# Niẓāmnāmah-ʾi mudīrīyatʹhā-yi maʾmūrīn-i vazārāt ‏نظامنامۀ مديريت‌هاى مامورين وزارات # adl0056 # Kabul], Maṭbaʻah-ʾi Ḥurūfī-i Riyāsat-i Shirkat-i Rafīq, 1305 [1926] ‏[Kabul] :‏‏مطبعۀ حروفى رياست شرکت رفيق،‏‏, . ‏١٣٠٥. # Transcribed by gemini-3.1-pro-preview, 2026-08-09. # Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. # Text: CC0. Images: New York University Libraries, public domain. --- page 1 --- نظامنامه [ILL] مامورین وزارات [ILL] --- page 2 --- نظامنامۀ مدیریت های مامورین وزارات در مطبعۀ حروفی ریاست شرکت رفیق طبع گردید ۱۰ میزان - سنۀ ۱۳۰۴ تعداد طبع ثالث ( ۲۰۰۰ ) جلد --- page 3 --- [BLANK PAGE] --- page 4 --- ( ۱ ) بسم الله الرحمن الرحيم نظامنامهٔ مدیریتهای مامورین وزارات قاعده ( ۱ ) :— برای معلوم کردن احوال ماضیهٔ مأمورین و برای تدقیق واساس اتخاذ نمودن در زمان ترقی و ترفیع شان از طرف مدیریتهای مأمورین سوانح عمری همهٔ مأمورین آنی الذکر تنظیم و ترتیب کرده میشود . ( ۲ ) :— ورق سوانح عمر ، معلومات آتیه را محتوی میباشد الف : — اسم وشهرت مأمور با اسم وشهرت پدر شان وتعلقهٔ ایالت ومحال . ب : — تاریخ تولد ومحل تولد . --- page 5 --- ( ٢ ) ج : — مأموریت حالیه و ماموریت ماضیه بتعیین سال و موضع ماموریت و ازین ماموریت ماضیه چطور موقوف ملازمت شده و بکدام سبب تعطیل ملازمت بوده . د : — اندازه تنخواه مأموریت حالیه و مأموریت ماضیه . ه : — درجه تحصیل بکدام مکاتیب و یا از معلمین خصوصیه الی کدام درجه تحصیل یافته است . و : — از السنۀ محلیه و اجنبیه بکدام زبانی میداند و تکلم و یا کتابت کرده میتواند . ز : — بداخل ممالک محروسه و ممالک اجنبیه بکدام کدام مواضع سیاحت نموده و ایام مسافرت چقدر بوده . ( ٣ ) : — اوراق سوانح عمر مطابق بیانات مذکوره از طرف مدیریت مأمورین طبع کرده برای مأمورین داده میشود . هر مأمور سوانح عمر خود شانرا بخط و کتابت خود نوشته در ذیل آن بامضای خود دستخط کرده بمدیریت مأمورین متعلقۀ خود شان تسلیم میدارند . ( ٤ ) : — ورق سوانحات عمری بغور درستی نوشته میشود . کسانیکه خلاف واقعه بطرز غراق و مبالغه بیانات داده باشند مسئول گفته میشوند . ( ٥ ) : — اوراق سوانح عمر قبل از تسلیم شدن بمدیریت مأمورین از طرف آمر مافوق مأمور احوال ماضیه ش حتی الامکان و سوانح حالیه اش کاملا تدقیق و درجه صحت آن در ذیل ورق تحریر کرده میشود آمر مافوق درجه سوانح عمر را امضا میکند . همان زمان درجۀ لیاقت و استقامت و مواظبت و اخلاق و سائر مشابهات و حسنات شان را --- page 6 --- ( ٢ ) مطابق نمونه چهاپی نوشته ملفوف پاکت سربسته مدیریت مامورین میفرستد . ( ٦ ) : - مأمورینی که برای تنظیم سجل دادن اوراق سوانح عمر منتخب هستند بر وجه ذیل است . الف :- مأمورینی که بملاحظه تشکیلات اساسی بالذات از طرف اشرف پادشاهی انتخاب وتعیین فرموده میشوند . ب :- مأمورینیکه از طرف وزارت انتخاب واز حضور مبارک پادشاهی منظور میشوند . ج :- مأمورینیکه ازطرف ( انجمن انتخاب مأمورین وزارت ) انتخاب واز طرف وزیر منظور میشوند . د :- مأمورینی که از طرف نائب الحكومه ها وحکام اعلی تجویز بمجلس مشوره انتخاب وتعیین میشوند . ه :- دیگر مأمورینی که ازین چهار قسم خارج گرفته میشود . برای اعطای سوانح عمر مکلف نیستند . ( ٧ ) : - اوراق سوانح عمر هر قدر که ممکن باشد مفصلاً مثلاً سواد تذکره نفوس وموضع تحصیل که در کدام مکتب تحصیل کرده . و اگر شهادتنامه با خود داشته باشد . سواد آن شهادتنامه وسواد فرامین رتبه ونشان ومعاشات حاضره مربوطه ازطرف مأمور به مدیریت مامورین تقدیم کرده میشود . ( ٨ ) : - اوراق سوانحات عمر مأمورین از طرف مدیریتهای مأمورین حتی الامکان تدقیق وتحقیق گردیده اگر بعضی فقرات افراط وتفریط --- page 7 --- ( ٤ ) ملاحظه شود در ظهر ورق اصلاح کرده بعد از تصدیق وزیر، محل اعتبار گفته میشود. (٩): - بعد از تدقیق سوانح عمر از طرف مدیریتهای مامورین برای مامور مطابق اوراق سوانح عمر يك خلاصه ترتیب کرده بجدول مخصوص سوانحات عمر ثبت وقید کرده میشود ، درین جدول اسم وشهرت وسن وماموریت سابقه وسبب انفصال ودرجه تحصیل وخصوصیات مهمه وسائره قید کرده میشود ، قیود سوانحات عمر مامورین از طرف مدیریت های مامورین بحسن صورت تحت محافظه گرفته میشود . در قیود مذکوره حك وابسيدن وبر سطور مسطوره علاوات نمودن ممنوع است در هر صحیفه جدول سوانحات عمر نمبر شان بطور هندسه وفارسی تحریر میشود و از طرف وزیر ممهور میشود ، علاوه بران تعداد صحائف جدول در آخر دفتر جدول نوشته از طرف وزیر وزارت مذکور امضا کرده میشود . (١٠): - هر مامور يك صورت مصدقه سوانح عمر خود را از مدیریت متعلقه خود اخذ کرده به نزد خود نگهداشته میتواند ، در معاملات دولت در خصوص ترفیع وترقی ودر خصوصیات تعین معاش انتظار ملازمت و معاشات عائله این اوراق سوانح عمر اساس معامله او شمرده میشود . برای مامورینیکه فی الحال مستخدم هستند برای تنظیم سوانح عمر شان از روز رسیدن اوراق مطبوعه سوانح عمر (٦) ماه وعده گذاشته شده است . در اختتام این (٦) ماه مامورینیکه سوانحات عمر شان را نداده اند از حقوق وفوائد آن محروم می مانند . --- page 8 --- ( ٥ ) ( ١١ ) :— پاکتهای سوانح عمر بنابر تکت های مخصوصه ترتیب و محافظه کرده میشود ، این تکت ها موافق به نمونه شان چاپ وتفصیلات آتیه محتوی می باشد . ( ١ ) :— نمبر متسلسل . ( ٢ ) :— اسم مامور به ترتیب حروف تهجی . ( ٣ ) :— نمبر پاکت که اوراق سوانح عمر مأمور را داشته باشد . ( ٤ ) :— نمبر مجلد وصحیفه دفتر سوانح عمر مامور . ( ١٢ ) :— تکت های مذکوره بترتیب نمبر وحروف تهجی بداخل یکصندوقچه محفوظ گذاشته میشود ، و در زمان تدقیق کردن سوانح عمر يك مامور بترتیب حروف تهجی این تکت مخصوص گرفته ومطابق نمبر وتفصیلات سائره بپاکت سوانح عمر ویا دفتر سوانح عمر مراجعت نموده میتواند . ( ١٣ ) :— حسن محافظه این تکت های مخصوصه وهمه پاکت هائی که اوراق سوانحات عمر مأمورین را محتوی میباشد از جمله وظائف مدیریت مأمورین شمرده میشود . ( ١٤ ) :— بعد از تنظیم نمودن اوراق سوانحات عمر مامورین تبدیلاتیکه در معاشات و در مأموریت مأمورین صدور مییابد علی الدوام منتظما قید وثبت کرده میشود . ( ١٥ ) :— همه معاملات برای ترفیع ودرجه مامورین و یا تزئید معاش شان اولاً از طرف مدیریت مامورین صورت رویداد آن تقدیم و بعد از تصدیق وزیر ویا منظوری اعلیحضرت همایون از طرف مدیریت --- page 9 --- ( ٦ ) مامورین ثبت و قید کرده احکام تزیید معاشات بوزارت مالیه سپرده میشود . ( ١٦ ) : - از طرف مدیریت های مأمورین علاوه بر سوانحات عمری تشکیلات تعداد مأمورین تنظیم کرده میشود . این تشکیلات در همه اقسام دوائر وزارت متعلقهٔ خود تمامی تعداد مأمورین ودرجات شان را احتوی می کند . ( ١٧ ) : - بنابر قواعـد مذکوره همهٔ مأمورین مستخدم وزارت بصنف و اقسام تقسیم وتفریق کرده و نام وصفت هر صنف ترتیب کرده میشود مثلاً كاتبها بنظر لياقت شان درجه اول و دوم و سوم و درجهٔ سرکاتبی تقسیم کرده میشوند . ومأمورین مالیه بدرجهٔ مستوفی و سررشته دار و مدیر و مأمور تقسیم کرده میشوند هكذا به اینطور درجات حاكمها وتمامى مأمورین همه صنف و اقسام تقسیم وتفريق مییابند. ( ١٨ ) : - برای داخل شدن ملازمت دولت مأموریت هائی که در نظامنامهٔ مخصوص تعیین سن نشده باشد . امثال نویسنده سن هجده سالگی درجهٔ قبول وشمول ملازمت گذاشته شده است که قبل از تکمیل هجده سالگی داخل مأموریت شده نمیتواند . کسانی که داخل مأموریت میشوند از درجه ابتدائیه مأموریت بداخل مأموریت میشوند اما کسانی که لیاقت خاصه دارند ازین قاعده خارج گفته میشوند . برای قرار دادن این مأموریت خاصه مأمورینی که از طرف وزراء انتخاب وتعین کرده میشوند از طرف وزراء ومامورینی که از طرف اشرف اعلیحضرت همایون انتخاب و تعیین میشوند از طرف اعلیحضرت مطابق قاعده ( ٦ ) این نظامنامه تعمیل میشود . --- page 10 --- ( ۷ ) ( ١٩ ) :— مدیریت های مأمورین علاوه بر قواعد فوق الذکر يك تشكيل قدم ملازمت نیز دارند باين تشكيل نظر به مدت خدمت يك مأمور به ترتيب قدم به نسبت ديگر مأمور على الدرجات اسم مأمورین را قید و ثبت می کنند . قدم يك مأمور از تاريخ ابتدای ملازمت شان حساب کرده میشود . مامورینیکه قبل از نشر این نظامنامه بخلاف قاعدة ( ۱۸ ) قبل از تکميل هجده سالگی شامل ملازمت شده هستند اوقات گذشته مأموریت شان الى تكميل هجده سالگی در جمله تعيين قدم محسوب نمیشود . کسانیکه بملاحظه و مناسبت اضافه پست شمرده شوند . وصرف از طرف دولت تعطيل ملازمت شوند ایام تعطیل اینطور اشخاص داخل ايام خدمت شان محسوب میشود . کسانی که در تحت محاکمه گرفته میشوند بنابر نتیجه محاکمه محكوم جرمی نمیشوند ایام تعطیل آن در جمله ايام قدم شان محسوب میشود . کسانیکه از مأموریت شان استعفا میکنند و یا از طرف حکومت بسبب جرمی که بخلاف وظائفش صادر شده و مطرود دائمی گفته شوند مطابق قاعدة ( ٢٦ ) قرار داد جواز استخدام گرفته نمیتوانند . اینطور اشخاص شامل قواعد قدم گفته نمیشوند . ( ٢٠ ) :— در زمانيكه يك مأموريت معطل میشود و بعوض این مأموريت تعيين دیگر مأمورین لازم دیده میشود . مأمورینی که یکدرجه ازين مأموريت پست باشند به این مأموريت انتخاب میشود . ( ۲۱ ) :— در زمان معطل شدن يك مأموريت مدير مأمورين باين قواعد تشکیلات و قواعد قدم و قیود سوانحات عمر مراجعت می نماید و --- page 11 --- ( ۸ ) ازین قواعد از مابین مامورین یکدرجه نظر بقدم واهليت يك جدول تعداد مامورین تنظیم و احضار میکند . ( ۲۲ ) :- این جدول از طرف انجمن انتخاب مأمورین تدقیق کرده میشود، انجمن انتخاب مأمورین عند الا قتضا بقيود اوراق سوانح عمر این مامور مراجعت مینماید ، و مابین این مامورین نظر بقدم ملازمت و اهلیت شان یکی را به این مأموریت انتخاب میدارند ، برای مامورین در باره ترفیع و ترقى اولا اهلیت و مابین مامورینی که مساوی درجه اهلیت داشته باشند، قدم ملازمت يك سبب ترجیح گفته میشود. ( ۲۳ ) :- احوال واخلاق واطوار مأمورین از طرف آمر مافوق شان دائما بنظر دقت گرفته میشود ، هر سال يك دفعه برای اینطور احوال مأمورین و برای ماموریت و سائر يك را پورت تنظیم و از طرف وز راه تدقیق کرده بمدیریت مامورین داده میشود برای تنظیم این را پورت يك زمان مقرر نیست این طور را پورتها از مافوق در مدت یکسال که برای مامورین اطمینان حاصل کرده باشد تنظیم کرده میشود و این احوالات خصوصیه و اخبارات شخصیه در صورت سوانحات عمری مامورین درج کرده نمیشود . ( ٢٤ ) :- مأمورینی که سوء احوال شان دیده میشود وازین احوال بيك معامله تکدیریه و یا قطع معاش و سائر مجازات گرفتار میشوند برای قید کردن این احوال بمديريت مأمورين معلومات داده میشود ، مدیر مامورین برای قید کردن این احوال بزیر سوانح عمر همان مأمور مجبور ومكلفست --- page 12 --- ( ٢٠ ) :- مامورینیکه بد اخلاقی شان معلوم میشود بطور تنقیص قدم ملازمت مجازات کرده میشوند . باین احوال از طرف انجمن انتخاب مامورین قرار دادو بمدیریت مأمورین تودیع کرده میشود . ( ٢٦ ) :- مامورینیکه از مأموریت شان بسبب بداخلاقی بیرون کشیده میشوند . برای تعيين يك ماموریت جدیده از طرف انجمن انتخاب مامورین متعلقه خود يك قرار داد و جواز استخدام گرفته میتوانند ماموریني که از روی مأموریت شان به تحت محاکمه گرفته میشوند تا باختتام محاکمه شان قرار داد جواز استخدام گرفته نمیتوانند ، و بنابر نتیجۀ ریاست محاکمۀ مامورین تعمیل میدارند . مأمورینیکه بجزای طرد موقتی گرفتار میشوند ، بعد از اختتام مدت جزای شان بتكرار ملازم دولت شده میتوانند برای اینطور اشخاص گرفتن قرار داد وجواز استخدام ازمدیریت مامورین وزارت مربوطه زمان استخداميش لازمی است . ( ٢٧ ) :- مامورینی که متصرف واردات و مصارفات دولت باشند بهمه حال مجبورند که تصدیق قطع محاسبه خود را که از دوائر مربوطه اش میگیرند در جدول سوانحات خود ثبت کنند . ( ٢٨ ) :- برای مامورینیکه در زمان مدت یکساله خدمت شان خدمات فوق العاده دیده میشود و یا خدمات معينه شانرا بطور تقدير وتحسين ایفا مینماید اگر چه از روی قدم ملازمت پست تر باشند نظر بخدمات فوق العادۀ شان به ترفیع رتبۀ مأموريت وتزئيد معاشات نائل شده میتوانند . ( ٢٩ ) :- مفتشین وزارات در اثنای دورۀ تفتيش شان موافق نظامنامۀ تفتیشیه --- page 13 --- ( ۱۰ ) همه احوال مامورین را تفتیش میکنند ، احوالیکه در را پورتهای مفتشین درج شده باشد از طرف مدیریتهای مامورین بنظر دقت گرفته عندالایجاب تحقیقات لازمه اجرا کرده بصورت اشعار نتیجهٔ تحقیقات تحت دقت گرفته میشود . (۳۰) :- ملاحظه حاضری مامورین متعلقهٔ هر وزارت بذریعهٔ مدیریت مامورین همان وزارت مطابق نظامنامه حاضری تعمیل میشود . ادخال مواد این نظامنامه را در جمله نظامات دولت و اجرای احکام موادش را امر و اراده میکنم . --- page 14 --- [BLANK PAGE] --- page 15 --- [BLANK PAGE]