندر گاه آزاد خارجی (پور آرتور) بهمین کیفیت بود که بیان شد.
آنشب چون بشب جشن نامزدی دختر قوماندان دسته کشتیهای جنگی روس
امیرال (شتارق) مصادف بود، از انسبب از طرف امیرال مذکور يك جشن بسیار
مکملی ترتیب داده جمعیت (بال) خیلی مطنطنی برپا بود، و همه افسران بحری
دسته کشتیهای جنگی روس درین بال مهمان بوده بکمال عیش و شادمانی
بسر میآوردند. افراد عسکری بحری مانند هر وقت بعد از رسم دعای شب
خود به چوکیهای خود آرام کرده اند. - یعنی هیچ فرقی مابین احوال امروزی،
و دیگر روزها دیده نمیشد. تنها همینقدر يك فرقی امروز شده بود که کشتیهای
زرهپوش روس امشب خودشانرا برای محافظه از طور پیدو در (تور) فولادی
خود گرفته بودند. چون نام تور فولادی ذکر شد میباید که درینجا در حق این
تورها یکدوسخنی بگوئیم:
يك [تور] محافظه طور پیدو تقریباً به طول و عرض (۶) متر و يك
سطح مشبکی تشکیل میکند که مانند تور ماهی از حلقه های پولادی مرکب
شده است. در آمدن يك زرهپوش درین (تور) چنانست که در اطراف و
وجوانب بدنه زرهپوش بسیاری از میلهای چوبی یا آهنی بطرز افقی دراز
انداخته شده است. این میلها از زیر خط آب کشتی و بالای آن از هر طرف
موجود است، وطول این میلها بقدر (۸) متر میآید. پس بهر یکی ازین میلها
تورمذکور را بند کرده باینصورت از زیر وبالا هر طرف کشتی را به بلندی و درازئی
ان برابر در يك تور فولادی میگیرند.
هنگامیکه يك مرغی طور پیدو بیکی ازین تورها برخورد سر ان مرغی
ـ یعنی کله به یکی از ان حلقه هانسبت به بزرگی خود می درآید، وچون من
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
۲۳۰
صحیفه
آن بچیز سختی بر نمیخورد از انرو نه کفیده در میان آن حلقه معلق میماند .
اما برای پاره کردن این تورهای فولادی نیز گله های طورپیدوی مخصوصی ساخته شده است . با وجود آنهم خواه این تور ، و خواه اسباب پاره کردن آن از طرف بعضی دول اوروپا علی الخصوص دولت المانیا — یا — جرمن — از چند سال باینطرف یکقلم لغو و برطرف شده است چرا که محذورات و مشکلات بسیاری دارد . اولا این تور تنها در وقت ایستاده بودن کشتی ها استعمال میشود ، و در وقت سیر وحرکت کشتی موجب مشکلات عظیمه میگردد . دیگر اینکه کشتی اگر حرکت کند این تور همه اطراف زیر خط آب آنرا محافظه نمیتواند . لهذا بهترین چاره ها برای محافظه و نگهبانی هجومهای شبیخون طور پیدوها بیداری و هشیاری دایمیست . و بمجردیکه بواسطه پروژه کتورهای الکتریک تقرب دشمن دیده شود هما نلحظه بدون مکث و درنگ به آتش بسیار شدتناك طوپ آغاز کردنست .
اینهم به تحقیق رسیده که پروژه کتورهای الکتریک روس نیز در همانشب بکار و استعمال به تجربه آغاز کرده بود. زیرا حكايت اين يك فقره کپتان کششتی تجارتی (كولومبيا) نام انگلیسی که در آنشب در پورآرتور بود این مسئله را ثابت میکند :
«هنگامیکه تاریکی شب اطراف را فرا گرفت در کشتی های زرهپوش و کروز اورهای روس بسی ضیا و انعكاسات الكتريك پدیدار گردید. بحيرت افتادیم که چیست؟ مگریسان دانستیم که تجربه پروژه کتور های الکتریک است.»
ما حالا باز نظر خود را بسوی دسته کشتی های جنگئی طور پیدوی ژاپون که آنرا در راه مانده بودیم بگردانیم، و سخن را باز به افسر المانی (روه نتلوف) بگذاریم. او میگوید :
صحفه ۲۳۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
«قوماندان دسته کشتیهای جنگی طورپیدوی ژاپون (کیشینو) دستهٔ
کشتی های جنگی خود را بر دو قسم انقسام داده بود :
« در طرف دست چپ فرقه اول که مرکب از (٤) قطعه مخرب طورپیدو
بود ( شیراقومو ) ؛ (آزاشیو ) ؛ ( قازومی ) ؛ [ آقائزوکی ] . در طرف
دست راست، (٦) قطعه مخرب طورپیدو (ایقازوچی)؛ «ایناچوما»؛ (اوبورو)؛
(زازانامی ) ؛ ( اوزوغومو ) ؛ ( شینونومه) که عبارت از فرقه های (٢؛ ٣)
بودند. اینست که قوماندان مذکور به این نظام و ترتیب حرکت مینمود.
«افسران ، و مرتبات - یعنی نفریهای ژاپونی چون به بندرگاه خارجی
نزديك شدند دیدند که همه شهر، وکشتی ها به انوار چراغهای الكتريك
سراپا مستغرق است . پس ازین حال بخوبی دانستند که دشمن هنوز به محاربه
حاضر نیستند، وازین اشارت خیلی به شوق و مسرت آمدند .
در قریب بندرگاه خارجى يك صداى صفیر خفیفی از کشتی قوماندان
برخواست ازین اشارت کشتی ها بسرعت وسطی بی آنکه صدا و آوازهای
چرخهای ماشینها وموجهای آب بلند شود بکمال احتیاط ، و هوشیاری ، و
بیدارئی تمام به بندرگاه نزديك میشدند.
درینجا این مسئله را نیز بیان کنیم که در قواعد جنگ بحری مراعات اینسخن
از واجباتست كه هرگاه يك دسته کشتی های جنگی طورپیدو میخواهد که
در هوای ساکن و آرام برکشتیهای لنگر انداخته دشمن هجوم نماید میباید که
برای حاصل نشدن صداها و آواز های موجها و ماشینها سرعت خود راکم
کند . چونکه اگر سرعت خودرا بحد اعظم آن استعمال نماید موجهائیکه از
شدت رفتار او پیدا میشود دشمن را از ورود طورپیدو آگاه میسازد.
«روه نتلوف» میگوید :
«قوماندان دسته کشتی های جنگی طورپیدوی هجوم؛ در پیش روی
صحيفه ۲۳۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بندرگاه خارجي يك كشتی هولناك و بزرگی را ديد که بسرعت بسيار سنگینی گاه به پيش و گاه ببغل حركت كرده ایستاده است هیچ شبهه نماند که این كشتی يك كروواژور روسیست که وظیفه دیده بانی پیش رو را بانجامی آرد . [ این كشتی بحجم (۷۰۰۰ تون) (پالادا) نام كروواژور است ] .
«کوماندان دسته كشتی های طورپیدو ، با وجودیکه از سر افسر خود در باب صرف کردن گله های طورپیل را تنها بر كشتی های زرهپوش دشمن تعلیمات گرفته بود، باز هم درینجا چنان مناسب دید که برکرو واژورمذکور بسرعت تمام تنها بسر خود هجوم برد . کر و واژور (پالادا) بسببی که حركت ميكرد معلوم بود که با [تور] محافظه محفوظ نباشد. بنابرین کوماندان دسته كشتی های جنگی یکی یکبار طورپیدوی خود را توقف دادو بيك اشارت خفیفی دیگر کشتیهارافهمانید که تنها بسر خود برین کشتی هجوم خواهد برد، و آنها را امر داد که بر كشتی های زرهپوشیکه در عقب این کشتیست هجوم ببرند.
«بعد از گرفتن این امر دو آن واحد كشتی های طورپیدو در میان ظلمت شب آمیخته شده برفتند. تنها کشتی کوما ندان بالا حركت برسطح دریا باقی ماند .
«کروواژور (پالادا) بی آنکه کشتی طورپیدو را ببیند یکسر بسوی او از مسافه ۲۰۰۰ مترو نزدیکشده می آمد . كشتی طورپیدو بعد از انکه يکقدری انتظار کشید، کوماندان امر هجوم را عطا نموده
«کشتی طورپیدو بسرعت اعظم خود به پیش حرکت کرد ، وچون بقدر (۶۰۰ مترو ) به او نزديك شد هردو آلت مرمئی طورپیل را از طور پیدخانه کشتی بشدت پرتاب نمود ، آلت مذکور بسرعت برق سه مترو از سطح آب فروتر برای جستجوی هدف خود روانه شد .
«اینست که درین لحظه اثردو مرمئی طورپیدو از طرف کرو واژور
صحيفه ۲۳۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
[ پالادا ] بر سطح آب مشاهده شده تلاش و سراسیمه کشی عظیمی در کرو وا زور پدید آمد . و شیپور های پی هم بصورت بسیار دلخراش در باب امر وقواعد دادن برخواست . ودر همان لحظه دو پروژه کتور الكتريك كرو وا زور بحال فعالیت آمده تمام سرعت روشنی پر قوت خودرا بسوی طورپیدوی ژاپونی که بکمال سرعت رهسپار بود متوجه میساخت .
« بعد از آنکه آلت مذکور از کشتی انداخته شد [ ۲۰ ] دقیقه گذشت که يك صدمه ناگهانی بسیار مدهشی تمام وجود کر و و از ور را بلرزه در اورد، و همانلحظه از يكطرف كشتي يك سطون آب بسیار جسیم بر دودی بهوا بلند شد !
« یکی از دو مر مئی که انداخته شده بود در برابری دیگ ماشین کرو وازور، ودیگرش در حد دایره ماکنه از هم کفیده یکی از دیگها را بر هوا کرد. از رخنه جسیمی که باز شد در میان کشتی آبهای بحر محیط هجوم نموده دود کش کشتی از آب پر شد .
« درین اثنا أميرال ( شتارق ) و ارکان حربیه او در مجلس جشن نام عیال او بتمشای ( تیاتر ) مشغول بودند .
« افراد بحریه ژاپون که در کر ووازور بودند حقیقتاً که اعتدال و متانت فوق العاده در کار و وظیفه خود بعمل آوردند . از یکطرف هجوم آوردن آب در کشتی، و از دیگر طرف بهوا بالا شدن کشتی، درمیان این دو تهلکه عظیمه از مرگ نیندیـشـیـده به خراب کردن دیوارهای کشتی، و بکار آوردن بمبه ها شتاب ور زیدند . »
« کشتی بيك بغل بصورت بسیار سنگینی میل کرده بود ، اماهنوز بروی آب خودرا گرفته میتوانست . کرو وازور [ پالادا ] و دیگر کشتیهای روس بر دشمن حیله کار خود که بکمال سرعت در گریختن بود بیهوده طوپه می انداختند !!
صحيفه ٢٣٤
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
طورپیدوهائیکه انداخته شده باشد یکی از انها مگر خوب نشان نگرفته بود
ازان رو از طرف سرکشتی گذشته برفت! از طور پید ديگريك قسم آن
اجرای تأثیر کرده بتوانست. واگر هر دوی آن کارگر می افتاد کر و وازور در
حال غرق و نابدید میگردید.
این موفقیت و کامیابی نخستین خود کوماندان دسته کشتی های جنگی
در وقتی بوقوع آمد که کشتی های طور پیدوی دیگر نیز بجای هجوم بردن برزره
پوشها رسیده بودند . درباب پیدا کردن این زرهپوشها طورپیدوهای ژاپون
هیچ زحمت نکشیدند . چونکه همه گی به شبماندره های چراغ دار خود بسته،
وغنوده خواب غفلت بودند . برای انداخت طورپید نیز هیچ مشکلاتی
نکشیدند .
کشتیهای ژاپون از مسافه (٩٠٠ مترو ) بقدر (٢٠) عدد طورپید
انداخت کرده اند . اما (٣) عدد از انها آتش گرفته کارگر آمده اند : یکی
ازانهاهمانست که بر هجوم (پالادا) کارگر افتاد. دوی دیگری ازانها یکی برکشتی
زرهپوش [ره تویزان] ، و دیگری بر زرهپوش (سه زارویچ) کارگر افتاده است.
زرهپوش (ره تویزان ) از طرف سرخود زخم بسیار کاریی برداشت. زرهپوش
«سه زارویچ» از طرف دنباله خود زخم دار گردید، و دایره سُکان آن برهم اشد.
حالا یکقدری از احوال روسها خبر بگیریم : پیش از نصف شب سفینه های
دیده بان پیش رویی نزدیکشدن (٤) قطعه کشتی طورپیدورا دیده بودند که
بکمال سرعت پیش میآمدند .
نظریه راپورتی که از طرف کپتان کشتی کرو وازور (بایان) روسی داده شده
است چنان معلوم میشود که هیچ کس از روسها به این پی نبردند که اینها طورپیدو
های دشمن باشند. چونکه(٣)قطعه ازین (٤) طورپیدونوشر-ر به سیستم
کشتیهای روس ساخته شده بود. تنها یکی ازانها بدیگر سیستم دیده میشد.
صحیفه ۲۳۵
محاربه روس و چاپان
جلد اول
نظریه ادعای کرو وازور ( پالادا ) گویا این طورپیدوها اشارات بحریه روس را استعمال میکردند . وچنان نشان میدادند که گویا قافله اشارت ( پور آرثور ) بواسطه آن اشارتها مخابره ومکالمه مینمایند قله -- یعنی مناره اشارت ( پورآرثور ) نیز به آنها جواب میداد که اشارت را نفهمیدیم تکرار کنید .
کشتیهای روس بعد از آنکه اثر خط مرمئی طور پیدو را از زیر آب بدیدند، آنوقت دانستند که این کشتیهای دوست نی ، بلکه دشمن میباشند، وبه هجوم آنها گرفتار آمده اند. بنابرین اگر چه کشتی پایان در حال امر آتش طوپ را داد ولی کار از کار گذشته بود!
دوساعت بعد از نیم شب طورپیدوهای ژاپون وظیفه که در عهده گرفته بودند بجا آورده باز پس عودت کردند.کرو و ازورهای ( نوویق )،و ( آسقولا ) تا یکجائی در پی آنها پیروی کرده باز واپس گشته اند .
امیرال (الکسیه ف ) کیفیت هجوم ، و نتیجه آن هجوم را به این تلگراف خود که به پادشاه کشیده است به اینصورت اخبار کرده است :
« در شب [ ۸ ] ماه فبروری ، برج حوت برای غرق کردن کشتیهای جنگی ما که در بندرگاه خارجی قلعه مستحکم ( پور آرثور ) لنگر انداز بودند در وقت نیم شب طور پیدو های ژاپون يك هجوم ناگهانی اجراکردند .
« در اثنای این هجوم کشتی های زرهپوش (ره تویزان ) ، و(سه زارویچ ) با کشتی کرو وازور صنف اول ( پالادا ) به بعضی خسارت وزیانی دوچار شده اند. در ین وقت به ذات حشمت پناهی عرض میکنم که به تعیین کردن درجه ضرر وزیان این کشتیها مشغول میباشیم .
« اینقدر را در ین وقت عرض کرده میتوانم که ماشینهای هر سه کشتی چون سالم است هنوز بشنآوری مقتدر هستند . کشتی ( سه زارویچ ) از طرف دنباله وکشتی ( ره تویزان ) از طرف سر ، وکرو وازور ( پالادا ) از يك
صحیفه ۲۳۶ محاربه روس و جاپان جلد اول
بغل دایرهٔ ماکینه خسارزده شدهاند . بعد از انکه صدای انداخت طورپیدو
شنیده شد بهمانلحظه کروزر های مابه امداد و معاونت کشتی های خسار
زده بشتافتند ، و برای داخل کردن کشتی های زخمی را به بندر گاه داخلی
هرگونه تدابیر لازمه اجرا کرده میشود .
از افسران كوچك ، ونفر بها (۲) وفات ، و (ه) مغروق، و (۸)
مجروح ضایعات داریم . بعد از هجوم دشمن طورپیدو های آنها از طرف
کروزرهای مابزیر آتش شدیدی گرفته شدند . بمجردیکه هجوم تمام یافت
در بحر جستجو کردیم دو مرمی – یعنی کلهٔ طورپیدو که هنوز نکفیده
بود پیدا شد . »
اینسخنان بسیار تلخ و ناگواری که بيك یأس و ناامیدئی عظیمی به ماشین
تلگراف سپرده شد ، در ( پترسبورك ) حزنها وتأثیر های بسیار المانگیزی
برانگیخت . زخمدار شدن سه کشتی بزرگ نامدار که مدار زینت و افتخار همه
کشتیهای جنگی بحریهٔ روس شمرده میشد در تمام عالم روسیه ماتم الیمی بر پا نمود.
ملاحظات دربارهٔ هجوم اول پورآرتور
این هجوم نخستینی که ژاپونها بر دستهٔ کشتیهای جنگی روس در (پورآر
تور ) اجرا کردند (۳) قطعه کشتی نامدار و منتخب آنها را برای یکمدت
مدیدی بیکار و معطل گذاشتند . و در بحر باین کامیابی خود برتری و تفوق
مکملی برای خود حاصل کردند ، و به اینصورت برای کشیدن عساکر برئی
خود را بسواحل ( کوریه ) امنیت و خاطر جمعئی کلی پیدا نمودند .
این هجوم برای ژاپونها غیر از فوائد وتأثیرات مادی – یعنی ظاهری که
بحصول آورديك تأثیر و فائدهٔ معنوی و باطنی نیز پیدا کرد که به اینسبب از
یکطرف بر نفس خود امنیت و اعتماد تام پیدا کردند ، وبر فتح وظفر اطمئنان
صحیفه ۲۳۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
و خاطر جمعی مالا کلام حاصل نمودند. دیگر آنکه کوریه ئیانیکه تا به ایندم از ژاپونها زیاده به روسها اظهار توجه و تملق می نمودند به تأثیر این موفقیت نخستین آن توجه به نصف درجه فرو آمد. در نظر چینیان نیز قوت و سطوت روسیه کمتر شده بهمان نسبت شان و شرف ژاپونها افزونی و بلندی گرفت.
میدان یافتن، و کامیاب آمدن طورپیدوهای ژاپون بر اجرا کردن اینهجوم ازینست که روسها تدابیر لازمه و بیداری کامله بتناسب وقت و زمان در (پور آرتور) اجرا نکرده بودند؛ لهذا هر گونه بازخواست و مسئولیت به کومانـدان دستـه کشتی های جنگی روس (پور آرتور) که امیرال (شتارق) میباشد راجع و عاید است. زیرا خبر انقطاع مناسبات - یعنی بریده شدن رشته دوستی در مابین روس و ژاپون در حال از (پترسبورگ) به امیرال (الکسیه ف) والی عمومی اقصای شرق دانستانده شده بود، و او نیز در همانلحظه بهمه کوماندا نها و افسران بری و بحری که بمعیت و همراهی او بودند این کیفیت را تبلیغ کرده بود. لهذا از جمله وظائف نخستین امیرال (شتارق) این بود که برای امنیت و سلامت دسته کشتیهای جنگی روس به تدابیر لازمه و هشیاری کامله توصل و تشبث میورزید. اگر مومی الیه وظیفه خود را بخوبی بجا آورده به نیم تدبیر اکتفا نمیکرد به اینهجوم طورپیدو که اجتناب کردن از ان خیلی آسان بود دسته کشتیهای جنگی روس دوچار نمیگردید، و هنوز در ساعت اول حرب به اینچنین خسار عظیمی گرفتار نمی آمد.
کشتیهای روس که بهجوم ژاپون دوچار شده بودند با وجودیکه به شماندره ها مربوط بودند و به اینسبب هدف و آماج ثابت و مکملی تشکیل کرده بودند باز هم هیچ یکی از انها از بدن، و از قسمهای وسطی خود خسارزده نشده بودند که اینهم در يك نظر شایان حيرت يك مسئلۀ دیده میشد.
درین هیچ يك شبهه نیست که افراد طورپیدوهای ژاپون در خصوص
صحیفه ۲۳۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول
انداخت طورپیدو بر اقسام مذکوره هیچ اهمال و تقصیر نکرده خواهند بود.
زیرا به این يك میدانستند که در سه یکی از کشتیها ماشینها و دیگهای بخارشان
در قسم میانی شان میباشد پس اگر در انجا طورپیدو را بزنند کشتی را
سراسر از حرکت انداخته رخنه بزرگی در ان میکشاید، و نسبت بطرف
سرودنباله آب بسیاری در کشتی در امده موجب غرقش میشود. پس باوجود
دیکه همه این مسائل بر افراد ژاپونی آشکار و پدیدار بود و همه مر میهای
خود شانرا بهمین نیت بهمان اقسام انداخته اند بر نخوردن طورپیدو جاهای
مذکور ازین پیش آمده بود که کشتیهای روس با تورهای محافظه مستور شده بودند.
طورپیدو های ژاپون نیز ترتیبات پاره کردن تور را مکمل مالك نبودند .
کشتی های جنگشی لنگراندازی که با تورها محافظه میشوند برای سرو
دنباله خود تورهای مخصوصی دارند ، و چون ایندوطرف کشتی تیز ، وکمتر
است از انرو برای کشیدن توررا برین اقسام کشتی مشکلات و زحمت های
بیشماری دارد . ازینسبب است که کشتی های روس تنها کشیدن توررا بردو
طرف کشتی ها کشیده ، در کشیدن تورسر و دنباله آن کاهلی وغفلت ور
زیده اند. و اینمسئله را خوردن طورپیدوهای ژاپون بسوی سرودنباله کشتی
های روس ثابت تر گردانیده است .
کوماندانهای کشتیهای خسارزده زیاندیده روس از غرق و نابود شدن
کشتیهای خود ترسیده بی اختیار فریاد طلب کردن مددرسانی رابر آوردند .
کرو وازور ( پالادا ) از همه بیشتر خسارت زده شده بود . اما باوجود آنهم
بقوت ماشین بر قوت خود کشان کشان تا بمد خل بندر گاه خود را کشیده
در انجا در نزديك قله الكتريك بخشکه نشسته است . زرهپوشهای [ سه زار
ویچ ] ، و( ره تویزان) نیز در نزدیکی بندرگاه داخلی در یکجای ریگزار
کم آبی آمده لنگر انداختند .
صحيفه ۲۳۹ محاربه روس و چاپان جلد اول
درجه خسارات و زیانهای این سه کشتی را اگرچه نایب چاپریای خود
چاپان تلگراف دیگر چنین خبرداده بود که درمدت بسیار جزئی تعمیر و ترمیم
آن ممکنست. حالا نه که کمترین آنها بیشتر از شش ماه تعمیر شد، و در محاربه (۱۰)
آگست از بندرگاه بیرون برآمده توانسته اند.
میخواهیم كه يك نبذه از تأثیرات مرمیهای طور پیدو كه برسفاین جسیمه
اجرا مینماید از روی تجربه های اخیری که در انگلستان ، و فرانسه بعمل آمده
است بحث رانیم :
تجربه که انگلیزها اجرا کرده اند آنقدر محرم و مخفی گرفته شده است
که مقدار جزوی از تفرعات و تفصیلات آن نیز برهیچکسی معلوم و هویدا
نگردید . اما نتیجه هائیکه از تجربه های فرانسویان حاصل آمده بواسطه هرزه
گوئی یکی از افسران بحری سبک مغزی به بسیار زودی شایع شده است .
تجربه که فرانسویان اجرا کرده اند چنین است که : يك بدنه کشتی
بسیار بزرگ زرهپوشی ساخته بر روی بحر فرو آوردند . و از (۳) مترو
فروتر از سطح آب براستقامت و برا برئی محرك محتمله منصوره مرمی
طور پیدو يك مرمی طور پیدوی که با (۱۰۰) کیلوگرام باروت سفید
پرشده بود گذاشتند . این مرمی باسیم های ناقل الكتريك بيك كشتى
دیگری از چند صد متر و مسافه مربوط بود . این ناقلها مرمی مذکور آتش
داده شده ، و بعد از چند دقیقه از حرکت مرمی آن بدنه جسیم از هم شکافته
شده بقعر دریا غرق شده بود ! بعداز انکه بسعیهای بسیار بدنه مذکور از آب
برآورده شده بحوض کشتی سازی آورده شد از نتیجه تدقیقاتیکه بر آن
اجرا کردند چنان معلوم شد که در دیوار زیر خط آب بدنه مذکور به فراخی
(۲۰) متر مربع يك رخنه بحصول آمده ، و از آن دیوارکه عبارت از لوحه
زره بدنه کشتی مذکور بود در گذشته دیوار اصلی کشتی را نیز بوسعت (۱۲)
صحیفه ٢٤٠
محاربهٔ روس و ژاپان
جلد اول
متر مربع رخنه دار کرده است. و در پی این دیوار، دیگر دیوارها و حجره ها را نیز پاره پاره کرد، آب بسیار عظیمی در انبار کشتی داخل شده بدنه را غرق کرده است.
اینست که خسارات کشتیهای مذکور نیز ازین قبیل بوده آنها را مدت مدیدی از محاربه عاجز و غیر مقتدر ساخت. حتی از خوف و اندیشهٔ غرق شدن کشتیها کپتانهای آنها مجبور گردیدند برینکه آنها را بریگها نشاندند. و حقیقت همچنینست که اگر کشتیهای خسار زده در بندر گاه خارجی می ماندند بعد از یک زمان کمی غرق شدنشان محقق بود.
دستهٔ کشتیهای جنگی طور پیدوی هجوم ژاپون بعد از انکه وظیفهٔ خود را بجا آوردند یکچند بار دیگر باز هجوم کرده اند، و تا وقتیکه از منطقهٔ کشتیهای روس خود را بیرون کشیده اند بقطع کردن مسافهٔ بسیاری مجبور گردیده اند. حالا انکه با وجود آنهم هیچ خسارت مهمی به آنها وارد نیامده است که ازینهم معلوم میشود که افراد بحریهٔ روس در استعمال پروژه کتور صاحب ملکه و مهارت نبوده اند.
استعمال پروژه کتورها را بصورتیکه موافق مطلوب باشد آنقدر یک کار دشواریست که از هر چیز بیشتر به مهارت فوق العاده و علی الخصوص به تجربه های بسیار و عملیات درازی محتاج است.
استعمال پروژه کتورها تنها عبارت ازین نیست که دسته های شعاعات الکتریک را بر کشتیهای طور پیدوی دشمن که بسرعت بسیار تیزی در گریز ند متوجه ساخته و نسبت بسرعت حرکت آنها پروژه کتورها را حرکت داده آنها را در میان ضیای دایمی بدارند نی، بلکه اصل معرفت آنست که سفائن دشمن را بصورتی روشن کنند که برای طوپچیان خود نشانگاه بسیار مکملی بوجود آرند. چونکه اگر از حد معین زیاده تر روشنی صرف نمایند بجای آنکه هدف را به نشان چیان خود نشان بدهند و چشمانشان را درخشانیده
صحیفه ٢٤١ محاربه روس و جاپان جلد اول
مانع نشان گرفتن شان میشوند . دیگر آنکه دسته های شعاعات را وقتیکه
میخواهند برکشتیهای دشمن بیندازند میباید که بسیار احتیاط کنند تا ضیای
مذکور بر کشتیهای خود شان نیفتد .
ببینید ! که دسته کشتیهای جنگی روس بمقابل هجوم محتمل ژاپونها
چگونه تدابیر بصیرت کارانه و دور اندیشانه اجرا میبایستند کرد ! :
اولا غفلت بزرگ این بود که هر طرف کشتی ها را با تور محافظه مجهز
نکرده بودند ، و گیرم که مجهز می بودند باز هم که میدانست که ترتیبات تور
بریدن مر میهای طور پیدوی ژاپون کار و وظیفه خود را بجا میارند ؟
پس لازم بود که تنها يك کشتی (پالادا) در پیش روی بندرگاه خارجی
وظیفه دیده بانی پیش را بجا آورده ، و دیگر کشتی ها در پی آن بشرط آنکه
پروژه کتور های خود شان را بصورت دایمی استعمال میکردند شما ندر.
بند نبوده مانند يك كنانة جمع آمدۀ تشکیل می یافتند . وا كريك كوماندان
مدیر و فعالی میبود به اینهم اکتفا نور زیده با همه زره پوشها و کر و وازورهای
خود وقتیکه تاریکی شب عالم را فرا میگرفت بدریای آزاد برآمده و در انجا
همه روشنیهای خود را خاموش کرده و در پیش روی خود يك خط امنیتی
که از طور پیدو ها مرکب میبود بر استقامتهای مختلف متمادیا گشت و گذار میکردند .
این اصول معقولترین يك طرز حرکت بود که به اینسبب طور پیدو های
دشمن برای پیدا کردن دشمن خود و هجوم کردن بروبه مشکلات بزرگی
دوچار میشدند . اما این يك حاجت بیان نیست که برای اینکار افسران و
کوماندانهای کشتی های جنگی در وقت حضر بهر گونه مانوره ها و تطبیقات
دایمتی حرب و به هر نوع احوال و مهلکه ها عادات گرفته و مهارت پیدا کرده باشند .
هیچ نمیبود میبایست که دسته کشتیهای جنگی روس به بندرگاه داخلی
درآمده مدخل را تنها با سفاین خفیفه در زیر ترصد میگرفتند ، و در هر دو
صحیفه ٢٤٢ محاربه روس و جاپان جلد اول
طرف ساحل استحکامات و پروژه کتورها را بحال فعالیت دائمه میداشتند .
حتی در اطراف بندرگاه خارجی بايك خط طورپيل - یعنی نقب دریایی بمقابل
تشبثات دشمن ، بندرگاه را سد و بند میکردند .
نتایج فنیۀ هجومهای طورپیدو
نتایج فنیۀ که از هجومهای طورپیدو استخراج شده است . در جلد
[وقایع بحریۀ] این کتاب ما تفصیلات مکمله داده خواهد شد . ما درینجا
بصورت مجمل بعضی ملاحظات بیان میکنیم :
این هجوم نخستین که از طرف ژاپونها اجرا گردید چنان نتیجه پذیر
موفقیت شد که سه کشتی جنگی جسیم روسها را برای یکمدتی درازی از
محاربه بیرون انداخت . اینمسئله برای قوت دادن فکرها و ادعاهائیکه برضد
کشتی های زره پوش جسیم بسبب مصارف زیاد آن میپرورانیدند يك دليل
علنی دیگری بدست آمد . آنها میگویند که برای بسر رسانیدن وکامیاب
شدن محاربۀ بحری به زره پوش های جسیمی که هر يك مانند قلعه های آهنین
شناور میباشند و بصرف شدن میلونها فرانك بوجود می آیند اصلا احتياج
نیست ، بلکه بعکس آن مقصد حرب با کشتی های طورپیدوی بسیار ارزان
حاصل میتواند شد .
اینفکر درعالم بحریۀ فرانسیس از بسیار مدتی حکمفرما میباشد . والآن
در محفلهای بحریۀ فرانسه مالك طرف داران بسیاریست . اما رد کنندگان
این فکر با وجودیکه بسیار اندیشه ها و فکرها در باب تشکیل دادن يك دستۀ
کشتی های جنگی بحری که بآنچه صورت وبچه چیزها بوجود آید ؟ دوانیده
اند ولی باز هم برین يك قرار داده اند که برای مکملیت يك دوننما - یا
اسطول - یادستۀ کشتی های جنگی - زرهپوش های بزرگ ازعناصر
صحیفه ٢٤٣ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بسیار مهم و مکمل وجود مرکبه دسته کشتی های جنگی شمرده میشود.
این هجوم طورپیدوئی که در (۹) فبروری وقوع یافته است آنقدر موافق
و مناسب یک فرصت مستثنایی بدست ژاپونها آمده بود که برای کامیابی
طورپیدوها در هر وقت مانند دلیل و مثال نشان دادن خطاست. بلی، چونکه
کشتی های روسی در انشب بیک حال و وضعیتی بودند که برای بیکار کردن
دوسه تای آنها بوجود طورپیدو نیز احتیاج نبود. زیرا از چنین غفلت بزرگ
کوماندان روس فائده گرفته بادیگر بعضی سفاین نیز همین کار را اجرا
کرده میتوانستند .
والحاصل صرفنظر ازین احوال موافق و مناسبی که برای طورپیدوهای
ژاپون در انشب میسر و نصیب شد ، هرگاه در باب این یک مسئله دقت کنیم
که آیا در يك محاربه بحریه با هجوم کشتی های كوچك ، و یا کشتیهای بزرگ نتیجه
قطعیه بدست می آید؟ اینست که برین يك هیچکس حکم قطعی داده نمیتواند!
چونکه گاهی میشود که کشتی های طورپید و خیلی نتیجه های درخشنده و
شعشعه دار بدست می آرد، چنانچه تاریخ محاربات بحریه عصر خودما در بخصوص
بسی مثالها نشان میدهد. و اگر همچنین نمیبود وجود و ساختن طورپیدو
سراسر عبث میبوده
حقیقت اگر گفته شود اینست که کشتی طور پیدو، و کشتی بزرگ
هر يك بوظیفه های علحده، و خدمتهای جداگانه مکلف و موظف میباشند.
لهذا بهتر آنست که برای کامیاب شدن و فیروزئی یك (محاربه بحریه عظیمه)
این هر دو نوع کشتی با همدیگر متفقانه و متحدا نه حرکت نمایند ، و دست
بادست داده هر يك در موقع و لزوم خود یکجا کار ببینند .
این نقطه نیز شایان دقتست که تنها با طور پیدوها محافظه و نگهبانی سوا
حل را کردن از مشکلات ، و تنها با آنها بر سواحل دشمن تعرض کردن
صحيفه ٢٤٤ محاربه روس وژاپان جلد اول
مستحیلست . احوال انقلاب هوائیه نیز میدان فعالیت و کار گذاری طورپیدو هارا محدود میکند .
این ملاحظهٔ دیگر نیز شایان دقتست : که روسها میدانستند که دستهٔ کشتیهای جنگی ژاپونها از سفاین جسیمهٔ حربیه مرکب است ازانرو در بیرون لنگر انداز شده بودند . و گرنه بندرگاه داخلی که مدافعه و نگهبانی آن بسهولت ممکن بود ترك کرده به بیرون شب را نمیگذرانیدند . حالا نکه اگر در بندرگاه داخلی میبودند تقرب کردن طورپیدوها نیز به آنها محال می افتاد .
غیر ازین ، این يك را نیز بگوئیم که ژاپونها به این خوب میدانستند که بواسطهٔ طورپیدوهای خود امید آنرا داشتند که سفاین جسیمهٔ شان بمحاربهٔ عظیمهٔ بحریه در امده بتوانند . و درهمین شب این هجوم اول طورپیدو ها را محض برای همین ترتیب کرده بود که برای کشاده شدن محاربهٔ قطعی يك فتح بابی شود . چرا که تعرضات پی در پی دیگر آنها که تفصیلات آن در جلد دوم کتاب بیان میشود اینمدعا را ثابت میسازد .
ژاپونها چرا اعلان حرب نکردند
مطبوعات -- یعنی اوراق چاپی روسیه و بعضی اوراق دیگر او روپا ژاپونیارا بشدت تمام مؤاخذه و در زیر باز خواستکای گرفتند که چرابی آنکه اعلان حرب بکنند بحركات خصمانه آغاز نهادند . زیرا اینمسئله را بالكل مغاير حقوق بین الملل دیدند .
آیا حقوق بین الملل چیست ؟
بزرگترین حقوق ، و مهمترین منافع يك مملکت بزرگ! پس در چنین مسئله یکچند فقرهٔ حقوقیهٔ را چه حکم و تاثیری خواهد بود ؟
علی الخصوص که این تهمت نیز نابجا بود ! چونکه در نوظهٔ که در باب قطع
صحیفه ٢٤٥ محاربة روس و جاپان جلد اول
شدن مناسبات از طرف ژاپون به روسیه داده شده بود فقره آخرین آن چنین بود!
« دولت ژاپون بسببی که بقطع مناسبات با دولت روسیه قرار داده است بعد ازین برای مدافعه کردن موجودیت سیاسیه، و نگهبانی حقوق و منافع مشروعه خود حق دارد برینکه در اجرا کردن هر گونه حرکات خود آزاد و مستقل باشد . »
این تعبیر ( در حرکات آزاد و مستقل بودن ) غیر از همین یك معنا دیگر چیزی را شامل نمیشود : ( دولت ژاپون بعد ازین برای محافظه حقوق مشروعه خود با (سلاح) مدافعه خواهد کرد) .
این بیاننامه و نوطهٔ ٥ ژانوییا به روسیه داده است رسمی ، و بقواعد مخصوصه آن موافق است، و بجای(اعلان حرب) که اساساً آنرا هیچ یك لزومی نیست — به بسیار خوبی قایم میشود .
« ١١٠ » محاربات و اسفاریکه درین عصر اخیر بوقوع آمده است غیر از چندی از انها که مستثناست باقی همه آنها بی اعلان حرب بحركات خصمانه آغاز شده است . به بسیار دور رفتن چه حاجت ! در همین محاربه های اخیر (ترانسوال، انگلیس) و (اسپانیا ، امریکا) و (چین ، ژاپون) نيزيك ( اعلان حرب ) که مفهوم معنای حقیقتی آنرا در بر بگیرد دیده نمیشود .
محاربات بحریه ازمنه قدیمه اکثر آن بی اعلان حرب آغاز نهاده است .
این مسئله ( اعلان حرب ) يك چیزیست که در زمانهای قدیمه لایق اجراء وقابل استعمال بود ، چرا که در انوقت حكومتها يك بدیگر بعضی کاغذ رویهای میدان طلبانه، ورجز خوانانه میکردند که در مابین این (اعلان حرب) و آنها بغیر اینکه يك شکل نو آنست دگرهیچ فرق دیده نمیشود . حالا نکه در حقیقت حال در محاربه های بحریه وقت حاضر شرط یگانه برای کامیاب
صحیفه ٢٤٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
شدن بر فتح و ظفر همین يك نكته است كه آنهم ناگهانه و بیخبرانه حركت اجرا
كرده دشمن خود را غافل شكار كند .
كشتیهای جنگئی زمان حاضر بهیچ وجه با كشتیهای بادبان دار قدیم
مقایسه قبول نمیكند لهذا در زمان كشتیهای بادبان دار اگر اعلان حرب شود
یا نشود هیچ يك فرصتی غائب نمیشود . حالا آنكه در زمان این كشتیهای جنگی
حاضر يك لحظه فرصت خیلی قیمت بهاست .
مقصد نهایت از حرب همینست كه خصم خود را محو و فنا پذیر گرداند ؛
شبیخون و شبیخون يك اصول حركتیست كه از هر چیز بیشتر وعده موفقیت
و كامیابی میدهد . برای كامیابی كشتیهای طور پیدو اینگونه حركت ناگهانه
خیلی لازم و شایان اهمیتست . زیرا اگر دشمن خود را در خواب غفلت شكار
نكنند بدیگر صورت با كشتیهای بزرگ خصم پس آمدنشان غیر ممكنست .
(كه دكه) نام بر گد المانی كه محرر مشهور است در اثنائیکه ازین هجوم نخستین
(پور آرتور) بحث میراند اینچنین میگوید :
« میترسم كه ما نیز یكوقتی بهمینچنین يك شبیخونی گرفتار نیائیم . زیرا
لارد (له ئه) كه از اركان بحریۀ انگلستانست یكوقتی بهر سببی كه بوديك فاش
گویی و سبك مغزی كرده گفته است : كه در آینده محتملست كه دسته كشتیهای
جنگی المان نیز بهمینچنین يك مصیبتی گرفتار آید .
«بر روسها و اجبست كه شكر بكنند : زیرا با وجود اینهمۀ غفلت و بیخبری؛
باز هم بخسارت درجۀ وسط رهایی یافته اند، و ژاپون ها حاكمیت مطلقۀ بحریه
را مالك نشدند .»
حالا باز نظر خود را بر كشتیهای طور پیدوی كامیاب آمده ژاپونی بگردانیم،
و بقدری ازان بحث ، رانده این بحث خود را انجام دهیم :
هر گاه بخواهیم كه بدانیم كه كشتیهای طور پیدوی مذكور بكدام سیستم
صحیفه ٢٤٧ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
ساخته شده، و بکدام صنف منسوب میباشند ، میباید که طورپیدوهای
صنف اول اردوی همایون عثمانی را که درین اواخر مجهز و مکمل شده
در زیر نظر بیاریم .
این طورپیدوها هر يك بحجم استیعابی - یعنی گنجایش حجم او (٣٠٠)
طونیلاتو ، وسرعت هريك از (٣٠ تا ٣١) میل است . ودر دستگاههای
کشتی سازی ( یارو ) و (تورنی قرونت) نام انگلستان ساخته شده است .
هريكی از انها دودو (قوغان) - یعنی آلت گذاشتن طورپیدرا مالك ميباشد.
نامهای این کشتیهای طورپیدوی ژاپون پیش ازین ذکر شده بود، حالا
از ترجمهٔ معانی انها که خیلی شاعرانه است بگوئیم :
(ابر صباح)؛ (ژالهٔ سحر)؛ (تودهٔ سحاب)؛ (شبنم گل )؛ (عرق شکوفه)
( خزان ) ؛ ( بهار) وغيرهم .
صحيفه ٢٤٨ محاربة روس وژاپان جلد اول
محاربة بحريه شه مولپو
از ابتدای ماه فبروری – حوت – در بندرگاه (شه مولپو) كه ملك حكومت (كوريه) بيطرفست دو كشتی جنگی روسيه موجود بود كه يكي کرو وازو. (وارياق) ، و ديگری طوپ كش (قوريه تس) بود. و غير از يندو كشتی جنگی (سونغاری) نام يك كشتی نقليه روس نيز موجود بود .
هنوز [٦] ماه فبروری بود كه ژاپونها خطهای تلگراف زير بحر را كه بكوريه ميرفت بريده از انرو نه كوره ئيان ، ونه سفاين حربيه روس كه با پور آرتور خبر روی داشت از قطع مناسبات دولت ژاپون با روس خبر نشده بودند ، باو جود آنهم كرماندان كشتيهای روس ، كپتان (رودينه ف) به سفير روس كه در (سه ئول) بود مراجعت كرده برای رفتن به (پور آرتور) رخصت طلبيده بود. اما سفير موافق نبودن حركت او را در چنين زمان نا زك بحرانی ، و تنها گذاشتن سفارتخانه را درميان آورده رخصت نداد ، و برما ندنش در (شه مولپو) اصرار نمود .
«٨» ماه فبروری بود كه دسته كشتیهای جنگی ژاپون در زير كوماندانى قونتر اميرال (اوريو) بايك فيلو يعنى – يكدسته كشتيهای نقلیه که عسکر برای برآوردن بخشکه باز کرده بودند در پيشگاه (شه مولپو) ظهور نمود .
پيش از ينهم گفته بوديم كه در (٦) فبروری بادسته كشتيهای جنگی ژاپون بسياری از كشتيهای نقليه ژاپونی نیز برای اخراج كردن عساكر بری را بخشکه یکجا برآمده بودند يك قسمی ازینها در (٧) ماه مذکور عسکر برداشته کیء
صحیفه ٢٤٩ محاربه روس و ژاپان جلد اول
خود را به بندرگاه (فوزان)، و (موزامفو) بیرون برآورده اند.
کشتیهای نقلیه باقی مانده که حامل (٢٥٠٠) نفر عساکر بری بودند اینست
که با دسته کشتی جنگئی امیرال (اوریو) به پیشگاه (شه مولیو) آمده است.
دروقت شام همانروز کشتی (قوریه تس) برای تفتیش و خبرگیری
اطراف از بندرگاه بیرون برآمده بود که درین اثنا چار قطعه کشتی طورپیدوی
ژاپون بر و هجوم آورد، و سه مرمی طورپید نیز بروانداختند ولی هیچیکی
باهداف مقصود بر نخورده است. در پی این طوپ کش (قوریه تس) نیز بر
کشتیهای ژاپون آتش کرده کرده به بندرگاه عودت نمود.
دسته کشتی های جنگئی ژاپون با کشتیهای نقلیه خود در پی (قوریه تس)
به بندرگاه درآمده اند. شب هم چون داخلشده بودلهذا در بیرون بندرگاه
در جائیکه در نقشه معین کرده بودند لنگرانداز اقامت شدند.
حال کشتیهای روس در ینوقت خیلی خراب و پر اضطراب بود. در تاریکئی
شب گریختن هم ممکن نمیشد. زیرا دسته کشتیهای جنگی ژاپون خط سیر و
حرکتی که از مابین جزیره های [ریشی] و (کین شانتو) میگذشت گرفته بودند.
و دیگر مدخلهای بندرگاه نیز بسببیکه ریگزار، و جزیره های كوچك و
سنگلاخهای بسیاری داشت از انسبب از انجا نیز فرار کردن میسر نمیشد.
بوقت ساعت ٧ روز نهم فبروری قونتر امیرال (اوریو) به کپتان (رودینه ف)
این اخطار نامه را فرستاد:
«بسببیکه در میان دولتهای روسیه، و ژاپونیا حال حرب موجود
است از انرو بشما اخبار و آگاهی میدهم که امروز تا بوقت ساعت ١٢ نیم روز
کشتیهای روسی که در زیرکوماندائی شماست از بندرگاه (شه مولیو) بیرون
برآمدن شان لازم ولابداست و اگر نبرایند بالذات در داخل بندرگاه برسرشان
هجوم خواهم نمود.»
صحیفه ٢٥٠
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
یک چند صورت دیگر این اخبار نامه را به کپتانهای دیگر کشتیهای دولتهای بیطرف که در بندرگاه [شه مولپو] لنگر انداز بودند فرستاد. این کشتیها (طالبوت) نام یک قطعه کروازور (انگلیس)، و [پاسکال] نام یک قطعه کروازور (فرانس)، و (آلبا) نام یک قطعه کروازور (ایتالیا)، و (ویکسبورگ) نام یک قطعه طوپ کش حکومت متحده (امریکا) بودند.
مقصد ازین اخطار نامه امیرال ژاپونی این بوده تا آتش طوپ های خود کشتیهای دولتهای بیطرف را ضرر و زیان نرساند. کپتان (رودینه ف) وقتیکه اخطار نامه مذکور را گرفت همانلحظه برای مذاکره و مشاوره به کروازور (طالبوت) انگلیس رفت. در انجا دیگر کپتانهای کشتیهای جنگی دولتهای بیطرف نیز جمع آمده بودند. از نتیجه مذاکره و مشاوره که با هم اجرا نمودند کپتانهای کشتیهای جنگی انگلیس، و فرانسیس، و ایتالیا این پرو تستونامه را ترتیب کرده برای قونتر امیرال (وریو) فرستادند :
«مکتوب تاریخ ٩ فبروری شما را گرفتیم؛ و دانستیم که بفکر و خیال آن میباشید که برسفینه های جنگی روس که در بندرگاه (شه مولپو) میباشند هجوم آوردن میخواهید. قوماندانهای سه دولتهای بیطرف - یعنی انگلیس، فرانسیس، ایتالیا که برینجوابنامه دستخط کرده اند نظر دقت شما را برین چند نقطه عاجلب میکنند، و باین سبب کسب شرف مینمایند :
«اولا، نظربقوانین حقوق بحریه که بین الملل مرعی الاجراست بندرگاه (شه مولپو) بسببی که در ین وقت یک بندرگاه بیطرف شمرده میشود هیچ يك دولت حق وصلاحیت آنرا ندارد که بر کشتیهای دیگر دولتی که درین بندرگاه موجود باشد تعرض ودست اندازی بکند. پس این یک از امور بدیهی و آشکار است که هر حکومتی که بر خلاف اینقواعد حرکت بکند هر قدر ضایعات و خساراتیکه از نفوس و مال وارد آید مسئولیت و باز خواست آن بر عهدهٔ
صحیفه ۲۵۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
حکومت تعرض کننده خواهد بود .
« بناء علیه بر هر گونه تجاوزات و تعرضاتی که بر خلاف قواعد بیطرفی
بوقوع آید بشدت تمام پروتستو میکنیم؛ و در ینباب هر فکر و قراریکه داشته باشید
استرحام مینمائیم که ما بدا نانید .»
تنها کپتان کشتی حکومتهای متحده امریکایبسببی که از حکومت متبوعهٔ
خود در ینباب چیزی تعلیماتی نگرفته بود به اینمسئله متنازع فیها تعلق نگرفته بر
پروتستو نامهٔ مذکور دستخط ننمود.
قونترا میرال بجواب پروتستونامهٔ مذکور نوشت که : پیش از ساعت ۴ بکار
آغاز نخواهد کرد، و تا به آنوقت بر آمدن، و در باب محافظهٔ سلامت خود کوشیدن
شما را از کپتانهای دولتهای بیطرف رجا و بیان نمود .
کپتان ( رودینه ف ) چاره را برخود خیلی منحصر دید . در اول امر
به کپتانهای کشتیهای دول مذکوره مراجعت کرده رفاقت کردن ایشانرا تا
بدریای آزاد باخود طلب کرد. اما از طرف آنها جواب داده شد که اجرای
اینچنین مانوره ممکن نیست . بنابرین کپتان ( رودینه ف ) تسلیم شدنرا به
شان و شرف ملی خود مناسب ندیده چنان قرار داد که باقوت بسیار فایق
و برتر دشمن بيك محاربه بسیار قهرمانانه ، ودلاوارنه نومیدانه دراید . و
بسبب سرعت سیر کرو وازور خود امید میکرد که بلکه خط حرب دشمن را
شکافته بیرون رود . و کشتی ( قوریه تس ) بسببی که بلندی خط آب آن
کمست بلکه از ديگر يك مدخلی راه فرار برای خود بیابد!
اینست که به اینصورت پیش از وقت ظهر بساعت (۱۱) در حالتی که کشتی
( واریاق ) به پیشرو بود بندر کاه شه مولپورا ترك نمودند ، ویكسر بر استقامت
جنوب غربی محرکت آغاز نهادند .
کشتی جنگی ( واریاق ) که حجم استیعابی آن ( ۶۵۰۰ طون ) بود
صحیفه ٢٥٢ محاربة روس و جاپان جلد اول
بسرعت (٢٣) میلئی خود در شمار سریع السیرترین کشتیهای جنگئی موجوده داخل بود. تجهیزات این کرو وازور که در (امریکا) ساخته شده است عبارت از (١٢) قطعه طوب های (١٥) سانتیمتر و بی و بسی طوب های كوچك دیگر بود. اما بدنه آن از بیرون با هیچ طبقه فولاد زره مستور نبوده همه وسایط تحفطیه (و اریاق) از یك طبقه زره فولادئی افقئی سطح کشتی عبارت بوده و برج مخصوص خود کپتان نیز با یك طبقه زره (١٥) سانتیمتر و بی محفوظ بود. همه طوب های کشتی بر سطح وابوره وضوع بود، و تنها (٤) قطعه طوب های (١٥) سانتیمتر و بی که دو قطعه آن بطرف سر و دو قطعه آن بطرف دنبال کشتی موضوع بود باسپر های (١٥) سانتیمتر و بی فولادی محفوظ بودند. دیگر طوب ها همه کی غیر محفوظ و بر سطح سر باز بودند. و از سپر های خفیفه نیز محروم بودند. و اگر سپرهای خفیفه موجود هم باشد چون کلفتئی آنها از (٣) سانتیمتر و بیشتر نیست تنها از کله های تفنگ های ماشین دارو دانه های شرانپل کشتی را محافظه کرده میتوانستند.
درین اثنا کشتیهای جنگی ژاپون نیز برای محاربه حاضر شده بمجردیکه حرکت کردن کشتی های روس را بدیدند لنگر های خود را برداشتند. امیرال (اوریو) که در کرووازور زرهپوش (آساما) بود دسته کشتی های خود را بدو قسم جدا کرد. کشتیهای طور پیدوی خود را بعکس استقامت دشمن ترتیب داد. و بر دیگر قسمیکه از کشتیهای بزرگی مرکب بودند، امر نمود که بقدر سه صد سه صد متر و از همدیگر دور تر کشتیئی (آساما) را پیروی کنند.
دسته کشتیهای جنگئی ژاپون آهسته آهسته رهسپار شدند. افراد و نفرهای طوپچی طوپهای خود را پر کرده به نزدیکشدن دو کشتی بیچاره روس که بسرعت اعظم خود بسوی شان میآمد، ناظر شدند.
کشتیهای ژاپون یکسر بمقابل کشتی های روس نرفتند. بلکه استقامت
صحیفه ٢٥٣ محاربه روس وژاپان جلد اول
حرکت شان بسوی مدخل بندرگاه ، ودریای آزاد متوجه بود . ونسبت بکشتیهای روس به سنگینتريك سرعت سیری حرکت میکردند . وبانصورت تجاوز کردن کشتیهای روس را از برابری خودیکقدری درگذرانیدند .
امیرال ( اوزیو ) به اینطرز حرکت خوداثر ذکاوت بزرگی اظهارکرده است.کرووازور ( اساما) ازمسافه ( ٥٠٠٠ ) مترومرمی نخستین خودرا انداخت . دیگرکشتی های جنگشی ژاپونیا نیز پیروی آنرا کردند . آتش ٤٨ طوپ سنگین ووسط چاپ طوپ های ژاپونها منحصربرکشتی(واریاق) متوجه شده بود . کشتی ( واریاق ) چون هم بزرگ وهم خیلی سریع السیربود لهذ اژاپونها خواستند که اول آنرا از محاربه ، ورفتارمعطل وبیکار کنند . لهذا کشتی های ژاپون مانند باران بشانشان برکشتی های روس گله ریزی را آغازنهادند . يك بغل کشتی ( واریاق ) را شکافتند.ودراطراف وجوانب خط آب آن نیزخسارتهای مهمی محصول آوردند.
يك دانه مرمی که درطرف سرکشتی ازهم کفیدهرآنقد رمردمی که در آنجامحفوظ بودند همه آنها را هلاك ، يامجروح نمود . تنها برج پیشرو که بايك لوحه زره ( ١٥ ) سانتیمترویی محفوظ شده بودنسبت بدیگرجاها از خسارت وزیان سالم مانده بود .
يك مرمی سنگین وبزرگی دیگر بخط آب کشتی ( واریاق ) برخورده دیوار بیرونی کشتی را بشکافت ، ودرون درامده درحجره که برای محا فظه کردن جبه خانه مخصوصست وبايك زره فولادی خفیفی مستورازهم بکفید وسبب اشتعال عظیمی گردید . ازنتیجه این اشتعال به بلندی دکل بزرگ کشتی يك ستون شعله ودودجسیمی بسوی سمابلندشد !
يك گله دیگری برپل افسری کشتی برخورده آنرا سراسرخراب کرد ودرمیان شعله ها گذاشت . برای خاموش کردن آتش ومنع کردن افتادن
صحیفه ٢٥٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
طبقه بالای کشتی را بر بطریهای زیرین بقدر (۱۰) دقیقه به معطل کردن آتش طوپ مجبور کردید .
کپتان کشتی (واریاق) بمقصد آنکه تأثیر آتش دشمن را یکقدری خفیفتر گرداند گاه یکطرف کشتی را و گاه طرف دیگر آنرا به آتش دشمن متوجه میگردانید .
و چنان معلوم میشد که گویا کشتی (واریاق) بر یکچرخ دوار حرکت میکند .
بسببی که این مانوره سرعت حرکت کشتی را خیلی کم گردانید . از انسبب امکان فرار برای او سراسر زائل گردید . خط حرب کشتیهای ژاپون در اطراف روسها يك نصف دائرۀ تشکیل کرده ، و از هر جهت بر آنها آتش بسیار مؤثر و شدیدی اجرا مینمودند . خرابیهای که بر سطح کشتی بوقوع آمده بود حقیقتاً خیلی فاجعه ناك و دلخراش بود . هر دو پلهای افسری خراب شده و دکل دوم کشتی از پاره پاره گشته ، و یکی از دودکشهای کشتی نیز سراسر بریده بود .
یکی از افسران که زنده رهایی یافته بود در اثنای تصویر کردن محاربه این فقره را میگوید :
«کشتی از جهنم يك نشانه شده بود ! هر طرف در میان آتش ها و شعله ها مانده بود. توپچیهای روس که سراسر بیهوش و مدهوش بودند بيك قوت غیر اختیاری از طوپ های خود جدا نمیشدند ، و متصل طوپ ها را پر کرده ، خالی میکردند .
دانهای گله های كاوالك ژاپونها در آن واحد بسیاری از نفری ها را به پارچه های كوچك كوچكی تقسیم ، و مانند ساطور قصاب ریزه ریزه مینمود.»
اینحوال الم انگیز که هول دهشت انگیز آن بزبان قلم تصویر نمیشود بر افراد
صحیفه ٢٥٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
دلاور بحریۀ روس بدرجه تاثیر نمود که با صداهای بلند بگریه و نوحه آغاز
نهادند! ولی با وجود آنهم بغیرت و فعالیت شان هیچ يك سکتۀ تا به آخر
عارض نشد . محاربۀ (شه مولیو) اثبات نمود که افراد بحریۀ روس از مرگ
هیچ ترس و اندیشه ندارند، و تا که جان در بدن شان باشد در خصوص بجا آوردن
وظیفه خود اهمال نمیورزند .
يك افسر دیگر زنده ماندۀ روس نیز محاربه را تصویر كرده يك فقرۀ آنرا
چنین نوشته است :
«در اطراف ما هر چیز در میان خون شناوری داشت ! بغیر از جسد
های پاره پاره و اعضای بدن از هم جدا شده ، و الحاصل بغیر از پشته های
نعش های بخون آلوده دگر هیچ چیزی دیده نمیشد . عاقبت حال ما خیلی فاجعه
ناك و حزن انگيز يك منظره تشکیل نمود .»
بحقیقت که درین محاربه خونریزانه ، طور و حرکت دلاورانه فداکارانه
نفری های بحرئی روس ، فوق هر گونه مدح و ستایش بود . افراد مرقومه
از يك طرف در باجه خانه خود لاره مارش ملی خود را نواخته ، و از دیگر
طرف نداهای (در راه حضرت چار هوررا!!) را بفلك بركشيده از محاربه
با دشمن که چند مثل شان بود دست بردار نشدند .
ژاپونها نیز خیلی جدی و حقیقی محاربه کردند . بعد از آغاز کردن
محاربه طوبجی تخمیناً به یکساعت کشتیهای (واریان) و (قوریه تس) نماندن
امکان فرار را دیده باز به عودت کردن بندرگاه قرار داده اند . کشتی
(واریان) در اقسام حیاتیه خود به خسارات بسیار مهمی دوچار شده بود.
يك گله بجرخ آن خورده چرخ را از حرکت معطل گذاشت . ماشین آن
نیز بیکار مانده بود . آتش که در طرف دنباله کشتی در گرفته بود آنطرف را
کاملاً بآب پر کرده بود . از نتیجه این کشتی در آب زیاده تر فرو رفته و قابلیت
صحیفه ٢٥٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مانوره و حرکت برای او خیلی دشوار شده بود. دسته کشتی های جنگی
ژاپون به هیچ یک ضایعات و خسارات مهمی که شایان تذکار باشد دو
چار نشده است .
بعد از گرفتار شدن کشتی (واریاق) به اینحال، امیرال ژاپونی به کوماندان
روسی بقدر سه ربع ساعت برای فکر کردن رخصت داد ، و فهمانید که بعد
از ختام این مدت کشتی های روس را در داخل بندرگاه (شه مولپو) اسیر، و یا محو
خواهد گردانید. کوماندان روس هیچ جواب نداده است .
(واریاق) را کپتان او از کشتی های دولت های بیطرف بمسافه (٣٠٠)
متر و دورتر در یکجای کم آب بر خشکه نشانید (قوریه تس) نیز یکقدری
از و دورتر لنگر انداخت . ژاپونها نیز آنها را تا به نزدیک قسم جنوب غرب
بندرگاه به عقب گیرئی آنها دوام ورزیده در جوار جزیره (کین شانشو)
اخذ موقع ترصد کردند .
آتش طوپ از هر دو طرف منقطع شده بود. ساعت (٤) بود که یکی
یکبار فلوکه ها ، و قایقهای کشتی (قوریه تس) فرو آورده شده ، و افراد
کشتی بسرعت تمام در آنها نشسته یکسر بسوی کشتی (واریاق) روانه شدند.
يك کمی نگذشته بود که از کشتی (قوریه تس) یک صدای اشتعال بسیار شدت
ناك هول انگیزی بر آمده سکوت و سکونت را خلل پذیر گردانید ، و يك دود
سیاه بسیار مدهشی همه اطراف کشتی را احاطه نمود . بعد از آنکه این ابر دود
بر طرف شد بر سطح بحر بجز نوك دکلهای کشتی مذکور دگر چیزی
پدیدار نبود .
کپتان (رودینه ف) چون دید که امید مدافعه و رهایی یافتن سرا سر
مفقود است از اثرو چنان مناسب دید که کشتیهای خود را پیش از انکه بدست
دشمن بیفتد محو و ناپدید سازد . اینست که بنا برین فکر جبه خانه کشتی
صحيفه ٢٥٧
محاربه روس و ژاپان
جلد اول
(قوریه تس) را آتش زده کشتی را بر هوا کرده است .
ساعت (٦) شام بود که کشتی (واریاق) نیز بسبب آتش که دران از تاثیر گله های دشمن افروخته شده بود به جبه خانه آن تاثیر کرده بحیات کر و و ازور - (وارياق) نیز خاتمه کشید .
کشتی نقلیه (سونغاری) نام خود را نیز روس ها آتش داده غرق ساختند . همه شب تا به صبح بندرگاه (شه مولپو) بيك روشنی ماتم انگیزی غرق شده بود .
بعد از انکه کپتان (رودینه ف) به کپتان های کشتیهای بیطرف فکر بر هوا کردن کشتیها ، ونقل دادن مرتبات خود را بکشتیهای آنها دانسته کرد ، در حال کشتیهای بیطرف مذکور فلوته های خسته خانه خود شانرا بکشتی (وارياق) فرستاده اولاً مجروحین ، وثانياً همه مرتبات آنرا به کشتیهای بیطرف نقل داده شد .
يك قسم از مجروحین در خسته خانه عسکری (سایغون) که از طرف فرانسویان ساخته شده است ، ويك قسم به (شانغهای) ، و اکثر آن در خسته خانه های (شه مولپو) که از طرف ژاپونیان بنا یافته است فرستاده شدند .
در محاربه بحریه (۹) فبروری (شه مولپو) ضایعات روس ها عبارت از (۱) افسر و (٤٠) نفر مقتول ، و (٤٦٠) نفر خفیف ، وسنگین مجروح بودند . همه مرتبات کشتی (واریاق) (٥٨٠) نفر بود که این ضایعات همه کی بر مرتبات او وارد شده است . کشتی (قوریه تس) (۱۷۹) نفر مرتبات داشت .
-- بیان مطالعات در باب محاربه شه مولپو --
روسها در باب دو کشتی جنگی خود که آنرا در (شه مولپو) بحالت
صحیفه ٢٥٨ محاربة روس و چاپان جلد اول
انفراد گذاشته بودند، و پیش از احتمال وقوع حرب به (پور آرتور) آنها را
نیاوردند خیلی خطا کرده اند. و بیهوده سبب محو و ضیاع آن شده اند. بر امیرال
(الكسيه ف) لازم بود که بمجرد خبر گرفتن انقطاع مناسبات همانلحظه
از (پور آرتور) به (شه مولپو) يك كرو و از ور يا يك طور پيدوى سريع
السير میفرستاد، و سفائن مذکوره را از جریان احوال خبر داده به (پور
آرتور) میآوردند.
در همه حال واجب بود که در (پور آرتور) يك دسته کشتی های جنگی
مكمل و قوشناکی موجود میداشتند.
و قوة موجوده خود را پراکنده و پریشان نمیکردند. بریده شدن
تلگراف يك معذرت قوتی شمرده نمیشد.
مسئولیت و باز خواست محاربة (شه مولپو) مانند شبیخون (پور آرتور)
به امیرال (شتارک) راجع میشود. از نقطه نظر فن حرب بحری، محاربة
(شه مولپو) خیلی شایان فائده برداشتن میباشد. مانند کرو و ازور (واریاق)
يك سفينة حربية جسیم که با خرسیستم ساخته شده است تقریباً در ظرف
نیساعت سراسر از کار بیکار ماند که حقیقتاً يك وقعه حربیه ایست که شایان
دقت است.
درین محاربه هیچ قابل انکار نیست که بقوت، طوپچیشی ژاپونیها بر روسها
خیلی فائق و برتر است. ژاپونیها در هر کشتی چار قطعه طوپ سنگین و
بزرگ (٢٠) سانتیمترویی، و (٤٤) قطعه طوپ وسط چاپ داشتند.
و روسها به (٢) طوپ سنگین (٢٠) سانتیمترویی و (١٣) طوپ وسط
چاپ تجهیز شده بودند. با وجود آنهم اینچنین سفینۀ حربیۀ بزرگی که در
صنف کرو وا زور های صنف اول داخلیت بی آنکه بدشمن هيچ يك
خسارت برساند، و در مدت بسیار کمی محو و خراب شدن آن بجز اینکه
صحیفه ۲۵۹ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بدینصورت تفسیر شود دیگر چیزی گفته نمیشود، که آنهم اینست که در کشتی
(واریاق) هر چیزی را فدای سرعت آن کرده بودند. حتی برای حاصلشدن
چابکروئی آن اقسام حیاتیه آنرا نیز از ستر کردن به زره صرف نظر شده بود.
در زمان حاضر، قیمت حربیة يك کشتی جنگی بدو چیز آن حساب
و موازنه میشود: یکی قوة (مدافعیه) - یعنی دفع کردن ضرر را از خود؛
و دیگری قوة (تعرضیه) - یعنی تعرض کردن و ضرر رسانیدن بدشمن.
برای حاصل شدن قوة تدافعیه تدارك کردن وسایطیست که تا بدرجة امکان
شدت آتش دشمن را تخفیف کند که آنهم به ستر کردن و پوشانیدن جاهای
مهم کشتی را با يك زره کلفت فولادی حاصل میشود. قوة تعرضیه نیز
عبارت از تدارك اسبابیست که تا ممکن باشد دشمن را خسار زده، و زیان
دیده گرداند، و آنهم به بسیار کردن طوپهای بازره محفوظ سریع آتش بزرگ
چاپ بدست میآید.
این دو شرط لازم وملزوم غیر مفارق همدیگر میباشند. چونکه اگر
یکی نباشد از اندیگر هیچ فائده وثمره حاصل نمیشود. لهذا کشتی که این
اوصاف را مالك باشد البته از خلاف آن فایق وبرتر خواهد بود.
- نتیجه -
از تحرکات ناگهانی و جسورانه دسته کشتیهای جنگشی ژاپون که
در (۸ و ۹) ماه فبروری اجرا کردید، از دسته کشتیهای جنگی (پور
آرتور) که جملگی از (۷) زرهپوش، و (۱۰) کروو ازور مرکب بود،
دو زرهپوش از صنف اول بصورت بسیار سنگینی خسار زده شده و (۱)
کروو ازور بصورت بسیار مدهشی خسار زده، و (۱) کرووازور غرق
گردیده است که جمعاً (٥) قطعه کشتی جنگی سراسر از محاربه بیرون
صحیفه ٢٦٠ محاربة روس و جاپان جلد اول
برامده است . امید و آرزوی یگانه دسته کشتی های جنگی ژاپون که عبارت
از حاصلکردن حاکمیت بحریه بود اگرچه بصورت قطعیه بدست نیامده ولی
باز هم بحر، بصورت بیزا منیت گرفته شد .
چونکه تاوقتیکه تعمیرات و مرمتکاری کشتی های خسار زده روس
کامل نشود اجرا کردن يك تشبث جدی و حقیقتی از طرف دسته کشتی های
جنگی روس بر مقصد منع کردن حرکات بخشکه بیرون بر اوردن لشکر ژاپون
غیرممکن مینمود . و بادسته کشتیهای جنگی (ولادیووستوق) یکجاشدن آنرا
نیز غیر قابل ساخته بود .
برای امیرال ( توغو ) در ینوقت تنها يك چیزی بود که آنرا همیشه در
زیر نظر دقت و تأمل داشته باشد ، و آنهم این بود که برای دفع کردن بعضی
هجوم های ناگهانی کروو ازورهای سریع السیر ( پور آرتور) و یا (ولادیو
وستوق ) که برسفاین نقلیه عسکر بردار ژاپون وقوع آن محتمل باشد تدابیر
لازمه ، وبیداری کامله اجرا نماید .
صحيفه ٢٦١ محاربة روس و جاپان جلد اول
- و اعلان حرب -
اعتراضات و جوابھائيكه دولتهاى روس
و ژاپون با همدیگر رد و بدل کرده اند .
بعد از هجوم (پور آرتور) حکومت روسيه يك بيان نامه رسمی نشر
کرده است که تاریخ آن ٩ فبروری ١٩٠٤ بود . و آن بیاننامه اینست :
- بیاننامه -
« پارسال کابینۀ (توكيو) به بھانۀ محكم كردن و اساس دادن موازنه دولیه
و انتظام دادن معاملاتیكه در ساحل بحر محيط كبير بوقوع ميايد انتظام، تجديد
و نو کردن معاهداتی را که در مابین حکومت کوريه و روسيه موجود بود
تکلیف نموده بود . از طرف حکومت روسیه به این تکلیف اظهار موافقت
و روی رضا داده شده ، و بوالی اقصای شرق اميرال ( الكسيه ف ) در باب
مسوده كردن يك مقاولة نو كه باژا پونيا عقد شود اوامر لازمه داده شده
بود . برا ی سفیر روس در (توكيو) نیز تعلیمات فرستاده شده بود که به
اميرالمشار الیه در بنیاب معاونت و رفاقت بكند . بعد از آن همين سفير براى
مذاكرة همين مسائل وكيل مرحض ومعين مقررشده اگرچه اینمذاکره
كه با كابينه (توكيو) باز شده بود بر بعض اساسھای كه بسیار دوستانه وخيلی
مخلصت کارانه بنا یافته بود اما محفلهای سیاسیۀ ژاپون، و بعضى اوراق حوادث
اجنبی هیچيك زمانی ژا پونیارا از شوق دادن ، و ترغیب کردن استعمال
صحیفه ۲٦۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
سلاح بمقابل دولت روسیه خالی نمیاندند .
«کابینه ژاپون که به این تشویقات و ترغیبات دیگران فریفته شده بود هر
روز بيك گونه مطالبات ، و خواهشات و هر وقت بدیگر نوع معاملات آغاز نهاد.
و از یکطرف به حاضری دیدن محار به نیز تدابیر لازمه اجرا مینمود .
« چون این کارها منافع آسایش ، و سلامت حکومت روسیه را خلل
میرساند از انسبب حکومت روسیه نیز به تدابیر عسکر به مضطر و ناچار ماند .
حال آنکه حکومت روسیه برای دایم داشتن صلح و صلاح را در اقصای شرق
تا بحد یکه حقوق معلومه ومنافع مشروعه آن مساعده میکرد خواهش مطا
لبات کابینه (توكیو) را بنظر دقت و اهمیت مطالعه کرده این حق وصلاحیت
حکومت ژاپون را قبول و تصدیق میکردکه بسبب موقع سیاسی ، و تجارتی
که ژاپونیا بر کوریه دارد برای رفع کردن وقایع و معاملاتی که اغتشاشات
داخلی را نتیجه دهد، و برای محافظه کردن منافع ذاتیه خود. قوه عسکریه خودرا
به کوریه داخل کرده بتواند .
« بموجب مقاوله نامه هائیکه حکومت روسیه باژاپونیا ، ودیگر دولتها
عقد کرده ، با آنکه تکلیفات اساسیه ژاپونیا را که متعلق کوریه است قبول نموده
بازهم کابینه روس در طلب کردن این سه فقره آتی اصرار و سختگیری نمود:
«۱» — این تکلیفات را بموجب بعضی شرایط در زیر ضامنی و
تعهد گرفتن .
«۲» — يك مقاوله نامه در باب اینکه از نقطه نظر سوق الجیش درهیچ
يك جای کوریه استعمال نتواند شود ترتیب کردن .
«۳» — در آبنای کوریه آزادی سیرسفاین را دایم وقایم کردن.
«این سه فقره چون قناعت بخش خاطر حکومت ژاپونیا نگردید از انسبب
باتكليفنامه آخرین خود که بما فرستاده است از قبول کردن شرایطی که پیش
صحيفه ٢٦٣ محاربة روس وژاپان جلد اول
ازین مذکورشد، و ضامن استقلالیت کوريه بود استنکاف و سرپیچی نمود. و غیر ازین دو مقاوله نامه که عقد آنرا میطلبد، در باب مسئله (مانچوری) نیز بسی مواد و فقرات درج و علاوه کرده است.
«این يك بديهی، و طبیعیست که مطالبات، و خواهشات حکومت ژاپون، در نزد حکومت روسیه شایان قبول نخواهد شد . چونکه مسائل مانچوری چیزیست که در اول امر عبارت از يك مسئله مناسبات روس و چین است، و بعد از ان بدیگر حکومتهائیکه باحکومت چین منافع تجارية شان مشترکست تعلق دارد . بنابرین دولت روسیه این را تجویز و رضان دادکه دولت ژاپون در مقاوله نامۀ خود که متعلق مسائل کوريه عقد کردن آنرا با ما میخواهد مسائل بعضی شرایط را در بارۀ يك اراضی که عساکر روس آنرا در زیر مشغولیت گرفته باشد، بعضی شرایط را درج و علاوه نماید.
«حکومت روسیه تا بوقتی که قطعهٔ مانچوری در زیر اشغال عسکری او باشد استقلالیت، و تمامیت ملکیۀ چین را در انسر زمین قبول داشته است. و از شنا ختن حقوق، وصلاحیت دیگر دولتها که با حکومت چین بموجب مقاوله نامه های طرفین دارند، هیچگاه مجانبت و کناره جویی نکرده است. حتى يكيك بياناتمه نیز درین باب بمحافل اجنبيه تبلیغ نموده بود.
«حکومت روسیه این نقطه ها را در پیش نظر امعان گرفته جواب نامۀ که در مقابل تکلیفات آخرتی ژاپونیا نوشته بود بسفیری که در (توکیو) داشت فرستاد. و چنان امید داشت که از طرف حکومت ژاپون این مقاصد و افکار خیرخواهانه حکومت روسیه به بسیار خوبی و کمال دلخواه قبول شود. حکومت ژاپونیا باین جواب صبر نکرده اتخذا کرات را بوقت دیگر معلق گذاشته بقطع مناسبات کردن قرارداد :
«کابینهٔ روسیه همۀ مسئولیتها و باز خواستها ئىکه ازین معامله واقعه تولد و
صحیفه ٢٦٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
ظهور کند همه را بر حکومت ژاپان بار کرده بسوی حال و احوال وقایعیکه بظهور آید انتظار میکشد ، و برای محافظه و مدافعه کردن حقوق و منافع اقصای شرق خود در وقت لزوم از پیش گرفتن هرگونه تدابیر شدیده واپس نخواهد کشید ! »
اعلان حرب ژاپون
فی ( ١٠ ) فبروری ١٩٠٤
« حشمتماۤب امپراطور ژاپان ، که تخت حکومت شان از زمان های بسیار قدیم قرار گاه همین يك سلاله می باشد بهمه رعایای صادقه خویش چنین بیان می کند :
« سر ازین تاریخ باحکومت روسیه اعلان حرب کرده بر همه اردو ، و دسته کشتی های جنگی خود امر قطعی دادیم که باجمله قوت های خود بمقابله این حکومت حرب بکنند ؛ و همۀ مأمور های لایق و کار گذار خود را گفتیم که برای غلبه کردن و شان و شرف مظفریت را حاصل کردن در داخل دایره حقوق و قوانین الملل بر وظیفه ها و خدمت های خود بخو بصورت وغیرت و اقدام نمایند .
« مقصد یگانه ما در هر آن و هر زمان این بود که ترقیات مدنیۀ دولت خود مان را بقواعد مناسبات بین الملل بدرجه اعلا برسانیم ؛ و روابط دوستانۀ دولت خود را با دولت های دیگر روز مره محکمی و افزونی دهیم ؛ و در اقصای شرق يك صلح و صلاح دایمی را تهیه و آماده نمائیم ؛ و بر حقوق و منافع دیگر حکومت ها تجاوز نکرده رفاهیت و سعادت مملکت خود ما را تقویت بدهیم .
مأمورهای لایق و کارگذار ما نیز به این آرزوهای ما انقیاد و اطاعت کرده وظیفه های مقدسه خود را به خوب صورت بجا آورده اند ، و باینصورت مناسبات
صحيفه ٢٦٥ محاربه روس و جاپان جلد اول
ما رفته رفته با حکومت های دیگر کسب صمیمیت و خالصیت کرده است . اما بسیار افسوس که مغایر اینهمه امیدها و مقصدهای ترقیپرورانه ما ، به اعلان کردن حرب بمقابل حکومت روسیه مجبور شدیم .
«تمامیت ملکیه کوریه برای امپراطوری کوریه لزوم قطعی دارد . چونکه تنها از جهت مناسبات قومیت و وراثت بامانی ، بلکه دوام استقلالیت کوریه از نقطه نظر سلامت حکومت ما نیز فوق العاده مهم میباشد . حالا نکه حکومت روسیه بمقاوله نامه که بادولت چین عقد نموده ، و خاطر جمعیها ئیکه بدیگر دولت ها داده بیکی از ینها وقر و اهمیت نداده تا به ایندم قطعه مانچوری را در زیر مشغولیت خود داشته است ، و روز بروز در باب زیاده کردن قوت و محکم کردن موقع های با اهمیت آنجا تدابیر لازمه بکار میبرد ، و به اسباب و وسایلی که مانچوری از اجزای ممالک او شود سعی و کوشش میورزد ، و مقاصد استیلا جویانه خود را شب و روز وسعت میدهد ! هرگاه قطعه مانچوری در زیر حکم و اداره روسیه بماند ، هم تمامیت ملکیه کوریه را ، و هم صلح و مسالمت اقصای شرق را در زیر تهدید و تهلکه میدارد . حکومت ما ، مسائل مذکوره را خواست که بايك مذاکرهٔ صلحیۀ حل و فصل کرده صلح و مسالمت دائمی اقصای شرق را قایم و دایم نماید .
«بواسطه مقتدر ترین مأمورین خود به حکومت روسیه بسی تکلیقات صلح پرورانه بیان کردیم . در ظرف شش ماه متعدد دفعه ها قون فرانس ها - یعنی مجلسهای مذاکرات سیاسیه درین باب تشکیل نمود!
«حکومت روسیه بجای آنکه تکلیقات واقعه را بيك فکر دوستی جویانه قبول و تدقیق کند حل و فصل مسائل مذکوره را با بعضی عذرهای بی اصل و اساس به تعطیل و تاخیر انداخته ، از یکطرف در حالیکه نام صلح وصلاح را گرفته خود را آرزو مند صلاحیت نشان میداد ، از طرف دیگر به بسی تدارکات
صحیفه ٢٦٦ محاربه روس و ژاپان جلد اول
بری و بحری عسکری خود آغاز مینماد !
« ما از اوایل امر به این میدانستیم که روسیه هیچوقت طرفدار صلح و صلاح نیست ، و سخنهای صلحپروری او را هیچگاه قبول نتوانیم ! ازانرو حکومت روسیه همۀ تکلیقات ما را رد نمود . ؛ سلامت ماندن کوریه در تهلکه ماند . منافع حیاتیۀ حکومت ما در زیر تهدید در آمد ؛ سعادت استقبال خود را میخواستیم که بمذاکرات صلحیّه بدست آریم ، چون دیدیم که نشد ، بجز اینکه به سلاح مراجعت کنیم دگر تدبیری نماند ! پس خاصترین امیدهای ما آنست که بسایۀ شجاعت ، و صداقت رعایا و تبعۀ صادقۀ خود حکومت ما محافظۀ حیثیت و عنوان ، و احراز شرف و شان بکند ، و بنای صلح دایمی اقصای شرق را تقویت محکمی بدهد . »
اعلان حرب روسیه
فی (١٠) فبروی ١٩٠٤
« حشمت مآب نیکولای دوم که سر افسر همۀ قوم روس است به الطاف ربانیه پناه آورده بهمه تبعۀ صادقۀ خویش اینچنین بیان میکند :
« صلح و مسالمت که مقدس و معززترین حسیات ملت ماست ، برای قایم کردن و دایم داشتن آنرا در اقصای شرق خیلی سعی و فعالیت اظهار کردیم ، و حتی تکالیف حکومت ژاپون را که در باب تجدید — یعنی نو کردن ، و تعدیل — یعنی برابر کردن مقاوله نامۀ که در مابین دو حکومت در خصوص مسائل کوریه منعقد بود محض بمقصد صلحپرورانه قبول نمودیم . مذاکره که در خصوص باز گردید بهر صورتی که بود بيك نتیجۀ خوب و پسندیده رسانیده نتوانسته شد ؛ حکومت ژاپونیا پیش از انکه از مطلبهای آخرین حکومت روسیه خبر دار شود درنگ نکرده مذاکره را بوقت دیگر انداخته ، منقطع شدن مناسبات
صحیفه ٢٦٧ محاربه روس و جاپان جلد اول
خود را با دولت روسیه اعلان نمود. اینگونه قطع مناسبات که آغاز جنگ شمرده
میشود میبایست که ما از جنگ خود خبر میداد حالا نکه بی آنکه بما خبر بدهد
حکومت ژاپان بر دسته کشتیهای جنگی ما که در بندر گاه خارجی (پور آرتور)
لنگر انداز بود باجرا کردن يك هجوم ناگهانی، کشتی های طور پیدوی خود را
تعلیمات داد . پس بمجردیکه ازین حادثه ناگهظهور با تلگراف والی اقصای
شرق امیرال الکسیه ف خبردار شدیم مقابله کردنرا همانلحظه به او امر نمودیم !
«قرار ما عبارت ازینست که بیان کردیم . از لطف باری امیدواریم و از تبعه
صادقه خود که دلهای شان به حسیات صلحپرورانه مملوست آرزو داریم که
برای مدافعه حقوق حکومت ما غیرت و سعیهای لازمه بجا آورند . و برای
مظفریت اردو و دسته کشتیهای جنگئی خود از جناب حق تمنی و نیاز میکنیم .»
بیانات حکومت چین
در تاریخ ١٣ فبروری مطابق حوت ١٩٠٤ ، حکومت چین نیز در حق
بیطرفئی خود بواسطه سفیری که در ( توکیو ) داشت بوزیر خارجیه ژاپون
این بیان نامه را تبلیغ کرد :
«مناسبات سیاسیه و صلح پرورانه که در مابین حکومت های ژاپان و روسیه
موجود بود منقطع گردید . ولیکن چون دولت چین با هر دو حکومت منا
سبات دوستانه دارد لهذا بمناسبات همسایگی و اطاعت امر حضرت امپراطور
چین برای اجرا شدن قواعد بیطرفی بتمام مأمورهای ولایت ها جدا جدا امر
نامه ها نوشته شده است ؛ و غیر ازین به مأمورین ولایت های مذکور برای محافظه
کردن حقوق تجاریه تبعه اجنبیه را در دائره های که در زیر اداره شانست تعلیمات
لازمه داده شده است .
«شهرهای ( موقدن ) ، و (هنيغ كينغ ) بسبي كه قبرها ، وسرايه های
امپراطورهای چین در انست، لہذا بر والیی آنجا جداگانه امر شد که حقوق
صحیفه ٢٦٨ محاربة روس و جاپان جلد اول
آنها را محافظه کند .
« در ولایت سه گانه شرقی میباید که قصبه ها ، وعمارات حکومتی ، و خانه ها و اموال رعیت از طرف هر دو دولت محارب بزیانها و خسارتها دوچار نشود . اردوی عسکرتی چین نه به اراضی محاربین تجاوز خواهد کرد ، ونه تجاوز اردوی محاربین را بخاك خود میدان خواهد داد .
« قطعه های مملکتی که در طرف غرب (لیائو ) میباشد برای محفوظیت آن از تجاوزات بیگانگان والتی ( په یانغ ) بآنطرف يك قوهٔ محافظه فرستاده است .
« ولایتهای که در داخل و خارج (مغولستان ) است نیز بقواعد بیطرفی رعایت خواهند کرد .
« بناء علیه از طرف دولتهای محارب میباید که بر مصونیت و محفوظیت اینجاها دقت و اعتنا ورزند . و بمجردیکه حدود را تجاوز کنند از طرف حکومت چین برای بیرون بر آوردن متجاوزین تدابیر شدیده اجرا خواهد شد . میباید که ازین اجرای تدابیر شدیده را بر گسسته شدن مناسبات دوستانه دلیل نشمارند .
« تنها درینباب خوف و تردد دارم که در قطعهٔ (مانچوری) که از دایرهٔ نفوذ و اقتدار حکومت چین بهر صورتیکه بود بیرون برآمده است قواعد بیطرفی تمامها رعایت نخواهد شد .
« ولایات سه گانهٔ شرقیتی چین بسببی که در زیر حقوق حکمرانی چین است لهذا هر دو لتیکه غلبه بکند و ظفر یابد خواه روس باشد خواه چین هیچگاه حق تصرف ولایات مذکوره را ندارند . »
اینست بیاننامهٔ دولت چین که مذکور گردید . يك يك نسخه این بیاننامه به سفیرهای دولتهای دیگر که در (پکین) مقیم بودند نیز داده شده است .
جواب حکومت ژاپان بحکومت چین
بتاریخ ١٧ فبروری ١٩٠٤ از طرف ناظر خارجیهٔ ژاپون بارون (قومورا) روزگاری
صحیفه ٢٦٩ محاربه روس و ژاپان جلد اول
به بیاننامه مذکور چین بان جواب مقابله نمود :
« حکومت ژاپان از خلل پذیریتی شرائط واحوال صلح پرورانه که در چین حکمر فرما میباشد خیلی اجتناب و کناره جوئی خواهد ورزید ، غیر از ان اراضی چین که از طرف روسیه ضبط و مشغول شده است در دیگر جاها بقواعد بیطرفی هرگاه حکومت روس رعایت بکند او نیز پیروی خواهد نمود .
« این يك از قواعد و قوانین عسکریه اردوی ژاپان است که در میدان حرب مال و ملك هيچ کسی را دچار خسارت و زیان نمیکند . لهذا حکومت چین میباید که امین و خاطر جمع باشد ازینکه در اثنای این حرب مقبره ها و سراهای امپراطورهای چین که در (موقدن) و (هنيغ كنيغ) موجود است، و دیگر عمارتها و بناهائیکه در دیگر جاها میباشد از طرف اردوی ژاپان از هر گونه ضرر و زیان محفوظ خواهد بود .
« غیر ازین ، حقوق اهالی و رعایای حکومت چین که در داخل منطقه حرکات عسکریه باشد از تعرض محفوظ خواهد بود . ولیکن اگر ببیند که حکومت چین بدشمن حکومت ژاپان معاونت و مددگاری میرساند در آنزمان حکومت ژاپان نیز در حرکات خود آزاد و مستقل خواهد بود .
« اینهم معلومست که ژاپان بفكر و مقصد محافظه کردن حقوق و منافع مشروعه خود را از تعديها وتجاوزات اغيار به این حرب حاضر داخل شده است . لهذا هیچگاه به این فکر و نیت نیست که بر يكوجب خاك حکومت چین تجاوز کند و یا يكوجب ملك او را بدست آرد .
« بناء عليه آرزو داریم که حکومت چین از ين يك امین و آسوده خاطر باشند که همه حرکات عسکریه حکومت ژاپان که در اراضی چین اجرا میشود بسبب واقعات احوال حاضره پیش آمده است ، وگرنه هیچگاه بمقصد ضرر و زیان رسانیدن بحکومت چین نیست . »
صحيفه 270 محاربه روس و ژاپان جلد اول
بیاننامه امپراطور روس
در تاریخ 18 فبروری حوت سنه 1904 جناب چارنیکو لای دوم يك بیاننامه دیگری نیز نشر کردند که آن بیان نامه به اینصورت نوشته شده بود :
« قوم روس از 8 روز است كه ازيك دشمن بسيار خائنی كه بمقصد يك مظفریت خیلی جزئی بنا گهانی بيك هجوم خائنانه این حربی که بسیار مدت دوام خواهد نمود باز نموده، خیلی دلگیر و منفعل میباشند .
« قوم روسيه بيك سكونت ومتانت تام اخذ انتقام خواهند کرد، و خبر این انتقام را از طرف اقصای شرق در مدت بسیار نزدیکی منتظر میباشند ... و ازین هم امین وخاطر جمعست که ژاپان پاداش این کردار نالایق ، ومجازات اینمعامله ناگوار خودرا خواهد دید ! در حالتیکه حکومت ما طرف دار صلح ومسالمت بود ژاپان اینچنین منازعه و اختلاف را بر انگیخت ، پس بکمال آسوده دلی منتظر خبر های بسیار درخشنده که بشارت فتوحات عظیمه را بدهد میباشیم ! بلی ! پیش از انکه ما بحرکات قطعیه آغاز نمیکردیم بچنین خبرهای با شان وشرف انتظار نداشتیم ، ولی چون برکار جنگ اقدام ورزیدیم ، و درینباب قرار قطعی دادیم هر آن و هر لحظه بركامیابی های بسیار در خشانی منتظر میباشیم و هستیم !
« بسبب دورئی ارا ضئی که دو چار هجوم شده ، و نیت ومقصد صلح پر ورئی امپراطور، از اول اسباب حرب وقتال دران جاها بدرستی وخوبی آماده نشده بود ؛ اما با وجود آنهم ، ژاپان يك ضربۀ تأدیب محکم دولت روسیه را در ین کم مدت به بسیار شدت خواهد خورد !
« باوجودی که این ملت بمقابل روسیه خیلی بكبر و غرور و غدر و خیانت معامله کرده ، ومستحق هر گونه مجازات ولایق مقابلۀ بالمثل شده ، بازهم دولت روسیه خون افراد این ملت را بیهوده ریختن نمیخواهد . بنا برین
صحیفه ۲۷۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
يك فرصت مناسبی را بکمال صبر وثبات انتظار باید کشید تا انتقام همه هجوم های اورا دفعة و یکبار بگیرد .
« برای حرکات بریه هنوز بسیار وقت است . از موقع حرب بزودی خبر نمیتوانیم بگیریم ، خونریختن بیهوده به عظمت و حشمت ایمپراطوری روسیه مناسب نیست . اهالی روس در خصوص مدافعه مشروعه خود خیلی خواهشگر میباشند . بنابرین بمجردیکه حوادث و اخبار مظفریت باشان و شرف ما از اقصای شرق برسد همانلحظه بر همه اقوام نشر و اعلان خواهد شد! »
بیاننامۀ رسمی روسیه
از طرف حکومت روسیه بتاريخ ۲۰ فبروری حوت يك بیاننامۀ دیگری نیز نشر گردید ، درین بیاننامه اولاً ازین بحث رانده شده بود که تكليفات آخری ژاپان در روز ( ١٦ ) جنوری برج دلو به روسیه رسیده ، و باز از احوال و وقایعیکه پیش از تاریخ انقطاع مناسبات بيك دور و زنچه صورت بود، و بکدام اسباب ترقی و پیروی نموده بیان میکند . و بعد از ان از هجوم ژاپان بر کشتی های جنگی ، و تجارتی روس که در روزهای ( ۸، ۹، ۱۰ ) فبروری بمخالف قوانين بين الملل بوقوع آمده یاد آوری ، و از اعلان نشدن حرب گفتگوها بمیان میآورد . و از اعلان حرب حکومت ژاپون که در ۱۱ فبروری منتشر شده ، و او هجوم خود را پیش ازین اعلان بسه روز اجرا نموده سخن رانده همه ملامتی را بگردن ژاپان میاندازد .
جواب نخستین حکومت ژاپان
۲۲ فبروری ۱۹۰۴
« حکومت روسیه ، در بیان نامه هائیکه در ۱۸ ؛ و ۲۰ فبروری نشر
صحيفه ۲۷۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
نموده. برحکومت ژاپان تهمت مینهند که کویا حکومت ژاپان بيك هجوم ناگهانی
خائنانه يك.ظفریت بی اهمیتی بدست آورده؛ و غیر ازین تهمت، این را نیز میگویند که:
«انقطاع مناسبات دیپلوماتیکه اعلان حرب شمرده نمیشود ، واعلان
حرب در روز ۱۱ فبروری وقوع یافته است، وتعرضاتیکه از تاریخ ۸ فبروری
بر کشتی های جنگی و کشتی های تجارتی روس بوقوع آمده همگی سراسر
مغایر و منافی احکام قوانین بین الملل میباشد، و مسئولیت و بازخواست اینهمه
معاملات نالایقه و حرکات خائنانه بحکومت ژاپان عائد و راجع خواهد بود .
«این تهمت هائیکه از زبان حکومت روس میبراید يك صدای بسیار
عجیب و غریبی بگوشها میرساند ؛ چونکه به اینگونه حرکت ها خود روس ها
همیشه بك بحریه روسیه در اقصای شرق بدرجه فوق العاده میرسید . ثالثاً
از تاریخ ۲۹ جون ـ جوزا ـ سنه ۱۹۰۳ قوه بریه خود را بصورتیکه شایان
دقت بود افزونی و بیشتری داد .
«از تاریخ ۲۹ جون ببهانه اجرا کردن تجربه نقلیات عسکری حکومت
روسیه با خط راه آهن اقصای شرق ( ۲ ) لوا پیاده ، ( ۲ ) كندك طوپچی،
ويكقطعه سواری سوق وار سال نموده است که این سوقیات از آنزمان بلا
فاصله دوام ورزیده است . در اوایل فبروری موجودتی قوای عسکریه از
٤۰۰۰۰ نفر متجاوز بود. وغیر ازین اینهم بمرتبه تحقیق پیوسته بود که روسیه
بفکر آن بود که بیشتر از ۲۰۰۰۰ يك قوه عظمیه بفرستد .
«رابعاً ، از یکطرف شب و روز در باب محکم کردن وحاضر ساختن
استحکامات ( پور آرتور ) ، واز دیگر طرف در بندرگاه ( هونغ چه نغ )؛ و
( لیائو یاتغ ) و دیگر بعضی نقاط سر از نو استحکامات را بنا نهاد . خامساً ،
بواسطه خط شمند و فر ، و کشتیهای دسته کشتی های خوش رضا ار
زاق ـ یعنی گدام و مهمات و لوازمات حربی را فرستادن گرفت . حتی
محيفه ۲۷۳
محاربة روس و چاپان
جلد اول
در اواسط ماه اکتوبر - عقرب یکی یکبار (١٤) عرابة يك قطار شمند وفر که از اسباب ولوازمات خسته خانه های سیار حربی پر و مملو بود از روسیه باقصای شرق فرستاده شد .
بنابر اسباب مشروحه که ذکر شد هیچ کس ادعا کرده نمیتواند که روسیه طرف دار صلح و مسالمت باشد؛ بلکه همه فکر و مقصدش این بود که چاپانرا در زیر تسلط و نفوذ خود درارد .
حرکات عسکریۀ روس از نصف اخیر ماه جنوری تا به اول فبروری زیاده تر کسب فعالیت گرفت . در ۱۲ جنوری - دلو - دوكندك پياده ، وليك فرقه سواری بحدود شمال کوریه سوق و فرستاده شد . در ۲۸ همین ماه از طرف امیرال ( الكسيه ف ) به قوای عسکریۀ روس که در جوار نهر ( يالو ) مقیم بودند برای حاضر و مهیا بودن شان برای جنگ اوامر لازمه داده شد . در تاریخ (۱) فبروری قوماندان شهر ( ولاد يو وستوق) بموجب تعلیماتیکه از حکومت خود گرفته بود به ( اژانت) تجارت ژاپون که در انجا مقیم بود تبلیغ نمود که : قریباً ( ولادیو وستوق ) در زیر محاصره گرفته خواهد شد، لهذا بشما لازم بودن برآمدن تان را از ( ولادیووستوق ) تبلیغ میکنم .
در همین تاریخ بغیر از يك کشتی جنگئی روس که در بندر گاه ما بود دگر همه کشتی های جنگئی بزرگ او به استقامت های مختلف بدریا های آزاد بطرف های غیر معلوم بنای گشت و گذار را نهادند . وازيکسو متمادياً از (لیائو يانغ) یکسر بسوى نهر (یالو) سوقیات عسکریه اجراء مینمود .
پس چون انجنین حالهائیکه مذکور گردید در پیش چشم مجسم دیده شو د کدام کس ادعا و اثبات میتواند که روسیه بمقصد حرب کردن نبود ، و حاضری حرب را نمیدید ؟ زهی صلحپروری ! . . .
صحيفه ٢٧٤ محاربه روس و ژاپان جلد اول
« این تهمت که روسها بر ژاپان کرده میگویند : حکومت ژاپان بدون اعلان حرب بجنگ آغاز نموده ، چنان یکصدای بی آهنگیست که بی آهنگی آنرا خود روسها باربار نشان داده اند که از دیگر مثالهای آن صرف نظر . تنها مسئله ضبط و استیلا کردن ممالك (فينلاندیا) که در سنهٔ ١٨٠٨ بی آنکه اعلان حرب نی ، بلکه انقطاع مناسبات بکند اجرا نمود چنان مسئله غریبهٔ سیاسیه ایست که هنوز از خاطرها بیرون نیامده است .
« بهر صورت ! حکومت ژاپان بمقصد محافظه منافع مشروعهٔ سیاسیهٔ خود به برداشتن سلاح مجبور گردید، و آن سلاح را استعمال هم کرد . پس حالا هر گونه تهمت هائیکه از طرف حکومت روس برومیشود همه آن را بصاحب اورد میکند .
«حکومت روسیه دعوا میکند که در اقصای شرق بغیر از دایم کردن صلح و آسایش دیگر هیچ فکر و مقصدی را تعقیب و پیروی نکرده است . حالا که این ادعای او با جوابنامه هائیکه پیش از انقطاع مناسبات به کابینه (توکیو) فرستاده است بهیچ وجه قابل تألیف و برابری نیست .
«حکومت روسیه هیچ گاه طرفدار صلح و مسالمت نبوده است ! زیرا در قبول نکردن تکلیفا تیکه از طرف ژاپان بنابر مقصد صلحپر ورانه پیش شده بود عناد و اصرار نموده مذاکره کردن را به بعضی بهانه های بی اصل واساس بیهوده دوچار تأخیر و تعویق گردانید؛ واز یکطرف درباب آماده کردن و حاضر ساختن قوهٔ بریه و بحریهٔ خود فعالیت و کار گذاری مکملی اظهار نمود که به این معامله های خود ثابت نمود که هیچگاه بر ادعای خود صادق نیست !
« این احوال بدلایل و براهینیکه در ذیل بیان میشود نیز سراسر بمرتبه ثبوت رسیده است : اولا حکومت روس در حالتیکه برای خالی کردن قطعهٔ مانچوری
صحیفه ۲۷۵ محاربه روس و ژاپان جلد اول
تا به ماه اپریل – تور سنه ۱۹۰۳ وقت تعیین و مقرر کرده بود، ازان تاریخ در اقصای
شرق بسی تدارکات عسکریه اجرا نمود. و باز از همان تاریخ قوه بحریه خود را
باینصورتی که ذکر میشود بیشتری و افزونی داد :
۳۸،۴۸۸ طون «۳» عدد سفینه حربی.
۷،۷۲۶ « «۱» « کرو وازوز زرهپوش.
۲۶،۴۱۷ « «۵» « کرو وازور.
۲،۴۵۰ « «۷» « مخرب طورپیدو.
۱،۳۳۴ « «۱» « غاسبوط.
۶،۰۰۰ « «۲» « کشتی طورپیدو.
«که جمع جمله حجم استیعابی آنها عبارت از (۸۲،۴۱۵) طون است،
و عدد شان (۱۹) قطعه سفینه يك قوه عظیمه ایست.
«و بر سر اینهم، بواسطه راه آهن به (پور آرتور) پارچه پارچه طور
پیدوهای مخرب فرستاده، بکمال فعالیت؛ و در ظرف کم مدت آنها را حاضر
و آماده نمود. و غیر ازین از دسته کشتیهای جنگی خوش رضای خود نیز دو
عدد واپور خود را در بندرگاه (ولادیووستوق) تجهیز و تسلیح کرد، بحال کشتی
جنگی درآورد.
«و بعد ازان یکدسته کشتی جنگی که مرکب از (۱) قطعه زرهپوش؛ و (۳)
قطعه کرو وازور؛ و (۷) قطعه مخرب طورپیدو؛ و (۴) قطعه کشتی طورپیدو؛
بود نیز براه افتاده بود که اگر به پس گردانیدن آنها مجبور نمیشد در انوقت قوت
روس افزونی کرده میرفت. بناءً علیه مسئولیت و بازخواست اجبار کردن بمقابله
بالمثل بر ژاپانیانی، بلکه بر روسیه بار کردن لازم میآید.
«لهذا در (۶) فبروری حکومت ژاپان بقطع مذاکره که به نیم رسیده
بود قرار داد، و به حکومت روسیه فهمانید که حکومت ژاپان برین قرار
صحيفه ٢٧٦ محاربه روس و جاپان جلد اول
داده است که برای محافظه حقوق اساسيه ، ومنافع مشروعه موقعی که از طرف روسیه دوچار تهدید و گرفتار تهلکه میباشد هرگونه حرکات مستقلانه و آزادانه که لازم باشد اجرا میکند ومناسبات دیپلوماتیکی راقطع کرده سفیر خود را واپس طلبیده است .
« تعبير ( حرکات مستقلانه ) مقصد اعلان حرب است فرض کنیم که حکومت روسیه به اين يك ندانست که این تعبیر به آن معنادلالت بکند ؛ پس ازين ندانستن و درک نکردن حکومت روس ، حکومت ژاپان چرا مسئول بشود !
« مسئلۀ لازم بودن و نبودن اعلان حرب رسمی در نزد تمام علمای حقوق بين الملل متفق علیه است كه يك شرط قطعنى الوجوب نمیباشد . حتی در بسیاری از محاربه های اخیره بعد ازان که بحرب آغاز شده است اعلان حرب وقوع یافته است که ایخصوص برای حرب های زمان ما . در ذيل يك قاعده عموميه گرفته شده است .
«ازینسبب حرکات ژاپان از نقطه نظر قوانین بین الملل نیز بهیچ وجه مؤآخذه و بازخواست نمیشود . لهذا این صدای مسؤلیت حرب که از پایتخت روس برخاسته تا بسواحل بحر محیط کبیر رسیده است، هیچ شبهه نیست که تمامها بخود روسیه راجع وعاید میشود . »
این بود جواب نامۀ نخستین ژاپان که ذکر شد. در تاریخ ۲۲ ماه فبروری وزیر خارجیه روس قونت ( لامسدورف ) سر از نويك نوطه که محتوی بر شکایتهای ژاپان بود به دول معظمه فرستاده بود .
جواب دومی که دولت ژاپان به قونت (لامسدورف) داده است و بواسطه سفیر ژاپان مقیم لندن به دول معظمه تبلیغ شده است بسبب اهمیتی که این جواب دارد عيناً آنرا درینجا نقل میکنیم :
صحیفه ۲۷۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
جواب دومین ژاپونیا
« حکومت روسیه ؛ حکومت ژاپان را در باب مسائل کوریه گویا بسببی
که بقوانین حقوق ملل تعرض کرده ؛ میخواهد که مسئول ومتهم بشمارد ،
و در بخصوص يك يك نوطة نيز بدول معظمه تبلیغ کرده است .
«حکومت ژاپان ؛ افکار ومطالعات حکومت روسیه را درینباب بهیچ
وجه بنظر دقت نمیگیرد ، اما با وجود آنهم تبلیغات واهی و غلطی را که قونت
( لانسدورف ) در نوطة خود بدولت ها تبلیغ نموده جرح وتصحیح کردن
ازجمله وظایف مهمة حکومت ژاپان شمرده میشود . زیرا اگر آن اعلانات
و بیانات واهی و غلط اور اتكذیب و تصحیح نکنیم بر فکرها و ذهنهای حکومتهای
بیطرف بهمین صورت غلط و دروغ نقش گردیده سبب بعضی ملاحظات
و استدلالات بیلزوم دربارة ژاپونیا میشود. بنابرین حکومت میکا دو اولا
یگان یگان فقرات پنج تهمتی که در نوطة روس بر و وارد شده عیناً بیان میکند، و بعد
ازان هريك ازانها رارد وتكذيب مينمايد:
«۱» -- حکومت ژاپان پیش از آنکه اعلان حرب بکند به کوریه که اعلان
بیطرفی کرده بود عسکر بیرون برآورده است .
«۲» - در تاریخ ۸ فبروری -- یعنی سه روز پیش از اعلان حرب
ژاپان ها بر دو سفینه جنگشی روس که در بندرگاه بیطرف ( شه.ولپو) لنگر
انداز بود هجوم ، و تعرض نموده است . بسببی که از انقطاع مناسبات ومذا
کرات خبر دار نبودند افسران ونفری های این دوسفینه حیران ماندند که این
چیست ؟ وموجب این بیخبری آنها نیز ازین بودکه حکومت ژاپان از گرفتن
جواب آخرین ما که بواسطة تلگراف های (دانيمرك ) به او تبلیغ شده بود
روگردان شده خود بخود اعلان حرب کرده ، وراههای تلگراف کوریارا نیز
صحیفه ۲۷۸ محاربه روس و جاپان جلد اول
خراب کرده است .
« ۳ » — حکومت ژاپونیا بعضی کشتی های تجارتی روس را که در بندر گاههای بیطرف کوریا بودند بر خلاف قوانین بین الملل ضبط کرده اند .
« ٤ » -- حکومت ژاپان بواسطهٔ سفیر ، خود که در ( سه ئول ) مقیمست به سفیر مافهمانید که کوریا در زیر اداره ژاپان خواهد در آمد .
« ۵ » — حکومت ژاپان بواسطهٔ سفیر فرانس مقیم ( سه ئول ) بسفیر مادر انجا اوامر لازمه عطا نمود که با همه ارکان سفارت و همراهان خود از کوریا بیرون بر اید .
« این است پنج فقره تهمت نامهٔ روسیه که ذکر شد . حکومت ژاپان هريك ازینفقرات را فقره بفقره جواب میدهد .
« ۱ » — ژاپان این را اعتراف میکند که پیش از اعلان حرب به کوریا عسکر بیرون بر آورده است . ولیکن در انوقت بالفعل حال حرب مشتعل و جاری بود . یکی از اسبابی که موجب حرب و جدال شده بود عبارت از دایم کردن استقلالیت ، و تمامیت ملکیت کوریا بود . لهذا در مملکتی که برای منافع او جنگ میشود ، و آن مملکت در زیر تهدید و تهلکهٔ دشمن باشد سوق کردن و بر او ردن قطعات عسكريه يك تدبير مشروعی بود . حالا آنکه درینباب موافقت و رضای امپراطور ( کوریا ) را حاصل کرده بعد از ان سوقیات عسکریه اجرا شده بود .
« حکومت ژاپان تدقیق و محاکمهٔ اینمسئله را بنظر صلح و عدالت صلح پرستان و عدالت جویان عالم حواله میکند که آیا در مابین عسکر برآوردن ژاپان در کوریا بنا بر مصلحت احوال حاضره باسوق کردن و فرستادن عسکر به مانچوری که حکومت روسیه بخلاف رضای حکومت چین و در اثنای دوام کردن مذاکرات صلحیّه اجرا نموده است چقدر فرق عظیم موجوده میباشد؟ »
صحيفه ۲۷۹ محاربهٔ روس و ژاپان جلد اول
« ۲ » — حکومت ژاپان احکام فقرهٔ دوم روس را رد و تکذیب میکند ؛
حکومت ژاپان نه در خصوص گرفتن جواب او ممانعت کرده و نه بخطهای تلگراف
حکومت کوریا ضرر و زیان رسانیده است . حکومت روسیه از دو چار هجوم شدن
دو کشتی حربی خود بیان میکند ، حالا نبکه از موجود بودن حرب در انوقت
نیز سخن میبایست براند : حکومت کوریا برای عسکر برآوردن به ( شه مولپو )
رضا و موافقت نموده بود ازان رو این بندرگاه برای محاربین از بی طرفی بیرون
برآمده است ! »
« ۳ » حکومت ژاپان برای دیدن و فیصله کردن مسئله های ضبط شدن
کشتی های سوداگری يك محکمهٔ ( غنائم بحریه ) تاسیس و بنا کرده بود بنابرین
فیصلهٔ دعوای کشتیهای روس به این محکمه راجع وعائد است .
« ٤ » — حکومت ژاپان مضمون ومحتویات این فقرهٔ چهارم روس را
نیز رد و تکذیب میکند و بی اصل واساس بودن آنرا اعلان مینماید .
« ٥ » — حکومت ژاپان اسباب شکایتی که در زیر این نمبر فقره نوشته
شده است نیز سراسر رد میکند ؛ چرا که نه خود او و نه بواسطهٔ دیگری
در خصوص برآمدن سفیر روسیه از کوریا هیچگاه امر نداده است . در تاریخ
( ۱۰ ) فبروری سفیر فرانسه بنزد سفیر ژاپان آمده گفت که : سفیر روس
آرزوی برآمدن را دارد .
« بعد ازان همین سخن خود را بنوشته نیز بیان کرده فکر سفیر ژاپان
را درین باب پرسیده است .
« سفیر ژاپان نیز گفته که اگر سفیر روس آرزوی آن را دارد که بصورت
دوستانه از کوریا برآید از طرف عساکر ژاپان محافظه و نگهبانی خواهد شد .
سفیر روس در ( ۱۲ ) فبروری حرکت کرده تابه ( شه مولپو ) از طرف يك
مقدار عساکر ژاپان محافظه شده است . قونسلوس — یعنی شهبندر روسیه
صحيفه ۲۸۰ محاربه روس و جاپان جلد اول
که در (فوزان) بود تابه (۲۸) فبروری در محل مأموریت خود مانده بود؛
و چون آرزوی رفتن را نمود از طرف قونسلوس ژاپان معاونت و مددگاری
لازمه بآورسانیده شده است . و تابه (شانغای) هر گونه معاملات نازکانه به او
نشان داده شده است .
صحيفه ۲۸۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
نسبت قوت، واقتدار ژاپان و روس
پیش از ظهور محاربه بسیار کسان میگفتند که : مانند ژاپان يك دولت کوچکی بر دولتی مانند روسیه که از روی مساحۀ جغرافی جسیمترین دولت های دنیاست هجوم بردن و جنگ کردن حقيقتاً يك جرأت عظیم ، و بی تدبیریتی بزرگی شمرده میشود . بلی ! میگفتند که : نسبت مابین ایند و حکومت نسبت ( ۱ : به ۳ ) میباشد .
حالا نکه این نسبت يك فكر صحیح و درستی نیست . چونکه اولاً ؛ ژا پان از يك ملت يكرنگ ويك نسق تشکیل یافته است ؛ حال آنکه روسیه زیاده از ( ۳۰ ) عدد ملل مختلفه مرکب شده میبا شد. ثانياً ؛ هر فرد ژاپانی بنام حکمدار و مملکت خود جنگ وجدال و حرب و قتال میکنند ، و به آن صورت بمردن حاضر و آماده میباشند .
در روسیه چنین نیست . چرا که در روسیه بسیار اقوام وملل موجود است . از جمله (۳) مليون (فنلاندیا ) یی موجود است که برای منافع خصوصيۀ خود شان از صرف نمودن سعی و کوشش يكديقه خالی نیستند ! آیا این سه ملیون اهالی در اثنای حرب فدایی و از چسان جنگاوری خواهند کرد ؟
در روسیه ( ۱۲ ) ملیون ( پولونيا ) یی موجود است که حال اینها ، و ( بوئر ) ها یکسان ؛ و چنانچه آنها با انگلیسان است پولونیا ئیها نیز با روسها همچنان است . ـ يعنى هر انقدر محبتی که ( بوئر ) ها با انگلیسها دارند اینها نیز همانقدر محبت بروسها میپرورانند . پولونيا ئیان را به برداشتن سلاح مجبور
صحیفه ۲۸۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
کردن ممکنست . اما اين يك هيچ باور کردنی نیست که در زير بیرق روس خندان خندان جنگ و حرب کنند !
بنابرين در هر صد نفر روس بیست نفوس موجود است که اینها را داخل حساب نباید کرد حتی گفته میشود كه يك قسمی ازين بیست نفوس هم بجهت ژاپان مایل دیده میشود .
درين يك هيچ شبهه نيست كه ممالك روسیه از ممالك آمریکای شمالی سه بار بزرگتر است ، لاکن درین حرب این وسعت عظیمه برای روسیه فائده ئی بلکه مضرت بخشیده است . ممالک امپراطوری روس هشت یکی آن با جنگلهای کثیف مستور است ؛ در چهار یکی ، آن زمین های قطبی شمالی که مسکن خرسهای سفید و گوزنهای درخت شاخ میباشد، وجود است . در حقیقت حال اگر اقسامیکه موافق سکونت و توطنت از ممالک روسیه جمع شود در انوقت از دیگر مملکتهای اوروپا بزرگی ممالك روسيه خیلی کم چیزی میماند .
ملل متمدنه تا بوقت ظهور جنگ ، ژاپانرا بهمان نظر قدیم پنجاه سال پیش ازین میدیدند . در نظر اینها ژاپان ماننديك میدان بازیچه اطفال يايك گلستان لطیف پر از هاری دیده میشد. و چنان گمان میشد که زنده گانی ژاپونها به بعضی ذوقهای ساده وبسیط ، وتلذذات طفلانه بسر می آید .
حالا ئیکه مانند ژاپونیا که برای تعقیب و پیروی کردن مقصدی که در پیش گرفته است بايندرجه صبرومتانت، و سعی وفعالیت هیچ يك دولتی اظهار نتوانسته است. کسانیکه احوال عالم را بنظر تدقیق و تحقیق مطالعه کرده اند این حقیقت به آنها آشکار و پدیدار گردید است . آن مردمان باريك بين ديده بودند كه در زیرهای دل ژاپانیان بعضی فضیلتهای عجيبى موجود است. مانند مردانگی و دلاوری؛ شدت امید و آرزو ، رسائی فکر و گمان ، این اوصاف جمیله خود را باحمیت وغیرت وطنیه و ملیه که در هر لحظه فدا کردن نفس خود را دران راه حاضر و
صحیفه ۲۸۳ محاربه روس و ژاپان جلد اول
آماده میباشند جمع و گرد آورده اند .
اینچنین کاهنهای بسیاری بودند که بشارت بزرگی وسطوت فوق العاده
ژاپانراداده بودند، وگفته بودندکه ژاپان البته یکی از دول معظمه عالم خواهدشد:
بنابرین اين يك عديم الامكان نی؛ بلكه ممكن الحصول بودكه يكوقتى با دولت روس
محارب ، ومقابل شود !
اما اگر از جهت کثرت نفوس نسبت آنها بنظر تحقیق وتدقیق آورده شود
در انوقت نتیجه سراسر بعکس میافتد . چونکه اولا اگر از جهت مساحه سطحيه
نسبت وقیاس كنيم نسبت بسیار بعیدی میگیرد . اراضی ژاپان « ۱۴۷،۰۰۰ »
میل مربعست ؛ ومساحه سطحیه روسیه « ۸،۶۶۶،۰۰۰ » کیلومتر مربع
میباشد . ثانيا مقدار نفوس روسیه « ۱۴۰،۰۰۰،۰۰۰ » ؛ و مقدار نفوس
ژاپان « ۴۴،۰۰۰،۰۰۰ » است . در روسیه بر هر کیلو متر مربع « ۱۵ »نفوس،
ودر ژاپان بر هر کیلومتر مربع « ۲۹۶ » نفر میرسد .
مصارف سالیانه روسیه « ۲،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ »؛ و از ژاپان « ۱۳۵،۰۰۰،۰۰۰ »
طلای پوند انگليسيست . مصرف سالیانه تجهیزات عسکری روس ،
« ۱۵۰،۰۰۰،۰۰۰ »؛ وازژاپون « ۱۹،۰۰۰،۰۰۰ » پوند انگلیسی میباشد.
در وقت حضر قوت مسلحه - یعنی قوت لشکرئی روسیه عبارت از « ۱،۴۰۰،۰۰۰ »،
و از ژاپان « ۱۷۵،۰۰۰ » نفراست .
در وقت سفر قوه حربیه روس (۴،۰۰۰،۰۰۰) ؛ و از ژاپان (۶۷۵،۰۰۰)
است که به انحساب تنها قوه عسکریه وقت حضر روسیه از قوه حربیه وقت سفر
ژاپان ( ۳۲۵،۰۰۰ ) نفر زیاده گی و افزونی بهم میرساند !
این رقمهای هندسه که در حساب بعضی نسبتهای روس و ژاپان نگاشتیم اگر
بمقیقت نظر شو دبیکدرجه بسیار بلند، و بی نسبتیئی شایان حیرتی دیده میشود !
این رقمها اگرچه فرق عظیم قوتهای نسبت شآنرانشان میدهد امار ماهیت مسئله را
صحیفه ٢٨٤ محاربه روس و جاپان جلد اول
بتمامها ایضاح نمیتواند . بلی ! این رقمها بسیار راست ست . ارباب علم ایستاتستیک
در بخصوص فرق و مباینت عظیمی را که مذکور گردید از روی حساب ثابت
گردانیده اند ولی باز هم بفهمانیدن حقیقت فرق و مباینت نسبت این دوقوم
محارب قادر نیست .
این است که اصل مقصد مادر نجاد کر و بیان کردن بعضی اوصاف و مزیتهای
برگزیدهٔ ژاپانیا نست که بسبب آن اوصاف با وجودی که در قوت نسبت نظر
بفن ایستاتستيك اینقدر کم بود باز هم در حرب اول خود را با دشمن پر قوت
خود برابر کرده توانستند !
اولا ، در نزد ژاپانیان محبت پادشاه ، ومملکت اساس مذهب ، و بنای
بقا و حیات شان شمرده میشود . مهمترین احترامات مراسم دینیهٔ شان
ذبح کردن قربانیهاست بخوشنودی ارواح کسانیکه در راه بادشاه ومملکت فدای
نفس کرده باشند . در بخر اسم و دیگر حسیات دلیرانه همهٔ افراد ملت ژاپان
یکدل ویکوجود هستند . هیچ يك ژاپنی در مابین موت و وطن پروری
متردد نیست .
نتیجه های خوبی که ازین فکر ومسلك حاصل میشود خیلی مهمست
چونکه همهٔ افسران وافراد لشکری اساس دین وحیات خودفدا کردن جانرا
در راه وطن و پادشاه خود میدانند ازان رو عدم محبت، نقصان صداقت،
خوف وبیدلی در عسکر ژاپان یکقلم دیده نمیشود . قوم ژاپان همه کی مانند
يك فرد واحد است. اینست که به این سببها قوم ژاپان بر روس ها غالب شده اند .
ژاپانیها بسبب این طرز حیات و معیشت گروه یاغی وباغی را مالك نیستند .
ارباب جرم و شقاوت نیز خیلی کم دیده میشود . لهذا ژاپانیان در محاربهٔ که
میکنند به تمام قوت خود کوشش ورزیده همهٔ اهالی برای محافظهٔ حدود مملکت
و بلندی شان و شرف پادشاه ومليت به فدا کردن جان شتابان میشود .
صحیفه ٢٨٥ محاربه روس و ژاپان جلد اول
یکی از دانشمندان که در احوال ملیه و عمومیه ژاپان خیلی تدقیق و تحقیق بکار برده در یکی از تألیفات خود چنین مینویسد :
«هنگامیکه جنرال (مولتکه) جرمنی تلگراف کشید که : اردو حاضر است همه المانها - یعنی جرمنها آن چنان يك سرعت و تعجیلی بکار بردند که شایان حیرت بود ! حالا نکه ژاپانها در جمع آوردن قوت های متفرقه ، و پوشیده داشتن حرکات عسکریه ، و سوقیات و نقلیات چنان سرعت و تعجیل نشان دادند ، و کارهای لازمنی (سوق الجيشيه) را بچنان سهولت اجرا و استعمال کردند که همه عالم عسکری را انگشت برد هان حیرت ساختند ! ایندرجه مکملیت در هیچیکی از ملتهای اروپا دیده نشده است . بمجرد یکه قوتهای عسکریه احتیاط خواسته شدند به بسیار زودی همه آنقوت بزیر سلاح جمع آمدند. با وجود اینقدر سرعت و استعجال باز هم یکدکه از کیتس های عسکر کم و نقصان نبود بلکه از جزئی تا کلی لوازمات سفر حربیه شان مکمل و آماده بود . زانوهای ژاپانها خیلی درست و سالمست و رفتارشان بسیار چابکست . وقتیکه راه میروند گامهایشان خیلی سبك و از هم گشاده است . صبح خیلی وقت از خواب بر میخیزند ؛ هنگامیکه ژاپانی ها برای کار و بار خود بکوچه میبر ایند بلکه در انوقت هيچيك انکلیسی از خواب برنخواسته خواهد بود .
« ژاپانها چنانچه راه میروند همچنان حرب میکنند. در سفر حرب چین و ژاپان ( ژور ژ لینج ) حرکات ژاپان ها را تدقیق کرده . میگوید که : اینقدر چابکرونی ژاپانها شایان حیرتست ؛ چنان گمان میشد که هر حرکت دو بار اجرا میشود »
« اما اینسرعت و چابکی از سخت بنی و توانائی وجود شان نی ؛ بلکه يك حرکت اختیاریه ایست که محض از آرزو و غیرت فوق العاده شان پیش آمده است .
«بمجرد یکه حرب آغاز کند هر فرد ژاپانی يك مجسمه دهشت و شجاعت میشود! گامهای بی صبرانه شان از نغمات پر آهنگ (يك! دو! يك! دو!) متشکل بوده برای
صحيفه ٢٨٦ محاربة روس و جاپان جلد اول
خودرار سانیدن بهدف مقصد يك وجود انه اجراى تأثير وغيرت میکنند.
تکیه گاه یگانه غیرت که فضائل روحیه ژاپان ها را زیاده میگرداند
عبارت از خود نمائی ساختگنی نی، بلکه عبارت از يك محبت حقيقیه ایست
که به مملکت و پادشاه میپرورانند ! وقتيكه ژاپانها از يك طرفى تهديد و تعرض
بینند همانلحظه در تمام خاک ژاپان موجه های طوفان پرهیجان باشدت و
دهشت بظهور میآید ! تأثیر این طوفان تا مجاهای بسیار دور حیات قومیۀ آنها
میرسد . همۀ کوههای و برزن ها با نغمه های جنگ وجدال طنین انداز میشود.
از توانگران گرفته تا به فقیرتران مملکت جملگی به اعانه ها ـ یعنی چیده ها
برای مدد گارتی عسکری خودرا شريك ميسازند . حتى اطفال كوچك
مملکت نیز به اردو هدیه ها و تحفه ها میفرستنده .. آرزویشان بخدمت عسکری
در وقت حرب بدرجه ایست که اگر ازین خدمت محروم بمانند اکثر تلف
نفس میکنند ! در سفر حرب چین بسی نمونه های گوناگون اینگونه فداکاری ها
دیده شده است . بعضی اشخاصی که بسببی ناخوشی ، و یابی اقتداری ، از
شرف وسعادت فدا کردن جان در راه پادشاه ومملکت محروم بماند آنچنان
يك حیات رابارگران طاقت فرسایی شمرده خودرا خود هلاك ميكند.
از عناصر اساسیه کامیابیهای ژاپانها یکی نیز شدت ذکا، ووسعت
معلومات افراد عمومیه آنهاست . در هیچ مملکت دنيا تربيه وتحصيل بدرجۀ
ژاپان مکمل نیست .
تمام مالك ژاپان از مکاتبهای بسیار كوچك ابتدائى دهات وقریه ها گرفته
تا به دارالفنونهای بزرگ سراسر پروملو میباشد. درینجاها کسانیکه تحصیل ،
و توسيع معلومات کرده بیرون برامده اند تشبثات و اجراآت مخترعانه شان
برای ژاپان مدار فخر وشرف شمرده میشود . اینها ، بهمه چیز هائیکه
لازم ترقیات مدنيه باشد ما لك هستند . وغیر ازین برای اصلاح احوال
صحیفه ۲۸۷ محاربه روس و ژاپان جلد اول
مکتبها هيچيك آن و زمان از تدبير انديشي و سعي و كوشش وا نمي ايستند . و هيچ شبهه نيست كه بسبب اين اصول بسي ثمرهاي منفعت داري حاصل خواهند كرد .
« اگرچه ژاپان بقدر ثلث دشمن خود نفوس دارد باز هم در ژاپان هر سال بسيار كتابها نشر ميشود . و بسي اخبارها روزمره چاپ ميشود . همه اهالي در خواننده گي و نويسنده گي به انگليسها مشابهت دارند . مقدار همه شاگردان مكاتب ابتدائيه و عاليه بيشتر از «۵،۰۰۰،۰۰۰» است ! نظر بمجمع همه نفوس ژاپان اينمقدار يكا ذكر شد به نسبت نه يك ميباشد . حالا نكه در حكومت روسيه اينمقدار مذكور به نسبت سي و پنج يكي ميرسد ! مقدار خوانندگان و نويسندگان ۵ در «٤٤،۰۰۰،۰۰۰» نفوس ژاپان موجود است از خوانندگان و نويسندگانيکه در (١٤۰،۰۰۰،۰۰۰) نفوس روس ميباشند بيشتر است .
« بسبب معلوماتيكه عساكر بريه و بحريه ژاپان دارند بر دشمن خود بر تري و بلندي گرفتند . مقدار بسيار كمي از عساكر روسيه تحصيل و تربيه ديده اند . روسها امري كه از افسر خود ميگيرند بي آنكه فائده و حقيقت آنرا بدانند بنا بر تربيه عسكريه كه آموخته اند آنرا اجرا مينمايند . حالا نكه ژاپانها علي العموم ميدانند كه بچه چيز مكلف هستند ، و چه بايد بكنند ، و براي چه ميكنند ؟
« طوپچيان ژاپون در خصوص اجراي صنعت خود مهارتيكه دارند شايان حيرتست . عسکر بحريه در باب انداختن طورپيدو ، و سوق و اداره كردن مخربها هنر و لياقتي كه بكار برده اند به اثبات رسانيد كه اصول تربيه و تحصيلي كه حكومت ژاپان در پيش گرفته بر عموم افراد تا چه درجه تأثير عظيمي بخشيده است .
« اينست كه اين حال در مابين اين دو حكومت مساوات و برابری راني
صحیفه ۲۸۸ محاربه روس وژاپان جلد اول
بلکه تفوق ورجحانیت ژاپان را ظاهر وهویدا میسازد !
«نمونه های بسیار در خشنده این تربیه وتحصیل در خدمتهای طبیهٔ اردو ، ودسته کشتی های جنگی مشاهده شده است .
«ژورژ لینج» میگوید که : دریکی از خسته خانه های سیار میدان حرب ژاپان در آمدم . اینجا يك دایره كوچك صحیه بود . اما لوازم وتجهيزات آنرا بدرجهٔ مکمل یافتم که تا به ایندم ندیده بودم !
«ضيا ، نظافت ، کار گذاری از لوازم نخستین صحت است . در هر گوشهٔ آن خسته خانه این لوازم اساسیه بکمال در خشنده گی رونماست . یکوجب زمینی نیست که برای يك يك کاری بکار نیاید. یکدرهم ثقاقی نیست که زیاده و بی لزوم باشد !
«جراحان اردو خیلی اشخاص ماهری میباشند. در اینها بسیار اوصافیكه ژاپونها مالك آن هستند مانند نزاکت ، سرعت انتقال ، نفوذ نظر چستی وچالاکی دست بصورت بسیار مکملی موجود است .»
رئیس جمعیت طبیهٔ انگلستان جنرال «تایلور» از تحقیقاتی که در سفر حرب چین وژاپان اجرا کرده چنان را پورت داده که بسبب کامل بودن فن طب وجراحی همه مجروحین عسکر ژاپان صحت وعافیت یافته اند .
«امور ادارهٔ عسکریهٔ ژاپان - یعنی دفتر دخل و خرج لوازمان نیز خیلی خوب ومنتظمست . نقلیات و باربرداری اردو به بسیار آسانی اجرا میشود . حاضره آماده کردن لوازم سفریه اردوی ژاپن از اردو های دیگر حکومتها خیلی زودتر ممکن میشود. ماکولات ، ومشروبات اردو خیلی اعلا و نفیسست .
«دایرهٔ عسکریهٔ که مأمور خدمت انکشافست بهر طرف اقصای شرق جاسوس های بسیاری فرستاده است. درستی، وانتظام نقشه ها آنقدر مکملست
محاربه روس و ژاپان جلد اول
صفحه ۲۸۹
که انسان را حیرت میدهد. تلگراف های محاربه ژاپان ها از اروپائیان
خیلی مکملتر است .. مهندس ها ، و نقب کنها وظیفه های خود شاتر ابکمال مهارت
و چالاکی اجرا مینمایند. »
اینست فقراتی که از تالیف (هانری نورمان) نام مؤلفی که در احوال
ژاپان تدقیقات کامله بکار برده است نقل نمودیم. بحقیقت که برای اردوی ژاپان
همه لوازمات حربیه ، و جمیع اسباب جنگ موافق ترقیات مدنیه حاضره
تهیه و آماده شده است. بسیاری از دانشمندان که در احوال عسکریه ژاپان
تحقیقات بلیغه اجرا کرده اند عالی بودن ناموس وغیرت و مکمل بودن وجدان
و همت افسران عسکریه و بحریه ژاپان را تصدیق و اعتراف کرده اند. قناعت
فوق العاده عسکر ژاپان ، وخصلت برگزیده ناموس وصداقت افسران طالع
حرب ژاپانیانرا خیلی درخشان داشته است .
يك مؤلفی دیگری میگوید :
« این محاربه روس و ژاپان برای نشان دادن ثمره تعلیم و تربیه و ناموس
عسكرى يك درس عبرتی شده است . »
اداره کردن عسکر روس که به مما لك بعيده سوق وفرستاده میشوند
سراسر کسب صعوبت و دشواری میکند .
آثار ضعف و سستی که از « ۲۰۰ » سال به اینطرف در محارباتی که روسیه اجرا
کرده است دیده شده ، يك قسمی ازین سستی از کم بودن شجاعت و قوه مفکره
ويك قسمی از نقصان غیرت ملیه روسها پیش آمده است.
در ابتدای ظهور اینحرب از سوق و اداره عسکر و دسته کشتیهای جنگی
صحیفه ۲۹۰ محاربه روس و جاپان جلد اول
روس معلوم میگردید که در میان مامورین و افسران عسکریه روس ضبط و ربط
مکمل عسکری موجود نیست .
جاپانیان به نوشیدن شراب و مسکرات هیچ میل و انهماک ندارند . حالا آنکه
روسها امروزه روز مانند صد سال پیشینه انگلیسها به نوشیدن مسکرات
و بدمستی مبتلا میباشند - جاپانیها دیگر هر گونه خطا و نقصانی که داشته باشند
خواهند داشت اما هیچگاه هیچکس یک جاپانی را سرخوش و بدمست ندیده
است. حالا آنکه بقدر (۵۰) نفر افراد بحریه یکی از کشتیهای سلطنتای روس
را خود مؤلف در کوچه های شهر ( قوپنهانغ ) از بدمستی بیهوش بر زمین
افتاده دیده است .
دولت روس درینمحاربه بجز حاضراتی پولیتیکئی دیپلوماسی دگر هیچ
حاضراتی جنگ را ندیده بود. وقتیکه بندر گاه ( پورآرتور ) و ( ولادیوستاک )
و خط راه آهن سیبریا را جاپانیها بریدند آنوقت نقصانهای تشکیلات روس
بتمامها ظاهر و هویدا گردید که در جلد مخصوص این کتاب مفصل بیان
خواهد شد .
در انوقت قوه عسکریه و اجرائیه از مرکز دور شده میرفتند . ارزاق و
مهمات آنها نیز کم شده میرفت ! مقصد ما از درج اینمسائل اینست که پیش از وقوع
چنگ حال بچه مرکز بوده است . و اینرا از خود نمیگوئیم بلکه از روی اوراق
حوادث سیاسیه و یومیه بیان میکنیم . این بحث را بایکچند سطری که از جریده
یعنی — اخبار ( کانادا ) نقل میکنیم به انجام میرسانیم :
« فکر قدیمی که از بهر مغلوب شدن یک دسته کشتیهای جنگئی که بقطع
صحیفه ۲۹۱ محاربه روس و ژاپان جلد اول
وسیر ابحار بعیده مجبور شود پرورانیده میشد به اینمحاربه روس و ژاپان - واس محو وزایل خواهد شد. کسانیکه حوادث سوقیات عسکری - یعنی لشکر کشئی انگلیسهارا بسوی افریقای جنوبی بخوبی مطالعه کرده اند بدو نتیجه مهمه دسترس یافته اند. یکی آنکه اولا انگلیسها برای مسافه که لااقل دو هفته راه بود سوقیات عسکریه خودرا به بسیار سرعت اجرا کردند. دوم آنکه برای محافظه راه آهن خود که از ممالک دشمن میگذشت عسکر بسیاری مقرر کردند .
«کیچنر» سه قسم اردوی خودرا برای محافظه خط راه آهن مقرر داشته و تنها با يك قسم آن با دشمن محاربه کرده است. خطهای راه آهن را محافظه کردن نقلیات و سوقیات عسکریه را در زیر امنیت و محافظه گرفتنست. در بحر نقلیات عسکریه را بسهولت و امنیت اجرا کردن، موقوفست برینکه در بحر حاکمیت بدست آورده شود ، وکشتیهای نقلیه خود را از تعرضات دشمن نگهدارد .
«قوه بحریه که در (پور آرتور) بود بعد از انکه بندرگاه سراسر از طرف دشمن در زیر محاصره گرفته شود مجبور میگردد برینکه ماکولات ، ولوازمات خود شانرا از راه خشک بدست آرد. بنابرین چیزیکه از همه زیاده تر شایان دقت واهمیت است امر محافظه خط راه آهن «۱۸۰۰» میل مانچوری میباشد .
«حکومت چین، مالك يك اردوی مکملیست که عبارت از «۳۰۰۰۰۰» نفر است، وافسران آنهم همگی ژاپانیست. این قوت در جناح اردوی روسیه میباشد . ژاپان همه لوازمات سفریه را به اینها میرساند. این عسکر بهر گونه زحمتها و مشقتها متحملست . پس هر گاه چین نیز با ژاپان دست يك كند در ان وقت تنها برای خط مانچوری لااقل
صحيفه ۲۹۲ محاربه روس و ژاپان جلد اول
«...۷۵۰» يك قوه عسکريه لازم میآيد .
کسانيکه باحوال قلبیه عساکر ژاپان، و
سرعت حرکتشان در جنگ وقوف
و آگاهی دارند میدانند که تاژاپان
« ...٥٠ » نفر يك اردویی به شبه
جزیره «لیااوتونغ» بیرون برا
رد، روسیه نیم اینقوترا
سوق کرده نخواهد
توانست . »
انتهای جلد اول
محمود طرزى
صحيفه ۲۹۳ فهرست مندرجات جلد اول
فهرست
— مندرجات جلد اول تاریخ محاربه روس و ژاپان —
صحیفه
یکدوسخن در باب طبع کتاب ٤
عرض مقصد مترجم ۸
مدخل — اجمال اسباب جنگ ۱۱
(ژاپونیا)
از صحیفه ۲۷ — تا به صحیفه — ٤٠
احوال جغرافيه — عناصر اساسيه ژاپانها — احوال تاریخیه
(احوال استاتستيقيه)
از صحیفه ٤١ — تا به صحیفه — ٥٥
معارف عمومیه — تدریسات ابتدائیه — بیاننامه امپراطوری —
تدریسات اعداديه — تدريسات عاليه — زراعت — تجارت — صنایع —
معادن — بودجه — یعنی میزان دخل و خرج — تجارت بحريه ، وسفاین
نقلیه — وظیفه های کشتیهای نقلیه در اثنای حرب — شمند و فرها —
یعنی راههای آهن بنام دیگر ریل
صحیفه ٢٩٤ فهرست مندرجات جلد اول
(زنده گانئی ژاپان)
از صحیفه ٥٦ - تا به صحیفه - ٧٢
ادبیات - صنایع نفیسه - اخلاق و عادات - مساکن و مفروشات -
ملبوسات - مأکولات - زنده گانئی داخلی - ادیان
(قوهٔ حربیهٔ ژاپونیا)
از صحیفه ٧٣ - تا به صحیفه - ١١٢
اردوهای عسکری، کشتیهای بحری - اردوی عسکرئی ژاپون -
خدمت عسکریه - مکاتب عسکریه، و افسران - قوهٔ حضریهٔ پیاده -
رساله - طوپچی - طوپچئی قلعه - طوپچئی محاصره - استحکام -
نقلیه - در وقت حاضرئی سفر جنگ - ملبوسات، تجهیزات، تسلیحات
عسکری - دار الصناعه ها - یعنی کارخانه های عسکری - حیوانات -
امر و افسری - اوصاف عساکر و افسران ژاپان - تربیهٔ عسکریه -
خوراک مقرری روزانهٔ ژاپانها - تقسیمات وقت حضر اردوی ژاپان -
تقسیمات وقت سفر جنگ اردوی ژاپان - جمع آوری و بر اوردن بخشک -
دوننما - یعنی دسته های کشتئی ژاپان - اسلحه و تجهیزات کشتیها -
تقسیمات وقت حضر کشتیها - خدمت عسکریهٔ بحریه - حالت سفر حرب
کشتیها - اوصاف عسکر یهٔ بحریه.
(روسیه)
احوال جغرافیه و تاریخیه
از صحیفه ١١٣ - تا به صحیفه - ١٥٠
سبریا - احوال تاریخیهٔ سبریا - خط بزرگ راه آهن سبریا ولتگرگاه
اداره سراج الاخبار افغانیه