Niẓāmnāmah da kharṡūlūd sarkārī malikūnū ‏‏نظامنامه‌‌ د خرڅولود سركارى ملكونو

ترجمه د پښتو په اساس د مجلس عالی حکومتی په قرار داد د قوس په (۳۰) نظامنامه ۳۶ دَ خَرْچَوَلو دَ سَرْکَاری مَلْکُونو پـه (۳۰) د(سرطان) سـنــ۱۳۰۶ــه پـه مطبعه د «شرکت رفیق» کابل کښی چاپ شويدی شماره چاپ : ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ (۲۰۰۰) قیمت د یوی نسخی (۱۷) پول ۰

بسم الله الرحمن الرحيم نظامنامه د خرڅولو د سرکاری ملکونو اول فصل د قاعدی د خرڅولو د سرکار ملکونو (۱)- سرکاری ملکونه چه ټکره ټکره له یو جریب څخه تر پنځه جریبه پوری بیل بیل دی په واسطه د علاقه دارو او قرية امرا و مجلس د علاقه داری په قسم د لیلام د په نقده پیسه خرڅه شی. (۲)- هغه سرکاری ملکونه چه زیات له پنځه جریبه او په تصرف د دولت کښ وی غیر له هغو ځکو څخه چه د مهاجرینو په لاس کښ دی په هغه اندازه ر کڑی ، اوله داری حق نشی نظامنامه خرڅولو د سرکاری اسبابو په مخ کی ده

۲ کښ وی ، او نوس ملکونه چه بصورة عمولة دعمری نورو خلقوته ورکړی شوی دی یا په قرار د رقبو او فرمانو د پادشاهی بخښل شوی وی، په قرار د متصفی د بیخونو دپاره دکلی اوجریبو دار بونده ملاقه دارکښ په انصاف سره جریب اوقیمت کیږی ـ اوسیاهه د هغو په مهر اودستخط دهغومیزانوپر مدیریت یا مأموریت د مالیه کښ ضبط او ساتله کیږی . (س) : باعلان د خرڅولو دهغوملکونو سره له معلو دقیمت اوجریبی د هغه ځای د مدیریامأمو مالیی له خوابه اجازه د حاکم د هغه ځای پرواسطه دهغی علاقه داری چه سرکاری مخکی علاقۀ دده کښ وی ـ لپاره دخلقود هغه کلی اونو کلیو اخیور اوویشل کیږی چه هر سړی خواهش اوخیال د آخستو د هغو ملکو نو لری آخندزاده شفیع محمد مکتوب نویس مستوفی قندهار - (۲۰۰۰) دبد دما ملکو پس چه دار دوا تعا دار (۱۱) : باخـ چه الفا ب

۳ اداره د مالیئی دهغه ځای ته دور شی اوسم له را تلنکی قاعدی سره خریداری دهغو ملکونو د وكړی . (٤):- هغه سړی چه خواهش دا خستو د سرکاری ملكونو په نقدی پیسی پاڅه نقدی اوڅه پور باندی ، په داتفصیل سره چه لاندی . راځی ، وکړی ـ دمیزانود قیمت له مخی په قیمت کښ تخفیف ورکاره شی . الف: که ټولی پیسی د قیمت دهغی نقدی ورکړی لسمه برخه قیمت د هغی څخه کم اخستلی کیږی ب :- که نیمائی پیسی د قیمت دهغی نقدی او نیمائی په مده د یو کال و رسوی، شلمه برخه قیمت دهغی څخه كم اخستل کیږی ج:-که دریمه برخه د قیمت د هغی نقدی اوله دروڅخه دوه برخه ئې په قسطو د کلو ورکوی،

٤ دیرشمه برخه دهغی ورته تخفیف ورکاو (٥):-که په قرار د (۴) مادی څوك د دی ملكونو اَخستنکی نه وی، په قسط د پنځوكلو ترلسوکلو پوری هر رازی چه حاکم او مدیر د مالی دهغه ځای مناسب و وینی خرڅ دکړی او شرعی حجت د واخلی. (٦):- رمی د سرکاری ملکونه په خلقو د هغه کلی خرڅیږی، که چیری استیدونکی دهغه کلی خیال د آخستو نه لری، یابل څوك طلنز په قیمت او مقرری قسطونو د هغی کښ دوه دے او زیاد والی وکړی او خلق دهغه کلی ئی پریږ تورو سړیو باندی خرڅیږی. (٧):-هر کله یو سړی یوه محکمه په نقدی پیسی یا څه نقدی اوڅه پورباندی خواهش د آخستو شکری، او بل سړی په هغه قسم زیاده حق د د لوکپ که یود اخلی وکړی سره او سړ چه ئی (٨):- د سر سره (٩):- هغه ملاشه د واش د مال

۵ زیاد والی وکړی : په صورت د قبلو لو کښ حق د ړمبنی آخستنکی دی او په وقت د لینو دلوکښ ورستنی آخستنکی ته ورکوله کیږی که یو سړی یوه ځمکه په نقدی پیسی باندي اخلی، اوبل ئي په قسم د پور سره ورباندي طلب وکړی، بالکل خواهش دهغه چه په پور سره ئي آخستنکی دی ، وا د نوړیدل شی اومبی په هغو سړیو باندی خرڅیږی چه قیمت ئي نقد اوپه کم قسط رسوی. (۸):- د سرکاری ملك يوه ټکره څوتنه په اتفا سره اخستای شی . (۹) :- هغه کس چه خواهش دآخستو دیوه ټکره ملك وكړي خار دار اداره د مالی د هفته دواشی او قرار داد دوکړی ۔ د حاکم اودمد د مالیئی له خوا نوم دآخستنکی او قیمت دملك ش تخفیف وركاه د دی ملکونو لو تر لسوکلو یر د مالی څ دکړی تر دهغه کلی نکی دهغه یابل څوك هغی کی دو ه کلی ئی پریږ دی پیسی خواهش د هغه قسم

او صورت د اخستلود هغی د په واسطه دتیه داری اعلان شی، تر مدّۀ دیوی میاشتی که بل څوك د ولبی وکړی پمبی اخستنکی یا به ئی قبول کوی یا به ئی پږیږدی - که په دی مدّ کښی پکیښی بل اخستنکی پیدا نشی، او پس له هغه په هر څومره پیسه چه بل څوك اخستنکی دهغی ځمکی شی، ورته نه ورکاوله کیږی او د حاکم او د مدیر د مالیّی له خوا خط د تصرّف د ځمکی ورته ورکاوه او ملك د ده په تصرف کښی کیږی . (١٠):- لپاره د خرڅولو د سرکاری ملکونو پر ولایتو او حکومتيو کښی نائب الحكومکان او اعلی او لوی حاکمان د اعلیحضرت پادشاهی له خوا « وكيل بالتوكيل » دی او دوی به له خپلو خوا څخه بل وكيل نیسی او شرعی قباله به اخستنکی اداره د له واتله دو = (٤) :- هغه م ملکونو پور باندی راشی ، کښي تخفي الف :- كـ لَ ب :- كه ي بر ج :- كه دو

صورة عهد شوی وی د شاهی خپلی پینځو سو دیا شاهی صاف سره د هغه په مهر یا ماموریت د کیږی . سره له معلو مول مدیر یا ما مور هغه ځای په وا سطه څکی علا قه هغه کلی اونو چی هر سړی غو ملکو نو کښی (دغه ماده د شورا عالی د دولت په کښی تنقیح شوی دی قیمت (۲۰۰۰) افغانی دی) د سرکاری ملکوته ورکوی ۔ حاکم او مدّ د مالیی سیاهه د جریبی او قیمت د سرکاری ملکونو چه پر واسطه د هیئت انو قیمت کیږی ، ټول پس له تامیدلو د هیئتی او هر څومره ملکونو چه خوښیږی بیل بیل صورت د خرڅولو او نوم د آخستنکی پَکښی به ئی اداره د هغه مستوفی د ولایت یا اعلیٰ حکومتی تہ لیږی چه دی ورپوری تعلق لری او هداسی مستوفیان او اعلیٰ سررشته داران به هم د هغه رپوت وزارت مالیه لری ته (۱۱) ۔ آخستنکی د سرکاری ملکونو دا آخستی شو ملکی خپلی پہ قرار د دی لاندی شرطونو هرکله چه وغواړی خرڅولای شی، او هر څومره چنکه و کری دخپل ترکی - الف:- که پر نقدی پیسی سره ئی خرڅی کړی د سرکاری حق به هو ځای نقدی ورکوی . ب :- کہ پر قسط ئی خرڅی کړی د سرکار دحق به

۸ ضامن ورکوی ج :- که ضامن نشی ورکولای په هغه اندازه چه پیسه ئی رسپلی وی خرڅه وکړی ، اوله هغه ځخه پاتی تررسولو د سرکاری حق نشی خرڅولای . نظامنامه اول فصل (۱):- سرکاری ځمکه تر پلور علاقه دارو او قا د لیلام (۲):- هغه سر جریبه غیر له هذ

۹ (دویم فصل په باب دهم) ملکونو چه د مهاجرو او نورو خلقو په لاس کښ وی (۱۲):- هغه سرکاری ملکونه چه مهاجرو او ناقلینو ته [چه له یو ځای نه بل ځای کښ استوکنه اختیا کړی] ورکړی شوی وی یا پس له دینه ورکول کیږی ، په قرار د پلوان شريك د له هغونه متآ واخسته شی. (۱۳):- هغه ملکونه چه مهاجرو ته ورکړی شویوی یا ورکول کیږی په قسم د ملکیت دی ، که بوله دوه څخه مړ شی دغه ملکونه د هغو ورثی ته ورکول کیږی که چیری د وی تر شلو کلوپو پلیسی په خاوره د افغانستان کښ استوکنه وکړی ، دغه ملکونه چه د دوی په لاس کښ وی اعلی حکومتیو د دائر و د حکو سلی بیان کیږی ! ی نظامنامی

۱۰ خرڅولای ئى شی. (١٤) :- کہ مهاجران او ناقلین لاړشی، هغه ځمکی چه دوی تہ ورکړی شویدی بیرتہ د دولت تصرف تہ راځی ۔ اوبل څوك پہ ځمکو د مهاجرانو ا وناقلینو کښ تصرف نشی کولای. (١٥) :- هغه ځمکی چه پہ قرار د رقم او فرمانو د پخوانی پادشاهانو، خلقوتہ پہ قسم د بخشش او ملکیت ور کړی شوی وی او پہ تصرف کښ د دوی دی ، بیرتہ نہ آخستلى كیږی، اولہ قیدھ د د فترو د خالصى او د ضبطى څخہ دوو ښیتلى شی، مگر مالیہ د دی رسم لہ مخلوقات د دی شی نه دی چه مالیه تسلیم کڑی شند کانی قید او طرح دی پلو او شريك سره په اداره د مالیئ کښ دو لت ته ورکړی. (١٦) :- پاره د هغو نفریو چه د اعلیحضرت له خوا خخه ځمکی په قسم د بخشش ورکړی سره د دو پس ل خپلو (٢٥) :- هغ له خ چه د په وا او نو ولين له و په ح د با در خو

۱۱ شوی وی ، د دوی خپل ملك دى ، او داسی شان ملکونه د له قبله د دفتر د خالصی او د ضبطی څخه وویستل شی او مالیته د دو د په اداره د مالیی کښ دخل او واخسته شی . (۱۷):- هغه ملکو نو چه خلقو د یوه کلی یا یوازی یوه یوه سړی په قسم د عمری له دولت څخه آخستی وی، د دوی له لاسه نه ویستل کیږی ، مګر د دی جميع د د پلوان شريك له مالئی سره نسبت ورکړشی که په جمع کښ کمته د دولت وی ، له مخی دجمع ، او کرند له قراره د مالیته د پلوان شريك محصول د دی د په دفتر کښ جمع واخست شی ! (۱۸):- که بعضی سمی و خرابه او ناکره ملکونه آباد او جوړ کیږی یا پس له دينه ئی جوړ کړی

۱۲ مالیه دهغو همرد چه پخواله دینه بست شوی دی پر همغی اندازه، او هرڅه چه نوی ابادی کړی دحاصل له مخی هرڅومره چه حاکم دوقت بست وتړی، پس له لیدلو د مجلس د مشوری د هغه ځای دورکړی، داسی ملکونه بیرته نه اخستل شی، دا ملکونه هر چاچه آباد کړی دی حق د ملکیت د هغو لری! (۱۹): ملکونه دخالصی درعیتی چه په منځ د خلقوکښ اخستل اوڅرڅول لری او دکو قباله دهغولری په جمله د سرکاري ملکو نو کښ نشمېرل کیږی او په خرڅولرکښ نه‌واځی. (۲۰): هغه کسان چه په واسطه دمجر میت او گناه، د حکومت له خوا فراری توپ څه معافیږی، که په وقت د فرارید و محتکی د دوی په قید وضبط کښ د د دو پوښت وی پ حاد اوله دپه (۲۱): هغه عمره دهی په ق داراد راشی اعلمی لاس

۱۳ کښ داخلی وی او دا ضبطی په سبب دباقی دهی د دولت نه وی له یوه حبیب شخه تر ووه حصه پوری مخکی ددوی چه په ضبط د دولت کښ وی په قرار د حکمنامی د نائب الحکو مکنو علام حاکمانو دوی لره بیرته ورکولی او له قید ه د ضبطی څخه ویستلی او مالیه دهی د په دفتر کښ داخل کری. (۲۱) :هغه ملکونه چه له جمله د سرکاری مملو خلقو څخه وی او عمری په عهده آخستی دی، او په سبب دباقی دهی او خیانت دولت ضبط کری نه وی، او په قرار د نورو مادو د نظامنامی دخرڅولو دمحکو دارازی ملکونو په جمله د خرڅشو یو مملو کښ راشی یا په هدی دوه درو کلو د سلطنت د اعلیحضرت د پادشاهی کښ ددی د خبتن له لاس او تصرف شخه ویستلی او خرڅ شوی ، یا چا ته

١٤ شوی و داسی د خالص مالية او واخی (١٧) - هغه د یوه یو څخه اخ کیر مالئی د دولت د پلوان واخس (١٨) --که بعض او جور بښلی شوی وی ـ په عوض د هغو کښی له نورو سرکاری مخکو څخه چه د هځکی نه نژدی وی هغو ته ورکوله کیږی . (٢٢) - هغو کسانو ته چه له حضوره د اعلیحضرت څخه ملکو بښل او ورکول کیږی یا ضبطی مخکی دوہے بیرته ورکولی کیږی تر دوه کلو پوری د دوی مالیه رعايتًا نیمائی د پلوان شریک واخسته شی او په دریم کال کښی پوره او سالم پلوان شريك سره دور كیږی ! (٢٣) - هغه کسان چه قسط واخستی شوی سرکاری ملکونو خپل په مقررې وعده کښی ونه رسو هغه پاتی شوی پیسه د قسطونو سره له دُوهَ روپی په تومن باندی جرمانه له دوی څخه ا او په خزانی کښی تحویلویږی! (٢٤) - هغه مخکی چه ورثی د شهید انوته په قسم ده. بخشلو

۱۵ سره ورکړی شوی دی تر وقته د لږیدلو د دوی ، وصی د هغو مخکی د دُوی نشی خرڅولا پس له عقیل و څخه پخپله دوی په خرڅولو د محکو خپلو کښ اجازه لری . (۲۵):- هغه ملکونه یا سرکاری شیان چه د حکو له خوا خرڅ یا لیلام کیږی - ضروری چه منسوبه دائره دهغه اعلان د دی د خرڅولو په ولایت د کابل رسی په وزارتوا ومستقله دائر او نورو دائروته لپاره د خبریدل د کاردارا ولیږی ، برسیره په دا باندی تر شا د اعلان له وکیلانود مجلس مشوره دولایت څخه به خط د باخبری او پوهیدلو آخلی- اولپاره د باخبری او پوهیدلو د خلق دا اعلانونه د ریاست بلدیه له خوا مخصوصی ځایو کښ ځوړند ، او پس له تیریدلو د مقرّری وعدۀ نظامنامۀ فروش املاک سرکاری طبع مطبعۀ عنایت ماشینخانۀ کابل طبع و د خه محکی چه د ولت تصرّ عوانو او ناقلینو انود مینی او ملکیت ف کښ د کیږی، و د ضبطی دی رسم له ائی کښ د لبت دو اعلحضرت ل ورکړی

١٦ به خرڅيږی ، په نورو ولايتو او اعلی حکومتيو متې کښ پس له اطلاع او باخبری د دائرو د حکو د هغه ځای سم له دی پاس بیلی بیلی بیان شوی قاعدو سره اجراء کيږی ! په اجراء د حكمو د مادو ، د دی نظامنامی وزارۀ مالیه مسئول او مکلف دی نظامنامه نمبر ۳ با زيك سنه ١٣٣٤ مجليه صفحه بندى - تعدد طبع ١ د) ملكون (۱۲) :- هغه مـ چه له ا كړی کيږی . واخيس (۱۳): هغه و سرکارا څخه مر كيږ پلیسی وکړی ،