نسخه ۱۲
مدرس ژاپون
صفحه ۵۲۵
حرکت از (شوشیما) و عبور از سواحل جزایر (کوریل) بجانب مغرب کوریا کشتیهای ژاپونی علامت ورود جهازات بالتیک را
مشاهده نموده خود را مهیا مقاتله ساختند و سفاین کینه خواه ژاپونی نیز از عقب سر درآمده بمحاصره محاربه پرداختند تا بشرح آن برسیم
اینجا لازمست تعداد سفاین جنگی روس و ژاپون که در ساحت دریا فرخز بهم روبرو شدند با اسم و رسم بیان شود تعداد
سفاین جنگی و توپخانه بحری روس مشرق اقصی بقرار تفصیل است کشتی زره پوش بزرگ شش فروند کشتی زره پوش کوچک هشت فروند
کشتی فولاد کوب شش فروند کشتی تور پیژدار دوازده فروند کشتی موشکی هفت فروند کشتی مه شکن سه فروند کشتی لغزمام
واحتیاطی چهل و هفت فروند کشتی زیره پوش و متفرقه بهر حمل و نقل و سفاین عمال سی و پنج عدد فروند توپ همه رقم در آن
سفاین ششصد و هشتاد و سه عراده که جمعا یکصد و پنج فروند کشتی تحت فرمان (روژید یونسکی) امیرالبحر روس این سفاین را بسه قسمت منقسم
داشته بود اینجمله جهازات جنگی که با سفاین ژاپون در اینجا به مقابلی کردند جدید الاختراع زیره پوش و زره فروند سفاین جنگی
مخصوص هشت فروند کشتی‌های مختلف از غواصه و کود زائر و غیره سمی بچه جوقه که کلاً پنجاه و سه فروند بود آنرا نظر غوطه‌زد
سفاین جنگی ژاپون باینقرار بود کشتی زره پوش بزرگ بیست و چهار فروند کشتی زره دار کوچک بیست و دو فروند
کشتی فولاد کوب پنجفروند کشتی تورپیدار چهار ده فروند کشتی موشک پنجفروند کشتی غواصه و احتیاطی نوزده فروند
توپ همه رقم هزار و هفتاد و شش توپ علاوه براین سه فروند در کشتی‌های جنگی روس که در پورت آرتور غنیمت ژاپونیان شده بود
حرکت میکرد و مخارج توپخانه هرتوپ دارا بودخه که جمعاً نود و هشت فروند تحت فرمان (امیرال توکو) امیرالبحر ژاپون در مجاور
(سوشیما) وقرب دریای فرموز طرف جنگ باروسیان شدند و سایر جهازات جنگی آنها در راه بحار جانب (ولادی واستک)
وطرف (سنگاپور) مواظب حرکات سایر سفاین روسی بودند (داخله روس) حاکم باد کوبه را معاونش بذریعه
نارنجک مقتول ساخت و مقارن آن حال رئیس پس را هم مقتول ساختند شورش یهودیان در (وارسا) که همیشه ثمر قتل دادند
انقلابات عظیمه در بسیاری بلاد روسیه و قفقاز قحطی در سیبریا و مضافات آمور میکا د جنگ بس سُوشيما وتراپون
ژنزال (ستخلف) روس اکمال تمور شکری برداشته در ۱۹ ربیع الاول حمله بطرف اردو ژاپون برده سیو شتا و غنائم زیادی
بدست آورد و در جنوب نقطه (نوکیم) محکمه بزرگی از ژاپونیان بغلبه گرفت و آنها را شکست سختی داد، و ۳۴۲ نفر سر بز و صدها
منصب ژاپونی را با انضمام دو عراده توپ ماکینه دار مرغوب آنها اسیر گرفت و بیکنامی بجرال (لینیج) حاصل نمود
شرح محاربه بحری فریقین سفاین ژاپون صبح روز دوشنبه ۲۳ ربیع الاول ۱۳۲۳ مطابق ۲۷ ماه فرانسه ۱۹۰۵
که دسته جهازات بالتیک روس جنوب شرقی (شوشیما) ابنای خاک کوریا و قرب جزیره فرموز رسیدند فوراً سفاین جنگی ژاپون
از مقابل و کمینگاه بیرون آمده قصد حمله بکشتیهای روس نمودند و در آنوقت امواج دریا متلاطم و هوا از مه دودناک و تاریک بود
امیر البحر ژاپون (ادمیرال توکو) که از مدبران و دانشمندان علوم دریا است بقانون مخصوصی جهازات خود را ترتیب داده
در نزدیک کوه (لیاکورت) واقعه شمال شرقی (او کوشیما) خود را بعقبه بسفاین روس اشکارا نموده یک یک تیراندازی بطرفین شروع شد
نظم اول فله در شرقا چون آفتاب برآن کوه دشتی و دریای آب قضا شد مساعد بژاپونیان عدورا گرفتند اندر میان
جهازات روسی همه بخبر که دشمن شد از هر طرف حمله ور چو دیدند اقدام بر جنگ شد شرر ریزی خصم آهنگ شد
بآواز شیپور و فریاد کوس از آنسوی ژاپون از ین سوی روس بدریای فرخز نهان نهنگ نمودند مژانه آغاز جنگ
زکشتی بهر سو کشیدند صف بهم حمله کردند از هر طرف هوای فلک بود بس دودناک بدریای پرآب و اقلیم خاک
چنان
و مابقی بعضی عمال
هنوز نرسیده و برخی
سفاین عمال عادی
از جنگ بودند


نسخه ١٢
خاتمه
صحيفة ١٢
صورت جهازات بالتيك روس در دریای مرمر که بطرف محاربه با کشتی های عثمانیان شتابند و فرمانده این سفاین در رزمعلی امیر البحر بود


نسخه
سراج الاخبار
صحفه
مهمات سفارین ژاپون که در بحر حرب مخصوص در جنگهای روسی در حرکت است ادمیرال توقو امیر البحر ژاپون در آن پیدا بود
جهازات جنگی ژاپون گروه که آورد خصم قوی را ستوه
عثمان


نسخه ۱۳
خاتمه
صفحه ۵۲۸

چنان گشت تاریک رنگ سپهر
تلاطم بدریا چو طوفان غم
که بود ند آن کبر و تبرا بله
ز بس طرش توپ و برق شرار
چنان آتشین گشت دریا آب
بفرید توپ و بنالید کوس
بر آن روی دریا ز بار تشکیک
دلیران روسی زبهر پیکار
یکی گشته تیر بلا را هدف
بخیل سفاین در آن کار زار
بسی افسر نامور شد تبه
جهاز زره پوش ژاپونیان
چنان اخگر کین بهم ریختند
زهر سو غو توپ دشمن تباه
نه اندیشه از توپ هم بودشان
گر آن جنگ اژدهایان شدی
جهازات جنگی بگاه ستیز

که گفتی شفق رنگ بگشوده چهر
ز امواج پر لطمه پیش و کم
دلی روسیان جملگی نابله
بدریا عیان گشت رعد بهار
که شد مرغ اندر هوایش کباب
پی فتح ژاپون و بر حال روس
سراسیمه خصم و هراسان نهنگ
بموج بلا هر یکی حصه ور
یکی کرد جان نذر در ماتلف
جهان اتشین شد چو دار البوار
بیک لحظه زان خیل ژاپون همه
ندید چند فروند در آن میان
که بس رشته عمر بگیختند
شرر ریخت بر خرمن مهر و ماه
که ظلمت عیان بود از دودشان
جهان معدن سرب خودان شدی
یکی گشت غرق دیکی در گریز

غباری پدیدار آمد چنان
در آن دم که در بحر اپنجال بود
بد یگوز ابشک شد حکمی شنا
جهازات ژاپونی از راه کین
زهر سوی توپ آتش فشان
زپیکان بحری در آن دار و گیر
تو گوئی که از جنبش چار سو
عیان گشته هر غنچه زار جسم
یکی غرقه در شد بدریا خون
فکنده از توپ گردون شگاف
ز شلیک موشک شکتهای روس
که برد و سیان عرصه کردند تنگ
شکسته و کشته از یکدگر
کمی هسوا اینطرف پیشتر
شد از آتش توپ در هر کران
بزیر شرر ریز آتش فشان
جهازات غواصر ژاپون گرد

که مرغان ز چشمه آورند نشان
ژاپونیان بهترین فال بود
فلک مضطرب شد ز آهنگ شان
فکنده بر کشتی خصم شور
نمودند ما وای بهر نشان
تن ماهیان مشبک ز تیر
دو موج بلا شد بهم روبرو
بگرداب غم مانده بیترس و بم
یکی رفت بر موج یم سرنگون
بهم تیر بسیار در آن مصاف
فتادند از پای جسمی نفوس
ز آتش فشانی بهنگام جنگ
صف و کشتی و مرد بر نامور
گهی آمدی مدعی پیشتر
همه آب دریای قرمط بجوشش
زهر جانبی بود دشمن نشان
شرر ریخت تا خصم آمد ستوه

القصه آتش شلیک توپخانه طرفین آب دریای فرمرزا بجوش آورده تلاطم و امواج جا نیز صدمه حال روسیان و غبار و
مه چو هوارا یکرنگ تاریک ساخت آنهم شلیک میکردند کلموله آنها نرسیده بساین خصم میان آب دریا افتاده میفرشد و کلوله
توپخانه ژاپونیان با موشکهای بحری پوتوه که دانسته هر یک بجاد سفاین روس میرسید و اثر بسیار در خرابی
جهازات و قتل سالدات روسی میکشید امیر البحر روس که کار را مشکل وشلیک خود را بیحاصل دید فرمان حمله
بجانب خصم داد که شاید بآن وسیله تیری بآدا سفاین خصم عبور رساند یکدفعه جهازات روسی رو بجانب خصم نهادند
زبانه آتش توپخانه را بوانسو کشادند و کشتی ای بطی السیر روسی خود را نزدیک سفاین خصم رسانیدند (او میرال توجو)
که روسیان را خیره دید سفاین خود را عقب کشید که باز هم مسافت بین سفاین او و جهازات خصم بانداره اول باشه بهمین
ترتیب هرگاه روسیان حمله میبردند ژاپونیان سفاین خود را بسرعت عقب میکشید و چون بر میگشند باز آنها تعاقب میکردند
و قصد آنها انتشار سفاین روس بود جای خردمان رادت طلب در آن حول و حوش خالی که حال سپاه و شرر ریزی توپهای
دشمن تباه طرفین را بساحت بحر بپایان ببینند و قواعد جنگ بحری و دولتمواهی و ملت پرستی را از آن جان بازان پاک کیش
بیاموزند الحاصل از روز شنبه ۲۶ و شب در وز ۲۷ الی صبح دو شنبه ۲۹ مه ماه فرانسه مطابق ۱۱ مای و ۲۴ ربیع الاول
جنگ شدید بدون تعطیل و توقیف تر از و بود و امیر البحر (روژیونسکی) در روز ۲۸ زخم شدیدی در پیشانی برداشت

با وجود


نسخه ۱۲
مردن
صفحه ۵
با وجود آن فرماندهی میکرد مقارن آنحال امیرالبحر (فولکرشام) مضروق و مقتول گردید و جهاز سوارف غرق شد عصر روز ۲۷
جهاز حامل بیرق که مرکز امیر البحر بزرگ روس بود از صدمه گلوله های ژاپونیان غرق گردید و تا روز یکشنبه جہازات (سوارف)
(ونوبو) (وسو) (واسلیابا) (وکشتی موشک) اورل تماماً شکسته و غرق گردید امیر البحر بجہاز دیگر رفته مشغول جنگ و فرمان میداد
میداد تلفات زیادتری در ظرف دو شبانه روز محاربه نقصانات روس از اینقرار بود چهار ده فروند کشتی جنگی و موشک شکن
غرق و پنچفروند از آنها اسیر دست ژاپونیان گردید و ایضاً سه فروند کشتی موشک شکن و کروز ائر روس در احشام محاربه
غرق و اسیر گردیدند که منجمله یکی کشتی موشک شکن (بدو ی) نام روس دو آرا امیرالبحر بزرگ و هشتاد افسر بود که تماماً را
در نزدیکی (فوقی) دستگیر نمودند و همجهت متجاوز از چهار هزار و پانصد نفر سپاه بحری روس اسیر ژاپونیان شدند و قریب
دو هزار نفر مقتول و غرق گردیدند کشته امیر البحر ثالت روس (نیو کاتوف) هم در اینواقعه دستگیر و اسیر ژاپونیان
شد تلفات ژاپون در مقابل اینخسارات روس سه فروند کشتی نمبر ۳۴ و ۳۵ و ۶۹ بود که بکلی غرق شدند و دو فروند
شکسته و قریب بغرق شدن بودند و چهار فروند دیگر از سفاین آنها رخنه یافت و سیو (نیز یکی) از امیر البحر های ژاپون جراحت
سخت برداشت و هشتصد چهل نفر سرباز آنها بقتل رسید و هزار نفر متجاوز مجروح بودند این محاربه دلیرانه بحریه را نظیر
توانا نمود و آرا امیر البحر (تو کو) را ثانی امیر البحر نلسن گفتند و شانزدهم جنگ بزرگ بعالم خطاب کردند شش فروند از جها
شکست یافته روس در ۳۱ مه خود را ببندر ولادیستک چین رسانیده عریان از سلاح گردیدند و جہاز المازر وسی در روز
۲۹ مه از پی ذغالی با کمال تانی بولادی وستوک رسیده خبر شکست یافتن و برباد شدن جهازارات بالتیک را را بکین و کشتی
اظهار داشت و ژنرال (لوزه بخت) حکمران آن محل تلگرافاً اعلیحضرت امپراتور را ازان خبر وحشت اثر اطلاع داد و سفاقیه آن
جهاز موشک شکن را د بایستی روس بولادی وستوک رسیده و خبر گرفتاری و جراحت یافتن امیر البحر بزرگ روس را بیان
و هیمن جہاز موازی دویست نفر از فلوجات کشتی اسلیا بیا روسی که غرق دریای حوادث شده بودند بنجات داده بولادی وستوک
رسانید جهاز نقاله کوریا نام از دسته جهانات با شیک در حالتی که شکسته و رخنه دار شده بود خود را بواسطه سنگ بندر چین رسانید
سفین، بیمار خانه جهازات بالتیک که اسیر دست ژاپونیان شده بودند همه را (بسابیسو) بردند انکوسیت نام که یکی از افسر
بحری روس و با سه جهاز نیم شکسته و جمعی مجروح و مقتول در ۲۸ ربیع الاول خود را ببندر (مانیلای) سواحل (فیلپاین) رساند
د اجازه تعمیر آنها را از دولت اثا نردنی بدان محل جهل نمود امیر البحر تو کوی ژاپونی پس از فتح و جمع آوری سفاین خود محض عیادت
(رژدنسکی) امیرالبحر روس مخصوصا وار د بیمارخانه (ساسبو) شده بطور ملاطفت احوال پرسی از حال مضری الیه و تجید از مقاومت
شجاعت روسیان نموده دلداری زیاد بہر روسیان وسفارش و پرستاری و غمخواری عموم مجروحین آنها داد بلی تجید امیر الجر ژا
از روسیان بیهوده نبوده میرکس بصیرت از بحر پیما و جنگ دریا دارد میداند که روز آنواقعه بزرگ چه بیم و هراسی بر قلوب اهالی سفاین
جنگی است با همه نا بلدی آنها و امتیاز اسلحه جهازات خصم و جنگ دلیرانه ۴۲ ساعته که روسیان بیقین بر تباه و شکست خود میردند
احدی از ایشان امان نخواست و تا قوه و قدرت داشتند جنگیدند و فروتنی بخصم غیور نمودند مگر عمقاً در سفاین شکسته و حالت غرق
اسیر ژاپونیان گردیدند این توصیف بزرگی برای عیزیفد ان عالم است اما از دلیری و شجاعت ژاپونیان و اوصاف کردار
و اعمال دولت و ملت ایشان زبان قاصر است چون احمق اینطایفه در خشکی و دریا بهر میدان و هر ورطه که با خصم خونخرف
محاربه شده اند داد مردی داده اند و نام نیکو بیا دگار نهاده اند همچنان قوانین مملکت داری و رعیت پرستی اعلیحضرت میکادو
دست


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۵۳۰
دست بت پرستی و شاه پرستی ملت محترم ژاپون بهترین قواعد سلطنت وقت زمان حال است در حقیقت جای افسوس است
که انچه را صاحب شریعت مطهره اسلام بحالت بی اتفاق دستور العمل فرموده پیروی نکرده و نمیبکنیم که بهترین قواعد و
محکمترین قوانین دل پسند خلق عالم بمملکت و ملت مسلمانان دیده شود و متمدنین بعهود ایشان مبین و نضرا میان اروپ عموماً
از طریقه و رویه پیشوایان صدیق و حکیم ما مات و متفکر بمانند و دعوی امتیاز و برتری در هیچ باب نداشته باشند پوشیده
که این مختصر سلیقه و آداب و قواعد ملتی و قوانین و مراسم دولتی که در هر یک از آنان جاریست یقیناً از اصول و تقلید شریعت غرا
محمدیست که بانواع و سایل تحصیل و تحقیق نموده بدان رویه رفتار و پیروی میکنند و از پرتو فیض مذهب اسلامیان که بکدام
آنجا دارای امتیازات گوناگون شده لذت زندگانی و جهانداری را دانسته اند دیگر معلوم نیست کدام یک از دول ملل مقتدر
روی زمین بلکه فیصرف نظر از مذاهب مختلفه آبائی خود نموده مردانه وار پابه ایه شریعت مطهره اسلام خواهد نهاد و فروعات مذهب بت پرستی
دار اخواهد شد که پشت پا بوجود و نابود عالم زند و تجاوز از این صراط مستقیم نموده بیرق شوکت و اقتدار دین نبوی را برافرازد و سلام
واقعی باشد و شیعه وسنی را معلم و دلیل راه هدی گردد و نفاق کین آئینها را از میانه بردارد و یکیک را تشویق باتفاق و خیرخو
یکدیگر و ترغیب بانجام اوامر و نواهی صاحب شریعت مطهره نماید زیرا امروزه دعوی سکنه مسلمین عالم بر سه قسم است اہم است
وفعل است و حرف معنی اسم آنکه بپرسم ملل مختلفه عالم از قواعد و طریقه خود و شناسایان دور و نزدیک خود خارج شده
و یا کلمه توحید از کسی میشنوند او را مسلمان خطاب میکنند و در صدد تحقیق دیگر نیشند از اینقرار خیلی مردم در اطراف و اکناف
عالم موسوم مسلما میباشند فعل آنست که مختصری از خواص و علماء و صلحا و اعیان ملت محترم ما بجا آورده می آورند و حتی المقدور
موافق احکام الله رفتار و عمل مینمایند و از این قبیل مردم اندک قسمتی تعیین شده اند حرف آنست که بنده مؤلف و اغلب اما
بنده بانواع لباسها ملبس و اقسام طریقه و رویه را پیش نهاد خود کرده دعوی اسلام نموده حرف مسلمانی میزنند اما بقول مولانا
ملای روم که گفت در حکایت شخصی مدعوی مسلمانی او کوزغز کره شناسی نیم شب من شناسی عمر از بولهب و حافظ علیه الرحمه
میفرماید کر مسلمانی ازین است که حافظ دارد وای اگر از پی امروز بود فرداي قَالَ اللَّهُ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحِ
وَذَكَرُواللهَ كَثِيرًا از این و قع دین محمدی بروزگار نگذره ماند و باقی دیگر باد رفت به د نذوره ذرة مه طلسان و لمرا
یکزده دیگر هست تا قسمت که باشد پس خداوند خودرحم فرماید و مارا از خودستائی ودنیا فریبی وشیطان پرستی محفوظ دارد و انبه
کند بانچه میخواهد چون می فرماید یَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْ وَعْدُ اللهِ حَقٌّ فَلَا تَعُرَّنَّكُمُ الحَيَوةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ
الغرور کنون میروم برسردهام دہم شرح حال دو کشورستان یکی شیر فرمان صحرای چین یکی فیل پر زور مغرب زمین
که چون گشت پیش آمد روز گار مغلوبی غالب در آن گیرو دار پسران چنگ در پا وقت شکست که از هم دو شکر کشیدند دست
زیس عرصه رزیک و ور بود از ان پنجهرا میسرا طور بود ولی انتظارش زحد بیشتر که دست که خواهد شدن قویتر
مصاف جہازات در بحر چین چه خواهد نمودن بطور یقین کجا جنگ آغاز خواهد شدن در صلح کی باز خواهد شدن
سفاین کجا شد بهم روبرو از ایشان بود فتح یا بر عدد در این فکر و شش بشیر قوی دین در اکوشش بزنکواف چین
بهنگام شورش نابگای تافت رسیدش یکی بد خبر تلگراف چو از قصه جنگ اگاه شد دل بسپهر کوبش زغم کا شد
ز غیرت برآشفت امد بخروش دگر باره آن نامه از خویش فوم چنان گشت مایل حال خود که بگریست در دل بر احوال خود
اسف داشت آن قیصر نامدہ چو بر فتح خود بود امیدوار ندانست کاین رزم پرشور و چنین میکند قتل نوع بشر
دل


نسخہ ۱۲
سراج
الاخبار
افغانيه
صفحہ ۵۳۱

دل فسردہ کو دید زین ماجرا بگفتا کہ این جنک ناحق چرا در انطول مدت بمیاد ان دو کہ صعب است راہ عبور ومرور
بهمراہ ژاپون تن زنده پیل قوای بانی جنک کردی ذلیل پس از فکر بسیار در دنای بسی مشورت کرد با افسران
کہ اکنون مر اصلح باید نہ جنک چہ حاصل زکستی و توپ و تفنک برای پسندیدہ کا مران اطاعت نمودند یکسر سران
ولی این خبر یافت تا انتشار بہر کشور روس و شهر و دیار کہ حال جہازات این شدہمہ و پیچید بر مردمان بسمہ
یکی کشت با دشمنان هم قسم یکی زد بتغیر قیصر رقم یکی کوس ازادی از کینہ زد یکی باب قانون دیرینہ زد
یکی بیرق فتنہ بر دوش کرد یکی حق نعمت فراموش کرد یکی دست از کار دولت کشید یکی تیغ بر روی ملت کشید
بہ روسیه افتاد شوری چنان کہ در عہد چنگیز اندر جہان شنیدم کہ از فتنہ انگلیس فتادند جمعی بچنک پلیس القصہ

از اثر شکست جہازات بالتیک شوارہ فتنہ با و تحریک مدعیان دولت بهیته روس و فرقہ بد خواہان کہ نیهلیست و جمہوری طلبان
باشند در تمام بلا و معظمہ و کوہستان روسیه بالا گرفت و عساکر زیادی بداخلہ کشور مشغول محاربه و نظمیات شدند ہم در ان
حیص بیص فرقہ زمستوا از ہوا خواہان یا عیان برضد دولت جمعیت کرد بعضی شرائط و قوانین کہ مخالف امور سلطنت و دولت
بهیته روس بود توسط عرایض چندی مد برار امپراطوری پیش نهاد کردند و مکالمات آنها در پیشرفت خیالاتی کہ داشتند سببا
بود و در دسیسہ نیاد بدولت خود دادند که در حقیقت ہمہ قوت محرک بودند و ملک و ملت خود را بدون جہت دچار انقلابات مختلفه
پادشاہ خود را مورد طعنہ رقبای دولت خود قرار دادند و دولت روس رو یمز تمن واقعی عالم بود کہ خود را از ان افتضاحات
داخلہ رہا نید و در مقابل دشمنان ہم خود داری کرد القصه پس از تحقیق و جمع اور اخبارات و گرد آمدن تعداد سپاہ
۱۳۲ او نفر از امرا و عملہ جات سفاین و سپاہ بحری روس مقتول و غرق دریا فرمز شدہ بودند کہ تعزیہ داری آنها از
جانب دولت با مراسم سوک شایان عمل آمد در حال دولت نیز شرکت نمودند در چهارم و پنجم ماہ ربیع الثانی مطابق نہم و دہم ماه رون
(مستر روزیولت) رئیس جمهوری دولت انارولی اقدام بکامل تصفیہ شرایط صلح بین دولتين متحاربتین نمودہ تلگرافی از
خیالات خود بسلاطین روس و ژاپون مخابرہ نمود و جواب از دو جانب مساعد دید بلکہ اظهار مسرت و خوشنودی از آن دو
پادشاہ نامور من باب اقدام صلح جوئی خود شنید ولی شرط اول امپراطور در قبول وساطت رئیس جمہوری انا زولی این بود
کہ باید دولت ژاپون نخست تمام شرایط و نطقی کہ در عوض اصلاح خواهشمند است بفرست رسانه نوشته توسط دولت مملکت
ارائه دہد تا اگر مقتضی و مساعد و کم ضرر بحال ملت و دولت روس باشد ورای امپراطور تعلق فرماید آنوقت وکیل و سفیر جانبین
در (واشینگتن) تعیین مامور شدہ قطع عمل نمایند والا فلا وقایع میدان جنگ سازندہ عمار جہا کرد و تمیز متحاربتین
بر حال خود باقی بود و جنگ جها رساعته در نقطہ (جانگتو) ہفتم ربیع الثانی رخ داد کہ پس از شلیک زیاد و قتل انبوہی از طرفین روسیان
از آنجا گذشتہ نقطہ (کو لسکو) را بجانب (مندارین) قبضہ کردند وسنگر قرار دادند اما عساکر شیر دل ژاپون کہ بیم قتل و مرک
نداشتند پاشنہ سپاہ روس را برد اشتند و متعاقب آمدند و از حملہ دری دست بر دار شدند تا در اینهنگام ہم روز نهم سمت شمالی
(کواکو) را بچنک آوردند کہ در جنگل با خصم سنگرمی داشتند پاشنہ مقاومت آنحال سپاہ دلیر روس از ستون و صفوف بستہ بات
لشکریان خود سی ہزار نفر انتخاب و بسه قسمت منقسم کردہ از سہ جانب حملہ بر عساکر ژاپون شدند ابراجل خیمہ زد و باران مرگ تیز
گرفت قریب چهار ساعت زد و خورد بود و تلفات طرفین نیا د شد لیکن عاقبت پایداری ژاپونیان دلیر روسیان شیر گیر را از فتح
مایوس نمود و دست از محاربه کشیدند تا یوم ا ربیع الثانی کہ سپاه ژاپون بپلامحمد در یاردوی روس شدند روسیان نیز باستقبال
شتافتند


نسخه ۱۲
خاتمه
صفحه ۵۳۲
شتافتند و از نیمه شب تا ساعت هشت صبح جنگی تراز و بود که شرار شیلیک توپ و تفنگ بفلک میمارنگ میرسید پس از آن
روسیان پاره درگاه خود عقب نشستند و ژاپونیان بجانب (کماک مین) و (طمن) پیشقدمی نمودند و نقاط (لیویانک) و
(نیک) را از تصرف مختصر دسته سواران روسی در آورده قبضه کردند و شلیک توپخانه آنها اسباب صدمه زیاد بنفر اقان
روسی بود ولی روسیان هم مردانه جنگیدند تا دویست و هفت نفر بکشتن دادند و دو صد نفر مجروح شدند اما یکصد شصت
و پنجهزار ژاپونیان مقتول و سیصد نفرهم مجروح نمودند پس از این واقعه در تمام میادین جنگ لشکریان ذخیره روس و ژاپون
طرف محاربه و مجادله بودند و سپاه تربیت شده را وزارت جنگ و اداره بحری آندولت برای روز مبادا و قوت کار خود نگاه
داشتند و قاصد پطرس جنرال (کوروکی) ژاپون تا اردوی روس بهفت دنیم میل راه بود هم در اینروزها عرض میشه در با بین
شبیع یافت و پنجاه و شش هزار نفر افسر و سرباز و قزاق مجروح روس در آن بلده حاضره و کمک دوست رو سپاه طرفین بحال
خود بر قرار بود چون ژاپونیان از عمله پاپی پیشدال و بین اردوی روس مضایقه نداشتند و روسیان نیز از همدردی و جلویگری
دریغ نمیکردند از طرف دیگر دستجات سپاه ژاپونی مقیم کوریا متدرجاً قدم کاو کسان را قبضه و سیو سانک محاوره کرده و
حسب خواهش مسیو ریز یولت رئیس جمهوری دولت آتازونی برای تصفیه امر صلح دولت ژاپون (بار کوپس ایتو) را
و دولت روس (کنت بنکدرف) را تعیین نمودند بیست و زیر مختاری که در ماه ادکوس بر تشکلتن حضور بهم رسانیده
تا ملاحظات صرفه
بکس کی سفراء مذکور را
تغییر داده مستر ویو شمار
بنا بمقاولات پیش کرده
عاری کو مو رانه
خارج داشت در
جواب او نامه
نوشته
مذاکره صلح را طرح نمایند (وقایع داخله رئیس) در عاریج اشنا مطابق یوژون (پرنس تروتینز) تا نیم ساعت کمال
با اعلیحضرت امپراطور روس بو کالت فرقه زمستور گفتگو نمود و آن پادشاه رووف و مهربان بدون تغیر از راه ملاطفت محبت
و عده آسایش عموم رعایا را بمشارالیه داد طغیان عوجات یا محرک در ایتا (لانه) و شورش و انقلاب عظیم که سواران
دولتی بر آنها حمله ور شده بضرب شیلک سخت جماعت را متفرق نمودند در آن واقعه هشتاد نفر مقتول و صد نفر مجروح
دیده شد چند هزار نفر سواره و پیاده در قصبات اسیروان بقصد غارت ارامنه شرور حرکت نموده خونخواهی مسلمانانرا
می نمودند و پنجهزار نفر هم از اهالی بادکوبه بآنها ملحق شده بودند در یکی از قصبات جماعت ارامنه بمقابله پرداخته دو صد و
پنجاه نفر از طرفین بقتل رسیده تا قشون دولتی سر راه آنها را گرفته هشتصد و هفتاد نفر دستگیر کردند مابقی جوقه جوقه از
مقاومت با سپاه دولتی کناره جسته بکجا هائیکه میخواستند شت بردند اعلان اعلیحضرت امپراطور بتمام ملار دوسیه که استورد
سلف سلطنت شخصی همه بو قرار خواهد بود مقاتله سخت بین بوانیان و عمله پلیس ایالت (لاز) در ۱۹ ربیع الثانی که
پنجاه نفر طوائی مقتول و دویست نفر مجروح شدند در ۲۲ ربیع اثنانی شهر (دارسا) شورش و فتنه دولت سخت عظیم و جنگی خلیه
بالاده و شصت و یکنفر مقتول جوانیان بود تا قریب بظهر ۲۴ فوج سالدات دولتی نیز برای نظم آن مملکت ورود کرده بخر است
کوشیدند اما جوانیان محل رئیس پلیس و هفت نفر مغا میر ا بضرب اربناک کشته و در کوچه های شهر سنگر بسته مستد بمقاتله با پستان
دولت شدند طغیان شورش در (اوسه) بروز ۲۴ ربیع اثنا که مغاین غروب جماعت بوابنیان آغاز شیلیک نموده
عمارات و دکاکین حول و حوش را با قورخانه دولتی محترق ساختند و دست بغارت گشودند و زدوخورد کردند تا قشون
بستوه آوردند هم در آن حین حین تاریکی شب جهاز جنگی نیاز پوتملین که عمله جاتش با بمبوائیان هم عهد بودند از لنگرگاه بهتان
شیلیک را بطرف عمله نظمیه گذاشت ۲۴ نفر قزاق بقتل رسیدند و روز ۲۵ کشتی موشک جرد جهاز مذکور از لنگرگاه ها را
و دارد جزیر شده یکی از جهازات روس را که دو هزار تن ذوغال انبار داشت کرفتار نمود حکومت (حدسه) از سواپورل
قشون


نسخه ۱۲
سراج
الاخبار
افغانیه
صفحه ۵۳۳

قشون امدادی خواست که شترباغیان را دفع کند چون شهر از دو شلیک تاریک و راه نامسدود و بیمارخانه با از مجروحین کور
و جراح کباب و فتنه زیاد و اهالی پریشان بودند روز ۲۵ ربیع الثانی مطابق ۲۹ ژون جهاز جنگی (نیازپوتیکن) بپرس
کشتی بارکش (وبچانا م) بازینای شلیک بجانب قزاقان دولتی که اشت و صدمه زیاد بشهر و عمله طریه رسانید لهذا بچا
جهاز جنگی دیگ کروزر ائز با چند موشک از سوبستپول سخت فرمان امیرالبحر که دگر عازم شدند که جهاز یاغی شد مذکور ا گرفتیم را
غرق نمایند و بعد بتنظیم شهر بپردازند اما تا رسیدن آنها نه فروند کشتی را باغیان بلنگرگاه (اودسه) سوختند مستجید جهاز سای را
بود دایستگاه راه آهن و سطی اودسه را آتش زدند و عمله جات جهاز (سین) نیز یاغی شده بشهر آمده با باغیان اهالی کاتی را
تاریخ و پارک دولتی را خراب کردند قشون دولتی ناچار توپهای سینی را بکار کشیده فکر یکد کلوله بر باغیان باریدند و محشر کبری شد
ردیس هویدا بود جهاز (یونامد) و (نوستر) از دسته جهازات سوباستپول تانیاز پوتکمن برضد دولت همراه شد و
امیرالبحر (کروکر) ناچار بسواستپول برگشت و بعضی افسران از اطاعت او خارج شدند ولی شیلک سپاه ساحل تکه
جهاز یاغی اوّل را مجبور بفرار نمود و جهاز جنگی ثانوی از ورتسلیم در آمده بحق ماموریت خود شتافت در شهر (خرسن)
بین سان سپاه توپچیان مسلّح بافسران خود شوریدند و نیز فوج قشون ذخیره شهر (بیله ستاک) یاغی شدند خلاصه شقاق
جهاز (نیازپوتکمن) بشهر (تیه وسیاکه عاقبت کار بیجاره کشید و پس از مقاومت سپاه شهری جهاز مذکور بگریخت تا
(کیستی) گرفتار جهاز جنگی دیگر شده اسیر و تسلیم گردید در قفقازیه چون فتنه زیاد بود اداره حکومتی بقانون حربی دایر شد
قتل (کونت سوالف) در مسکو بکار دباغیان (وقایع میکاد ژاپنك) در یوم جمعه و شنبه و یکشنبه اوائل جمادی الاول
محاربه عظیمی در بین موقدن و مارپن روی داد که عساکر اردوی ژنرال (لینوج) روس و مارشال دیا با هم طرف مجادله شد
و خسارت طرفین زیاد گردید تعداد عساکر میدان جنگ در متین متقاربتین در این ایام کلپتر سپاه روس سیصد و پنجاه
هزار نفر سواره و پیاده و دارای یکهزار و یکصد عراده توپ بودند ولی قشون ژاپون ششصد هزار نفر مسلّح و یکهزار و هشتصد عراده
توپ داشتند روز هفتم جمادی الاول از بحار چین دسته جهازات جنگی ژاپون بسواحل جزیره (سخالین) متصرفی روس
ورود کرده از پانزده جهاز نقاله خود قشون بخاک آورد و بنای شلیک پیاپی را گذاردند و پس از ساعتی دسته سفاین جنگ
آنجا نمودار شده قلعه (کرساکووسک) را ببار توپ بسته و چند نفری بقتل رسید توپخانه روسی که مستحفظ قلعه بود نیز
ریزی بنیاد کرد شکران و سفاین ژاپونی را مجبور بعقب نشستن نمودند قدانجمله جهازات جنگی و موشک ژاپونی ۴۸ فروند بود
مع توپخانه ممتاز و دوازده هزار سپاه جنگی و جمعی سپاه بحری و چون محل خطرناکی بود ژنرال (لیایوف) روسی حاکم آن محل
توپهای بزرگ خود را خراب و عمارت حکومتی محل را ویران کرده با مختصر سپاهی که داشت بجانب شمال برهمجار شد و عساکر ژاپو
پس از چند روز پیشقدمی کرده نقطه (توقو) را هم در آن جزیر قبضه نمودند بتاریخ دهم جمادی الاولے حمله سخت دسته نجات سپاه ژاپو
بجزیره سخالین شد وروسیان نیز مقابلی کردند اما کثرت قشون ژاپون و قلّت عساکر روس باعث شد که نقاط (ولادیمیر) و
(چینژو) دریا زد هم و دوازدهم نقطه (دالستی) از جمله بیدا بضبط ژاپونیان درآمد و نیز پنجهر آده توپ و هشتاد نفر اسیر غنیمت ژاپوی
گردید و هفتاد نفر تلفات دادند و از روسیان دویست نفر هم مجروح و مقتول شدند ژاپونوسیان اغلب نقاط جزایر کوریارا واگذار
کردند مگر بلاد و جزایر (فاجوچی) و (فوسن) و (موسن) را که بخوبی در دست داشتند و نیز در ۱۲ جمادی الاولے چند دسته
سپاه روسی از ولادی واستوک بنقطه (تونکیغارک) جنوب (توسن) آمدند که جلوگیری خصم بروند باران روز ۱۳ آنها را
در آن


نسخه ۱۲
خاتمہ
صفحه ۵۳۴
در آن نقطه مانع از حرکت شد در ۱۴ ماه عساکر ژاپونی بطرف (فاخوجی) واقعه در جنوب غربی سخالین چند شلیک کردند هم در این روز ها
اغلب سفاین جنگی مغروقه روس را از پورت آرتور و نقاط دیگر ژاپونیان در آورده مرمت کرده تغییر نام داده بجزء جهازات جنگی خود قرار دادم
در ۱۶ سپاه روسی ساحلو مفامین با کمال رشادت در نقطه (مانکته) ژاپونیان را عقب نشانیدند و حال آنکه بمقدار ربع سپاه خصم نبودند
در همین تاریخ جهازات جنگی ژاپون بخلیج (با جکی ویج) جنوب ولادی دستوک و خلیج (کورنوف) و آنا رسیده بطرف جهازات
ولادی دستوک چند شلیک کردند و سپاه و سفاین روس بمقابلی پرداختند اما اهالی شهر ولادی واستوک و نیکولایوسک
بواهم افتاده بخیال فرار و کناره هجو برآمدند هم در اینر وزها آتش محاربه بین عساکر روس و ژاپون در قرب (نومن) جزیره سخالین
مشتعل بود در شهر (الکسندرو وسکی) که روسیان هشتصد نفر سپاهی و هشت عراده توپ داشتند هشتاد روز با ده هزار
قشون ژاپون در کمال شجاعت جنگیدند و صدمه زیادی زدند پس از حملات و تلفات زیاد ژاپونیان آن نقطه را گرفتند جهازات
بحری نقطه مذکور نیز بحملات سفاین ژاپونها بخوبی جلو گرند و خسارت زیاد وارد آورد عاقبت قوه در پیاژاپون که سفاین و توپ بسیاری
آورده بودند یک کشتی آن بندر را مجبور بسکوت نمودند و دسته جهازات ژاپونی بعضی راه های عبور و مرور ولادی واستوک را
ببستند پیشقدمی سپاه ژاپون در ۲۳ جمادی الاولی بنقطه الکودای سخالین و جنگ مردانه روسیان بچند نقطه و دستبرد نای
دلیرانه که عاقبت غلبه ژاپونیان نیک بخت را از کثرت لشکر بود و دویست نفر اسیر با چند نقطه از روس گرفتند بقرار تفصیل (مروکان)
(دوی) (لیوسکو) (پدرنی کووسکی) و شهر (ریکوف) را نزار و هشتصد نفر روسی با هشت عراده توپ مجلو از دوی عظیم ژاپون
گرفته دیوانه وار جنگیدند تا روز ۲۲ جمادی الاولی دویست نفر مقتول و پانصد نفر مجروح و اسیر ژاپونیان شدند و مابقی توپخانه خود را
محافظت نموده قدری عقب نشستند و بعضی از افسران ملکی و نظامی روس که دست رس نیا ر ودای خود نداشتند در مقام تسلیه در آند
آب رودخانه (نامور) طغیان نموده اندودی روسی را که در جنوب آن رودخانه بود مغترق ساخت اینهم یکی از علائم دوز برگشته
بخت و دولت روس بود و آثار خوش بختی دولت ژاپون که بسیاری نقاط و میادین جنگ عناصر اربعه با او مدد کار بودند در اواخر
جمادی الاولی (کاتوک) نام امیر البحر ژاپونی با جهازات جنگی خود بنواحی (کلاست ابن) بندر سخالین رسید، نظر انداخته قشون پیاده
آورده رو بجزیره (بست) پیش رفتند روسیان از نیم فرسنگ مسافت بر آنها شلیک کردند که بیش تر نروند و رود در پیر مختار آن
صلح روس و ژاپون در سواحل امسترا و ملاقات با مسیو (روز یولت) رئیس جمهوری امریکا دست آشنائی دادن بیکدیگر در بارد
بجانب (پورت استند) در پنجم او گوست مطابق اول جمادی الثانی ورود آنها بپورت استمد که بسلامی هر یک ۱۹ تیر توپ شلیک کردند
و امیر البحر امریکا او میرال صید بمهمانداری آنها مقرر شده مشروع مباحثه در شرائط صلح بین نمایندگان دولتین روس و ژاپون که پیکامرا
فائده در نظر و پیش از همه بود و تخالیف شاقه جانین موضعی مذاکره زیاد گردید در ۲۷ جمادی الثانی در نقطه (سنیچنگ) محارب سختی بین عساکر
روس و ژاپون اتفاق افتاد و چندین نفر بقتل رسیدند و ژاپونیان را صدمه زیاد وارد آمد اما نقطه مذکور را بمقبر گرفتند
وقایع داخله روس در اغلب نقاط قفقاز خصوص در ایروان و (نخجوان) فتنه خونریز و قتل عام بین ارامنه و مسلمانها جاری بود و
ارامنه بد کردار هر مسلح و صاحب ادوات نا ریه منصو به خانه خراب کن و جان تباه کن بودند مسلمانان بیخیال قمه و شمشیر داشتند لذا تعدادی
زیاد از ارامنه بسلمانان شد حاکم با دکوبه را چهار نفر همرا بانش در هنگامی که عازم ملاقات جناب پرنس ارفع الدوله ای را بود در پناه
یکی از ارامنه بذرعیه نارنجک قطعه قطعه و نابود ساخت در شهر (کشینف) نیز بمجار و بمب آتش فتنه مشتعل شد در شهر روم با هینان
پل مستحکم راه آهن را خراب کردند شهر ریگا و پند و و سایر نقاط روسیه هم بلوار زیاد شد و قزاقان دولتی مجبور باستعمال اسلحه شدند
نقد


نسخه ۱۲
سراج الاخبار افغانی
صفحه ۵۳
قشله بزرگ در(لیاؤ) که با ینان بجانب قراخان و اعیان شهر نزدیک نموده دویست نفر مجروح بمقتل ساختنه متحاربه بحریات
و مضاربات بریات كيف وقع بحمیه قومی پس از چندین مجلس چند روز مذاکره وزیر مختاران دولتین متحاربتین مستر ویت روس
و بارن روزن و بارن (کمومورای) ژاپون در باب صلح حضور مسیو (روز یولیت) رئیس جمهوری آمازونی که آخرین شرایود جواب
سئوال خود را بدر بار سلاطین خود اطلاع دادند اعلیحضرت امپراطور روس اعلان مرسمی داد که دولت روس بایز نیز با رخساره
جنگ خواهد رفت و چنانچه شرایط صلح در صرفه حال دولت روس منظور نشود جنگ بر قرار و قبساً کار زار خواهد بود و پی این اعلان
بسیزده ایالت بزرگ روسیه امر بجمع آوری قشون نمودند که با داد سپاه میدان جنگ بفرستند و مستعد مقاتله باشند چون دولت
ژاپون یقین داشت که دولت روس زیر بار خسارت جنگ نخواهد رفت و چنانچه شاقه او را قبول نخواهد کرد از در صفا و جوانمردی
داخل شده جلال و بزرگی دولت روس صرفه حال خود را چنین منظور داشت که مستر دویت وزیر مختار صلح روس همراهان که عنقریب مراجعت
و مایل بصلح میشود نمایندگان ژاپونی بپذیرند و عهد نامه را با مضا برسانند لہذا بتاریخ پنجم رجب ۱۳۲۳ ہجری مطابق پنجم ستا مبر ۱۹۰۵
نه ساعت و بیست دقیقه از شب گذشته در پورت سمته صلحنامه دولتین روس و ژاپون مبنی بر پانزده شرایط جانبین بامضا و مهتمه
وکلاء طرفین رسید و صیغه غیر شرعی بمراتب مندرجه هر یک فرداً فرداً جاری گردید در روز فردای شب صلح دو ساعت و نیم بعرب
در میدان مشق محض اظہار مسرت ہر صحه صلحنامه توپهای دولت امریکا بسلامی شلیک و زنگهای کلیسیا پورت سمته و شهر
نیو کاسل با نواع صدا با نواز یدن گرفت و بنوایای شادمانی مترنم بودند طعنه انگنده در این کهنه دیر بانگ بر آورده که الصبر خیبر
مصداق و مشابه آنحال بود پس از اختتام مذاکره صلح بارن روزن کو ابارن کمو مورای ژاپونی نطق مفصلی مبنی بر اظهار تشکر
دولتین متقاربتین نمودند که بعداً بر خلاف سابق مرا و ده دوستانه داشته باشند جواب نطق آنهارا نمایندگان روشن با لفاظ لین ادراک رو
سپس انذیر مختاران دولتین با یکدیگر دست داده خدا حافظی کردند مفاد شرایط صلحنامه دولتين ترق ساز ژاپون مسترویت
از اینقرار بوده أول شاهنشاهی ژاپون ادعا ر با دولت روسیه تصدیق کند دویم دولت روس خاک منچوریارا الى نواحی این بارن
تخلیه نماید سوم سپردن منچوریا را از طرفین چین با طل بودن تمام امتیاز اینکه متد جا دولت روس حاصل کرده بود چهارم
تسلیم نمودن طرفین آزادی چین را کاناه افتتاح ابواب تجارت آن بروی جمیع دول عالم پنجم نصف جزیره سخالین از رود بیانه
بژاپونیان ترک نماید ششم واگذار دن دولت روس جميع امتیازات جزیره نمای لیا یانک را بژاپون با انچه قلایع
و آلات جنگی و ادوات در پورت آرتور و دالینی و جزیره الیق داشته و دارند هفتم راه آهن روسیه در کوریا و اقصی بلاد منچوریه
موجود است روس ژاپون باتفاق تعمیر کنند الی جنوب ٹاربن و در عوض وجه خسارت و مخارج ژاپون که صرف اسرایی روس
شده یا متعهد وجهی با قیمتی داده شود و مرکز حفظ (گوانچنک) را قرار دهند هشتم آلات حربی و ذخایر قشونی که در جزیره
بقبضه ژاپون آمده مالک باشد نهم اینکه دولت ژاپون حق ندارد در متصرفات خود بجزیره سخالین قلعه فکر بساز و یا انجایز را
مرکز قشون قرار د ہدو وسیجان و دابنای پیروز و نهم واگذار دن دولت روس جہازات اسیر و معروقه را که در هند ارتور
و موشیما غنیمت ژاپونیان شده یازدهم روسیان را حق ماهی گیری بجزیره سخالین کما فی السابق بوده با دوازدہم محدود
بودن قشون روس و ژاپون در شرق اقصی که هر وقت باید سرحدیان طرفین مطمئن و آسوده خاطر از خعلی یکدیگر باشند سیز دہم
عساکر دولتین در ظرف ہجده ماه نقاط منچوریا را تخلیه نموده با وطان خود مراجعت کنند و هیچگونه عایقی برای دولت چین فراهم
نمایند و از آن ببعد برای محافظت راه آهن خود هر یک از دولتین جنو بوبین مجازند که در هر یک کیلومتر اراضی راه پانزده نفر شروی
معین


نسخه ١٢ خاتمه صفحہ ٥٣
معین نمایند چهار دهم سفاین تجارتی و اموال کوکی در تعیین ضریور تین ہم نقطه دستگیر و توقیف طرف مقابل شده
بدون خسارت آزاد و تجار در جایهای جانشین محترم مقتضی المرام هستند و کافی السابن روابطه دولتی و تجارتی روس و ژاپون
بر قرار و مستحکم باشد پانزدهم اسرای روسکی در مملکت ژاپون هستند همه را سالماً بعهده رسانیده سپرده نمایند کان روس نمایند
و نشان و شمشیر صاحب منصبان اسیر بخودشان واگذار و تسلیم کردد و همچنین درباره اسرا ژاپونی که بخاک مملکت روس مقید و
تحت الحفظہ اند انز و تبررعنا میشو د پس از انجام کار صلح وزیر مختار ژاپون بجانب بوستن و وزیر مختار روس بطرف نیویورک سفا
کردیدند و تلگرافط امپراطور عظیم الشان روس در ژاپون بشخص مصلح خیر اندیش رئیس جمہوری امریگ در جواب تهنیت اصلاح و افضا
امتنان از اقدام معظم الیہ بصلح و توقیف خونریزی بنی نوع بشر در عالم انسانیت مخابره شد و نیز تلگرافات تبریکین صلح از تمام
دول بسلاطین روس و ژاپون رسید مقارن آنحال میکنشان امپراطور روس تلگرافا لشکریان خود را بمیدان جنگ
مخاطبر ساخت بدینمضمون که ترجمه شده هر چند سپاه جرار پیکری برای پوش آمدن خصم آماده جنگ بوده و میباشد و
باکی از محاربه ندارند ولی امروزه صلاح ملک و ملت را در این دیدیم که جنگ را طوالت ندهیم و برای نصف جزیره دور افتاده
سخالین پیش از این خونریزی نشود تا این اندازه هم که خون سپاه طرفین ریخته شده مخالف با رای و نیات مقدس و صلح خوای
ماست لذا دیگر بجنگ اقدام نداشته باشید پس از اعلان صلح بر روسیه برضد دولت آتش فتنه بیشتر مشتعل کردید دشتستان
خونریز برخواست که خسارت دولت روس در امثال بیش از مصارف و تلفات محاربہ شرق اقصی شد و در توکیو و یوکوها ما بلاد
ژاپون نیز طغیان و شورش برضد دولت روی داد اما فرق این بود که شورشیان روس ہو ا سلطنت مشروطه و سراً دوران
جلیله امپراطوری آنخرکات وحشیانه را می نمودند وقت ژاپون بدعادی اینکه چرا شرایط صلح بطور دلخواه دوسرد روی بودید
و با طوع و تصویب وکلاء ملت صلحنامه خاتمه پذیرفته بیکیفیتیکه مرضا لیا که عظمت برد و امپراطور مقتدر پیک فطرت ہم ملت بانور
طلبان داخل غلبه کرده رای خود را پیش بردند و کماکان امنیت مملکت و اقتدار و دلنشین مزبور تعین استرا سیمی
فصل دوازدهم شرح تلفات و مصارف و قرضته دولتین روس و ژاپون است بخانه شرق
تلفات بحری روس در ظرف پانصد و ہشتاد و پنجروز جنگ متواتر نقاط مختلفه از ابتقرارشد مقتول و مجروح سوہاز و قزاق
صاحب منصب دویست و شصت و نه هزار و پانصد نفر و اسرای لشکری و کشوری و بحری و بحری روس بجنگ ژاپون هفتاد و
یکہزار و پنجاه نفر توپ دشتی و کوہی از ماشینی و دوم دوم و غیره که غنیمت ژاپونیان شد ششصد و نود و هفت عراد
سوای اشیاء و اسلحه مختلفه که در محل خود بیان شد تلفات بحری ژاپون در مدت مذکوره و جنگهای پیاپی با اسهم محتلی
سرباز و قزاق و صاحب منصب مقتول و مجروح دویست و شانزده ہزار و چهارصد نفر اسراء لشکری و کشوری کیا بجنک
روسیان هزار و هشتصد نفر توپ دشتی و کوهی هفده عراده که غنیمت روسیان شده ضایعات بحری روس
از ابتدای جنگ الی زمان صلح آنچه مغروق دریای حوادث و ضبط ژاپونیان شده با اسم و رسم چنیت فروند کشتی جنگی
کوچک و بزرگ که دارای ششصد و شانزده عراده توپ مرغوب عصر رقم بودہ اند و قیمت اصل آن کشتی با سوای آلات و اسلحه جنگی
و ذخایر آذوقه موجودہ آنها معادل چهارصد و شصت و پنج ملیون فرانک بودہ یقیناً قیمت تو به ها و تفنگها و قورخانه و سایت
لوازم آنها نیز معادل همین مبلغ بلکه بیشتر بوده علاوه بر اینها هم چندین سفاین روس رخنه دار و معیوب شده که ہریک چنانی
ملیون فرانک ارزش داشته و ہمہ آن سفاین سر باز بحری و صاحب منصب و عملہ جات ہم داشته که مؤلف شرح دادن
حال


فی نتیجه
روقس و ژاپن
صفحه ۵۳۰
حال آثار امایه تاسف بنی نوع انسان دسته مفصل نوشت ضایعات بحری ژاپون از بدو جنگ تا نهایت بصلح موسوی
آن چند فروند کشتی که در پورت آرتور و اطراف ولادی وستوک از ضرب توپ روسیان شکست یا غرق شد و شیخ
آنها را در محل خود بیان داشته در جنگ آخری بپوهای فرموز چهار جاز جنگی صر اً خصص غرق بچه فنا شدند جهات (تاتسوزه) داراً
سی هشت عراده توپ مرغوب بقیمت شصت ملیون فرانک جهاز پاشی داراً پس و چهار عراده توپ ممتاز بقیمت
سی ملیون فرانک کشتی پوستینو مع دو انده عراده توپ وقیمت ده ملیون فرانک جهاز (سای پن) صاحبعت
عراده توپ و قیمت پنجملیون فرانک که بانضمام سفاین مغروق ابتدای جنگ یازده فروند و دارای یکصد شصحت عراده
توپ مرغوب و قیمت آنها یکصد و پنجاه و پنجملیون فرانک بود اما تلفات سپاه بحری ژاپون در مقابل روسیان ها
قلیل شد سجز در جنگ (جوشیما) که محاربه عظیم بحری اتفاق افتاد و از روسیان ده هزار نفر مغروق و مقتول و اسیر
شدند تلفات ژاپون از مقتول و مجروح و مغروق مانع به هزار نفر نبودند. مصارف جنگی روس دست ژاپن
اقصی از بیله ۲۷ یا نور ۱۹۰۴ مسیحی مطابق ۲۱ ذیقعده الحرام ۱۳۲۱ هجری که آغاز جنگ بود و پانصد و هشتاد روز ادامات
داشت که معادل بمبلغ دویست و پنجاه و نه ملیون لیره انگلیسی سّوا خسارات و مصارف اغتشاش داخله مملکت سه
بود و تمام مصارف حربیه ژاپون در مقابل یکصد و پنجاه ملیون لیره انگلیسی شد. قرص های بقیار روس و ژاپون
مخارج بد سر واقعه سوای قرضی که در ماه نویا بر ۱۹۰۵ مسیحی از دول اربعه المان و فرانسه و هلند و امریکا طلب کرد
مبلغ هشتصد و هفتاد و دو لیره شد و استقراض ژاپون بیکصد و پنجاه ملیون لیرا رسید اما فرانک
دو ماه پس از صلح با دولت روس بهت اصلاح امور داخله و سرحدی خود دولت ژاپون اعلان دویست ملیون
فرضیه استقراضی نمود و رعایا فدوی همت آندولت بدون مداخله خارجه در ماه محرم ۱۳۲۴ فراهم و کارسازی نمودند
غنیمت پس از جنگ ژاپون سفاین و توپخانه مغروقه روس بود که متدرجاً از دریا بواسطه جر اثقال بیرون کشیده بمرت
و تعمیر نموده بسفاین جنگی خود ملحق داشته علل و مجال تقدیر یز یک جهند شک یز این رو و ژاپون
خوانید ژاپون در مخاربه سه ساله که دو سال طول کشید بظافر ناهل علت و روس بقرار تفصیل
علت اول کبر و غرور رجال دولت روس بود که ابداً اظهارات و حرکات دولت ژاپون قابل اعتنا نمیدانسته و تهیه که در خور
دفاع خصم باشد لسپر حداث کوریا و منچور یا فراهم نداشته چون نظر حقارت بژاپونیان میدیدند چنانچه خود مؤلف در اواخر ماه
ربیع الثا ۱۳۲۱ که به شماه و نیم قبل از وقوع محاربه روس و ژاپون بود توسط شخص مدعی از دول خارجه و خواص رعایای روس
تدارکات ژاپونیان را در شرق اقصی بر ضتد روسیان بخوبی دلیسته و فهمیدم و یقین در وقوع محاربه دستم که فوراً بخاطر دوستی
و آشنائی و نمک خواریه آن دولت با بچه مخصوص محص آگاهی مسیر (ستیکلف) جنرال قونسول روس مقیم خراسان نوشتم و تا کید
نمودم که بهر جا لازم است اطلاع بدید قونسول مزبور در هنگام ملاقات مؤلف را مخاطب داشته گفت لایحه شما را دیدم میخواهم
بدانم بچه دلیل اینطور خیالی کردید که ژاپون طرف محاربه و مجادله با روس میشود و حال اینکه بهیچ و همین اکاری نخواهد شد و من نمیتوانم
اینطور مطلبی را بسفارت یا وزارت خارجه دولت متبوعه خود اطلاع بدهم زیرا تمسخرمیدانند و اسباب مضحکه خواهد بود چون مؤلف تکلیف
دیگر نداشتم بنطق ژنرال مزبور تا کید رحمه بخرابی کردم ولی حقاً نادم از نوشتن لایحه صادقانه خود شدم و بگفتم خدا و نداداست
این ملت و دولت مغرور را بخیر فرماید که پیچ دو قوقی را قابل اعتنا نمیدانند و از غرور افنیت دانی که چه گفت زال با رستم گرد
دشمن


نسخه ۱۳ خاتمه صفحه ۵۳۸

دشمن نتوان حقیر و بیچار شمرد خوش گفت آنکه گفت از شور آمد برون طوفان در عالم گیر شد خاک بر آن رائی با چشم که سرشت
در جای دیگر سعدی علیه الرحمه میفرماید پنجه خزار بل را خار کرد ........ کر خار کرد علت دویم نفاق بین رجال دولت روس
بود که اتحادی در بین آنها نبود و در حقیقت خیر خواهی مملکت و ملت و دولت خود نداشتند و در این باب دلایل صحیحه زیاد داریم که محتاج
بشرح آن نیست منجمله ژنرال (کورد پاتکین) که یکی از رجال نامی و (سیومیزه) وکیل دولت روس است پس از چندین سال زحمات
خدمتگذاری صادقانه او که شرحش در جا دیگر مفصل بیان شد. بحکمرانی ماوراء النهر خاک آخال بر قرار گردید و پس از چندی
معرفی امپراتور پطرزبورغ احضار نموده بسپهسالار و وزات جنگ منصوب داشته و اینمطلب باعث کینه و عداوت باطنی قدیمی خدام
پیشگاه امپراطوری شده از راه بخل و حسد که فطری و جبلی عموم مخلوقات است در سدد انتقام او برآمده تا زمان وقوع این محاربه موقع را
غنیمت شمرده اسباب هزیمت و ماموریت او را بشرق اقصی فراهم کردند و در ضمن بتاخیر و تعلل پیشرفت مقاصد او پرداختند
منجمله در فرستادن اسباب لوازم قشونی و مهمات حربی متعاقب او بطفرہ و اهمال گذرانیده آنطور که باید و شاید کارگشائی نمودند
بقصد اینکه ژنرال موصوف در میدان جنگ یا گرفتار یا مقتول یا متهم گردد و کار بر وفق مراد رقبای او شود معلوم است اخبار و آثار
او با تمام مشخص جنگی اقدام بکشته برای سلطان هم بر میگردد وانگاه شخص امپراطور که نمیتوانست شخصاً لشکر و توپ و تفنگ و آذوقه
را بمقدار راه آهن گذاشته روانه شرق اقصی نماید نا بُد دیگران رجوع میفرمود و آنها هم اغلب بطوریکه ذکر شد نفاق را پیشه کینه
خیر خواهان واقعی خود را مدافعه نمیشه داشتند تا رفته رفته و قره شوکت ملت و دولت خود را از میان بردند پس در هر ملت و دولت
که نفاق دایر باشد عاقبت پایمال خصم و پریشان حال و دچار حوادث کلی خواهند شد القصه ژنرال کورد پاتکین کمال
قبول ماموریت ریاست محاربه شرق اقصی را نمود با خود خیال کرد که با استعداد قابل بیرونم و ژاپون را شکست میدهم پس از ان
نیکنامی کلی حاصل دارم و از نز درقبای درباری دور و حکمران و فرمانفرمای خطه کوریا و منچوریا و تصرفات شرق اقصی خواهم بود
بدینخیال روانه شد و از مصایب معلومه مقصودی که داشت نایل نیامد بیخیال مؤلف که اگر خود او در پای تخت می بود و یکنفر جناب
پسندیده وزیر مختش را بریاست جنگ میفرستاد و دستورالعمل میداد و بظاهر نمودن و پشت بندی استعداد قشونی میدان جنگ میده
با خواست خدا و در بنمود که فتح نمایانی حاصل نماید تا بدیهی که اهل دانش و بینش است میداند که رفتن ژنرال کورد پاتکین وزیر جنگ روس
بشرق اقصی و کار پیش نبردن او باسباب مخزابی و بدنامی نیاورد آن دولت شد علت سیوم بیخبری و عدم اطلاع دولت روس
از استعداد حربی دولت ژاپون بود که نمیدانست تا باین پایه و مایه سپاه و آذوقه واقتدار و استعداد بری و بحری برای خود
فراهم و آماده نموده علت چهارم غفلت روس از خیال جنگ ژاپون بود که گمان طرف شدن و اعلان جنگ دادن
از او نداشت والا قبل از وقت تهیه استعداد کلی در شرق اقصی میشد و اینهمه صدمات و خسارات فراوان در فرستادن قشون
مهمات حربی بدان نقاط نمیدید که آنچه استعداد مجتمع دادند لشکر خود را توانست پیش از سپاه حریف حاضر نماید تا آذوقه در
تمام نقاط منظوره باندازه کفایت برساند علت پنجم بعد مسافت و دوری راه خشکی و دریا بود که با راه آهن سیبریا از بیست روز
زودتر سپاه و آذوقه بروسیه واصل بمیدان جنگ نمیشد و با کشتی هم باید دور کره ارض را از بحار و بوغازهای متعدده پیموده بدون
اطراق در بین راه و اقامت برای اصلاح امور لازمی خود پس از چهار ماه محل مقصود میرسیدند و طرف محاربه با خصم میشدند چنانچه حیاتاً
بالمعاینات این مسافت راه دریا را پیمودند تا بجزیره فورمز رسیدند و عبور این بنادر و بحار متعدده در حقیقت راه نزدیک آن دولت است
که ذکر میشود اول دریای سیاه دویم بغاز اسلامبول و بحر مرمره سیوم مجرا بین متوسط چهارم کنال سوس پنجم بحر احمر
ششم


شماره ۱۲
سراج الاخبار
صفحه ۵

ششم باب المندب هفتم دریای مدیترانه هشتم دریای هند نهم دریای چین لذا مطلب بسیار صعب بود که پیش نهاد روسیان شد علت ششم ناجوری سپاهیان روس بشرق اقصی و خستگی آنها در پیمودن راه دور و دراز بود که همۀ قطار راه آهن و سفاین از مواد محاربه مالامال میشدند چون انسان از اقلیم مسقط الراس خود که خارج میشود تحولات و تبدلات غیر عادت گرفتار میگردد و لدی الورود هم باید با خصم قوی مقابلی میکردند پس قهراً از کسل و تعتق مزاج آنطوریکه باید و شاید از عهدۀ محاربه بر نمی آمدند چون راه عمده و قرار واقعاً د پست و بلند کوه و دشت و دریا را ملتفت نبودند و خصم خود را از شش جهه محیط و مسلط میدیدند بعین حالت سپاه روس در شرق اقصی نظیر و شبیه احوال و اعمال عساکر دولت علیۀ ایران در محاربه و مخاصمه مرو شد علت هفتم جیعلیق قشون بری و بحری روس بود که بتعلیم علوم نظامی اغلب کامل نبودند و بیشتر افسر های آنها بتجربه در جنگ و گریز و تدابیر مختلفه فنون نظامی نداشته چون بسیاری سپاه روس از مردمان بودند که مدتی عاری از خدمت نظامی شده بکار های ملکی و غیره دخالت میکردند و در وقوع آن محاربه فوراً تحت اسلحه در آمده بمیدان جنگ شتافتند و اکثر آنها در غیر موقع سان و دفیله قشونی ترتیب محاربه را تخیل ننموده نکات دقیقه جنگی را نمیدانستند مثلاً اغلب سپاهیان بحری روس در خشکی یا انهار و رود خانه جات کم عرض مشق فنون دریائی را می نمودند وقتی در محاربه محیط اعظم دو چار ژاپونیان شدند قوه واهمه در یکه جمعی از آنها را مضطرب ساخت که از کار ماندند و هر کدام بلباس خود را تر میدیدند گوشمار خود میشدند ولی ژاپونیان چون از طفولیت میان دریا و جزیره تربیت شده اند قهراً بپشنا و رو آب بازند چنانچه غدراً اگر سفاین ژاپون از توپهای روسی می شکست یا غرق میشد بحریان ژاپونی قریب یکساعت در رو آب شنا میکردند و سپر خود را هم نگه میداشتند تا کشتیهای روسی و ژاپون به آنها میرسیدند و همه را بنجات میدادند اما وقتی کشتی روسی غرق میشد از صد نفر آنها امید نجات ده نفر نبود چرا که بمحض افتادن در آب زندگانی را وداع می گفتند علت هشتم اغتشاش داخله و شورش اهالی بر ضد امپراطور اعظم و انواع آنها با یکدیگر بود در حال آنکه اهالی روس بعد از وضع مخارج سالیانه دویم فرانک بود و در زمان وقوع اینمحاربه فی صدی شش بمالیات داخله خود خواست بیفزاید از تلقین بد عیان اهالی اقدام بمخالفت کردند بخصوص حرکات وحشیانه ارامنه که باین جهات چندین هزار سپاه و چندین کرور خزانه و قورخانه و ذخیره و قواید دولت وقف و ربط شد که همه باید کمک حال عساکرمیدان جنگ میرسید علت نهم همه را و صداهای ملل و دول خارجه بر ضد دولت روس بود که در همه جا فتنه بردر کرد و از هر گوشه میقید میام دیده شد منجمله دولت انگلیس بمحض یقین داشتن بر ضعف حال دولت روس فوراً در نفوذ ولایاش خود بجنگ تبت و سیستان و نقاط دیگر که محل منظور ایندولت بود و نمیخواست بحر در هیچیک راه چارهٔ دیگری باز باشد توجه نمود و کذا سایر دول بسایر نقاط سرحده و غیره در پیشرفت امور سیاسی خود پرداختند و این مسائل باعث سرگرمی و پریشانی رجال دولت بتیه روس گردید که میخواستند کافی اسابق اظهار حیات کرده باشند و هیچ میدانی را بغیر خالی واگذار نمایند علت دهم ببدل نشدن صاحب منصبان میدان جنگ و هم طریقه نبودن سپاهیان روس بود که حریفاط اطواری در آنها مشاهده نمیشد علت یازدهم نواقص اسلحه و ادوات حربیه روس که اغلب کارخانه بکبهای روسیه و اختراعات خود آن دولت بود فرمول استعمال اسلحه فرم و فعل سایر دول را نمود لهذا در میدان جنگ خشکی در محاربه بحری با توپ و تفنگ و ادوات ناریه روس از عهده جواب اسلحه و توپخانه و نارنجک و موشک بحری ژاپون بر نمی آمد و باندازه الاس خصم مؤثر نمیشد علت دوازدهم رابطه محرمانه اغلب کارگذاران ملکی و نظامی روس و خیانت تلگرافیچیها و روسای
پسته خانهای


نسخه ۱۳
حامد
صفحه ۳۵

پستخانه های آندولت در شرق اقصی بود که اخبارات و خیالات و دستورالعمل در بار و لشکری دولت ژاپون را همه روزه بدولت ژاپون
و غیره ابلاغ میکردند همچو بچیز امپراطوری ژاپون در شهر پرت آرتور لباس چینی پوشیده جاسوسی میکرد و چند نفر روسیان بارها
او آگاه بودند اما بافسران خود اطلاع ندادند و برعکس روسیان را اطلاعی از حالات و حرکات لشکری و کشوری ژاپون هیچ وقت حاصل
کسر اول قلت استعداد قشونی روس بود که از دوری راه و بیخبری وقوع محاربه شرق اقصی و ضیق فرصت در پهلو میدانی باندازه ارتو
لشکر مهیا نداشت و نتوانست بقدر کفایت در مقابلی برساند و این مسئله باعث تاسف چندین ساله روسیان است کسر دویم عدم
تدارکات آذوقه و مهمات لشکری روس در آن صفحات بود که بقدر کفاف و لزوم ذخیره خوراکی انسان و دواب و ادوات ناریه جنگی
در بنادر بری و بحری فراهم نموده و محتاج بودند که از مرکز روسیه را بمحل مقصود برسانند و دول ملل همسایه و همجوار درین راه خشکی
و دریا میدان جنگ نیز بقیمت گزاف کارسازی نداشته و مساحتمه نمودند و این مطلب بیشتر مایه خسارت و معطلی دولت روس شد
با وصف اینحال کمال قدرت و قوه استعدادی بری و بحری از دولت روس بشرق اقصی در مقابل ژاپون بعرصه ظهور رسید و الحق
والانصاف با اینهمه مصایب و مصاعب روئین تنی است که خود را نگهداشت و معدوم نشد زیرا هریک از دول روی زمین این همه
واردات و صدمات میرسید باندک مدتی قهراً پامال خصم و انگشته روزگار بود هرگاه راهی خسروی واقعه اراست اینملاحظات را
در دفع حوادث و رفع اشکالات خود داشته باشد تا ذلیل دشمن و مورد ملامت غیر نشود والا اقتدار و استعدادی بالاتر
و پیش تر از دارائی دولت روس متصور نیست که کسی بتواند فراهم نماید چنانچه نمود و عاقبت حالش بدین منوال شد فَاعْتَبِرُوا يا اولي
الابصار علل بر تقدیم خاقان میکادو جمد و شجاعت ژاپون در محاربه و مقاومت مظلوم با این مرسان التیام
امدادای و فدا منیان ژاپون امداد اول که نخستین سعادت است اتفاق ملت ژاپون با آندولت شد که تمام اهالی باطناً
مایل بپراہی و غمخواری پادشاه خود بودند و از راه غیرت کمک مالی و جانی مضایقه نکرده همه نوع مساعدت به پیشرفت مقاصد دولت خود
داشتند چنانچه قبل از وقوع محاربه مداخل دولت ژاپون بعد از وضع مخارج سال هفتصد ملیون فرانک بود و در آغاز جنگ بمالیات
داخله مملکت خود فی صدی چهل افزود و رعیتش به کمال امتنان انراه بجهت پرورشی مملکه صدی ده نیز اضافه دادند و سبزه بان زنی
در آن ملت بچه سر بود وقتی اعلان جنگ را شنید یک پسر خود را باتفاق سپاهیان دولت با مبلغی مخارج از عین المال خود ران
در محاربه اول منچولیا آن پسرش بقتل رسید وقتی یقین بقتل پسر نمود دو پسر دیگر خود را بلباس جنگ آراسته روانه داشت در محاربه
موکدن یکی دیگر از جوانانش مقتول و یکی مجروح شد چون اینخبر را شنید دارائی خود را بقیمت عادله فروخت و آن دو پسر دیگرش را
ترغیب بمحاربه نمود و خودش برای پرستاری جوان مجروحش شتافت هر دو جوان بجان مانده می گفتند ما نیز همراه تو بدیدن برادر
خود می آئیم و از آنجا بجنگ خواهیم رفت آن پیره زن همردانه همت در جواب گفت آمدن شما را مایلم که با من باشید ولی غیر شرت
خدمت و جان نثاری در راه ملک و ملت نگذرد و مقصود بتاخیر افتد و خصم غلبه نماید و اهالی وطن ذلیل غیر شوند پس از آن دو
فرزندش بجنگ رفتند و خودش در اسپطال محض پرستاری فرزند مجروح خود رفت و جمعی دیگر را نیز بمخارج خود دوا و غذا میداد
اسپطال
یعنی دارالمجروحین
تا مقصودی که داشتند نایل گردیدند و بکذا اینگونه خیرخواهی و همراهی نام دولت و سلطنت ژاپون از عموم طبقات عالی و دانی
مملکت زیاد بظهور رسید که در حقیقت داد مردانگیز اعموم اناث و ذکور آنها در جان فشانی و مساعده بآذوقه بوفور دادند برعکس مت نام
و مجتمع گروه این انوش که خیرات و دولت خود را منظور نداشته همه وقت بواسطه اندک خودپرستی و جاهلی صرف نظر از خسارت و
پیش آمد و بدنامی ملت امور مصد را بقرار گونه فتنه و شرارت میشوند و اهالی را به مقتضای این دستورالعمل میدهند و همچنان سب باتفاق

و مجری


نسخه ۱۲
صفحه ۵۴۱
روسی و جاپانی
برسراہی ژاپونیان مدولت از کثرت عدل و داد و سختی کاری پادشاه و رجال دولت آنها است که در میان امداد و افراد ترتیب
اقدامات کامل و بمرايض تطامناً هر یک کوشش استماع دارند پایکیه از رمه و تشکیه انچشمه را نمیکشند که گوسفندان را نام و مار را
آثار استثار نماید آمدن وی قایم ژاپونی بهمراهی دول متحده امریکت بود که اطمینان همه نوع مساعد در کارکشائی دو در مقابل
پول و آلات متعه جنگ بری و بحری دادند و موافق معاهده خود رفتار نمودند و در حقیقت یک عقل ذخیره عمده تمام شدنی ژاپن
اقلیم امریکا ، بود که انا لی ان در رقابت روس و صورت ژاپون با هم جاه ہر اندازہ مضایقه نداشته آمدن و مستوجب باری
استناد موقتی دولت انگلیس با دولت ژاپون بود باقتضای وقت که چون دید تمام توجه دولت روس بطرف هندوستان است
بقصد تصرف و یکجا در تمام قطار عالم رقیب بزرگ و خصم قومی انگلیس یافت ولاقود روس شده و بر تبا از دولت انگلیس جان
اروپا و استریا و افریقا و اسیا و امریکا و بجای ازدیاد نفوذ و تسخیر نفوس و پیشرفت امور بیگانه شده میشود بیک اشار ه روسیه
خدم و ویران است و بیرق اقتدار خود را از مغرب بمشرق کشیده اند و عنقریب محیط بر و بحر عالم خواهند شد و هیچ دولتی عبارة
از عهده جلوگیری انھا بر نمی آید و خودش ہم مرد میدان جنگ و حریف روس نیست لہٰذا از راہ تدبیر و مال اندیشی در صدد
چاره برآمد درشته اتحاد را با شرقیون محکم ساخت و بدفع بلای عظیم غربیون پرداخت به نویسید که دولت جوان جنگجوی ژاپن رنا
فریفته نمود و باکاہی واطلاع اندولت افزود و خود را رفیق شفیق و خیر خواه بجمیع د و و حرکات و نفوذ دولت روس با انواع
وسایل ولطایف الجیل حقه مقاصد و مخالفت علل چین و ژاپون در انظار عموم جلوہ کر و منتشر داشت و اعلمی ترث بیا دو را
ترغیب و تحریص از تمام پیشقدمی روس شرق اقصی نمود و اخبارات کشوری و اوضاع لشکری روس را توسط اجزا و پیشکے دیے
و تجار تبعه خود همه روزه کوشزد اسناد در بار دولت ژاپون میکرد و قول همراهی و امداد کلی از پول و لشکر و کشتی و اسلحه برضه
روس میداد و سحا در نفارین طرفین داشت بلحاظ اینکه هرگاه روس بمطلب نفوذ و اقتدار خود در مشرق زمین کلیسا بیخود دیکی
محلی برای آسایش انگلیسا نخواهد ماند و هرگاه ژاپونیان با روسیان در مقام منازعه بر آیند تا چندی سر زد و خورد و نجاست
طرفین در کار می ماند فرضاً اگر دولت روس فتح نماید ژاپونیان در مقام تلافی برآمدہ ہمہ وقت با انگلیسا ہمدست خواهند بود
لدی الحاجه تقویت و همراهی و جانبداری انگلیس و مخالفت روس مضایقه نخواهند داشت و کسری هم باستعداد روس وارد
آورده اند و اگر برعکس واقع شود چنانچه شد شوکت و عظمت روس امید به مدعیان زیاد از اطراف واکناف عالم به ننه
آن دولت بر خواسته ملک حال و مایه حسن مال انگلیس میشوند آنوقت روسیا دو چار زحمات و مرارات فوق العاده کردیده بالا
که تا جان دارند بخونخواہی وقصد تقاص تمام توجه خود را بطرف شرق اقصی داشته باشند و در مقابل ژاپونیان ہم گرفتار و مشغول هراس
آنا بشوند هذا بفرصت همه وقت رقابت انگلیس از خاطر روسیان فراموش و شاہد مقصدش در آغوش خواهد ماند از قضا فلک تنبیه
بمیان تدبیر انگلیسها را قوت داد مقصود بنا خود نایل گردیدند و آنچه توانستند در مخالفت روس و معاونت ژاپون از حمق وخسارت
متحمل شده اقدامات کردند منجمله از بد و اعلان جنگ شب و روز را سبحان امالی در تمام صفحات روی زمین قدو جهد نمودند که رفته
دولت روس قصد و شورش روی دہد تا آنچه خواستند از اشارات و مستشارات مدبرانه خود در هر بلدی از بلاد عالم بمخالفت روس
بجا آوردند و مخفی نماند که انقشاش عظیمی برضه آسایش حال روس نداشته باشد و این مسئله امداد بر بود که ژاپونیان را مساعد شد
و ہم در پول مخارج جنگ بیش از پنجاه میلیون نیره همراهی و دستگیری از ژاپون نمودند و نیز لوازم قشونی و استعداد و اسلحه خرد
و معلمین نظامی و آذوق و سفاین و مهمات بحری حتی المقدور فراهم کرده مضایقه از امداد ژاپون ننمودند و هرگاه مؤلف بخواهد
تمام


نسخه ۱۲ خاتمه صفحه ۵۴۳
تمام اقدامات انگلیس را از غایبانه و آشکارا در معاونت ژاپونیان وضرر رومیان بیان نماید چندین فصول و چندین مجلدات
میشود در این جنگهای بحری که سفاین اسقاط ژاپون را رومیان نزدیکت بمعبر پورت آرتور مغروق بنامودند دولت وقت
انگلیس قبل از دانستن خیال و قصد ژاپونیان در پیش بردن سفاین اسقاط بنزدیکی معبر وغرق شدن آنها بمیان آمد کلان
بدعویه رومیان بکشید و با کمال اضطراب باستعداد بحری خود را احضار نموده بهر فرمان بحرپيما و حضور بجوا نب دريا چين درآمدا
ژاپون دادند که هر آینه فتح روسن باعث خانه خرابی انگلیس خواهد بود آمدال چهارم ژاپون استعداد و سهرابی باطنی
عمت و دولت اسکا چنین شد که راه عبور از هر گوشه و کنار و آذوقه و سیورسات و توشه در هر شهر د دیار بعساکر ژاپون و مینا آماده نمایید
و بدون ممانعت راهها و بلاها کار گشائی کردند که هریک را شرحی مفصل است و سیاسیون گواه صدق مؤلفند در این
چون راه عبور و آذوقه دادن امداد بزرگی از برای سپاه مدعی در پیشقدمی و باعث پریشانلشكریان مدعی آسینه آمدالپنجم
ژاپون دلیری وتهور آحاد و افراد عساکر ژاپون در میدان جنگ بود که در هیچ نقطه هجمی از بهن پو و تلوچه نداشته و برانی
بشکست خود از دشمن نشدند بشجاعت جان بازی کردند تا خصم قوی را از پیش برداشتند و بنای محکمی در پایه اقتدار شوکت
و عزت مت و دولت خود بیادگار گذاشته واکنون کوس مفاخرت مینوازند و از کردار و اعمال خود سر افرازند بگت
ایخوشاحال نمی که همه باطناً خیرخواه یکدیگرند آنمی از حوادث دوران که رسد در پناه یکدیگرند وای برحال هردمی که تنبعکس
درخیال تباه یکدیگرند آمدال ششم ژاپون عادی بودن سختیاری کشیدن و پیادگی از سرما و گرما در حوادث هدأ
نخستین سپاهیان آندولت بود که هر نوع زحمتی را جزوحب دانسته تحمل داشتند لذا اشیاء و اجناس لازم خوراک
پوشاک سپاه در اردوئای ژاپون بقدر رفع لوازم قشون روس لازم نشد چون بقیة آنها عر و ان زحمت کشیده و گرگ چشیده
دنیا بودند و يقينأ در نزد تمام اجزاء صاحب منصبان ژاپونی غیر از اسلحه جنگه دادوات حربی چیزی بهم نمیرسد در ایران
بعضی اتالی عالم که از پنجاه راس اسپ زیر بند و پنجاه نفر آدم خود ده سوار را مستخدم چایی و آبداری و قایون متقل و چتر سایه
و حمل اشیاء و آلات ثقیله لازمه آنها قرار میدهند وده سوار برای زدن و کندن خیمه و سراپرده و چوب و فلک لازم دارند
و ده نفر سواره را بر احتیاط باستن مشروبات و اسباب مزه و نوش و قوشچی گری مامور میدارند ده سواری هم باید
برای ترتیب حمل ونقل ملغی ومند وافار وتوپه واشیاء لازمه مطبل مشغولند وبجدا جمیعی بیکار کا رخانه مطبخ و لوازم آن
موکلند که باید در هنگام نهار خباب برئیس سفره او بلود جلو وتیره قورمه وکوکو و فسنجان ویخنی وسوب و ساک و ماست بانه
و بوره و کباب و پنیر سبزی موجود باشد پس ببین تفاوت ره از کجاست تا کجا که ژاپونیان اغلب اوقات را
بستی و مختصر کی یعنی سبزی شناخته و درند و تکلفات و متحمات را صرف نظر نبوده در پیشرفت مقاصد عالیه و راحت دات
مستقبل نوع خود کفایت بخوج داده و مید بهند عزٌ مَنْ تَقَنَّعَ وَذَلٌ مَنْ طَمَعَ چنانچه پیشنیان اسلام که تصدی جیم
رواج دین مبین حقه حضرت خیر المرسلین نداشته بهر حسب ظاهر و خلوص باطن پیشرفت کارد از دیا د اقتدار خود را
در قناعت و شیعت حاصل نمودند و آن در خصلت باعث ترقی حال اسلامیان شد که بسلاطین عجم ستیلا یافتند بیچی آت
ملکت و سلطنت ملوک عجم بر باد فنا نرفت که از زیادی تکلفات وا فزونی مجملات آنها قصه خسرو پر و یز و بیان حال
اعمال و اوضاع و دستگاه اوگواه مؤلف است خلاصه از پناه نفر سوار د کر خود جناب رئیس خواهد بود
که باست می ماند یا بشیار و بصرف اکل و شرب و دخانیات گلوقار در هنگام محاربه هم نظر بتجملاتی که دارد قمر آجان در رفع
دسیم


نسخه ۱۳
سراج الاخبار
صفحه ۵۴۳
دشمن تا قرار و مخوف از دم تیغ آبدار میباشند تا چه پیش اید از خیال که بایران دارند آمادگی هفته ژاپون عداوت باطنی
سایر ملل روئیه این بدولت روس بود که بهر یک عظمت او باعث اضمحلال خود دیده انظار موقع و فرصتی در گرفتاری و پریشانی
روس داشتند و پس از وقوع این محاربه بقدر قوه تاخیر و تعلل در کار تکالیف معمولی آندولت بکار بردند و دساتیر او را نخواهام
بعضی
و مامورین روس را از قلمرو خود راندند آمادگی هشتم ژاپون روابط محرمانه بعضی روسا و اجزاء ادارات ملکی و
پلتیکی و نظامی روسن آندولت بود که ضمناً ژاپونیان همدست و طالب شکست روسیان شدند چون اغلب عبثلت د خراج
و طوایف مختلفه ممالک روسن دنداز قبیل له و فرانسه و المان و اطریش و ارامنه و چراکس و صلیب و غیره پس بغیر جئت
و خارج مذهب نباید چندان مطمئن شد و کار های عمده کشوری یا لشکریرا بدانها سپرد که ندامت دارد آمادگی نهم ژاپون
اغتشاش داخلی روس شد که در واقع ذات روسیان از آن رویدا و دیده میشود چون جای خانه کیرانیت چاره قتیل رویای
در ابتدای جنگ بنیاد مخالفت را با پادشاه خود نهادند و امداد ندادند و دست تخطی و پای تجاوز از بیعت کشادند و سر بشورشی کا
مخصوصا ارامنه موذی که مقصد ناسز با کردند تا اسباب سرگرمی زیاد بدولت فراهم شد و یک کرور قشون مسلح تربیت شده روس
لا علاج مامور حراست و محاربه بلاد داخله بودند مسلم وقتی که یک کرور لشکرش بجلای انقلابات و تنظیمات داخله باشد یک کرور
دیگر که سپاه او میشود در مقابل دشمن هم آنچه لشکر کشوری خود را حاضر نماید اغلب نتایج و اقارب آن شورشیان داخله اند
لذا قهراً بغلبه دستیلای دولت منبوحه خود جاید و ساعی نمیشوند و کذا تخویب و نواقص و اشکالات هر دولتی در شورش داخلی زبیدآدا
که امالی بصیرت و اطلاع میدرامیدانند خصوص در موقع محاربه با خصم قوی پنجه خارجی امادگی دهم ژاپون نفاق صابون
و فرمانفرمایان لشکری و کشوری روس بود که از راه بخل و حسد در شرق اقصی بابتدای جنگ مایل شکست و بدنامی یکدیگر شدند و گفتند
مبادا انکه فتح نماید بود بگران تقدم جوید بدین خیالات فاسد در اوامر و نواهی و دساتیر تصویب روئسآ خود کوتاهی و بطرف داری
آسیا و خصم شیر گیروقوی دل شدند ولشکریان روس از حملات دشمن ترسید و مضطرب گردیدند و معایبی آنها بحد یا بخرا به خساتر و فدار
مثمر ثمری بنبود آمادگی پانزدهم ژاپون نزدیکی راه و مساعدت امالی محل و کثرت عساکر و تدارکات سابقه آندولت بود که سکری
در استعداد یکی نداشت آمادگی دوازدهم ژاپون که خیلی اهمیت دارد دعای کافه اسلامیان بود که در هر نقطه از
نقاط عالم مسلمین در طلب فتح ژاپون و طالب شکست روس بودند بجهات عدیده منجمه رعایا قفقاز و سایر بلاد متصرفی روس خصوص
ارامنه و بعضی اتراک که رابطه تجارتی و داد و ستد با امالی ایران و عربستان و افغانستان داشته نظر باقتدار و سطوت دولت
متبوعه خود در کمال بد رفتاری و سوء سلوک با رعایا ممالک مزبوره طرف میشدند خصوص درایران که مامورین سیاسی آندورول اغلب
بحرف های بی اس رعایا خود گوش داده در مقام مؤاخذه بر می آمدند و اغلب حکام بلاد آنجا بواسطه جلب منفعت خود مراسد و رسله
پیغام دوستانه آنها را سند قرار داده در سد و اذیت و آزار امالی و جوهر گرفتن از رعایا بمینوا میشدند و نیز اتباع و مستخدمین روس
که امالی ایران بودند از بهر قسم تعدیات و تکالیف شاقه بر عایای ایران مضایقه نمیکردند لهذا رفته رفته کینه دولت روس
در قلوب آنها جای گرفت و بی چاره بجز سکوت و عرض حال بدرگاه قاضی الحاجاتداششد تا هنگام جنگ ژاپون که دولت دگرگون
با اینکه مشترک است بملت و دولت همسایه خود ترجیح داده او را موذی حال و اعمال یک وقت ایران ندانسته تمام امالی بایام مانه
بدعای فتوحات و نصرت ژاپونیان و نفرین روسیان آمین میگفتند و این مسئله خیلی دخیل بود چون آه دل مظلوم سوهان
کر خو د بر دبرنده را تیز کند والا چه دلیل دارد که دولت و ملت عظیم قدیم روسن بآ نمد استعداد واقتدار و لشکر شیر گیر بدوسال
محاربه


نسخه ۱۲ خاتمه صفحه ۵۴۴
محاربه متواتر شرق اقصی با هیچ حیله‌ای بفتح کل کامیاب نشود و تمام اهالی داخل آن دولت با غفلت اندیشه ذات و مدعای خود را نموده
برفتنه سلطنت و خرابی مملکت اقدام نمایند اِذا اَرَادَ اللهُ اِهْلَاكَ نَمْلَةٍ سَلَّطَ بِجَنَاحِهَا إِلَى الْجَوِّ تَصْعَدُ
خدا چوقصد نماید هلاک مورچه را برآورد و بال و پرتا بآسمان بپرد امتیاز اوّل ژاپون کامل بودن افسران و صاحب‌منصبان
لشکری آن دولت است که همه در علوم نظامی و فنون جنگی ممتاز و از هر قواعد بینیازند و احاد وافراد لشکر خود را بدانستن شمشیر و توفنک
جنگ شب و روز در تعلیم داده و تربیت نموده‌اند که چگونه باید حمله برد و چه قسم باید دفاع کرد و صنوف قتال را چطور باید بست و در
قلوب غدودان با سیه قریه باید شکست و در چه موقع هجوم آورد و بکدام وقت رشته تیری را پیش کشید و در کجا باید از دور زد و از کجا تقرب
اصطلاح نظام
انگلیس داستان وار بچه راهی خصم را محاصره کرد و برای فرار از دشمن با دفاع چه چاره باید کرد و بکذا فنون نظامی بسیار است امتیاز دوّیم ژاپون
اینطور میباشد که قوت
بسیاری در یکجا مرغوبی اسلحه و ادوات بحری برّی و بحری آن دولت است که بیشتر کارہای ممتاز کشور امریکا و و برخی از صنایع انگلیس و بعضی اختراعات
خصم زیاد در مقابل ولایتی ژاپون بنظر آمدہ در ہنگام محاربہ با روس توپهای بزرگ قلعہ کوب ۲۸ مطری و دوازدہ و چهار ده اینچه و هشت و دویم و دوازده
داشته باشند و مجبورا
با اندک استعدادی که و دهیمه و تر و مجرد ا‌نشد که وزن کلو لہ بعضی بهفتاد من تبریز میرسد و قیمت ہر دانه تفنگ آنها از پیچیده لیره متجاوز است قددیکا
مقدرا با شوند باید ده نشانه میزند و تیرانداز آنها قریب بسه فرسنگ بلکه بیشتر است و بسبقت زیاد هم پر و خالی میشود و در صفوف نظام توپهای شصت تیر
فرد بطور ایستاده یا
ودہ پوند و دوازدہ پوند الی ۲۴ پوند نه پرماشینی داشتند کہ در کمالات شصت تیر از ہریک زدہ میشد و توپهای روسی آن امتیازا
نشسته موقتی عرض
صفوایی تفنگ باشند پنجمه رجہ کمتر داشت و بخذا تفنگهای ژاپونی در سرعت و استحکام پر و خالی شدن و در زدن و در مقابل بهتر از اسلحہ روسیان بود
از گلولہ توپ تفنگ و همچنین ادوات ناریه و آلات حربیہ ژاپون در خشکی و دریا بهترین ادوات و اوّل آلات جنگی دول عالم دیدہ شد سفاین شمر
ہم محفوظ بمانند و طی مسافت موشکهای بحری سفاین ژاپون میان آب بخط مستقیم یکفرسنگ الی دو فرسنگ بود که با کمال قوت رو بکشتی ہای
مؤلف
روس میرفت و پس از وصول بمقصد محترق میشد اما موشکهای بحری روس در مقابل ژاپون نیم‌فرسنگ قوه سیر دریائی داشت
از آنجا هم اغلب بمحل منظور نرسیده میترکید بهمین درجه تفنگ و نارنجکهای ژاپونی هم امتیاز داشت که در صحرا و در برابر کام
عساکر وسفاین روس پیش می آمدند تا محلی که گلوله توپ و تفنگ آنہا نیز کارگر باشد عساکر تبری یا بحری ژاپون بضرب شلیک پیاپہ
از آنہا می‌گشتند و می‌شکستند و در وصول بمحل منظور آنها خود را عقب میکشیدند و چون روسها خود را از جلو تیر توپ و تفنگ ژاپون
ژاپون
نظریات
پرد
روس
مؤلف
عقب میکردند باز ژاپونیان حمله در گردیدہ تگرگ کلولہ ہای جان خزاشیر از شش جهتہ بر روسیان میباریدند تا باین تدابیر و
امداد و امتیازات مقصر دولت عظیمی را خسته کردند (مؤلف) اوّل تشکر اسلامیان روی زمین در اینوقایع پرشورش
بر عظمت و شوکت و پاینده بودن دین محمدیست بدلیل اینکہ قبل از وقوع محاربہ شرق اقصی تمام دول نصارا برای وسعت
مملکت خود کشور مسلمین را حق الارث یا ملک طلق خود میدانستند و خیال اتفاقی در تقسیم بلاد محروسه ایران وعثمان ومراکش را اتفاقا
داشتند اما پس از این رویداد نفاق بزرگی بین آنها افتادہ چون بعضی حامی ژاپون و برخی ہوا دار روس بودند اکنون هر کدام
بلجاجت یکدیگر در صدد تدارکات تلافی رفتار ماضیہ برآمدہ اند تا قوّہ داشتہ باشند سالها در ازلدی الفرصہ بهم خواهند تاخت و
ز دوخورد خواهند کرد تا کثرت رقابت و نفاق آنہا ملک وملت مسلمین چندین سال خالی از خطر میماند انشاء الله وَلَوْ شَاءَ
اللهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِن يُدْخِلُ مَن يَشَاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمُونَ مَا لَهُم مِّن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ
دوّیم چنانچه آتش محاربہ شرق اقصی خاموش میشد رفتہ فرونی نشست یقیناً المان و فرانسہ و اطریش برای اصلاح امور
از مآل اندیشی ناچار باتفاق وسرابی روس میبزدند و امریکائیان و انگلیسان چہ سینیان که متفق بژاپونیان بودند نیز
در مقابل


نسخه ۱۴
موقف آبو
صفحه ۵۰
در مقابح مضایقه از جنگ وجدال نداشته کند ایکه قضای برجوی بیا و بینه شرفیون این خون و آشامیان بخونجان بیقصند
و قهراً در بسیاری نقاط عالم کشور مسلمین باید پامال ستمگران و دل و دوچار انقلاب حوادث بشد علاوه بر آن اعتداد
قصد طوفانی گردیده رشته عمر چندین هزار بنی نوع انسان که هما اعضا و جوارح یکدیگرند میگسلت و خونهای ناحق از هرقوت در جوش
میزند پس در عالم انسانیت این مطلب پر واضحست که تصفیه امر صلح بزودی در خوبی شد قالَ اللهُ تَعالیٰ وَلو دَفَعَت
عَلَيهِم مِن اَقطارِها ثُمَّ سُئِلُوا الفِتنَةَ نَظمُ مُؤلِفٍ دَر خَتمِ كِتَاب وَ بَيَانِ حَال وَ پِيشِ اَمَدِ رُوزِگارِ خُود
بقرب جوار شَهنشاه طوس
غرض از حکایات شامون ورک
نه تنها بود وصف تیغ وتبرک
که چون کرد هنگامه بین هنگ
مؤلف بدان کرد با شرح حال
کزین وقعه اشخاص صاحبوکمال
بدانند قانون جنگ آوری
سجرب بکار دیجنگ وری
که تدبیر مردان با هوشمند
چسان میرساند بدشمن گزند
دگر ملت مسلمین سربسر
جنبنده اند از راه همت کمر
بکوشند در ترک جهل و نفاق
نمانند با یکدگر اتفاق
نه سُنّیت و بدین آن فاست
نه آن رافضی خواند اینا است
زخارج ز راه شریعت شوند
سراسر معیناً به بیعت شوند
که دین نبی را نباشد روا
با سلامیان بد بگرد و مال
نومیدی در با حمیت شوند
بهر ملک دارای عزت شوند
بلی چون شود ملتی محترم
زیستی وجودش نگردد بهم
چو بدخواه بیند که در مسلمین
بود اتفاقی بعهد متین
کشد پای امید از ترک و تا[؟]
بافغان وایران و روم و گیا
مراکش بماند چنان پایدار
که زابل بَدَوران اسفندیار
نگردد ز مسلم کسی پایمال
بزیر سم اسب هر بدسگال
چراغان شود کشور مسلمین
زانوار روی بزرگان دین
یهود و نصاری مسلمان شود
صنم خانهٔ ها جمله ویران شود
در آیند بدین احمد تمام
سراسر همه مردم خاص وعام
نه شعر که افسانه دارم گوش
کوشد مدتی صرف تران[؟] دروس
تحقیق کردارشان روز و شب
کشیدم بسی جور در رنج و تعب
زژاپون نه راضی براجوال آن
نه از روس پرسید کس حال آن
تهی دست ماندم ز دنیا و دین
نه آن حاصلم شد از ایشان باین
به بیهوده بگذشت عمرم تلف
سراسر بَامید عزّ و شرف
سخن گفتم از قصه روزگار
که ماند زمن در جهان یادگار
بهرگوشه راندم بکیست قلم
نترسیدم از دشمن بیش و کم
ز تاریخ کردارشان بسی
بدست آمدم نسخه از هرکسی
سرشتم زسررشته دارای حال
که ظاهر شود حیله ها ز مال[؟]
ز احوال هرملتی از ملل
دگر حال هردولتی از دول
رقم زد نی کلک من بیدرنگ
بدستم قلم کرد کردار تیغ
ز تحقیق اوضاع شهر و دیار
بگفتم بسی قصه افسانه وار
بصد خون دل حال هرکشوری
که شد روزگار هدف تیلوری[؟]
بیان کرده ام قصه‌های دراز
زچین و فرنگ و عراق و حجاز
دگر شرح امریکا دهان کروه
سراسر مبین گشته بلفظ در[؟]
ز ایران و افغان و هندوستان
نوشتم به نسخه پس دستان
غزلها با وصاف هر دلبری
که بودست مطلوب در سیمبری[؟]
ز حرف الف تا بیا گفته ام
بسی در تناسقده ام سفته ام
بستی سرودم زطبع ازل
هزاران رباعی بهر آب و گل
حکایت زهر ساحت بحر و بر
بیان کرده ام جمله از خیر وشر
بمزمیت داد سخن داده ام
تو گوئی که مست از باده ام
چو مغلوم از عشق تحقیق در این
دلم مایل علم موسیقی بود
شب هجرجویان بآرامگاه
کشیدم ز دل بار چارگاه
بما هور و بیدان و شُور و نوا
همایون شدم ثبت منصوب را
به دشت محبّت نهاد قدم
کشیدم ز خیل مخالف ستم
بطوریکه در زیر چرخ قوی
بود شرح هر یک دوصد مثنوی
نوا راست شد از دل اشکشان
بزابل هدی رفت آهنگ من
چو دیدم که این جمله مایات نیست
سودای دل هیچک مایه نیست
فراموش کردم زمان پیچ و تاب
گشودم زبان سخن بیدنگ
مصیبت


صفحه ۵۴
خاتمه
مصیبت سرانی نمودم عیان که اغماص دیدیم نماند نهان بعزم سرافرازی نشأتین سرودم سخن در عزای حسین
که شاید ز لطف شه کربلا نگردد گناهان من برملا ز حال شهیدان دشت عراق بیان کرده ام قصه پر فراق
که از خواندنش دیده گریان شود ز چشم ملک اشک جریان شود با طاف یزدان فیض است سر رشته بازآرم بدست
توابم شود ماس زندگی که فردا نمانم شرمندگی بین عزم جز مم که در روزگار برآرم ز اعدای ملت دمار
نه با تیغ آهن بتیغ سخن کنم پاک از خیل مشرک وطن نه مقصود من فتنه و شورش است چو در غزنیه زان مرا پرسش است
مدح و مصیبت قلم میزنم بکوی محبت قدم میزنم ریاضی شدم تا ریاضت کشم یکی جرعه از جام وحدت چشم
کنم حمد یزدان و مدح رسول که عذرم شود نزد یزدان قبول زدم دست بر دامن هشت و چار که از خود نباشم دگر شرمسار
نه در دل مرا آرزوئی دگر بتخت و کلاه و کمربند زر ندارم بکس هیچ گفت و شنید نه از مردمان جیفه دارم امید
تمنای حاجت ز حق میکنم قلم را باین اسم شق میکنم حسینی محل خواهم از بی نیاز بدشت عراق و ملک حجاز
که جان باز میدان وحدت شوم مقیم دیار محبت شوم نبینم دگر روی درماندگی نباشم خجل آخر بندگی
در بیا بتبعی از کذاب مجانا بعضی از تاملت مختصر مؤلف عجبا یکه با این خیالات من که ظاهر بود از مقالات من
کسی از مسلمان بمن یار نیست در این دوره ام هیچ غمخوار نیست ندیدم بجز دشمنی بحیت ز افراد ملت بدون سمت
گهی دشمن جان من میشوند رهادار رنج و محن میشوند زنندم گهی صدمه آبرو بحرف مزخرف ز قول عدو
گهی تیر باران کنندم ز دور چو ژاپون که بر قلعه پورت آرتور نظر میکنندم گهی در مجوس چو بدخواه کشور بسلطان روس
گهی میزنندم بقصد هلاک گهی میکشندم بصد خون و خاک گهی در حقارت کنندم نظر چو شابان که بر سائل رهگذر
زمانی با مداد قوم یهود مسلمان گروهی بتر از جهود کنندم بدست ستمگر اسیر که گردم بهر ساعت از غم پیر
مرا بخت برگشته در روزگار که گردیده ام این چنین خوار و زار زدارم خود ندارم حسی ندرمی بر احوال من از کسی
فرومانده ام با دو صد قیل و قال گرفتار در چنگ مشت عیال خدا یا من بینواتا بکی بنالم بر احوال خود سحری
نکردم اگر بندگی در برت ولی نام من شد سگ گبرت ببد کرده گان بد رسان روزگار که چون من بعقبند اندرقب
سزاد ده با نسان که زنجیر غم فکندند در پای من از ستم گرفتار کن جمله را بید رنگ بزنجیر ظالم به تیر تفنگ
همه دودمان شان بماراج ده بنامرد از دست شان باج ده چنان بجز ر ا ضرب شمشیر تیز پس از آتش توپ کن ریز ریز
عدوی مرا با هزاران محن چنان ساز محتاج بهر مرد و زن که بیننده عبرت بگیرد ازو نگردد چنان ظالم زشت خو
بکشتی سخن بس ابقلم طوس ز حال خود و شرح ژاپون و روس بوقت دعا بایدت تا ابد که این بماند از نیک و بد
مناجات در کرد بقای ملک و دولت اسلام خدایا سراسر همه نیک و بد رسان از کرم فیض لطف و مدد
که محتاج مردم نباشد کسی از بنجال من صدمه دیدم بسی بمت در مرحمت باز کن بدولت جهان بختی آغاز کن
بده شاه اسلام را عمر وبخت که پاینده باشد در اناج و تخت بایران زمین بخش همت چنان که از جیش ژاپونیان شد عیان
دگر حفظ فرما ولیعهد را سرافراز کن والی عهد را بده عزت و شوکت و احترام بعادات اعقاب عالی مقام
خصوصاً آن جناب همایون شیم سپهر حیا سید محتشم کلیدار درگاه عرش اشتباه که اندرحریمش بود دخت شاه
پس آنگاه آن عابد روز و شب مه کارپرداز شهر منتخب که یکدانه مرد است در روزگار جهان باد بر حضرتش پایدار
دگر


http://hdl.handle.net/2333.1/2333.1/p8cz8xj2 Image 553 of 585

نسخه اما بخونی بوجود امد ششصد چهارم محرم الحرام سنه ۱۳۳۴ مروس بود با علیمضرت سلطان عبدالحمید خان صفحه ۵۴
ذکر جمیعہ مجتہدین عصر کہ باشند اسلام را قع و نصر دران پس بنطق خدای مجید شهنشاه اسلام عبدالمجید
که سلطان اقلیم دانشوریست مه صورنش را جهان مشتریست ۳ دگر جلوه شهزاده کام بخشام همایون نژادان والا مقام
نخستین اتابک جهان بخش راد که باب سعادت بایران کشاد زتدبیر بفعل مشکل کلید نکونخوی سلطان عبدالمجید
جوان بخت مردانه هوشمند که بر بسته دست عدو را بند زبان طالب نظم کشور بود پسندیده شاه مظفر بود
شخص داده زان مملکتش باد که هرگز نیاید بایران شکست دگر خلق سلطان اقلیم گیر سپس کامران آن امیر کبیر در مدح اتابک اعظم سلطان ایران
دگر رکن دولت بنی عم شاه که همت بلند است و جمشید جاه هم آن نیز الدوله پاک کیش که شد بذل و جودش انداختیش
وزیران در بارش مه بجهان همه پایه ارا ز پیر و جوان خصوص آن وزیر نمایان حشم مشیر شه و حاجی محتشم
بدربار سلطان حق پرست مشاور و مشیر دکر هرچه هست یمین دیسا ر و صدیق و امین که دارند یاری باسلام و دین
خدایا تو محفوظ دار از گزند باسایش مردم مستمند دگر سید بکفام حسین که شد رکن عدل و سعی قلیل
در مدح میرزا شفیعا متوفی قبه
هم آن خازنان شهنشاه دین امام رضا قبله بهتمین که والا نژادند و عالی مقام در آن آستان مثل قایم مقام
دگر نایب التولیه با نقیب که هستند در رتبه خیلی نجیب ایا حاجی ناظر و سایرین که باشند در فکر ترویج دین مدح نایب التولیه جناب سید ضیاء الدین و سایرین
بپول و قوام و عماد و کمال مؤید که گردیده نیکو مآل دبیر و وزیر و ضیاء و بصیر خبیر و ادیبان برنا و پیر
نظام و شجاع و مجیر و معین دگر ناصر و ملتزم با امین صنیع و منیر و مشیر و بهاء دکر خازن و انتخاب و جلاء
مقدم و فراش و در بان که خدمتگذارد از جان سپس ناظم الملک ایران زمین نکو خواه ملت ببر تم نسین
جهانگیر نام و حسینی نژاد ادیب سخن سنج و نیکو نهاد دگر سید عابدی از خواص که مطلوب عامست و محمود خاص
فزون باد بر جمله اقبال بخت که پاینده ماند تب تاج و تخت دگر عم سلطان افغان بند حبیب الله آن خسرو ارجمند در مدح سلطان افغان پادشاه غازی
که کوس عدالت عیان میزند شرر بر دل دشمنان میزند زتدبیر او مات نصرانیان که شد حش نماید بمقلو با ان
الهی سلاطین ما را بخیر سرافراز فرما در این کند و پیر چنانمیکن آن شهنشاه را که همواره اران دهد راه را
الهی تو خود یاد و مسعود باش بهر ورطه ما را مددگار باش خدایا بحق بزرگان دین بحق رضا قبله بهتمین
که اعیان و اشراف اسلام را نگهدار از خاص تا عام را کجایمکه شد معدلت کارشان ز آفات یکیم نگهدارشان
دگر ملت مسلمین را ببخش گناهان روی زمین راببخش بیامرز خیل اسیران خاک که کشتند غافل بعصیان چاک
الهی بنظر کن ز راه کرم بحال من غرق دریای غم که از جور دشمن شدم پایمال چو عشاق مسکین شوقی نوال
ریاضت کشیدم بصد خون دل که نزد تو یا رب نباشم خجل نه جز در پناه توام راحتیت نه غیر درت درگہ منقیست
مریض
ریاضتی بر این تحفه خرو بیا که لخت این نسخه بر خیر با تحریر این نامه محترم مرا کرده یاری ز راه کرم
جوانی که باشد مرانورعین نلوم محبان محمد حسین چو در اصل با من برادر بود بهر ورطه ام یار و یاور بود
نگهدار او نطف یزدان شود علم در میان جوانان شود الهی ببخشا مرا والدین کزانشان بمن هر گشا و دین
دگر چا ر طفل صغیر مرا بپیری رسان اندرین غم سرا که چیزی ندارم دکر یاد کار بجز این کتاب و بجز این شمار
ز اسلامیان میکنم خواهشی بامید الطاف و بخشایشی که در این کتابم زسر تا بپا هر جا بینند سهو و خطا
زرحمت چنان پرده پوشی کنند که اصلاح آن در خموشی کنند سرودم جو این نکته را باباب بقانون تعداد عم حساب
ز تاریخ برخواست ذافلک که ختم کتاب است تاریخ بن جو حسن بر خبر داز اختتام برا بود اصل تاریخ او والسلم
۱۴۳ ۱۲۹
۱۳۳۴ ۱۴۳۰


۵۴۸
خاتمه
۱۲
فرهنگ کتاب خاتمه نسخه دوازدهم از کلیات بحر الفوائد در حالات روس ژاپون بیان
سهو و نقصان و کسری که از کاتب و قلمزن دار الطباعة ظاهر شده است بقرار تفصیل
صفحه ستون سطر سهو سقط صحیح
۴۶۳
۲
۳
قونسل الانقویب
تونسل ! انکویپ
۴۶۳
۲
۴
ايضا
۴
۷
ابغیان
ایفیا و این
۴۶۷
۱۶
خصوص
خصوص ، شیراز
۴۶۸
ايضا
۲۳
۲۳
۲۵
۲۷
صفحه آیینه و شمشیر
جزایر ژاپون
هندوستان فقط کجک
دانسته
۴۶۹
۱
دنیا موج
دینار اسپیج مرتب
۴۸۰
۱۲
بآندولت
۴۸۱
۱
۲
در پس است بعبارت
آن مجلس هم
۴۸۲
۴۸۳
۵
۱۲
تحت اکا
در حاشیه
اعظم روس
۱۱ ذیقعده ۱۳۲۲
۱۶ و ۱۷
رفنیا ز یوسکی
نطارتیه - ایتیاز یوسکی
۴۸۵
۴۸۶
۴۸۹
۳
۱۵-۲۶
لندوس
۱
از روس
میباشد ، استمداد
۱
ایا
اینجا
۴۹۳
۴۹۵
۲۱ ۲۹
۲
در * اما تلفات
عیسیاسی روس
۵۰۱
۴
۴
در حاشیه
از اردوی ژاپونیان لیر
۵۰۲
۲
صمل
حال
۵۰۹
۱
بهار کر شوشیه
۵۱۷
ايضاً
۱۳--۲۱
فِي ظُلُمَاتِ هَبَاء
صفحه
--۲۲-
جَامَت الطَّامَّة
جَاءَت الطَّامَّة
اشتهار مدرس عموم ایشا و بزرگان قبل ان با کمال تراه
عرض مینو که انی هه هه جنی استا د رحوم میرزایی ک جوریه که در بند امون اور د
بہم مهم معلم احد در گران القا شد و پرسی وطبع آن بنده چور سر افراز دارین که باد بود
اعلان خدمت مین محسن منبع کتب نوع دین شریف
موجب واضح صدای منظو غیر یوسف نجار نظم و ایضاً
دیوان غزلیات آنمرحوم بزی نجار و جنون شادق که کفی از آنها مفقود بفرصت
حضرته محمد احسان هروی
شکر گزاریم خداوند بیمثالی را جل شانه و جل جلاله و عم نواله که بتوفیقات بیغایتی ( از جمله کتبهای کربینه که در عهده اهتمام
این کمینه قلع اساسی انطباعی در رشته در آوردن کلیات بحر الفوائد شاد روان محفو و مربر محمد نبی خان خلیل جلاله بپایان رسید بلطف عمیم و کرم جسیم خود پرده پوش غفلات و سهویات ما بر آید چنانه پر پوشانده آمین ثم آمین یارب العالمین - راقم محمد احسان هروی متوطن فراه حریر شد سنه ۱۳۲۴ فی شهر صفر المظفر


ملحقات بقيه عين الوقايع صفحه
[لغتنامۀ این ورقه] بقیه عین الوقایع چون از حوادث روزگار بشرح در حصۀ کابل طبع نگردید تا طبع آنرا بخواهد از برخی از مؤلفین محترم قطعات آزاد او بمختصربیان مینماید
سنه هجری (مطابق ۱۹۰۴ مسیحی) افغانستان امیرکردون سر حبیب الله خان پادشاه
افغانستان در اوایل عشرۀ دوم محرم که بهنگام تعزیه مخصوص حضرت خامس آل عبا علیه سلام است با ملاحظۀ تعطیل آئین امور سلطنتی را
عزم شکار نموده و در چمن بگرامی قرب شهر کابل میان نیزار با تفنگ مخصوص قصد صید مرغی فرمود فوراً تفنگ ترکید و سه انگشت
نازنین آن پادشاه را مجروح سخت نمود که پوست و گوشت هر یک پارچه پارچه و خون زیادی قشر در یک سم آن پادشاه تا اقل
از اینکه نصفی عارض شود بمعالجه مشغول شدند و بحیرت نشست
بجز گریه کاری نباید کسی
نه شهباز را قصد صید مگس
زاعلی و ادنای فرزانگان
بریزند بر هم چو دیوانگان
چو بودی که در غزوه نینوا
ز مسلم سپاهی بتثبت لوا
که از کوفیان شقاوت اثر
بگیرند اسب و کمربند زر
سنان سنانزادگان کین دار
دلیران بگیرند مردانه وار
ز قتل بزرگان کفار صد
بتازند یکباره بر ابن سعد
که اینگونه آن شوم بخت عنید
زدین رخ نتابد بحکم یزید
چشاند بآن بیغ تیزش شراب
از ان می که نوشید افراسیاب
یکی را ربایند از پشت زین
بریزند خونش بروی زمین
یکی را در آرند سر در کمند
یکی را نمایند بازوبند
یزید لعین را ز اورنگ زر
نمایند خارج چو جد و پدر
بشور و نوا شرح آن ماجرا
ریاضی بیان کرد فصل عزا
حسینی که شد در زمین عراق
گرفتار درد و اسیر فراق
در آن دم که او را معین شمر
مخالف ره آبشان بست و مهر
جوانان و اصحابش اندر دغان
چو سیاره بر سایه آفتاب
خصوص این سلاطین جم اقتدار
که باشند در ملک و دین نامدار
که جان کرد در مصرف راه تش
فزون لشکر و کشور و رویش
که اسلامیانند غمخوار او
ز هر کشوری قبله دربار او
سوم شاه افغان که پایند باد
بر او اختر بخت تا بنده باد
بود زینیت ملک و تاج و سریر
سپاهش همه پهلو شیرگیر
همه صاحب کشور و لشکرند
براه خدا خلعت داورند
که در کربلا با امام انام
بنودند همراه آن تشنه کام
وگرنه در آن سرزمین یک بیکت
شدی امتحان بسه جوری در
که آنروز را
بی روز قتل شه کربلا
در آن روز باید بآه و الم
بگویند توام بصد شور و شین
ز جان در رکابش دهند نقد
ربایند از فرق قوم لعین
ستانند از شمر شمشیر را
بعبرت نمایند جانش تباه
پس از قتل آن کافر بی نیاز
پس آنگاه از روی اسلامینا
یکی را بگیرند در شام چنگ
یکی را برون سر ز سنگر کنند
کشندش بصد قهر و سوز دمار
چه حاصل که در غزوه دشت کین
مدد بود از هر طرف سیدرا
شد از خیمه ها راست بانگ زنان
نبودند انبوه اسلامیان
یکی سایه کردگار مجید
دوم شاه قاجار خوش بخت را
بود بر قناقدارش جهان
چو گردیده بر سنتش دادخوا
وگر چند سلطان کشورستان
پسر اسر چو عثمان افسردگان
ولی بخت اسلامیان گل نکرد
ریاضی حدیثی دال از فروکرد
بود وقت اندوه و غم بر ملا
بسینه در خیل سلمان غم
که اسلام بکیرف ماهی سین
مهیا بجنگ یزید آمدی
کله خود فواد و ستام کین
هم از حرمله ترکش و تیر را
بخاکش برآرند و ز تن کلاه
بگیرند آن نامبر این زیاد
گذارند و جانب شامیان
گذارند بر گردنش پالهنگ
بخون غرقه از تیغ و خنجر کنند
ببخو نخواهی حبش شاه حجاز
سحیش همایون سلطان دین
براء سنت شد چاره در چاره
بآواز العطش کودکان
بی یاری شاه در آن میان
دوالقلم راست در عهد حمید
مظفر شهنشاه نیکونهاد
برافراشته در تمام جهان
از ان کشته نامش حبیب الله
زا فریق تا خاک هندوستان
حسینی پر شد داز خون جگر
همه انگار با بست خمار کرد
بیان غم و شرح آن روز کرد
در آنروز هر یک درستی و چنگ
غازی امتحان کربیکری


ملحقات بقية عين الوقايع صفحه ۵۵

که آنروز در اسپلین پسر تهه چوینه چرکریه کارد کر تعین داشتن پنج محل بر عریضه دادن رعایا که امیر را در کوچه و بازار نماید
آمدن ولیعهد خان رئیس طوایف اما خیل بکابل و تقصب آنها از امارت افغانستان عزل سردار غلامحسین خان پسر سردار شکر اّله
از حکومت غزنین ورود یکنفر افسر با چند نفر قزاق روس بخاک افغانستان بعنوان راه گم کردن مسافرت امیر زاد عنایت اّله
خان ولیعهد افغانستان باتفاق سردار محمد حسن خان بهندوستان در بسیاری اصرار و تمنای فرماندھای ہند ماموریت سردار
تاج محمد خان در سراء بہرات و بردن نور احمد خان پسر سعد اللہ خان نایب الحکومه ہرات را تحت الحفظ بکابل ورود مستردن چند
نفر صاحب منصب نظامی و پیشکلی انگلیس بجمعی همراهان خود بکابل برای فہم قرارداد بین دولتین افغان و انگلیس در ماه شوال کہ بهم
آنھا غلام مرتضی خان پسر داود خان قندهاری و با بو مولا بخش خان ہندی بود افزودن امارت کابل بتعداد عمله جات کارخانه
اسلحہ سازی خود سختی سفراء انگلیس در کابل و نپذیرفتن تکالیف شاقہ که انگلیسہا بفرست آنرا داده بودند و شرح مفصلی دارد
شورش افغان
لوی نایب کے رئیس
شدت برودت در کابل آمدن خوشہ افغان لوی نایب از هندوستان بکابل شہرت جنگ دولتین روس و ژاپون پیچ
خمداریان افغانستان مأمورین انگلیس در تمام افغانستان که با کمال دقت حالت روس را بیان میکردند مراجعت سردار عنایت اللہ خان ولیعہد
در ہندیج دارد الابا و توقف چند روزه در جلال آباد رفتن چند نفر وکلاء ملت از ہر طبقه و ہر بلد بدارالسلطنه کابل حسب الامر پادشاهی که دستور العمل ان
مهمانجہ خان پدر اماجہ آمدن دو عراده توپ مگز از از ارگابل ہرات مع انواع فشنگہا شدت برودت در ہرات کہ از چہل سال قبل ندیده بود
ہندوستان بود در فوت محمد قاسم خان شہزادہ و مدعی سر آقلت کہ حاکم چغچران و شهرک شده بود در ماہ صفر قتل مستر شیر آلمانی انگلیس خوش
اوقات بکابل امان
مرجعت شهرزانه که از اجزاء داؤد انگلیس و مستخدم شہزادہ افغانستان بود بدین تفصیل کہ مشارالیه از کابل با مرخصی سرمایہ روانه انگلستان
گردید شد و در بین راه نزدیک دیکہ سرحدا فغان یکی از دفاع داران رسالہ عباسی کہ ستحفظ او بودند درشتی کرد و سخن درینگا
گفت آن دفاع دارہم از غیرتی کہ داشت تفنگر اسینه مستر ذکی گذاشت و اور اگشت خبر با میرصاحب رسید برای
خوشنودی خاطر کیمیون دارو شده حکم بقتل دفاع دار بالای دار داد عزل سردار سید احمد خان از عهده حکومت فار
و احضار او و پسرش وتحت الحفظ نگذاشتن در کابل (ایران) صدور فرمان اعلیحضرت اقدس مظفرالدین شاه
خلداللہ ملکہ و دولتہ باحضار نسوم حکام و شہزاده گان عظام و ولات والامقام ممالک ایران در پیشگاه ہمایون کہ
روز شنبه ۲۲ محرم حسب الامر ہمہ آنها از مسافات بعیده در و نزدیک جامع و وشان تپه حضور بہم رسانده در سلام خاص
شرف اندوز گردیدند و مخاطب بلطاف شاہانہ و نطق خسروانہ دادا مرطو کا نہ در اصلاح امور لشکری کشوری تعلیمات
ملکیت و ملتی شدند ورود جناب مستطاب حجتہ الاسلام آقای حاجی میرزا حسن مجتہد عما تا جهتہ زیارت ارض اقدس رضوی ع
در ماہ جمادُ الاوّل کہ در مسجد گوہرشاد بہنگام ادآ نماز اغلب اوقات تعداد مقتدیان به بیست هزار نفر میرسید و
بگر بسته و درین می طوف جمعیت رو کثیر ها بر آہ اللہ اکبر جز بودند ارسال داشتن اعلیحضرت شاهنشاه ایران
یک قطعه نشان تمثال ہمایون خود را بمحذرت والا خدیو مصر تنصوب جناب ارفع الدولہ کہ توسط بقایع السلطنہ جنرال قونسل
ایران مقیم مصر رسید شیوع و با بطلہران و مضافات فوت جناب حاجی میرزا محمد مجتہد از اعاظم فقها
اعلی درجہ آستانه بعرض سکته در مراجعت از آذربایجان روز هفدهم ربیع الاول نصب حضرت والا رکن الدوله
حکمرانی کرمان و بلوچستان و دفع اشرار و مغضد یار خان بلوچ یاغی گوشیدن فوت آقای شربیانی اعلی الله
در ماہ صیام کہ تمام ایران و عتبات تعزیہ گرفتند مختصر حریقی در منازل انزلی شیوع ہے در گیلان بمانه آب
و طبرستان


بقیه میزوقایع صفحه

یاغی شدن محمد جعفرخان ولد حاجی رستم خان اقار در قلعه فداغ لار برصد علوی خود حاجی علینقی خان که پرحسن خان و میرزا مصطفی خان

پسر حسنعلی خان او با دو عراده توپ بدفع مشارالیه رفتند آمدن نواب سعد والا امیر خان سردار سپهسالار ایران بخراسان

و فرود آمدن بمنزل جناب نایب التولیه و سان سپاه را دیدن در این سفر معیت اثر جناب نصیر دفتر و جناب اجودان باشی همره راه

بودند و خوانیق خراسان که نوکری آنها اسمی بود در سیمی خود بعضی بزحمت تا اسب تازی بیمار و کسبه را بهمان غاز نموده داخلا

ساختند و مدتی از خود مبلغها متضرر شدند تا اسباب سان سوار آنها فراهم آمد و دخل سپهسالار از وجه نقده و اسب و شال و فیروزه

و قالیچه و اجناس متفرقه یکصد و هشتاد هزار تومان شد نصب حضرت والا شاهزاده سلطان عبدالمجید میرزای یمین الدوله در قصر

صاحبقرانیه در وز ۱۱ جمادی الثانیه جشن میلاد همایون بمنصب جلیل صدارت عظمی که در خور شأن و مناسب رتبه آن وجود محترم است فوت حاجی آقا رضا

چون ببزرگی و کفایت و کاردانی منفرد و در امور مملکت داری و حفظ حقوق شه و با ژه ساعی و جاهید است خداوند پایدار و برقرار آقا شیخ محمد علی پیشنماز

و غریب نواز و دشمن گدازش فرماید خفت سردار شیراز که اشعار تاریخ و غیره را صدمه زیاد رسید استقبال حضرت مسجد شاه یوم شعبان

والا شاهزاده شعاع السلطنه والی مملکت فارس از خلعت همایون با مراسم شایان ورود حضرت مشار علیه ثقه الاسلام جمله احداث رعا

نجفی از اصفهان بطهران ورود و اقامت قونسول روس بتبه وس جندر عباس که تا آنوقت قونسول نداشتند حرکت حضرت رعیت انگلیس در شهر

مشهده مقدسی که باعث دلهره آک شده و بزرگترین آنها شش ستاره وزن آید قطم هزار و صید بیست و دو رفته از هجرت و خسارت بی انتها شد

آنجا با بالی بحرین هم

به بیست و دو هم نورد به پستی قضا و قدر محرک رعبیت بهنگام خیر و شهر ز ابر تیره که بر با طنش محشر در از و پهن و مدور شکلهای هبا

که هر که دید برانها ز خوف کرد حذر شکست شیشه ایوان کس از در ودیوار با قتضای سفر کا و و چنین بی بهر پیاده کار نوشتم که عاقلان دانه

کنند خدای باستان کونه پرده نمونہ زقیامت بخلق دادی نشان که کس نبود در اندم بفکر و خیشت پر باین و در وزه دنیا و عمر کوته خویش

خوشش انکه غره بناشد بروزی که بر وز و بائی در خراسان و شهر مشهد اندرون ۲۷ ربیع الثانی الی ۲۲ جمادی الثانیه گذشت آن مرض

با بائی بخراسان از دهم جمادی الاولی الی ۲۲ بود و پس از آن با غلب بلاد هم سرایت نمود وفات نواب والا شاهزاده محمد رضا میرزا

سهام الملک متولی باشی آستان قدس فوت میرزای صبوری ملک الشعراء خراسان و میرزای گوهری سید و رحمت الله ضیاء و حاجی میرزا

زین العابدین طبیب یزدی معروف (نظم لمؤلفه) وبائی ندیدم بدان سمه که خلقی بمیرند از واهمه

ز پیر و جوان مردمان دلیر همه بد کلوبسته طوقی زسیر یکی ساغر باده بشکسته بود یکی باب میخانه را بسته بود

یکی تو به برآواز دفنے نمود یکی ترک از خوردن می نمود یکی با تدنس جدار اشناخت یکی زهر را عاریت پیشه ساخت

یکی سوخت اسباب عیش و صفا یکی ماند از ترس مردن حمار یکی تار وطنبور خود را شکست یکی رشته حیلہ آور د دست

یکی پول تنزیل خیرات کرد یکی مسجد در مبرات کرد یکی از خدا خواست عمر دراز یکی رفت مسجد برای نماز

یکی بنده تحت الحنک را کشد یکی کفش نعلین در پا نمود یکی شد میلاق از بیم جان یکی مبتلا گشت در نت از هیجان

یکی رفت واطفال خود را گذاشت یکی چاره غیر مردن نداشت بسی ماهرویان پر ناز وفر گرفتند بر خاک مدفن مقر

گزردی بر بچیده و شوخ و شنگ نمودند ماوای خود گور تنگ دل از کف ربایان زیبا صنم فتادند در بستر درد و غم

زو خوبان و مونس بیماران شوم گرفتند خاک سیه در کنار زلتر له سخت در ور شیر که باعث خرابی و اتلاف نفوس زیاد

شد (چین) متحیر ماندن دولت و ملت آسمانی چین در مسئله محاربه بروس رو ژاپون که باطناً فتوحات ژاپون را

طالب اند و ظاهر خوف از روسیان بودند که مبادا فتح نمایند و بدولت چین مدعی شوند لہذا بطور آشکار جانبداری هیچیک را قبول

نمیکردند


میکاد
بقیۀ عکس الوقایع
صفحه ٥٥
نیکولاوژ درامن بر د و جانب امریکایاکی داشته داگندار نمودن ایندولت بندر (کلکونقوا) را برآ مرادوه تجارتی دول خارجه
غارت شدن شهر (لیائویانک) پس از تخلیه روس دفعہ که اول سپاه ازم موقدین دکاکین مشروبات او بعد قشون ماخوی چائین همه
دکاکین شهر را و دفعه ثالث لشکریان کوسه جدید الور و دژاپن که خانه ها را غارت کردند ضبط کردن سرداران نظامی ایندولت
در نقطه (بیکتاتی) موازى سه ملیون فشنگ روس که بطرف بندر آرتور میبردند حرکت (ولای لامه) حکمران تبت از (لاسا)
بجانب (کیشتا) در پنجم ذیقعده اعلان یک ملیون پول قرضه جدیده ضور چین در لندن و پاریس پذیرائی دلامی لامه رئیس
روحانا وبستها تبتیان را در در و و پکن خیلی محترم گرفته مجوز مسجد ہنوار تغرا ز اطراف بزیارت او آمدند
ژاپون جنگهای چاپی ایندولت با دولت روس در کار و بر قرار بود مسیو(ناکاسی) وکیل بنک ژاپون بأسيه
(کینیکو) روانہ (سان فرانسکو) شدند بجهته استقراض از امریکا و تعیین پنجاه هشت ملیون لیره بجهته مصارف جنگ
یکسالہ باروس که عر ٤٢ مليون آن از محل استقراض جدیدتی و ما بقی از اضافه مالیات ندارد که شد تحسن و شادمانی اهالی
در توکپو وسایر بلاد از فتوحات دولت خود بلیا تو پانگ و محاربہ با روس قرضۀ جدید ایندولت برای مصارف جنگ با دولت
روس معادل ده ملیون لیره بود که پنج ملیون آنرا صرافان امریک تدارک نمودند و پنج ملیون لیره ہمرابی انگلیس کارسازی شد
دستورالعمل ایندولت بہشت ہزار و پانصد تن محتصاصی ولاد پیل بجهته ساختن سفاین جنگی جدیده الا ختراع ايضا قرضہ جدید
ژاپن از داخله هشت ملیون لیره بسود صد پنج ایضاً در هشتم نودا مبر اعلان قرض دوازده ملیون لیره بمدت شش سال
سود صد پنج که نصف آن در مبدا امریکا دو نیمه دیگر را انگلیسها دادند افتتاح دار الشورا در پایتخت ژاپون بالاخر
نوامبر ونطق اعليحضرت میکادو در تشویق سپاه رعیت بر صد روس تدارک یکصدو پنجاه هزار قشون سواره و پیاده
جدیدی و فرستادن بمیدان جنگ سان و تصمیہ ایندولت سفاین جنگی خود را و مامور داشتن بجزیره فورموزا بجهته بگیر
کشتیهای بالتيك روس تصرف لشکریان ایندولت تمام بندر پورت آرتور را بموجب قرار داد و شرایطی که فیمابین آنها
و سرداران روس شده بود در ۱ ۱۱ شهر شوال توسط جنرال (نوکی) ژاپونی غدغن داشتن ایندولت سفاین جنگی و تجارے
غیره را از آمد و شد بطرف بندر پورت آرتور و اعلان دادن براییکه علم کشتی جنگی دولت ژاپون بهیچوجہ سفینۀ دیگری حق عبور رو
توقف در پورت آرتور ندارد تشویش دو سئول چائی تخت کوریا که اہالی بحمایت ژاپونیان اقدام بکشند و قتل چند نفر از شوریا
بدست دو ازده نفر قراولان پادشاه محل و رسیدن عساکر ژاپون برآمطیعات حرکت مستر نو کاشی نایب بانک ژاپون
بجهته استقراض دفعه خامسه بامریکا و دانگلستان در عشر اول ذیحجه (أمروبا) اسپانیا) قول گرفتن دول ثلاثه امریکا
را نگلیس ژاپن از ایندولت کہ مبادا بسفاین یا سپاهبحری روس در عبور و مرور شرق اقصی زغال یا آذوقه یا اجازه توقف
بده (تریاس) کوتختن قایق وزیر داخله روس از مجلس تمبرسورک بدستی دو نفر از طایفہ نہیلیست تغییر ملت بحه
این دولت از شجاعت ژاپونیان بر جنرال (کور و پاتکین) کہ چرا در محاربہ (لیائویانک) فتح نکرده وحجز نشستند
و نا لغزنهای وزیر الوزارت داخله روس بر قرار گردید فتوی بعضی رؤسار وظاملت روس به تا درخواست قطع جنگی
در معابه مسیحی و غیره سان دیدن اعلیحضرت امپرا تور عسکریت و چهار قطعه آڑسا و غیره را برای فرستادن بشرق
امر حریت ژنوال (کرمین برک) بمیرداری نصف لشکریان روس شرق اقصی سفارش دادن ایندولت بساختن
پانزده فرو ند کشتی سوهناک شکن در کارخانه جات فرانسه عزل الکسو اف امير البحبر شرق اقصی کہ خاین واقع پر د بموجب
گراند و یوک


ملحقات بقیه عين الوقایع صفحه ۵۵۱
کراند دو کندیکولاس يكولویچ عوض او پد انقت اید وت ارباب دو کسبون انجلیس که یکی دست داد اوزيپ پارتيد شده
دو یگری از راهند ربتاس محمد كد مان و یا چستان بود افتتاح ایدولت را و آهن دوره مدیا چه بکول را و نیز کشیدن خط
آهن بطرف تاشکند از اور نزك كه هشتصد هزار سات خرج آن شد و رود یکفوج قشون بمسکو وسنک افگندن اهالی برانها
استعمال سپاه بمحله چكي بدفع اشرار که ابتدأ فتنه داخلی روس بود در ویتیک نیز در اخر شعبان اهالی بر خلاف رای
دولت که نخواستند سپاه تحت قره را بجمع آوری نمایند شوریه دو کایلک شهر بسته شد تاسه روز بین افواج اداره نظمیه
و اهالی زد و خورد بود جمعی از سپاه و رعیت بقتل رسیدند اعلان ارامنه در باکو طلب امداد مسلمانان بر ضد دولت
روس که جواب آنرا مسلمانان مورد مقصود ارامنه و خیر دولت و ملت روس نوشتند شورش صنفی در سواستاپل
اعلان ثانی ارامنه بزبان مسلمانه بضد روس که رجال ان پیش د دانسته عقبگیری از مسلمانان نمودند تا آتش کینه مسلمین در دل ارامنه
زبانه کشید در ماه صیام با کوه شخص ارمنی قصد قتل یکنفر مسلمانرا نمود چند تیر ششکول زد و خطا کرد آن مسلمان بجانب او تیری
انداخت حکایت رستم و اسفندیار معاینه شد عمل پلیس آن شخص مسلمان را بحبس بردند استقراض اید ولت بمبلغ پنجاه
و سه ملیون لیرا که چهل و پنج ملیون آنرا بانگهای المان و هشت ملیون بانگ امستردام پاهی تخت دانمارک کارسازی داشتند
بقیه مصارف جنگ ورود جناب پرنس ارفع الدوله امیر تومان سفیر فوق العاده دولت علیه ایران پیطرز بورغ بایت
دیداری لایقہ سلطنتی که از قبل اعلیحضرت شاهنشاه ایران با لیحضرت قیصر روس که نامه سورت خاتمه دارا بود و پذیرفتن
سلطان روس معظم الیه را با غایت احترام در ملاقات خود بتاریخ دیم شوال مطابق هجدهم دسامبر سعید نفر شاگردان مدارس
مسکو در محله غارت و ولقی بنیاد جسارت و شروع بشرارت نمودند و بیک سرمین با عمله پلیس و قزاقان مسلح مجادله آغاز برده
بیست نفر را مقتول و مجروح و مابقی را متفرق ساختند در ۸ شوال اهالی شهر دیدیم پوشیند م ضد دولت روس بنا بانی
و شورش بالگداشته قشون دولتی بر آنها حمله برده یکنفر هوائی و یکنفر کفیل نظامی روس بقتل رسید شورش سخت در مسکو
و شهر چر شک در ۲۱ شوال تحریک فرقه زمستیوز حرکت دسته سوم جهازات جنگی روس بجانب شرق اقصی در اواخر ذیقعده
سخت حکم امیر البحر (لترود اسکی) که حکم شد مجازات بالمتیک بپوشد رسیدن خبر تسلیم شدن عساکر روس پور آرتور
یوم ۲۸ شوال پیطرز بورغ و پریشانی اهالی و رویداد انقلابات بطوری که اعلیحضرت امپراطور قبل از ان در ملعون به ر آدید سان
سپاه در فرستادن آنها را بشرق اقصی غائر شده بود اینجا که رسید مان دیده برگشت در یوم یکشنبه عزاد نقوده مطابق
۲۲ ژانویه شروع بغوا در پیطرز بورغ شد و چهل ہزار قشون روسی جته دفع شورشیان و نظم شهر دار شدند در ماه ذیقعده
مسلمان قاتل ارمنی را خواسته به مجلس استنطاق بیارند ارمنی اجتماعی کرده دو هزار مناف بر رئیس حبس خانه دادند که
آن مسلمان توسط پلیسر ارمنی داخل شهر نماید پس از استنطاق قرار بمجلس ثانوی شد مسلمانان خواهش کردند که محبوس کیان
بدست پلیس روسی بسپارند باز ارامنه هزار منات رشوت دادند که او را بهمان پلیسر ارمنی حتی بجانب حبس ببرند در بین ماه
ارامنه پلیس عمداً یا سر نیزه چند زخم ببدن آن مسلمان زدند که او فرار نماید چون در ریوسه قرار است اگر مقصر از نزد
پلیس بگرید او را هدف گلوله قرار دهند مسلم زندانی از کثرت اذیت خود را از فایطون بزیر انداخت و فورا او را بکشند
ولی مطلب دانسته اهالی و عمله جات روسی شد و پنجره شب فاصل سه نفر روسهای ارامنه را کشند که قاتل معلوم
للهذا در ۱۴ ذیحجه تمام ارامنه کلیسا بزرگ اجتماع و عهد و پیمانی برضد مسلمین و دولت روس کردند و بیرون آمد
در آن اثنا


الوقایع
ملیحا بقية عين بن صفحہ ٥٥٤
در آن اثنا آقا رضی صا بونچی از متمولین مسلمانان ان شهر عبور میکرد نامشار او را ایچ کرده مقتول ساختند مسلمانان خبر یافته
جمعی حمله آورده چند نفر قاتلین او را کشته در وزه ١٥ دکاکین و مغاز بها با تمام بسته شد و هزار و پانصد نفر از مسلمانان
بمنزل کیور نا طور رفته کسب تکلیف خواسته در آن مورد ارامنه فرصت یافته چندین هزار نفر با اسلحه بیرون تاخته دکاکین
و مغازه های مسلمین را غارت نمودند مسلمانان خبر دار شده منتظر اجازه حکام نشده بیرون دویده حمله در بارامنه شدند و با
قتال و جدال بر افروخت و جمعی از طرفین مقتول و مجروح کردید یکه بخنستند ارامنه که در شجاعت مر و میدان مسلمانان
شکست خورده متفرق بالای بام و عقب روز نه و پنجره خانه های خود بر آمده با شلیک را بطرف مسلمین گذاشتند و جمعی از
مردان و زنان و اطفال مسلمین بیکناه و پنچر مسافر و بومی بقتل رسید مسلمانان از راه غیرت بجوش و خروش آمده از
مرک نیندیشیده درب خانه های آنها را شکسته و تیغ خونخوار بر آن قوم آبکار نهادند و اغلب عمارات آنها را آتش
در آن حین صد آ عیسی از منزل یکی از ارامنه بلند شد که سنگهای عما را تزا حرکت داد و سقف اطاقها را بهوا نزد بعد معلوم
شد که چهار ده صندوق فشنگ و نارنجک از ارامنه در آنجا بوده از سرایت آتش ترکیده و از آن محقق شد که ارامنه تهیای
تدارکات حربی بر آمد وقتی میدیده اند القصه ٤٨ ساعت این محاربه طول کشید تا جناب حاجی زین العابدین تقی
بزرگان طرفین را خواست و خونریزیرا بتدبیر عاقلانه خود نثار کساخت و شبش ارامنه را با جناب قاضی میر کریم صلح دا
در وز ١٨ که جناب شیخ الاسلام قفقاز در منزل معزی الیه ورود کرد در وز ١٩ بمسجد کلیسا رفته طرفین را بقرآن و انجیل
قسم دادند که فتنه جوئی و کینه را فراموش نموده خیر خواه یکدیگر باشند آنگاه اجازه بدفن مقتولین و فحص مجاریحین
دادند و انچہ بحساب آمد از ارامنه چهار هزار و دویست و ده نفر و از مسلمین دویست و پنجاه نفر مقتول بودند که مقتولین
اسلام اغلب ایبراً بود بعد جناب حاجی میرزا زین العابدین مجلسی بصرف شربت و نمار منعقد کرده نطقی مبنی بر مودت
طرفین نمود و با نیت و طرح مصارف گزافی متحمل شد خداوند اینکونه اشخاص وطن پرست را حفظ و پایدار فرماید اغلب اهالی
باد کو به داعیان قفقاز بعد از انواقعه بانواع وسایل بطرف ایران و سایر نقاط از آن ورطه بلا خود را بیرون کشیدند
منجمله آقا محمد حسین رئیس التجار برشت و آقا میرزا عبد الرحمن بانزلی رفت بسته امانتی و پسته خانه فینسک روسیه که
اشیاء حراقه داشت و محترق کردیده محل و اسباب پستخانه را یکسر سوخت شورشیان روسی راه آهن پولینه را
از سه نقطه بکلی خراب کردند دست کشیدن کارخانه جات ذدغال و فابریکهای متعدد بو تلیف و سایر نقاط روس
د بشورش پرداختن که تعداد آنها به پنجاه هزار نفر میرسید و تجدیدا پنجاه هزار نفر دیگر از عمله نجات با آنها هم دست کردیدند
شورش سخت قلت مد بطر ز بوغ تحریک الکس زابون کنیش روسی که فتوی با تحاد سپاه و رعیت وضده اعلیحضرت
امپراطور داد احاطه کردن شورشیان قصر ییلاق قیصر روس و همرا درون قزاقان به آنها و متفرق ساختن
اعلان جنرال تر یبو فارئیس نظمیه که در ظرف ٢٤ ساعت هر کس پی کار خود نرود جان و مالش در خواهد بود شورشی
سخت در مسکو بر ضد دولت حریق سخت در بندرگاه سیواستپول و الیسیا راه آهن درشو پادشاه صوئیه د ادریال
دیچہ بواسطہ علالت مزاج و کبر سن انزوا گرفته سلطنت را بوسعید خود واگذار کرد چون ۶۷ سال از عمر و ٣٤ سال از
سلطنت معزی الیه میگذشت و بیم شورش نیز در حد و د قلمر و او بود (انگریش) خروج شخصی در لندن بدعوی ده
که چندین هزار نفر با و کردیدند حمله عساکر انگلیس در صومال بمواجز آنان ملای معروف و با خسارت و تلفات
زیادی


ملحقا
بقیه عکس میچ
صفحه ح
نرددی شکست خوردن که بعد از آن عساکر خود را بسه قسمت منقسم نمودند اول در غربی سومال دویم بطرف جنوب غربی نقطه مذکور
و سوم بجانب شرق جنوبی مواظب و متدارک شدند تزلزل شدید در هندوستان سپاه و مامورین انگلیس کمال در مشقت
بقت شده میتجاوز از پنج شش هزار نفر ملکی خود ند اثاثه هزار نفر از اهالی بت سرراه انحصار گرفته جای حسنه در پراگذاشتند
و نیز در انو ارنفر در قرب عیار قع تسی جمع آدر خیال حمله بآوردگاه کدر داشتند کشته شدن انگلیس در بر و بحر و فارقه در هر
مملکت خود قدماً وقتاً و جاد تا از مینا همراهی ژاپون اعلان جنرال صاحب کو یا جنرال قنبا نشستن و شرکت اعلان جنک
در شقح دیس وحالی که معادن آن نقاط متعلق بدولت دولت افغانستان است فرود اور دکوزدن فرما بندما نینی
بند ق که پس از عید رمضان مجل حکمرانی خود مراجعت نمود فرستادن ایند ولت دسته لشکریه ابداستعداد جبلی
باسم کمسیون در وقتی که هفت و نیم میلیون روپیه مخارج آن حرکت شد ایضاً مامور کشتن کمسیون عمده را از راه بندر
عباس بمکرمان و بلوچستان که تمام این محرکات انگلیسی ثابت و بهنگام کر فتاری دولت روس عهده الاتق داخله رکو است
کمسیون بخاطر متعده داشت و برآیند اکر دولت روس اقتدار اول خود را دارا بود ممکن داشت هیجان قشما نګلیس و غرق
عمارات با دیگران وقتل چند نفر انار سر د تا از اسنک که منجر به اسلام در اریغیس پس از بران جندن بیل سیته او جارت اور یگان
راه آهن نسبت بیمار با پی نمودند فرود سردار سپه و قار داد باد بپایعد باب دولت خود مختار افغانیه ای فغایت استغان
ادام الله عمره وا قباله در کلکته یوم دوشنبه مجهتم شوال و پذیرائی شایان فرما انفرما ہند از معظم الیه احترام او پر ژب نینک
و ملاقات اقرا نغرای ہند (مارد کو بان) لمقیت مشترطیکه در (اورد انک) قبل از فجر ریشه بوئی بصداقی روند عبد ان
خود فی الغرا با سردار معظم حضور یابند تقسیم انند ولت تلکهای جدیدالاختراع را بعساکر خود (فرنالسه سرعت
ابیدولت از خلپهای سخت سنوسی کرنا و دادن ژاپونیان جاز لکته آرند فرانسویر ادر قرب پرت ارتور که بعضی افسران
منی است نجات داده بطرف دریا و عمارات با استیک برد جزل توردان دو خزان اقامت چند روزه بناین ملکی روس بار رویند
(مادا کا سګار) از تعدیات ژاپون که و نال و آوز نه خواهی بجم با خانواده آگلع اعمالی در پاریس با فرم نقد ده کلنگری هر جانی
با شورشیان کشور روس که پس از حرکت آن مجلس عیان بمبی ہوا خواہان آزادی لعیان روس به جنگ عینی فتاده چند نفر را در
ساخت ( عثمانی ) قرص ایند ولت از بانک و انو که با شرکت سلطات امبلغ دولت نزار لیره مخن تدارکات جزئیه ملاحظه
مبادا جنگ عمومی برپا شود قصه طوایف البانی در (کدونیا) عرصه دو تین عثمانی وسوسی که مجبی مسلمان را کشته اما عسا کر
عثمانی برآنها حمله برده نماند. تلافی کردند در این بین مسلمانان در (اشقودره) ہجوم آوردند که نصارایان را بقتل رساند کر
دولتی ممانعت کردند و این غصبی باعث کلنکوری دولتین روس وعثمانی شد. و بارون و یکا لیس صغیر روس در قصر عبد را ابمیرت
سلطان ملاقات نمون قراری در امنیت آن نقاط دادند فرستادن این ستور پار نوج شامی را در نجد که برخلاف ابوسعید انکو نیند
تاخیر نمایند اجازه دادن اعلیحضرت سلطان اغلب سفایشی آنو در رسل درآمد و شد از بخار بحر و خود در عشر ه اخیرا رمضان صحیح
یوم جمعه در دو کی است عارض بنیاب مسطاب مجهد الاسلام آقای حاجی میرزا بانی السید الله ظل النور کردد و از همان عارضه نو می در گذشت
در مالی طبقات علما و عصوم اسلامیان را عارضه اس حزدافسرده دل دوشم مرد و خاطر ساخت رحمه الله علیه آمدن ۳۳ نیر از مفاسد
از اسلامبول بغداد و تعیین و تدارک عساکر بدفع ابن مسعود وحفظ کویت اقدام قرضیه بانک عثمانی بغیه خرمی مسلحوار کارفاجات
کروپ آلمان و عذر آوردن بانک فرانسه کز ادای وجهی که تو داده بوده دست کشیدن بانک عثمانی از ار روز و اخذ و بقدوه
کر فرا


بقيه عين الوقايع صفحه ۵
که فوراً با یکت روس قبل ازای دجه بامر امپراطورانه دولت شخضا داده لایحه مخصوصی در اینباب بباتجا فرستاد و تشکیل اردوی نظامی
در نجف اشرف و حرکت بجانب نجد در ماه ذیحجه شکست یکدسته عساکر عثمانی از یاغیان یمن و جنگ سه روزه در وادی سنده
و غلبه باغیان بر سپاه دولت که دو شهر را نیز متصرف شدند چون رسیدن لشکر کمکی بسیپاه عثمانی خیلی دشوار بود
(المان) رعایای نقاط متصرفی ایندولت در افریقا بلوا کردند و عساکر المانی برفع آنها مامور شدند تا اواخر محرم
چند جنگ بین طرفین رویداد خسارت المانیان پانزده نفر افسر و هشتاد و یکنفر سرباز مقتول و ده نفر افسر و پنجاه نفر
سپاهی مجروح بود اما تلفات یاغیان قریب بچهارصد نفر رسید افزودن دولت المان بمصارف قوای بحری خود ده ملیون
لیرا و نیز تدارک ۱۲ ملیون لیره دیگر برای ساختن و تعمیر سفاین جنگی خود است که اگر شیمه جنگ روس و ژاپون عودت پیدا
کند در محاربه حاضر باشند عطا و ارسال داشتن اعلیحضرت امپراطور المان دو نشان درجه (کادراف میریت) را که یکی با
(نوکی) و دیگری بژنزال استاسل روس برسد و خواهش نمودن از سلاطین روس و ژاپون در باب قبول این دو قطعه
نشان و زیب پیکر با تن دو سردار عظیم الشان دولتین متحاربتین که هر یک داد مردی و شجاعترا در پورت آرتور بجا
و محاربه دادند حرکت و عزیمت کسیون تجارتی ایندولت بجانب حبش و پذیرفتن اعلیحضرت منلیک پادشاه حبشه دواز
بیست روز کمسیون در آن محل (یونان) بنیا و تحریک مجدد ایندولت اهالی کریت را برضد دولت عثمانی وتشویق
چون هر دقت دولت روس مانع پیشرفت اینخیال یونانیان بود در اینموقع که اوراگرفتار مشوشرت اقصی دیدند متیا
بانجام خیال شدند ورود جهازات جنگی روس بماه رمضان در بندر (کینا) خاک یونان بهنگام بحر پیما بطرف
شرق اقصی که وقتی بشهر آمدند بعضی حرکات وحشیانه و پستی از انها سر زد و بیکروز توقف اغلب مردم بتأذی
تلقح پرنس ژرژ پسر پادشاه یونان و سلطنت مقتدره جزیره کریت که بعضی دول را بخود مهربان شدند و انتزاع
آن جزیره را از تحت تبعیت دولت علیه عثمانی خواستگار شدند (امریکا) همراهی اگلستان و دولت جمهوری
باژاپونیان بر ضد روسیان در اشیاء لازمه جنگی و پول مخارج و دادن اسلحه و ادوات بحری بغیره و فراهم نمودن است
ممانعت در تعلل در پیشرفت مقاصد روس ورود شاهزاده ژاپونی (پرنس فوشیم) برادر انتسابی اعلیحضرت میکادو
در(واشنگتن) و ملاقات با مستر روزی و نیئت رئیس جمهوری و اظهار مودت بیکدیگر امارت جمهوری (ونزولا) بربنا
زیادی در(لاگوارا) و (پروتوکابیو) بدینخیال حاضر نمود که اگر دول خارجه از (واشنگتن) او را مجبور بپاس دادن نمایند
سد راه مخالف گردد امضای عهد نامه اتحاد یه ثالث ژاپون و دولت امریک در (واشنگتن) باوایل ذیحجه
مخالفت اغلب رجال دولت آما زونی با مسیور روزیولت رئیس جمهوری در باب معاهده که (مسترهی) وزیر خارجه
باژاپونیان و انگلیس بر ضد روس بسته بود (بقيه ايران) فوت شاهزاده والا تبار وجیه اله میرزای سپهسالار دوست
علیه ایران در عشر دویم ذیقعده الحرام مطابق ۸ اژانویه روز ۲۶ رمضان در قصبه ابهرم بعد از امتداد ده ساعت باران مت
خداوندی در حالتیکه عموم سکنه آنجا خرم و خوشحال بنظاره مزارع و بساتین خود مشغول و مسرور و ابال بودند ناگاه هول قیامت
عظمی پیدا و نمونه طامه کبری هویدا گردیده نفخه سیل بنیان کن بطوری خود را سیل داد که طوفان رود نیل را طفلان گاهواره خوان
و عصیان و حبد وسیلان فرات را کودک شیر خوار محسوب داشته در آن واحد امتیه و آرزوی ناس را بیباس مبدل ساخته و آن پیر
بزحمت و محنت نامتناهی را بگرداب و نغمت تغییر داده دیار ابهرم را از شرب بآیتی و سبیل عرم را از خودرویی کرده پرکرد
جوزا


ملحقات بقیه سال شایع ص ۵۳
خود صافر یکی نمود و از پیران کهن سال عظمی بشنوند نو عروسان سروقدا از حجله شادی ربود و بقصر بحر جای داده و دامادان غدارا
از تخت ناز کشید و پوسته تا زار بسنک له نهاد هر که در پرده در محل صبور خود یافته برا و تاخته و تاخته در دیده حیات اهالی کل داد
فنا انداخته در دقرون بیشمار آثار قهر خود را بصنائع نواحی بیادگار گذاشته انسان و دواب و اشجار و نقاط عدیده را بتلف
در آویخته (۱۳۲۳ هجری) (مطابق ۱۹۰۵ مسیحی) اعلان رسمی در بار کابل بر اینکه جمعیت معیت هیئت
پادشاه خوز مختار مستقل افغانستان و مخاطب بسلطنت و دولت است و بجش (مستر دین) وزیر خارجه هند و ایلچی انکلیس
اردوئی که بکابل آمده بودند با الا حضرت پادشاه افغانستان در مراجعت بطرف پیش آور در ۲۱ مارچ که در ارض رایه اجنبی وقایع
نیز بر آنها رخ داد محمد بت شاهزاده عنایت الله خان از هندوستان عزل جناب سعدالدین خان نایب الحکومه هرات
و بنصب جناب محمد سرور خان ایشیک آقاسی حکمرانی چون با بنخبه تا با لی هرات آمیزش و رابطه دارد و بسیار شخص خلیقی در د کابل است
و در حقیقت تمام اهالی از ورود مضمرتی الیه خوشنود و مسرورند در رفتار با عدالت او در خارج و داخل منظور است
رها شدن حبسی از محمد حسین هفده ساله و شانزده ساله خصوص چند نفر بخانواده کان بیجا بهر وقت و یکی لداجیان مقری که خیلی متمم
وابواب ظلم است با زای این حرمت پادشاه فلک جاه انجم سپاه افغانستان خود و پسرانشان موقوف ببقای عمر و از دیاد
اقبال و شوکت و سلطنت آن شهریار عاصی پناه حضرت حق جل شانه تمنا و درخواست داشته و داریم قرنالی عبدالغفارخان
سپاه سرتجر بلخ و به خشان چراغان معمولی اسدما ه شمسی همه ساله در ماه ربیع الثانی ملقب شدن چند نفر ارکان دولت
خدا داد افغانستان بالقاب خیله اولا شاهزاده عنایت الله خان معین السلطنه و شاهزاده نصرالله خان به رادر اعلیحضرت پادشان
نصیرالسلطنه و محمدالله دین خان معین الدوله و وزیر اعظم و سردار فتح خان و زیر بس ملقب شد و جمعی دیگر نیز با القاب مختلفه
ممتاز گردیدند ایجاد نشان و حمایل دولتی بطرح اروپا مختصر نزاعی در کلات غلیزائی بین سپاهیان افلو که چند نفری مجروح
شدند حرکت موکب پادشاهی از کابل بجردش کوهستان و صفحات مقرنین و نجش شاهزاده نصرالله خان در استخان
بعضی امور دولتی افزودن مناصب بسیاری افسران نظامی قصاص نمودن محمد سرور خان حاکم عادل هرات چند نفر سارقان
که تعدی با هالی داشته شروع بترقی ارزاق در هرات عزل حینعلی خان کوتوال که درود کاری و عالینت توت حلام جان خان
خان میر غوک از اعیان کوستند شماری در محال بادغیس اقدام سخت در ساختن چندین رباط درین راه کابل و قندهار
و نیز تا هرات و هزار جات و ترکستان از یکد که این بنای خیریه یادگار عصر این سلطان عادل است چون در تمام منازل کرات
رباط برای عابرین لازم بود و هر کجا رباطی از شاه عباس حیث سکان یا سلاطین کرتین و ارنکیه باقی مانده بود مردم بی انصاف مقار
مادی مخراب کردند وحشت و مصالح آنرا بردند خوبست این پادشاه نیک فطرت بتعمیر بسیاری آنها پردازد که در مخوان
عمارات تاسیسات مجدداً می گردد مختصر شورشی در هرات از سپاهیان که راضی بعد الت نبوده دیسند برضد حکومت ششنگت
سپه آؤ باستمالت آنها مختصر نزاعی بین سرحده داران افاغنه ساخلو قریه : ناکوه مامورین انکلیس که بسما ترافی واقعه در
سواحل رودخانه حین جلال آباد و پیش آور اقامت دارند حراست چه پایگاه مامورین انگلیس از کوه داخل افغانستان مخبر بردیدی
در خبر عاصداران افغان خبر یافت با جمعی عاصه داران که قسمی از سپاه خاصه قریه د سماترائی ) انگلیس را احاطه کرد برند
کارله قرارداد تا پنیرم را از انگلیس پس گرفت (ایلژان) حرکت اعلیحضرت شاهنشاه ایران از طهران براه رشت و روسیه رود
بجانب ترکمنستان در اواخر آبان دشتم تمدن وفات محمد حسین خان سردار منم بختیاری اختراع توپ تازه در خطوط شام
در کفایت