Taʼlīmāt-i tafrīq-i vaz̤āʾif-i ḥukkām va maʾmūrīn-i mutaʾlliqah-i ān ‏تعليمات تفريق وظائف حكام و مامورين متعلقۀ آن

۱ تفریق وظایف حکام و مأمورین متعلقہ آن (تمہید) قبلاً برای اجرای امور دولت و تسہیلات کار اهالی افغانستان قوانین و نظاماتیکہ موافق آن رفتار میشد موجود نبوده ہر یک از مأمورین بمقتضیات خود و قیاسی بیک طرزیکہ ہمیشہ رعایا پریشان و سرگردان و کار اهالی معطل و مختل میبودند، اجرای خدمات محولہ خود را میکردند کہ امور دولت در ہیچ وقت بیک اصول اجرا نیافتہ اختلاف زیادی واقع بود بلکہ بعضی مأمورین بوظایف دیگری تشبث نموده از بسیاری کار و وظایف اصلیشان باز میماند

دربعضی از خدمات قواعد ونظامات وظایف خود را بهم محل و مجمل میگذاشت و رعایا مرجع عرض وانجاح حوایج خود را ندانسته همیشه مضطرب و سرگردان بودند . بنا بر رفع این پیچیدگی و سهولت کار اهالی در هر شعبه تشکیلات مامورین و توصیح نظامات وقوانین گردید تا هرکدام مأمورین و ظایف خود را بر طبق قوانین نظامیه باندازه اضارات خود ایفا نموده مرجع کار اهالی معین باشد ، اما سوء تفاهم بعضی مأمورین و د یلدری اهالی میر امور موافق قوانین موضوعه به سکوتس گردش میکرد و اکثر بهمان عادت سابقه خودسر بخش میماندند ، بنا بر مراتب مسطوره باحکام جزو بود جزوی وکلی شعبه حریه ، خارجیه عدلیه، نظیمیه، معارف و غیره شخصاً بالذات بصرف اوقات اپنا اوکات سهبته امور هر شعبه بخودشان دانده ، دگر مأمورین کار سازند. بناءً علیه توصیح و تفریق ، ظایف مأمورین و السه بندی شعباتی و مرجع حوایج اهالی ذیلاً میشود تا هرکدام مطابق مواد و به حسب نظامات دولت تبصراً وظایف خود را نمایند .

قواعد عمومیه ۱ - نائب الحکومه و حکام اولاً بعرض و داد اهالی شخصاً پرداخته بعضی امور را بدون تطبیق نظامات مقننه قیاساً اجرا در حرج را باسم اداره ها احکام اجرائیه نموده در مرحمش محاکم شرعیه و دفتر د اخلیه و دیگر دوائر برای تصفیه میفرستند فی الواقع آنچه خود انها مینمایند خلاف نظامات و هرا نچه بعد ملاحظه احکام اجرائیه بدوائر مینگارند سبب تضیع اوقات آنها و سرگردانی اهالی است . آینده نائب الحکومه ها و حکام ابتدا بامور مربوطه دوائر شعبات قطعاً صرف اوقات نکرده هر کارها اول باول بدون حکمنامه نائب الحکومه ها و حکام باداره نفسها مراجعت کرده از انجا بر وفق نظامات دولت در معرض اجرا گذشته میشود و تا غایت بهوت اهالی بمرجع حوایج شان

بمقصد رهنمونی و نشان دادن نقطه مرجع کار اهالی هر یک نائب الحكومه و حکام یکنفر شخص خوانده را خارج دربار حکومتی مقرر کنند تا اداره مربوطه کار هر کدام را برایشان نشان بدهند که اهالی بهمان اداره رفته اجراى کار خود را نمایند. ۲- مستوفی ها و سررشته داران اعلی و مأمورین مالیه و عدلیه و اخیّه و دیگر شعبات سابقاً در هر کار جزوی حکمنامه نائب الحكومه و حکام را طلب نموده اهالی را سراسیمه و سرگردان مینمودند. حقیقتاً مواد نظامات دولت در شعبه هزار در سند کافیست و در اجرای امور طبق قوانین موضوعه هیچ احتیاجی به حکمنامه جداگانه نیست پس انشا مأمورین عرض و داد اهالی را در شعبه مربوطه اداره خود ابتدا و بدون حکمنامه نائب الحكومه ها و حکام بدرستی اصغا نموده اجرای کار و حوائج شانرا موافق قوانین و نظامات دولت بدون تعطیل و سرگردانی بذاره اختیار خود نمایند و در فقراتیکه مافوق اختیارات

شان باشد و یا در نظامات بآنخصوص موادی ایراد نیافته باشد به اوقات کار خود بحضور نائب الحکومه تقدیم نموده بعد استجازه در معرض اجرا میگذارند احیاناً کدام امر ما فوق اختیارات نائب الحکومه باشد و بدیگر قواعد نظامیه تطبیق نشود به وزارت منسوبه بامضای نائب الحکومه مکاتبه نموده بعد استیذان وزارت معمول میدارند. ٣ - اگر از طرف مأمورین در اجرای کار اهالی تعطیل و برایشان سرگردانی بی سببی پیش شود و یا در باره آنها خلاف قوانین و نظامات دولت رفتار شود اهالی موافق قاعده (۴) استحقاق عرض و استغاثه را دارند و باوقات معینه نزد نائب الحکومه عرض حال خود را نمایند و نائب الحکومه موافق نظامات قانونیه باز خواست سوء رفتار مأمورین را بنمایند. ۴ - قاعده اول و دوم برای تعیین اختیارات و تفریق وظایف مأمورین ایرا و یافته بسبب عدم تعلق نائب الحکومه

و حکام بکار های مختصه مأمورین گفته نمیشود بلکه نائب الحکومه فی الحقیقت رئیس و آمر اداره عمومیه یک ولایت است که همه مأمورین در زیر نظارت او ایفای وظایف مینمایند و نائب الحکومه مواظباً در رفتار آنها مراقبه و نگرانی دارد و اداره شعبات مربوطه ولایت و اجرای اوامر را ذیلا نماید - الف - برای اجرای اوامر و ملاحظه فقرائیکه مافوق اختیارات مأمورین باشد در هر هفته و یا ایام از روی تقسیم اوقات نائب الحکومه تعیین و مشخص میکند که هر یک از مأمورین بهمان روزگار خود نزد نائب الحکومه حاضر گردیده و نائب الحکومه بانداره اختیارات خود موافق نظامنامه اجرا اوامر مینماید و اگر بعضی مأمورین بواسطه اجرا کدام امور ضروریه بدون اوقات کار خود نائب الحکومه را دیدن بخواهد بعد اجازه کار خود را میفهمد

نائب الحکومه تقدیم کرده میتواند . ب ـــ نائب الحکومه همیشه رفتار مأمورین را شرأ و علناً مراقبه و نگرانی میکند ، علاوتاً به ایام هر هفته که روز در میان که فی هفته سه روز شود دو روز کساعت بعد سه بجه روز عرض و داد اهالی را که از سوء رفتار مأمورین واجرای اوامر که مخالف نظامات دولت درباره آنها نموده باشد روانی استغاثه نمایند میشنوند . ٥ ـــ نائب الحکومه و حکام در اوقات حاضری دائماً مشغول امور دولت بوده کارهای خصوصی صرف اوقات نمیتواند در هیچ یک ازده مقبرین محض برای ملاقات آزاد در اوقات کار را دن ادخال ندارند . هرگاه بعضی اشخاص اراده داشتن ملاقات خصوصی نائب الحکومه و حکام را آرزو داشته باشند بدون اقامت کار از طرف پیاده عصر آن مجالس که جلازه شرفی بصدور سهمیه آمده باید اشتا

۸ در هفته یکروز یا نیم روز به ایام پنجشنبه که اوقات ملاقات نائب الحکومه و حکام تعیین می یابد بجواب حکومتی تلاقی آنها ممکن است، احیانا اگر یکی از اهالی کار ضروری داشته باشد در کاٹ مخصوص ملاقات نام و کیفیت کار خود را نوشته در زمان کار برای نائب الحکومه بفرستند نائب الحکومه اگر دیدن او را لازم و کار او را ضروری بداند بحضور خود طلب میکند والا بدیگر وقت وعده داده بهمان وقت موعود ملاقات نائب الحکومه را حاصل خواهد نمود. * * *

۹ قواعد مخصوصه شعبه شعبه حریه ۱ - سابقا در شعبه خدمات داخلی حربیه بعضی نائب الحکومه ها و حکام مداخلت نموده در بین منصب داران نظامی و حکام منازعه و مناقشه وارد میگردید آتیانا نایب الحکومه و حکام بخدمات داخلی عسکری هیچ حق مدخلیت ندارند قوماندانها و منصبداران عسکری وظایف داخلی عسکری تعلقه خود را موافق نظامنامه خدمات داخلیه عسکریه ایفای نمایند. ۲ - بعضی منصبداران عسکری در خارج وظیفه عسکری مدخلیت نموده فیصله دعوی و تحصیل حقوق عسکری واهالی و مجانا قباحت می نمودند آینده افراد عسکری در خارج وظیفه عسکریه

۱۰ اگر دعوی حقوق داشته باشند و یا مرتکب قباحت و جنحه و جنایت شوند و یا بر خلاف قواعد نظامات پولیس رفتار نمایند همیشه مطابق نظامنامه جزای عمومی تابع محاکمه ملکیه و قوانین پولیس میباشند . ۳۰ - تعین سرحد دار سابق گاهی از طرف نائب الحکومه و حکام و زمانی از جانب منصبداران عسکری میشد ازین جهت همیشه اختلافات فیمابین منصبداران نظامی و حکام ملکی واقع میگردید آینده تعیّن سرحد دار تنها از طرف قوماندانهای کلان عسکری از جمله منصبداران نظامی میشود . روابط کار و ارسال و مرسول اجراآت محافظه سرحد و استخبارات سیاسیات سرحدی بنائب الحکومه و حکام تعلق دارد در حالیکه سوء رفتار و روش خلاف قانون از سرحد دار مشاهده شود ، بموجب اطلاع تحریری نائب الحکومه و حکام قوماندان عسکری عجالتاً تبدیل سرحد دار را بیک شخص درست و لایق مینماید .

۴ - اگر منصبداران عسکری برای تحصیل حقوق رعایا محصل از جمله افراد عسکریه مقرر مینمودند این فقره خلاف قاعده بود در آتیه فیصله دعاوی و تحصیل حقوق قطعا بملازمان عسکری تعلق نمیگیرد حتی تصفیه دعوی و استحصال حقوق افراد عسکری نیز بمحکمه عدلیه متعلق است که در محاکم عدلیه مراجعت نموده بقوه عدلیه طلب حقوق نمایند. ۵ - برای احضار غیر حاضران عسکری از طرف منصبداران نظامی محصل مقرر میشد، و از طرف آنها برای قریه دار و همجوار و اقارب ملازمین نظام اذیت و زحمت میرسید آینده از طرف قوماندانهای قطعات عسکری برای حکام محلی اطلاع داده شود و انها بذریعه قریه داران و علاقه دارها غیر حاضران نظامی را جمع نموده بسپرد منصبداران نظامی همان علاقه نمایند که بمفرزه عسکری ملازمت شان بفرستند.

۱۲ ۴ - سابقاً تفریق و تقسیم وظایف مأمورین ملکی و خدمات عسکری بدرستی نبوده اکثر خدمات غیر وظیفه عسکری را بر دوش عسکر میگذاشتند ، حال که تقسیمات وظایف شده امنیت عمومیه و محافظت شهر بعهده قطعات پولیس و کوتوالی نهاده شده که عسکر بخدمات ملکیه تعلق ندارند اگر در یک زمان قوه قطعات پولیس و کوتوالی برای محافظه شهر و امنیت عمومیه کافی نشود جهت رفع اختلالات داخلیه و یا اندفاع حملات خارجیه معاونت عسکریه ضرورت افتد موافق ماده (۱۱۵) نظامنامه اساسی بموجب حکمنامه نائب الحکومه و حکام اعلی قطعات عسکری معاونت پولیس و کوتوالی و دفع معاندین را مینمایند و بعد از اژده قصبه امر نامه نائب الحکومه و حکام قطعات بشان اعاده میشوند. ... ... ...

۱۳ شعبه خارجه اکثر امور خارجه بذریعه مکتوب نویسهای نائب الحکومه اجرا میشد مامور خارجه که بهمین کار مقرر بود بیکار و بی خبر میماند آینده مکتوب نویس نائب الحکومه قطعاً در امور خارجه مداخلت نمیتواند همه امور خارجه بذریعه مامور خارجه در زیر امر نائب الحکومه در خصوص اجرا گذاشته میشود بدین تفصیل :- ۱- همه امور تحریریه شعبه خارجه نائب الحکومه باندازه اعتبارات خود بقرنسلها خارج مکاتبه میکند و با بوزارت خارجه مخابره مینماید وظیفه مامور خارجه است. ۲- تعیین وقت ملاقات قونسلها و مهمانها رسمی خارجه و تدارک لوازمات آنها بتوسط مامور خارجه میشود. ۳- معاملات سرحدیه که از شعبه خارجه واقع شود و دیگر معاملات خارجه تماماً بذریعه مامور خارجه حل و فصل میگردد. ۴- مامور خارجه هیچکار را بدون تصدیب و امر نائب الحکومه در مرکز و خارج اجرا نمیتواند

شعبۀ داخله سرع اداره نفوس :- سابقاً در کار نفوس یکقاعدۀ درست موجود نبوده و همیشه بدون رون و ترتیب بنام پشگ حسب حکمنامۀ هرکدام مأمورین حواله نفوس میشد حال در باب کار نفوس نظامنامۀ مکملی بوجود آمده که هدایت تحریر نفوس واخذ نفوس و اندازۀ اختیارات مأمورین نفوس دران توضیح یافته و موافق نظامنامۀ مذکور مرجع اُمور متعلقۀ نفوس هرولایت مدیریت نفوس همان ولایت است که مدیر نفوس به اندازۀ اختیارات خود موافق نظامنامه اجرای وظایف نمود علاوه بران آنچه مخابراتی که بمدیریت نفوس عمومی لازم شود بتصویب وامضای نائب الحکومه اطلاع میدهد. اداره نقلیه :- سابقاً ادارۀ نقلیه کرای حربیۀ وملکیۀ یک اداره بود وهمیشه در مابین

۱۵ منصبداران نظامی ومأمورین ملکی چنانچه به وقوع میرسید حال شعبه نقلیه حربیه علیحده ومتعلق بقوماندانهای عسکری وشعبه ملکیه جدا ومتعلق به نائب الحكومه ها و حکام گردید. نگرانی و باخبری گدامهای عسکری بذریعه قوماندانهای عسکری وتهیه خوراکه وتجهیز ولوازمات آن از اداره لوازمات حربیه میشود ومأمور نقلیه ملکیه در زیرنگرانی نائب الحكومه وحكام ایفای وظائف نموده تهیه خوراکه وتکمیل لوازمات شان بتصویب نائب الحكومه وحکام بذریعه مستوفیها و سررشته داران اعلی نموده میشود یعنی باخبری ونگرانی مال مواشی ملکی متعلق بنائب الحكومه وحكام وکار حسابيه آن به مستوفیان و سررشته داران است. اداره معابر :- اداره معابرکه سابق باداره یاوری مربوط بود، حال به وزارت داخلیه ملحق شده امور معابر ولایات در تحت نگرانی نائب الحكومه ها انتظام معابررا نموده اجرای کار را به اندازه اختیارات خودمیتواند و علاوه بران از نائب الحكومه ها هدایت وسررشته میگیرد.

شعبة عدليه ۱- پیش ازین نایب الحکومه و حکام غالباً در امور عدلیه بالذات صرف اوقات نموده بالآخر مدعی و مدعی علیه را بمحاکم عدلیه میفرستادند درینصورت تضییع اوقات آنها گردیده اهالی بعدگرگرانی بزحمتش عودت میکردند بعد ازین اهالی برای فیصله دعاوی خود راه راست بمحاکم عدلیه مراجعت نمایند اگر بعضی نفری بعادت سابقه بعرض و داد حقوقیه نزد نایب الحکومه و حکام بروند بمجرد خوانده تاریخ دربارحکومتی از طرف آنها مقررات اهالی را بمحکمه اصلاحیه وابتدائیه رهنمائی و روانه کنند. ۲- محاکم شرعیه سابقاً همه امور دعاوی فقط در یک محکمه متعلق بود که انفصال یکمقره کار از عدم فرصت بطول انجا ... و اهالی بغایت سرگردان میبودند اکنون محاکم

۱۷ متعدد تشکیل و کارها بمحاکم تقسیم شده تا محاکم عدلیه عجالتاً بتصفیه و فیصله دعاوی اهالی پرداخته هرکدام مطابق نظامنامه باندازه اختیارات خود فیصله دعاوی را نمایند . سابقاً برای تحصیل حقوق از محاکم عدلیه محصل مقرر میشد آتیاً در محاکم عدلیه خاص دعاوی فیصله میشود یعنی از محکمه هرگز بر یک شخص محصل مقرر نمیشود ، فیصله جات حقوقیه که در محاکم انفصال می یابد بمدعی سپاریده میشود اگر مدعی علیه تندہی ننماید در نائب الحکومه گی وحکومت ہائیکه الیٰ تولیمشر قوماندان کو توالی مقرر است در نزد قوماندانهای کوتوالی مراجعت نموده بذریعه انها تحصیل حقوق مینمایند ، و اجرای مجازات بخروجات بعد اتمام فیصله بذریعه قوماندانهای کوتوالی در عرصه اجرا گذاشته میشود ، در جاهائیکه قوماندان کو توالی از توالیمشه پائینتر است تحصیل حقوق و اجرا مجازات بتوسط حکام میشود.

۱۸ شعبة مالية ۱-- تاحال اکثر نفری محض ذریعة قوة اجرائیة خود اولا بنائب الحکومه و حکام عرض کرده حکما سرسمی مستوفیها و دفتر بها حاصل مینمودند آینده چونکه برای اجرای امور قواعد نظامیه موجود است نائب الحکومه ها و حکام ابتداء در امور حسابیّه صرف اوقات خود را در عرائض فقرات حسابیّه اهالی حکماً نمیدهند و رأساً اهالی برای اجرای امور حسابیّه خود بدون سرگردانی بهمان اداره مربوطه اش رجوع نمایند کاتبان و سرکاتبان و مأمورین و مدیران همانکار قاعدتاً امور حسابیّه متعلقۀ خودها را به اندازه که اختیارات شان تحدید کرده شده است اجرا کرده علاوه بر ان بصلاح و شوره مستوفی و سررشته داران شعبه اجرای امور حسابیّه را بنمایند .

۱۹ ۲ – در جلب نامه مامورین و اشخاصی که برای فیصل حساب و دعاوی حسابی خواسته میشدند، نائب الحکومه‌ها و حکام امضا مینمودند، آتیا در جلب نامۀ شعبه حسابی تنها امضای مستوفی و سررشته داران کافی شمرده میشود. ۳ – در بروات مصارف و معاشات و رسیدهای خزانه و گدام و تحویلخانه مهر نائب الحکومه ها و حکام میشد چونکه علم آوری در صحت و غلطی بروات از جانب آنها ممکن نبود و بدون آنکه مهر مامورین و دفترها را دیده مهر مینمودند هیچ سنجش و تحقیق نمیتوانستند و کلیه صرف اوقات حکام بهمین کار بیفائده بود و هم برای تعیین مصارف و معاشا تمامی مملکت محروسۀ افغانستان بودجه یعنی میزان دخل و خرج ترتیب شده که اندازۀ مصارف و معاشات هر شعبه دران مشخص و محدود است دفترها موافق منظوری بودجه که از وزارت مالیه برای شان اطلاع داده میشود حوالۀ مصارف و معاشات را

۲۰ مینمایند آینده در بروات ورسیدات خزانه و تحویلخانها مهر نائب الحکومه وحکام ضرورت ندارد و تنها مهر مستوفی و سررشته داران اعلیٰ بعد ثبت وامضای اداره ئاسند وکافی است. - درمخابرات حسابیّه که از مرکز ایالات با مامورین میشد نائب الحکومه ها باعتبار امضای مستوفی ها امضا مینمودند وهمچنان آنچه مسائل حسابیّه ازجانب حکام و مامورین مالیه فرستاده میشد بعنوان نائب الحکومه ها میفرستادند و آنها بعد ملاحظه بدفتر میسپاریدند آینده مخابرات مکاتباً حسابیّه که از ادارهٔ مستوفیها در محلات مربوطهٔ ولایت میشود بنام حکام و مامور مالیه تحریر وتنها بامضای مستوفی فرستاده شود حکام محلی عیناً همان مکتوب را بعد ملاحظه سپرد دفتری و یا مامور مالیه نموده درمعرض اجرا گذاشتن آن متوجه باشند، هر قدر فقرات حسابیّه از محالات مربوطهٔ نائب الحکومه گی بمرکز مربوطه اش تسهیل میشود

٢١ مامور مالیه و حکام متفقاً امضا نموده تنها بعنوان مستوفی تحریر و ترسیل نمایند. مخابرات و مراسلاتیکه از ولایات بمرکز وزارت میشود بامضای نائب الحکومه و مستوفی فرستاده شود همچنان در شعب حسابیہ کہ از وزارت بولایات مخابرہ میشود بنام نائب الحکومه و مستوفی مکاتبه نگاشته نائب الحکومه بعد ملاحظہ عینا همان مراسلہ را برای اجرا بمستوفی میسپارند مخابرات دیگر شعب نیز بهمین صورت اجرا می پذیرد. ٥- بعض مصارف لازمه که تخصیصات بودجه بدان کفایت نکند و ضرور شود مستوفی بصلاحیت و اتفاق نائب الحکومه به وزارت مالیه و وزارت همان شعبه اطلاع داده بعد منظوری حضور از وزارت مالیه و وزارت مربوطه همان شعبه برایشان اطلاع داده میشود که اجرا دارند. * * *

۲۲ شعبۀ معارف قبل برین کافۀ امورات معارف را از جزءی گرفته تاکلی خواه بورجه خواه بوالی رجوع کرده اوامر شانرا اسمی بامتحان استعمال مینمودند مثلاً عارضی عرض میکرد پسرم از یک مکتب بدیگر مکتب تبدیل شود و یا بیکس و غریبم پسرم از مکتب معاف شود و یا شخصی از سلوک و روش معلم و یا سر معلم نسبت بپسرش رأساً بحضور وزیر و یا والی متظلم میگردید و باز از طرف وزارت یا ولایت حکم تفتیش و تحقیق همچو امور باسم مدیر و بعضاً اسمی سر معلم وارد میشد درینصورتها علاوه بر اینکه در امورات تنسیقیۀ و تنظیمیۀ دائره اختیارات مأمورین معارف یک اختلال و پیچیده گی رو مینمود در پیش رو تعلیمات عمومیۀ طلبہ نیز یک سکته گی پیش میگردید و اجرای امورات لازمه که باید بفوری بعمل آید بتعویق می افتید.

بعد ازین باید همه امورات معارف بمدیران آن مراجعت شود یعنی امورات متعلقه مکاتب شهر بمدیر شهر و از مکاتب شش کروهی بمدیر شش کروهی و کذلک از هر شعبه بمدیر آن رجوع شده مدیر همان شعبه تا بحدیکه اختیار دارد خودش اجرا و مافوق آنرا بسر مدیر القا میکند سر مدیر نیز امیر که در اجرای آن مجاز است اجرا و مافوق آنرا قرار ضابطه (۱۳) بوالی عرض و سر رشته اتخاذ مینماید . * * *

٢٤ شعبه تجارت مأمورین گمرکات همیشه بضبط و ربط بندر ات و اخذ محصولا مطابق نظامنامه گمرک موظف بوده در ترقی و تزاید تجارت مساعیت و مجاهدت مینماید و در فقرات مافوق اختیارات خود بنائب الحکومه مراجعت میکند و انچه قابل اطلاع و استحصا هدایت مرکز باشد با مضای نائب الحکومه بوزارت تجارت مخابره کرده سر رشته و هدایت میگیرد. * * *

٢٥ شعبه زراعت مدیر زراعت ولایات پیوسته در تجسس و انکشاف معادن و حفر انهار و احداث جنگلها سعی و اجتهاد بهمرسانیده و مسایل ترقی زراعت را بمأمورین اراضی سرکاری و اهالی زراعت کار هدایت مینماید کشف معادن و حفر انهار و احداث جنگلها را باجازه نائب الحکومه و حکام بکار انداخته تخصیصات معینه بودجه را باجازه آنها صرف مینماید علاوه بر تخصیصات معینه اگر دیگر مبلغ برای کارهای مذکور لازم و ضرور به بیند با متفا[ت؟] نائب الحکومه بوزارت زراعت و وزارت مالیه اطلاع داده منظوری حاصل میدارد.

۲۶ شعبه امنیه ۱ـ سابقاً مجازات قباحات احکام قضا ساحسب اقتضا اجرا مینمودند آینده فیصله و مجازات قباحات را قوماندانهای کوتوالی در نائب الحکومه‌گی‌ها و حکومتی‌هائیکه از غندمشر تا کندکمشر مقرر هستند مینمایند و در حکومتیهائیکه اصلی تولیمشر قوماندانهای کوتوالی آن مقرر است تحقیقات قباحات را نموده حکم مجازات را حکام میدهند در مواضعیکه پایانتر از تولیمشر منصبدار کوتوالی موجود است تحقیقات و مجازات قباحات بعهدهٔ حکام مفوض است در علاقه داریها تحقیقات و مجازات مرتکبین قباحت بذریعهٔ علاقه‌دار بصلاح و مشورهٔ مجلس علاقه داری اجرا میشود. ۲ ـ تحقیقات ابتدائیهٔ جنحه و جنایات را در نائب الحکومگی‌ها و حکومتیهائیکه قوماندان کوتوالی آن از غندمشر الی تولیمشر

۲۷ قوماندانهای کوتوالی و در علاقه داریها و حکومتیهائیکه منصبداران کوتوالی یا پائتر از تولیمشر میباشند حکام و علاقه دارها نموده نتیجه تحقیقات را موافق قواعد نظامنامه در محاکم عدلیه بسپارند که در محاکم مزبوره بقرار نظامنامه و قواعد موضوعه تصفیه و تزکیه شود. ۴۲. ـ نائب الحکومه و حکام اعلی در اموراتیکه بکوتوالی در زیر تحقیق می آید بعین تحقیقات نگرانی و استحصال معلومات نموده میتوانند و بعض فقرات مهمه را که باعث اخلال امنیت ملک باشد شخصاً بذریعه کوتوالی در زیر نگرانی خود تحقیقات می نمایند. ۴۳. ـ سابقاً برای تحصیل حقوق خاص از طرف نائب الحکومته محصل مقرر میشد اوقات خود را بفیصله دعاوی حقوقیه صرف مینمودند آتیا در نائب الحکومگیها و حکومتیهائیکه قوماندانها کوتوالی از غندمشر الی تولیمشر مقرر است برای تحصیل حقوقی در صورت عرض مدعی بموجب فیصله جات محاکم عدلیه

۲۸ بتوسط کوتوالها محصل مقرر میشود و در مواضعیکه منصبدار کوتوالی از تولیمشر یا پائینتر است حکام و علاقه داران موافق فیصله شرعی تحصیل حقوق را مینمایند .

۲۹ شورای دولت اعضای مجلس شورۀ نائب الحکومگیها و حکام (موافق نظامنامۀ اساسی) فقراتیکه نظر بصلاح حال رعیت و بهبود امور دولت لازم اطلاع بدانند بنائب الحکومه و حکام اطلاع دهی مینمایند نائب الحکومه و حکام اگر در تحت اختیارات شان باشد و اجرای آنرا حتمی بدانند هر فقره را بادارۀ مربوطه آن سپرده حکاماً را بمجرا میدهند و اگر مافوق اختیارات شان باشد بوزارت نسبتۀ آن اخبار نموده بعد استیذان مرکز در معرض اجراء می آورند. * * *

۳۰ پوسته مأمورین پوسته و فقیته دائماً بمقائم داشتن تیلیفون و پوسته رسانی بزیر امر نائب الحکومه موظف بوده در صورت اهمال و اغفال آنها نائب الحکومه بازخواست تغافل و تکاسل شانرا مینماید اجرای پوسته رسانی بصورت تعهد و تاسیس تیلیفون و تلگراف جدید اگر لازم بشود نائب الحکومه باندازهٔ اختیارات خود بذریعه مأمور پوسته و فقیته اجرا و مافوق آنرا بمدیریت مستقلهٔ آن القا و بعد استجازهٔ مرکز امر اجرا میدهد.

۳۱ اداره طبیه مأمورین طبیه مطابق قواعدی که در نظامنامه تشکیلات اساسیه توضیح یافته ایفای وظایف خود را مینمایند نائب الحکومه و حکام مواظباً با خبر و نگران کار آنها میباشند که تداوی امراض و سایر ه بدرستی شود و از دیگر طرف پاکی و صفائی محلات و انسداد اسباب موجبه امراض مبتر بقرار تصویب مأمورین طبیه بذریعه مأمورین کوتوالی نموده شود و نائب الحکومه همه جهت در تدابیر مأمورین طبیه که برای دفع امراض متعدی و ساری پیش نهاد نمایند معاونت و مطابقت مینمایند.

۳۲ مکتوب نویسیهای الحکومه‌ها وحکام نائب الحکومه‌ها و حکام بعض فقرات تفتیشیه امور متعلقهٔ دیگر اداره را بتوسط مکتوب نویسهای خود مینمودند آینده مکتوب نویسهای حکومتی را بدون فقراتیکه در نظامنامه مدیریت مکتوب وظیفهٔ شان است بفقرات متعلقهٔ دیگر دوائر مداخلت کرده نمیتوانند. موادیکه درین نظامنامه نسبت وظایف نائب الحکومه و مأمورین و تدویر امور دوائر مربوطه یک ولایت ایراد و ادراج یافته عیناً همان قواعد در حکومتیهای اعلی نیز تطبیق و تعمیل می شود . در اجرای احکام مواد فوق نائب الحکومه و حکام و مأمورین متعلقهٔ آن مکلف اند .