سنه سوم عین الوقایع صفحه ۳۳۸

دیوانی را که باقی دار بودند محض وصول مطالبات قدغن استعمال تریاک بافغانستان که بلنذابه داکین عطلان خیمه و دستگاه
سیاهه آنها را برداشته و بآن وسیله هر کس در شغال تریاک مزید بود دست آوردند و تریاکیان را از اعیان و غیره که در هر نظر
بودند بچار واسرای طولانی هرات محبوس داشته تا بعضی وفات و بعضی توبه نمودند و در واقع این حق بزرگ را امیر عبد الرحمن خان باین
عموم الحا افغانستان دارد و خدایاجر زی می خواهد فتنه جوئی بسیار یهودیان که اناثی و سپاه را بروی یکدیگر وادار میکردند
عاقبت بخود آنها بنحو بخشیده مخرم و مخقر شدند چون امیر افغانستان بیدار کار بود و با منای خود ابلاغ داشت که یهود بنا بر عیلگی
جو دعالم نما از فتنه و شرارت نبوده و نمیشه تقبس تکالیف که در انوقت هنود با فغانستان در انخیال شد پسر بنرال رستم خان که
در سبتا بمقد بلوع نرسیده بود بکابل خواسته شروع بساختن راه بین هرات و کابل محض عبور عراده توپ از طرف هزاره جات
ما مور شدن سردار محمد حسن خان بقندهار که بعد از چندی بطرف مراجعت کرد. روانه کابل بود عایدی باغ سرکاری در قندهار
هنگام میوه آیاه و هزار و شصد تومان شد (ایران) مسافرت اعلحضرت مظفر الدینشاه بفرنگستان بجهت معالجه در د مفاصل و ملاقات
سلاطین دول خارجه در هنگام عزیمت روز ۱۲ محرم بشهر تبریز نزول اجلال و کیقفعه شیر جوامبر شان بحضرت اشرف دالامه بصد ها نافرتو
در غره محرم حضرات بلژیکی مستخدم ایران تحت ریاست مسیو (نوز) وزارت و اداره گمرکات را بتحت تصرف خود آورده مشغول شدند
در شهر دویم صفر از کر دار گلستان حاجی غلا مرضا خان آصف الدوله که حاکم شهر طهران بود نوع اقذاق ترقی کرد خصوص نان هجم بصرف سید آنچه
ضجر ضیعه تر انه چوب میبارد آینه بودند و مسمانان فقر و حشه لمذا مردم بهیجان آمده اجتماعی از زنان فقرا و بعفه آصف الدوله شیخه
بعد نژاد علماء بلونش کایت فرستد و دکاکین سایر کسبه انفعال شد تا مگرا نا با علحضرت همایونی در فرنگستان خبر رسید از راه ند برا
تغیر و تبدیل بعضی اصا فرمودند و بدان وسیله آرامی رویاد قدغن ایندولت توسط مامورین بلژیکی و روسپاه نارتیه و آلات
حربی و ادوات قورخانه و مسکوکات قدیمه و کتب و روزنامه جات مشکلیه در نگ و جوهر شنگرف بمعدار از سر حد آبدا خدا ایران
فرنکیان که همه ساله از تحت بخشیه اشیاء واحجار ممتا ز بیرون آورده بطور سرقت میبردند در انخیال نیز در قطعه سنگ مثل جواهر گرانبها
نفیانه دست آورده میبرند قذارت خلیفه خارجه ایران توسط شیرازیان از ما جرا مسبوق شده تلکرافاً بکارگزار بو شهر
کشف و ممانعت سنگها فرمودند مدحه الوزاره کار که در بندا بهر مخصیصی صندوقها بیکه سنگها را دارا بود با پیار افین یافت و انه گیل
گرفته بشیر از فرستاد که بر سنگی یکصد هی لغت معنا داشت نصب نوآب اشرف والاء ابو الفتح میرزا مؤید الدوله با یالت فارس
و رو و مرگز حکومت در ۱۸ صفر و در ۲۵ کیفر شدن چند خون ناحق بنیاد بدر فتاری امناء بلژیکی با مالی ایران در ورود و خروج
مال التجاره و خیال شورش اهالی اصفهان و غارس که اعلحضرت همایو این تلگراف امحض اسکات آقا از فرنگستان فرمود
ظل السلطان میزان صریح صحت ندارد و قراریکه داده شده بهتر از سابق و صرفه حال تجار است ( مظفر الدین شاه، ولیعهد اسلام
اصفهان تلگراف مخسومی در رفع اشتبا ، نمود تحمیل نفوذ انگلی ها بسر حد در فجه سیستان و آمدن جنرال ترینخ و بنای قلعه در
نزدیکی شهر ناصری سیستان بنام تریچ آباد نهادن و در دن چند نفر نجار هندی و هنود و غیره بخراسان و ایجاد دا اثر شب و بین آن
شرارت ارامنه و سیتر دار باد ایل ربیع الاول و مختصر شورشی که بعد از چند روز رفع شد مراجعت جناب ملک التجار طهران از خراسان
اخراج چند نفر از اعیان طهران را بیجا و اطراف که میکشند و رجال آشو پند بغیر از ذیل معاون الدوله قوام الدوله مشتق
ونصیر دیوان ونصیر الدوله و جمعی دیگر حرکت نواب والارکن الدوله از شهد بطرف کل مگان طغیان بعضی تراکمه بیوت که

محلی داندر الد


نسخۀ ششم عين الوقايع صفحۀ ۳۲۹
علاء الدوله برفع آنخادقت و عهده آنا و پسر نمود آمدن حاجی امین السلطنه در ۲۵ جمادی الثانیه بخراسان حرکت سفير اسمان
قونسول انگلیس از مشهد بطرف جام و قا ئنات وسیستان و مراجعت و رفتن او بفرنگستان آوردن پول سیا ه قطعه فمی توسط
بانگ انگلیس بخراسان در واج نیافتن ماموریت چند دسته سرباز تیموری و غیره از خراسان استر آباد افتضاح پدر ممتحنه
در مشهد که پس از چندی سم خورد احضار جناب علیقلیخان مشاور الممالک از خراسان بما زاندر حمله چند فوج پیاده و توپخانه
وسواره بمدد عثمانی باراضی سوما د متصرفی ایران و قتل جمعی مردان و عیال و اطفال زارعین تبعه ایران که فرصت فرار نیافته
بودند و سوختن خرمنهای غلال انها در اوا ده را در ۱۵ جمادی الاول والتحی تعدی نیاوی باجازه حکمران بغداد در بارۀ زارعین سو مار شد
تحرک وکیل در خراسان میرزا ابو القاسم بابی دیگر از دولت علیه مامور شده بجهه تفتیش نا خوشی بهرات برود وقتی بسر حدمت شد
ساخلیان افغان جوا نداد و دندادند میر نصر الله خان پسر میر در ویشعلی خان که خراف قمر آبهرات اقامت پس از چند ماهی هرات
اعلان سيوکاستین بژیک رئیس گمرک خراسان تبصو ر مخالف در سرحدات افغانستان که بعباسین قند نشود چاپار طهران با
قلیچ نزد ینی بن راهز ان شاقل رسانید در مشهد گادی گوساله رو بر آوردند و ایالت و تولیت بزدند به اکت قوچان شخصی
علیخان نام برادر قلچ اسیا بان خود را ابوالحسن خان ابن میر حسین خان شجاع الدوله نامید و جسعی با و گرویده انقاد دستگیر و مقتول شدید
دحا ل انکه صاحب آن نام چند سال قبل بطهران وفات یافته بود وفات بولیم اعظم خراسان حضرت والا محمد تقی میرزای کلمات
طاب ثراه یوم یکشنبه ۱۵ شوال در سنا بقر و ہ بنده از نوبه شمس بسن ۵۰ سالگی و دفن آمدن در حریم مطهر رضوی ۳۴ نصب حضرت
والا شاهزاده والا تبار حاجی سلطان حسین میرزای نیر الدوله بایال خراسان و سیستان که با خلف ارشد کامکار خود یوم یکشنبه ۲ شوال سم سناست
بغر و بنده دار د ارض اقدس شدند در بر جند روز عید اضحی بهنگام مراتب توپها از خارج که محض شلیک چیده بودند با ی غلطی و سیال ریخته
عراده آمد و از آن صدمه مرد (ثم افیون) مانور شدن عساکر و سفاین جنگی ایند ولت بھیچی د دول خارجه با رود جمهوری و بمبارده
سفاین دول اجانب (بچابن) مستر بیرون صاحب منصب ایندولت با معدود سرباز بنجاک سرحد افریقا پیشقدمی کردند
دسته از جما عه بوثر بر آنها حمله ور شده صاحب منصب مذکور را با چهار نفر سرباز زخمی نمودند اما از شجاعت سر حد داران چین پوئرها
عقب نشستند شورش طایفه بوکسر رو بازدیا دگذاشت و در ۳ ژوئن بشهر با شتغ کینز کیشی انگلیس مقتول و یکی مفقود الا ثر شد
ایضاً در شهر (با وفن فوا) هشت نفر کشیش آمریکیا و سه نفر کشیش چینی بمیرو شدند را ه آهن قرب شهر پکن را طایفه بوکسر بگلی خراب
نمودند و انقلاب عظیمی در (تین تسین) و (پکن) روی آورده موجب هیجان عموم سفراء دول خارجه گردید ورود دسته جات
عسا کر روس و المان و فرانسه در بنادر چین و حملا ده شدن بطایفه بوکسر باغی در قرب پکن که سه قطار از راه آهن مضبط خود در آورده با تنظیر
سرباز نشانده رو بشهر پکن راندند و از انجمله ۳۵۰ نفر سرباز المانی بودند هم در آن حمل کشش عراده توپ الی یه طایفه بوکسر
خارج نمودند و شهر و عمیر راه آهن کردند و قطار چهارم را ه آهن حامل افواح روس و فرانسه و دو عراده توپ بود که در نیز با زد هم
ژوئن در نقطه (لنگفانچ) چهار میلی شهر پکن وارد شدند و انجل را برای جمع آوری عساکر خود دول خارجه تعیین کردند در میدانیم
هفته دو تیم ماه رو ن هجوم با غیان بوکسر بقرب شهر (تین تسین) اتفاق افتاد و آثار خطره سر تا شبخ از پر جان مخوامیدند اما
طوایف بوکسر خطوط تلگراف میانه بله و غر بود و یکن را قطع نموده راه هآ آهن را نیز خراب کردند و دو نفر از کشیش های انگلیس
با مسیو (ارمان) مهندس فرانسوی و خوا میرا و کشته و دو نفر ایطالیها را هم مفقود الا ثر نمودند سردار اسطول جنگی امریکا
یعنے


نسخه سوم عين الوقايع صفحه ۳۴

بعضی عساکر خود را بانجا کن آورده روبار دیگر عساکر سایر دول آمد امپراطریس چین با قوال (پرنس توان) پدرو پسر
فریفته شده باطناً از حرکات طایفه بوکسر خوشنود بود و میگفت شاید شر دول اجنبی بدین وسیله از چین رفع شود
امّا خاقان چین از آمدن سپاه دول خوشنود بود و میدانست که اغلب بلاد را بگیرند و از وجود اشرار پاک کرده با و بسپارند
مسیر فرانسه او قونسول فرانسه را طایفه بوکسر حین دستگیر نمودند و این مطلب بیشتر باعث لجاجت آن دولت شد مقارن
آن حال عمارات کیش ما را انگاه در شهر (بانکوی) چین ویران ساختند دو کشتی جنگی انگلیس در شهر (تا کون) بر چهار
فروند کشتی چین استیلا یافته چون امپراطریس چین با غیان با غضار ترغیب تحریض با خراج سفراء و مامورین دول خارجه
می نمود شورشیان تمام عمارات و اماکن و بنای ملت اجانب را در شهر (تین تسین) ویران کردند قتل ستیپانسکی
ژاپون در این شهر بدست سوارها مخصوص امپراطریس ایضاً مقتول شدن سفیر المان (بارون کلر) بدست محی
و اتش زدن قسمتی از شهر (پکین) و محصور شدن سفراء و اتباع دول خارجه در سفارتخانه انگلیس به امضاء شهر مزبور که تماماً
هشتصد نفر مامورین نظامی و غیره و سه هزار تجار و سکنه بودند دوازده کمی دکشته شد و بانو اسطه سفاین جنگی المان پیابی در چند قضا
دیگر نیز از دول روس فرانسه انگلیس و امریکا ر ژاپون مامور ورود بنا در داخله چین شدند در شهر سیئول پای تخت کره اغتشا
زیادی محض دفع چینیان که بسر حد حمل آورده بودند تدارک و فرستاده شد ۲۵ ژولیه اوّل ماه اغسطس ۱۹ جنژو دول
حوالی تین تسین است پکین حرکت نمودند در شهر مزبور بواسطه شورش فعلی رویداد مسلمانان چین بحمایت فرنگیان با بورد اینیا
بوکسر و غیره در افتادند جنگ سپاه دول متفقه با باغیان چین در طرف (پینافع) و (پیکو) در سحرا دت ماه که دزان
واقعه از عساکر روس شصد نفرو از انگلیس پنجاه نفر و از ژاپون و المان دویست چهل نفر بقتل رسید اما فتح برد سپاه سائر
دول اجانب بود ژنرال و لد رسی سر داری جنود متفقه منصوبی که دیده رو به پیشقدمی نهاد و شهر (پین تسون را باید
اوت فتح کرد و کلاً شصت نفر سپاه خارجه در آن حمله بقتل آید ایضاً فتح سپاه روس در مملکت (آمور) چین که شصت بزرگی ببوکسر
در انجا قو تند او با غیان علاوه بر چهل هزار و سپاه روس پنجهزار نفر بودند در ولایته صو به سندی در خایج (شانغهای) که حکومت
با غنیان همراهی خاصل رو کش فرانسه انبار ا راه نداد سپاه روسه در پیمان هو پو سین مجتمع بودند و جند و دول محبو ثنا پنج نیا
برده آن شهر را گرفتند و معدود اً بانها بقتل رسید کلی از چینیها پانصد نفر مقتول و باقی فراری شدند نا خوشی طاعون بقر ی بنها یکہ بھا
قهر خاقان و امپراطریس چین در ۱۵ اوت از شهر پکین که دیدند مقصده رو بتزاید است دقت عظیم خواهد شد در ۱۶ عساکر دول متحده
شهر پکین را در ۱۴ اوت که قتل و غارت زیاد رخ داد چون اطراف شهر قبل از فتح دول بین افواج منقسم شده بود و یکدفعه حمله آورد
پنجہ کردند خصوصا عساکر روس سمت شرقی و بعد سپاه ژاپون و بعد انگلیس که بهتر از سایر قشون خارجه تسخیر قلعه مسلطه بودند و قسمتی از
شهر مزبور در آن دور با تش قهر و غضب سوخت و بکرس غنیمتی اندوخت و سپاه اجانب اطراف عمارات خاقانی را که دارای نیست
زن کلفت و سه هزار خواجه بود فرو گرفته طرف مقاتل و مقابل با سپاه او نیست چین بودند و سفراء دول متبوعه خود را معنی مخلص
در این جنگ و هجوم پکین ۱۳۹ نفر تلفات روس و دویست نفر تلفات ژاپون و سی و هشت نفر تلفات امریک و از انگلیس کی درو
از قشون اطلیس و فرانسه هم شیر از صد و پنجاه نفر تلف شدند اما از چینیها در هنگام غلبه خارجه ششصد نفر و بعد در وازده با سنگر خارج
از حساب مقتول گردیدند سردار (مارشان) المانر مانده در تین عسوه سپاه اجانیہ رکن بود اما سایر روساء سپاه ان کی
بودند


نسخه ششم سال چهارم
عین الوقایع
صفحه ۳۳۱

بودند فرمانده و سردار عساکر دولت روس جنرال لنیو تیش سر دار سپاه انگلیس ژنرال (گاسلی) و از دولت المان
(مارشال والدرسی) انعقاد مجلس سفراء دول بجانب چین و نطق جهوری اینکه دولت آسمانی مرتکبین فتنه را سیاست کند و مستحکمات
شهر (تاکو) وغیره را بکلی ویران سازد و حصنی جسیم برای سفارات اجنبیه بناماید عقد صلحنامه بین دولت چین و سفراء دول خارجه بتوسط
دو لتین المان و انگلیس و باز شدن بنادر چین بعموم دول خارجه و نامه نوشتن (پرنس شانک) و (لیما نک شانگ) بمامورین دول در
اظهار رضایت بقصاص مقصرین تو میبول جریمه جنگ دادن شرایط مصالحه نامه دول فرنگ با چین
اول رفتن یکی از شاهزاده گان بزرگ چین بعذر خواهی قتل سفیر المان بشهر (برلن) و یادگاری در محل قتل او ساختن دویم
زنجیر شرارت هر که باشد که سفراء دول متحد تحریک و خیانت او گداند مورد سیاست گردد (سویم) اعطا بلا دیکه بد سلوکی بخاطر
نموده اند تا مدت هفتسال حق دخالت بامور دولتی ندارند (چهارم) قصاص خون (سوجیاما) سفیر ژاپون عمل هم (پنجم) قبور خارجه
که خراب شده تعمیر و یادگاری نصب نمایند (ششم) دولت چین حق ورود دادن اسلحه بممالک خود از خارج نداشته باشد
(هفتم) آنچه خسارت در این فتنه باتباع خارجه رسیده تاوان گرفته شود (هشتم) هر یک از سفراء حق داشتن لشکری با خود
در سفارت در باره چین محض محافظت دارند (نهم) قلاعی که بین راه پکن و دریا واقع است بکلی خراب شود که صدمه بمخابرات دولتی
خارجه نرسد (دهم) چین آن راه محض حفظ مخابرات بهر نقطه که دول خارجه بخواهند لشکریان خود را مامور اقامت نمایند مختار باشند
(یازدهم) اعلماً در چین میشود که هرکس بر خلاف رای و قواعد خارجه در انجمن نطقی کند شزا و ار قتل است (دوازدهم) معاهده
برای عبور و مرور سفاین دول بدریا ها و رودخانه های چین تازه منعقد گردد (سیزدهم) وزارت خارجه چین بطور دلخواه دول
اجانب باید رفتار کند (چهاردهم) هرگاه دولت چین عقل در انجام واجرا این طالبی نماید قشون متفقه دول فورا شهر پکن را شهر حلی را
متصرف خواهند شد صلحنامه مذکور بعین شرایط نوشته شد و با امضا شیخ الوزراء چین (لیجانگ چنک) و (پرنس چنگ) رسید
و با امضاء دول رو و بدل نمودند در آن بین بشهر (اوتنگ فو) چینیهای بنده افیون بربجاه نفر سپاه المان حمله بردند پس از کوشش
بسیار که هشت نفر المانی بقتل رسید دویست نفر چینی کشته و باقی فراری شدند (اسپام) اسپانیا امراض مختلف در این ملکت
و افتتاح کارخانجات بساختن هر شیئ در رفع احتیاج خود (المان) ماموریت دو فوج نظامی از دولت بطرف پکن
ورود شاکر پاشای عثمان در موقع اعیاد ولیعهد المان ببرلن از طرف اعلیحضرت سلطان عثمان ورود بعلیحضرت شهر یاران
ببرلن پای تخت المان و پذیرائی اعلیحضرت کلیوم امپراتور اندولت استعفاء (پرنس هوهونلو) صدراعظم المان که برایت
بلشکر کشی سمت چین نمود (روس) اقدام سخت ایندولت در دفع شورش چین و فرستادن سپاه پیاده و سواره و سفارین
جنگی بپای اطراف پکن که فتح کردند ورود اعلیحضرت شاهنشاه ایران بسطرز بورغ در ۱۸ ژولیه که اعلیحضرت نیکلا امپراتور روس
مراسم شمه جانی را عالی فرمود مشتمل سان گزاردوی (کراسوسلیو) در ایمپورو جود که بطور دقیله ۸۱ فوج پیاده نظام و ۵۸ فوج
سواره نظام و ۲۱۲ عراده توپ تحت ریاست افسری موسوم (بگواندوک دالمین) از حضور دو پادشاه عظیم الشأن دولتین
روس و ایران گذشتند اختراع اسبک آهنی (اتوموبیل) جدیدیپا که برکدام جا دو توپ جسیم و یکنفر آدم تعبیه شده و
سنگری از صلب بسیکل دارد که مانع گلوله دشمن است صدور حکم اعلیحضرت امپراطور بقتل (رسی وشوسوسیا) و یکنفر دیگر
از رجال بزرگ چین در (لفنی پس تیوان) چینی باستعفار حو پس ابی (پرنس هود دوق) احضار شدن والاحضرت امیر عبدالاه خان

پادشاه


نسخۀ سیم عبرالوقایع صفحۀ ٢٣٢
پادشاه بخارا بطرز یویع که بعد از رسیدن بحضور و ملاقات اعلیحضرت امپراتور مجدداً بپای ابارت خود مراجعت نمود و این امیر جوانخرد
از حسن بذل وجود و سلوک محبوب القلوب هر فتی از اهل عالم شده شرف مرد بجو داست و کرامت بجود بیکه این هر دو ندارد
عکس هر دو جود بلژیک ورود اعلیحضرت شاهنشاه ایران بشهر (بروکسل) پای تخت ایندوات و پذیرائی شایان پادشاه
بلژیک و شرفیابی سلطان محمد شاه نواده مرحوم آقا خان محلاتی بتصویر صدر اعظم در این شهر بحضور همایونی و مخلع شدن و ضیافت
دادن در (استاند) بحضرت شهریاری و همرهان که معادل هزار لیره مخارج نمود (هولاند) ورود اعلیحضرت پادشاه ایران
(یلاہی) پای تخت هولاند (عثمانی) ورود (پرنس قوتو هپوقاین) که از خویشاوندان اعلیحضرت میکا دو پادشاه ژاپون است
باسلامبول محض ملاقات اعلیحضرت سلطان و را واہل ثروت و شرفیاب شدن مشارالیه در قصر (یلدیز) رسماً بحضور پادشاهی و مصاحبت
نمودن بدایره حاضره که پس از لختی استراحت اعلیحضرت سلطان برسم مهمان نوازی بژاپون بازدید فرمودند و نیز بولتی نایب خنک
انور پاشا که برای مراقبت حرب امریکا و هسپانیا مامور امریکا شده بود مراجعت نمودہ و خبرداد که قراور زره گا دولت امریکه در
بحری بهتر از کشتی زره پوش بدرد خورده علیهذا حکم اعلیحضرت سلطان شد که قرا درزی از غره اول ابتیاع نمایند و نیز امر فر
هشت فروند کشتی زرہ پوش را در کارخانه کشتی سازی شرنو و شهر ابطالیا تعمیر و بطرح جدید اصلاح نمایند هر دز فاطون در
از میرہ پورت سعید گرمای زیاد و کمی باران در اسلامبول بمیانه ابتیاع اعلیحضرت سلطان عثمانی بیست فروند کشتی دشت
عراده توپ کر وپ ورود اعلیحضرت شاهنشاه ایران با نهایت جلال با سلامبول در مراجعت از فرنگ و ملاقات با
اعلیحضرت سلطان عثمانی و عهد مودت خالصانه باقتضای هم چشمی بین آن دو پادشاه اعظم اسلام بسته شدن که در واقع قرآن سعیدین
بود مولف دو شاه اعلم کشور که دارند هر یک بود کشوری یکی صاحب شام در وم وحلب زقسطنطنی تا عراق عرب
جهان بخش و سلطان کشور شان که اسلامیان را بود زردان یکے صاحب تاج و تخت و نگین مظهر شنشاه ایران زمین
که بر چتر شاهیش طاق سپهر نثارد کواکب ہم از ماہ و مہر در آفاق آن ہر دور ا بحر توست یکی مسحو ماہ و یکی مشتر پست
دو ظل خدا از پی گفتگو نشستند در بزم هم رو برو نوکوفی زمین یافت اوج سپهر وزان کشت پیدا دو تابنده مهر
یکی پر تو لطف حق در جلال یکی مظہر قدرت لایزال همیشه بر روی اغیار در غم و دل کینتند باید کر
پس آنکه پی حفظ ناموس و دین همیشه عهدی همای منین دل و نور و بدار آراستند پیمان از ان بزم برخاستند
پس از چند مهمانی شایان سلطانی و گردش و سیاحت فراوان اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران روز ١٧ اکتوبر از اسلامبول
روانه جود است شدند وفات سر دار غلام محمد خان افغان طرزی مقود و متنا در یوان مخصوصی که بطبع رسیده شماره (۲)
قدغن اکید باش که حاجی مسود در رفتن بیت المقدس ہنگام زیارت سه روز پیشتر متوقف نشوند و از ابتیاع املاک نیز در آن نقطه
ممنوع باشند افزودن اعلیحضرت سلطان دو ملیون و چهارصد هزار ایره بنا تمیز قوای بحریه خود از تعدیات د برش درم)
پادشاه یونان که حاکم جزیره کریت از قبل عثمانی بود مسلمانان آن محل متأذی شده از اول ساله تا اما اواخر این شه فقر یجا بنجاہ ہزار نفر ترک
وطن قدیم خود کر دب بیلا و عثمانی پراکنده و اقامت یافتند ظفر سعدن خاود منات (انگلیس) فتح عساکر لیدو
شهر (فرتی استت) و مجده آشهد (کیا نسیوع ) را در افریقا تحت ریاست لرد را برتس که عساکر ترانسوال عقب نشستند و
اہالی شہر اسلحہ خود را تسلم نمودند وحمله کرد مشارالیه با عساکر زیاد برشهر د پرتوریا) که ماه ایند و مملکت بساکر انگلیس از هم
خاک


نسخه سیوم
عین الوقایع
صفحه ۲۳
خاک پرتغال برای حمله وری باز شد و اجازه‌عبور از دولت مزبوریافته رفتند و اینمطلب‌مخلص‌مناسب بجهة خصم بود تیک
بزرک عساکر ایندولت در ۲۹ماه فرانسه باسپا نیوئر در نواحی (پریتو‌ریا) که از فوج‌محافظین انگلیس‌چهارصدنفرصاحب‌منصب
و دویست‌و‌پنجاه‌سرباز مجروح‌ومقتول‌کردید محاصره‌ندورابرت‌ونزدیکتر شهر(پریتوریا) راکه‌فتح‌نمودند در‌رودخانه‌موسم
بلندن‌و‌پیمبرن کامل‌رجال‌دولت‌وطیرا‌نظمین‌مترقی‌آمد طاعون‌سخت‌در‌کراچی شدت‌قحط‌در‌هندوستان‌که‌از جمله
صد و بیست‌وپنجاه‌هزار‌نفر‌مبتلا‌در قحط زده‌ودگرسنه‌مجید را‌باد‌رفتند ترنورابرت‌که داوطلب‌مددی طبع‌یکماه‌به‌ترانسوال
بود‌در‌روز‌مراسمیفرنگی‌دعده‌او‌سرآمد‌و‌اهال‌لندن‌که‌انتظار‌خبر‌فتح‌کلی‌داشتند‌نتیجه‌را‌برعکس‌دیده‌و‌مایوس‌شدند‌چون‌از
میدان‌چنگ‌بجز‌خبر‌رفع‌حصارماوکنج‌بلندن‌نرسید‌که‌عساکر‌انگلیس‌درآن‌نقطه تسلیم‌با‌عیان‌شده‌بودند‌وشیوع‌طاعون‌بجزیره‌ماسک
در ۱۹ژوئن‌شش‌دسته‌قشون‌هندوی‌دیک‌باطری‌توپخانه‌کوهی‌صند‌صل‌نظیه‌با‌یکفروکشتی‌جنگی‌فوق‌الغام‌امور‌رفت‌کین
شدند مقرر‌از‌خاصه‌ایندولت‌مصارف‌اردوکشی‌چین‌را‌تعهد‌نمود تعصب‌بیرق‌انگلیس‌در‌روز‌جنوبی‌چین‌در‌روز ۲۰
که امیرال‌سیمورسپل‌کردید قطار‌سرعت‌راه‌آهن‌که‌از‌لندن‌باکتر‌میرفت‌در‌استاسیون‌اسلوا‌بقطار‌های‌ایستاده‌خورد
همه‌را‌برت‌کرده‌و‌آتش‌خانه‌خود‌او‌ترکید‌بجہت‌مسافر‌مقتول‌و‌یکصد‌کسی‌نفر‌مجروح‌شدند قطار‌راه‌آهن‌قشون‌امدادی
ایندولت‌بافریقا‌نزدیک (پوتشفا ستروم)از‌خط‌تجاوز‌کرده‌سیزده‌نفر‌سرباز‌را‌مقتول‌وسی‌وده‌نفر‌مجروح‌ساخت ۹اوت جنرال
(بوللر) بر (امیر‌سفونت) استیلا یافت اتصال‌اردو (لارد‌شوبن) بپالارد(کنتشر) انگلیس‌در افریقا چون‌قنایل
دول‌راضی‌باقامت‌قشون‌هندوی‌در‌شهر(شانغهای) نبودند‌حکم‌بسردار‌سمیر‌شد‌که‌عساکر‌انگلیس‌را‌بسمت‌شمال‌چین‌حرکت
دهد اما‌قونسولها‌پس‌از‌حرکت‌سپاه‌انگلیس‌دیدند‌با‌آن‌نقطه‌لشکر‌لازم‌است‌تلگرافا‌از‌لشکریان‌خود‌جمعی‌را‌خواستند قوت قزاقها
از‌ملکه‌انگلیس‌که‌عموم‌احا انگلیس‌در‌عزا‌دار‌شد و‌در‌آن‌جسّه‌اعلیحضرت‌شاهنشاه‌ایران‌صرف‌نظر‌از‌تماشای‌لندن‌واز‌پاریس
بممالک‌مباریک‌مراجعت‌فرمود شکست‌چند‌دسته‌عساکر‌ایندولت‌در‌افریقا‌از‌بوئر‌که‌تا‌نهم‌اوت ۷۷۷۹نفر‌سپاه
ایندولت‌مقتول‌شدند شورشی در (اشنتی) روی‌داد‌که‌عساکر‌انگلیس‌را‌محصور‌نمودند‌وچنان‌سخت‌باد‌اشیاءلازمه‌بر‌آنها‌کم‌شدکه
قوطی‌کبریت‌را‌در‌چهار‌فرنک‌داد‌ستد‌میکردند‌در‌ین‌قلعه‌انگلیسها‌ومقام‌شورشیان‌سکناءمجمع‌فقرا‌بود‌که‌از‌عدم‌خوراک‌اکثراً
تباه‌شدند‌پس‌از‌اینکه‌حکام‌قلعه‌حصار‌را‌آتش‌زد‌اوّل‌باران‌وسیلاب‌وبعد‌باد‌شدیدی‌رکوداد‌که‌موجب‌صول‌امراض‌مختلفه
جانورهای خاکی‌از‌قبیل‌عقرب‌وغیره‌کردید‌وبدان‌واسطه‌از‌فقرا‌ورعیت‌خیلی‌تلف‌واز‌انگلیسها‌نیز‌اغلب‌مقتول‌شدند
تعداد‌اشخاصیکه‌در‌تمام‌هندوستان‌از‌شدت‌قحط‌وپریشانی‌خود‌کشداری‌خود‌را‌نداشته‌بیازده‌کرور‌وهشتاد‌وهشت‌هزار‌نفر
رسید باران شدیدی در(مدرس) بارید‌که‌باعث‌خرابی‌راه‌آهن‌واتلاف‌نفوس‌زیادی‌شد قنصل یکی‌از‌جناب‌عالی
محترم‌ایندولت‌در(مستعمره‌اورانج)بچنگ‌بوئریوم ۲۱اکتوبر‌ودر‌همان‌روز‌قشون‌زیادی‌بامداد‌لشکر‌جنگی‌انگلیس‌روانه‌ترانسوال
شدند فوت‌اعلیحضرت‌ملکه‌ویکتوریا‌بادشاه‌با‌حشمت‌انگلیس‌در‌لیله‌دوشنبه۲۳ژانویه۱۹۰۱مطابق‌دوم‌شوال۱۳۱۸در‌شام
از‌شبی‌خفته‌در‌سن۸۲سالگی‌بمرض‌فالج‌و‌آن‌ملکه‌معظمہ‌بطوری‌صاحب‌استیلا‌بود‌که‌یکصد‌جزیره‌وپانصد‌صحرا‌و‌هزار‌دریاچه‌و
ده‌هزار‌رودخانه‌و‌ده‌هزار‌جزیره‌در‌تحت‌رایت‌سلطنت‌و‌اقتدار‌خود‌داشت (جلوس‌اعلیحضرت‌پرنس‌آلبرت‌ادوارد‌هفتم
تخت سلطنت‌انگلستان‌وپادشاهی‌هندوستان‌بتاریخ۲۴جنوری۱۹۰۱میلادی‌در‌حیدرآباد‌دکن‌دزدی‌چابک‌دست
سمیون


نسم عين الوقايع صفحه ۳۳۴
میمون پوشیده مثل سایر میمونها بمقدار اعیان آمد و شد میکرد و بدان وسیله اموال زیادی بسرقت بر د منجمله روزی بخانه اقای
عماد نواز جنگ رفته صندوقچه جواهری برداشته فرار نمود خاتون حرم باشمشیر قصد او کرد و نتوانست برسد اما بعقده دیگر سارق
مذکور بهمان منزل دستگیر شد (کردبارا ما ناجود) نام هندو پسر خود را در مذبح عظیم دجا نکاما و معبد کومانترایا قربانی کرد
و باینواسطه حکومت او را کشت (أطريش) ورود خدیو مصر بشهر و ینه در دهم ژوئن عبور اعلیحضرت پادشاه ایران
بوینه و پذیرائی ایندولت بطور کامل (ايطاليا) در شب ۱۴ ماه ژانو یه جمعی از محترمین و جوانان ایتالیا بجرء مشق سیاسیه
(گناستیک) مجلسی منعقد کرده اعلیحضرت (همومبرت) و ملک ایتالیا را نیز دعوت نمودند ملک معظم پذیرفت و روز
۲۱ ساعت و نیم بظهر مانده باژنرال (پونزیو فالید) رئیس ارکان حرب و ژنرال (افونا وروگونیقو) معلم مشق یا ضیه
بأن محفل انس و مجلس طرب حاضر شد و جمعیت آن مجلس تقریباً دو هزار نفر میشدند و با تمام آنها از راه رافت و مهربانی
احوال پرسی کرد و گفت قدراً ام جوانیمر ابدانید که بزرگترین نعمخدا و ندیست و افسوس که این موهبت از من گذشته
و باید بکمال اسف متذکر باین شعر باشم فیاليت الشبابُ لنا يَعودُ يوماً فَأخَبِّرَهُ بِما فعل المشيب
خلاصه بعد از اختتام مشق جنباستیک مقری الیه با دست خود بتمام جوانان و حاصرین مجلس جوائز و عطیات عطا فرموده بمقصد
مراجعت کرد هنگام وداع و سواری کالسکه شخص کوتاه قد سرخ روئی لسبق بسپال نزدیک کالسکه (هومبرت) رسیده
با طپانچه ششلولہ کوچکی سه تیر بطرف پادشاه مزبور آتش داد از غوغای ازدحام کسی صدای ششلوله را نشنید اما از دود باروتی
ملتفت شدند و ضارب را گرفتند و اعلیحضرت (هومبرت) را بطرف قصرش بردند اما از صدمه گلوله های مزبوره در بین ایران
قطع رحلش شد چون هرسه تیرکاری خورده بود ملکه که جمعی معاونت و از واقعه آگاهی یافته قیامتی بر پا کرد (فرانسہ) روانه
دو فوج قشون و دو باطری توپخانه و کشتی جنگی مجددا ایند ولت بسمت پکن ورود اعلیحضرت (مظفر الدین شاہ)
بپاریس در ۵ ۱ صفر و پذیرائی دولت و ملت فرانسه با نهایت احترام از آن اعلیحضرت ابتیاع نمودن شاهنشاه ایران
پاریس یک کالسکه خود رو را که فرانسویان آنم(آتم بیل) و انگلیسها (مشتو کا رمینامند اقامت چهل روزه اعلیحضرت اقدس ایران
ایران در شهر (کانتر کسه ویل) برای معالجه و استعمال آب معدنی که بعد از آن بشهر پاریس تشریف آوردند و روزیکه از عمارت
داکسپوزیسیون) بسمت منزل میرفتند شخصی از فرقه انارشیست که شغلش نجاری بود نزدیک کالسکه آمده با تفنچه ششلو له حمله به محض
همایونی کردید وقتی دست در کالسکه دراز شد میرزا علی اصغر خان صدراعظم و جنرال (پاران) مهماندار شاه و میرزا محمود
خان وزیر دربار او را گرفته بپوسین شهر سپردند و در حقیقت خطر بزرگی دفع و رفع گردید حمله عساکر فرانسه بتوابع (برنوا) وقتل
رسانیدن رباح امیر برنوارا مأموریت (اودوست) سردار فرانسه با سپاهی کران در بلاد افریقای کلر و شیخ محمود سنوسی
بگردش و پذیرائی شیخ مزبور (پرتوغال) ایندولت بملاحظہ عہد سطو نی که عموم دول در جنگ ترانسوال با انگلیس داده بودند
و ہم بخیال اینکه شاید مننا یکی از دول معظم اروپا با ترانسوالیان همدست است و فردا مورد ملامت خواهد شد از اینکه خلیج دولا جوا
با انگلیسا واگذار شود یا بفروشد مضایقه داشت و الا اگر انگلیسها از آنطرف راه پیدا میکردند مملکت ترانسوال محاصره میشد
بعد از فتوحات چند نقطه (لرد رابرتس) وتصرف لیڈی اسمت و کمبرلی و شہر (بلوموفونتين) که دولت پر تو غال دیگر چنگیک
از دول بهم دستی و شرکت با ترانسوالیان ندارد آسوده خاطر شده در خیال همراہی با انگلیش افتاد که بعد با دولت برطانیات
اورا


نسخه سّیُم عین الوقایع صفحه ۳۳۵
اوراد دچار اشکالات ننماید لهذا عساکر لر د رابرت را اجازه داد که از طریق بیرا داخل خاک مملکت دولت پرتوقا ل عبور نموده
حمله سپاه ترانسوال بیند (افریقا) مختصر جنگی در (جانبتک) که جنرال (تاملقن) بونر حمله بردو دوازده نفر بوئر با تلف گشته
المانی صاحب منصب بوئرمقتول وچهل نفر با (کماندنت کسنی هس) مجروح شدند ولی تلفات انگلیسها دو مقابل بود حملۀ اردوی
بزرگ انگلیس بر (براند فور) وتصرف نمودن آن شهر را بعد از جمعی کشتن دادن عبور لرد رابرت از رود (ویت) بوجیرا
توب مع ۲۵ نفر اسیر بوئر و مختصر جنگی گرفتن که تلفات سپاه لرد (رابرت) نیز با آن اندازه بود حبور جنرال (هارتن) از رود (وال)
و شروع جنگ باعساکر بوئر که پنجاه نفر تلفات طرفین شد محاصره بوئر عساکر انگلیس را در شهر (میفکنک) وحمله هیجانی درانجا
که لار د رابرت برای استخلاص آن میر قشون امداد از دولت انگلیس خواست تقلب عساکر بوئر در (لاجنسنک) وا از سنبرغ
حاضر استمد دفاع شدند سپاه دا د طلب بوئر در جهار بلندی یک دسته عساکر انگلیس که عبارت از یکفوج پیاده و دوصد سوار
نظام و دارای شش عراده توپ حتا ز بودند اسیر کردند که احدی از آنها رهائی نیافت آثا لرد (متوان) انگلیس باسیاه زیاد
محض استخلاص آنها رو به پتیقد می نهاد فرصت او مثمر مانده کاری از پیش نبرد باین لجاجت عساکر انگلیس شهر (پرتوریا) بقا
تار جنگ بذیر ا گذاشتند تا حاکم شهر از در تسلیم درآمده روز پنجم ژوئن بعد از ظهر قشون انگلیس بداخل شهر ورود داد سیاً
ساحلو بوئر بعضی فراری بداخل خاک ترانسوال و بعضی دیگر با اثاثی شهر ترک اسب اسلو خود نموده تابع شدند که عماراً
ایشان بگلوله تار جنگ ویران نشود و در همان روز بآردوی انگلیس که مقیم (سن سنن بوکس) بود مظاهرات سیاسئ ظفر
رسید و در نظر اردو دخل وارد آمد و بدین واسطه جمعی دستگیر شدند و در همان شب سپاه بوئر باطراف (پریتوریا) حمله
آورده جنگ سختی با عساکر انگلیس نموده جمعی را کشته و شباعت غربی بخرج دادند مسیو کروگر رئیس جمهوری ترانسوال امر نمود
که تمام ادوات و اسلحه و آلات لازمه دارالحکومه را بشهر (واتر قال) ببرند که اگر لازم شود بعداً (لید نبورغ) را پایتی
ترانسوال قرار دهند هم در آن ایام ۶۳ صندوق که قیمت هر صندوق ۵۰۰۰ لیرای انگلیسی بود از جانب میو کروگر
بمملکت هاند ارسال شد حمله عساکر بوئر روز ۲ ژوئن در نقطه (رودوال) قشون انگلیس گشتن نیزر مقتول او شاد و
شش نفر را مجروح و یکفوج مکمل را نیز اسپاه انگلیس اسیر نمودند لرد متون بصبح هشتم را بهای دستگیر و پستیقد می کرد و در محلی که
بمسافت دومیل بسمت جنوب (هیلبرون) واقع است جنگ صفریتی واقع شد ۱۳ ژوئن در یکی از نقاط متنازع فیه
هزار و پانصد نفر بوئر با طاعت جنرال (برامان) انگلیس در آمدند تخلیه سپاه بوئر دره (لاجستنک) را که ژنرال (بولر)
بعد با متصرف گردید پتیقد می ژنرال (دیوایت) با سه هزار سپاه بوئر بطرف (جهانسبرغ) حمله ژنرال (تا میلتنو
در ۲۵ پله سبرغ وفنج (اسیلدلبورغ) وجنگ شدیدی در ۲۲ که بوئر بمعسکر نقطه (سبروت) حمله آورده پسپل را هم آتش زدند
و اجتماع عساکر بوئر تحت ریاست ژنرال (بوتا) بحفاظت مکسبورغ مسافرت غدیر مصر بلندن که در این سفر در پیوی
متحدی شد در ۲۳، ژوییه بحوالی شهر (تحسبریت) خطوط راه آهن و تلگرافات را سپاه بوئر مقطوع ساخته بقطاریه که مشحون
از ذخایر بود استیلا یافتند و صد نفر از عساکر (مایلندرس) را دستگیر نمودند و با کمال قوت رو بشهر مزبور که واسطه بین پریتوریا
و ناتال است پیش فشرد دسرداران آن آردوی بوئر ژنرال (اد وایت) و ژنرال (وُستین) بودند که با ژنرال (ردادوُ
انگلیس مصا هم داده و فتحی نمودند و مجدداً در ۲۴ ژوییه بحوالی (بیتلهم) محار به سختی با عساکر انگلیس داشته و آنها را عقب نشانید
یکینفر


نسخه ششم عين الوقايع صفحه ۳۳

یکنفر صاحب منصب و نه نفر سرباز از ایشان کشته و هفت نفر صاحب منصب و ۳۰۲ نفر سرباز اسیر کردند در اول اغسطس ۱۹۰۰
۱۲۰۰ نفر بوئر تسلیم جنرال (هستر) انگلیس شدند و سردار (بوتیز) و (جربر) که روسای بزرگ بوئر بودند تسلیم ژنرال
(هاملتون) انگلیس گردیدند و در این روزها خط راه آهن بوئر الاحد بورغ تا ناحیه (لدی سمیت) کشیده شد جنگ خیراً
(باددیول) و (پاچیت) در یوم شنبه با سپاه بوئر تحت ریاست جنرال (دلویت) وصل انبوه زیاد از طرفین ایضاً قتل جمعی از
سپاه جنرال (بوللر) در ۲۲ اوت وقایع نمود ان سپاه بوئر در نزدیکی (دواندوز) صد قطار شمنه فرخیه را از راه آهن جلب و
بوین
نمودن جند قطار انگلیس را به انواسطه و شلیک بطرف شهر نهر (اورانج) با همان توپها در ۲۳ و ایضاً جنگ جنرال (فرانچ)
انگلیس با سپاه جنرال (بلر) بوئر در کنار نهر پیانار که صدمه زیادی بعساکر انگلیس رسید منجمله دو صد و بیست نفر اسیر شدند
ایضاً در ۱۱ اکتوبر در معرکوپ جنگی بین قشون بوئر و انگلیس رخ داد یکنفر ژنرال و چهار نفر سرباز مقتول و ژنرال بایت
انگلیس را با دو نایب و بیست نفر سپاهی بوئرها اسیر نمودند در ماه مارش دسیل دولت انگلیس از جنرال دیریت بوئر قایماً
سختی زده بعد شانه توپ قرار داد و عساکر بوئر قصد محله (جکومارکوس) نمودند دولت پرتوگال انگلیسها را از آنجا
اطلاع داد و جهازات جنگی بمحله (جکومارکوس) مامور گردیدند در یکی از نقاط ترانسوال که عبارت از هفتصد از نفر بودند
بدو هزار و پانصد نفر سپاه انگلیس حمله نموده تمام آنها را اسیر نمودند و آخراق زیاد متصرف شدند راه آهن (کوی استا)
را چهار صد نفر تر انسو آل خراب کردند قطاریکه حامل آذوقه و قشون انگلیس بود انجا رسید و پیش نرفت ترانسوالیان نیز از
کمین در آمده جنگ سختی کردند و خسارت زیادی بانگلیسها وارد آمد و غنیمت زیادی نصیب آنها شد وقتی سپاه امدادی
انگلیس نمایان گردید ترانسوالیا اموال و نقدیه را برداشته عازم استردام شدند در بین راه جمعیتی از انگلیسها را اخذ
اسیر کرده همراه بردند مختصری از ترجمه نامه (لُرد رابتس) سپهسالار عساکر انگلیس بژنرال (بوتا) سپهسالار
بوئراست قدمت جناب شما و توجه انجناب در امور ذیل استدعی می نمایم (أولاً) چون قشون ترانسوال در سر راه ها
کمین کرده بقطع خطوط آهن و قتل سپاه مسافرین اقدام دارند و نقصان زیاد وارد می آورند (دویم) سوای بلادیکه
در تصرف جناب عالیست در ترانسوال در (الرانج) چند دسته سپاهی بهرسیده و مایلرکت و چیا در آن گماشته اند که خبر و انوات
شایسته بوئر نبوده و نمیشد ناچار بپرفع آنها ساعی و جاحزم (سیئم) از دولت متبوعه خود حکم دارم در جوار هر قصبه و قریه
که راهزنی و حمله از کمینگاه روی دهد اماکن را آتش زنم و اعمالیه آنها رایج نمایم (چهارمی) تصور میکنم که اگر جلوگیری از راه
زنان نشود بر من مسلم است عورات و اطفالیکه در پناه سپاه ما هستند و شوهران و پدران آنها با ما جنگ دارند همه را از
نقاط متصرفی خود خارج نمایم اگر از کینه جوئی خود عموم ترانسوالیان دست بردار نشوند بهمین چند روز تمام اطفال و عورات را
از شهر (پریتوریا) و سایر نقاط انتقال خواهیم داد سپر حه جودیه سپرده شخص شما باشند که جناب عالی یقین نمائید اما جنابعالی
مطلع باشید که کالسکه های راه آهن غالباً مشرب از طرف مشرق شده اند و با نهایت تاسف عرض می نمایم بسیاری خواتین
قطار با کالسکه سرباز با یه سفر نمایند مگر خاندان میوکر و کر و جناب شما که بایشان کالسکه سربسته تدارک شده دلیلی متقین اگر
جناب شما چند قطار کالسکه مناسب مخصوصاً بایر حال عیال و اطفال بفرستید اگر چه اینحرکات بر من ناگوار است ولی جناب شما
و ترانسوالیان مرا مجبور در اینحرکت نمودید چه تا کنون ظلم شما را بفرنجار می بینم با اینکه یقیناً غیوران جنابت بر وفق مراد شما

نخواهد شد


نسخه سوم
سراج الوقایع
صفحه ۳۳

خواهد شد ٤سپتمبر ۱۹۰۰ راقم نزد را برت : جواب جنرال بوتها بالاریدن را برت : در جواب نامه جناب عالی
مورخه ۳سپتمبر ۱۹عرض مینماید (اول) چون در مقابل افواج قاهره متکاثره جناب عالی قشون ماقلیل است و امکان
مقابلی در هر نقطه و فراهم نمودن سپاه کشیره در میدان جنگ برای ما نیست از آن جهت بخوبی سپاهی بمیدان آوردن
باقی را متفرق نمودیم که مانع غارتگری قشون جناب عالی باشند چون هر کجا افواج انگلیس راه یافته اند مواشی را غارت
کرده و زراعتها را آتش زده اند (دویم) جناب عالی فرموده اید که سوای قشون ترانسوال اشرار چندی هم مشغول
دست بردند من میگویم از آغاز جنگ تاکنون بهر مصاف افواج شایسته ترانسوال حاضر گردیده و ابداً از جاده
قانون و راه قواعد ملکی خارج نشده ایم (سویم) افواج عساکر انگلیس هم بشرارت عادی بوده و بهمه خصوص
افواج تحت حکم جناب عالی که بلاد را آتش میزنند و زنان و اطفال را عریان میکنند (چهارم) با کمال صراحت عرض
میکنم که قوم من بجهت آزادی ملی می جنگند کجا رواست که انتقام آنها را از زنان و اطفال کشند اما چون در آغاز گفته
گشته اند هر طرف شایسته میدانی کیش اگر آنها را باین ایراد بجلاء وطن بپسپارید که شاید اطلاعی میدهند این تسمه غلط است
زیرا وقتی سپاه بوئر بخارج شهر پر توریا بود اینطور مطلبی مرعی نگردید حال که بین آنها و اردوی ما مسافت بسیار است چگونه
میتوان رسیدن ذریعه عورات را باز در تصدیق کرد با وصف ایحال اگر جناب عالی در جلاء وطن عورات عزم راسخ دارید
خلاصه فهرست لازمه آنها را بفرستید تا تدارک ایشان را درست دیده یکسر باره پاره وانه داریم در باب کالسکه آهن که نوشته اید در همه
مرکبها لسکه جای اعلام داده نموده ام اگر جناب عالی ذمه دار آنها میشوید در هر مقامیکه مستین فرمائید روانه نمایم متاسب است در
آخر این ذریعه عرض نماید که جناب عالیه انچه سزا و عقاب متصور است در باره عورات و اطفال معمول دارید که ما دست از جنگ
نخواهیم کشید و محاربه بحال خود جاری خواهد بود و از این مراتب مخوف و تسلیم نخواهیم شد (راقم جنرال بوتهـا) از جاده خارج
نمودن سپاه بوئر چند قطار راه آهن انگلیس را بقرار تفصیل بمهاه اوریل در کالیے یہ ریکتار پر از قشون پرت کردند که نود
(نکشته) بامداد رسید و جنگ سختی روی داد چهار واگون انگلیس ریزه شد در رئیس قطار بقتل رسید مجدداً در (ترنباش)
قطار کشند فردیگر را خارج کردند و تمام مسافرین آن را که انگلیس بودند بقتل رسانیدند ایضاً در کالیبے یور قطار پرآذوقه
از خط خارج نموده متصرف شدند جنرال تلهدس بسنگر ( بنبرقانتین حمله برد و ۱۳۰۰ بوئر که اینجا بودند شکست داد و جمعی از آنها
کشته از انگلیسها هم پنجاه نفر سرباز و سه افسر بقتل رسید ایضاً هنگام یورش جنرال دیویت بشهر کیب کالونی سپاه
انگلیس او حمله آورد و شصت نفر سربازش را مقتول و شصت نفر را اسیر نمودند و دویست و شصت کالسکه غنیمت سپاه انگلیس شد
و بعضی از سپاه بوئر گریخته و این شهر از تصرفات انگلیس بود که جنرال دیویت میخواست بغلبه بگیرد با وجود آن صدمات باز
بتدارک فتح پرداخت تعداد سپاه انگلیس در میدان جنگ افریقا سوای مقتولین تا ختم این سنه بدویست و سی هزار نفر
رسید هنوز هم فراهم و روانه میداشتند تلفات عساکر انگلیس در افریقا (مقتولین) ۱۱۵۶۸نفر سرباز و ششصد نفر
صاحب منصب اسرای سرباز شصت نفر و صاحب منصب چهار نفر مجروحین از کار افتاده کان ۱۵۳۴۳ نفر سرباز و دو
هزار و ششصد و هفتاد نفر صاحب منصب مفقود الاثر هفت نفر افسر و ۱۳۴۶ نفر سرباز باجل طبیعی هم
پنجهزار افسر و دویست نفر سرباز تلفات انگلیس تا خارج از سپاه نظام در این محاربه ۱۱۹۷ نفر محاوره انگلیس
در ایگان


نسخه سوم
عین الوقایع
صفحه ۸
در این جنگ تا ادا ضیاء دیکم هجه، ملیون و پانصد هزار پوند شده بود جنگهای متواتره باایندولت با عساکر بوئر در ۴۵
و گرفتاری سیصد نفر بوئر و قتل پنجاه و چهار نفر آنها بدست انگلیسهاد کشته شدن دویست نفر انگلیس اقامت جنرال دیویت در
و واستین با افواج خود در بژوک در سال جنوبی در ماه (آرانج) که پس از چندی اقامت و زد و خور و ضعف حالی پیدا نمود و به
اهالی اردوی او متفرق شدند رفتن مستر (کروجر) رئیس جمهوری ترانسوال بمملکت اروپا بامید آنکه یکی از دول را ها
و مربی خود نماید و بهرجا جواب یاس شنید (سنه ۱۳۱۹ هجری) (مطابق ۱۹۰۱ مسیحی) افغانستان تفتیش حا
عبدالرحمن خان در احوالات محبوسین موجود کابل که بالغ بر دوازده هزار عدد شصت در زن بودند میخواست رسیده کا
و هرکدام مستوجب عقوبتی برسند قصاص و سزا داده شوند والا مرخص یا اخراج باشند بروز کسالت امیر اجتماع جمیعی
با طراف آخوند ملا نجم الدین در هده اسمار و اطراف جلال آباد چون اغلب اهالی او را قطب زمان میدانستند هجد داس
بگرفتن سپاه بره شد عزل محمد نبی خان بومیری از کوتوالی کابل خواستن با جمعی محبوسین مقصر دیگر داور ابخاک ترکستا
فرستادن و توقیف داشت روابط محرمانه و تحریک صاحب منصبان انگلیس برعایا سرحدی بنکه خیز ردره اسمار الفتا
بر ضدا مارت و آگاهی امیر و مقرر داشتن محمد علیخان وکیل الدوله پسر محمد حسن خان حکمران محیقان و کامرد را با یکنفو
سپاه زبده و تفنگت بسیاری مع جیب خانه و دو عراده توپ از کابل بدان نقاط برای تهدید اهالی در قطع روابط با انگرش
ماموریت کا کر رضای رساله از معاریف باسمه نفر دزدان هرات بتحریک محمد کاظم خان منسوب و مدعی موقف از طرف کوشید
و سپهسالار هرات بجهد دفع بکارنده با رصلی ترس که دستگیر اجزاء ایالت شده خائف و منفعل بنجات یافته بهرات معراج
و محمد وآ موسی نام کرخی و مرتضی نام بهت الاتاً ومؤمن نام استق زائی باین ماموریت مقرر شده میشد آمدند و بدانیم
راهنمائی دو نفر دیگر از ساکنین مشهد بلیله سوم ربیع الثا از راه بام خانه همسایه باین موفق آمده اول بسیار آسمان
بودند و بعد که بیدار شدم بشرمی که در میان او واقعه ذکر شده چندین جراحت بخودم دارد آوردند اما خدا وند کرت :
حضرت رضا علیه السلام مرا نجات داد بقتل نرسیدم حکومت صید محمد خان بریکاه در بعضی نقاط بربری وفات
امیر نامدار عبدا لرحمن خان در کابل و دفن آمدن بعمارت سراجستان مرقد آن بد که دو فرد ماده تاریخ از دمعتمه
قطعی در نوزده جمادی الثانی رفت اندر شب پنجشنبه شد پاک ضمیر بود از هزار دولته و گو سال غمش افسوس ریال
نداد مهلت بامیر ایام خلافتش زدا د ایزد خوابی که بدانی عد واز انوبکیر د نیز این چند فر د شعر در تاریخ جلوس امینمایی
سراج الملۃ والدین امیر حبیب اللہ تھا بتخت سلطنت افغانستان کشته شد. نشست بجای او حبیب الله و شد
اور نگ چو آسمان و او بدر منیر یا رب بحق چار یا را حمد با عدل ملک سالها پایه دیر تاریخ جلوس او بییم زیبا
بنشت و لعهد بنادای امیر اقسرده کی و سوگواری حال سرداران و افسران مملکت افغانستان در عزای امیر
که با نهایت احترام بعل آمد مجلوس معیت مانوس امیر جہانگیر منظر حبیب اللہ خان بخوشحالی و سرور تبدیل یافت و آن کفرات
بکیک فطرت بمیمنت و مبارکی در اصلاح حال امور مملکت و رعیت برویه عدالت پرداخت و عالمی درا نیز از خود امیدوار
خدا وندا فزایدیش عمر وبخت نطق امیر حبیب اللہ خان در مواعید احسان و عدالت برعایا وا فزودن ماه چهار قران
بمواجب ہر یک از سپاهیان و بخشیدن نشان صداقت بتمام افراد قشون که در یکطرف سراج الملہ الدین امین سے
نقش است و در طرف دیگر صدا توقیف بعضی از دفا تر تا تحویل عمل احضار نمودن امیر از جلال آباد ملوک افغانتا
کنج
قضاییه در جهات
[زنگی؟] حترام
بیت الاثان
قریه در خارج شما
است
بعضی


نسخه سیم
عین الوقایع
صحفه ۳۳

بعضی فسادات و تصادم در بزرگان در سه طوایف راجه اقدامات و بیان در کابل اقدامات عهد نیار حسن با چند نفر خواص خود
اقدامی سعد وار محمد عمرجان را که امیر آگاه شده باستانت آنها کوشید و آتش گرفتن کارخانه چاشنی سازی در کابل رفتن
بعضی از سپاهیان شورشی بدون اجازه از کابل بطرف وطن و نادم شدن و مراجعت نمودن تمام آنها مختصر اغتشاش در دیره
که بزودی دفع و رفع شد انتخاب مستخدمین از طوایف شهرتی ورود محمد اسمعیل خان شجاع الملک آیوبه کابل در ماه ذیحجه
و شرفیابی بحضور امیر و تبرید و انعام دیدن معزتی الیه همه در ترکستان از یک با سید درود سردار محمد اسحق خان و نافرمیش
بعضی از اعیان عمل بمعظم الیه فرار شاه محل شاه بخش و کریم از روسیا ایلیات با خانواری خود بطرف قائنات فرار هند
خانواری از نواحی قلعه ولی بخاک روس قدغن امیر بهنام پردہ بمرات تمام افغانستان و صد در فرمان تازه براینکه اهالی
تشیع و مساجد اهل سنت حاضر شده نماز بخوانند اینجا باید بیان داشت که مساجد اسلام برای عبادت شعیه و سنی است لاغیر
کاش گفتگوهای جزئی بی اصل را علمای این ملت عزیز از میان برداشته موافقت یکدیکر باشند و چنانچه خدا و قرآن و کلمه و دین
قبله طرفین یکیست معابد و مساجد آنها نیز یکی باشد و بطوریکه اعلیحضرت پادشاه غازی سلطان عبدالحمید خان و اعلیحضرت
شاهنشاه ایران پناه دام ظلما اقدام بمودت ملت مملکت یکدیگر فرموده اند و تمام مساجد و معابد ممالک اسلام مختلط و این
هر کس بخیال خود مصلی و واعظ است و سنی و شیعه را بیکدیکر ایراد و ممانعتی نیست پادشاه نیک فطرت عالیه افغانستان
همان خیال را در مد نظر دارد چون هنوز اغلب اهالی قابل تمدن و تربیت نشده و لذت اتحاد مسلمین را نفهمیده اند قدری صبحت
و مدت بترویج اینمطلب لازم دارد خوب گفته ملای روم خلق را تقلید شان بر باد داد ای دو صد لعنت بر این تقلید باد
خدا یار و سای ملت اسلام را بیکدیکر مهربان و متفق ساز تا بیرق اقتدار دین محمدی در شرق و غرب عالم افراشته کرد
انشاء الله (سوانح) حریق سخت در شهر مزار شریف بماه رجب که دکانین زیادی سوخت شکایت اهالی از نقد یتین
سعد الدین خان حکمران هرات و احضار امیر آنها را فرار جماندار خان ترکی و جمعی دیگر بطرف و زیرستان سرکشی
امیر چرا امیر صاحب لسبهای افغانستان را از بردن بهندوستان مانع است رفتن جمعی سپاه و توپخانه بتنیسرو
استمالت اهالی و محل آنطایفه در دو خورد و قتل جمعی از طرفین خارج شدن بعضی طوایف توری از جمعیت افغانی
و اتصال بانگلیس احضار نمودن امیر معظم صاحبزاده آقا فضل حق پسر مرحوم صاحبزاده عمرجان را که پس از قتل پدر در
خاک ایران بنقطه کرسبز مقیم بود تا اینوقت محترماً بهرات ورود کرد (ایران) اقدامات جناب حاجی زین العابدین
(تقی اف) از مسلمانان سمرقوف قفقاز بترقی امور تجارت ایران و تشویق بعضی قوانین در فواید ملک و ملت از مل مال
خود شدن خداوند کاش چندین هزار نفر دیگر از همدینان بآن همت و فطرت در بلاد مسلمین علم سازد که مایه افتخار عموم اسلامیان
شوند حاجی فتاح نامی از اهل موصل بعهده دارات شخصاً و بعضی تجارت بشیر از آمده بود مخمس نام دستار نام شکلی از
روسها او رفیق شده بطمع دارائی و سرمایه که داشته آن بیچاره را کشته و جسدش را قطعه قطعه کرده مثل عسل بار بیجاوه
می بندند و بجد ان میگذارند و بعنوان تغییر منزل مقارن غروب آفتاب توسط جمال نسبت دروازه قصا بنجار حمل میکنند
بعد حمال را مرخص نمود. جنازه را بپاهی اندازند و بعد با طاق اورنته و مجوه نقدیکه داشته میبرند پس از چند روز شاگرد
حاجی فتاح مقتول که پسر حاجی مهدی دلال اصفهانی بوده از واقعه پی برد، بپدرش میگوید و بحکومت میرسانند دو نفر
قاتل دستگیر و بروز مطالب می شود محمود نامی از قریه کراب بنبردار جهنرم کوه رفته مفقود شد بنای کاروانسرای
از جناب


نسخه سوم خبر الوقایع صفحه ۳
از جناب حاجی محمد کاظم ملک التجار طهران توسط نقلیمان معاون الایاله در خیابان علیا شهر مشهد مقدس که بنیاد آن نمانید مخارج زیادت
بود درود شاهزاده اشرف ملک منصور میرزای شجاع السلطنه بشیر از جهت فرما نروائی و رعایا را گرامی داشتن و اقدام به چینی
آبادها و تعمیرات فرمودن تحرک سخت در سرخس و عصری سرحد خراسان باواخر محرم افتتاح مدرسه مظفری در طهران و پدرستن
اطفال سادات و فقرا را بدون اجرت و مخارج که مصارف آنها از طرف اعلیحضرت شاهنشاه است دعوی در رویش فتح الله نامی
در قریه گوران کرمانشاهان بدیدن خواب جعلی و مقیم شدن بقعه مکار حضرت امام رضا علیه السلام که رفته رفته مرید های شفت خود دور
او را گرفتند و صاحب ادعای فوق العاده شد تا محراکشر قابل تشویش و توجه دولت کردید حسب الامر امناء در بار همایون فورا جنا
اجل (مجدالدوله) والی کرمانشاهان چند دسته عساکر سواره و پیاده را بدستگیری آن درویش فرستاد قبل از ورود ارد و بدان محال
جناب حسین خان امیر تومان حاکم نقطه مزبوره باشیر خان سنیابی برسم طلا یه تا حصار محاصره و مواظب اطراف او شدند مریدان
بنام و نمک صفت خود تا اینخبر را شنید هر کدام سمتی گریختند و تنه قلندر را تنها گذاشتند که بآسانی دستگیر و بقیه را همو اره فرستاده
در دز چهار دهم صفر اصدا بکرمانشاهان آوردند و انانکا بطهران روانه داشتند در شهر سبزو ار چند نفر مرد لباس زنانه برای انجام
مقاصد خود پوشیده بکوچه و بازار گردش میکردند تا بعضی شناخته و دستگیر شدند چند گلستان سه فرسنگی مشهد که متصل شدین
در میان تپه چاهی است و باید هر نگام لزوم از میان آن چاه سوراخ محراب را بکشاید روز ۵ شنبه ۲۳ ربیع الاول کو جهان
محمد علی نام و غلامحسین نامی از زارعین جهت افتتاح راه آب بآن چاه فروشدند و چراغی بیای هدایت همراه داشتند ناگوان
از میان چاه صدای مهیبی بلند شد و محترق کردید بطوریکه کوجه ئی محمدعلی نام نیمه بریان و غلامحسین نیم سوخته گردید حتی لباسها
بدان برد و تنز آنها سوخت و صدمه زیاد برایشان رسید و مدتی بستری شدند جہت احتراق اینکه شور بسیار آبرا از
آب آهک در زمستان و تابستان بدیوار آن چاه طاهر دمیز شده بوده لذا تش چراغ مشتعل کردید اما مردم مجل از زرد
و هم و قیاس چیزهای بی اصل زیاد میگفتند مسجد ارواح یقینیه ابانی این وقایع میداشند فی الله اعلم تعداد مسابه
بلا دروی برتین که برای عبادت اسلامیان ساخته شده سوای مساجد و نات و کوهستان در اینسال بیکصد و سی وارد
هزار و چهار صد و پنجاه و شش باب رسید در قریه طرق تپه سلام که از جانب شریف آباد بمشهد مقدس می آید و بانی
ساختن آن عندالله حضرت اشرف والاشاهزاده نیرالدوله دامت شوکته الکوا شد نه سنگ عظیم بسته راه مسلمانان بود نا چار جوانی
باید لم نقبی در آن سنگ حفر کنند که با باروت انباشته آتش دهند شاید متلاشی شود عبدالرحمن نامی ولمی نقبه کرد و با روشن
ریخت و باد پلم کو بید که ناگهان برقی از سنگ دیمر ظاهر شد و پلم و قطعات آن مجرالصوان را بهوا برد و جراحت بسیاری
پیدا و صدمه زیادی بچشم چپ دیلمی رسید خلعت همایونی که زیبده قامت با سعادت حضرت والاشاهزاده آزاده
(نیرالدوله) والی خراسان بود در ۲۷ ربیع الاول توسط جناب امین حضور در رود فرمود و استقبالی و مراسم خلعت پانی
در نهایت احترام بعمل آمد در پنجم ربیع الثانی سیل عظیمی بشهر بجنورد رخ نمود که از صدمه آن سیصد باب خانه و صد باب دکان ام
گردید و سخنا رت یافته کان از جهت سرکار سردار مفخم حکمران محل نهاره چهارصد تومان وجه ایثارسید جناب اشرف نجران
ارفع الدوله که مدتیست از جهت دکال خود مایه افتخار ایران و ایرانیان در بلاد خارجه شده در این ایام از وزیر مختاری دربار
پوت بپتر روس بطهران احضار و بماموریت سفارت کبری دولت علیه ایران در اقامت اسلامبول منصوب آید و جناب بندگی
اجل آقای مشیر الملک سمت وزیر مختاری سنطت پطرز بورغ از دار الخلافه عازم شد اندرین راه مبارک سفرش باد و بخیر


نسخۀ سوم سراج الوقایع صفحۀ ٣۴١
قتل محمد نام ولد غلامعلی نام کنا بادی از اشرار مشهود در بین راه قریه (سینه) که مامورین انجا و اجزاء حکومت محل ادعای صبرود
هدف گلوله نمودند و عبدا لله نام رفیق او را نیز دستگیر کردند زلزله شدید در (قون) یوم شنبه ٢١ ربیع الثانی رفتن
محمد ناصر خان شجاع الدوله بسرکشی سرحدات قوچان الی کیکان و اسب افتادن در مراجعت که پایش شکست و بستری شد
رندراین اوقات یهودیان ساکن مشهد که خود را موسوم بجدید الاسلام داشته اند بتوسط یعقوب یهود پسر آقا جان کور بعضی
تذکره تبعیت و سند حمایت نامه از قونسولگری انگلیس گرفتند که شاید جواب مسلمین را بزور انگلیسها بدهند و دین باطنی
خود را ابراز دارند ورود جناب نصیر الملک شیرازی بسمت تولیت آستانه مقدسه رضوی تا بزل اقدس در یوم جمعه ششم
جمادی الآخره اجتماع و حمله تراکمه یموت کرگانی در محوط بقصد غارت قلعه دشت و تصرف آن محل و محاصره داشتن که
سهام الدوله و شجاع الملک با سوار و فراق خود بباغیان حمله برده آنها را پراکنده ساختند تحرک اتم ستقال در
ماه در مکو تخیز آباد سرحد قوچان بارید (جاپن) پیامات دوستانه ایدولت مدبر ما را علحضرت امپراتور روس در باره
منچوریا که دول ثلاثه آنا تولی و ژاپون و انگلیس در انخصوص اعتراض سخت منفقانه داشته و نیز دول اربعه المان و اطریش و
ژاپون و انگلیس خاقان چین را رسماً تهدید کردند که اگر دولت آستانه چین امتیاز ملکی یا تجارتی بدولت روس بدهد معادل
و مساوی آنم باید برایشان روا دارد شدت قحط و غلا در ممالک شانسی که اهالی مجبور بخوردن گوشت سنگ و گربه شدند
و در سایر ممالک چین نیز قحطی بطوری بود که فروختند حریفان زنکدستی و قحط در این ممالک محبوب را برای حبوب
علاوه بر قحط مرض جان تباه طاعون بشهر (یانک شانک) سرایت نمود اعلان دولت روس در منچوریا که از انقضاء
دائره امنیت دائمی چین کشور مزبور را از قبضه تصرف خود خارج نمیتواند دامنه اختلاف در چین طولانی شده بحد
نقاط آن مملکت سرایت کرد بدرجه که (مستر را کفل) سفیر انگلیس با چند نفر همراهان خود از معانی بر میگشت سر راه ان
افواج المتا جلو آنها را گرفته از قرار واقعه زدند بعد از آن برشته تدبیر (لیهانک چنگ) شاهزادۀ شیخ الوزرای چین از هم
گسیخته شد کاهی بفرمان نمایندگان دول خارجه بعضی شاهزاده گان را بدار میکشید و گاهی بواسطه نیابی حبوبات وغرت
لحوم منازعه بین سپاهیان دول نصاری و اهالی چین بود و بعضی اوقات محض تقسیم گوشت شکار جمهوری خرد کردند در مملکت
چین باشد قشون اجانب با هم مدعی میشدند و کار ایشان بتمتال و جدال میکشید و هر کدام را کینه دیگری در دل بود
جواب خاقان چین بدول اجانب در باب وجه خسارت جنگ که بعهده گرفت ادا گفت در مدت سی سال میپردازم بتسقاط
که هر قسطی پانزده ملیون (تایل) ادا کنم چهار نفر بلژیک را با چند نفر چینی که بمذهب آنها در آمده بودند در یکن کشتند
تدارک باروت و اسلحه زیاد در چین تکالیف شاقه سفراء دول خارجه بخاقان چین که باید آنچه را می فرما باشد معمول دارد
و دشوار شدن آن تکالیف بر خانواده سلطنت دولت آستانه طوفان سخت در ژاپن با کشی چین و اتلاف نفوس و
عمارات زیادی تخلیه عساکر دول متحده اروپ عمارات دولتی چین را که متصرف بودند و سپردن (بلیهانک چنگ)
شاهزاده چین و قبول نمودن خاقان چین این شرایط مفصله دول اجانب را و سند دادن با تمام هر یک در راستای بایر
اول لوحه با لغت لایتنی دالمانی باید محکوک نموده برای یادگار قوت آن کتور سفیر مقتول شده المان در پکن همان نقطه که
بقتل رسیده نصب نمایند ثانیاً موافق اعلان ١٣ فوریه مسلۀ حکم قتل و قصاص کسانی که بر خلاف قانون دولتی محرک
حملات جاهلانه نسبت برعایا عیسوی اروپاشده اند صادر شود بغیر از ذیل آول شاهزاده سیوی و نواب ما کوبر ایژل
پسند


سنه سوم سراج الاخبار صفحه ٣٤٢
برسند یا بترکستان نفی و محبوس ابدی گردند رقم شانزده طجوان) رئیس ادارات شهری و شاهزاده (چوسان) وزیر
عدالیه ترابکشتن خودشان مجبور نمایند ستم پاسیان حاکم (شانسی) و (چسان) وزیر رسوم و (سوچن) وزیر عدلیه
چین را بقتل برسانند چهارم کانک نایب صدر اعظم و سومانک از اعضاء وزارت و (سیان) نایب سکو می پکن را
نیز بقتل رسانیده اولاد آنها را هم نسلاً بعد نسل داخل ادارات دولتی ننمایند (پنجم) سو یانک) وزیر جنگ و (لیشانک)
ناظر وزارت و (سوحچک) پیشکار صدارت و (چو چانک) رئیس اداره ذبیح و قربان که بر خلاف حقوق دول عظام سخن
رانده اند حتماً با شمشیر سیاست مقتول شده و اولاد آنها نسلا بعد نسل بجهات مزبوره مقرر باشند ششم چوان و (چا پوشان) از
بزرگان چین در ٢٣ فوریه خودکشی کنند و بهمان روز (یومین) را نیز بقتل رسانند و در ١٣ (کاتسو) ونشک فوچین نیز برضاصعود
شدند و بموجب فرمان ٢٩ اپریل تمام حکام و ولات که محرک غوغا و بلواً چین بوده اند یافته شده اند همه در معرض سیاست ایند
و بکیفر اعمال خود برسند ثالثاً دولت چین موافق فرمان دولتی در ممالکی که اهالی آنجا مقتدر و خائن دوال دویت شده
و تباه و پامیر اکشته اند بعد از مکافات و سیاست تا پنجال باید مورد شفقت و عاطفت دول نبوده طرد نشوند و جبران صدمات
و خسارت های آنها هم از دولت نشود رابعاً شاهنشاه چین در فرمان دولتی مورخه هجدهم ژرون ١٩٠١ (ناشنک)
مامور امنیت سفارت فوق العاده بپربار ژاپون محض عذر خواهی مسیو (سوجیا ا) مشیر سفارت ژاپون فرستاد
خامساً دولت چین محض اظهار ندامت و انکسار بر مقابر خارج پرستان که در پکن وغیره خراب و کثیف کرده اند اثار
مخصوص بسازد و پانزده هزار طلای مسکوک چین برای تعمییر و زینت مقابر پکن و سایه قبور اهل صلیب در خاک چین از جانب دولت
مشارالیه شود سادساً دولت چین دخول هر قسم اسلحه و ادوات حربیه را در خاک خود برای ملت و دولت قدغن بماند.
تایلی سابعاً مبلغ چهارصد و پنجاه ملیون مأکس جبل یعنی تأیل بطور جریمه و تاوان از دولت چین بدول عظام اروپائیه در داران
مسکوک طلای چین پرداخته شود در ظرف ٣٩ سال با قسط جاری و شرائط بسیار صعب براعت مملکتی و تکالیف شاقه که شرح هر یک مفصل است
د پنج عدد ان مطابق
بایکی لیره انگلی تاسعاً قلعه پیکو و سایر قلاعی که در بین راه پکن و دریا چین واقع است و امکان دارد سکنه آنها یکوقتی مزاحم عابرین
اروپائیه شوند همه را باید دولت چین منهدم سازد دیگر تا نامبنده شرط منقعده بخواه اروپائیان برعهده دولت استیماً دارد آمد
و تماما را قبول کرده از خود کشی رجال دولت وغیره تا ٢٧ سپتمبر ١٩٠١ مسیحی انجام داد در نهایت نامه از نمایندگان
گرفت قوت (لیبانگ چانک) شاهزاده و زیر خاقان (ژاپن) ترتیب دادن ایندولت برای عملا کر خود مامورین
خاصی بسیار کم خرج و پر دوام که پارچه آآن از مغز چوبهای جزایر است بنیاد حرکات خصمانه ایندولت برضد دولت روس
مظالبه نمودن رجال دولت ژاپون بشرکت دولت انگلیس پنج ملیون لیره انگلیسی از دولت تاسیه که دولت را اغلب طبع
داشت عده کاوان ممالک آسیا در اینسال سی ملیون بود قتل صدر اعظم سابق ایندولت بدست یکنفر اهل سیکا
بحرم اینکه چرا از صدارت استعفا کرده (امریقا) اسپانیا امتناع پارلمنت ایندولت و تاسیس هئیت وزارت جدیده
از (سنیپر سگستا) و ژنرال و یلروز بر ملکت شدن عده کاوان ممالک ارُوپاً از روی سنجش و حساب تماماً یکصد و ده ایوان
در اینسال رسید (عثمانی) شروع کشیدن راه آهن از شام شریف در مکه معظمه سفر کعبه کنم تا بخزابات کرم زانجه عمار
بتحقیقت رسد از راه حجاز واقعاً مژده بحجاج است زده باشد که وحشیان حجاز متمدن شوند و دولت مند وزور مسلخ
بستگان صلیب پای در آستان کعبه ننهد قزل عیان این مسقیم سه سوبل از کیسه فتوت خود بهر یک مبعثی برای مخاریج
دبستان


نسخهٔ سوّم
عین الوقایع
صفحهٔ ۳۴۳
دبستان ایرانیان واقعه در آن بلده سعی و همت جناب شوکت مآب پرنس ارفع الدوله اقدام دایر نماید دولت بلژیك سفارت
ممالك داخله خود امر اکید پادشاهی بکارخانه جات دولتی خود که روزی یك کرور فشنگ باید ساخته شود قدیر متقادل
ده ملیون و چهار صد هزار لیره شش جهاز جنگی و توپ خریداری نمایند دخل عُمّال سویس در اینسال صده و هشتاد و یك کرور
فرانك شد تاسیس مریضخانه در شهر ازمیر همت خواتین اسلام جهت غرباء و فقراء بخشیدن کرایه جهاز اسلا مبول تا
جده حُجّاج از طرف اعلیحضرت پادشاه عثمانی در یوکند استغفی بعنوان صد قیت برخواست که باعثش مجهول بود امر حفر
چاهها در راه مجاز حُجّاج شورش قبایل در یمن که افواج عثماني تسکین دادند ممانعت دولت روسیه یهودیان را از ورود
بخاك مملكت خود جمع آوری وجه اعانه در تمام حَرَم اسلام روی زمین برای کشیدن راه آهن حجاز منازعه سخت بین
قبیله بنی حسن و بنی قلو که عداوت سابقه با هم داشتند در اواخر ماه صفر و قتل دویست نفر از طرفین جفائی تا در قصبه غاس از
ممالك عثمانی جوان نصیر نامست لا یعقل از شراب خمر ناشده پدر و مادر خود را بقتل رسانید با طفل مذکوری که از خود داشت مریضی شوم
آمدن دو جهاز تحت و حامت و سعه و حَمّالت خلق کردید ناهار خود را هم بقتل رسانید ماموریت سفیر مخصوص از ایطالیا بچین و از انجا
بژاپون در ماه ربیع الثانی قحط و نفوس اتباع ایندولت در اینسال نود و سه ملیون بشمار آمد طبع کتابی در فنون جنگی و علوم
تلگراف و راه آهن و غیره که از زبان آلماني بترکی ترجمه و تقسیم بصاحب منصبان نمودند تعیین کمسیونی برای تحقیق امور و رسانیدن
حقوق عسگری عثمانی درود سفاین داخله و خارجه که اسباب لوازم کشیدن راه آهن حجار را آورده بود بشهر (بیروت) در عشر
اوّل رمضان شدت منازعه بین شیخ مبارك ابن الصباح شیخ کویت و ابن الرشید امیر جبل بواسطه آنکه ابن صباح دور و حادر
خود جراح و محمد را کشته بود و اولاد مقتولین ببصره رفته با توسط شیخ یوسف ابن ابراهیم نجدی که خالوی آنها بود نزد والی عرض
تظلّم نموده بودند والی بصره آنچه شیخ کویت را خواسته بود بطفرہ و اهمال گذرانیده نظر نَشد تا ورثا مقتولین ناچار ماندنجا
با بن الرشید امیر جبل شدند و آن مردانہ صفت از راه همت با حکومت بصره و شیخ مبارك کتبا در اینخصوص سخانی گفتگو را گذاشت
و مطالبه حقوق آن بی پناهان را نمود تا کار بدر یا بسلطانی کشید و از انجا با بن الرشید و ابن صباح مخابراتی شد شیخ مبارك
که ضمناً فریفته انگلیسها بود سر بطغیان برآورد و بتدارك استعداد جنگی پیوست ولی ابن الرشید را دولت احضار فرمود چون مشار الیه
فوراً حسب الامر در هشت هزار نفر عشایر خود عازم و نقطه سماوه را که جز و حکومت دیوانیه مضریه بنام قرار داد از با لعالی محمد پاشا و
کاظم پاشا را نز د او فرستادند که هر قسم صلاح باشد با شیخ مبارك صلح نموده حقوق وراث را هم بگیرد اما شیخ مبارك مشغول جمع آوری
سپاه بود تا چهل و پنج هزار سوار و پیاده جنگی از اعراب آماده کرده روانه جانب نجد شد و چند منم مروعه را از قلمر و ابن الرشید متصرف
گردید و نزدیك بود که داخل حایل دارالاماره امیر جبل بشود ابن الرشید که در محل اردوی خود تا هفت ماه منتظر دستورالعمل سلطانی
بود وقایع را ببابا اطلاع داد و از دولت بابن صباح فرمانی رسید که ترك شرارت نموده با ابن الرشید صلح و مراجعت کن پس از
وصول فرمان شيخ مبارك قدری از خروشیدن فرود آمد باردوی امیر جبل نوبت و این دو قوم با یکدیگر ملاقات دوستانه مجبورانه کرده
قرار بر این دادند که آنچه رای اعلیحضرت سلطان عثمانی باشد از آن رویه رفتار نمایند و طرفین را قبول باشد بعد از این مصالحه
در مقا و زشیخ مبارك عازم بصره شد که با محسن پاشا ملاقات نماید همه جا براند تا بمغزار زبیر دو فرسخی بصره رسید والی مذکور با ارکان
ولایت و عدۀ سواره تو پخانه باستقبال شیخ مبارك آمده او را وارد بصره نمود و پذیرائی شایان کرد آن شب با یکشب اقامت کرده
فردا عازم کویت شد پسرش رسول بمقصد بار شیطان در دماغش حلول کرده عشایر و قبایل خود را جمع آوری نموده از سره
حایل
عُهْده دار افکار
ابن صباح
است
عازم


عازم نجد گردید و چون چهل و پنجهزار جمعیت جنگی داشت بهیچجهت نامه و خطوط با و رسید اعتنائی نکرده در خیال مملکت ستانی بود
تا نزدیک نقطه حمائل مقر ایالت ابن الرشید رسید امیر حیل خبر یافته با همان هشت هزار نفر سپاه زبده که داشت باستقبال ابن صباح
آمد دید لشکر عظیمی بهمراه دشمن است و جای عقب نشستن هم نیست زیرا اعراب سپاه ابن الصباح با و رسیده مجادله بنیاد کردند
ناچار ابن الرشید هم جماعت خود را پیش طلبیده خطبه بلیغی خواند و ایشان را بوفور ضرب و استعمال آلات حرب آگاه کرد بعده اشتر
هفت هزار و هفتصد نفر آنها را کمین گذاشت و خود با سیصد نفر خواص و غلامان قدا که بهمراه داشت در مقابل خصم ایستاده بتعالی
پرداخت و حمله سختی بقلب لشکریان ابن صباح برد و دو بیرق چی را کشت که آن بیرقها بزمین افکنده شد و بلهله و هلهله اعراب
بدوی طرف مقابل افتاد و هر یک بفکر کارزار آن نامدار بودند و در آن اثنا هفت هزار و هفتصد نفر کمینگاهیه بجوقه
متعاقب مقسم شده از اطراف حمله آوردند و تحرک گلوله باریدند همراهان شیخ مبارک گمان کردند که لشکریان ابن الرشید
بیش از آنها خواهند بود و پیاپی دسته دسته میرسند لذا دل باختند اما تا یک و دو ساعت میدان داری کردند چون
نایره حرب زبانه طغیان میکشید و داد نفوس جوجواز ابتر میساخت بخوبی شجاعت اعراب جهل رفته و بصف سحا کویت
افکند که مانند بنات النعش متفرق گردیدند و احدی در آن معرکه از عشایر با مبارک نماند مگر هفدهار مقتول و دو هزار مجروح
خود شیخ مبارک هم با خواص خود رندانه کوتیت و احسا ندیدند تا بعد از ده یوم که بکویت ورود نمود روزی در دیوان ملاقات
اهالی در بارش حاضر شده ببعضی قوانین که در اعراب جاریست از قبیل اسب تازی و تیر اندازی و غیره بخد تفریح دماغ
بجا آوردند اما مبارک چنان در ورطه تفکرات والحه ترددات غوطه ور بود که ابداً ملتفت نشده نزدیک بود طایر روحش پرواز
نماید و خود را بر ا از دست نداد تا چند روز یکه بخیال تلافی و فراهم نمودن اسباب لوازم و جمع آوری سپاه افتاد
بنای اجحاف و تعدیرا برعایا گذاشت و بشروع باخذ اموال و رسوم زائده از قدر معمول نمود و پیمان و عهدی متین بدولت
انگلیس بست و قول معاونت و همراهی بخود گرفت مشروط بر اینکه با عموم عشایر یکه دارد تحت تبعیت و حمایت انگلیس درآید
چون این خبر باسلامبول رسید از باب عالی امر شد که جناب محسن پاشا والی بصره در این ماده تحقیقاتی نماید مغزی الیه
در جواب نوشت که این خبر اصل ندارد مجدداً فرمانی از دولت رسید که اعم از صدق و کذب آن خبر والی مذکور
بسمت کویت برود سرکشی و رسیدگی بحال و تحقیق مطلب بکند و برگزده لهذا محسن پاشا با ارکان ایالت و هفتاد نفر عسکر
بسمت کویت روانه گردید چون قریب بکویت رسید شیخ مبارک با جمیع مشایخ و قبایل باستقبال آمده آنها را وارد کویت ساخت
محسن پاشا بعد اقامت چند روز از راه خلیج مراجعت کرد و شیخ مبارک را هم بهمراه گرفت اما یک جهاز انگلیس متعاقب آنها
بود تا که وارد (فائو) واقع در نواحی بصره شدند و از آنجا والی مخابره تلگرافی باسلامبول نمود که اینک شیخ مبارک
با ما بطور دخیل و پناه گزین آمده است آنچه درباره او میگویند صحت ندارد در این اثنا روزی مبارک شکم خود را بدست
گرفته فریاد مخور آه دلم آخ دلم و بسمت جهاز رفته سوار شد و حکم کرد شراع کشیدند و با نظرف شط که خاک محمره ایرانست
عبور نموده روز دیگر شراع کشیده بسمت کویت رفت والی بصره این مسئله را فوراً مخابره و مکاتبه بباب عالی نمود اما
چون قبل از این حرکت تکذیب خیالات باطنی مبارک را می نمود بعراق عرب و باینجا شایع شد که شیخ مذکور با والی بصره مواضعه
ساخته و گریخته القصه والی بصره در دو کوده آنچه باسلامبول نوشت مشیر عسکریه بصره تکذیب میکرد و آنچه مشیر عسکریه
می نوشت والی تردید می نمود تا حدی که نزدیک بود را زهای نهانی آشکار شود تا به بینی در اینباب قیل و قال زیاد شد
واما لی


نسخهٔ سوّم
عين الوقايع
صفحهٔ ٢٣٥

والیابی عراق خاصه جماعت اکراد با عشایر و قبایل اطراف عبّات باسمهٔ هم‌دست کردید همتی کسانیکه قدرت و استعداد فراهم نمودن
اسلحه داشتند ملی و حلل زنان خود را فروخته باسحله مرغوب خریداری کردند و بحصد هزار مرد جنگی عازم حمید بردن کویت و یاری پادشاه
دین پناه خود شدند از طرف اعلیحضرت سلطان عثمانی هم امر شد آنچه عساکر نظامی که در حول ایشان بکویت زور و میسرست از ہر نقطه
حرکت نموده عازم شوند حسب الامر هماتم عساکر منصوره از پنج الی ده اردو علی اختلاف الایام و در بغداد و حقه و سایر اقمار
نظامی تعد اد شدند اثا کر ادجاف نیز هفده ہزار سوار و از (داوده) ششہرار واز (سلیمانیه) و اطرافش که متعلق بایشان است
ده ہزار سوار و از (راندوز) پنجهزار سوار جمع شده بسرعت و شتاب فوج از پی فوج میرسید و همچنان عساکر سلکها پاپی اردو
در روز دیگر باسحله ممتاز ورود میکردند و سواران و پیاده‌کان عشایر و قبایل عبّات هائی باہم باشکوه مخصوص ملحق باردویا
اسلام شدند که لشکر فراوان و خیام بسیار در بیابان با شمشیر و اسلحه تابان چشم خورشید را خیره و تار کرد و تمام آن عبافت خاصه
کویت بودند همه این اوقات که شب ٢٢ جمادی الاخری باشد باران سختی بدتر از طوفان قیامت بارید در حد و دیتی شد
کہ اغلب اهالی قطع امید از حیات نمودند امّا کنجریک شبانه روز سیل و طوفان بر طرف کردید و آفتاب طالع کُشت و اهالی ببقای عمر و
زندگانی خود متصقین کُشتند و و در وز بعد خبر رسید که امیر ابن الرشید از محال مقر حکومت خود با لشکری بسیار و مسلیح تا قریب کویت
آمده و مهر آبی را که مورد دستقای اهالی کویت است سد و قطع نموده بحدی که مشک آب در کویت به و ریال فرانسوی رسیده بود
و بیست ہراز سپاه او در آن محل مانده دوازده ہزار سوار و پیاده دیگر بطرف کویت و (لحساو) کہ پناہ‌گاه کویت است بر مبارکہ
و ابن سعود حمله برده بقبیلی تمام عشایر را عالیا سافلها ساخت و اماکن و خود آنها را بتصرف خود در آورده عده مولو که از ایشان
گرفت که دیگر سر از چنبر اطاعت او نکشند مبارک خود سطرع اہل کویت باقی ماند که از پناههم بچ ششهرا رساکنین و امالی فرارا بجز
آمدند زیرا سپاه امدادی پیاپی از حہین باین الرشید می آمد هم در این ایّام سید عبدالله نام روانہ و زمی که وکیل پادشا
متعرضین بود با شاره انگلیسا در بصره بقتل رسید مقارن آنحال دولت انگلیس مطمع تصرّف کویت افتاده درصد و اسباب تاری
و حیله برآمد و سفاین جنگی خود را در آن محل حاضر نمود که شاید دولت عثمانیا آن محل را بارئیس و قبایل آن سخت حمایت و جمیعت انگلیس
بشناسد لیکن استعداد دولت و ملّت اسلام در مقدّمہ کار کویت بد و بیست ہزار سوار و هفصد و پنجاہ ہزار پیاده رسید که
محل مزبور را چون راه و دروازه جانب مدینہ طیبہ است از شر انگلیسه ا محافظت نمایند انگلیسهام کہ جاده را کلان دیده
از در صلح و مکالمه در آمده مناقشہ را بتوافق انداختند و بنای شفاعت شیخ کویت را با سجا گذاشتند لیکن خمنآ امالی کویت را
بخود امیدوار داشتند (یونان) شاہزادہ (ژرژ) ولیعہد ایندولت که باستمای الحاق جزیره کریت را بیونان از
دول خارجه ارده داشت اغلب آثار و کرده فورا عوض قشون یونانی در بلاد کریت جہته ساخلوی از عساکر هر گونه و تعیین و
مامور نمودند (هر فکاس) پُنتال جوا ه طیر از بویغ از طایفه نیلمیت که پلیسین آنها عمله نموده جمعی را مجروح و کُر فتار نمودند
از قرار معلوم
و شرکت جرآف معروفی در بخارا که مبلغ صفت ملیون وسیعہ مد ہزارسکہ قرض خود را بہانہ افلاس خیر جواب داد و متجاوز ابلتیک نام
مطیع است
ملیون سکہ از بابت قیمت پوست قر ا کل بشرفبای مامور تجارتی امارت افغانستان مقروض بود که امالی این مسئلہ را اسباب تغایر
محلی بین دو امارت جلیله اسلام امیر افغانستان و امیر بخارا میدانند از همت و تدبیر ضیاء المتہ والدین امیر عبدالرحمن خان
پُنتال فاسد مردم نتیجه بر عکس بخشیده اختبار ناقه و وکالت عاید دشتن وجه مذکور از کابل در بحا را بجناب نامضی کلان و
جناب ملا جان میرزای (قشلیگی) کُل داکدار شد و بجای مزید اتخاد در ثوب خلعت فاخره نیز میزنی ایب از مرکز امارت
افغانستان


لیح سوم غین یی صفی ۳۴۶

افغانستان امضاء در سال فریب پیکر شد قتل وزیر دارالفنون دولت روس در پطرز بورغ باکلوله شخص مغرضی که دستگیر

و محکوم بحبس ابدی گردید در آثار عتیقه مروا(کیسی) بنام هرون الرشید یافته شد با یکنو سفیر صین در پطرز بورغ بیالت سکته ممرود

معلوم است نگاشتی برده نه چینی چون تا هنگام امضای عهدنامه منچوریا دوام نکرد روسهای تحت صین برخلاف عهدنامه منچوریا اقدام نمودند

در ماه صفر بقطعه (مین کوپانسکی) و (منتره متالنگ) نزاعی میان سربازان روس وامال چین اتفاق افتاد روسیان چند نفر بقتل

دادند و چینیان خسارت فراوان دیدند فرستادن ایندولت دو فرود کشتی بزرگ و چهار جهاز کوچک جنگی خود را بدریای پین

جهت تقویت عساکر ساخلوی که بآن مملکت داشت در پطرزبوغ منام کودی حریقی واقع شد و جازیر ا که مشغول تعمیر آن بودند بسوخت

خسارت آن حریق قریب بده ملیون منات رسید تشویش بین محله جات و مزدور ان در هفت پطرز بورغ و سنگ باران نمودن

کارخانه نارا که پلیس بر آنها حمله بر دوقشونه را موقوف داشته شخصی از اهالی یونان ساکن روستیکر بقتل دختران ماهروی

تازه جوان با لغ شده بسته بود در گذرگاه آن نازنیان کمین کرده منتظر میشد مجردی اینچو نوبرس لعبتی از راه میگذشت غفلتا بیرون

دویده حمله میکرد و کاردی بر مقتل آنها فرو میبرد و چنان در این شغل مهارت داشت که خوبان جراحت رسیده قبل از فرار آن قاتل

سنگدل احساس الم از سوزش حربه او نمی نمودند بین قسم دویست و پنجاه شوخ سرمست را طعمه تیغ آبدار نمود در ما ه بیع الثانی

اینسال کشف حال آن بد مال شده پلیس بدستگیری او مامور نمودند نکو یا بت بخبر کت بیجز قصاص نموده که دیده در این سن معدود دن

شوخ و شنگ عشاق دلتنگ خود را بانواع زحمات و صدمات مدارا رند و فتنه تمام عالم از یهوط آدم الی کنون بسته بموجودیت بیان

بوده بیسی جانها باخته و دلها گداخته میشود تا شاهد مقصودی د رلشه کان را در آغوش می آید چون خوبرویان را ترحمی بر دل

و نه مهری بر کل است شب نیست که آن قاتل دیوانه صفت پای بند رسن زلف نگاری نبوده ره پیمان بوده بود شور صحرانش

بر جگر ر یش در شب اندر غم یاری بوده است آهی و فا کرده جفا دیده زمعشوقه خویش زان سبب قاتل هر لاله عذاری بگوید

پس خوبست ما هرویان و لکشان نو مژگان خونریز بپرپوش کسی دو باره باشمشیر ابروان نکشند گذار ستم نرسد خنجری بخونرشان

و یا بدلبری خلق ترک غمزه نکنند که چشم غیر نسازد مقام دل برشان چو نکته فهم نیم عشق کز کار سوم آنچه باینستم و بهم میبینم دیدم

(مؤلف) ایکاش بسیاری خوبان لذت شهادت را بچشند و تیغ بر روی شبیه ان عشق بکشند وَلَا تَقْتُلُوهَا إِنَّ ظُلْمِی تَرْضئلُهَا

وَلَكِن سَلُوهَا كَيْفَ حَلَّ لِهَا دَمِی تعداد نفوس ممالک روس دانیال بیکصد و بیست و هشت ملیون رسید ملاقات دوستانه

امپراطور المان در شهر دانشترک باء الکابر توانه طفل مدر رستید که سرش مثل سر گوساله و صدای آنهم شبیه بصدای گوساله بود

در نطفه ما جانوران محلیه شر کند کو ہیکل مینوس شتر کا و دم بلکیم بذل اعلحیضت از مکانی امپراطور روس بر سفر فرمخستان مبلغ

یکصد و پنجاه هزار فرانک بجهت مصارف مجالس بلدیه مملکت فرانسه در طی فقراء زلزله شدید در چهارم ذیقعده نیم ساعت از ظهر

گذشته شهر شما خی شیروان که محل سفلای آن بکلی ویران و منهدم شد دو ده هزار نفر متجاوز زیر آوار ماندند و بقیه مسلمانان آن

محله در ان مصداق این شعر غنوی واقع شدند پوشش ما روز ناب آفتاب شب بنا لین در کلیم از ماهتاب تا جناب حارمان

زین العابدین تقیوف از خیر مندان معشر و اسلام پنجزار منات و امیر گردون سریر امیر عبدالاحد خان پادشاه بخارا سه بهزارات

برسم اعانه جبهه آن پریشان حالان حود ارسال داشتند و از طرف دولت ہم اطبا و اسباب مداوا با یک با طالیان قشون جبهت امدا

و عیادت و پرستاری مجروحین اهالی شیروان فرستاده شد و پنجاه ہزارمنات هم در حالتها از اعلیحضرت امپراطور و در نهزارمنات

امپراطریس و کسی آن مصیبت زدگان مرحمت فرمودند روز وقوع زلزله در محوله قریه مارازی دشته و دکانی کوه آتش فشان

در ردیقا


سم الله تعلی
کنیز شوم عین قایع صفحه ٣۴٧

در رودخانه (کنگ چای) با زشد و بچقه ی مواد واسباب اقمشه از دوکان مزبور خارج گردید که در دوخاته بآن عظمت مجرای خود را تغییر داد و بهمان روز در تفلیس استار او کنید و با دکوبه نیز زلزله شدید حادث شده کلاً در آن حادثه سوای شش شیروان ١٣٧ دنگه ویران گردید هشتم ذیقعده هفده چاه نفت در دانیار و ر بادکوبه بآتش گرفته سوخت در قریه (را خاسنام) از محال تفلیس شخص من ٨٥ سالکی نا خوش شد و از دنیا رفت وقتی او را بقبرستان بردند و خواسته دفن کنند یکدفعه از تابوت برخاسته گفت اینقدر مردم لباسهای مرا بیاورید و با کمال قوت بخانه خود مراجعت کرد آمدن سفیر ثبت با نامه و هدیه مخصوص در بار دولت روس قدغن بسیار ی دول بخصوص دولت روس که در مدارس هر صده نفری دو نفر بیشتر یهودی نپذیرند چون که این طایفه مدعی عامه عانند ورود اعلیحضرت امپراطور المان و اعلیحضرت آرد وارد هفتم با حضور و احترامات اعلیحضرت امپراطو روس بتشریفات آنها قوت بحری بلجکت طاهراف معروف در آن ل بجاده یاتر ١٩٠٢ در دفن آمدن بلقب جوار حضرت رضا علیه السلام عبور نمودن راه آهن ایندولت بداخل محله یهودیا فرار چند خانوار تراکمه خنوه بطرف هرات (انگلیس) ایندولت بواسطه جنگ افریقا صد هزار قشون دیگر میخواست تدارک و تهیه نماید و کلا و ملت نپذیرفتند فرمایش اعلیحضرت ادوارد پادشاه انگلیس با فتن داده از وفات ملکه معظمه در اوایل محرم مطابق اپریل سنه١٩٠١ که فوج بحری اول مرتبه ایندولت نام خود را در سر لوحه فهرست نوشتند اتقا یاد کار در دست خستره فقرا و کین کام ساخته شد مسافرت اعلیحضرت پادشاه انگلیس آدوارد هفتم بملکت المان قرض دولت برای مصارف جنگ ترانسوال دو بیست ملیون بود پیشه تصدیق پارلمنت بانعام صد هزار لیره در بار بلر اد و رابرت سردار میدان جنک بغداد اسرای بوئر بدست ایندولت ٣٢ هزار نفر شد جنگ قلاسی دیوانه یعنی مشهدی صومال با عساکر انگلیس و شکست سخت او ایضاً حمله کرنیش (سومنی) انگلیس از نقطه بر کس بمشهدی و سپاه او و محاربه سخت و شکست فاحش مشهدی صومال در پنجه هم اوت که فرار ا بطرف (میچرتین) رفت و خانه های خود و مریدانش بآتش غضب سپاه انگلیس و مواشی و اموال بتمام آنها تاراج شد در بمبئی زنیرا بالب بریده دیدند که میگفت شوهرم مرا چنین کرده وقتی بسراغ شوهرش رفتند آنرا نیز بآن در د مبتلا دیدند جهت پرسیدند گفت زنم با چند نفر اجنبی رفیق شده لبهامرا بریده عاقبت معلوم شد که آن زن بصیغت با اغیار بمخالفت شوهر ساخته ابدا بیغا ر دیدند سزای اینزن همانست که مثل شوهرش بریده لب باشد لذا بهانزا بریدند در لکنه یکنفر هندی متمول بی عیالش دارائی خود را وقف مدرسه بنارس نموده و نظر بصر ف مال وقف خود را کشته برخلاف اشخاصی که محض خوردن مال وقف متولی بیچاره را زنده بگور میکنند انجمنی در ندن بهوا خواهی ترانسوال منعقد و شورشی بر پاشد تا بپلیس شهر بکوفتاری و تفریق اهالی شهر مشغول شدند تهیه اردوی شقاً و استعدا و جنگی و افر این دولت از طرف هندوستان بسرحد افغانستان بمولحظ اینکه پس از وفات امیر عبدالرحمن خان مبادا فتنه و آشوبی در کابل رخ نماید و دولت روس یا دولت علیه ایران تخطی و تجاوزی بقطعه افغانستان نمایند متارکه روسای دار الشورای انگلیس عقید مستر بالفور برای تهیه امور جنگ ترانسوال یک ملیون لیره انگلیس از دولت مزبور بیهای اسبها استرداد باشد و یک ملیون نیز بر مخارج استعداد بحری خود افزود عده جرائد و طیبه انگلیس در قلمرو او در اینسال بالغ بر ۴۲۸۸ نسخه بود که هر هفته طبع و نشر میشد منجمله چهار صد نسخه بشهر لندن یومیه و هفتگی و ماهیانه طبع میگردد قرار داد و ظیفه اعلیحضرت آدوا پادشاه انگلستان در این تاریخ بپهرستا پانصد هفتاد هزار لیره انگلیسی شد که یکصد و نود هزار علاوه بر وظیفه سالیانه ملکه متوفی است در اینسال رعایای ملت خاص ایندولت در صد نفر سه و نیم نفر بیسواد دیده شدند احمد اعرابی پاشا که در سنه١٣٢ جوی برای حفظ حریت مملکت


نسخه سوم
عین الوقایع
صفحه ۳۴

بلوه ناموس خود در خطه مصریه با انصبا جنگیده و دوچار صدمات و شکست شده و گرفتار گردیده او را با قصی پاشا رفیقش بجزیره سیلان برده محبوس کردند در ماه ثرویت اینسال وسیعه دولت انگلیس را گذر بان جزیره افتاد مشارالیها با قد خمیده با ستقبال معظم الیه شتافته زبان بعنوان تعزیت در سانحه فوت ملکه جده وسیعه مزبور و تهنیت سلطنت پدرش گشودند و باین عجز و زار براور بیان حال و دور شدن از عیال و اطفال خود عادته واشک حسرت از گوشه چشم هر یک جاریشد وسیعه مذکور که طبع عجم و جوانمردی دارد بر آنها شفقت کرده پیشکار خود را فرماد لو که وکیل سیاسی انگلیس را در مصر مامور شفاعت اعرام و قصی پاشا در نزد خدیو زمان نماید باین وسیله والا حضرت عباس علی پاشا خدیو بپذیرفته سهرانه تقصیر آنها گذشته فرمان معاودت بآن غم نصیبان فرستاد و بوطن واهلیت خود رسیدند چه نوشتن شد که بعد از روز کابل با ستیذی رساله سدار

اقدامات دولت انگلیس کشیدن خط راه آهن از زیلع الی بربره بلا در صومال حصه آسانی دفع ملای دیوانه حصه نا دیوانه با صحابه خود در ۲۲ ماء ژون بر جنرال کینل انگلیس و همراهان او که دست بردی قابل زدند و در مراجعت از (سوین)
نام سردار انگلیس
است
محولان فتح و فیروزی در اثنای طریق با لشکر سوین سردار معتبر نامی انگلیس تصادف کردند پس از اشتغال غریو چنگ و قتل هشت نفر سپاه سوین تولا، تاب مقاومت نیاورده جان خود را از مهلکه نجات داد اما جمعی از یاران او بذرجه رفیعه شهادت اعتقادی خود رسیدند در ۲۶ قراصلحی بین ثلث سومال و دولت انگلیس بود مقارن آن حال پنجهزار مرد جنگی از طوایف (علی غریس) در نقطه (تلیلی) جمع و مهیای محاربه انگلیس شدند رفته رفته این سخن کرد در گزید شیرا با نظهر در جنگ گرگ در موزه لندن جسدی داخل کردند که از قدمای فراعنه مصر بوده و در پشت نیر ارسال قبل از میلاد مسیح فرمان روائی با استقلال در مصر داشته که در این تاریخ ده هزار سال متجاوز سنوات وفات او بشمار می آید و آن جسد دست و پای کوچکی دارد و ریشش محاسن اہل حبش بسیار شبیه است و در اینمدت یکسرمواز محاسن و اندامش نریخته و عیب نکرده گفتند هنگام نبش قبر در پهلو مدن وی چند کوزه گلی دستک چماق موجود بوده اگر غلط بخشی بعالم رسم نبود ذوق مؤلف آرزو میکرد که آن کوزه ها را از لندن بابد به نیشابور آورد و نیاز تربت حکیم عمر خیام نمود تا عظام رمیم آنها عرقیم زنده دل از روائح آن پیمانه عمر عاریتی گرفته تجدید حیات نماید و سر از خاک برداشته آن رباعیرا از گفته خود بآواز دشتی مکرر بخواند این کوزه چو من عاشق زاری بوده ׀ در بند سر زلف نگاری بوده است
وین دسته که بر گردن او می بینی دستی است که بر گردن یاری بوده ׀ افکار انگلیس ها از شرکت در مجلس کنفرانس هراکو گره یار ایاماً جود نام هندو در هندوستان بحریم اینکه یگانه فرزند خود را در مدح صنم موسوم به (دجا کانا) در معبد کوتا ترا با قربان کرده بوده در محکمه جزا ری گرفتار و محکوم بقتل شد حسن ملا هادی مفقود شده از مشایخ معروف که مفتاً مرده زیادی بود بسپاه انگلیس در این همان ملا هادی است که در شنگله طاهر شده صدمات زیاد بدولت انگلیس رسانید (المان) امپراتور ویلیام دو شاه ایندولت روز ششم ا برس سواره تشریف فرمای (بریلیس) بود غلطا شخص مصروعی قطعه آهنی بطرف ایشان انداخت که جراحت و صدمه سختی بصورت امپراتور رسید و چند روزی بستری شد در اینسال کمبود المان و بلجقه آدم بیسواد و محمد و نه دیده شد ظهور اختلاف ایندولت با دولت روس در مداخله چین که از لی جهت اردوی خود را بجانب سمنعان تو سوق داد و عساکر روس هم بطور نعت مامور جلو گیری آنها در خاک چین شدند اختراع دعای بیهوشی سباع و حیوانات در برلن مسافرت پرنس هنری برا در امپراتور بچین و مراجعت بامان
استانه


نسخه سوم
عین الوقایع
صفحه ۳۴۱

مطالبه نمودن ایندولت از دولت چین معادل دوازده ملیون لیره انگلیسی عوض خسارت جنگ تخلیه عساکر ایندولت
تمام نقاط ممالک چین را که متصرف بودند تعداد نفوس المانی در اینسال پنجاه وشش ملیون شد درود پرنس چون
سفیر فوق العاده چین ببرلن با معذرت نامه از قتل سفیر ایندولت و پذیرفتن امپراتور المان او را بنزد خود بشرط زمین ادب
بوسیدن در حالتی که لباس ساده پوشیده و بر تخت سلطنت جلوس نموده بود در ماه ژون ( فرانسه ) پسر رباج امیر برزانج بوفجا
بپاریس لشکری ترتیب داده شروع محاربه با ایندولت نمود در قصر مات دختر فرانسوی سبقت در رد پنجاه سال رسیده کیناش
(لویندی بیل دلعیف) وقوه جسمانی و مشاعرا و بحال خود باقی بود و تا اینزمان شوهر اختیار نکرده و مخزن تواریخ است در شهر
(ویل نیف) زنی از اعیان دختر شیرخوارۀ خود را بباغی در زیر درختی خوابانیده بود مورچگان محل فوراً صد مه زباد بطفل رسانیدند
درخواست سفیر ایندولت اصلاح بعضی مطالبرا از با بیا و نپذیرفتن دولت عثمانیه که سفیر مذکور قهرآ از اسلامبول بحرکت نموده عازم
پاریس شد حکم ایندولت بساختن بیست فروند کشتی غواصه در پاریس حیوان (انا نام) دیده شد که از مادر بیدست و پا
تولد یافته بود و در سن پنجاه سالگی میت چهار ساله می نمود ندامت فرانسویان در باب احضار قشون خود از چین تعداد نفوس
ایندولت بسی وهشت ملیون رسید در دو مد یومعبر پاریس فرنیچر اثی شایان که از انجا روانه اسلامبول شد حاضر کردن
تمام سپاه و استعداد جنگی ایندولت بسرحد مرا کو بر ضد المان (پورتوغال) رعایای ایندولت از صدنفر شصت نفر بیا
بودند که متدینند (اطریش) زنی در شهر (النز) ماه اکتوبر طفلی زائید که سر و گردن و سینه او شبیه بانسان بوده و
جوارحش باسب شباهت داشته (ایتالیا) جشن هفت کاتولیک در تمام اقطار عالم بیجا جشن سال نود و یکم عمر پاپ رومانو
خودلیون ۱۳ رفتن (دوک دو پونوه) از طرف ایندولت بخاک فرانسه و استقبال مسیو (لوبه) رئیس جمهوری و مسیو
دلکاسه رئیس وزیر بحریه فرانس از حضرتش امید که انعقاد اتحاد بین فرانسه و ایتالیا در این سفر بود تعداد نفوس ایندولت بسی و دو
ملیون رسید انعقاد اتحاد بین دولتین ایتالیا و فرانسه ایجاد چراغی که تا صد متر قعر دریا را روشن میکند تصویر مقدس
حضرت مریم را با کودک در بغلش که رافائیل نقاش ایتالیائی در قرن ششم مسیحی ساخته بود مستر هور من امریکائی بصد هزار لیره خرید
(افریقا) ژنرال(دویت) بوئر بنواح فلیسر تون رفت و رودخانه اراشتر از طغیان باز ماند و فوجی از بوئر بطرف(کوسبرگ)
روانه شدند ژنرال پانسل انگلیس نج لشکر هیو بوئر را متفرق کرد و چندین اسب و اسیر گرفت گرفتار شدن جواسیس انگلیس بدست
سپاه بوئر مختصر دستبردی از لارد کچتز بپوسته از سپاه بوئر که پراکنده بودند ژنرال (پگیتن) در لیند فا نتین و
مسیکوتین بکیر آده توپ کروپ و دیگری پمپم از دست بوئرها گرفت و سی و سه نفر از آنها را با پنجاه سر اسب اسیر و در ساحل
دریای سیکوتین قرار پنال بخیر آده توپ با پیکر فی قلعه در بیولف که انبار ذخیره اسلحه آنها بود بدست آورد بنای مسجدی
شهر (کیپ تون) که در جنوب افریقا است و موسوم بمسجد نور میباشد فرستادن مسلمانان افریقا وجه اعانه بامداد کشین
خط راه آهن حجاز حرکت سرداران بوئر از نقطه (فلی پوبس) بسمت اسبیت در پنجم مارس که معبه ژنرال دیویت
از کرنل استین سوا شده به تبر سبرک واقعه در غربی بلوم فا نتین رفت و جنرال استین باسمیت فیلد روانه گردید اما پس از
چندی که اهالی لسبتوه آلوه ولشکر یان انگلیس خسته و دله شده طرفین مایل بصلح بودند بین لاردکچتنز سردار انگلیس و ژنرال
بو تا سردار بوئر با شرایط مفصله قراری داده شد اما پس از نوشتن عهدنامه اهالی ترانسوال قبول نکرد و مجدداً بجنگ اقدام کردند
از انجمائیکه سودان متمردی خیز است نزدیک بفصل نوروز شخصی بنام محمد مهدی خروج کرد و تقریباً دوازده هزار فرد و کرد یدند
انا مسیح


نسخۀ سوم عیان الوقایع صفحۀ ۳۵۰

اما مشایخ سودان با او نوشتند که اگر تو دعوی مهدویت داری از ظهور آن حضرت اعجاز و علائمی است تا آن علائم و اعجاز را نبینیم
تماما معتقد نخواهیم شد متهمدی بیچاره مجبورا آنها را در پا کوهی خواسته برای بروز معجزه از اردوی خود خارج شده بالای کوه نشست
و بحالت عبادت ایستاد بعد از تضرع مجبو در دست و سر از سجود برنداشت تا الی که انتظار او را کشیده رفتند دیدند مجان حال مرده است
لهذا تمام همراهان او متفرق گردیدند و مردم از فتنه و غوی آن متمهدی آسوده شدند و اختتام خروج آن بوفات خودش بود

شهر عبداله ابن عاشور در بلاد صومال بدعوی مهدویت تسخیر فتح جنرال بلو مر انگلیس که شصت نفر بوئر و سه عراده توپ غنیمت
اسیر گرفت جمعیتی از بوئر توسط زورقها در مدت دوشبانه روز بطور قنقر از نهر ارانج عبور میکردند در آن حین اردوی ماژور
مورنی انگلیس بر آنها حمله برده توپها و عراده های آنها را متصرف شدند در ۱۸ ژون و ثروت ۳۴ عراده عمارت افریقا را
انگلیسها آتش زده و خراب کردند حمله سپاه بوئر بر جنرال کملر انگلیس صدمه رسانیدن زیادی بر اردیاه مید جنگ جنرا
(اسمت) انگلیس با بوئرها که ۵م نفر اسیر و هفتاد و یک گالسکه غنیمت او شد و چهار نفر صاحب منصب و ۴۱ نفر سرباز انگلیس مجروح شد
شدند در ۱۴ ژون نزدیکی مدیبرک بوئرها حمله سختی بنیرو یکتوریا آورده پنجاه و سه نفر سرباز و شش نفر انگلیس را مقتول و مجروح نموده
عراده توپ پم پم و صد و پنجاه نفر سپاهی را اسیر نموده بسیاری آلات و آذوقه بردند در ششم و هفتم ژون طوایف بوئر تحت
حکم جنرال دیویت حمله های پی درپی بقطارهای راه آهن انگلیس نموده و چند قطار را از راه خارج کرده و چند قطار را با انچه دارا بود متصرف
شدند در ۸ ژون سپاه بوئر در نقطه واتر کلوف توابع کاپ قشون انگلیس شبیخون زده صد و پنجاه نفر را مقتول و مجروح نموده
اسلحه زیاد بغارت بردند شورش بعضی از بوئر و کنک سخت زدن بجنران بو نها بحرم اینکه چرا در قانون نقض عهد اظهار را
نموده جنرال مذکور پس از آن کمک دیر تو شده حملا آورده شهر (کاپ کالونی) را بغلبه گرفته معسکر خود قرار داد و دو عراده
توپ هم از انگلیسها گرفت جنگ کماندان مان بوئر در ۲۵ ژون با انگلیسها که بعد از دوازده ساعت زدوخرد بکمک آنها رسید
شصد نفر بوئر اسیر شدند و در ۱۸ ژون سپاه بوئر تلاقی کردند یعنی انبار مال تجاره ویکتوریا و بست را تصرف و غارت نموده
و بزور بدرند محمله آورده بیست و پنجراس اسب از انگلیسها گرفتند ایضاً در بداند کلوف حمله آورده دو نفر افسر و شانزده نفر سرباز انگلیس را
مقتول و چهار سردار و شصت شش نفر سرباز را مجروح نمودند و دو عراده توپ پم پم بضبط خود درآوردند مجدداً همان شب حمله سختی کرده
چهل و پنجم را انگلیس مقتول و شصت نفر را مجروح شدند در کا سبنا مبرا قتال قشون موجودی انگلیس رسید ان جنگ عبارت از دویست و سی
هزار نفر دیکصد و هشتاد هزار اسب میشتا و دیکهزار قاطر بود ولی دواب و شواً و اسبهایی که از اروپ و مستعمرات وارد خوذ بلاد بوئر
بوده بردند تا آنروز تلف شده بود در شمال نابوم سپروت بوئرها بقطار راه آهن انگلیس را از راه پرت کردند و نیز استیگا پورت
را آتش زدند دو نفر صاحب اسم بوئر ما در بد لبرک و کار زاک بدار کشیده حمله عساکر انگلیس به لمرد سد در اب وتصرف نمودن آن
نقطه را وشبیخون آوردن بوئر و شکست سخت دادن بعساکر انگلیس آن نقطه را متصرف شد ان ایضا حمله انگلیس بر لمرسد در اب
تصرف نمودن آن نقطه را وشبیخون آمدن بوئر و شکست سخت دادن بعساکر انگلیس مجدداً آن نقطه را متصرف شدن
حمله عساکر انگلیس بر ماکنیز که جمعیت بوئر آن نقطه را با ۲۱ نفر اسیر تسلیم کرده عقب نشستند جنگ مابلبرک افسر بوئر با اردوی
بزرگ انگلیس و مجروح شدن و قتل ۲۴ نفر بوئر انگلیسهای مقیم حصار بملیواده توپ و ۴ دستگاه کالسکه بوئرها را متصرف
شدند ورود یکنفر لرد وار بوئر با دو عراده توپ در سرحد پرتکیس و جمعیت پانصد نفر سپاه پرتکیس با آنها در و اند شدن
بطرف لارنسکو مار جهت آذوقه حمله بوئر بعساکر انگلیس در (براند فورت) ایضاً چهار جنگ پیا پی در مشرق
ترانسوال


نسخهُ سیُم عينُ الوقايع صفحهُ ۳۵۱
ترانسوال یک هفته جنگ دیگر در فیش ریور آعلان جنگ تهدید آمیز لاردکتنر باهالی ترانسوال در ترک اسلحه
ونراع آنها که بیشتر مایهٔ اتحاد و غیرت بوئر در جنگ شد حملهٔ بوئر بر قشون انگلیس در نزدیکی کمبرلی که از جنگ براند فورت
تا این محاربه جسارت انگلیس تخمیناً افسر و ۳۵ نفر سرباز مقتول و شش نفر افسر و ۱۳ نفر سرباز مجروح و سه افسر و ۵ نفر
سرباز اسیر بود کرنیل (ویلم) انگلیس با ترانسوالیان مصاف داده یک قطعه ۱۸ اینچگی راه آهن آنها را با آذوقه و هفده
تفنگ متصرف شد انگلیسها سه نفر ترانسوال را بشهر (کرافوسیند) تیر باران کردند صد و چهل و نه نفر ترانسوال که
نیز بخیانت ملزم و گرفتار شدند و بمحبس در قبا ماند در سامانی که ال جنگ سختی روی داد سوئر (داندالیور) انگلیس را دو نفر
سرباز مقتول و جمعی مجروح شدند ژنرال (هدایتل) انگلیس بقسمتی از عساکر بوئر تلاقی کرده جماعت آنها را بشمال (لیندید)
متفرق ساخت و چهل تن از آنها کشته و ده تن مجروح نمود و ده نفر اسیر گرفت چند عراده و ده هزار گوشی آنها را بضبط
خود آورد فرقهٔ از بوئر ها سپر عدز و لوازم اطاعت در آمدند یکدسته از فوج پنجم لانسز انگلیس بنواحی ایبرین دو چار
حملهٔ چهار صد نفر بوئر شده بیست و پنجنفر کشته مابقی آنها اسیر گردیدند ملاقات شخصی از معاریف با مسیو کروچر ترانسوالی
در مسافت اروپا و نطق آن رئیس جمهوری با غیرت در شرح حال و قتل سی و یکنفر فرزند و فرزند زادهٔ کلان خود و پیش آمد
کار و سیر روزگاری سخت با همت بوئر و پسمرده گی و پریشانی و جان بازی خود و اقارب و انساب و سایر رعاستان تحت بوئر
از راه غیرت در حفظ مال و جان و ناموس و دین ابنای مملکت و افراط محنت و تاسف خوردن در کمی استعداد و انهدام
کار خود و شکایت از بیوفائی دنیا و بی همتی دول نصاری که چرا بهیچیک امداد و کمکی در مخارج و سپاه و اسلحه همراهی معنوی یا
ندادند جناب مسیو کروچر با شخص تجربه کاری گفت ای رئیس بدبخت علت بی پناه بوئر خانه غیرت و همت خرابت کدام
و ابنای وطنت را باین روز انداخت بیچاره تو را چه باعث شده که دست از راحت و آسایش برداشته عیش و نوش را
فراموش کرده اقدام با حیای نفسر بخت و مذهب منسوخ دار ظلمتی روزمره کی پیشه کن و سطربی آموز تا واو خود از مقبره بستر التجا
بخودت که خویش میگذشت مکنت و دولت و املاک و غنایم ناپرد و اطفال و عمارت هم در پستی گورپدر مملکت و رعیت قوت
مثل بعضی هله فکر زندگانی و کامرانی خود با شروع بگو دم غنیمت است میگودین و ناموس و مملکت چر ا شده هر کس و کار شود
صرف تو بزودی از میان نمیرود ترک عار و ننگ و غیرت کن که دو چار مخمصه و خطرات عدیده میشوی زیرا من این معامله
را کردم و زیان نمودم (مؤلف) مدّعاکاوان کل ممالک افریقای جنوبی و شمالی و اششانی و انیال شصت شوش اس.
بود محمد ابن عاشور مشهدی صومال که صاحب مبرد و جمعیت و استعدادی شده انگلیسها دلیری بجزاین ندیدند که او را ملای دیوانه خطاب
کنند و قشونی در نقطه (مجا با تیل) برای دفع او میگردند ها زراه بورائو که با قلعه مشهدی مذکور ۲۲ میل مسافت دارد ماه ژانویه وارد
صومال شده بیست و پنجهزار گوشی سگ را اخذ کرده سیصد نفر سرباز تحت حکم یکنفر صاحب منصب بسا خلوی آن محل قرار داده مابقی قشون
بسمت قلعهٔ ملای دیوانه فران محمدا دوند دو هزار نفر از مریدان ملا محمد بر سیصد نفر سرباز تاخت آوردند تا نوزده نفر را مقتول و مجروح نمودند و
پانصد نفر بقتل دادند و مابقی آنها فراری شدند تفکر اغلب ملل و ادیان اسلام از اقتدار سلطنت سلطان جلیل نوع ماه باغ مصطفی ی و نور
چراغ مرتضوی سلطان عبد العزیز ابن سلطان حسن ابن سلطان محمد ابن سلطان عبد الرحمن خلد الله ملکه و سلطنته که پادشاه اقصی نقطه
و مغرب ال رسول و نژاد صدیقه طاهره علیها سلام و این تاریخ سال هفتم جلوس آن سلطان است که برعیت پروری و حفظ مملکت و
نگهداری ملت خود کمال ترقی را فرموده و قوانین شریعت مطهره رواج داده کشور مراکش را برشک کلستان ارم دارد از چشمه کمبرلی دانه
الماسی


نسخه سوم
عین الوقایع
صفحه ۳۵۲
الماسی حقه فروش ببازار آوردند که پانصد هزار فرانکت بیع و شری شد بوئرهما پس از آنکه سه قطار راه آهن انگلیسها آتش زدند و سود
(دانداینج) را بقتل رسانیدند راه خود را گرفته رفتند (شیزس) و (اندرمرد) سرداران نامی بوئر با سپاه خود نزدیک دریای هر نشیون
انگلیسها اند در نواحی فور سترک و (پنجاب) قشون زیاد انگلیس غفیری از ترانسوالیان را احاطه کرده آلات حربی و مواشی زیادی تصرف
نمودند و چند نفر هم اسیر گرفتند در هشتم سپتامبر جنرال (تئوین) و سردار بوئر بیکی رویداد جنرال (کونج حوبیت) با پانزده نفر قشون انگلیس
مقتول و سی نفر مجروح شدند کما ندا نیواقعه پسر مستر (کودجو) رئیس ترانسوالیان گرفتار و تسلیم گردید در تار نسو مارکوس آلات حربیه
زیادی کشف شد که اندولیکوائی بستر انسوالیان میبردند ده نفر فرانسوی با چند نفر خال آلات مذکوره بدست انگلیسها گرفتار آمدند
خسارتی که بجماعت بوثر از اردوبای انگلیس در ماه اکتوبر رسید پنجاه نفر مقتول و ۲۲ نفر مجروح و ۲۴ نفر مجبوس و شصت نفر
تسلیم شد مع صد و پانزده قبضه تفنگ شش هزار و شصد و هفتاد عدد فشنگ و بیست و شش دستگاه کالسکه نهصد و چهل راس اسپ
ششم هزار و دویست مواشی دیگر اما تلفات قشونی انگلیسها در مقابل زیاد بود محاربه قبایل لادر (کیپز) در شمال نقطه (دریه) با
طوایف بوتر که مجبو تحصن شدند دتیم بوراس ماسلین هم در کوه اسلازل نزاع شدیدی با بوثریان داشتند حملات پی در پی
سپاه انگلیس بلاد د قاری و کاتب در مملکت ارا نژره تقاعد دیگر ترانسوال که در نیمه اول ماه دسامبر تعداد تلفات بوثر از اینقرار
شد ۸ نفر مقتول و صد و پنچنفر مجروح و صد چهار نفر اسیر مع ۸۴ قبضه تفنگ و ۷۳۰۰ عدد فشنگ و ۳ عراده توپ
و ۲۸۰ راس اسپ با ۳۳۸۰ راس مواشی دیگر اما تلفات انگلیسها هم در مقابل صد و پنجاه نفر مقتول و صد و هشتاد نفر
مجروح و ده نفر اسیر دست ترانسوالیان شد ژنرال دویت سردار بوتر که از شبانگاه نام بود پراکنده های جمانه بوثر را
اطراف خود جمع و تهیه متقاطو داشت در جنوب مشرق (کپ کالونی) پناه عبوری از یکدسته فوج بوئر ۴۲ نفر اسیر و کیفر مقتول
باقی متفرق شدند در قزال احبا بهم بجماعت بسیج مانده اواخر جنوری دسته بخودیت بوثر بگرنل (دو مولین) نزدیک
رودخانه (دیت) حمله برده پس از جنگ دلیرانه کرنل مذکور را مقتول ساخته خود عقب نشستند و روز چهارم فوریه دسته جنگی از فوج ثانی
بجماعت بسیج مانده بقیبه (لیمن بیگن) حرکت کرده صبح آنروز محور سفنی بیشتر دشمن نموده آنها را هزیمت دادند و مقارن آنحال
هفت نفر بوثر و پانزده راس گوسفند دستگیر ژنرال (پلومر) انگلیسر شد ژنرال (دکیلیرت بیلاقتن) و کرنل و یک نیز دو نفر
کشته ۳۲ نفر اسیر با آذوقه زیادی گرفتند از دسته دلیس بوتر هم یکصد و سی نفر دستگیر شدند فرار ژنرال دویت سردار
ترانسوال از دام حیله انگلیسها در اواخر مارس بمسیج چون انگلیسها بجای محافظت اردو با دراه آهن و تلگراف خود ار محمد
دلیرانه طوایف بوتر در بیابان وسیع افریقا حصاری محکم و بزرگ از قله های کوچک آهنین که انگلیسها آنها را (ملک تنور) مینامند
و فاصله بین هر کدام شصد متر است ساخته بودند و هر کاه شبانه تاریکی از نقاط پای آندو شد کنندگان بآن سیمهای متصل شده
تاسه هزار و پانصد میل مسافت میخورد فوراً تمام نقاط اقامتگاه سپاه مامور صحرای افریقا میدانستند تا بهمان توجیه ژنرال
(دویت) بچاره پنجه با همران خود که بقصد دستبرد آمده بودند گرفتار گردید و راه آندو شد نداشت سپاه انگلیس هم از هر نقطه
بمحاصره او شتافتند مشارالیه خود با بسیاری اسیران بجنگ اقدام نموده سایرین را گفت گاوهای وحشی اردوهای انگلیس را
جلو انداخته با تا زیانه بزنند تا راه منفزی پیدا کنند آنها هم بدستور العمل در خارمنوزد گاوهای افریقائی از ضرب تزیانه شاخهای
خود را بسیمها بند کرده همه را پاره نمودند و ژنرال دویت با همرآنان رهایی یافتند و مواشی زیادی هم بردند
به
آمریکا اعلان ایندولت بتمام قلمرو خود که زنان بعد از چهل و پنجسال شوهر نگیرند بدوست زنان در این مطلب مخالفت کردند
اخترع


عین الوقایع
لیسه سوم
یقین
اختراع ترازوئی در امریک که در جیب صاحب خود درن جسته دستان مردم باشرایط پرداختن اجرت وزنی کند و هر گاه موافق بشروط
آن اجرت را مخزن تر از و نریزند ابداً اطاعت نمیکند حتی بمرگ گاهی را نمی سنجد استیحان دستگاه زیادی برای فروکش متاع
و اجناس مجعوله بصاحب بلجیر شده طفل چهار ماهه در شهر نیویورک دیده شد که دمی بطول پنج سانتیمتر داشت و هر طرف بخواست
حرکت میداد شدت حرارت در بسیاری بلاد که موجب امراض مختلفه و هلاکت اطفال خور دسال شد و جمعی صغیر و کبیر را تلف کرد
در ششم سپتامبر رئیس جمهوری انازو بی تماشای نمایشگاه رفت (کوکوس) نامی از اهالی قطب دو کلوله شکمش زد که از آن صدمه در یوم
چهاردهم سپتامبر در گذشت و آخرین کلامش این بود خفاء قضا شما اینراهی که خدا برای معصوم مخلوق معین فرموده چون حکم حاکم متلق
باید انجام بگیرد در عوض (مسور (روز یولت) بریاست جمهوری انازوئی منصوب شد و قتل رئیس مقتول بتحریک زنی انار و ساسمی
انا رشیستا مسمات به (اما عولد) بود که عداوت سابقه داشت و قاتل مذکور با چند نفر همدستان کرفتار شدند مسترکات از ملیونین
امر یک دو عقد جواهر وارد نیویورک نمود که معادل پنجاه هزار تومان پول ایران کمرک آنها شد تخمیناً تلگراف بی سیم در امریک
نده کاران در کشور امریکا انها بمیکوید سیزده ملیون رسید و تعداد نفوسس عایای ایندولت بچهمل و یک ملیون رسیدین
استرالیا ) تعداد نفوسر ایندولت در اینسال چهل و پنج ملیون شد ( سنه ۱۳ بحجری) مطابق ۱۹۰۳ مسیحی ( افغانستان)
فرمانفرمای هند امیر کبیر حبیب الله خان را بجشن تاجگذاری پادشاه انگلستان دعوت نمود اما اجابت نشد مقرر شدن سردار
محمد یوسف خان عم امیر عبدالرحمن خان با غلامحیدرخان کرنیل چنداولی و سردار عبدالله خان و دو سه نفر امنای دیگر بجهت رسید کی باجوه
محبوسین کابل مرخصی چند نفر از اجزا و دفتری هرات که در کابل محبوس بودند و مقرر شدن خواه هر یک از آنان عذر خواستن
شجاع الملک غزا سایمزاند کابل بخیال اینکه مباد ا مقصود دیگری در ضمن باشد عازم شدن معترتی ایسار بکابل بطرف ایران
خویج امیر صاحب دفتر بیک اختر میر سهراب بیک قصه نمو آوار درن کابل بالعطراق و جش مخصوص چون سابقاً اجابت قبول نده بود
در سمنان مسبیبه تاج محمد خان سه وزائی را ابتیاع و آوردن سیچه های نقره فراوان از هندوستان بکابل و سکه شدن مسکوکات
طلا و نقره بنام (سراج الملة والدین امیر حبیب الله تعظیمات امور قشونی ترکستان از بک سفارت غلام قادرخان تر کی
و نیاز محمد خان با رگنزائی از کابل بدربار هندوستان قحط و غلا در سه جستان و فرار چندین هزار از اهالی که عرض آنها با فاخته
و روک و غیره ساکن بر برستان شدند ترقی قیمت ارزاق در هرات بواسطه غله خر حکام و ما سهرین دیوانه ای به خیر میکردند
و نمیفروختند تا رفته رفته اثار تحط وغلا بالا ی طاهر شد و نان بحس پنجهزار مزید و فروش میکردند بانیما حظه از دولت و رسا
بر سم اعانت سه هزار خروار آرد نرم بسیار خوب و سه هزار خروار کندم اسبر عد کسنگ و شیخ جنید آورده اعلان تقسیم و تسلیم
باهالی سرحدی هرات دادند لذا مردم حوقه از گرسنگی میرفتند و غله را بی محبابی گرفتند بشهر آور ده یکمین دو قرآن و
کمتمر ان نیم می فروختند و همان غلہ باعث آسایش و کداری اهالی تا فصل خرمن شد و تجدید زحمت صد ساله انگلیس در
آمیزش و رابطه اهالی افغانستان این یک پشیک روس مؤثر بود که قدر همسایکی خود را در انظار جلوه داد و تایید رحمد
ثبوت خیرخواہی نمود ساختن بعضی توپهای جدید الاختراع در شهر کابل در ار غنداب قندهار زنی بیک شکم سه طفل آورد
(ایران) کشیدن سیم تلکراف از ارض اقدس بطرف سیستان که شروع آن از ۲۲ ماه بقیه ماحجب بالحضور مجلسی در تلگراف خانه بود
و شاهزادگان در جال دولت بیه ایران و ژنرال قونسولهای روس و انکلیس نیز بصرف شربت دعوت داشتند و جناب میرزا محمود ایا
منعت الملک کار گذار با جناب منی ادور ماندار بوضع خوشی ترتیب مجلسی راد داده و جواب طلق ژنوال پانا ندین روس و ترنوال مرح انگلیسا
لا تبریک


عین الوقایع صفحہ ۳۵
نمی سوم
که تبریک گفته ندا درا نمودند هندس سیم کشی نیز مسیو (کنیان) روسی بود ملک الشعرای صبوری مرحوم این فرد شعر را در ماده تاریخ
گفته ناگاه زبان میانه یکی شد بردن و گفت پیوست سیم عدل با یین سیستان و دیگر مشکوة شاعر گفته نیم روز امروز شد آباد
زین زنجیر عدل افتتاح بانک مراجه روسی در خراسان با به صفر حمد سهام الدوله بسواران تراکمه یامی که بقصد دستبرد آمده
بودند و با خسارت زیادی شکست خوردند مسافرت اعلیحضرت (مظفر الدین شاہ خلل اللہ ملکہ) با ۳۳ نفر رجال دَو
دختر من رکاب خود از راه قفقاز در روسیه بطرف فرنگستان و ابتیاع کشتی مظفری انجام فتوحات عساکر ایران تحت سرتیپ جناب
علاء الملک در بلوچستان و خراب نمودن قلاع محکم کوهک غلام محمد خان و قلعه شاه جان بمپور و سایرین رامش (نیشان) و (سرباز)
اختصاص اقدام حکومت بخور و موقوف بودن تریاک کشی در قلمر و خود در یکصد و ۵۰ جمادی الثانی بخراسان از سمت هند نواب اسعد کامگار شاهزاده
رسیدن ماشین (ضیا الدّولہ) پیش برد دهات و با خیلی با شکوه گرفتند چون جناب ضمیر الملک متولیباشی و جناب شغب الملک کارگذار خراسان هم
دخترش قنقوده
کوچه قاجاریه اقداماتی تجمل جشن و سبقت جواز دو کشدند و دعوت مفصلی از اعیان و اخلو و اعضای خارجه بعمل آمد باران و سیل طوفان شدیدی در سرتاسر
تبریز که چندین خانه را ویران کرد مامور شدن چهار صد نفر سرباز از فوج قراجه با ابو شجاع شجاع الملک سیستان بجهت سرحد داری ملک سیاہ
زلزله
سخت در جزیره و غیره که انگلیسها مضرب خیام و مقام خود قرار داده اند و تفصیلت نقشه آنجا شرعاً ظاهر است مراجعت مرکب مسعود سلطان
قشم و بندر ایران از فرنگستان بمرقد (استارا) مطابق ۲۲ جمادی الآخره جشن گرفتن عموم ایرانیان دور و دربار مسعود در ۲۵ رجیب
عباس
وقوع حریق در شهر رشت بشب ۲ شنبه ۲۶ جمادی الثانیه تلف شدن سلمعیل در قوچان از شخصی که زنش بخام رفته بود و طفلها را
برای آنکه محفوظ بمانند در میان حوض خالی خانه با آهین و سر ساخته گذاشته بوده آن مر در بخبر از کوچه آب را بمنزل خود رها کرده
طغیان سارقین و اشرار بختیاری در راه یزد بضریب هند بیقشکوء عین الشرف قنات آب میرز است که شاهزاده آزاده و ابانام
والی مملکت مدار نیرا لدوله باستان مقدس سلطان ملائیک پاسبانا امام العالمین حضرت رضا علیہ سلام وقف و جاری صحن مطهّر
نموده و اکنون مایه آسایش زایرین و طلاب داخلی است قتل غلام حسنیل از الواط کبار مشهد در شب هشتم شوال بخانه حاجی
محمد مهدی نام که سایر مجانان او بمقتول مشارالیه را بهدف گلوله قرار دادند سرمای سخت بخراسان در ۲۳ شوال دایرشید
چراغ الکتریکی تقدیم همایون بآستان رضوی بتوسط جناب حاجی محمد با قرآقا رضا یوف از مصاریف دا ر با د زمان درود کشتی
مظفرتی جدید الابتیاع دولت ببوشهر وفات محمد ناصر خان شجاع الدوله قوچانی که از کثرت آلایش مسکرات در مدت عمر
فرقی بین محرم و نوروز نگذاشت گویند که در باغ بخار آمد و دمی رفت او هیچ ندانست که کی آمد و کی رفت
توسل حسبتہً با لچ حاجی ملا آقا بزرگ مجتهد طهرانی با میرالمؤمنین علی علیہ سلام و شفایا فتن در مکتب بعد از چند سال مأیوسی آتش گرفتن
میدان چوب فروشی شهر تبریز در ۲۲ جمادی الاولی که پنجاه هزار تومان خسارت وارد آورد خرابی زیاد در مزارع و ماه های رشت از بارانا
زلزله سخت در بندر عباس و خرابی اغلب اماکن که تا چند شبانه روز مسلسل زمین لرزه بود و خسارت زیادی باہالی رسید و اینوقایع
در جزیره قشم نیز رخ داده است اما در بندر عباس تحر یکه دختری زیر آوار نماند مابقی مردم از لطف خدا ایمن ماندند ظهور اغتشاش
ایالتی کرمان و خونریزی اند یکدیگر (چین) خلع چندین صاحب منصب بلند دولت از شسؤمات بواسطه خیانت تخلیه سپاه
دول اجانب بکلیه شهر (شنکای) و بلا ود اخه چین را (ژاپون) ژنرال (یا من) که فرمانده قشون ایندولت در بندر
معموره پکن بود بسمت (انا شه ملیری) مامور در بار چین کردید انا قصدش ترغیب و تربیت عسکر چین بود زلزله بجزیره کوچکی از
ایند ولت در اواخر جمادی الثانیه که تمام اراضی آن با صد و پنجاه نفر سکنه که داشت پنهان بزیر آب شد و در آن مور یکهزار فر
کشتی


نمره بیست و یکم
عین وقایع
صفحه ۳۵۵
کشتی دولتی که محض غواصی نامی رفته بود ظاهر شد و فرو رفتن آنرا برای العین مشاهده نمود مقارن آن حال قصبه بقرب شهر
(یوکوهاما) نیز از طغیان و تلاطم آب غرق دریای حوادث شد و پانصد نفر سکنان تلف گردیدند مامورین مخصوص ایندولت که بمقر
کاپ افریقا رفته بودند را پورت بازدید خود را در خصوص تجارت آن صفحات با علیحضرت میکادو نوشته محکومیت چهار کرسی شخص
مطر سه پادشاه بهنگام مراجعت از مدرید (امریکا) هسپانیا با قرض ایندولت بآمیزانی بود که هر نفر بیست صد فرانک بمیزد
جشن تاجگذاری (الفونسل) پادشاه اسپانیول که نمایندگان تمام دول بشتریک و تهنیت جشن او حاضر بودند در یوم بخشم شهر
و ۱۴ ماه فرنگی واز طرف دولت علیه ایران جناب پرنس ارفع الدوله که از رجال کافی و با همت روز کار است مامورین اینگ
بتاجگذاری الفونسل آمد دید و چون بتواعد عرف تبعی محل ایستادن و نشستن نمایندگان دول را تعیین داشته بودند جناب
پرنس ارفع الدوله مقدم بر همه اتفاق افتاد یعنی نمایندگان المان و انگلیس شخصتین محترمی ایده را نداشته که مصدر واقع
شوند گلوله رها کردن شخصی بطرف پادشاه در هنگام مراجعت از کلیسا (فرانس) کلیه قرض ایندولت هیجده ملیار ونصیف
ملیون فرانک بود حرکت فرمانفرمای تاشکند بجانب ترمیز و سایر نقاط سرحد افغانستان باستناد بیضه نامی صاحب منصب روسی
در شهر (تولوز) مجیلا شده تا چند ساعت بکوچه و بازار بکسری میدید نشانه محموله قرار میداد و عاقبت هم خود را کشت و جا بهای
بماتم زدگان شسانی توسط اداره روزنامه کاسپسی سایبر اعانات دوازده الی بادکوبه و سایر نقاط هم مبلغی عاید شد
خارج شدن قطار ترن بخار نمره ۲۹ در ۴۱ ورسی مسکو و خراب شدن سه اطاق و صدمه یافتن دو نفر لزوجته آم و مسافران تقلا
و سپسهمان در راه غازان و بین پینزونی و کستر وه اگنهای بخار از خط آهن منحرف و چهار اطاق آنان شکست عایدی کابینت
ایندولت در اینسال یک ملیار و دویست و پنجاه و دو ملیون و صد و هزار فرانک شده زخمی شدن فامید میکه غیر در کوهتی با شور
مها در زاده شیخ الله بیک معروف با چند نفر همراهان خود در سرحد دینه وا و انصار د کلران افغانستان و سرحد آخال روس در عمله
قزاقان مستحفظ روسی ناتوانی بلکه سربستان مذهب کاتولیک اختیار کرد گفتن کرم که بعضی اسرار نظامی را به دولت امان
افشا کرده بود در محاکمه عسکریه در شوا از تمام حقوق و امتیازات خود محروم گردید و بقانون نظامی روس مکافات شد مسافرت
پرنس فردیناند امیر بلغارستان بپطرز بورغ و درخواست بسزایی لدی الا یجانه اعلیحضرت امپراطور نزدان دوستت از دادن
بساین روس کهاده و شد بنا در (بوه کاس) و (وارنا) عنوان نطق اعلیحضرت (سیلکر) امپراطور روس بعد از آنکه کاسه تصنیف
قشون تمام دول روی زمین ورود اعلیحضرت پادشاه ایران بپطرز بورغ و سد در اقامت فرمودن در نمایها خرام
شورش بها رستان در شهر (ما مادوان) و (ما کارونی) و (مقدونیه) بر ضد دولت از رعایا در تحت ریاست کلنل (یانکو)
صاحب منصب سابق بلغار کشف (ستاند و دوپسی) توسط یکی از علماء روس اختراع منزل کاغذی شانزده ایما در شهر
(بود و پیا) بانهایت استحکام زلزله در شهر (ایمیکان) باد اسطاه و کا بر هنگام طلعیه صبح که سه حرکت در زمین روی داد و تمام شهر
و عمارات آنجارا با خاک یکسان نمود صد و پنجاه نفر شهر ده و پنجهزار نفر بیشتر تلفات د مات آن بلده شد و تا یکفرسخ خطه راه بآن امین
از هم گسیخت پس از رسیدن اینجه بحضور اعلیحضرت امپراطور روس دبار دیده عدالت و انصافی گذارد عاجلاً یکصد هزار صنایع
وصدا عانه منجم دیدگان آن محل انعام منود ورود رئیس جمهوری فرانسه و پادشاه ایتالیا و ولیعهد دوت المانیک یک متفر جا بیطری
محض ملاقات اعلیحضرت امپراطور روس قبول بیست و سه هزار صفات از امپرا مریس روسیه وسیله لوبه رئیس فرانسه درس های
امیر بخارا در باره ماتم زدگان اندیجان (عثمانی) در نزدیکی سرحد مین ساغلویان ایندولت و قراولهای ایالت بلغارستان
تدافعی


شماره سوم
عین الوقایع
صفحه ۳۵

تراخی شد و چند نفر از طرفین زخمدار و یکنفر افسر مقتول گردید هجوم صدها عامه که برای کشیدن راه آهن حجاز بآباد این محرم موجود شدند
چهل و چهار بلیون و چهارصد و چهل و نه هزار و چهل دو غروش بود و مهندسین شروع بکار نمودند از چهار نقطه که تعداد کلیه عمله قاسم چهار نفر
آدم مع ۱۶۰ عراده و ۱۷۸۳ یال بارکش و ۶۴ نفر شتر بود و تا اواخر محرم سبعون خروش دیگر نیز بجمع آمد که اغلب آن وجوهانزا
مسلمانان ایران و هندوستان و قفقاز امداد کردند خداوند به عوض خیر دهد و باطی در مصر بطور شدت که قشون انگلیس اعتصاب نموده
بصحرا اردو زدند قرضه ایندولت ده ملیار و پانصد ملیون فرانک شد تصرف عساکر ایندولت نقاط سفرون و خور عبدالله
و جزیره (بوبیان) و (صباح) جنب کویت را که شیخ کویت پریشان و امیدواریباری انگلیس دارد چون اغلب قبایل وعشایر اعراب که
با راه پیمایی میگشتند بسلام بیارق سپاه اسلام آمده دولت انگلیس را ملامت میکردند تصادف عساکر ایندولت و زنو و یکی منا شکر
با قشون بلغارستان و مجروح شدن صد و دوازده نفر و مقتل رسیدن پنجاه و یکنفر بلغاری در حسنیکه بلغارها شوش رسانند و رویا شده
و طلب نمودن قوۀ عثمانی عساکر ردیف خود را بجهت ماموریت بدان جانب ورود هدیه مصر با سلامبول و شرفیاب شدن بحضور سلطان
اسلام پناه عزل والی بغداد بواسطه حسوچولی که متقاقبا نه مسلمانان ساخته بود در ۱۵ شعبان که سال ۶۲ عمر اعلیحضرت
سلطان عبحا بود کار راه آهن حجاز از عین المرز تا تاجیمان که دویست هزار متراست دایر شد خطکشی دور با در بیت المقدس
تمرد اعراب بجو اطراف کویت بکاروان حامل مالیات و محاربه با عساکر محافظ پر نهاد غلبه اعراب مهاجر نمودن امیر حیل شهر
(الریاض) متعلق بعید العزیز رئیس نهایی را فرمایش اعلیحضرت سلطان بساختن نو و شش عراده توپ با شینی موشنی در کارخانه توپی
و کمک تفجید سپاه هم پاشا فتنه و اغتشاش سخت در ایالت مقدونیه و اقدام دولت بدفع آن و فرستادن قشون زیاد
تمر د شیر امیر ابن الرشید با تو بنحانه دولتی شهر و نواحی بیاد را ریخته قشون زنده بلغاری بسمت سرحدات دولت عثمانی تا آمد
که جلوگری از عساکر آندولت نمایند و یبیا محاربه بودند (انگلیس) قرض ایندولت هیجده ملیار ویکصد و هشتاد ملیون فرانک تنظیم
که بر عهده هر نفر رعیت او چهارصد و چهل فرانک دارد بود خرید ایندولت ۳۲ هزار اسب تازه از مجارستان بجهت قشون مامور افریقا
جنوبی ملحق شدن پانزده هزار رعیت انگلیس بقشون ترانسوال جنگ سخت عساکر ایندولت در نقطه (فلیپ درف) با سپاه است
و اسیر نمودن سه دسته عساکر آنارا توجه طغلی در هندوستان بسبب حبس مبتلا شدن اعلیحضرت پادشاه انگلستان بمرض آپات
یا پری تیفلیت) که یکی از اقسام امراض امعاء و معالجه کوشیدن اطبا و بتأخیر ماندن جشن تاجگذاری او دارد و شتم باین سبب
ورود لارو (کتشنر) در مراجعت از جنگ ترانسوال بلندن در ماه اوت طغیان طوایف و زیستانی سرحد افغانسان برت
انگلیس و جنگ بین عساکر ایندولت با یاغیان دارمش خیل صورت خسارت دولت انگلیس و د محاربه ۳۲ ماهه با ترانسوالیا که هزار
صاحب منصب مقتول و مجروح از کارمانده و اجل خمرده در افریقا کلاً ۳۱۵۹ نفر و تلفات عسکری آندولت ۵۰۰۳۱ نفر رقم آمد
جشن تاجگذاری باشکوه اعلیحضرت آدوارد هفتم پادشاه انگلستان در اوایل سپتامبر و خوان نعمت گستردن به هم اعیان و اشران
و فقرا و لندنی در آن موقع و حضور هم رسانیدن سفایر بسیاری از دول خارجه با جیازات داخله در بگو دربا بحوالی لندن باست
و شادمانی زیاد و تبریک تاجگذاری ورود اعلیحضرت پادشاه ایران به (پرتسموت) شهر معتبر انگلیس جه باز دیدا میر الطوار درود
در ۲۳ جمادی الاولی و استقبال آمدن پادشاه انگلستان بکشتی مخصوص و پذیرائی نمودن از دار و تقسم و مهر د شبیه سارا جهان است
ایرانی زینت دادن قحط و غلا در هندوستان از خشکی سال مجتمع آوردن فرمانفرهای هند از رعایا مشمول بند د انگلیسان مقیم
هندوستان معادل دو کرور و دویست هزار تومان پول نقد بجته مصارف جشن شکرانه تاجگذاری پادشاه انگلیس در خترم
لندن


نسخه سوم
عين الوقايع
صفحه ٣٥٧
در لندن موسوم به (فنیوکس) که ساعتی چهل میل طی مسافت در بحار میکند
می نماید شدت طاعون مجدد در پنجاب و مجانه هندوستان
مسافرت رئیس جمهوری به دستیه آتش فشانی نیا و در جزیره (مارتیگین) و خرابی شهر (سن پیر) از شرار آتش و آنجا زلزله که
در ماه ژون که جائی آباد نماند و بعد آتش فشانی مجدد پرنتاک
توپ با تفنگ نصب کنند صدا دود و و روشنانی تیر را محو می نماید و کلوله بپره دشمن میرسد
در ٢٣ جمادی الاولی و پذیرائی شایان از دولت و ملت فرانسه دیدن
(مظفر الدین شاه) استخراج زمین و آتش فشانی زیاد در جزیره مارتیگین بماء جمادی الثانی که نفوس زیادی هم در اینروز تلف شد
کشف ستاره دنباله داری که با سرعت در آسمان بجانب کره ارض حرکت می کند توسط فرانسويا (ايطاليا) قرض ایندولت با خزانه
قروض اسپانیا نظر متجد او نیشس بود اختراع صندوقی در روضه الكبری توسط (کنت امبی مشیطی) نام که در سر گذرها نصب میکنند که هر که
کاغذی در او بیندازد فوراً تمبر زده و باطله می شود دو چشمه صندوق دیگر نقل میدهد و این صندوق در هر چند دقیقه یکدفعه میمرکز پست خانه رفته است
را نزد محله جات ریخته بر میگردد (سرویژانیا) حوادث بر یه و باران آن مملکت از اهالی (اطریش) زلزله در بعضی نقاط طر و اینز
باران سرون جودیکنی) که از متفوتین معروف آفاق بود در شهر و ینه خود را با تیر طپانچه چاک نمود وجهه این حرکت او معلوم نشد مولف
یقین دارد که آخر د یغرتمند شایه از امثال من نیز درست چندین سال با نوکر آن ابقی خود که این ایام معامله کاری دیوار شده بودم نامنزه آ
یا بی احترامی دیده دچار رنجر خود کشی نداشته زیرا زخم زبان آدم بد اصل ا نجبت آزار مصیبت سیده موثر تر از ضرب شمشیر است
آلغصه عیال و پسر آن با تمکنت روز کار بیوفا نیز تاب فراق او را نیا ورده خود را دو سیوم بعد بهمان قرار کشند اختراع آلت الکٹر یکی
در دینه حقه باطله کردن تمبرهای پستهانه که هر دقیقه هزار پاکت را باطله میسازد (آلمان) قرض ایندولت دو از ده ملیار شد قرار شده بود
خانم زوجه ولیعهدا کس همرابی معلم فرانسه در غق شهر (ژنر) از بلاد سویس در سن ٣٣ سا با وجود داشتن پنج اولاد از سو نیات
خود کش و هم برادر آن خانم فراری بوسیله وصلت با دختر کی خیمه صین تر ک مناصب و مشاغل دولتی خود نمود آفت پر شهر آن اخ و تاسف
دولت و ملتی را سرافکنده عالم نمودند (نووش) یک قطعه نقره معدنه در نزدیکی شهر کریستیان آپا ایندولت بدست آمد که یکصد و پنجاه
کیلو گرام یعنی ٤٦ من تبریز وزن داشت اختراع تلیفون بی سیم که ١١٠ هزار شهر مخابره را جواب داد (هولاند) کلیه قرض ایندول
در اینسال دو طیار و سیصد و شصت ملیون فرانکت بود انعقاد مجلس در (لایب) جته محاکمات بین المللی که برسیم اهدا ما وت مجلس
اصلاح دار سیکی و رفع اختلاف بین دولتین روسیه آما زونی ارباب جهازات شر ماهی گیر امریک که کشتی جنگی روس آنها را اسیر
کرده بود باسم اینکه از دریای داخله روس صید شیر ماهی کرده اند (پورتوغال) آیند دولت در اینسال بجه جهت سه طبا ر د دو سات
هفتاد و پنج ملیون فرانک شد (نمسه) شخصی در این مملکت کفشی تعبیه کرد که بپای هر که باشد از روی آب دریا عبور می تواند
(بلژيك) ورود اعلیحضرت پادشاه ایران بمظلم و ایندولت در ماه اوت مطابق جمادی الاولی و پذیرائی شایان (لئوپولد) پادشا
بلژیک فوت (ماری با نزیت) ملکه بلژیک در وینه بسن ٦٦ سالگی در نیه ماه جمادی الثانیه (افریقا) حمله ژنرال دلالات
با سپاه بوئر در کنار رودخانه پستر ده میلی کلو یسه بر کاپله دو انگلیس که تحت ریاست کرنل (سوری) بود و صدمه رسانیدن زیاد
با نیکیها و آذوقه فراوانی گرفتن سئوال و جواب (لار د کشنر) انجلیس و ژنرال د ویت بوئر در افریقا که مفاد اشعار مرحوم
آقا سید حسین مجمر اصفهانیر ا در کله گذاری میکه یکرا طلاغ داشتند از طرف لارد کشنر بدویت کر ہر گوشه گذارد بی صید تو بندے
آیقا اختراع ترازونی که بعد از وزن اشیا و توزیع آن متین
(فرانسه) کلیه قرض ایندولت در اینسال چهل طیار ملیون فرانک بود
از شرار آتش و آنجا زلزله
مسیو (دویر) نامی سرهنگ فرانسه مخترع بمب بابی شد که هر کا ه یجره
ورود اعلیحضرت پادشاه ایران بپارس
آمدن خدیو مصر بپاریس ملعن پادشاه این مملکت بدیدن اعلیحضرت
با بخزانه
بند که
با تمکنت
آله
در
است
تا
پادشاه
دلارے
یا
انحمد لله