نخارا اوضاع البلاد صفحه ۴۶
داخله کر کثافت آب هیرمند چشم عفونت مخمرات چاکرا به عفونت شقه آب می آشامند هکذا مطابق ایام اند بدای علیهم السلام در رد سگان قبور نعش و پامال طيور و بهتكم حرمات
خطرناک
بابت سيستان
مظاهر تربیت ارواح در مطب حواله بهم عليه الحرمي باكسب كثافتی که دارند هشتم سوق الدواب را در خیابان قمر عام قراردادن که اسبب خوف و اسباب زحمت است نهم بریحی سگهای
داران در پوستی جانوران با انحاء طوقه غیره کرده ترتی میدهند دهم بی انتظامي جاده تجار یازدهم کثافت مزبلهای در انحصار مقبر کوچه‌ها بازار رختن که عموم اهالی و اماکن را
میسازد
ملوث میسازد دوازدهم عبور و مرور گاو بها بکوچها بازار که باعث صدمه مردم و موجب عجز انها زان جواز انصات سیزدهم در شکست شدن هر دم گلا به جویهای آب و بسا
و یک سفر اخلال مردم که پا کر جاره رفتن در مراجعت مخدها بشغل خود پرداختن (۱۴) بیرحمی الی که خرید را نمی خواهند مرسوم خوب شد مدتی سخت طفت هوا درست
محصوران
بابت سیستان
اتستان دطری آبرا الی دویم شجر داری انده کثرت نداشتن و اقدام کشتن سوئم این مصالح کفر دون بی مشتری نیست روالم الخلافت طهران)
به مناسبت
بخارا سبب شوریست زیاد آباد دولت در مقاومت در دروازه چندی که برد با گیره و بارون است جوان خود اهالی نظراً با سلیقه اند اما بواسطه معاشرت فرنگیان بعضی رسوم آبدار
که باید افاد الله شفقی باید و آقا بچهی بزنان فاحشه رویم افتتاح و آزادی میخانه و شرب مسکرات سوئم قمار بازی شبهای ماه مبارک رمضان که بنام عبادست است
چهارم طرق مختلفه بایجادات از قبیل صوفی و شیخی و دهری و طاوسی پنجم مراء و تسکین فرنگیان مقیم طهران اما در هم خوب طهران قابل تمجید است که تمام آن
مساجد را پوشیده اوقافته معرتی و سخاوت و ہمت اهالی رویم اخلاص بخانا نه بدی و تعزیه داری نیا نمودن سؤم عزیز دوست و مهربان بودن طهرا نیها
دار الخلاصه اتلابوا بهترین جقه نظیر طهران است بلکه آزادی و اوپنرالی بخارصته قابل طهران پیش است نسخ اوضاع ممالک ایران و عثمانیها است
تا چون محل مجانین و فرخت شتم مطهر انتصابایان منصوب محتر به دمسلمین درین دیوان برحا یا ظلم دوستم می کنند در روی اموال ملت با قطاع اجنی جاری است
می شود در مسجدان پستان بپرم دخانه و ساقی خانه تریاک و برس و شراب باعث تباهی ملت است که اصد، دولت تصدیق دارند (بخارا) شهر قدیم
و پای تخت اغلب سلاطین از کجاهاست عوامش بنامند آن طره است که آب خوردن در آب انبار های سرباز نکه میدارند تا فاسد می شود د از تاثیر آن اغلب مالی
د عربا گرفتار طور رشته میشند و دیگر لواط کاری رایج و معمول ایک انگ است اما مر دش مهربان و پرفیض وجود و شکسته نفس میباشند (سمرقند) خیلی خوش بهرانه
بابت روسیه
بابت سیبریه
و نا هوا که بسیار خوبست در تاشکند و شهر سبنی قواعد و داکان روسی جاریست (امریقا) پاریس عروس شهر ها و پای تخت فرانسه و غربی
است
از همه بلاد فرنگ و می با صفائی آن بوسعت حشمت الی هفتاد تر است و (اکسپوزیسیون پاریس خیلی نقل دارد که در آن جان ها یک مفت مجیدی
نقش که تشریح حال خورشید و ماه و کواکب و حیوانات بری و بحریرا می نماید (مارسیل) بند ر معتبر فرانسه و راه آبیکینو بعدس واقع
و دانه کوه بوشهر با سکندریه آباد مقابل جسیم تر است و عمارتیش هفت هشت طبقه و اهالی آن اغلب چشم و اسبهیا در در نامرقران ان مهد
ر در زمان و دختران میگوشایند و چا با نمای آن شهر جمال چنانتر وسعت دارد (لندن) شهر باستي انگلیس محمیتی پیش سایر بلاد معلم
ار و با ولی بواسطه ازدیاد نفوس و دود و کار کارخانه جات و سفاین آبته هوایش اغلب منتفق است بطوریکه مسافر را سازگار نمیشود اما قوات
بابت پاریس
بابت مارسیل
بابت انکلین
بابت آلمان
در نیها انگیلز تو ممانه و سپاه نظام و ملويزيون کمال نظم و آراستگی است (برلن) شهر باتی المال ونظيف تر ار بسیار بلاد فرنگ و خیابانها
پیاده رو این شهر قدر می سنگ تر از خیابانهای پاریس ولندن و مجته رو گار بزرگان برآنطله زیاده از سایر فرنگستان است مجیدیها و کاری ها تجلی
بابت سویس
که میانه فرانسه و آلمان اتفاق افتاد مناره بارتفاع هفتاد متر ساخته اند که پایین مربع و منور و یک اطراف آن نقش برجسته و آینه دار نمایان او و ایران
در آن مساره تعبیه شده با سونی ها سنگ سما و مصور نوشته فیر در آن موجود است که با اما کشاده میکریت حکم و حقه مدور می کشد دیگر واورد موزه خانه ملی
قدیم بولن چم شیر موزه مور یست (وین) پای تخت اطریش د اما یکی که در نقوش بابت هوایش شبیه بلندن د شهرش از دو و دات تو بعد شهر یه دخانه ی که نمای
بابت اطریش
مردونه کور به و سلطه شهر عمور می نماید و ان سه حینکل با باغات مشجر زیاد در رآن است و موزه خانه و مام عملی در فتر عمارت پادشه دارد و تصاویر دو قانع
بابت و من
بابت اطالیه
بابت بخارست
با عظمت درین زیاده از است که متوازن شرح داد (بوکار دست) پای تخت دو مانده و باکره در خوش شید موائی که برالی کل اطریش که خارش غیر فرانی
وان شهر واقع در شرق اور پا (آطنه) پای تخت یونان چون کم است هزارسنه دا د داکتر تار تماشا گا آن بلور یاد گا عصر سلطنت دالوس اول پیری کشی با
ایلیجات
اطنه
بعد گرفت قبو سلاطین یونان امرحت د سیاحت اول اوضاع درست که پر از مهر یا ز اون و اشخاص با نفوذ هبه تربیت این مکات بهم خرده مقیوات به
نظرسامحین رایان دار د سیاحت دوتم دولت ملکه اور دم است و دولتی که از داند در ت نا چا راننده کتابی شرح میدند مدتها طیبهای اورد بابا
جهت
بابت يونان


الملك المنك السلطان السلطان ابن السلطان ابن السلطان ابو الغازي امير حبيب الله خان سراج الملة والدين
من تأييدا في جوار و عهد الاعظم مظفر الله خلک ملکه
جناب محمد یوسف حسن
تصویر میں بو خامه آهو
المتخلص باضي
لقب سلطان الفوائد
مؤلف كشف مجدد
و تاريخ حروف ابجد
تصویر مؤلف
درسن سی و چهار سالگی
مشهد مقدس
محل اقامت
در مدرسه باضی حروف كليات تألیف مجدد پیش ازین است
نسخه ديوان گندم كان بحر الفوائد که در ولتین تصنیف شده


نسخه خاتمه اول صفحه ۴۶
کتابنامه
در شرح حالات محاربات
دولتین روس و ژاپن
بسم الله الرحمن الرحیم
امور جہان را سراسر کند
که پروردگار است رحمن و رحمین
چراغ هدا است و نور یقین
امام بحق قدوه متقین
شہی سید اوصاف بی مد راه
که سازد دل دوستان خنک شاد
در انجای نیست جز کوی او
درخشانت در چشم و دل سوی او
مهبان حق مستند طشکری
دو عالم شش دانه و دیگری
تصفی جهان او دور دانه یی
نه بجز در که او پناهی کس
امام سیمینم که کردون مدار
بدو صدق دان صاحب زوالفقار
همان
سرنامه دفتر مهر کین بنام خداوند جان آفرین خداوند مخلوق اعلیٰ و ادنیٰ که قران و بستی کرده
کریم اورحیم و عزیز و غفور رساننده رزق مار و مور بصیر و علیم از همه کاینات با امرش بود هم سماء و ممات
کنم حمد ان یزد کردگار که کثرت شد از وحدتش آشکار پس از حمد پروردگار مجید کنم نعت احمد رسول مجید
سر و خاتم جمله پیغمبران بحشر شفیع همه عاصیان چراغ هدیٰ شمع دین مبین دو عالم گلستان از این او
محمد که دانش نذیر وبشیر بر او ختم گردید پیغمبری زبود و جودش شده بر قرار سموات و کرسی و لوح و نیا
در ان پس باصحاب کرام که باعث بود مدامد برش درود و تحیات بیحد و مر ز ما باد بر جمله شان سربسر
خصوصا ان شحنه غزا و غار ولی خدا صاحب ذوالفقار محیط سخا و جهان کرم که عالم بود موجو دشر عدم
امیر عرب حیدر خیبری برازنده داماد خیرالبشر علی شیر حق مصدر انما یدالله بی ریب معجز نما
عزیز خدا و وصی رسول که بیحب او نیست ایمان قبول دکر زوجہ سرور انبیات که دخت نبی بود و خیرالنسا
بعصمت وافتاب حیا کل کلشن خانه کبریا ز نورش کواکب معتم سپهر درخشان تابنده از دو مهر
کنیز ش بیار نور حوریان غلام درش جبرئیل امین ہما نا که میشوم اندر بور مر او را رجدر و و فرزند بود
جهان از وجود و پدید در حسین یکی حسن دم دیگر حسین دو قطبندو آستان امین اول خمر حق دویم شاه دین
دگر عابدو باقر پیشوا که تبزعهد شان نیست در انرا یکی صادق ال احمد بود که خود عالم علم سرمد بود
دل دوستانش از یقین برازا دہ معروف حجر ریش بموسى کاظم شفیع جزا که باشد با سوائیان بنما


خاتمه
صفحه ۴۳
نسخه ثانی
جهان بر کجا و نهان از نظر
بر او آشکارا چو خیر و شر
شهنشاه دار و دیار امم
فلک بهر تعظیم او گشته خم
همه نور عین و همه تاج سر
بخورد و یکایک بشرح فر
از این چار ده کوهر آبدار
که شد اشنائی زمین برقرار
ہر انکس بود شکر ناگزار
مقیم علی النار بئس المصیر
سلام علیٰ نور البزغ عشر
بهم ربط و تخلیق قر البشر
و من حبهم تطمئن القلوب
توسل بهم فی نجاة الهرب
بهم قد بحا کل من قد خبا
ولیس لنا غیرهم مرتجی
تو زان فایق بیچ نیمی ببرم
او زان توای آبریزی نرم
مه بی بدقه صورتی دای
به پژمرده انگار کوه وابی
خلاو کنه جرات پیشان
چینی نمو شیار د سیم آئی
بروسی پرداوات ایوبان
فروشی آئی وه فتور بیان
ایسی خود میشل مانند ہی
که آدم کیا او د دو فرزندی
سی این آنگنه بیهنری فورین
ایقیکو این طپ و خار کوسین
د نظم م پذبی نشستم دگر
کز نام این چار ده خجسته
به خو د بز گوک بخویم پارسو
که بهتر شو از خو خو بپارسو
چنی چار ده نفر ک نازیا
ندار سر افی بر دوی سر
رسول خدا را فدا شیم برا
بقر بان صدیقہ نامدار
نکو تہ غیرا ز دوازده امام
نمایم دگر هیچکس واسلام
انہ ئی خلافت مکن بر نکو
کہ یہ شیرم پی لا جو تہ
چه پی کنی نه به تو تبہ بزار
مکر حب آن چار ده شهریار
محبت نورزم بجای دگر
بغیر همین چار ده تاجور
حبیبیا بر این نکته نوش لب دال
وزان نیستش نزد یزدان بال
که در این رباط قدیمی سرا
ز خوب و بد جمله ناموس
نه ارند اینه گاهی بخاک
گر در گه چار ده نور پاک
باید زکبیر سیاه و سپید
تولا بجویند با صایید
بر این چار ده نور گردون شرار
که باشند از هر غمی رستگار
خوشا حال آنان که در بندگی
از ایشان ندارند شرمندگی
مشیرینا سخن بس در این گفتگو
خبر گر ز تاریخ داری بگو
که در تحت این گنبد آبنوس
چه شد قصه جنگ ژاپون و روس
چون وقایع شرق اقصی و محاربه بین دولتین روس و ژاپون از اہم مسائل و اعظم وقایع روی زمین است
و اکثر ارباب سیاسی را متحیر ساخته و هرفنی را در بحر تفکر انداخته از راه حقیقت اکنون جالب نظر دقت عموم
عالمیان است و بوہم و قیاس نتوان تصور نمود دولت مقتدره روس که کوس لمن الملکی در آفاق میزد
و بیرق اقتدارش هر کشوری از صفحه خاک افراشته برد بحر عالم را در کنف سلطنت خود داشته گوی سبقت را
بعلو ہمت از همگنان ربوده بود و هر یک از دول و ملل عالم با ظهار اتحاد و امیده ہمرا ہی آن دولت بعینہ عدلیہ
فخر و مباہات میکردند و نطق و رای سلطان عظیم الشان ملت روس را مصدر توجه و محل پیشرفت امور
کلیه قوانین وتسلیم جمیع سلاطین با غز و تمکین میدانستند و هیچیک از دول عظام و ملوک سپهر احتشام امضا وقطعات
گیتی در تکالیف و پیام اعلیحضرت امپراطور اعظم فروگذاشت ننموده با نجام واطاعت حاضره بالخلوص نیت
ناظر حرکات وطالب ترضیه قیصره وقت روس بودند چه شد که در عرض مدت پانصد و ہشتاد و پنج روز
محاربه طولانی مشرق اقصی با دولت جوانبخت ژاپون بہیچیک از میادین خشکی یا ساحته در یا شاہد فتح را
بطوریکہ باید و قسمی که شاید در آغوش نکشید و مدعیان واقعی و دشمنان حقیقی او از قبیل دولتین انگلیس و
امریک و دیگران که سالها انتظار ضعف حال و انقلا ب احوال دولت و ملت روس را داشتند فورا شحم
شرارت بدانغه کشور شگا تا بانواع وسائل و اقدا مات مختلفہ سطوت و قدرت و شوکت آن ملت و دولت
از میان بر داشتند دیاری و همراهی بخصم او کرده بس از حصول مقصد زبان طعن کشاده بنای عوام فریبی نهادند
دوست
پیوسته در هر زمان
بخوانده زبان
سنجابها تم بر در استمر
سزاوار فانی
یقینی برآورده آمال جود
ولی سر بخاک در این جا بسود
بیزنی چه د اعد بستر بشود
مینی بخوان چارده معصوم اینی
و اطاعت دار هم تو باش
دین خدائی این است ولی
بخواهندا زادگی
بست چون دوستوی اعدای دوست
در جهان پیشین بر
ہیچ میندیش زین جهان دنی
محبت نمودن تو زان سروری
چه درده چه در گور پاداش
بشاند گل و خوار ماند باری
مینی در طعن خورند بارام !
هر نامرادی بر ورد حسرترا
نوابی
بنی نہ دیگر که با نی شوم
که جاد و نخوانم در بارگاه دوست
دائی در دوست
بستی اطاعت کن با کمال
کہ بر اور دا نیاز تا خبال
اور خواجہ کا پتر
نمد سلطان کو دستان به واده
میدانم که دستان بزم اور میری
از اینم از
اور میر مهم انت واقع ۱۱


نسخه ۱ خاتمه کیهان صفحه ۴۶۳
و دست تطاول و پای تخطی از حد خود گذرانیده بیرق عداوت و بغیت افراشتند و سلطان ممالک رقاب روس
از نزدیک و دور بدین مضمون مخاطب ساختند – این بود بلندی کلات؟ شمشیر کشیدن سپاست؟
جولان زدن سمند شاین بود؟ هیجان شدن کمند شاین بود؟ ! اما دولت قوی پنجه روس که امروز چون چهار
کمن سال از میان اتش گرفته شگفت از پیش آمد کار در سفارت نیز لجاجت خود دارد که چرا بحرف دشمن در خرابی است
اقدام کرده اند لذا چنان سرگرم و مشغول اصلاح امور سلطنت وقت خود برای انجام روزگار و شکسته بندی آل
کار زار است که ابداً اعتنائی بگر دار و گفتار غیری ندارد و بغلاً صرف نظر از حرکات خصم ظاهری و باطنی نموده بنظم
داخله مملکت پرداخته و صبر و سکوت و شکیبائی را پیشه خود ساخته ، ولی خورده بینان و مال اندیشان و رجال
سیاسی روس در این موقع گیر و دار و ایام فتنه بار که دوران حوادث محکمه و سر حدیه ایشان بود بنکات دقیقه
پی برده فرق بین دوست و دشمن گذاشتند و دانستند معایب کار و نواقص گیر و دار آن ملت و دولت از چه گذرگا
نشأ دولت انگلیس و سایر دول مدعی خود را که خشنودی در ضعف حال و زوال دولت روس داشته و دارند مخاطب
قرار داده میگویند – ما بودیم که از ساخت مغرب بکشور مشرق لشکر بحساب بردیم و این مدت مدید را سدی سدید در
مقابل حملات شدیده دشمن جنگیده جسور و مغرور غیور شدیم و یکشبه زمین مجهول المالک کوره یا منچوریا را بآسانی
از کف ندادیم و بهیچ نقطه را بخشم واگذار نشدیم تا چندین جوان از عساکر جانبین بخون غلطان و در آتش توپ تفنگ
بریان در خاک بیابان افتادند ، اگر ژاپونیان بفتح کامیاب شدند روسیان نیز در آن محاربه برشادت داد
مردانگی دادند و تا آخر کار بمقابل دشمن ایستادند و قصه خود را در قوت و قدرت و استطاعت و استعداد در صفحه
روزگار بیادگار نهادند ، چه اگر دولت دیگری مثل انگلیس یا غیر آن دو چار این طور مهلکه میشد که دشمن مستعده
عالمی با همه نوع استعداد لشکری و یاری و مساعدت کشوری در عرصه جوار مملکت خود با و اعلان جنگ میداد مرد
میدان محاربه دو ساعته نبود چه جای آنکه یک کرور قشون بکشتن دهد ! و یک کرور بر کرجک تا مدت دو سال
نگهداری نماید ! و دو کرور بسر عُدات و جلا و متعد ده تحت اسلحه حاضر داشته باشد ! علاوه بر آن در عموم ملت و تمام
مملکت داخله و خارجه او شورش و طغیان برخند رای و خلاف مقصود آن دولت روی دهد ، پس دولت سنیه
روس با این همه صدمات و خسارات واقعاً روئین تنی بوده که خم برابر و پیش نیامده و هنوز امید وار باستقلال
و اقتدار دولت وقت خود میباشد ، اگر چه تا چندین سال بآن مقام و مرتبه اولی نخواهد رسید باز هم رویه بزرگی
و حشمت را از دست نداده کما فی السابق اظهار حیات مینماید و این صدمهای بری و بحری را که در حقیقت هر کدام
دارد
باعث اضمحلال یکدولت مقتدری است در قوه تحمل دولت روس بود لاغیر ! دو صد من استخوان باید که صد من بار برد
! آری شتر مست کشد بار گران را ، ای دوست ظاهری غل و دول عالم و ای دشمن باطنی ملک و مال بنی آدم !
خود انتشار داده و قائلی که روسیان را قصد تصرف جا و اسلامین بود از آن جهت گرفتار انقلابات و دو چار زحمات
مهلکه شده اند و حال انکه سختی در این مقوله نبوده و نیست با وصف این حال اگر راست میگوئی ببین حال من سپنتی بیکین
تو هم امر چنین روزی اندیشکن ، اکنون که ما را صدمه روزگار از خیال کشوری عقب انداخته تو چرا گاه بکویت ملک عثمانی
دعوای جزیره کریت میسازی و نیز مسئله مقد و نیا را بهانه میسازی بسبع فارس را با نبار ذغال و سیستانرا بیسوغال
کیهان


نسخه ١٢
در ژاپون
خاتمه
صفحه ٤٥
کسیون بکابل بپوستی طلوب قسم سالگشتی بژاپون سر افرازی بیفتر قاومت بعهدی شویا مکمن تمنای کین و مگناز مجد کلیب کین پادرا ز
نشاید گشودن باسلام دست که حاصل نیابی بغیر از شکست خداوند یارت بمسلمین بود صاحب ملک و پناه برسد و دین
پسند ار کر جیو آید بجنگ تو را کشور مسلمین مید رنگ و یا حمله ورگردی از راه آب بفتح نثار شوی کامیاب
چو اسلام را یاری داور است هم مدن لشکر کافراست بنیروی یزدان و امداد بخت تو را بر آید بسو کار سخت
قوی دستئی آیدت از کردگار چو رستم که بر قصد اسفندیار نتابد بتنخ از رزم و میدان نو نه آزرده گرد در پیکان تو
نترسند از شمشیر و تر تفنگ چو افغان بپو پر پلنگ بپشت خور د تیر سزنده گی که ترک جهان کوئی وزندگی
شود مغلوب حالت لشکرت فتد رخنه بر ساحت کشورت زسنگی بگریزان شوی سویسی چو از پیش ایران که افراسیاب
بدریا شود روزگارت سیا بخنکی نیابی بجائی پناه جهازات جنگیت را سربسر کند توپ بیدو در زیر و زبر
نه تبت نه کابل نه دریا کنار نه خاک چمن گوز که قندهار بضبط تو آید جوالکای هند که یکسر بتازی باقلیم سند
نه بر کشور نیمروز و کویت نه در مقد دنیا و ملک کریت نفوذ تو یکباره گیرد مقام بر شکر دیگر بکین واسلام
زاسلامیان دیده شد بارها که کردند چون تیر آهی رها کند فلک دست دشم شست بجیش مخالف در آند شکست
همان تیره آه است اندر پرینشین که ژاپون بمان غالب اید بجان چه در کش بگفت فروکوی گیرد که سردار توران بروز نبرد
فدائیک
عیان دید چون نیزه دلبری زحیرت در آمد در را بچنگ بپرسید کاین نیزه جان خراش ازان که باشد در این رزم کاش
بگفتند کاین ناوک رستم است جو او نامداری بعالم کم است چو بشنید تورانی بدسکال بگفتا عجب دارم از پورزال
که بهرکش خود سنان داده بجا بدان خصم را آردارد زپای یکی گفتش ای نامدار دلیر تورستم مخوانش بپو شمرده شیر
گراین تیراز ترکش رستمیست نه بر مرده بر زنده باید گریست آلقصه مکالمات روس وانگلیس و سایر دول خارجه برقابت
یکدیگر در اینمقوله زیاده است که مؤلف احصائی تسبیح آن ندارد چون کلیته مقصود بیان حالات و شرح احوالات دولتین روس
و ژاپون بود که با دملت عزیز اسلام و هموطنان محترم والا مقام بخوبی از تفاصیل رویداد کار و پیش آمد بکار ماضیه و زمان آتیه
آن دو حریف مردانه مسبوق و مستحضر شوند و بدانند از چه راهی اثر دهای مغرب رخ بجانب کشور سلطان مشرق نهاد
و آن شیر شرقی چه طور پنجه دلیرانه در دفع دشمن غربی گشاد و باید دانست در این مقدمه از اعیان ملت و رجال دولت ست
پادشاه روس چه حرکتی بر خلاف تدبیر سرزد و و لشکر سوار نصف شکن و پیاده کان پیلتن ژاپون چه تعلیم دستوری از شاه
د و ر بوجود که بر طرف رخ نهادند و بهر میدان باز و گشادند چنان ثابت ایستادند و بهر یک داد مردانکی دادند تا
عالمیان از تصور کردار طرفین در بحر حیرت فتادند و اغلب بات ماندند لذا این بنده درگاه آله محمد یوسف هروی المتخلص
بریاضی که بعضی فنون لشگری و قوانین کشوری داخله وخارجه را تحصیل نموده برای خدمت ملت نوع خود بتالیف حال و بیان
تواریخ دولتین روس ژاپون بپرداخته از روی صحت و دقت وقایع شرق اقصی و تفصیل محاربه طولانی و حادثات و فتوحات
دولتین روس و ژاپون را مشروع برده و از بفضل و دو شکر بلا سفایت و بیلا خله مزاج کوئی احدی برشته تحریر کشید که ابناء
وطن ومت پرستان عثمانی و ایران وافغانستانرا یادگارباشد (فصل اوّل) در بیان حال ملت ژاپون است که
دارای دوازده صفت و دو خصلت پسندیده اند صفت اوّل آنها خیرخواهی بیکدیگر است که در غیاب وحضور صمیما مایل بترقی
و پیشرفت مقاصد هم میباشند صفت دوّم ترک نفاق با هم و اتفاق کامل دارند صفت سوم احاد وافرا دآن ملت را
مال اندیشی


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۴۶۶
مال اندیشی مطبوع است صفت ۴ بوالهوسی را عیب میدانند (۵) نخوت و تکبر را کنار گذارده‌اند (۶) حمیت و غیرت را پیش کرده‌اند (۷) عموماً سلطان کشور خود را واجب‌الاطاعه دانسته احکام عالیه و مہر نفاذ اوامر را بر روی خود مجسم می‌بینند (۸) گذران آن‌ها بعُسرت و قناعت است (۹) راحت طلب نیستند (۱۰) بر شادت و شجاعت ممتازند (۱۱) بغیر ملت و خارج مذهب خود مربوط نمی‌شوند (۱۲) بیکار ماندن و بیکار بودن را خلاف انسانیت دانسته همواره بکار خیر ملت و شغل آبادی مملکت خود مشغولند نخستین خصلت آن‌ها مردم داری و مروت و رحم و انصاف و مهر پرور حق یکدیگر است که بافلاس و پریشانی نوع و صدمه هم کیشان خود ابداً راضی نمیشوند و باتلاف مال و جان برادران دینی برای یکدیگر شریکند خصلت ثانی بتبعیت صغار بر کبار و اطاعت رعیت به بزرگان ملت و رجال دولت و منظور حرمت و امداد و انجام رای روسای روحانی دوستان طایفه است بدیهی است هر ملتی که دارای این همه صفات حمیده و خصال پسندیده باشد در اندک زمانی میتواند رایت اقتدار و لوای افتخاری در تمام نقاط عالم بهتر از ژاپونیان برافرازد و شوکت و قدرت ملت و دولت خود را در روزگار علم سازد و از راستی و صفا خود را محترم و پشت خصم را بخم نماید خصوص ملت و دولت کافه اسلامیان که روسا و سلاطین و خلفاء هر عهد و اوان را بمریک باید مخصوص در فتح و نصرت از جانب اکملی است مفاد کریمه وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ مؤید پشتاء : پس این خصال و صفات ژاپونیان قابل توجه عموم اسلامیانست که باید هر یک فرد فرد دارا شوند و پیش نهاد خود قرار دهند چون خداوند درباره بندگان مسلم خود میفرماید وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ
فصل دوّم در بیان جغرافیای مملکتی ژاپون تمام مملکت ژاپون عبارت از جزایر متعدده است که قریب بسه هزار میباشند بقطه میرسد بر سه کل قوسی محرف تشکیل یافته که مدود آن از طرف شمال شرقی بجزیره کوره وثانیاً از وسط جزایر هفتم آنها که از انهم جزایر (یزو) محسوب است واغلب انها قابل گنجایش رسم در نقشه جغرافیا نبوده و نمیشد اسامی و مدیت هریک مختصراً بلوح خود ژاپونیان است لاغیر مشهورتر و بزرگترین جزایر آن اوّل جزیره (یزو) که ۷۷۸۰۰ کیلو متر مربع دائره دارد که ۲۲۳۰۱ کیلومتر مربع است دوّم جزیره آن کشور محسوب میشود (سوم) جزیره نیقون ۲۱۳۱۰۰ کیلومتر مربع چهارم جزیره (سیکوکن) ۱۷۷۰۰ کیلومتر مربع پنجم جزیره (کیوسیو) ۳۵۵۰۰ کیلومتر مربع (۶) در جنوب غربی آن مملکت جزایر سیلوه ریوکیو و جزیره فرموز ۳۸۸۰۰ کیلومتر مربع است و مساحت تمام خاک کشور سابقه ژاپون ۴۱۷۳۱۲ کیلو متر مربع است که بسیاری نقاط آن از اثر سرمای قطب سرد و بعضی انحایش از تابش خورشید بحرارت و برقی باعتدال گذرد بارندگی زیاد و بادها سخت در اغلب نقاط آن زمستان و تابستان میشود قسمی که قرص خورشید را دو هفته از ابر و غبار پوشیده ماند و در ممالک جنوبی ژاپون سکنه بیشتر میباشند چنانچه موافق حساب در هر کیلو متر ۱۱۳ نفر زندگانی میکنند و قیمت اراضی و املاک در آن ممالک خیلی گرانست و تمام آن مملکت به ۷۲ ایالت منقسم و شهر (توکیو) پای تخت آن دولت است که یک میلیون و ۳۳۳ هزار و ۶۵۴ نفر سکنه دارد و دیگر شهر کیوتو پای تخت سابق ژاپون است دارای ۳۳۲۳۳۰ نفر جمعیت بعد از آن (ناگاساکی) که سکان آن ۷۳۵۵۰ نفرند و شهر (کوبها) ۱۹۴۵۹ نفر (یوکوھاما) ۱۸۸ هزار و پانصد نفر جمعیت است و شهر (اوساکا) ۴۵۳۵۰۰ نفر داراست و (کاناذاوا) ۸۲۳۳۰ نفر و شهر (ھیروشیما) ۱۱۳۹۳۷ نفر و شهر (طاینان) ۵۰۰۰۰ م نفر بوده اند و حال در ازدیادند و (تاسوری) دو کرور جمعیت و چند شهر دیگر


نسخہ ١٣
خاتمہ ژاپون
صفحہ ۴٢
دیگرش (هاکو داده) و (نی ایگادا) و (ساکنین) و (سیویسگی) و بما شهر دیگر که هر کدام از ۴ هزار الی صد هزر جمعیت سکنه آنست قاصورین طایفه ژاپون یسوانیون و لقب امین امان دریای معروف چین است جزاير جزیره ژاپون (یزو) و (نیون) و (سیفوکو) و کیوسیو است که ذکر شد و نیز جزیره بزرگ فرموز که در سنه ١٨ هجری از جزو صنیع چین عنفا موضوع شده و داخل متصرفات و فلمر و ژاپون است که کلیه ملحقات مملکت ژاپون با جزیره فرموز قبل از وقوع جنگ با روس قطعت صدیده چهار صد و چهل هزار کیلومتر مربع مساحت داشت (شرح شواطی داخله ژاپون) ٢٧ هزار کیلومتر مربع است که ١٥ کیلومتر ان در چهار جزایر وسطی کبری محسوب است و سابر شواطی مقطعه برای امور تجارتیست و خلیج های متعدده و جاها عمیق بسیار دارد و نهرهای آنجا نظر بتنکی اراضی و کوهسار چندان طولی ندارد مگر انهار شینا تو و تیا فا در جزایر هند که طول آب ششصد و پنجاه کیلومتر مربع میرسد و در نهر (تو نیچاقا) طول آب ٣٠٠ کیلومتر میشود (شرح جبال مملکت ژاپون کوهسار کشور ژاپون زیاد و اغلب آتش فشان و بجا سواحل اراضی سنگستان بلم یزرع بدارند هر یک از ان جبال تا چندین مسافت است و علاوه بر آن کوههای آتشفشان که چندان مرتفع نیست جبال می دیگر داراست که بعضی بارتفاع ٣٠٠٠ متر و دائما برف در آنها موجود است و مشهور ترین جبال ژاپون جبال ثلاثه (فوزیاما) (سیرویا ما) (ایتانز میا) و خیا قل انگرا و حرارت تابستان در آن کشور به بیست شش درجه میرسد فصل دویم در بیان اوضاع مملکتی ژاپون نخستین بندری که در سر راه مسافرین آسیا وارو پا از آن دولت است (ناگا ستاگی) مینامند و بعد نقاط جزیره (کیوسیو) وسیكولف دیزو و جزیره (نیقزون) و نقاط و بنادر متعدده خوش آب و هوا با چند شهر که همه با صفا و سبز و خرم ورشک گلستان ارم است و اراضی بلم یزرع ندارند و انواع گلهای خودروی طلا و نقره و بنفش و زرد در گل جایی معطر میخندیده و گیا فراوان در آن جزایر و بیادر است بخصوص در فصل بها و که اگر شیراز بود سعدی علیه الرحمه میگفت خوشا تفرج نوروز خاصه در ژاپون که میگند دل مرد مسافر از وطنش و اگر کابل بود بر آئینه عراقی میگفتند گل ژاپون با دور شیراز رنگین میشود زلف در ایران کمر در هند پر چین میشود القصه ممالک و جزایر ژاپون از حیث آب و هوا و فواید ارضی و ثمر مرغوب و ممتاز است و در سواحل و جنب بلاد و جزایر آن آب دریا اغلب اوقات ساکن و صاف و امواج و تلاطم وطوفان بندرت است اما زلزله و زمین لرزه در بسیاری مبانی و اماکن از کثرت کوههای آتش فشان روی داده و میدهد که اهالی همه از آن بیم خانه های کوتاه و ساده دارند چون در سنه مسیحی قریب هفتصد دفعه زلزله رخ داد و در یکی از زلازل عظیمه شهر (اساكو) بالتمام خراب شد که متجاوز از ده کرور جمعیت سکنه و غیره در آن واقعه تلف گردید و چند نقطه دیگر هم ویران شده بشرح مفصلی و نیز در سنه رصد خانه شهر توکیو ساختند که ٢٠ هزار نفر سکنه داشت و در سنه بواسطه زلزله دریائی شهر (یونیه) آن رصدخانه توكيو خراب شد لذا منازل كثر اغامرا دیواری از گل با اطراف نیست مگر اعیانه که از مقوا با تخته نازک الا چیقی ساخته محیط خود قرار داده اند هر وقت بخواهند تا کرده با بر میدارند و دیوار اطاقهای عموم از کاغذ و پارچه های مخصوص دیگر نباشده اسباب تجتلی که در آسیا و اروپا متداول است ندارند و فرش انها حصیر بعضی پارچهای ولایتی است و خانه های فقرا در آن مملکت اغلب از نی و اشیاء مصنوعی ساخته میشود اما در بعضی نقاط میعاد بنیانهای شهری بطوری بکار میبرند که در موقع زلزله با سهولت تمام متحرک برجا نیاست و اطراف منازل و اطاقها را بگلهای رنگارنگ زینت میدهند و زراعت آن مملکت بقوه انسانیت چون گاو و اسب و اشتر و گوسفند و حیوانات که شرح انرا مؤلف در کتاب عمین الوقایع مسطول بیان داشتہ


نسخه ۱۳
خاتمه
صفحه ۴۷۴
حیوانات اهلی هم نمیرسد اسب چنان شیر و پلنگ ندیده اند و اینها بجهته آب دریا تا کنون بآن مملکت راه نیافته‌اند
اما گرگ و روباه و خرس اشگال آهو است و نیز خوک و خرگوش و مرال و آهو و گوزن و سمور و سنجاب دارد
که اینها بواسطه اتصال بچین بهمرسیده و جبال مرتفع و جنگل زیاد است که از اراضی مزروعی و مراتع حاصل خیز
اند که قطعه قسمت بهر یک از دهقانان میشود با لجهت مجوز زراعت شخصی خود آباد و مزروع دارند و زراعت چای و
انواع سبزیها عمل میآورند که در سایر نقاط نیست اما هر کسی باندازه قسمت از هر شیئی باید زراعت نماید نه یکنوع
مجرب و معین دارد تماماً را با یکدیگر داخل از هر ماری بکار روند حاصل بکار زد گیران غله حفر مداری نماید و اینسب
باعث قط و غلا شود مرغان ممالک ژاپون ۳۶۰ صنف و شکل با شگال مختلفه اند خصوصاً بلبلهای خواننده
که شرح آنان لزومی ندارد ۳ گربه های دم کوتاه و خرس خط و خال رسار زیاد است هر عکس گربه های آنجا و سگهای
که شبانه مثل دزدان از بام و در منازل شاه و گدا ورود نموده ثروت زیادی میشکنند و طیور و اطفال کوچک را
میخورند و دوشک و پرده های شال و زربفت را ملوث میکنند و کبرابای صیادیه خانه را مجروح نموده خواب را از شبگردان
ربوده از راهی که آمده اند میروند دچاره همین مطلب بنوز در وسط آسمانند. (فصل دیم) در بیان تعداد
نفوس و طریقه ملت ژاپون نفوس کلیه ملت ژاپون قبل از ضبط کوریا و تصرفات خاتمه منچوریا
نود و هفت کرور و سیصد و بیست و پنجزار نفر موافق تعداد رسمی دولت متبوعه خود بوده اند و آنها منقسم بدو طایفه
اول طایفه (اینو) که جنگلی وحشی ژولیده مویند و ریشهای پرپشم دارند و سکونت آنها در جزایر (یزو) و (کورین)
زراعت و فلاحت و صنعتی نمیدانند و کلیه معاش طوایف آنها منحصر بصید تری و بحری است و ماه و خورشید و شبایاد
عظیم و قدیم را می پرستند و اغلب ژاپونیان از نژاد آنطایفه اینوند که اکنون آنطایفه بیش از صد و پنجاه هزار نفوس نیستند
که در حوادث زمان عتیق مملکت خود را از شر و دخالت اجانب محفوظ داشته اند فرقه دویم ژاپونیان عاقل و کاری
متمدن آن ملت میباشند که فعلا اهالی آسیا آنها را بنی اصفر میخوانند همه کوتاه قد و مختلف الالوان زرد از بیخودی
و کم مو و اغلب میشی چشم میباشند و اینطوایف اکنون بسه مذهب منقسمند (شنیتوئی) (بودائی)
(عیسوی) شنتوئیان بیشتر آنان دهشتبانند که آئین قدیمی در انها جاریست پرستش اجداد و بنده گی
بزرگان و شجاعان و امثال آنها را مینمایند و کتاب آسمانی ندارند و ندی عمده در آنجا آفتاب و جانشین او سلطات
خود را میدانند و در اغلب فتاوی مذهبی از نیک و بد رجوع بعقل میکنند و هر مسجدی بعضی آثار و علامتی مخصوص باش
و دارند که معتقدند و میگویند روح خدائی در آن آثار حلول کرده میجور آئینه و شمشیر و قطعه سنگی کوششی از مختصات
اینخیال واهی آنها است و معابدان ملت در گشته مسیحی بمالک و جزایر ژاپون ۱۹۱۰۰۸ باب بحساب آمد
بودائیان باقت چین همکیشند چون بودا در مائه ۱۶ قبل از میلاد مسیح بهندوستان نطفه گنگه ظاهر و مدعی علم و غیب
از این جهت او را بودا یعنی دانا گفتند و اول اهالی هندوستان بعد از آن عموم چینیان با و گرویدند آنوقت
اهالی کوره بطریقه او پیوستند سپس اغلب ژاپونیان اور ا مایه پرستش خود دانسته و رفته رفته بتمام انهای این مما لک
وسعید طریقه او رواج یافت و معابد حساب بباش بنیانهادند منجمله در مملکت ژاپون معبد بودائیان در گشته اسحی
۱۸۳۱ باب بود خود بودا و پیروان او بواجب الوجود و مایه هستی عالم یعنی پروردگار معتقد نموده و اطاعت و
بنده گی

صنف ماهیان بنجا
بالغ بر چهار صد است
مخصوص ماهی تائی
که قرمز و خاص
خوردنی است


نسخه ۱۲
روس و ژاپون
صفحه ۴۶۳

بنده‌گی مخلوق را نسبت بخالق واجب نمیدانسته وعقیده‌اند زنده گی وموجودی این عالم نیست هست ممات و بضا را بپوچ سراب
تشبیه کرده که درانظار جلوه‌میکنند اما عیسویان ژاپون بواسطه انجیل‌های مخصوص نفود قوت مسیحی که در ۱۶۳۷ میلادی بوطن
آنها منبعث شد متجاوز از پنجاه هزار جمعیت بکیش نصاری در آمدند تا سایرین برآنها هجوم آورده خیال قتل وغارت بستند تا بفردا
چندی دین نصاری با اضعاف منسوخ بود تا قرن ۱۹ که اجانب بمملکت بروسی اجانب باز شد مجددا رواج یافت که
اکنون پنجاه و یکهزار نفر کاتولیکی وسی و نه‌هزار نفر پروتستانی و بیست و چهارهزار نفر معتقد کلیسای کرک از ملت ژاپون
در شهر (توکیو) پنج محل برای سوختن اموات طایفه بودا دایر است و قوانین ملت بودا بیست که لازم بیان نیست
منجمله در عزای یکدیگر لباس ساده میپوشند و تا مدت پنجماه اغذیه حیوانی را نمیخورند نکاح وطلاق بقانون قننی خود دائر
که هرگاه بعد از نکاح دل سردی بین زن و شوهر روی دهد مثل عیسویان مادام العمر مجبور و مقید تحمل این ناگوار
نیستند فورا یکی از طرفین که اراده مفارقت دارند باداره نظمیه اطلاع میدهد و عرضحال مقصود و خیال خود را
می نماید آنوقت تفریق دبدانی می کنند اما محبت زنان و شوهران از حیث وفا و عصمت و غمخواری بیکدیگر
درانملت زیاد و تفریق از نواراست و در زنان و مردان ژاپون خوش صورت کمتر بهم میرسد و اکثریت
زحمت عموماً خمیده شانه وکوتاه قد و تنگ چشم و کفیل باریک و نگوش ست می پایند
فصل چهارم در بیان قوانین و مراسم ملت ژاپون مردان وزنان عموم آن لمت متواضع
وغریب دوست و مهمان نواز وزحمت کش و متفق الرای و خیرخواه یکدیگر وسلیقه خود پاکیزه و مؤدب و مهربان
و بصفا ونظافت داخل و خارج منازل د راه تا و غرس اشجار و حمل آوردن انواع سبز یجا مایل و راغبند در نشستن
برای تحریر و صحبت و کارهای مصنوعی و دوختن لباس زنانه و مردانه دو زانو با چهار زانو می نشینند و با کفش وارد اطاقها
یکدیگر نمیشوند و حصیره اشیاء ولایتی فرش آنهاست و هنگام خواب هرکدام دوشک ناز کی زیر پا می اندازند و زنان آنها را
یک تخته مخصوصی بجهت حفظ مو تعبیه شده در هنگام خواب در زیر سر است که گیسوان مشک آمیز عنبرنیز پرپیچ وتاب آن غداران
برای خاطر دلهای مجموع خریداران پریشان نشود دختران و زنان ژاپونی علم آرایش و پیرایش جمال خود را نیکو
میدانند اما بعد از ورود بخانه شوهر و رسیدن بوسیال یکدیگر باندک فاسله بپاس و نیضت حسن را شتصیف کامل مینمایند
و دندانهای خود را بدوراتهای مخصوص سیاه میکنند که غیری آنها را نبیند و در انظار کریه المنظر باشند خال سبز
در پیشانی ولب و زیر گلو وجاهائی که منظور نظر است بر تمام اناث ژاپونی معمول میباشد و نیز اغلب مردان آنها خال
سبز شمشیر را دارند که از نفوذ غریبی زاده‌گان هندوستان در آن کشور متداول شد و در ۱۸۶۸ اعلیحضرت میکاد و آنرسم را
موقوف و منسوخ داشت و چندی بدین منوال گذشت تا اعلیحضرت آدو در پادشاه انگلیس وقتی خواست بسیاحت
کشور ژاپون برود بملاحظه اسمیجی و خودش ولیعهد بود مخصوصاً برای اظهار رنجنمائی ومحبت بآن ملت صورت اژدها
در بازو او نقش شد وقتی ژاپونیان آن رسم را پسند شخص بزرگی دیدند مجدداً متداول داشتند رعایای هر مملکت و
هر قریه نطق اهل در ای خود را توسط وکلا و ممیز ووکلی که معین شده اند بدربار پادشاهی حق دارند و بهمان ترتیب وکلا
کل هر ایالت در مجلس شور او قوانین دولتی جلوس نموده اظهار مقاصد و مطالب موکلین خود را می نمایند و پادشاهان
سابق و لاحق آنها خصوصا اعلیحضرت میکادو ایمپراتور حالیه با کمال رافت و مهر با با اهالی رفتار نموده باستر دیدی
خاطر

غربی زادگان
اشخاصی را میگویند که
آنها را قومنی از افاغنه
جت و ایرانیان
کولی میدانند


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۴
خاطر عالی و در هر ایالت اقدام دارد بلکه در همه کارها اول با وکلاء آنها مشورت می نماید و مستخدمین دولتی هر کدام بقدر
گذران و مخارج خود مواجب دارند که بدون کسر و معطلی باید بآنها برسد و خیانت نمودن بپادشاه را خلاف مذهب
خود میدانند و مملکتی برای مختصر وجهی نمیفروشند که سلطان ملت دو چار اشکالات عدیده شود و کلا عموم
ژاپون لدی الحاجه بتمراہی پادشاه خود در جان و مال حاضرند و سلطان خود را واجب الاطاعه میدانند نه بکس
بعضی که بواسطه اخد و جلب خود عوام ملت را از دوستی سلاطین اسلام نهی میکنند و برضد دولت وامیدارند
القصه ژاپونیان تحصیل سواد و صنعت خیلی شایق و مایلند چنانچه کمتر کسی را اناث و ذکور آنها دیده میشود که با صنعت و سواد
در سه سال قبل مدارس مملکت ژاپون ۲۷ هزار و ده باب بوده که ۲۶۳۹ باب عمومی و ۳۴۹ باب مخصوص اعیان
و غربا و پنجاه و دو اندار سد دولتی است بعلاوه از اقدامات سابقه آنها ۲۰۳ باب مدرسه دیگر برای تربیت اطفال
سه چهار ساله دایر شده و اول تعلیم شاگردان هر مدرسه تهذیب اخلاق تاریخ ژاپون و تاریخ عمومی و جغرافی و علم حساب
و حیوان شناسی و طب و گیاه شناسی و نقاشی و علوم الکتریکی و موسیقی و شق ثر میناستیک است و لزالسنه خارجه
انگلیسی و المانیزا می آموزند همخوانی در ملت ژاپون مثل سابق ایران ننگ بزرگست اعیاد ملت ژاپون
برای افتخار انواع مرتبه دویم موسوم بکامی ملت قدیم ژاپون در شهر (یوکوهاما) عیدی گرفته میشود که آنرا ما تسوری
میگویند و طولش سه روز و مخارج انرا دولت میدهد که بشروع مراسم این عید تدارکات زیاد است ساز و نواز و
مطربان خوش آواز در گذرها و اماکن آذین بسته حاضر میکنند و دختران شهری خود را با لباسهای خوبی اراسته گلها
و در آنجا حاضر شده با مطربان قدری موافقت می نمایند و شرح مفصلی دارد که خالی از سیاحت نیست
دیگر روز اول سال نو ملت ژاپون اول ماه ژانویه فرانسویست که آنرا (کان سان) مینامند یعنی ابتداء سه گانه اول
اول سال اول ایام و با نیم تاسه روز دید و بازدید و انواع مراسم و شادمانیها دارند و زینت اطاقهای خود را از
سبزی درخت کاج و سر و قرار میدهند بعقیده اینکه همیشه سبز و خرم باشند (فصل پنجم) در بیان خوراک
و پوشاک ژاپونیان روغن و گوشت و شیر گاو و گوسفند در آن مملکت هنوز استعمال ننموده اند خوراک آنها
برنج مطبوخ سبر و من و ماهی خشک در پیشه نیل و سایر سبزیجات است که هر آینه اهالی طبرستان را از حیث خوراک
میتوان بآنها تشبیه کرد اما بهنگام ضیافت و اعیاد عموم ژاپونیان تا بتوانند انواع ماکولات و فواکه واغذیه
مهیا میدارند و در غذا خوردن چوبهای مخروطی که پیشتر اهالی همره دارند استعمال می نمایند مسکرات آنها یکنوع
عرق از برنج گرفته میشود که آنرا (ساکه) مینامند و بسیار تند و گیرنده است و بقدر دوازده مثقال الی ۲۴ مثقال
سدر جا مینوشند که از مستی شیر گیر باشند نه زمین گیر و چون اتفاقاً کسی بخواه افراط نوشد اور ا ملامت کنند و نگذارند
از خانه بیرون آید که مبادا صدمه او بغیر ی برسد بر عکس بعضی ملل که دوستانه یکدیگر را دعوت نموده بشرب دیوانه سازند
و انگاه اورا از خانه خود بتازند که تا رسیدن بخانه اش از بدمستی باعث اذیت عابرین و صدمه آبرو و اعتبار خود و
همسرانان او بوده باشد وقتی بهوش آید میبیند بلو لقمہ فلان مبلغ خورده و حاصلی جز رسوائی نبرده در وحش شاد انکه گشت
سرمبه آنجا که باده خورده و اغلب المالی ژاپون چون اعمال خیر و شر را بعقل رجوع میدارند در هنگام مستی بیرون
و پرخاش با یکدیگر را قبیح میدانند از دخانیات بسیاری آنها سیگارهای معطر عادیند چای شیرین آبدار
غذا


نسخه ۱۲ ثروت ژاپون صفحه ۱۴۸

غذا و چای تلخ بعد از صرف غذا می‌خورند و باید زن یا دختر صاحبخانه چائی با حضور مهمان طبخ نماید لباس زنان ژاپون عموماً منحصر بیک پیراهن بلندی است که (کیمونو) نامند و اعراب آنرا جلا بیه خوانند و بر بربها پیرن سرکجی را باو یا انسان بغند وکند را زغیان آشکار میشود اما بزرگان و متمولین آنها را جامه تا بزانواست که بوسوگی میگویند و بروی آن لباسی از حریر بسیار تنگ و دراز میپوشند و جبیان می نامند و بالای آن پارچه ظریف دیگری سمی به (کیمونو) پوشیده زنار بزرگی نیز حمایل میکنند که (اوبی) نام دارد و در تابستان این پارچه بادامی لباس سفید زیر سایه لباسها میپوشند واغلب البته آنها برنگ طبیعی سیاه و خاکست اما اعیان ملت لباس گل خار و در هنگام مهمانی و دعوت مجالس رسمی نیز بالوان مختلف در پر زینت بپاش دارند و انواع جواهر ا گرد داشته باشند بجامه مخصوص بکار میبرند دختران ژاپونی لباس بسیار تنگی میپوشند که مانع دویدن و تند رفتن آنها و باعث است که زنان ژاپونی در بزرگی هم باید کوتاه قدم و آرام بروند با طفال ذکور خود جامه های الوان تخیّر میپوشند بانواع و اقسام خانم های ژاپونی کشاده دهان و قوی کبرند که این دو مطلب مرعیب شعری بحسن طایفه اناث وارد می‌آورد
(فصل ششم) در بیان صنایع ملت ژاپون صنعت ممتاز ژاپونیان چینی سازی و کبریت سازی و خیاطی و آهنگری و منبت کاری که صنعت قدیم چین است و فلزی از حلبی مس تعبیه شده اغلب ظروف از آن میسازند و برقی و ورنی کاری است که در روی چوب و فلزات ومقوا بکار میبرند و دیگر نقاشی و منبت کاری و بخاری سازی و سفال شیره درختی که سازی میباشد (و از تعلیمات) اروپا و صنایع خارجه اعیان و رجال دولت و عموم ملت ژاپون بصیغه موسوم بهمین نام اخذ مناصقنا دع ممالک می آنچه از دول و ملل مغربی و غیره مناسب حال و صرفه احوال خود دانشمند منتدرجا و صنع او را تحصیل واخذ نمودند و آنچه را مضار و موذی ملک و ملت خود دیدند در ویش نگردیدند نمایشکاههای تحت و ساز می ببرند بلاد ژاپون سالی دو دفعه مفتوح است که از دیدن آن تفصیل بعضی علوم را میتوان کرد (فصل هفتم) در بیان مال التجاره ممالک ژاپون ابریشم خام و پارچه های ابریشمی چای و برنج و توتون یکر و شیاه متناسب مصنوع چوبی و فلزی از قبیل دفتردان و صندوق قلمدان و مالی خرازی و لاکن کاغذ و ادویه جات و ذغال سنگ و مس و نقره و سرب و نفط و آهن و کافور و روغن کافور که در سال دو ملیون تن ذغال سنگ و بیست نهر از تن مس و هزار هزار تن آهن و ۲۲ هزار تن نفط و مقدار پانبه که سالی دویست و پنجاه کرورین عاید تجارتی ژاپون میباشد چون ولی هفت سال است عایدات پنبه بیش از تصور است چون در ۱۳۱۰ هجری چهار صد کرورین پنبه ژاپون با مریکا فروش معادل است عایدی مالیاتی ژاپون بعد از جنگ چین بسالی چهارصد و هشتاد کرورین مقرر است و اغلب این وجوه خرج کارخانجات با یکتومان ایران اسلحه‌سازی و صلاح امور قشونی میشود مابقی بمهمات کشوری و سلطنتی بمصرف میرسد عدد سفاین ژاپون کرده هزار قران بوده باشد بالغ بر ۴۵۵۰ فروند که ۳۳۴۷ فروند شراعی و ۱۲۲۳ فروند کشتی بخاری است علاوه براینها سفاینی که تازه بنا شده کیلو متر نمود. و قیمت یافته چندین فروند است طول خطوط تلگراف ژاپون ۲۷۴۶۴ کیلومتر است سوامکر آفتابی معادل است با ۹۶۷ ذرع (فصل هشتم) در شرح سلطنت ژاپون آنچه بتحقیق پیوسته اهالی ژاپون ابتداء بهفت طبقه خدایان شاه آسما که نسلاب نسل مدت زمانی خدائی کرده قائل بوده اند و بعد پنج طبقه از خدایان ارضی منقعد شده اند که مدت‌های دو دمان خدایان آنها تجسرا بوده و طبقه سلطنت حالیه از نسل آن پنج طبقه است که آخرین آنها جمنو نام داشته آنا ریشم
شمس


نسخه ۱۳
دروس ژاپون
صفحه ۴۷۲

میکادو
باصطلاح ژاپون
پادشاهان مستقل
خود را مینامند

شمس می‌گفتند و تاکنون بدون انقطاع و انفصال سلطنت دارند که اعلیحضرت میکادو پادشاه حالیه صد و بیست و دوم
امپراطور نسل آن رتب‌النوع که بهر ۶۶ سال قبل از میلاد مسیح و با بخت‌النصر سلطان بابل معاصر بوده و مبنای تاریخ معتبر آنها
از جلوس همان جمبزمو میشود که ابن ۱۳۱۳ هجری مطابق با ۲۵۶۸ ژاپون است و سلطنت آن دولت همه‌وقت
مستقل بوده لیکن امپراطور حالیه مشروطه قرار داده نام اصلی اعلیحضرت امپراطور ژاپون (موت زوهی تو) در ۱۸۵۲ مسیحی
تولد یافته است و بسن پانزده سالگی که پدرش وفات یافت بسلطنت جلوس کرده و زمان سلطنت او را ژاپونیها (مداجی)

هاروکو
نام ملکه است
یعنی ملکه بهار

نامیدند یعنی ابتداء تمدن و ترقی و تزویج (هاروکو) ملکه ژاپون باین سلطان عظیم‌الشان در ۱۸۶۹ میلادی شد
و از ایشان پنج فرزند است یکی پسر که نامش (یوشوهی تو) و در ۱۸۷۹ مسیحی تولد یافته و اکنون ولیعهد آندولت قوی‌شوکت است
و چهار فرزند دیگر امپراطور و ملکه ژاپون دخترند (فصل نهم) در شرح سپاه و استعداد ژاپون
در سابق بهر یکنفر سپاهی ژاپون از ده نفر بزرگان ملت خود عزیزتر بودند که اسلحه آنها بقانون قدیم ایران زره‌های بلند و
شمشیر بران و قسمی دیگران و نیزه‌های مطول بود تا در ۱۸۶۰ مسیحی از نفوذ اروپائیان و معاشرت چینیان بعضی
آلات توپ و تفنگ اسقاط در آن کشور متداول گردید اما در عهد اعلیحضرت میکادو عُمومِ ملت بخدمت نظامی مکلف
و داخل شدند بدون طفره که بهرگاه بخواهد احدی خود را معاف بدارد باید ۲۷۰ دالر بخزانه بدهد و اسلحه آنها از اروپائیان بهتر
و لباس تمام سپاه نیز بقانون لباس نظامی اروپا برنگ کبود متداول شده و علامت مخصوص سپاه پیاده‌نشان
سرخ و سواران را سبز و از توپچیان زرد است و مشق جنگ بحری و بحری آنها اغلب توسط بهر نفر صاحب‌منصبان انگلیسی
تکمیل شد و نود مدرسه حربیه اکنون در ژاپون دایر است و همیشه ششصد هزار قشون حاضره رکاب و تحت‌السلاح این دولت است
اما بهنگام لزوم چهار کرور لشکر حاضر میتواند و اکثر کارش سخت شود ده کرور منظم میسازد از کلیه ملکیه ژاپون که ذکر شد
با جزیره (فرعوزا) که آنهم دارای دو ملیون نفوس بلکه علاوه در صد بیست فزا راقی و بیسوادند و کثرت نفوس آن ملت
همه‌روزه در تزاید است بدوجهت اوّلاً موافق تعداد ۱۸۸۳ میلادی کلیه جمعیت ژاپون ۳۳ ملیون و ششصد هزار نفر
بود که در ظرف سی سال ۱۳ ملیون و دویست هزار نفر بر عده ملت آنها افزوده شده و ثانیاً تا بحال که دو جنگ بزرگ
با دولت قوی مثل چین و روس نموده و در هر یک کامیاب و صاحب نفوس رعیت بسیاری و حکمران نقاط بیشماری
گردیده عنقریب ملت و مملکت زیادی هم از تصرفات انگلیس ضمیمه ژاپونیان خواهد شد و دست‌درازی بحدود شمال و جنوب
و مغرب و نیز مین خواهد نمود چون از امروز در قلمرو دل دست‌دستِ اوست گر فتح عالمی بنماید شکستِ اوست (مُؤلّف)
چنانچه کشور منچوریا ملکیه با شرح مفصّل آتیه در اینسال متصرف شد سوای مملکت کوریا که آنهم در حقیقت بتبعیت و تحت ادارۀ
ملکی و بضبط دولتی ژاپون درآمده از اینقرار است مملکت منچوریا محدود بحدود اربعه است جنوباً بممالک کره
و بحر اصغر و شرقاً بسبیریا و کره و غرباً بملکیه چین و شمالاً باصل سبیریا و وسعت آن ۹۴۲ هزار کیلومتر مربع است
و معادل به ۱۳۰ هزار فرسخ مربعی هوای آن غالباً سرد و دارای همه نوع زراعت است که بیشتر زراعت آن گندم
و باقلا و ذرّت و توتون و پنبه و کتان است و بزرگترین رودخانه این مملکت رود آمور است و معادن قابل آن
ذغال سنگ و آهن و مس و طلا میباشد که حکومت منچوری بشرکت تجار روس کار میکند از حیوانات اهلی اسب و گاو
و خوک فراوان دارد و کلیه خاک این مملکت بقطعات چند منقسم است که هر کدام را ایالت و مملکتی مینامند
بقرار


نسخه ۱۳ خاتمه صفحه ۴۷

قبر التمپس (۱) میانع کیانع درشمال رود (آمور) وشهر بزرگ (ذربی در یکار) است (۲) گیرین که شهر بزرگ
آنهم بهمین اسم است (۳) تشنیع کینع است که شهر موقدین پایتخت منچوری در آن واقع و موکدن شهر مقدسی
چینی ها است که اموات محترمین خواتین و خواتین سابق و لاحق چین در آنجا مدفونست و همه خوش آب و هوا و آباد و
ونظیف است و شهرهای معروف مانچوریا بقرار ذیل است پرت آرتور دالنی نیچوران لیا ئویان موکدن
گیرین نین کودا ناربین دری دری کار قوتلیار چنچوری وغیره و تعداد نفوس منچوریا از ۶ تا کرور متجاوز
نیست و مختصر استقلالی در آن بوده و هست در واقع جزو چین بوده اما حال خارج از چین است دولت روس
که امتیاز بندر آرتور و تالیانوان وکشیدن راه آهن بزار و سیصد فرسخ مربع اراضی منچوریرا ۲۵ ساله گرفته
و تصرف داشت راه آهن الرسیبریا بسر حد شمال غربی منچوری وارد کرده و از داخله منچوری بنادر مذکور متصل ساخت
و در آبادی آن پرداخت و الحق حسارت زیاد و مخارج بی اندازه متحمل شد که در حقیقت بناهای روس در مقابل بر
آبادی منچوری افزود و تمام صدمات روس در محاربه با ژاپون و اغتشاش داخله فقط برای حفظ حقوق خود در ان
مملکت بود که بشرح آن برسیم و از جمله نفوس ملت ژاپون هر ساله ۴۵ هزار جوان شهرشان بـسـرحـدی میـرسـد کـه
قابل داخل شدن بقرعه و دعوت شدن بزیر سلاح میگردند یعنی جزو قرعه عسکری می شوند و حد اصغری که در ژاپون
معین شده قامت سرباز باید یکمتر و پنجاه و یک سانتیمتر باشد و تفنگ عساکر دائمه ژاپون از اختراعات ژنرال
(آریزاکا) نام است و سه هزار متره منتهای مسافت نشانگاه گلوله آن تفنگها است و هنگام جنگ بهر سربازی از
ژاپون صد و بیست عدد فشنگ داده می شود و آن تفنگها را (سی ام جی جی) مینامند یعنی اختراع سال سی ام
سلطنت امپراطور حاکیه یکقسم تفنگ دیگر هم از سابق دارند که (موراطا) مینامند تفنگ موراطا شبیه بتفنگ
(ماورز) المانی و تفنگ (عراسی) یونانی و فرانسویست که برای نگهداری فشنگ لوله مخصوصی در زیر دارد که فشنگ
یکی یکی دم کار آورده بشلیک حاضر می سازد توپخانه های توکیو جامع چندین کارخانه است (۱) تفنگ سازی که
روزی سیصد تفنگ اعمال می نماید (۲) فشنگ ریزی که روزی ده هزار فشنگ اعمال میکند (۳) باروتخانه عسکری
(۴) فابریک آلات نازک ریزی (۵) فابریک یراق اسب عراده (۶) فابریک قنداق (۷) فابریک فولاد
یا خشم پولادخانه (۸) باروط خانه و ادوات سازی (۹) کارخانه پُر کردن گلوله ها و نارنجک سازی (۱۰) عراده سازی
(۱۱) باروط خانه ایتا باشی و ایواخان لوله توپهای خود را اغلب از کارخانه جات دول اروپ و امریک تحصیل نموده
می آورند (قوانین عسکری ژاپون) ریاست کلیه اردوهای بری و بحری ژاپون باشخص امپراطور است که دستورالعمل
کل و جزو را در امور قشونی شخصاً فرمایش میدهد و حل و فصل مسائل عالیه لشکری و اردوی نظامی بمجلس کونسو لعفور راجع است
که او مجلس عسکری دولت ژاپون و اعضای آن (مارشال مارگویز) وزیر جنگ مارشال یا ماغاتا سپهسالار
مارشال پرنس قوماتسو وزیر بحریه و مارشال مارکویز اویاماست که سپهسالار دریا و رئیس عمومی ارکان حرب عساکر بری
و بحری میباشد و احکام امپراطوری توسط سه نفر القا و انفاذ می شود که آنان وزیر حربیه و وزیر ارکان حرب و وزیر معارف
باشند ریاست تفتیشات معارف عسکری ژاپون کلاً با ژنرال (قوتت غودروی) که مربوط بوزارت حربیه است
از ابتدای ۳۱ مارت و اوّل نیسان ۱۹۰۳ مسیحی تا ابتدای نیسان ۱۹۰۴ میلادی مصارف عمومی یکساله دولتی آن
مبلغ


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۴۷۳
مبلغ دویست و هفتاد ملیون و ۴۲۳ هزار ین شده که عبارت از ۶۰۰،۰۶۲ ششصد و هفتاد و شش ملیون و شصت هزار فرانك باشه منجمله مصارف عساکر برّی ۴۶ ملیون و چهار صد هزارین و مصارف بحری ۳۴ ملیون و چهار صد و سی هزار ین گردیده بود و بیست سال قبل از آن هم همه ساله باندك تفاوتی تا این میز انها مخارج امور لشکری و کشوری و عساکر برّی و بحری نموده اند که شروع اقدام تنظیمات و ترقی حال مملکت و تفکر ژاپون از ۱۸۶۸ مسیحی شد بدستور العمل اعلیحضرت میکاد و که انجمن هائی برای امور کشوری و لشکری ترتیب داده بتنظیمات و ترقی حال سپاه و رعیت پرداختند
مجملاً تفصیل (تشکیل انجمن هائی ژاپونی) نخستین انجمن را جضتھا میگویند از ۱۸۸۹ میلادی که اختیار بدست میکاد و افتاد ترتیب داد و اعضای عمده آنرا از منتسبان خانواده خود تعیین نمود که ده نفرند و سناً از ۲۵ سال باید افزون باشند و خمس اعضای آن انجمن هم از قوت و یقونت و بارونها تعیین شد و که اقلاّ سنّ آنان هم از ۲۵ سال بوده باشد و اعضای فخری زیاد نیز از طرف شخص امپراطور بشرط قید حیات جهت این مجلس تعیین میشود و عدد آنان بشصت نفر میرسد که ۴۵ نفر از تمام اجزاء لا اقل باید سی سال داشته باشند و سایر اعضا از دانایان و معتبرین ولایات مختلفه و انکسانیکه اهمّیت دولت را بکسب و تحت نظارت مامورین سرآمد اهالی بود نشان تحقّق نموده است از پانزده نفر کمتر و مدت ماموریّت هر یکت هفت سال است که امروزه هیئت انجمن جفتها ۳۳۰ نفر بلکه بیشتر میباشد دوّیّم انجمن مبعوثان که اعضای آن مشتمل بر ۳۷۰ نفر است و عضویت این مجلس را بکسی که عمرش کمتر از سی سال باشد نمیتوان داد و آن اعضا از طرف اهالی توکیو و بلاد و قراء انتخاب میشود و مدّت عضویّشان چهار سالاست و کسی حق شرکت این مجلس را حاصل میکند که اقلاً در سال پانزده ین مالیات بدولت بدهد
سوّم انجمن لشکری که مختصری از شرح آن ذکر شده و بقیه که در ممالک ژاپون تقسیم و آماده و مسلّح و مرتّب شده مقرّرند از اینقرار است جزایر جسیمه ژاپون یزّو نیپون کیوسییو و سیقوک که اراضی اصلیّه سلطنت ژاپون است و جهتہ جمع و جلب دوازده فرقه عساکر دائمہ بر دوازده دائره منطقه تقسیم شده است جہتہ فرقه عساکر مستحفظه که در حالات استثنائیہ تحت سلاح دعوت میشوند از آده فورمز و جزائر مجتمعه چوشیما که این جزایر مابین آده کیوسیو و شبه جزیره کوره واقع است و در هر یک از منطقه ها یکفرقه عساکر دائمی از فرقه ها از منطقه مزبور تشکیل می یابد موجود است و منطقه هر فرقه بد و دائره دائره لوا و هر لوا دائره لوا بدو دائره آلای و هر آلای بسه دائره باتالیان تقسیم شده و هر دائره آلای رژیمان عساکر پیاده مجبور است آنانکه در داخل دائره که هست بموجب اصول قرعه افراد جدیده که باید داخل سلک عسکری شوند فراهم آورده و تدارک و آماده نمایند و این نظامنامه اخذ عسکر را در ۲۱ کانون ثانی افریجی ۱۸۸۳ مسیحی بموقع تطبیق و اجرا وضع نموده و اساس این نظامنامه همان تعدیل شده نظامنامه های سال ۱۸۷۵ و ۱۸۷۹ و سال ۱۸۸۳ میلادی میباشد و خدمت عسکری در ژاپون شخصی و جبری است که از ۱۷ سالکی الی چهل سالکی امتداد دارد مدت مجبور جوانی ژاپون تا رسیدن بسن ۲۳ سالکی میباشد و خدمات عسکری عبارت از اقسام ازمنه آتیه است عساکر دائمه که گنجی کی مینامند ۳ سال عساکر دائمه احتیاطی که ژو بی میگویند چهار سال و چهار ماه عساکر ردیف را که غوبی میخوانند چہسال امّا عساکر ردیف احتیاط را (غوغو هیند می میگویند که یا از ۱۷ سالکی الی ۴۰ سالگی
باز
آده
یعنی جزیره
هر فرقه
۲ رژیمان
هر رژیمان
۳ فوج


نسخه ۱۳
سراج الاخبـار افغانيہ
صحيفہ ۴۷۵

یا از ۳۳ سالگی تا چهل سالگی است ترتیب سواران ژاپونی اینست که همه وقت ۱۰ آلای نیز مسلحهمیباشند هر آلای ۳ بلوک و هر بلوک یکصد و چهل نفر میباشند و ترتیب توپچیان ژاپونی بر دو فرقه است فرقه اول توپچیان صحرائی و میدان که نوزده آلای میباشد و هر آلای آنرا عبارتست از دو فوج و هر فوج دارای ۳ باطری توپخانه و هر باطری یکصد و پنجاه و چهار نفر توپچی و یکصد و دوازده اسپ حاضر دارد فرقه دویم توپچیان کوهی دستگیری که دوازده فوج و دو بلوک مستقلند و ۴ باطری توپخانه را دارا میباشند اسامی و اقسام توپهای ژاپونی قسمی است (توپ متیتره سریع الاطلاق جو برا زیر ا کا اختراع ۱۸۹۸) و دیگر توپهای کروپ کولاس و انواع دیگر که همه نظم و تنسیق تمام منفصل است (عساکر کلنک دار ژاپون) که صنف استحکام نامیده میشوند سیزده فوج تمام است یکفوج ازان خاصه و سایرین عمومی گفته میشوند که هر فوج دار آ ۳ بلوک است و این افواج استحکام لدی الحاجه بزودی میتوانند ستحکامات متین ترتیب دهند و هر فرقه از آنان با اندک فاصله پلی جسمی که یکصد و چهل و چهار متر طولش باشد میتوانند بنا کنند و الات پل هنگام لزوم از یکدیگر باز میشود و هر وقت بخواهند اتصال نمایند بهم وصل میشود و هر دسته پلی سازان در وقت سفر شش نفر صاحب منصب و سیصد و چهل و پنجنفر بابع و ۳۴ راس اسپ سواری و ۱۷۹ راس اسپ عراده و جفتا دارا میباشند و نیز آندولت را عساکر مخصوصی برای کشیدن تلگرافات و راه آهن فوری است و چند فوجی بالونچی دارند که سیر هوا میکنند و هکذا هر کاری از امورات لشکری و کشوری سپاه منظمی ترتیب داده اند حتی معلمین برای تعلیم کبوتران و مرغان دیگر که نامه و نشان از جائی بجائی ببرند حاضر دارند و تمام این قواعد از تدریس و تحصیل علوم در مکاتب عسکریه آندولت است که بجوانان لایق ژاپونی می آموزند و معلم مخصوص دارد مدت تحصیل در مکتب عسکری ژاپون ۳ سال است که از ابتدای کانون اول فرنجی آغاز میشود پس از تکمیل هر کس که شهادت نامه بی نقصانی از مکتب خانه و محضر امتحان نمود دارای نشان معارف عسکری میشود و سیف اعتبارا از طرف پادشاهی با و می بخشند بعهده رفته رفته بجز درجال ارکان حرب است رئیس ارکان حرب عموم ژنرال (مارکیز او یا مای شیر) میباشد که راستا با امپراتور مخابره می نماید و معاون رئیس ارکان عمومی (کوداما) نام امیر تومان است شرح استحکامات ملکی ژاپون از بدو سلطنت خود اعلیحضرت میکادو برای حفظ بنادر بلاد و تسلم و نفوذ و محض آمد و شد سفاین تجارتی خارجه در بحار اطراف نقاط چندی انتخاب و تاسیس نموده که بسیاری آنها از جزایر کویا مستور است و علاوه بر آن چون قلعه ها تنگ است با سهیل وجه همگی را در تحت حفاظت و مدافعه در آورده است مثل جزیره (یزو) مقابل (ولادی و استوک) پناهگاه (اوتارد) را بترتیب پناه گاه عسکری در آورده و جبهه مدافعه گلوگاه چو غار و را که فیمابین جزایر (یزو) و (نیپون) واقع است استحکام دارد بدین معنی که در آوه یزو استحکامات ساحل (اومازاکی) را ترتیب داده اند و در روبروی سواحل ولائی دیستوک و قوره در سمت غربی جزیره (نیپون) مداخل خلیج (واکازا) و (مدنصه) که یک پناهگاه بسیار وسیعی لنگرگاه حبرب سر نموده اند و آن نقطه در صد کیلو متر از خلیج (توکیو) فاصله دارد و هکذا در تمام بنادر و سواحل ممالک خود محکم ها و جاهای متین برای مدافعه ترتیب داد اند دولت با این قوت و ثروت استعداد که جوان بخت و بیدار دکانی داراست و منظم است برای وسعت خاک ممالک خود در ۱۳۱۱ هجری مطابق ۱۸۹۴ مسیحی جنگی با دولت آسمانی چین نمود که مشرح آن در نسخه عین الوقایع بیان شد پس از فتح کلی جزیره فورموزا
لهنان
یعنی لنگرگاه

آوه واوه
یعنی جزیره
را مملکت


شماره ۱۲ خاتمه صفحه ۴۷۶

راملکی و اقتیازبندرآرتور و(طالیاطوان)وجزیره مجاور انرا بانضمام قطعه بزرگی از منچوریا و مسبلغ شصتصد کرور تومان غرامت
جنگ بخود گرفت و شیرگیر شد لهذا باکمال شوق باز دباد عساکر و نظم ترتیبات لشکری و کشوری پرداخت اروپائیان
که خیال دخالت و تصرّف چین راداشتند ایندولت بیدار راضد خود دانسته سه دول ثلاثه روس و فرانسه و المانمتفقاً
متفقاً تخلیه نقاط و ترک امتیازات ممالک کوریا و مانچوریارا از ژاپون خواستند باسم اینکه ازدولت قدیم چین هیچکس حق
تصرف مملکتی ندارد چرا که باعث تضییع شأن و بزرگی اوست لهذا دولت ژاپون لاعلاج آن نقاط را تخلیه کرد
بعدازآن در۱۸۹۸مسیحی دولت روس که اولین دولت پرقوّه بااستعداد روی زمین بود بمخارج گزاف و تدابیر زیاد
مملکت کوریا و مانچوریارادرقبضه اقتدارخود درآورد و بارضایت و تصویب سلطنت چین در نقاط مذکوره تهیه استعداد
حربی دیده امتیازات مملکتی و دولتی خودراکامل نمود و نیز در وقایع شورش چین که بخار شصت هزار عساکر ژاپون با
اروپائیان همدستی کردند پس از انتظام چندان اعتنائی ننموده حقّ الشّركة درستی ازداخل و امتیازات آن
ممالک بژاپون ندادند لذا این مطلب بردولت ژاپون گران آمده شب و روز اوقات خود رامصرف تدارکات و تهیه
استعداد جنگ برّی و بحری نمود تا در۱۳۲۲هجری مطابق با اوایل ۱۹۰۴مسیحی که ازهرحیث و هربجهت قوّه و قدرت
خود را کامل و چند مقابل دید بدولت روس اظهار داشت که احترام بزرگی چین مقتضی آنست که تصرفات دولت روس
از بنادرآن مقطوع باشد اعلیحضرت امپراطور روس که دولت ژاپون را قابل اعتنا نمیدانست در جواب طفره و تعلّل فرمودند
پادشاه ژاپون دانست که مقاوله بمقاتله خواهد کشید استعداد حربی و افرخود را بسرحدات نقاط منظوره نزدیک
و مهیا نمود و مجدداًعنوان خودرامکرّر داشت پس از ۲۵ روز جوابی شنید که مخالف مقصود دولت ژاپون بود لهذا
اعلان قطع روابط بادولت روس نموده غفلتاً در ۸ فوریه سنه مسیحی مطابق ۲۱ ذیقعده ۱۳۲۱ هجری سفاین جنگی
خود را بفرمان محملہ(توجو)بجانب پورت آرتور داده شروع بجنگ نمودند که شرح آن در فصول آتیه بیان میشود
(فصل پنجم) در بیان حالات ملّت و دولت روس این ملّت ازقدیم الایام صاحب اوضاع
سلطنت و دارای کشور و لشکر بوده‌اند که اگر تمام احوالات و آلایش و اقدامات آنها را بخواهد مؤلّف بخواب مطوّل
میشود و دولت مشهور و معروف عالم را نباید معرفی کرد همین قدر بیان میدارد که سلطنت وملّت روس در زمان
اسکندر کبیر دارای قوّه و استعدادی بودند که چند مصاف باسپاه اسکندرداده اند ومختصر شرحی نظامی اعلیحضرت
در اینجا بنظم آورده و پس ازآن زمان هم وقایع و حوادث ملّت ومملکت روس زیاداست مقسمی که هرآئینه گذار شما
واحوالات هرماثه ازماه آنها قابل کتابی مفصّل وقصّه مطوّل است ومختصر حالات آن ملّت اینست که بدواً
در آنها قشون با ترتیب و داخل قوانین نظام نبوده وعمده سپاه حاضر آنها از قدیم لشکریان سواره بوده اند
که آنها را(استیرلج) مینامیدند و هیچیک ازسلاطین روس بایا د و ترتیب قشون واسلحه جدید نپرداخته بهمان سپاه
استیرلج اکتفاداشتند ولی بهنگام لزوم و محاربه در عموم ملّت روس رسم بود که بندگان و رعایا و شاهزادگان
و رئیس سفیدان روحانی و حسبه آنها بمحض اطلاع از پیش آمدجنگ هریک از هرمحل و هرصنف جمعیّتی مسلّح همراه
خود برداشته با مدادسلاطین و محلّ جنگ می آمدند وقشونات و قدرتیّه هریک از آنان باندازه استعداد
بود که فراهم میتوانستند تا زمان پطر کبیر که آن سلطان عظیم الشان مدبّر بفکر دقیق خود قواعد عتیق را منسوخ و قشون

علّت تعلل این بود که اعلیحضرت امپراطورازقوه وقدرت استعداد لشکری و کشوری ژاپون کاملاً مسبوق و بتأنّی ملیّت یگانه در اوراق روس بخوبی خاطرنشان ننمودند

اوّل


روژاپنو
نسخه ۱۲ روسن صفحه ۴۷۷
اول کاریکه کرد چند نفر عقلاء اروپائی را دستورالعمل تعلیم سپاه داد وقشونی منظم ومسلح ساخت عبارت از
پنجاه هزار سوار، و پیاده وتوپچی پس ازآن دید که سپاهیان استرلیج بکار سلطنت نمیخورند سی هزار نفر هم از
آنها داخل صنف نظام نمود آنوقت بقوهٔ حربیه در تنظیمات مملکتی پرداخت و بزرگان خودسر واهالی پراکنده ای دورو
نزدیک را ببا دن مالیات ورعیتی مجبور ساخت و بناهای چند از معبد و بلاد و بنادر گذاشت که بهر یک بنام نامی آن
پادشاه اکنون موسوم است آنوقت بترتیب رعیت و کشورستانی و وسعت مملکت کوشید وبطوری اقتدار
وتدابیر خود را بداءنظار جلوه داد که عموم دول اروپا با وپیروی کرده از آن قواعد بترتیبات وتنظیمات لشکری و
کشوری خود پرداختند و یکی از تدابیر بطیر کبیر این بود که پس از جنگهای نمایان چند وساله با شارل دوازدهم پادشاه
رومانی و فسادی عمده سپاهش مقتول وما بقی متفرق شدند وتوپخانه و استعداد وی در اردوی بطر باقی ماند
و تماماً بتصرف شارل در آمد و خود بطر با چند سواری بروسیه برگشت و باندک زمانی از ناقوسها دژنگ کلیسیا ها
بدفع دشمن چندین لوله توپ آماده نمود اهالی که آن استعداد ومجاهده را دیدند مایل بهمراهی بطر شده چندین هزار
نفر باطراف او گرد آمده سایر اسباب لوازم و تنخواه مصارف را فراهم نموده با مساعدت بچنگ شارل فرستد واو را
شکست داده دولت خود را مستقل و مقتدر داشتند و از این قبیل فتوحات ابواب کار و تدابیر و دوراندیشی بطر
زیاد است که بهرکدام شرح مفصلی دارد و از راه عدالت چند انجمن ترتیب داد که در همایالت مردمان بزرگ و دانما
کارآزموده و کهن سال حاضر شده ترتیبات دولتی ومملکتی را رسیدگی نمایند و انچه صلاح حال اهالی و خیر سلطنت با
عنوان نموده بپادشاه عمده اطلاع دهند پس در تبن انجمن را (سناتم) نامیدند که خلاصه تمام انجمن‌ها
بآنجا روزنامه شود و بشخص سلطان رسیدگی نماید و بدآن رویه اعلیحضرت امپراطور حالیه نیز رفتار کرده از صلاح
رؤسای ملت خارج نبوده اینهمه از بصیرت و اگاهی بطر کبیر بوده است چنانچه نزدیک بوفات خود وصایاء
نصایح چندی بیادگار گفته و در صفحه روزگار نوشته اند که در حقیقت تمام آن وصایا از روی فراست و درایت و مآل
اندیشی بوده وبست وصا حبان وصایا را باید جزو مردان بزرگ و کاملین عالم شمرد ومنظور او را دانست که تا چه
اندازه بملت بخیر بوده (تفصیل نصایح و وصایای خمسه پطیرکبیر) از جمله عمده امنیتی که بملت وسلاطین
روس دستورالعمل داده و مؤلف بزحمت تحصیل وترجمه کرده اوّل باید بازماندگان خانواده سلطنت و دولت
روس باملت خود برافت و مهربانی رفتار نمایند ورضای خاطر آنها را بخواهند و در حفظ حقوق ورعایت حال احاد وافرا
ملت خود اقدامات وافیه بعمل آورند که بهنگام مجادله و محاربه با غیری رعیت داخل بر خلاف سلطان خود نباشند و
بمقهوری خصم سمرایی نمایند (دویم) دارنده کان روس ابواب تجارت و آمد و شد خود را بتمام اهالی اقالیم سبعه
بگشایند وبا عموم ملل ودول عالم مربوط ورایگان باشند ومعاملات خود را جاری دارند (سیُّم) شتابنده گان روس
با تصال ونزدیکی راه‌های بری وبحری ممالک داخله وخارجه خود بشتابند وبهر وسیله از وسایل که مقتضی دانند در بلاد
قراء دور و نزدیک خود تدارک شت بندی ومملکت در امور لشکری وکشوری نمایند و تهیه همنوع استعداد و تدابیر را
در زودرسیدن امداد از این محل بآن محل بکار برند که لدی الحاجه از هر گونه لوازم خبرساز وچاره ساز باشند.
(چهارم) نماینده گان روس باملت قوی شوکت اسلام و صاحبان طریقه محمدی در همیشه درکینه نورزند و محاربه کنند
شمشیر


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۷۸
و شمشیر بدفع آنها نکشند که دو چار صدمات کلی و بدنامی خواهند شد و ثمری جز شکست نخواهند دید و هرگاه خیال نفوذ
در کشور ملل مسلمین داشته باشند از راه دوستی و محبت و مودت درآیند و اصلاح کار خود را بخواهش و پوشش نمایند و قصد
مجادله و تکالیف شاقه نداشته باشند که بجز خسارت و ندامت ثمری نخواهند دید و بنسجی ان بامور مذهب عقاید و قواعد شرعیا
مسلمانان دخالت و ممانعت نکنند که موجب خطر عظیم خواهد بود (پنجم) آینده گان هرگاه کشورستانی شدند اول بفتح
هندوستان ساعی و جاهد و راغب باشند که وقتی حیطه وسیعه هندوستان کلا بتصرف روسیان درآید تسخیر هر کشوره
شکست هر لشکری بر آنها آسان و خالی از نقصان است و بخدا نصایح بطریقه شفقانه و دارای هر مطلب و باعث حصول هر
نوع مقصد یست که بخانواده و ملت خود دستور العمل داده و یادگار نهاده اما بسیاری اوقات امناء و رجال دولت روس
برخلاف آن قواعد و دستور بطرز خارج از قوانین جاریه سلطنتی خود رفتار نموده اند و صدمات کلی دیده اند منجر بنارضائی و
نفاق اغلب ملت باعث طلوع طایفه نیهلیست و غیره شد و پس از آن اعلان جنگ با دولت علیه ایران در عهد خاقان جّنت
مکان فتحعلی شاه طاب ثراه مایه عداوت و کینه مسلمانان گردید و بعد دو محاربه متعاقب با دولت علیّه عثمانی باعث تنفر عموم
ملت اسلامیان شده باطناً از ملت و دولت روس کسیده در کینه اند والا چرا در جنگ شرق اقصی هر وقت اظهار غلبه ژاپو
می‌شد اهالی ایران و عثمانی و افغانستان و غیره تماماً سوای مؤلف خوشنود گردیده نباشت و وجدی داشتند که گویا فتح
و ظفر بملّت اسلام رویداده و حال آنکه روسیان اهل کتاب بودند و ژاپونیان مشرک بکتاب و باید بدان ملاحظه مسلمین با همراب
و خوشنودی در فتوحات دولت و ملت روس می بودند بفتح ژاپون چنانچه روزی خلاصه تلگرافات وقایع میدان
جنگ در محضر مبارک جناب مستطاب شریعتمدار قدوة الانام آقای حاجی میرزا حبیب‌الله مجتهد دامت برکاته طرح مذاکره شد
که راوی خواسیس انگلیس بودند و سنوات مختلفه در فتوحات ژاپون بیان می‌داشتند و اهل محضر مشعوف از شکست روسی
در (لیا اویانک) بودند و از حق طلب نصرت ژاپون می‌نمودند مؤلّف چندین ملاحظه و دلایل همان مجلس زبان در تفریق
دولت روس گشوده جواب مدعیان را گفت (ملاحظه اوّل) بواسطه مددمعاشی که میدادند پاس نمک آنها را منظور
داشت (دویم) اینکه چون قدری بعوالم سیاسی پی برده میدانست که هرگاه قوهٔ دولت روس در مقابل بچاپلون
انگلیس با کمال اطمینان هندوستان چندی از دول و ملل جانب و اطراف بر قابت و تاخت و تاز مملکت ایران و عثمانی و افغان
فراهم آورده گم گم اسباب در دسر زیاده بر مساعی ملت و رجال دولت علیّه اسلام ایران و عثمانی و افغانستان خواهند شد چنانکه
مکرر مملکت عثمانی و افغانستان شده‌اند که شرح آنرا بکتاب عین الوقایع در ضمن تواریخ سنواتی خود مؤلّف بیان داشته
سیُّم اینکه در صورت شکست کلی روس از ژاپون رونق بازار امتعه و اقمشه تجارتی ایران میشکند و برای حمل و نقل مال التجاره بسیار
کم و کرایه زیاده راه آهن و پُر اخود و افزونی گمرکات روسیه از قِلت مداخل و کثرت مخارج آن دولت موجب نقصان کلّی و
بیپولی برعایا و ملّت اسلام است چنانچه شده چهارم اینکه کارخانجات اجناس روس از کاغذی ماند و مال التجاره
آن دولت که مدتیست در اغلب ممالک اسلام رواج یافته از قبیل قند و نفت و شمع و شکر و کاغذ و اشیاء دیگر واقمشه خان
البسه اناث و ذکور که جزو اعظم لوازم ملت است از خوابیدن کارخانجات و ترک مساعدت روس نایاب میشود و از این
حیث خسارت فوق العاده بر عموم ملّت و مملکت اسلام میرسد چنانچه رسیده که فقیر و غنی چای خورند قند کله چهار توما
هشت قران بخرند و نفت شب افروز چلیک دو تومان نیم را بچهار تومان میسوزند (پنجم) اینکه اغلب ممالک روس محل مسکن
مسلمانانست


نسخه ۱۲ روس و ژاپون صفحه ۱۴
مسلمانست در صورت عدم قوت و قدرت دولت از تحریک رقبای او بیم اغتشاش عظیم بود که همه بلا در دست باز او آشفته موج
اتلاف نفوس مسلمانان گردد چنانچه شد و اشرار ارامنه بیباک سفاک جمعی اطفال بیجان مسلمانان را در بلاد قفقاز غصه بگر
و محل تحصیل درس مسلمانی محاصره نموده از دم شمشیر گذرانیدند و داغ آن بلبلان گلشن الحان را نه تنها بر دل پدران و ما
آنها بلکه بقلوب عموم اسلامیان گذاشته در واقع هر که داغ طفل شیرین زبان دیده میداند چه عرض میکنم حال فرضاً تما
ملت ارامنه را مسلمانان بقتل رسانند باز هم تلافی مافات نخواهد شد چنانچه بخونخواهی شهداء اسلام آنچه امراء مسلمین از
منافقین کشته یا بکشند در انتقام آلامی باز هیچ نیست و هر آئینه اگر دولت روس دارای اقتدار سابقه خود بود در نفخ بائل
نفوس مسلمان قتل و وحشت اینوهی بنی نوع انسان نمیشد ششم اینکه روسیان از ذوق پیشقدمی بخاک چین و
ژاپون نمی ماندند و مایوس نبودند و سالها بسر گرمی و اشتغال از دیا و نفوذ و تصرف آن صقعات سرگردان و دزد و خورد
بودند لذا مملکت و ملت اسلام از بعضی جهات ایمن و محفوظ می ماند هفتم اینکه سایر دول نصاری از قبیل فرانسه
المان و انگلیس برقابت روس در صورت فتوحات آن دولت بشرق اقصی در خیال جلوگیری و منافع و بهر
و قسمت مخصوصی برای خود می شدند و بتدارک کثرت نفوذ و استعداد می پرداختند و توجه آنها بجانب مشرق بود
و چشم از تخطی و تصرف مغرب زمین می پوشیدند تمام کشور اسلام مراکش ممالک عثمانی و بنا در سرحدات ایران
و افغانستان بری از دخالت و طمع اجانب بود ولی حالا نیست هشتم آنکه در سپاه روس بشرق اقصی اغلب
مسلمان شیعه و سنی قفقاز و داغستان و غیره محصور کشته مسلم در فتوحات ژاپون بمیدان جنگ آنها هم که برادران
دینی ما بودند کشته میشدند و این مطلب مایه تاسف بود نه خوشنودی نهم اینکه باقتضای تکالیف دولتی که باید ناچار
بمصارف جنگ طولانی و امید فتح در نسر اهم نمودن استعداد بر مالیات و واردات رعیت داخله افزود و دولت
روس بسال دو یم جنگ بدان خیال افتاد واغلب رعایای ممالک متصرفی روس که مذهب اسلام دارند این بار گرانرا
بدوش کشیدند دہم اینکه پول کمپانیها و تجار روس برای خرید مال التجاره ممالک ایران و عثمانی و افغانستان
مساعده داده میشد و صرفه کلی برعایای این ممالک بود وقتی ملت و دولت روس دو چار خسارات و مصارف
شرق اقصی و انقلابات و اغتشاشات داخله گردیدند وجوه همه ساله بخرید مال التجاره مساعده نرسید و بسیاری مردمان
آبرومند اسلام پریشان ماندند منجمله صد نفر تاجر معتبر نامی خراسان و افغانستان در مده السند ورشکست شدند
و این مطلب را مؤلف همان روز بخش خاطر داشت که شکست روس عاقبت باعث ورشکستن جمعی مؤمنین خواهد شد یازدهم
اینکه بعضی طوایف متعدی از قبیل تراکمه وغیره که سالها مشغول راهزنی و قتل و نهب و غارت و آدم فروشی بقلمرو
اسلام بوده اند و دتو روس بزحمت و مصارف و استعداد زیاد همه آنها را با طاعت و تحت قوانین مدنیت در آور
اکنون باز وقتی ضعف قدرت و کمی استطاعت آن دولت را ببینند سر بطغیان و شرارت برداشته سد راه ناو نما
امنیت حدود و ثغور کشور اسلام و مایه زحمت لشکر نظام مسلمین خواهند شد دوازدهم اینکه چندین هزار نفر از طبقا
عالی و دانی مسلمانان بجهات عدیده در ممالک داخله و خارجه از روس موظفند و مدد معاش دارند وقتی اقتدا
بیول و کم قوه شود لاعلاج استمرارا غلب آنها را قطع خواهد نمود و ماده عجز و ضعیف خواجه ریخت منجمله ما لشها
مین روس در ژاپون شخصاً شهریه و مد و معاش خود مؤلف قرار داده خواهد گشت از قضا همین طور هم شد که پس از آمدن
جناب


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۴۸
جناب (شارژ دافرم) بسفارت دولت روس بظهران بخراسان عوض آنکه شماتت دیده و بستگان سرزنش
شنیده خود را با زد یا و مواجب و مداخل بنوازند اقدام بتخفیف مخارج خود کردند و اول کسیکه مواجب او را
قطع کردند مؤلف بود که در اینز ای مجادله و مقاوله با اجزاء طرف مقابل روس و زدوخورد با کاشتگان دولت
انگلیس این انعام و محبت از جانب قونسولگری دولت بهیه روس بخراسان در باره مؤلف منظور شد لطف سخن
اینجاست که بهنگام مسافرت شارژ دافر سفارت روس بخراسان وزیر مختار انگلیس از طهران عازم انگلستان بود اما نظر
بخیالات خورگان داشت که شاژ دافر روس محض پیشرفت امور سیاسی بخراسان رفته بآن ملاحظه رفتن فرنگستان را
از راه خراسان قرار داد و با طمطراق زیادی بمشهد ورود کرد و در چند روزیکه بقونسولگری خود بود اجزاء دور ونزدیک
اداره او باسم اهالی و بزرگان شهر و نقاط سرحدی وغیره چندین هزار تومان دخل کردند و چادر وارمین خود تقسیم
نمودند عاقبت هم که خواست حرکت نماید بسلمها انعام و اضاف مواجب بخواص خود داد بعد عازم کلات و در آن
مسافرت هم مخارج و مصارف زیادی متحمل گردید تا بخاک روسیه و عزیمت انگلستان روانه شد و این مسافرت او
چون دو نفر نتیجه جز منزولی نبود * با همه این تفاصیل مستخدم سی ساله خود را معروف بحاجی محمد حسین فضل خراسانی که در تدبیر و تقریر و تحریر
از اجزاء ایرانی
پسندیده است زحمت تا با ان دولت کشیده و چندی قبل نانش را قطع کرده اند مجدداً منصوب داشت حال آنهم مدی نمک بخواهیم
و نوکری انگلیس آنها مثل مؤلف است پس باید انسان تنبه شود از کردار و اعمال خود در همراهی غیر ملت و خدمت بخیر سلطان اسلام
را دورا بنام احسان زیرا نگهداری و خدمتگذاری خارجه از مسلمین تا مانیست که ملاحظه و احتیاطی داشته باشند خواه روس خواه انگلیس
و ساحت خراسان خواه نصرانی و خواه مجوس هیچیمان مثل سنود و یهود وقتی آن ملاحظه منظور نبود بخدمات چندین ساله و زحمات فوق العاده
وقت اشخاص محترم و غیره پرداخته ندارند و میگویند نه تو را دیده ایم نه بشناسیم چنانچه هر یک از رجال دولت روس در میان بروند و نوزان
ورفته و با خطاهای
را در رعایت داشتن آشنا ثابت و مدلل نمایم عذر طفره و اهمال داشتند تا بکلی نفر خواستم روبرو شوم و محق بودن خود در پی رفتن شدند
که تریا گردید. نظر از مد و معاش که همراهی خارجه نموده مضاد این شعر را در لوح دل نوشتم دست حاجت چو بری پیش خداوندی
که کریم است و رحیم است و غفور است و ودود بلی هر چه سر و مند جهان دیده ما مسعود و بایست در این روزگار
بآیگی تجربه حاصل کند با دگری تجربه آید بکار از آنجائیکه لطف خداوند شامل حال مردم پریشان احوال است
امیدوارم بزودی یکی از سلاطین اسلام بنگهداری و پرستاری خود و سرامان مؤلف اقدامی فرموده بشغل و کاری
منصوبم دارند هرگاه موافق زی و دلخواه مؤلف شد شاید با بصیرت کاملی که در کار خوارج داشته و دارم فکربکری
بخیر خواهی و اتحاد عموم اسلام و دفع شر اغیار بنمایم گربمانیم زنده برد و زیم جامه کز فراق چاک شده حیف عمر
بیهوده که صرف خدمت و خیرخواهی غیردین بشود چون نه فایده دنیوی دارد و نه بهره اخروی جامی هزار گونه تشکر است
بمقام ارباب استمرار سلاطین اسلام که هر یک بشغل کار خود گرفتار و پراکنده و متروی آسوده بهر شهر و دیارند انقلاب
مصدر امور اغیارند با ز مواجب و استمرار خود را همه ساله از خزانه میگیرند خصوص دولت علیه ایران که از فیض عطا و
کمی جو دش درباره ادنا و آقاصی و غریب و بومی قدیم و جدید جاری و ساریست و عالمی را بلاحظه موظف دارند خداوند
باید از و مستدام بدارد کوکب اقبال بیدولت ببند ملتش را خصم زار و مستمند رونق اسلام دایم بر قرار
گردن بدخواه ایران در کمند باز میروم سر مطلب از دلایل در آن دارالشریعه اول عصبیت همراهی آنستی که

دارای


سراج الاخبار
صفحه ۴
نمره ۱۲

دارای کتاب منزل است در طرف شدن پاپها با ایشان مشترک دویم رعایت دوستی دولت همسایه که این هردو ملاحظه
از ایرانیان و شوم اصلامیان در باره رُوسیان باید باشد ورئیس روحانی آن مجلس هم که ذکر شد از راه عقلا
و انصاف تصدیق منطق و دلایل مولف فرمود چون آن باز اغلب اهالی مجلس مخالفت راضی ببیان دلایل نبودند
در اقوال مدعیان دولت روس نبودند در این نسبت بتحریک نصایح مشفقانه و تخلف از وصایای پطر کبیر
در معرفی پطر کبیر) آن سلطان اعظم روس اسمش پطر کبیر سپس میخائیل و نامش پطرس است که در ۱۶۷۲ مسیحی
تولد یافت و سال ۱۶۸۲ میلادی باریکه امپراطوری جلوس نمود و در ۱۷۲۵ وفات یافت که ۵۳ مرحله
زندگانی را طی کرده بود و با آن عُمر قلیل زحمات فوق العاده در تعمیر مملکت و ترقی حال ملت روس کشید اثر او بسپسی کمال
میخائیل رومانوف این مطران روستوفلا یک است که رستورا در روسیه سطوت و نفوذ واقعدار بسیاری بود تا در آن
زمان شخصی (بوریس) نام خروج کرده غصب کرسی مملکت و سریر سلطنت را نمود و بر اهالی روسیه حکمرانمرد و دو
رستورا مدتی در حبس داشت تا پس از چندی که خود وزوجه بوریس بلباس رهبانی در آمدند و (دمیتریوس) نامی
بپادشاهی رسید آنوقت رستور را از حبس برآورد واو را بسفارت مملکت (پلونیا) فرستاد و در آنجا مجدداً
او را حبس کردند با نجنت اغتشاش عظیمی در روسیه رخ داد و اهالی برضد پادشاه ایستادند و فتنه و انقلاب بود تا عقلاء
اهالی در ۱۶۱۳ مسیحی (میخائیل رومانوف) را بقیصری انتخاب کردند چون میخائیل بسلطنت نشست سعی کاملی مبذول
داشت تا والدش را بمنصب (بطریقی) به ممالک روسیا گماشت و آن ایام در حقیقت باطن حکمرانی با رستورا بود
و در ظاهر میخائیل قیصر تا در ۱۶۴۰ مسیحی وفات نمود و از او اولادی باقی بود (میخائیلوفتش) بسن شانزده سالگی و این
والد پطرز اکبر است که پطر کبیر باشد و سپس میخائیل در اصلاح امور مملکتی وقتی فوق العاده در حالتی که اضطرابات داخلی
مملکت و فتنه اهل فتن و مناقشات ملت زاید از حد بود میخائیل اصلاح و تعمیر و دخول صناعت اقمشه را اوجب همة
چیز می دانست و همچنین صنایع دیگر تا انکه در سال ۱۶۷۰ مسیحی وفات یافت و میخائیل دو زن گرفته بود از زن اول
دو پسر و از زن ثانی شش دختر و یک پسر داشت که پطرس اکبر باشد پطرس که پسر قیصر سپس میخائیل مذکور است
در سال ۱۶۷۲ تولد یافت و در وقت وفات پدر پنجساله بود برادر بزرگش بجای پدر بر تخت قیصر نشست که نامش
(فیه ور) ولی بسیار ضعیف العزم بود و لیاقت حکمرانی نداشت کذالک برادر دیگر او در ضعف عقل او بود و بغایت
مبتلا بمرضی گردید آنوقت مملکت را بپطرس سپرده پطرس در آن حال بستن ده سالگی رسید و با آن صغر سن کمال تسلط
واقعۀ او را بهم رسانید و بنظم مملکت پرداخت القصة قوانین دولت و ملت روس اظهر من الشمس ولازم بیان نیست
فقط محض اطلاع مطالعه کنندگان نگاشته میشود که ایندولت بواسطه فواید معادن و کرایه راه های آهن و جهازات
بحریه و حاصل زراعت پپایان مملکت خود دارای ثروت و مکنت زیاد شده آماده و با استعداد تراز هر یک دول روی
زمین بود چون ذخایر بحریه و آذوقه قشونی و قورخانه و اسلحه که فراهم داشت کفایت پنجسال جنگ لاینقطع سپاه او را
می نمود اگرچه روزنامه جات تپبانه انگلیس کلیه سپاهان روس را قریب بششصد هزار می نوشتند اما بعد از شکریایی خطائی
ایندولت در اواخر ۱۹۰۳ و اوایل ۱۹۰۴ مسیحی که نزدیک بوقوع محاربه شرق اقصی بود تمامت قشون موجوده سیه
ممالک داخله و خارجه و سرحدات اروپا و آسیای متصرفی روس با عساکر بحری قریب چهار کرور بشمار می آمد که یک کرور
مسلح


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۴۸۳
مسلح سواره و پیاده آنها بساحلوی سرحدات ممالک المان و اطریش و عثمانی و سایر دول اروپامقرر بودند و یک کرور
قشون مختلط اسلحه از سواره و پیاده برای حفظ و حراست بلاد و ایالات داخله و پاسی سخت و قراولی و محافظت مقات
دولتی وغیره محیّا داشته و یک کرور مکمل یراق هم از قزّاق و سالدات بقرار تقسیم و تفریق بشرق اقصی و ولایات
ترکستان از بخارا و ترکمانيه و سرحدّات چین و افغانستان و داغستان و سیبر یا مقیم بودند و یک کرور نیز جزو خواص و
تربیت شده نظام آندولت بپاس امتیاز و مناصب قشری و ملتی که و سیاسی ادارات داخله و خارجه و امور تجارت
آلایش دولت متبوعه خود در اقالیم آسیا و امریکا و افریقا و اروپا و استرالیا ببلاد و دربار دول و سلاطین شرق و غرب
و بحار روی زمین مستخدم بودند که لدی الحاجه باید تحت اسلحه آمده داخل دسته جات افواج متجنده و سلک نظام می شدند
علاوه براینهاهم دو کرور قشون از عساکر تحت قرعه و ردیف که اسامی هر یک ثبت و ضبط دفاتر نظامی دولت روس است
ممکن بود محیّا دارند که جمعاً شش کرور باشند امّا چند این سپاه بطور اجبار و نارضائی داخل خدمات نظامی شده و اغلب
از ملل متفرقه غیر خواص و مدعی روس بودند بمحصول طوایف نیهلیست و ارامنه و پراکنه که باطناً همه دشمن جان و عدوی مال و قشون
دولت وقت روسند و همه وقت موقع مساعدی را برای برهم خوردن و ضعف اقتدار حال روسیان میخواستند که آنها
بروس
نیز دست و پایی به پیشرفت مقاصد خود نمایند امّا آن فرصت بر آنها میسر نبود تا هنگام محاربه شرق اقصی و غلبه ژاپون
در موقعین
فصل یازدهم
در بیان محاربه دولتین روس و ژاپون باعث وقوع اختلاف
بین دولتین مزبورتین تا نزع منافع و فواید اینه و دولت در کوریا و منچوریا شد و در سنه مسیحی سفیر ژاپون مقیم پطرزبورغ بوزیر
امور خارجه دولت روس لایحه نوشت که دولت ژاپون اراده دارد با دولت روس بالمشاوره در خصوص تعیین حد و دو
نفوذ طرفین در شرق اقصی بمقام مقاوله برآید و اینمطلب بامر و اجازه اعلیحضرت میکادو امپراطور ژاپون بود که پس از
تکمیل تدارکات در مناجوتی ملت خود و فراهم آوردن استعداد سبع نقاط منظوره و بهم عهد شدن با دولتين امریکا و انگلیس
اظهار رای نمود که هرگاه دولت روس برخلاف میل او اقدام نماید برای محاربه مهیّا و حاضر باشد عزاف الکسندرف وزیر
خارجه دولت بهیّه روس در جواب لایحه بسفیر ژاپون رضایت امپراطوری را قبل از شروع مقاوله باین امر بیان نمود
و حال آنکه دولت ژاپون موافق معاهدات ۱۸۹۶ و ۱۸۹۸ مسیحی در امور مالیه و عسکریه حکومت کوریا بدون اجازه و
رضای دولت روس حق مداخله نداشت مگر حق فوائد تجارتی که در آن محل دارا شد بناءً علیه حکومت کوریا در تحت نظارت
دولتین مزبور واقع گردید و دولت روس محق بود که در کوریا حرکات و مسالک ژاپون را مراقبت نماید امّا در منچوریا که
مملکتی از ممالک چین است دولت روس حقوق و امتیازی راساً تحصیل کرده بود بدون مشارکت دولت دیگری لذا با کمال
استقلال مداخله داشت و دولت ثالثی را نه محق میدانست و نه در حقیقت یکی از دول را حق مداخله بود بخصوص دولت ژاپون
که ابداً مداخله محرم را را در هیچ وقتی ننمود با وصف اینحال در ۳۰ یون ۱۹۰۳ سفیر ژاپون در پطرز طالیف ذیل را
بوزارت خارجه روس نوشت اوّل تصدیق کردن استقلال دولت کوریا و از حدود هیچیک از دولتین روس و ژاپون
متجاوز نکردن ثانیاً فواید ژاپون در کوریا و فوایده روس را از راه آهن در منچوریا طرفین جایز دانستن سیم حق داشتن
ژاپون در کوریا وروس در منچوریا در توسيع امور تجارتی خود چهارم حق داشتن طرفین در فرستادن قشون بهمان جان
و اختلال اگر واقع شود پنجم حق داشتن ژاپون در اصلاح امور داخله و عسکریه دولت کوریا از این تکالیف که ببر
د افعالت


نسخه
روس و ژاپون
صفحه ۴۸
واضح است که مقصودا د قطع روابط پولتیکی و سیاسی روس در شرق اقصی بود زیرا بمحض قبول روس این تکالیف را بایستی
فوریا بالتمام دست نفوذ و اقتدار ژاپون واقع کردد و انتفاع روس منحصر دخل راه آهن منجوریا بوده باشد در اینصورت جميع
امتیازاتیکه دولت روس از چین گرفته بود منفسخ و حرکات او تحت نظارت ژاپون واقع میشد معلوم است هر ملت و دولتی
از دول ملل عالم که صلح طلب واقعی باشد تا بتواند زیر بار قبول تکالیف شاقه ملت یا دولت مدعی خود نمیرود و قهراً پیشرفت
و اموریا فزایز خویش را مایل ابقا است سوس دولت مقتدر روس که قسمتی از اقالیم سبعه در تحت تصرف و سلطنت او در آمده
ساحت کشورش مغرب تا بمشرق اتصال مییابد و همه نوع استعداد لشکری و کشوری مهیا و آماده نموده ادعای هم سری باهم
رزمی با عموم دول آسیا و اروپا داشت و سپاه قاهره تحت اسلحه او پیش از سایر دول معظم عالم بود که قضائی هیچیک قوه
متمایلی با آن دولت نداشته و هر نقطه روی آورده بود بفتح کامیاب و مالک رقاب شده بود با همه صلح جوئی اعلیحضرت
(نیکلا) امپراطور اعظم روس که باطنا طالب نزع و ترک سلاح عمومی شده اقدامات وافیه بامنیث و مسالمت بین دول
بخرج میداد قبول تکالیف شاقه ژاپون را ناگوار خود دیده در مقابل تکالیفی اظهار داشت که امپراطور ژاپون نه پذیرفت
و مقاولات دوستانه طرفین بحدودانه منجر شد دولت بیدار ژاپون که فکر و نیت خود را تکمیل داشت مهیای خارج نمودن
روس و قطع روابط آندولت از شرق اقصی گردید و ترک مرادده با روس گفته سفیر خود را از پطرزبورغ طلبید طابق
و در لیل ۲۷ یا نور ۱۹۰۴ مسیحی آشکارا شروع بمخاصمت نمود و اعلان جنگ داد و در آن روز بجهاز توپ کش روسی مسوم ۲ ذیقعده
(چمولپو) خه رکوریا که بقصد رفتن پورت آرتور حرکت کرده بود حمله برده او را مجبور بمراجعت نمودند و نیز در همان شب هفتن ۱۳۲۱
جهازات جنگی آندولت بلنگر گاه پورت آرتور شبیخون آوردند در صورتیکه مامورین و سانطویان روس در آن محل از ظهور
اختلاف بین ژاپون و دولت متبوعه خود بکلی بیخبر بودند و فقط بقانون دستورالعمل سرحد داری بحری خود اطمینان جاکر دایر
ناشبکه های متصل سفاین ژاپون در گوشکهای بحر پیمای دشمن سد راه بگیرد و کشتی نیز کن قیمتی روس که موسوم بتصارف
سحبویساخت و یکفروند کشتی دیگر را که موسوم به (رتیویزان) بود و یکصد و بیست هزار لیره قیمت داشت رخنه دار کرد و چهار
فروند کشتی بحال را که روسها جز بجانب لنگر گاه می آوردند و دو کشتی یکی سسخط آنها بود یکی (توسیرا پالاد) ویکی (پراخو و جزیروت
پس از محاربه زیاد این دو کشتی نیز رخنه یافته بلنگر گاه مراجعت کردند و دو کشتی حمال اسیر ژاپونیان شد و یک کشتی دیگر غرقا
و یکی از صدمه توپها و اشیاء محترقه در روی آب آتش گرفته خاکسترش بباد رفت و نقصان در این محاربه روس بقدر دو نفر
مجروح و مقتول بود اما از ضرب کلوله های توپ سفاین دوستگرهای روس شش کشتی ژاپون رخنه دار گردید که دو فروند از
سفاین مهلک آنها در مراجعت بچیفو غرق شد و مابقی را مرمت کردند و تعداد تلفات عساکر ژاپون نیز قریب بسیصد نفر
رسید و این اول حمله ژاپون بود در روز ۲۸ ایضاًء فروند سفاین جنگی ژاپون از جمله یکی کشتی که تخت فرمانر امیر بحر ادمر
حمل آور شده بد و جهاز روسی موسوم به داریاغ و کورتیس که در (چمولپو) بندرگاه کوریا ایستاده بودند تکلیف خروجات
نمودند که در صورت عدم قبول دخول بلنگر گاه نموده شهر و جهازات را کلوله باران خواهند کرد کاپتیان رو دیسین روس
بتوپ بستن ژاپونیان و کلوله ریختن آنها بشهر (چمولپو) راضی نشده ناچار از لنگر گاه بعزم محاربه و جلوگیری آنها بطرف جابر
دربارفت و مقامی کور پس از زدن خور د زیاد هر دو کشتی روسی صدمه یافته هنگام مراجعت بآب فرورفتند و عمله جاز آن
دو کشتی بعضی غرق لجه فنا شدند و بعضی سفاین فرانسه و ایتالی و انگلیس پناه بردند و پذیرفته گردیدند سفاین ژاپون در
نیز


نسخہ ١٢ روس و جاپون صفحہ ٤٨٣
سیلم ٢٨ یا نوره هزار سپاه پیاده خود را ببندر (چمولوپو) بخاک آورده روانہ سئول پایتخت کوریا شدند روز ٢٥
از طرف اعلیحضرت امپراطور بیان نامہ تلگرافی در اعلان و فرمان جنگ ژاپون بصاحب منصبان بحری و بحری رسید
افسر های روسی آنوقت دانستند که اعلان جنگ بین دولتین روس و ژاپون شده لیکن متاسف از کمی آذوقه
و قلت استعداد و ذخایر خود بودند (حمله سوئم) امیرال تو غو امپراحر ژاپون با عساکر فوق العاده بحری که
باطراف و قلاع و حصن پوت آر تور در ١١ و ١٢ فیورال که از شلیک پیاپی توپهای بری و بحری روس کشتی ژاپونی مقاومت
و جسی سیاه آنها نیز تلف شد اما چند کشتی اسقاط پر از سنگ و خاک عمداً همراه آورده بودند برای غرق شدن در بو غاز
سد راه سفاین روس قرار دهند روسیان بخبر از این حیله آن سفاین را بتوپ بستند و پس از چند شلیک تمام آنها را
مبعر نرسیده غرق ساختند اما فاصله بین آنها اینقدر بود که راه عبور سفاین روس بسته میشد و نشد در ١٨ فورا
سپاه ژاپونی بشهر (بنیان) واقعه در شمال کو ر یا حمله آوردند دسته سپاه ساخلو روسی آنها طرف محاربه شدند
و دو ساعت زد و خورد در کار بود تلفات روس ٣٥ نفر و تلفات ژاپون ٩٥ نفر گردید و بعضی نقاط اطراف آن
بلد را ژاپونیان از کثرت سپاه و استعداد تصرف کردند و در ٢٢ فیورال شش فروند کشتی جنگی ژاپون در برابر
(ولادی وستوک) آمده بقدر یکساعت از دور بطرف شهر شلیک کردند در این حمله نقصانات روس خیلی کمتر از مقاصد
قورخانه ژاپون بود و پس از چند سلیک توپخانه برتی و بحری روس ژاپونیان مراجعت نمودند و از این حمله مقصود امپراحر
ژاپون دریافت استعداد روس در ولادی واستوک بود و هم در این ایام کراراً بنواحی پوت آر تور حمله ور شده
از دور نامه محک ریزی و آتش فشانی داشتند ولی نزدیک نمی آمدند حمله چهارم ژاپونیان بپوت آر تور
در ٢٦ فورال کہ سفاین جنگی ژاپون با سپاه و توپخانه برتی و بحری خود مشغول محاصره اطراف پوت آرتور شدند
و یکشبانه روز شلیک نارنجک پیاپی ببروج و حصار قلاع و سنگر های آن نقطه نمودند ٢٥ نفر سالدات و امالی محل بقتل رسیدند
و چند عمارت داخلہ نیز خراب شد اگرچه توپخانه سواحل روس بخوبی از عهده آتش فشانی برآمدند اما چون کشتیهای ژاپون
بچندین میل مسافت میان دریا ایستاده بودند بنظر تو پچیان روسی بز و کتر از کچکولی دیده نمیشد اما نتیجه کلوله توپهای آنها
برخی بمقصود میرسید و بعضی بشانه نخورد در ٢٨ فورال که خبر صدمات روس و تقدم ژاپونیان پیاپی بعرض اعلیحضرت
امپراطور رسید بملود ژنرال کو را پاکتین وزیر جنگ خود را که اول شخص صاحب علوم سیاسی و فنون حربی و مدیر
روزگار بود بحکومت و سرداری سپاه بخور یا معین داشته از پطرز بورغ روانہ شرق اقصی نمود و بمراہی این سپهسالار
استعداد حربی و لوازم قشونی و چندین ہزار سپاه مکمل با سیصد عراده توپ مرغوب بود این سپهسالار معظم غافل از
استعداد خصم و مطمئن بپیشرفت مقاصد خود شده صرف نظر از بعضی نکات دقیقه نمود که شرح آنرا مؤلف در محل
خود می نگارد بالجملہ امیدواری بفتح روانہ مقصد شد و هنگام روانہ شدن پوستم بقطار (شمند فر) با حضور
عموم وزراء و امناء خارجه و داخله که بمشایعت آمده بودند وعده تسخیر توکیو و سایر ممالک ژاپون را داد و
رو براه نهاد در اوایل مارت سپاه ژاپون از اراضی داخله کو ریا و چین بنهای پیشقدمی را بطرف منچوریا
نهادند و مقدمتہ الجیش آنها کمتر از صد ہزار نفر بنود عساکر ساخلو منچوریای روس نیز از هر نقطه جلوگیری آنها آماده
شدند در ٤ مارت قشون ژاپون یسار شهر (شین جان جان غان) و (پنی افونغ یانغ) را معسکر وسنگر خود
قرار


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۴۸۵
قرار دادند هم در این ایام و لیالی یکدسته سفاین تورپید ژاپونی بپرت آرتور آمده طرف محاربه با جهازات
روسی میشدند و یکفروند از آنها در حوالی و اطراف لنگرگاه مشغول فرو بردن آلات احتراقیه در زیر آب بود و نیز در
هنگام جنگهای مفصل سفاین طرفین چرخ بخار یک کشتی روس از گلوله ژاپون شکست و بچند دفعه فاصله کشتی دیگری اندوروس
بکلی آتش گرفت و پس از اینواقعه سفاین روسی عقب نشستند و یکفروند کشتی آنها اسیر و غرق شد و سفاین کروزر ژاپو
بنای گلوله ریزی خمپاره را بقلعه (تالیانوان) گذاشتند و در این شلیکها بصدمات اربحکها جمعی از اهالی پرت آرتور
تلف شدند اما باستحکامات قلاع و سواحل آسیب چندانی نرسید و در ۵ مارت سواران ژاپونی (ایوکچین) را متصرف شدند
و سپاه روس از نقاط شمالی کره بساحل رودخانه (یالو) عقب نشستند ژاپونیان در شهر (انجئو) سه نهر ارسپاه پیاده
مقارن اینحال امیرالبحر روس خواست چند کشتی اسقاطه در سر راه سفاین ژاپون غرق سازد که باین وسیله آنها را از حمل
(نیوچوانگ) مانع باشد دولتین انگلیس و امریکا بنای پروتست را گذاشته گفتند این بندر برای سفاین تجارتی عموم دو
باید هر وقت باز باشد نمیتواند راه ها را مسدود نماید دولت روس همچنانیکه دانست که دولتین مذکور ضمنا باژاپون
اتفاق و مرصد او اقدام دارند و تا بمرجا ایستاده اند اما تیراڑ کان رسانده بود بترکش بر نمیگشت القصه در ضمنا
بحری انگلیس با استعداد طبی شایان و اطبای مخصوص مامور (یوکوهاما) بیاری و تحت اختیار آندولت شدند واقعاً
یک امداد عمده این بود که دولت انگلیس بژاپونیان داد و همه وقت باید منظور نظرمت ژاپون باشد ۸ هزار سپاه
ژاپون از بندر (چینامپو) وارد کره شده بطرف (پینگ یانگ) آمدند و سی هزار قشون دیگر آنها بضبط و
نگهداری کره پرداختند عساکر روس بجانب (دیجو) عقب نشستند و مقدمته الجیش هر کدام در نقاط عدیده
محاربه و مجادله زیادی با یکد یگر نمودند و نیز دسته از سواران قراول روس محض اطلاع حال ژاپونیان بکناره
نهر (چان چان) رفته یکدسته از آنها برخورد جنگ شروع کردند یکنفر افسر و سه نفر عسکر ژاپون مقتول و هفت نفر
مجروح و تلفات روسیان تخمین نشد در این حین دسته از سپاه پیاده ژاپون بکمک رسیده قراولان روسی
عقب نشانیدند (حمله پنجم ژاپونیان برپرت آرتور) بمجرد ورود کشتی جنگی تحت حکم (ادمیرال توغو) و ادمیرا
کامیهوری که دوسردار شهیر ژاپون و مامور فتح پرت آرتور و ولادی و استوک بودند باتفاق سپاه بحری در ۹ مارت
که در این حمله تخمینا سالدات روس مقتول و ده نفر مجروح شدند و از ژاپونیان یکفروند کشتی بگلوله توپهای روسی
یافت چون یکساعت و نیم متجاوز گلوله ریزی طرفین در کار بود آخرش ششم سفاین ژاپون بقلاع پرت آرتور که صلو
از توپهای ۱۲ دومی بطرف بندر آرتور ۱۸۰ گلوله باطراف شهر انداختند جهاز (ریتو یزان) و سایر جهازات
روسی با تو پخانه سواحل نیز در جواب آنها تیر اندازی کردند و طرفین در این مصاحبه خوب از عهده برآمدند تا قبل
از طلوع آفتاب سفاین ژاپون ببرگشتن آغازیدند و رخنه ها بسفاین طرفین افتاد اما تلفات چندانی نبود
هم در اینروزها که پادشاه کوریا مملکت خود را دو چار مخاطره و پایمال طرفین دید و یقین باقتدار ژاپون کرد و سیله
بامتداد ژاپونیان شد امپراطور ژاپون از خیال و آگاهی یافته نامه نگاشت و جواب موافق میل خود دید لہذا
بین دولتین ژاپون و کره توسط جنرال (بی تیشی بونخ) وزیر خارجه کره بدینموجب عهد اتفاق و اتحادی
که ترجمه میشود (ماده اوّل) منوط بمحافظت و بقاء مودت ثابته فیمابین دولتین ژاپون و کره است در خیال

در اینمورد پادشاه کوریا ما بین ده هزار
لشکران کو ریا از ثبات و مقاومت سپاه
بحری ژاپون و حرکات دولتین انگلیس
و امریکا کرہ تارا ضمیمه خود پنداشته پی در پی
بپادشاه کوریا فرمان میداد که از تمکین
وتسلیم خودشان بابد نه اندیشیده هر نوع
سپاه پیاده نظام و توپخانه از جاپونیان
به پایتخت کو ریا وارد میشوند تدارک
و مهمات برسانند و منازل آنها را از
سربازان جاپون که در حدود یک لک
تخمینا میباشند نمایند دولت کوریا باید
بطرز و روش عسکری جاپونیان اداره
شوند و مقوم اسلحه و اندوخته کلاً
پادشاه کوریا بدولت جاپون تسلیم نماید
در تمام محاربه جاپون
سلطان کوریا از فتوحات پیاپی
روس شان بخند و بخیال خود
با ژاپونیان عقد


نسخهٔ ۱۳ روس ژاپن صفحهٔ ۴۸
حفظ صلح و صلاح شرق اقصی چون پادشاه کوره بسته که دولت ژاپون بر وفق صلاح دید کشئون مراتب او مایل
راضی شده که فیما بین طرفین اتحاد باشد (مادهٔ دوم) دولت ژاپون بمقتضای صداقت و مودت ملزوم
که حفظ مراتب عائله امپراطوری کوره را بمایه و راحت و سلامتی آن خانواده را بر عهده گیرد (مادهٔ سوم) دولت
ژاپون مملکت کوره را در ضمن ممالک ژاپون می شمارد ولی استقلالیت نظامی ذکر می کند ملاحظه دول دیگر
(مادهٔ چهارم) باید لدی الحاجه باستقلال و مساعدت پادشاه مملکت کوره دولت ژاپون همراهی نماید
امداد نقدی و لشکری بدهد و بطور اتحاد بدفع فتنه داخله و خارجه اقدام داشته باشد (مادهٔ پنجم) به این حکومتین
که بعد ما عقد معاهده با هیچیک از دول بدون اطلاع و رضایت یکدیگر نبندند که جایز نخواهد بود (مادهٔ ششم) تفصیل
خلاصه مواد مذکوره این اتفاقیه بین وکیل حکومت ژاپون و وزیر خارجه کوره مکتوب و ثبت گردید و بامضای دولتین
مذکورتین رسید و این عقد اتحاد بر حسب آمال و آرزوی دولت ژاپون بود که کامیاب شد و پادشاه کوره را با هزار
سپاه بیاری ژاپون مهیا کرد و آنچه سیور سات که لوازم ژاپونیان بود آماده ساخت و حالش خیلی شباهت بوضع عاقبت
روزگار سلطان سنجر سلجوقی بود که وقتی اسیر ترکمانان شد روز چند بن فرمان ببلاد قلمر و او بطور دلخواه خود می نوشتند
مهرش را عنفاً در آورده مُزین میداشتند با وصف اینحال پس از چند روز رجال ژاپون خلع سلطنت او را خواسته
کوره سپاه ژاپون بجلوبگیری عساکر روس از (مازا مبو و اسکله فوران) پیاپی بشهر سئول پای تخت کوره وارد شدند
د کوره یا د کوره و راه آهن خود را از بلده مذکوره تا فوران کشیدند فوران در سمت شرقی و تا توکیو ۲۰ کیلو متر است و ۱۶ کیلو متر
سرسد تا قم قطعه از مازامبو بغربی کوره است از ولادی و استوک تا بحر ژاپون ۱۰۴۰ کیلو متر مسافت اینا هم در این ایام نقاط
زمینی در بین تھا تلگرافات که ژاپونیان نخواسته حرکات آنها را کسی نداند اوّل خط بین ولادی و استوک و پنازاکی دویم
چین و ژاپون رشته بین (سئول) و (مازا مفو) و جبازان بود که مقطوع کردند اینجا لازم است که شرح استعداد بری و بحری
کرسلطا مخصوصی دولیتن روس و ژاپون را آنچه در بدو جنگ سرحدات چین و شرق اقصی دارا بوده اند برای مطالعه کنندگان محترم
دارد کتاب خود بیا ندارم و نیز شرح بنادر ولادی و استوک و پرت آرثور را مجملی بنگارم تا احباب و اشخاص محترم طالب گییا
و ترقّی بخوبی از وقایع میدان محاربه و بعد و قبل امور لشکری و کشوری دولتین متخاربتین آگاهی حاصل نمایند
(شرح پرت آرثور) موافق حساب از زمانیکه امتیاز و اختیار آن بندر معتبر و بداقعه در روس آمد مبلغ چهار صد
ملیون لیرا صرف استحکامات و ذخایر قورخانه و سیورسات و توپخانه و اسلحه و قلاع و سنگر ها و راه آهن و غیره از دولت رو
در آن نقطه گردید و چند کارخانه ادوات سازی و چندین کشتی بر آن نقطه کاشت و بدین اعتبار افزاشت که اگر موفّق
بخواهد شرح آن بندر را کما هو حقه بیان دارد مثنوی هفتاد من کاغذ شود (شرح تاریخ ولادی و استوک نقاط اتصال
شهر ولادی واستوک را اعلیحضرت نیکلا امپراطور حالیه روس در ۱۸۹۱ محکم ساخت و اول سنگ را خودش بنا نهاد و راه
آهن سیبریا را تا همان نقطه کشیدند و از آنجا ببار بین و از نارمین بمجوبرا و نیز بشهر موکدن و از موکد بشهر (نیو شوانغ)
و در آنجا سه شعبه شده یکی با بحر اصفر و دیگری بپرت آرثور و یکی بشهر (تیان تسین اسکله چین و از انجا بپکین اتصال
دادند طول این خط آهن هشت هزار کیلو متر است از ولادی و استوک تا پرت آرثور هزار کیلو متر مسافت است
استعداد حربی دولتین روس ژاپون در ابتدای جنگ مبنادر کوره او میجوریا قوه مجربی روکان
بحر چین


نسخه ۱۲ خاتمه صفحه ۴۸۷

بحر چین و پورت آرتور و ولادی واستوک و شرق اقصی رقمی از کشتی‌های میکادو ۷ فروند که محموله آن ۹۲ طن
ایضاً سخطه کشتی و هجده شش کشتی پینیم کشتی بای متفرقه روسی برای جنگ ۲۷ فروند مجهول و غیره سفاین بحراقیه
۲ فروند کروزامر ۴ فروند سفاین تربید و طراده و غیره پنجاه فروند جمعا یکصد و هفده فروند که یکربع آنهار ولادی
و باقی در پورت آرتور و دارای ۲۱۶۱ نفر افسر و ۵۷۰۰ نفر سالدات و چهار هزار نفر نوسحی بوده هزار نفر سالدات منتظر پورت
(قوة بحرئی ژاپون) در محاصره پورت آرتور و مسئله ولادی واستوک در تقابلی روس کشتی جنگی بزرگ که محموله
۲۴۸۰۰ تن و دارای ۳۴ توپ بزرگ و ۱۴ توپ وسط و ۲۶۳۴ نفر سرباز ۲ فروند ایضاً شش فروند کشتی محموله نها
۵۷۳۸۶ تن و دارای ۲۴ توپ بزرگ و ۱۴ توپ وسط ۴۲۴۱ نفر سرباز تسریع السیر کراشتها محموله آنها ۹۳۴۵ تن
دارای ۱۳ توپ بزرگ و ۱۲۵ توپ وسط و ۳۹۵۹ نفر سرباز ایضا هفت فروند کشتی مرغوب دارای ۱۲ توپ بزگ
و کوچک و ۲۴۲۸ نفر سرباز و ۴ فروند کشتی رقم تازه امریکائی دارای ۱۴ توپ بزرگ و ۲۴ توپ وسط است با
۲۶۴۷ نفر سرباز ایضاً هفت فروند کشتی سریع السیر حراقه دارای ۵۴ توپ بزرگ و ۱۴۸۲ نفر سرباز مجملا بان
۴۳ فروند تحت فرمان ۲۷۴۶ افسر و ۱۵ فروند نیز کشتی حمالی آذوقه رسان داشته خلیج تعمیر و مرمت سفاین
جنگی و قوه بحری ابد دولت قبل از شروع جنگ با روس ششصد و سی و چهار کرورین شد تا هشتاد فروند کشتی جنگی با پانزده
بحری و شش فروند کشتی زره پوش دارای ۱۳۰ توپ و ۲۹ فروند کشتی راعه و زیر آبی تبیا نمود و اغلب کار فابریک
دولت تا زونی یکینی نیا بود و نیز در خود ژاپون اختراع بعضی کشتی ها و توپها کرده اند که در هیچ دولتی نبوده و نیست مخصوص
که اورا توپ محاصره گویند وزن لوله آن ۲۱ تن و عراده آن ۵۱ تن و گلوله آن ۲۷۴ پوند وزن دارد در ثانیه
۱۹۰۰ پاطی سافت میکند و با باروت های بیدود تعبیه شده (قوای بری عسکریه روس و ژاپون) در اول
جنگ بمنچوریا و کوریا تصاحب منصبان سپاه بری ژاپون ۲۱۸۵۸ نفر و سپاه ژاپون سیصد هزار نفر و دارای
ششصد عراده توپ همه رقم بودند اما لشکریان روس بکوریا و منجوری یا سیبریا در ابتدای جنگ بیش از یکصد ششصت هزار نفر
نبودند که از آنجمله عده سپاه روس در منچوریا و کوریا ۱۶۰۷۴۹ نفر سالدات بود و توپ آندولت سوای توپخانه
موجودی پورت آرتور در خود منچوریا ۳۶۶ عراده همه رقم بود از این معلوم میشود که دولت روس محتیا باین جنگ نبوده
و نیته بقصد محاربه نداشته اند (تفصیل حمله مفقه ژاپونیان پورت آرتورائیکه) روز ۱۴ ولعین ۳۰ مات
مطابق با ۷ ذی محترم ۱۳۲۲ ادمیرال ماکاراف امیر البحر روس با جمیع سفاین جنگی و مینائی تحت الحکم خود از توقف
پورت آرتور برای رسیده کی جزایر مجاوره و جلوگیری کشتی های خارجه بداخل دریا شتافت چون شنید نژاد پروان ست
فرمانده سفاین ژاپون بجزایر (میاا و دااو) و للیوت) بعضی تدارکات دیده و آن نقاط در قرب پورت آرتور واقع
که بیش از پانزده ساعت راه نیست در این گردش امیر البحر روس بسیاری استعداد بحری ژاپون را در نواحی و سواحل
آن جزایر از دور دیده مقارن غروب بلنگر گاه مراجعت کرد و پارا خود ژاپونی موسوم به (خانی ین مار) را بار آپ
آن که ده نفر ژاپونی و یازده نفر روسی بودند در دریا اسیر گرفته همراه آورد ولی ژاپونیان که در آن نواحی تبار آرات
حمله و تسخیر پورت آرتور بودند آمدن و مراجعت سفاین روس رادیدند و بملاحظه اینکه مبادا روسها پس از اطلاع بجا
و خیال آنها در تدارکات جلوگیری تدبیری نمایند هشت ساعت فاصله متعاقب سفاین روس بنزدیکی پورت آرتور آمد
که چند


نسخه ۱۲
روس و ژاپون
صفحه ۴
که چند کشتی بزرگ دیگر را برای سته راه آمد و شد سفاین روس غرق سازند و در اینوقت چهار کشتی بزرگ تجارتی برای
غرق نمودن همراه داشتند شش کشتی مینائی و دوازده فروند کشتی زیره پوش و قریسیه که همه دارای توپهای مدهوشسناز
بودند با این استعداد ساعت هشت از شب رفته خود را بظاهر لنگرگاه پورت آرتور نمودار کردند و عرجه از مینائی را پیش
انداختند و آن چهار جهاز اسقاط عقب سر آنها متوجه معبر لنگرگاه شدند از دو میل فاصله شعاع الکتریگی کشتیهای قراول
روس با توپخانه سواحل بنای شلیک را بطرف آنها گذاشتند و سفاین کیسنائی لنگرگاههم با مداد آنها رفتند ژاپونیها
نیز با شش توپ صد و ممه و ۱۸ توپ د و وممه و پانزده عراده توپ غوچکیس که در بارا خود با داشته مشغول آتش فشان
بجانب سفاین روس و شهر پورت آرتور شدند و در ظرف نیمساعت وحشت غریبی در بندر مذکور رویداد و چهار ساعت
گلوله ریزی طرفین طول کشید سه کشتی ژاپونی و چهار کشتی روسی رخنه دار و یکفروند کشتی ژاپونی شکسته غرق شد
و سفاین اسقاط هم نرسیده بمحل مقصود از ضرب گلوله و دینامیت روسها بآب فرو رفت و محاربه بهمین اختتام یافت
که ژاپونیان قدرت درود بلنگرگاه از اثر گلوله روسیان ننموده عقب نشستند وکشتی موسوم (جپانوکیمما) از آنجا
غرق شد و سفاین روس هم بخرابته محروم از موقف و تعاقب کشتی های ژاپون را نمودند در اینحی ربازشهر
روس کو ماندار (لیشانت) مجروح شد اتا بفاصل دو ساعت مجدداً سفاین ژاپون خود را با سکله د بندر پورت آرتور
رسانیدند و چهار کشتی از آنها جدا شده بطرف اسلکه (غونومین) رفتند و در آنجا یکی از کشتی های بزرگ روس
مستحفظ بود ژاپونیان بناس شیلیک را بطرف او گذاشته در ظرف بیست دقیقه نابودش کردند در آن اثنا کوماندر
کشتی ژاپونی مرکب عاصی بحری را حاضره نموده سپاه خود را اذن دخول با اسکله پورت آرتور داد و مراکب را عقب کشید در
این مسئله شش فروند کشتی ژاپون از ضرب توپ سفاین و سنگرهای روسی غرق شد اوّل کشتی (کوکوکمارن)
درسمت یمین اسکله دوّم (باشینمتازوه) در خارج مدخل و دو کشتی در جنب آنها وکذالک دو کشتی موسومه (شیشین)
و (بویزمن) بجانب شرقی آن محل غریق لجه فنا شدند امّا خلیج (پاسی) ونقطه (تالونغان) را تصرّف کردند وبعد
سفاین مزبور گشتا بعیده رفته بنای شیلیک را گذاشتند و پنجهزار سپاه کار دیده و بیست و پنجهزار سپاه جز و آنها بجانب
اطراف پورت آرتور پرداختند در ۲۸ مارس کنسول الی (فینیخ نینج) هشت هزار توپی ژاپونی توپهای خود را
معیّا کرده نقاط مهمّه را برای پیشقدی سنگر قرار دادند و نیز جنگی در شمال کوریا بجنکی اتّفاق افتاد چهل نفر روسها
و پنجاه نفر ژاپونی مقتول و هفتاد نفر روسی باصد و بیست نفر ژاپونی مجروح شدند و مجدّداً هفتصد نفر سواره
روسی در حوالی شهر (چنوجو) با هزار و سیصد سوار و پیاده ژاپونی مقابلی کردند و آنها را عقب نشانیدند اما ژاپونیا
از برج و چشمہ شلیک سختی در اینمور د بطرف روسیان نمودند چهار افسر هشت قزاق روسی مقتول و ۱۴ نفر مجروح شدند
لیکن مقتولین و مجروحین ژاپونیان شصت نفر بودند با خسارت زیاد روز ۱۵مارت ژنرال (کوراپاکین) وزیر
جنگ دولت روس با استعداد حربی وافر وارد شهر (لیا ا دیانک) شد و در همان روز دسته سواران ژنرال
(میشنکو) با ژاپونیا ئیکه شهر (چونغزو) را گرفته بودند طرف محاربه شد پس از دو ساعت تیراندازی و قتل جمیع از
طرفین تلفات زیاد بژاپونیان رسیده و سواران روسی عقب نشستند در این جنگ از روسها چهار نفر افسر بایک نفر
قزاق مقتول و سه افسر بادوازده قزاق مجروح شدند و تلفات ژاپونیان دوافسر و ۴۱ نفر سرباز بود با ۲ ۱نفر قزاق
اینجا

مقارن اینحال
سپاه روس حمله
سختی از لشکر با ئیک
ژاپون آورده و آنها را
عقب نشانیدند و بهرار
هم اسیر گرفتند که
فتح نمایانی
بود


ضیحنه ۱۳ روژاپو روس جاپان صفحه ۴۸۹

ایمیا جون معرفی ژنرال کو راپاتکین مدیر جنگ در روس لازمست بیان می شود ژنرال مذبور
که سردار نام آور آندولت و سپهسالاری میدان جنگ منصوب شد در ۱۸۴۸ مسیحی بفتح سمرقند با اینکه صاحب منصب خرد
و بیست ساله بود شجاعت و کفایتی بخرج داد و صاحب نشان (سان ستنلاس) گردید و بعد بشان (سانت آن)
و سه سال بعد با متیاز ملازم اول مفخرو داخل مدرسه حربیه بطرز بورغ شد تا ۱۸۷۰ اکسیستانی یافت و در جز و رجال
سیاسی روس بمسافرت المان و فرانسه رفت و در حصر فراشه بالجزا بر درایت و رشادتی کرد و صاحب نشان
(لجیون دو نور) گردیده بروسیه مراجعت نمو د و سرداری ترکستان معین گردید و در ۱۸۷۶ بمحاربه تاشکند
فتح نمایانی از معرفی الیه بظهور رسید و بنشان (سان ژورژ) مفتخر آمد و نیز نشان سان فلاد میر گرفت و مامور مخاصمه
با امیر یعقوب کاشغری شد و در ۱۸۷۷ بهنگام محاربه دولتين روس وعثمانی حسب الامر اعلیحضرت امپراطور روس بریاست
ارکان حربیه مامور بود و در ۱۸۸۰ که قبایل تکیس ژنرال (اسکبنیف) را محاصره داشتند باستمالت آن قوم فرستاد
و بعد از تنزال القراف حکمرانی آخال و ماورا و بحر خزر منصوب شد و در ۱۸۹۸ سپهسالاری کل و وزارت جنگ دولت
بہیته روس رسید و بعد فرمانفرمای مانچوریا و سردار لشکر کش جنگ حرمین امیرال (کسیاف) بمرکدن مامور و اقا
در ماه محرم ۱۳۲۲ مطابق اوریل و فرانسه و مارت ماه روسی ۱۹۰۴ از روسیه روز ده قطار شمند فر برسپاه و آذوقه
حمل میکردند و روز پنج قطار سرباز یا آذوقه از سبیریا بمانچوریا روانه میشد که هر قطار زیاده بردو ہزار سرباز میبرد و در مانچوریا
شبانه روزی ده هزار سرباز وسوار روس ورود میکردند با آذوقه که از ده قطار شمند فر ارسالی روس شش قطار آذوقه
و چهار قطار قشون داشت و برف و برودت ہو ابشد تی بود که قطار را راهن بعضی روزها لنگ می شد و بدو نقطه حوالی
عساکر روس که خواستند قطار نا را از برف عبور دہند چندین صد نفر از دست و پا مایوس شدند به خطریتی که در کمد
تا اواخر ماه مذکور فوق سیصد هزار سپاه روس در تمام نقاط منچوریا مهیا شد چون سپهسالار دولت ژاپون
می دانست که راه آهن روس منحصر بیک خط است لہذا بفکر انقطاع آن راه افتاد و سپاه زیادی از هر طرف
بقطع راه آهن مامور داشت اما در اینمورد موافق حساب هندسی و قانون جنگی سیصد و پنجاه هزار قشون
برای محافظت طول راه و ضبط قلاع اطراف آن برای دولت روس را لازم بود و یک کرور قشون نیز برای مقابلی
قشون میدان جنگ ژاپون میخواست که نتوانست حاضر نماید و بآن محل برساند نه اینکه استعداد نداشت
زیرا از همه چیز ده مقابل استعداد خصم آماده در محل و ممالک داخله داشت که از بعد مسافت امکان وصول مربی متصور
نبود اما ژاپونیان را که مملکت نزدیکت بمحل جنگ بود هر نقطه که قطار راه آهن یا دو اب برای حمل آذوقه سپاه
آنها ہم نمیرسید امالی مثل بربر بھایا افاغنه کابل تمام اشیاء لازمه قشو نرا بدوش خود کشیدند در ۲۳ مارت
مقدمته الجیش سپاه ژاپون قریه (ایو نامپو) مستقر فی روس و اقعه در کوریا را بضرب توپ ضبط و تاراج و خراب نمودند
در ۳۱ مارت یکفر وندکشتی مینائی روس موسوم به (استر اشنی) را در مراجعت ببندر پوت آرتور چهار کشتی
ژاپونی احاطه کردند و تیراندازی گرفت جہازات جوشن پوش و قریسیهای روسی با امیرالبحر بمباونت
(استراشنی) از بندر به بیاشتافتند اما قبل از وصول آنها کشتی استراشنی را ژاپونیان بضرب شلیک غرق
دریای حوادث نمودند و با سائر سفاین روسی بمقابله پرداختند پس از جنگ زیاد کشتی های عمده ژاپون کمک
رسیدند


نسخه ۱۲ روس و ژاپون صفحه ۴۹۰
رسیدند و سفاین روس بقصد مراجعت بود در آن حین کشتی بزرگ (پطرو پالسی) روس بدینامیت علمی و یا ماین در یائی قعریه ژاپونیان که از روز قبل در زیر آب داشته بر خورده فوراً شکست و بآب فرو رفت (ژنرال ما کاروف) امیر البحر روس و رسام معروف و (بریشچاکین) و اکثر صاحب منصبان و سر بازان بحری که در آن کشتی بود
از قرار تحقیق راکبین آن کشتی مغروق کمتر از هشتصد و پنجاه نفر افسر و سپاه بحری بوده اند
مغروق و هلاک شدند در پنج دقیقه بعد جهاز زیره پوش روس مسما به (پا بیدا) با دینامیت و سرنگ دریائی دیگر مصادف آمد و از کار ماند بهزار وسیله ملاحان کالبد آن کشتی را بلنگر گاه رسانیدند و ما بقی را کبین کشتی جهازات روسی از این مشاهده مضطرب متوحش شدند بطوریکه دست و پای خود را گم کردند یعنی از هر جهاز میخواستند عبور نمایند گمان احتراق دینامیت میرفت و اسحق جای خوف و هم است در بحر بیکران که دشمن از هر طرف بنا رنجک ریزی و تیر اندازی مشغول و آب دریا با او ساعد باشد و قهراً از قعر محیط مدفع مدعی آتش فشان گردد صدای توپ دشمن سوز هضم و لجه آتش بدریای حوادث غرق سازد کوه لشکرا اجل شد رو برو بر روسیان از هر طرف آندم که ژاپون بست بر خیل سفاین توپی معبر را با وصف اینجال سایر صاحب منصبان روسی مردانه دفاع نمودند تا بلنگرگاه آمدند و جهازات ژاپونی مراجعت کردند تعبیر بعضی سفاین خود که رخنه یافته بود پرداختند و فرمانفرمائی سفاین روس در شرق اقصی بامیر البحر (الکسی آف) تفویض شد اناً خانواده امپراطوری و بزرگان روسیه تماماً در سوگ امیر البحر (ما کاراف) علامت و لباس عزا داشتند مقارن اینحال دو کشتی موشک دار دیگر و بد جهاز (پتراس تراشنی) روس با شترنگ دریائی ژاپون مصادم آمده سفاین موشک دار معیوب و کشتی (پتراس تراشنی) ریز ریز شد در ۸ اپریل دو نفر افسر نامی ژاپون (شیر دیوکو کا) و (تکا او کی) در نزدیکی (تورینج) اسیر دست روسیان شدند باستعد آر اشیاء محرفه و بعضی نقشه جات که همراه آنها بود در ۹ اپریل بین طلایه داران اردوهای روس و ژاپون چنگ جنگ طولانی اتفاق افتاد و تلفات طرفین مساوی بود و در آنروز (لیستانت پیل) نام صاحب منصبی روسیا با سکله پورت آرتور در یک کشتی و بیست نفر سالدات بحری مشغول تعبیه سرنگ در زیر آب بود بمفاد من حفر بئراً لاخاه فقد وقع فیه ناگهان یکی از مینها ترکیده آن کشتی را با صاحب منصب و عمله جات مذکور تلف نمود خود این مطلب باعث اطمینان و فال نیک ژاپونیان گردیده بدبختی و روز برگشته گی روسیان را اظهر من شمر است
در دهم اپریل یکدسته سپاه ژاپون از نهر (یالو) عبور نموده بجانب نقاط متصرفی روس پیش رفتند
در ۱۲ اپریل یکفروند کشتی مینائی روس که از ولادی وستوک روانه پورت آرتور بود در اسکله غنران کور با یک کشتی ژاپونی موسوم به (غوتی مارو) برخورد و اول عمله جات آنرا اسیر و بعد خود آن کشتی را تو پته شکسته غرق نمود و در همان روز قره سوپای روسی از ولادی و استوک بیک فروند کشتی (ناگا نو را مارو) نام ژاپونی حمله برده اورا با یکت پر خود جنگی بارکش موسوم به (کنیشو مارو) غرق ساختند که دارای چهار توپ (غوچکیس) بود از راکبین این دو کشتی هفده نفر افسر و بیست نفر عسکر و ۱۷۰ نفر سپاه بحری تسلیم سفاین روس شدند و سایرین امتناع جسته با سیری تن ندادند و بیست کشتیهای خود در زیر آب مقبر یافتند صبح ۱۳ عساکر پیاده و سواره ژاپون بروی نهر (یالو) پل فوزی بسته بطرف اراضی متصرفی روس گذشته پیشقدمی شروع کردند و جرئی
قره سویا در ۱۳ اپریل
سوما ليندا


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۴۹۱
(سوبالیسندا) را بضبط خود درآوردند و متعاقب آن هم مجازات جنگی و سفاین ژاپون بشهر مزبور آمده بشلیک
توپ و تیراندازی پرداختند بقصد اینکه دسته جات عمده سپاه آنها از پل بگذرد اما روسیان محافظ آن نقطاً
هجوم آورده سد راه و مشغول شلیک پیاپی بطرف سفاین و پل سپاه ژاپون گردیدند تا پل را خراب نمودند بعد
از آن سپاه پیاده روس با قایق با از هر جانب جلوگیر عساکر ژاپون شدند که دیگر باین طرف عبور ننمایند ولی
آن قشونی که از نهر گذشته بودند با کمال رشادت جنگیده خود را بقرب سنگر روسها رسانیدند تا عاقبت از کثرت شلیک
توپهای سنگر عقب ننشسته در این میدان تلفات ژاپون شصت نفر و از روسیان سی یکنفر بود در روز ۱۴ اپریل
دولت روس اعلان نمود که تا اتمام محاربه بین روس و ژاپون توسط هیچ یک از دول در باب صلح پذیرفته نخواهد شد
و معاهد و صلح فقط مابین دولیتن متحاربتین روس و ژاپون منعقد خواهد گردید و در اینروز مملکت (آمور) از ممالک
(بایکال) مجزی گشته تحت حکم و اداره ژنرال (لینوپچ) روس درآمد (حمله هشتم ژاپونیان بر پورت آرثور)
در ۱۰ صفر دسته عمده سفاین ژاپونی بر پورت آرثور حمله آورده هفتاد و پنج تیر توپ بطرف شهر و سنگرها زدند تلفات
روس ده نفر سالدات شد و ژاپونیان نزدیک نیامدند که تلفات بدهند در ۱۵ آپریل امیر البحر ژاپون (کامیورا)
نام بمراقبت قریهرهای ولادی واستوک پرداخت در ۱۸ آپریل ژنرال (کوروکی) برای عبور عساکر ژاپون
از نهر (یالو) تهیه دیده با چندن توپ ماشین و غیره مشغول شلیک بجانب سنگرهای (تورنجین) روس شده تا
چند دسته سپاه آنها از آب گذشته تپه‌های (خوسان) را تصرف کردند و بدینواسطه راه عبور عساکر اردوی
عمده ژاپون امن و مفتوح گردید روز ۱۸ آپریل نقطه (تورنجین) سرقه از قشون روس در سه موقع با عساکر ژاپون
متقابلی کردند و جنگهای خونریز اتفاق افتاد اما پس از چهار ساعت محاربه لشکریان ژاپون بقوه کثرت و اسلحه ممتاز روسها
را از طرف میسره عقب نمودند و احاطه داشتند تا پرلکنت یازدهم روسی بضرب سرنیزه صف سپاه ژاپون را شکافته
راه فراری بخود و سایرین مفتوح ساخته از چنگ دشمن غیور خلاصی یافتند ژاپونیان که آنها را خیره و از سر گذشته
دیدند دیگر تعاقب نکردند و ژنرال (زاسیولیچ) قشون روسی را بشهر (فین خوامچن) کشانید تلفات طرفین
در این محاربه از اینقرار بود صاحب منصب روسی هشتاد نفر سالدات دو هزار و سیصد و بیست و چهار نفر مقتول سوای
آنانکه مجروح و گرفتار یا فرار شدند توپ دشتی بیست دو عراده توپ ماشینی جدید الاختراع هشت عراده با دو هزار
تفنگ مقتولین که غنیمت ژاپونیان شد و اتلاف ژاپون در مقابل آنها سی و هشت صاحب منصب و چهار هزار و دویست و
بیست و یکنفر سرباز بود د کمیصد و چهل و پنج اسب بتاریخ ۲ آپریل جنگ اردوی ۱۲ روس با ژاپونیان اتفاق
افتاد که دو ساعت امتداد داشت بشجاعت سختی از روسیان و دلیری کاملی از ژاپونیان دیده شد که هر یک بحجان
دفع نمودند تا عاقبت شام مقصود را ژاپونیان بغل گرفته از روسیان دو هزار نفر مقتول و مجروح لشکری بمیدان ماند
با چهل نفر افسر قتیل و زخمی اما تلفات ژاپون قریب بهزار نفر سرباز و صاحب منصب بود و خبط یکنفر فرمانده روسی
این شد که حین این جنگ یکدسته سپاه روسی را خیال قشون ژاپون نموده حکم شلیک بطرف آنها داد و آنها هم جوابا
شلیک دادند و بدین وسیله هشتاد نفر سپاه روس مقتول گردید بعد از آن ملتفت خطای خود شدند و این دلیل
اقبال ژاپون و علامت ادبار روس بود ولیکن سپاهیان طرفین برق چشم خصم را از رشادت و شجاعت
یکدیگر

مطابق یکشب
اول ماه می فرانسه
۱۹۰۴


نسخه ۱۴ روس و ژاپون صفحه ۴۹۲

یکدیگر گرفتند دسته جات عمده سپاه ژاپون در جزیره (منا یما شتک) در مقابل جزیره (ایمیت) بخاک آمدند و
دوازده سی بزرگ آماده آنها بجانب مغرب و جنوب روانه شدند در ۱۳ صفر بساحل رودخانه (یالو) جنگ سختی
بین عساکر روس و ژاپون رویداد و چون کثرت سپاه طرفین متجاوز از پنجاه هزار نفر بود روسیان خیال غلبه
داشتند لهذا بسختی جنگیدند و آنچه مایه اثبات فشردند که ژاپونیان را عقب بنشانند ممکن نشد عاقبت
آتش فشانی توپخانه ژاپون سپاهیان روس را پراکنده و مجبور بشکست نمود زیرا ژنرال (کاشتالییسکی)
و چندین افسر روس در اینمیدان بقتل رسیدند و تلفات قشونی آنها هشتصد نفر مقتول و مجروح و سی نفر سپاهی
اسیر شد و خسارات وارده آنها بیست عراده توپ با اسب و اسباب زیاد بود که هنگام یقین بغلبه دشمن
خود روسیان ناقص نموده در میدان گذاشتند و تلفات ژاپونیان پانصد نفر زخمی و سیصد نفر مقتول و
بقلم آمد اما این فتح عساکر ژاپون را قوی دل و جری نموده سپاه روس را از خیال فتح باز داشت بکمان
هر که از قانون جنگ سر رشته دارد میداند مؤلف چه نوشته و مال حال دسته جات سپاه فاتح نه و جنک که
اول محاربه چیت القصه بشکرانه این فتح قابل بتوکیو و سائر بلاد ژاپون جشن گرفتند و بر عکس در پطرز بورگ
باعث هیجان و رعب قلوب اهالی گردیده جمعی از غیرتمندان ملت روس داوطلب و مهیای رفتن بشرق
اقصی بعزم محاربه شدند ایضاً بتاریخ ۶ آپریل سوتین دفعه اقدام ژاپونیان برسد و دساختن مسیر لنگر گاه پورت آرتور
بود که چند کشتی اسقاطه را با سفاین جنگی خود آوردند و قبل از وصول بمحل مقصود شلیکات آتش خیز توپهای بحری و
سنگری روس سفاین اسقاط آنها را با دو کشتی جنگی سینه ائی و دو قرصنه شکن غرق کردند ایندفعه اگر بکشتیهای
نرسید مگر بعضی نقاط سنگرها رخنه یافت روز ۲ آپریل ده هزار سپاه ژاپون در اسکله سید زیو بساحل فرود
آمدند و بکمک آنها بطرف غربی پورت آرتور مامور شدند و بدو دویستی و افاندیان صد نفر انها بر قطار راه آهن
که از پورت آرتور می آمد در حال دو صد نفر مریض با علم صلیب احمر حمله برده بشلیک کردند و دو نفر از مریضها را زخمدار ساختند
امیرالبحر (الکسی اف) حسب الامر امپراطوری در همین ایام با اجزاء اداره ارکان حربی شرق اقصی از پورت آرتور
بمنچوریا روانه شد پس از آن ژاپونیان راه آهن و تلگراف جانب پورت آرتور را قطع نمودند و در ۲۳ آپریل
شهر (فین خوان) چین را تصرف کردند روز ۲۷ آپریل قشون سواره روسی سپر کرده کی (مادرایدف) در شمال
کوریا حمله سختی بژاپونیان بردند و جسمی از طرفین بقتل رسیدند اما ژاپونیان محلی را بخود محکم قرارداده فرار نمودند
در ۲۸ آپریل اردوی اوّل ژاپونی عبارت از پنجاه هزار نفر بسپرداری ژنرال (کوروکی) در فین خوان چنین عنوان
کرده برای حفظ سوق عسکریه خود در ساحل شرقی نیم جزیره (لیا تو دون) تدابیر لازمه بممانعت روسها بکار بردند و
از آن جهت در نقطه مذکور فرود آمدن عساکر ژاپونی بسبکی مخبر شد و همه نوع آذوقه و استعداد حربی خود را بلا ممانعت بدان
محل آوردند و در ۲۹ آپریل یکدسته قشون سواره و پیاده آنها باستانسیون پولاندیان حمله برده راه عبور و مرور پورت آرتور را
بکلی مقطوع ساختند هم در اینروز با دولت روس مجبور بقبض نمودن سیصد ملیون منات حصه مصارف جنگ شد ضمناً که
از ۲۴ الی ۲۹ آپریل حملات شدیده سفاین جنگی ژاپون بر قلاع و استحکامات پورت آرتور در کار بود و همه روزه گلوله در نارنیک
بشهر و اطراف میریختند بطوریکه فرصت یکساعت فراغت بعساکر بری و بحری روس در آن محل نبود و خسارت زیاد بسفاین و