Afghanistan Digital Library
adl0106
http://hdl.handle.net/2333.1/fttdz0f6
This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.
All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu
(١)
بسم الله الرحمن الرحيم
(سواد معاهده دولتین علیتین افغانستان و ترکیه)
دولتین علیتین ترکیه و افغانستان بقناعت ایمانی خود
شان بروابط صمیمیه قلبیه همدیگر مربوط و بیک امل و مقصد مقدس
متحسس اند به تملک منافع عالیه مشترکه معنوی و مادی دولتین
مشار الیها بنا برین مطلب که سعادت و فلاکت یکی سعادت و فلاکت
دیگری شمرده شده، به این احوال موجوده که آغاز دور تیقظ و انتباه
و استخلاص عالم شرق دیده میشود بکمال امتنان و شکران دیده حکم
نمودند که مانند ازمنه ماضیه، بی ارتباطی و منفرد ماندن شان ممکن
نیست و ترتب وظایف تاریخیه ضروریه که بهر دو طرف لازم آمده
(۲)
ضروریست. این هر دو دولتین شناختین که طبیعتاً می بینند که مانند
اعضای یک وجود برنج و آزار یافتن یکی دیگری متأثر و متأذی
میشود قرار داده اند که این وحدت معنویه و اتفاق طبیعی را که از مدتها
مدید بین شان جایگیر است نقل کنند بساحهٔ سیاسیه و آنرا بجهت
اتفاق مادی و رسمی تبدیل دهند و تیمناً موافقت نموده اند بعقد
معاهدهٔ با همی که مقدمت الخیر است بنام سعادت مستقبل عموم شرق
و برای این مقصد از طرف حکومت مجلس کلان ملّی ترکیه
یوسف کمال بیک ناظر امور اقتصادیه و دوکتور رضا نور بیک
ناظر معارف از اعضای حکومت مشارالیها، و از طرف
افغانستان جنرال محمد ولیخان سفیر فوق العادهٔ مرخص نمایند تعیین
شدند.
مرخصین مشارالیهم بعد از نشان دادن صلاحیتنامهٔ خودشان
و تصدیق کردن بر صحت آنها مواد ذیل را قبول کردند:-
مادهٔ اول: دولت علیهٔ ترکیه که الی ماشاء الله باستقلال
زنده گانی بسر میکند و به افغانستان بروابط صمیمیهٔ وجدانیه مربوط شده است
(۳)
فرض خود میدانند که دولتِ علیّهٔ افغانیّه را مستقل بشناسد.
مادهٔ دوّم: دولتین عالیتین عاقدین آزادی و حرّیت
کامله و تملّک حق استقلال همه ملل شرق را بهر اصول و طرزیکه برای
اداره و ترتیب حکومت خودها آرزو کنند قبول میکند و استقلال
دولتین بخارا و خیوه را تصدیق مینمایند.
مادهٔ سوّم: دولت علیهٔ افغانستان دولت علیهٔ ترکیه را
که از زمانهای قدیم خدمات برگزیده و رهبری برای عالم اسلام
کرده و عَلَم خلافت را بدست گرفته دولتِ مقتدا بها تصدیق
میکند.
مادهٔ چهارم: هر کدام از حکومتهای خارجی که
بخواهند در شرق سیاست استیلا و استثمار جویانه تعقیب نماید
و یک تجاوزی بر یکی ازین هر دو دولت بوقوع بیاید طرفین
عاقدین این تجاوز را عین تجاوز برخود شمرده بوسایط ممکنه در
چارهٔ آن خواهند کوشید.
مادهٔ پنجم: طرفین عاقدین قبول میکنند با دولتی که
(٤)
یا یکی از طرفین در حالت اختلاف باشد تشبث مینمایند برای
عقد مقاوله و یا معاهده دولتیه که موافق باشد بمنافع دولت
سوم مذکور و یا مضر باشد بمنافع یکی از دولتین معاقدین وتعهد
مینمایند که اگر یکی از طرفین بخواهد که یک معاهده با دول دیگر عقدکند
پیشتر بدولت معاهد خود معلومات میدهد .
مادۀ ششم : طرفین عاقدین برای تنظیم معاملات تجارتی
ومناسبات اقتصادیه واجنتها وشهبندرهای سیاسی
مقاوله نامه های علحده مینویسند و از اکنون بمرکزهای جانبین سفیر
میفرستند .
مادۀ هفتم : طرفین عاقدین در بین خودها پسته های
خصوصی و منتظم احداث میکنند و یک آن اولتر متقابلاً یکی دیگری را
از وضعیت سیاسیۀ خود و از معارف و از تجارت و از احوال
و وضعیت های دیگر و از هر نوع احتیاجات و آرزوهای خود
خبر میدهند .
مادۀ هشتم : حکومت ترکیه برای افغانستان بطور
(۵)
اعانت فنية و علمیه تعهد میکند که هیئتی از معلمین ملکی و افسران عسکری
بفرستد این هیئت معلمین و افسران کم از کم پنج سال صرف مساعی
میکند بعد از اختتام این مدت مقرره اگر افغانستان خواهش نماید
میتواند از دولت علیه ترکیه دیگر یک هیئت صاحبه منصبان عسکری
ترکی را طلب نماید و حکومت علیه ترکیه فرستادن آن را تعهد
میکند.
ماده نهم : این معاهده نامه بسیار بزودی بمرکز های
جانبین تصدیق میشود و از ان زمان اعتباراً مرعی الاحکام میشود.
ماده دهم : این معاهده نامه دو نسخه نوشته شده
در ماسکو تنظیم و ترتیب یافته از مرخصین طرفین دستخط شد.
این معاهده بتاریخ ۱۱ حوت ۱۲۹۹ هجری شمسی تحریر شد.
محمد ولی سفیر فوق العاده . یوسف کمال .
دوقتور رضا نوربیک .
سواد مکتوب ع ، ج ، فخر الدین پاشا
سفیر فوق العاده مرخص حکومت ملی ترکیه مقیم کابل
(۶)
سواد مکتوب سفارت علیہء ترکیہ
جناب عالیقدر جلالتمآب محترم محمد ولیخان وزیر خارجیهء
دولت علیہء مستقلهء افغانستان دام مجده العالی .
نسبت بمعاهدهء که بتاریخ (۱) مارت سنه ۱۳۳۷ و ۱۱ حوت سنه ۱۲۹۹ بین
ترکیه و افغانستان عقد شده نظر بمادهء سوم و چهارم و پنجم توضیحات
ذیل را مینویسم :-
در مادهء سوم فقرهء « دولت مقتدابها » بآن حقوق تعلق دارد که
خلافت عظمای اسلامیه شرعاً دارای آن حقوق است این فقره
حائز آن ماهیت نیست که استقلال تام افغانستان را که در مادهء
اوّل این معاهده نامه تصدیق کرده شده است اخلال بکند. برآی
رفع سوء تفهمات در جای فقرهء « دولت مقتدابها » استعمال
فقرهء مقام خلافت عظمای اسلامیه میشناسد که آرزو کرده میشود
تفسیر فقرهء « دولت مقتدابها » قبول میکنیم .
مادهء چهارم باین تعلق دارد : دولتی که در شرق سیاست استیلا
(۷)
و استشمار جویانه تعقیب نماید اگر بر یکی از دولتین معاهدین تجاوز
بکند.
مادۀ پنجم در باب «این است» که طرفین معاهدین قبول میکند که با دولتی
که با یکی از طرفین معاهدین در حالت اختلاف باشد تشبث نمینمایند
برای عقد مقاوله و یا معاهدۀ دولیۀ که موافق باشد بمنافع
دولت مذکور و یا مضر باشد بمنافع یکی از دولتین عاقدین
و تعهد مینمایند که اگر یکی از طرفین بخواهد که یک معاهده با
دول دیگر عقد کند پیشتر بدولت معاهد خود معلومات میدهد
«درینجا حالت اختلاف حالت حرب است».
نسبت بماده پنجم طرفین معاهدین این را قبول کرده اند که معاهدات
و مقاولاتیکه با دولت سوم عقد کنند قبل از اینکه واسطۀ مخابرات
بمسارعت تأمین شود صورت مرتبه آنرا بسفرآ مرکزی همدیگر و پس از
تأمین تسریعیه مخابرات بحکومتهای مرکزی طرفین اطلاع میدهند.
تحریراً ایضاً خاخوق احترامات فایقه ام را تقدیم مینمایم ۱۹ تشرین اول ۱۳۰۱ ۲۶ میزان ۱۳۰۱
مطابق اصل است. محل امضاء
فخر الدین فریق سفیر فوق العادۀ مرخص ترکیۀ
محمد حقو معاون مدیریت دول اسلامی