Niẓāmnāmah-ʾi marāsim-i taʻzīyahʹdārī ‏نظامنامۀ مراسم تعزيه‌داري

بسم الله الرحمن الرحیم نظامنامه مراسم تعزیه داری وقتاً که در یک خانواده شخصی خواه مرد خواه زن بمیرد البته دیاناً و اصطلاحاً همسایه ها و اقارب آن خانواده از مرد و زن محرم برای ایفای مراسم مرده داری و تقدیم تسلیت برای مرده داران بخانه مرده دار اجتماع میکنند . قاعدۀ (۱) :- اگر فوت شخص بوقت صبح مشهور گردد پس این اجتماع مردانه و زنانه که در بالا ذکر کرده شده

۲ ازهمان وقت صبح تانصف روز که عبارت از توپ چاشت باشد درخانه مرده دارجائز است، بعد ازان ازخانه مرده دار خارج شوند که تا به ضیافت مکروه مرده دار مجبورنشود باستثنای بعض قوم قریب که در قاعده (۶) بیان میگردد (۲):— اگر فوت شخص درنصف روز یا بعد ازان واقع شود پس اجتماع مردانه و زنانه از همان وقت تا بوقت شام درخانه مرده دارجائزاست بعد ازان از خانه مرده دارخارج شوند . (۳):— روز دوم و سوم که مرده دار برای فاتحه می نشیند رفت و آمد مردانه و زنانه بخانه او از صبح تا بوقت نصف روز جائز است. بعد ازان هیچکس برای فاتحه دادن آمده نمیتواند و نه مرده دار فاتحه گیری کرده میتواند مگرکه وارث و ولی مرده غایب باشد دو قتی که حاضرشود فاتحه گیری جائز است . (٤):— شبانه هیچکس درخانه مرده داراززنانه مطبعه ۳۰۳۱

۳ و مردانه بوده نمیتواند مگر اشخاصی که در قاعده (۶) نشان داده شده است . (۵):- قوم قریب مرده دار که در قاعده (۶) ذکر است سه شب و روز که در خانه مرده دار میباشند طعام و چای و غیره کار آمد خوراکه خودشانرا و از مرده داران راحتی الوسع خالی از تکلیف از خانه خودها بخانه مرده دار تدارک کنند . (۶) :- قوم قریب مرده دار که تا سه روز و شب در خانه مرده دار مانده میتواند قرار ذیل است:- (و مرده دار عبارت از پدر و مادر و پسر و دختر و زن و شوهر و در نبودن آنها عم و خال و غیره بقرار شرعی که ولی و وارث مرده میشوند میباشند) پدر مادر ماما کاکا برادر پسر دختر عمه خاله خواهر انا عروس داماد پسران و دختران آنها . (۷):- ترتیب و احکام این فقرات محض برای

٤ اینست که تا سه روز و سه شب قطعاً در خانه مرده دا طبخ ضیافت نشود، چای و غیره خوراکه از طرف او بمردم داده نشود، زیرا که شرعاً مکروه و سیاستا موقوف است (۸):- همچنان که در سه شب و روز نخستین فوت شخص طبخ و چای دادن و غیره بطریق ضیافت ممنوع است کذا بعد از سه روز تا بیک سال مجموع فاتحه گیری مجشمی و سیالی ها، مثل شب پنج و شب هفت و شب نه و روز چهل و شبهای جمعه و عیدین و برات و سال و غیره باستثنای خیرات شرعاً مکروه مبتدعت است و سیاستا موقوف است . (۹):- از مال متروکه متوفی خرج تجهیز و تکفین و دفن بمقرراً سنون شریعت مطهره کرده شود و کفن حتی الامکان از کرباس باشد (۱۰):- بر جنازه مرده شال و ابره و امثال آن رختهای قیمتی و ابریشمی انداختن ممنوع است

از قسم کرباس وصحن شسته انداخته شود . (۱۱) :- اگر متوفی وصیت قرضداری نماز و روزه و باقی کفارات شرعیه را نموده مال متروکه اضافه از حقوق عباد داشته باشد بقدر ثلث مال متروکه او بی اجازه ورثه و اضافه از ثلث بشرط اجازه ورثه کبار او بقرار حکم شرعی فدیه حقیقه در ادای لوازم ذمه گی او بقدر وصیت داده شود و بس، و اسقاط شرعی عبارت از همین ادای فدیه واجبه است حاجت دور قرآن شریف ندارد و وصی و ولی بقرار وصیت نامۀ میت وجه فدیه را مطابق اصول شرعیه اولاً بفقراء ضعیف ومعذور که قدرت بکسب نداشته باشند برساند و بعد بفقرای سالم الاعضا و فدیه حقیقه در عوض هر نماز و روزه و قسم مقدار سه پاو

۶ و سه ونیم خور دگندم و یا قیمت آن است . (١٢) :- در حيله اسقاط با يد كلام الله شریف نباشد زیرا که قرآن عظیم الشان را دست بدست دادن و باز از طرف قابضان در بازار برای فروش کشاندن (استغفر الله) يكنوع اهانت بعظمت قرآن شریف گفته میشود. (١٣) : - اگر متوفی وصیت قرضداری نماز و روزه و باقی کفارات شرعی را نکرده باشد ادا ے فدیه و دور اسقاط لازم نیست . اگر ورثه کبار میکردند تبرعا بهتر است . (١٤) : - وجه فدیه و خیرات را که بمستحقین مذکورین میدهند باید در بین مساجد و با سر قبرستان نباشد زیرا که اشخاص غیر مستحق هم ورثه را بدادن وجه براے خود شان مجبور مینمایند بلکه بدون مساجد و قبرستان در دیگر جا ے لازمه مثل صحن و صفه که برای نماز جنازه ساخته شده باشد برای مستحقین مذکورین داده شود، و به اغنیا داده نشود .

(١٥) :— این چهارده قاعدۀ فوق برای مراسم مرده دار بی اموات کبیر و صغیر و کبیره و صغیره است . (١٦) :— اگر مرده دار بی تخلف ازین قواعد پانزده گانه نموده بود خود مرده دار و اگر اقارب و همسایه ها و آشنایان مرده دار و غیره نفری بر خلاف قاعده‌های فوق در خانه یانۀ مرده دار طعام و چای و غیره خورده بودند تعزیر شوند . (١٧) :— تعزیرات مواد این نظامنامه را قاضی ابتدائیه تعیین میدارد و حکم قاضی قطعی است . (١٨) :— به اجرای احکام این نظامنامه وزارت عدلیه مأمور است . مواد نظامنامۀ هذا موافق احکام شرع شریف و مطابق مذهب مهذب حنفی ؒ و مبنی بر روایات قویۀ

مفتی بها است. امضای علمای هیئت عالیه تمیزته منتخبه مجلس لویه جرگه خادم العلما مولوی محمد ابراهیم العبد الفقیه المولوی مولف فتاوی امانیه مولوی عبدالحی رئیس تمیز عبد الخالق الصدیقی (مهر یکه گل است خوانده نمیشود) مولوی محمد رفیق معاون تالیف عفی عنه مولوی عبدالغفور ادخال و اجرای احکام این نظامنامه را در نظامات دولت امر و اراده مینمایم. وحکم نظامنامه تعزیه سابقه بعد از نشر این نظامنامه منسوخ است. حوت ١٣٠٣