# Niẓāmnāmah-ʼi Āz̲ūqah ‏نظامنامۀ ٱذوقه‏ # adl0096 # Kabul], Maṭbaʻah-ʼi Ḥurūfī-i Riyāsat-i Shirkat-i Rafīq, 1305 [1927] ‏[Kabul] :‏‏مطبعۀ حروفى رياست شرکت رفيق،‏, . ‏١٣٠٥. Abstract: Law concerning food provisions. # Transcribed by gemini-3.1-pro-preview, 2026-08-09. # Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. # Text: CC0. Images: New York University Libraries, public domain. --- page 1 --- نظامنامه [ILL] --- page 2 --- نظامنامۀ آذوقه در مطبعۀ حروفی ریاست شرکت رفیق طبع گردید ۲۲ جدی ـ سنه ۱۳۰۵ تعداد طبع ثانی ـ ۸۰۰ جلد فی جلد ١٤ پول --- page 3 --- [BLANK PAGE] --- page 4 --- (۱) بسم الله الرحمن الرحيم نظامنامه آذوقه اول - اصول کلیه ۱ : - همه ساله وقتاً تدارك مخارج يكساله عسكري و مصارف مال مواشی و سایر مصارف دولت ، امثال گندم ، جو جواری ، شالی ، کاه وغيره و تهیه مقدار مقرره گدام احتیاطی بذريعه وزارت مالیه و حربیه میشود . الف : - در اول سال سر جمع مخارج عسکر یرا مفصلاً از وزارت حربیه به وزارت مالیه میسپارند و همچنان مصارف يكساله مسال مواشی و ساير مصارفات شعبات ملكی دولت را در وزارت مالیه تعیین مینمایند . ب :- آنچه بطور احتیاطی لازم باشد بذریعه وزارت مالیه از حضور اقدس همایونی استیذان حاصل کرده میشود . --- page 5 --- ( ٢ ) ج : در وزارت مالیه سرجمع یکساله مصارف عسکری و شعبات ملکی و مقدار لازمه گدام احتیاطی را بعد از وضع اجناس موجوده و حاصلات سایره در بودجه سالانه بطور خریداری تعیین میکند. د : خریداری ارزاق مصارف عسکری در مرکز بذریعه وزارت حربیه و در ایالات بتوسط قوماندانهای عسکری و از مصارف ملکی در مرکز بواسطه وزارت مالیه و به ایالات بذریعه نائب الحکومه ها و حکام اعلی میشود. دوم - اصول خریداری ۲ : دولت هرسال ارزاقی را که خریدار باشد قبل از وقت زرع آن اعلان می کند تا باعث تشویق زارعین وافزونی زراعت گردد. ۳ : در حین رسیدن فصل بکابل از طرف انجمن انتخاب وزارت مالیه و وزارت حربیه و در ایالات از طرف مجلس مشوره نائب الحکومه گی ها و حکومتی های اعلی و قوماندانهای عسکری مقدار وانواع اجناس با تعیین قیمت آن و مواضع خرید اعلان میشود که این قدر اجناس در مواقع معینه بذریعه فلان اشخاص متصبین به این قدر گران تر از نرخ مروج بوجه نقد خریداری میشود. ٤ : تعیین نرخ ارزاق بمواضعیکه مندوی باشد به نسبت مندوی ودیگر محالات و علاقه جات به تناسب نرخ همان محل و علاقه چیزی گران تر از نرخ مروج در مرکز بموجب امضای انجمن انتخاب وزارت حربیه و وزارت --- page 6 --- ( ۴ ) مالیه در ایالات نائب الحکومه گی وحکومتی اعلی بتصدیق مجالس مشوره وقوماندانهای عسکری هما نجا میشود ٥ : — تزیید وتنقیص نرخ در مرکز بواسطۀ وزارت مالیه وحربیه ودر ایالاتیکه تلیفون باشد بموجب عرض حکام و قوماندانهای عسکری که بذریعۀ تیلیفون به وزارت مالیه ویاحربیه اطلاع برسد بعد استیذان حضور ودر مواضعیکه تیلیفون نباشد به اجازۀ نائب الحکومه ها وحکام اعلی میشود . ٦ : — هیئت مبایعه که از سه نفر الی پنج نفر اشخاص بادیانت تشکیل می یابند از وزارت مالیه ویا وزارت حربیه به تصویب انجمن انتخاب ومنظوری وزرای شان ودر ایالات به انتخاب مجلس مشورۀ نائب الحکومه گی ها وحکومتی های اعلی وقوماندانهای عسکری بعد منظوری نائب الحکومه ها وحکام اعلی و قوماندانهای عسکری مقرر میشود . ۷ : — مبالغ معینۀ خریداری در مرکز ازوزارت مالیه ووزارت حربیه ودرایالات از دفتر مستوفی ها و سررشته داران اعلی ودائرۀ لوازمات عسکری برای هیئت های مبایعه برخزائن دولت برات وحواله داده میشود . ۸ : — هیأت مبایعه اجناس خریداری را بحضور خود ها تحویل گدام نموده بموجب رسید گدام دار وجه قیمت آنرا نقداً بدون تعطیل برای بایع بدهند . ۹ : — هیئت مبایعه تزیید وتنقیص را بغرض ناپاك بودن وعوارض سائرۀ اجناس نمیتوانند بلکه اجناس خراب وناپاك خریداری وتحویل گدام کرده نمیشود ١٠ : — هیئت مبایعه اضافه ازمقدار مطلوبۀ دولت خریداری کرده نمیتواند . --- page 7 --- (٤) ١١ : ـ اشخاصیکه نسبت به نرخ اعلان خریداری ارزاق ارزانتر خواهش تعهد و قرار داد را داشته باشند در مرکز به وزارت مالیه و یا وزارت حربیه و در ایالات به نائب الحکومه گی ها و حکومتی های اعلی و یا در نزد قوماندانهای عسکری رفته قرار داد نمایند در صورت تعهد به نسبت فائدهٔ دولت بشرط ضامن وجه از شش یکه الی سه یکه قیمت اجناس قرار دادی از طرف هیئت های خریداری در مرکز به اجازهٔ وزیر حربیه و وزیر مالیه و در ایالات به استیذان نائب الحکومه ها و حکام اعلی و قوماندانهای عسکری پیشکی دادن وجه برای متعهدین ممکن است ١٢ : ـ نرخ اجناسیکه بامتعهدین قرارداد میشود اگر در موعد آن به نسبت نرخ قرار داد ارزان شود دولت بهمانقرار داد جنساً از متعهد میگیرد و بعد از گذشتن موعد قرار داد اگر نرخ ارزان شود در مرکز وزارت حربیه و مالیه و در ایالات نائب الحکومه ها و حکام اعلی و قوماندانهای عسکری مختار است که یا وجه نقد و یا جنس بقرار نرخ روز استحصال دارند . ١٣ : ـ اشخاص متعهدین اگر بموعد قرار داد مقدار اجناس قرار دادی خود را نرسانیده و نرخ گران شود اولاً از متعهد موافق وجه پیشکی برده گی حکماً جنس گرفته میشود و از باقی جنس موعوده صرف نظر گردیده تفاوت نرخ آن زجراً از او نقد تحصیل می گردد و در صورت لاحصولی باقی وجه که پیشکی برده از ضامنان او گرفته میشود ١٤ :ـ قرار داد خریداری در مرکز بعد منظوری انجمن انتخاب وزارت حربیه و مالیه و در ایالات بعد منظوری مجلس مشوره نائب الحکومه گی ها --- page 8 --- ها وحکومتی های اعلی و قوماندانهای عسکری بشرایط بیع سلم با متعهدین میشود . ۱۰ :- قبل از قرار داد شرعی بیع سلم از طرف انجمن انتخاب مرکز و مجلس های مشورهٔ ایالات نرخ اجناسیکه اشخاص متعهد قبول کرده اند اعلان کرده میشود اگر در ظرف یکهفته دیگری برای مناقصه نرخ حاضر نشد با همان متعهد اولین قرار داد ووثیقهٔ شرعی بیع سلم کرده شود سوم - اصول حمل و نقل ١٦ :- حمل و نقل آذوقه آنچه بالای بار گیر سر کاری اجرا میشود از تعلقهٔ عسکری و ملکی بذریعهٔ مال مواشی متعلقه شان در مرکز بموجب حکمنامهٔ وزیر حربیه و وزیر مالیه و در ایالات حسب اطلاع نائب الحکومه ها و حکام اعلی یا قوماندانهای عسکری به وساطت مأمور نقلیات معمول میگردد . ۱۷ :- در صورت عدم مال مواشی سر کاری بذریعهٔ مال نوکر یا بارگیر کراهی که بطور خوش رضا تعیین تنخواه ومقدار مبلغ کرایه شود ، بهر صورت که خیر دولت باشد در مرکز بمنظوری وزیر حربیه و وزیر مالیه ودر ایالات بمنظوری نائب الحکومه ها و حکام اعلی وقوماندانهای عسکری حمل و نقل آذوقه را اجرا میتوانند . ۱۸ : مامورین مال نوکر و کراهی راپورت راسی موجودهٔ خدمتی را با تعیین تاریخ و استبعاد مواضع و مقدار حمل و نقل وتعداد راسی به مدیریت تحویل مرکز و ماموریت تحویلات ایالات میدهند تا راپورت مذکور --- page 9 --- ( ٦ ) با راپورت کدامداران وهیئت مبایعه تطبیق داده شود درصورت تفاوت در مرکز بحضور وزیر و مستشار مالیه و در ایالات در نزد مستوفی ها و سررشته داران اعلی صورت رویداد را تقدیم نمایند تا باز خواست تفاوت شود . ١٩ : — تنخواه و اجورهٔ مال نوکر و کراهی بموجب تصدیق مدیر تحویل داده میشود . ٢٠ : — مبلغیکه برای خریداری مطابق منظوری حضور گرفته میشود در مرکز از وزارت حربیه و مالیه و در ایالات از دفتر مستوفی ها و سررشته داران اعلی و شعبهٔ لوازمان قوماندانهای عسکری بتحویلی هیئت خریداری برات و بسته میشود . ٢١ : — جدول دخل وخرج محاسبهٔ خریداری بذریعهٔ کاتبان مقرر خریداری تحریر و قطع گردیده در مرکز بمدیریت تحویل وزارت مالیه وادارهٔ لوازمان وزارت حربیه و در ایالات از مصارف ملکی به مأموریت تحویل دفتر مستوفی ها و سررشته داران اعلی و از مصارف عسکری بادارهٔ لوازمات قوماندن های عسکری سپرده میشود . ٢٢ : — محاسبات خریداری در مرکز بمدیریت تحویل ویا ریاست لوازمان وزارت حربیه و در ایالات از تعلقهٔ ملکی بذریعهٔ مامورین تحویل دفتر مستوفی ها و سررشته داران اعلی واز تعلقهٔ عسکری به ادارهٔ لوازمات وقوماندان های عسکری قطع وفصل میشود . ٢٣ : — بعد از قطع وفیصلهٔ محاسبات خریداری تعلقهٔ ملکی در مرکز بمدیریت محاسبهٔ عمومی و در ایالات بمدیریت محاسبهٔ دفتر مستوفی ها و سررشته --- page 10 --- (٧) داران اعلی جبهه تحقیق و تفتیش سپرده میشود مدیر و مامورین تحویل نزد مدیریت های محاسبه وزارت مالیه و دفتر مستوفی ها و سر رشته داران اعلی که بدان مربوط اند مسؤل شناخته میشود . ٢٤ : ـــ باقی محاسبة هر واحد را در صورت تعطیل بعدالتحقیق گرفته میتوانند ٢٥ : ـــ وظایف گدامدار ، كاتب ، ترازو دار ، مطابق نظامنامه گدامداری گفته میشود . ٢٦ : ـــ مامورین خریداری از كاتب و سوار و پیاده بقدر لزوم در مرکز بذریعه وزارت مالیه و حربیه و در ایالات بتوسط نائب الحکومه ها و حكام اعلی و قوماندانهای عسکری تعیین میشود . --- page 11 --- [BLANK PAGE] --- page 12 --- [BLANK PAGE] --- page 13 --- [BLANK PAGE]