فیض محمد خان
نامه
صفحه ۴۳
غزلیات
از نقد خردار بر غافل نشداوری
کمی نبود در حالت زقاضی طماع
به هر طرف تخطی یک کشور دین
چها طعنه بزند و عبرت فزاع
چها بکار بر باد میرود در جواب
ملای مجرد چو از ادگان کننه شروع
نبود مسا د فشان صد هزار گونه وقوع
بباید انکه در این دوره با عوام اغوای
در ایی از در اخلاص با خضوع و خشوع
و گرنه بر تو بتا زند انچنانکه بتاخت
بسالکان ره و وستنا می مسموع
منو مصاحب جنس گرهه فتوی
کنند بمحکمه تراسوی فعل نامشروع
میسندد مل حریت وزان بکریز
که حرف اید همو مش بود مسموع
بمفلسان فرو مایه نیشامیزن
چو آب نطق نباید بشند گان پزوع
ز سر بطع مزن خیمه گهر بر باد
بسان قطره تاب زوال از یتبوع
حرف الغين
چاکه در دلم افتاده از فراق قد و باغ
چهره ور می از نظرم ناپیدت چگونه یسوغ
بیمار جانب محراب ناتوان کهن
که نالد را از فراقت فتاده بر دل داغ
نه به خلنگ شود خزه می آید در سر
کرت هواست که نم بازیت بیت بیاغ
بهر در حین سخن یار را شدم تابع
که سر و قامت طغای نمیده علیا زاغ
بقیب یار مرا دیده یکنف زود دو
چنانکه کوره پسند بنام مهر چراغ
صدای قمری و اواز جمله بکیکان
نوای بلبل گلشن کجا دید یک زاغ
نداشت خال برضا چو جیبین برشق
که عاشقان تراجست در نهادن باغ
مدار تپش بهجران شی با هوش داغ
شدم بکوی تو او دست و پا بر اسل دماغ
حباب پر تو خاقان راشت در دیدم
که پر تو رخ جام میشه ساقی ایاغ
شکفته ول نشد از بخت همچشم من
درشیمیر رنچه بد بند مهر سمر آن باغ
سمن

از لطف حق که باز میدارد
زنده در زمانه گر ماند
از بلای بد نمیماند
ای سراپاضی بحالی تابست

حرف العين

زخمیر عشق بسلطان عقل نیست مطاع
بگیر کام دل از وصل یار کاند سر
ببوس در که سلطان بنشین ای دوست
ازان زکوی تو عزم سفر کنم گاهی
زعوعو سگ و طعن عدو چه باک مرا
زظالمان بصفا دوستی مدار امید
جهانیان که چنین عمر کوتهی دارد
بروزگار حوادث چنان احاطه نمود

مقیم کوی خرابات زان شدم که شبی
زناوک مژه ام بر دل آن کسان بزد
شدم ز عشق تو دارای طبع سرشاری

مانده ام در پناه حق محفوظ
همچو خفاش از شفق محفوظ
پیل را از جفای بق محفوظ
زکتاب تو یک ورق محفوظ
مست پیمانه عرق محفوظ
نام ایزد تو را سبق محفوظ

در این معامله مانند صاحبان صناع
دو باره باز نه بینی چنین عزیز متاع
که فرش اوست معلی تر از تمام بقاع
که بکه باز به بینم رخ تو وقت شراع
چو از شغال ندارد بهرس مرد شجاع
که روز واقعه ات میدرند همچو سباع
بحیرتم که چرا روز و شب کند نزاع
که دست و پای فلک گر شود از این اوضاع

زومسل و صحبت مرد لقتان شدم محظوظ
بمیخانه دلم آمد غم تو باز نرفت
دلم اسیر کمند بتی بود که از آن

بعشق حور و شان در جهان شدم محظوظ
زاستقامت این میهمان شدم محظوظ
زدام حلقه زلف بتان شدم محظوظ
زجام باده پیر مغان شدم محظوظ
زداغچت ن که تیره کمان شدم محظوظ
که از فصاحت نطق و بیان شدم محظوظ

زمان مرگ مرتاضی چه جای افسوس است
که از غومی این خاکدان شدم محظوظ


فیض جان
لمعة صحيفة

گلشن حسن تو بر دیگرے نباید کرد چو زلفت بر طاؤس نیست در پرماغ
سیہ سفید نگردد ز صبر ورنہ شدی که از ہزار فزون است سال عمر کلاغ
برای حجله نو محمود نیست تو پیراست اگر مجله زاهد عیان به بینی داغ
مگر بگلشن جنت فراستی باشد که در زمانه مرتاضی را می ندید فراغ

بوستان میکند هیج داغ والا سایه نارون کوشش است بباغ
شکر کز فراق و هجر است لاله را او فشاده بر دل داغ
زینت زلف عارض نیکوست چون شب تیره روشنی چراغ
تو بماند رو نھان از نظر عاشقت جوید از که باز سراغ
در خور صید شاہ بازانند جست باز نیست در پر زاغ
در بجران زفرقت تو مرا عالم بوی گل نداشت داغ
ای مرتاضی ز خون دیده شب چشم مستان بکف گرفته ایاغ

حرف الفاء
اگر چہ عمر من اندر غم تو گشتہ تلف شب وصال تو دارم هزار گونه شرف
برای خاطر جانانه ترک جان کردم خوشا امید وصال و زهی خیال شرف
بشهر عشق بود آن یگانه دلبری چنانکه گوهر یکدانه در میان صدف
بوسل یاور مه‌آخر از شبات قدم ہر آنکه سینه به تیر بلا نموده هدف
نوای تار طنبور میزند مطرب بدان ترانه که سنتور و بربط و نی و دف
بغیر دیدن دیدار نیست مقصودی نه چشم بر د مسافر بود بآب علف
اسیر عشق مرتاضی شدی و نترسم
که راه چاره نباشد ترا ز ہیچ طرف

ہر کسے ہست گروہ بی‌انصاف عاشقان کہ از ایشان کسی ندیده نصف
جانی و در قیاس دیدم و گفتم عار شرک نباشد عیان بکینه نصف


صحيفة

غزلیات

ای شوخ جفا پیشه و ای حوری نو بارک
مارا دهکده کان ترک جفای تو مبارک
خوابید سحرگاهی و شب زنده نمایی
از بس که ز هجران تو اندوه کشیدم
مجنون صفتم کرده کند خدای تو مبارک
ای سرو خرامان من و ای رشک گلستان
بر دریده چاک کن با کی نو مبارک

شمعه

ردیف ق
فصل خا

در بادیه عشق فزون شد چو بر بتم
دیوانه و مجنون ز برای تو مبارک
ای گل بگلستان جمال تو رنگ و بو
برگزیده و پرده چشم تو مبارک
ازم زند مریض دلیل و مسیح را
اغنه اگر بتجلی حسن تو در فرنگ
در جستجوی لعل بدخشان کی رسد
غنچه و باش از لب لعل ذاب چاک
با بخت عاشقان تو هر سو ز یکسو
پیوسته با روان تو تخم ستم چاک
بیمار گل شکفته دهگان چاک
آبشکی برای قسم دان شکنه

از بسکه خون دیده پیاد تو ریختم
زد آتش غم تو شرر استخوان که شد
ای ماه من ز چهره بر افگن نقاب را
پیموده اشک دیده پا دامنش نیرود

حرف

پیمانه دلم شده پر از شراب عشق
دلهای دوستان همه یکسر کباب عشق
تا در زمان طلوع کند آفتاب عشق
در هیچکران شده کوهیش ز آب عشق

هم از گناه خویش سر یا ضی چه میکنی
بخشند روز حشر سراسر حساب عشق

الکاف

عاشق اگر بکوی تو جان میدهد چه باک
جا دارد آنکه دلشدگان رخسیال تو
تعلیم داده باده پرستی بی کشان
بیرون نمیرود ز دلم عشق روی تو
قصه چاک دلشدگان از چه کرده
گویند عاشقان همه در انتظار تو

حرف اللام

دیوانه شد سر یا ضی ز عشق روی تو
در جستجوی تخت شد در نام تو اساس
ای همدمان رسیدن تو اس
چون خصمان بر کل جمال تو اس
چند نهانی نهان رخ از غیر نشات
بیعت گر گردیده بین رو تو ماس
دوردانه کردون گذشت و مهر بر آمد
مهر تو هر روزم فزون شود ز داس
محبوب ماه ترک و قصید تاجیک
چون تو شهی نیست در تمام بقاش
شعر و معنی وصف تو منتظمی را
چه سیب رخسار تو اساس
وصل تو ای جانانه ناظم دهقاش
می دهد دوست هزار دستش
ز شمرده سخن بر تو کلمات سراسر
در دل به بانم نیست جز یاد دهقاش
شهدی کزین لعل شکر ریز میوه اش
نکت هم از قند و استاد قماش
ای سرو سرافراز روی تو بهر تو و القاضی
ارزشند تو جوید و رخ پر زماس

چون هم قتل و مرگ نباشد معشن باک
هر دم بجای جامه نمایند سینه چاک
اندم که باغبان ازل کشته تخم تاک
تا آنکه استخوان بدن کرددم چو خاک
تیغ جفای هجر تو ما را کنند هلاک
بر یک زردهی شوق که ارواخام خاک

از راستی بشوره همایون سریاضیا
مطرب عجب نواخت نوای حجاز و راک

عشاق را بعشق چه اندیشه از هلاک
افسوس دارم اینکه بیاد جمال تو
گر میروی بکعبه مقصت برهنه پای
آنرا که نیست غیرت ناموس و فتنش
از پرتو جمال تو بر طارم سپهر
یکبار ریشه خود شرط عاشقی

با تیغ ظلم گردنشان گشت چاک چاک
مردیم و آرزوی تو بردیم زیر خاک
باید ز زخم خار مغیلان کرد باک
از طعنه خلایق و کردار بد چه باک
رخسار آفتاب شد اینگونه تابناک
باید نداد نسبت وحدت باشتراک

بی باک باش و کینه برآور نمک عشق زان
نبود ندامت تو سریاضی بعشق پاک


رونی
لمعه فصل جا صحفه

خند برین قطعه زروی تو ظاھر حور کند از تو کسب حسن و شمائل
جنت و دوزخ ز مھر و بغض تو پیدا دوست بدان اشنای بدین شده نائل
حجت حقی و شاھد نو ز قسم آن آیت تطهیر و ھل اتی است دلائل
گرچہ ثنایا ضحی سخن بمدح تو راند
وصف تو ناید بصد هزار رسائل
ای روی تو رشک قمر و موی تو سنبل خورشید ری و اختر بند و مه کابل
زلف است بر خسار تو نشکسته ز ھر سو یا عنبر ساراست بہ در چین کل
من توبہ و ترک می و معشوق بگویم تا کام تو حاصل کنم فصل کل و مل
مردم بخطا مشک ختن را نپسندند کان ترک ختا تا بگر انداخته کاکل
در گلشن روی تو نظر کردم و دیدم گاه عرق آمیختہ با ھم گل و سنبل
شمع کل رخسار بر افروز کہ سوزد یکسو تن پروانہ و یکسو دل بلبل
شک نیست مرا یا ضحی که نجات دھد ختم
دریای کرم شیر خدا صاحب دلدل
ای انکه بجز تو مرا نیست مخمل تا چند بمن کبر فروشی و تجمل
در راه خطر ناک سر کوی تو ما را چیزی نبود بھره دل غیر توکل
بیقدر شد از طرہ کیسوی تو عنبر در خندہ لعل تو شکر یافت تنزل
از بھره صالت شب هجران بصد امید بر دامن زلف تو زدم دست توسل
بر رخ شکن زلف کہ تا نشکندم دل ای زلف تو بشکستہ تر از خط ترسل
اکنون که بلب آمده جان از لب جانان در دادن جان چیست دگر جای تعلل
خوش انکہ دھی وعده وصلی بمن یا ضحی
ای انکہ بجز تو مرا نیست مخمل
بسته وصال تو مرا نیست در اندیشہ دل کمند قبضہ ہجرت اکرم ریشہ دل


نسخه
فیض حامد
صفحه

میکار دیدیم
بلکه مهراست و دوقم نیم
فریاد و فغان است بپا نا زنم
شنگ دانگ سر پا تم درپا
از نور دل است تسلی که عیان بود چو ماه نم
نزادنم
غزلیات

چون خم می ز اتش دل
در عشق تو نوش لب پیما نم
عقلم ز سر بپایه عشق
از سر چو برودره نو پویم
پندار مکن برأس مردم
هر چند که در غمت حیاتم
پندند که روز حشر باشد
بار غم معصیت بدوشم
در مشرب فقر هر طریقی
بخش است بجای عیش و نوشم
ز شوق طره لیلی وشی گردیده ام مجنون که دام حلقه زلفش بپای افکنده زنجیرم
چه کردم ای کمان ابرو بجز یاد وصال تو که بر دل میزنی از ناوک مژگان خود تیرم
زپا افتاده ام زینسان که هرگز بر نمیخیزم چو از سودای هجرت نادم مردن زمین گیرم
بتیغ غمزه قصد جان من کن ای پری پیکر که از بیداری اندوه بهجرت از جان سیرم
دعا کردم که یابم وصل جانانرا شب هجران نفس در جان رسید و گفت بودی هیچ تاثیرا
شب طاعت بخلوت نکته اسرار دانستم یقین کردم که از حب تو بخشد رب تقصیرم
طرازی گرو پاکیزه را اتش بود جاوید احسان و آن جهان هم دستگیرم

چو بمحراب بندگان میکنی ستم دائم
مرا با نتظار محنت میکشی زغم
از هم گسیخت طارم افلاک با زمین تا داغ ابروان تو پیوسته شد بهم
سودای عشق کرده که هرگز نبود و نیست عاشق باین معامله در فکر بیش و کم
چون نیست رسم جود و مروّت شعار ما از این وجود ماست همی نیکتر عدم
ایدل تو شاهدی که من اندر غمار عمر نهاده ام دمی بره راستی قدم
شک نیست این که بنده نفس است این نفس هر کس بزیر تیغ جفایت کشید دم
حرف المینم
سن گرد فید نوانم از دو جهان آزادم
بقلت میرسد از چرخ کبود شادم
بسیه شیرین شهدی بخلفع در دادم
من بیچاره گرفتار تر از فرهادم

عشق خوبان که مرا پیشه شد از روز ازل
مرغ عشق بنا سوخته و ناشادم
مشت خاکم مرا یافته و در باغ زمان
کشی که در ره تو طرازی فنا شود
آن هم ز جان گذشته نه ملک و ز نعم

تا نظر بر رخ آن ماه شمایل کردیم مقصد دل همه آن بود که حاصل کردیم
یار رنجیده شد از گفته ما یک بیشی عذر تقصیر بصد گونه دلائل کردیم
گر کسی طالب خشنودی ما نیست بگو زنگ این غصه ز دل یکسره زائل کردیم
جای اشک است روان خون دل از دیده ما بسکه یاد تو ایا میر قبائل کردیم
دفتر عشق تو دیدیم و ز خونابه دل ثبت آن قصه بصد گونه رسائل کردیم
بسکه دیدار تو را جمله خریدار شدیم دل خود را بتو ای ماه تو مائل کردیم
وه چه خوشبخت طرازی که بخرّم کردیم ما که در کوی نگاری چو تو منزل کردیم

نا دم مرگ بسی ارزو در جان هیچکاره
اشنای تو ام و از دو جهان بیگانه
گوئیا بنده درگاه تو مادر زادم
چون برق بحرمن فلک سفله در هم
در بزم ان حریف مقاما دم
چون مه بقبلم ره چرخ و زمین بست
از صاف شبنم که بر سینه دوران
تاکی عشق و شکر تقدیری طرازی بهم
از هجران که بد دوست مرا و نوای بهم
مرا امید وفای کند بنام بهم
خروش محشر طرازی و جان نغنی
چو پوش اتش عشق تو در مدام بهم
ناگ من گل شدستم از آب حیاتت
در سینه امید جان
امید وصل


نسخه فیض جان صفحه

روزمره که در خطا بتوان بسیج
بهر راه و روش روائی نیست
زیکسی همچنین عطائی نیست
بجهد صبر ندائی نیست
عشق او پنهانی نتوانیم بود
از راه خویش گواه بجای خود
در دی که عارض دل مجروح میشود
با غیر آب دیده و دوائی نمیکنیم
دل داده ایم در پر کا کل چه گویمش
زان اکتفا به درد و بلائی نمیکنیم
از قیل و قال ، اثری نیست پیش ما
چون غیر ناله هیچ صدائی نمیکنیم
آئینه در مرآت چه بنمایم ای رقیب
پیموده درغم تو ندائی نمیکنیم
پنهان بخون دیده و امواج بی قرین
زان غوطه بجر شرم شنائی نمیکنیم
بنیاد و اگرچه بنائی نمیکنیم
در دل بغیر عشق ندائی نمیکنیم
هرگز بدین طریق صفائی نمیکنیم
پرچین غم او دل کبابی کرده ایم

بزردی دوست از دو جهانم بی نیاز قانع بکنج خلوت و گنج قناعیم
تا دل بمهر آل محمد نهاده ایم فارغ ز هول محشر و ترس قیامیم
حمد آن خدا برا که خوان عطای تو روزی خوریم و باز لب پر شکائیم
ایدوست گر تو را خبر از درد عشق نیست بگذر ببوی ما ، منگر در چه نسیم
از کوی یار جان سلامت کجا بریم ما بیدلان که خسته زسنگ ملامتم
خوف از گناه خویش مرا هیچو نیم ما مجرمان که بنده شاه ولایتیم
ما عاشقان که نشئه جام محبتیم ، در بندگی یار مینای خدمتیم
از ساقی زمانه که منت نمیکشیم سه خوش ز جام باده مینای بی غیم
آب حیات در لب جانان عیان وا سرگشته چون سکندر دوران ظلمتیم
ما مست وحدتیم نه از جمع زاهدان شرمنده گناه نه مغرور طاعتیم
راحت بروزگار نخواهیم کز ازل راحت طلب نبوده و راضی بزحمتیم
در مکنات هیچ ندیدیم غیر دوست کز لطف اوست مورد هر گونه نعمتیم
این گنج راز را که نهفتیم در درون درویش بی نیاز نه محتاج دولتیم
اندیشه از کف نداریم واز معاد امید وار معنی آیات رحمتیم
در کوی دوست با ز پیرسند حال ما هن در وطن غریب تراز مک غربتیم
فصل بهار باده پرستیم واز الست شب تا سحر بفکرمی و ساز و صحبتیم
نوشیم پای آب مرنا چنسی شراب ها با عاشقان که نشئه جام محبتیم
من ترک می زترس وبائی نمیکنم ، از یار خویش نیز جدائی نمیکنم
گرصد هزار بار نزول بلا شود سگ بئیر کوی تو جانی نمیکنم
شهدان عشق منفعت بی خیال است تبدیل این ضرر بکمانی نمیکنم
در عمر خود اگر نثوابی کرده ام شکر خدا که نیز خطائی نمیکنم
گفتم بیار ترک جفا کن مجواب گفت باور مکن بدوست و فائی نمیکنم

حرق المہر

نقاب چهره اثناء فکنی دیدم
که پامال رخ آفتاب گردیدم
نظربور بهشتی نماشما پوشی
بمثل ابر خود کامیاب گردیدم
بموش حلقه زنجیر زلف او دیدم
اسیر گیسوی پر پیچ و تاب گردیدم
بچشم نرگس فتان او نظر کردم
الم ز کف شد و مست خراب گردیدم
حکایت غم هجر تو رویی پایان
که از خجالتش پا کتاب گردیدم

ای روزگار خاصی ندیدم از محنت
پلی از وفات خود از هر چه بود جان برسیم
کاروان بر سر گویت خواب گردیدم
انتقال خدمت پیر مغان بدان شادیم
که شایع تو نفیسم روز حساب گردیدم
بشبی ریزان و می آشاب گردیدم
و سایه رو بروی آفتاب گردیدم
بکوی عشق تو کی جهت بلا می شدم
ز شوق بستر و سل تو خواب گردیدم


نسخه
فیض جاں

اگر بوی صفت دور از گلستان کردمی
مقام و منزل خود را بکوی و بیستان کردمی

کار عاشق ز بیم ننگ و نام
فصل باد بهار را ندانم

که نه چاره غم دل بر بخود میکردم
لب پر خنده زار دل خود میکردم

به بهان ستمکار را ندانم
از صبوری وصال نتوان یافت

عشق بیقرار را ندانم
تمنهای او شب هجران

قلم چو شرح فراقت درین صحیفه نوشت
زحسرت تو دو چشم پر آب کردیم

همی که یار ز کردار من همی پرسید
بشرم چشم و کنه را جواب کردیم

سراغش از که نمایم چنان بدرستم
دلی که بود ز هجر تو آب کردیم

گل شگفته چه خوش گشته در مقام رضا
فنای عشق شدم تا گلاب کردیم

شبی بغمزه مهم گفت برده ام دلها
بکوچه بسکه رخ بی حجاب کردیم

اگر چه یار ز سوز دلم نداشت خبر
شبی ز آتش هجرش کباب کردیم

می قدحیم منافی خوش است یار جوان
همیشه طالب این شیخ و شاب کردیم

ز نور معرفت آئینه دل را صفا دادم
طبیعت رنجور خود را از لب لعلی شفا دادم

تمنای جهان چونی نکردم در جهان هرگز
ز کف دنیای فانی را با مید بقا دادم

بکار دیگری از شوق وصل او بپردازم
چو دین و دل بعشق آن نگار مه لقا دادم

جفا میکند دلدار با من لیک از پستی
نمی گوید که روزی با تو پیمان و فادادم

منافی خوش سرود این نکته در مستی و بیخویشی
که دین و دل بهر دو و مان مصطفی دادم

ز اتش هجران بیاد و صل خوبان سوختم
تا بمکتب خانه درس عاشقی آموختم

دود آه شعله خیزم نیست چندان بی اثر
کز شرارش خانه دل در فراقت سوختم

آب اشگون نیم کوی جانان شست بس
زان تن خاکی ز تاب آتشش افروختم

در دو عالم این مقام بس که در روز ازل
گنج عشق ماه رویان را بدل اندوختم

رشته کار منافی سوزن تدبیر دوخت
چاکهای سینه زان با نوک مژگان دوختم

شبی را سر خوشیها از می انگور میکردم
تماشای جمال یار را از دور میکردم

نوای چنگ عشقم را بهات ترک دانستم
که در زابل همایون را کمان شور میکردم

حجازی را عراقی شد مخالف اندر ان شهر
که من شهناز را تبدیل بر ما هور میکردم

نداستم رقیبم دیده روی انورت ورنه
رقیب زشت را با تیر آهی کور میکردم

شب تنهایی هجرش که یلدا بود و بی پایان
بامید وصالش خویش را مسرور میکردم

زشت زیبا پنداری بیوفا را پنداری
تو گوئی با بدت بینم خود آنرا نمی بینم

ریشه تا بجهان را بعنایات می بینم
غضب یار با ناز غماز کانش می بینم

از ان کر دم پچپ با یار تا آید بتو در هم
کسی بر فقر و فاقه شکر ان نعمتی می بینم

صنایع بداع او را همه با ختکر می بینم
شبهای هجرش بفضل پیر خابات می بینم

همیشه در دعایم تا بیا بی خورش بخشایش
بجانم تیغ مژگان تو در بیا بان تو می بینم

چو در دام غمش فتادم آرام نمی یابم
از عشق تو ای دلبر من زار و حزینم

پند یار ستمگر را ندانم
به هر جای دل عاشقی

دلبر فتنه گر را ندانم
در رکابش پیاده ام باری

ترک سوار را ندانم
ای منافی چه حال زار منست

باز کلک د ربار را ندانم
طاق ابروی یار را ندانم

سو زلف نگار را ندانم

حرف الباء

غزل

بحر الفت ضمیر را ندانم
مرغ دل شمار را ندانم

وجب ران زمان خود آخر
ساحت لاله زار را ندانم

هر که روی تو دید گفت بگل
قدر مشک ختن تتار را ندانم

عدل و داد (مظفر الدین شاه)
دور گردون مدار را ندانم

چون دل عاشقان سودائی
روز داغ و شرار را ندانم

ای منافی در این لئالی سنج
جز در دانه شاهوار را ندانم

بقبله روضه جویای شیرین
تلخ باشد با خویشتن بستا دمی

زین شیرینی از چاه زنخدان رخ شیرین
وان پنجه که در زلف بشبه استا دمی

چشمی که بعشق تو سحر خیز نمیشد
بدل این آتش بیدا گرز عاشقان سر کشید می

با طراوت گلزار عاشقان سر کشید می
سرکوی بنام سگ در توددی


نسخه روضہ
فیض جما
مخمس
شب فخجہ نارت چو سر از خاک بردارد شفیع عاصیان در روز محشر میتوان گفتن
معطر کرده از بس سنبل موی تو عالم را شمیم طره ات را مشک و عنبر میتوان گفتن
اگر جمعی بود دیوانه زلف پریشانت وله بنا چنبی را ز عشقت خاک بر سر میتوان گفتن
اتش هجران خود را از دل دور کن عالمی را بر وصال خویشتن مسرور کن
مطربا شنزاده بیداد و همایون است کن چاره بگذار و اهنگ نوای شور کن
زنگ اشتر زابلی زن اندر این دهر عراق شهر آشوب از حصار و راک و پهن پور کن
صد جراحت بردلم از تیر مژگانت رسید با خدنگ غمزه این زخم مرا ناسور کن
در بهاران غم نم باران غنیمت دان ای می نزدا، غم ساقیا از شربت انگور کن
بار اکنا که به تقصیرم فزون از عالمست با نبی و آل او در محشرم محشور کن
چون بر تاحیضی کشته مداح نوای سلطان موس
حرف ن زحمت بسیار او را در بهشت منظور کن وای
ای گلشنی که شبنم گل شد صفای تو دلهاست نیش خورده خار جفای تو
ای ماه من ز چهره بر افکن نقاب را تا آفتاب بوسه زند پشت پای تو
از بسکه عهد بستی و بشکستی زناز زنهار بسته نیست دلم بر وفای تو
ابرو چو تیغ ظلم مکش از خدا بترس از قتل عاشقان چه بود مدعای تو
چون میدهی جواب تو از خون عاشقان برسد اگر بروز قیامت خدای تو
نا رحیم کار کرش نیست روز حشر جسمی که خاک گشته سرش زیر پای تو
چون راحتی ز هجر ندارم بزندگے امیدوار انگه بمیرم برای تو
زمینده نیست بسیج شمی را سیر رو نجا تا در طریق عشق نگردد گدای تو
رحمی بحال زار منافیضی که روز و شب گوید دعای دولت و مدح و ثنای تو
مقصد ما روی تو کعبه دل کوی تو لقا کعبه دل کوی تو مقصد ما روی تو
روئی دلم سوی تو چشم امیدم بتو چشم امیدم بتو روئی دلم سوی تو
از

از قد دلجوی تو سر و شده پا بگل
سبزه دمیده پای گل زنقد دلجوی تو
هیچ ندیدی تو ما ہمتہ دلجان بدل
را بردن دین و دل پر نجی قیجوی تو
طاق در ابروئی قبله چوکوی تو
قبله مهروی من طاق در ابروی من
از رخ نیکوی تو ماه خجل و
مگسف شد حاجب از رخ نیکوی تو
ناز کنم روز و شب چین شکنکشان بوی
دام دل عاشقان سلسله موی تو
دام دل عاشقان تار گیسوی تو
شیفته موی تو گشته چو نخیفی جهان
گفت منافیضی جان شیفته موی تو
خند برین روی تو ما هسفر خوی تو
ما هسفر خوی تو خند برین روی تو
خال چو هندوئی تو دانه و دام بلا
دانه و دام بلا خال چو ہندوی تو
جز خم ابروی تو قبله طاعت کجا
قبله طاعت کجا جز خم ابروی تو
حرف الوای
سلسله موی تو رشته عشق ازل
رشته عشق ازل سلسله موی تو
دور ز پهلوی تو کاش بشد دلم
کاش بشد دلم دور ز پهلوی تو
نکہت گیسوی تو باز شد مشکبو
باز شد مشکبو نکہت گیسوی تو
باد صبا از بوی تو مد فقیر میسد
مد فقیر میرسد با ده با از بوی تو
دور ایبستن چشم پر از روی تو
چشم پر از روی تو دور ابیستن
بخت همایون من تخت سلیمان گرفت
تخت سلیمان گرفت بخت ہمایون من
منده امم حسن چیم چو آهوی تو
چشم چو اہوی تو خنده امم حسن
دل نہ بنا چنبی بو دا تار من نیکوی تو
تار من پیکوی تو دل نہ بتا خنبی بود
در نگاهی رو یا با در بوستان زودا
با در بوستان زود در نگاهی رو یا
سبزه تازه دمیده است برو دشت و بهار
گل نو روز در این فصل زمستان زودا


نسخهٔ
روضهٔ
فیض جانفزا
صفحه ۴۳۸

که غمت را ز جان خریدارن
صنم با غنچه روی خویش بوی خوش خریدارند
به طمع طلعت خود هزاران بلبل مسکین
از ستاره دارد پی پرواز بالین آستان
به گدایان جا و دانی چو دربان آستان
که بهر دیدن حسن تو کندنها بسته
ز پی ابر و طاق ابر و خم کاریست
که یک یک صف زده صف بهر نماز
به ساحل شکریت چو طوطی شکریابی
همه عجب بلکه بستی دیده چون بستان
شده صد هزار مصری همه بندهٔ
برای عزیز عالم که تو یوسف ثانی
غلام شربت لعل تو خضر نبوده و ساز
منم که از دعایت سحر بیان
غزلیات
که دایم داغ از سوختهٔ خریدارند
مهر طلعت تو بی بها خریدارند
عزلیات
بسوءاد اعظمت نشسته خریدارند
خاک رویان از ان هند
بکه چشم مستت شراب آلوده است پشت پا بر می و بر شیشه مستان زده
قدم از ناز سوی میکده برداشته راه صد مسجد و صد دیر و دبستان زده
با چنین چاه زنخدان و لب خندت طعنه بر نیشکر و نیشکرستان زده
پی تعظیم بهی خم شده سرو پیشش قدم از ناز تو گویا که ببستان زده
ببل طبع ریاضمی بخر دش است که
والی چتر کل بر سر شاهی مرغ کلستان زده
بر رخسار که قدم از غمش چو دال خمیده جو قامت الفش سر و در بستان ندیده
ز شورش دل عاشق چگونه باکش نه کسی که خفته چشم تو را بخواب ندیده
ز بس دلم شده صید نگاه چشم غزالی بسان آهوی وحشی ز راه چاره رسیده
شدم بیا د تو دلخون پیاله دیم نظر کن که اشک بر رخ زردم برنگ باده رسیده
چگونه باز بیابم سراغ مرغ دلم کو شب جدائی دلبر ز آشیانه پریده
غلام مهر و وفا نم کز سایون کنم کنون که تا رحیات مرا بخات بریده
بعزم دیدن روی تو دوش طایر روحم بسان مرغ سرا فکنده تا صباح رسیده
طواف خانه گل ممکن است بر همه کس ولی بکعبهٔ مقصود دل کسی نرسیده
شبی که ماند بگرداب اشک کشتی چشم رخ تو داد ز طوفان نجات مردم دیده
بقدر ذره ز خورشید قدر و نور نگاه از اینکه شب پره رخسار آفتاب ندیده
زغمزهٔ مژه بس ناوکت بجان ریاضمی
کز ان بپای دلش خار بیشمار خلیده

بدان منظر که یار ما نشسته بت رعنا عجب زیبا نشسته
بتوت وحدت حق می‌نماید کز ابنان یکه و تنها نشسته
گر از چشم رقیبان نا پدید است بیا بنگر بچشم ما نشسته
غبار راه آن سیمین بناگوش ز فرق عالمی بالا نشسته
غم هجر تو هر گز بر نخیزد بدان تمکین که بر دلها نشسته

حقا کہ کعبۂ
دل من رو به چشمت بنهاده و نقوی
که نمود ابروان تو اشاره
مصور ریاضمی رخنت کشیده
نمیشه نقش کشیدن هیچ کاری
ای پریچهره عجب زلف سیاهی داری
وه چه ابروی کج و زلف دوتاهی داری
سبزه خط تو باز چمن اندر رفتن
در بناگوش که از مشک گیاهی داری
با درخشی مه بسمه تو برای دل ما
عمر از دیدهٔ طرزین پیاده ریخت بشد
فدای سرینت چشم سند شاهی
کشته خویش ورا روزی سر زلف
زنده در شد خم کیسوی دوتایی داری
دست کوئی و قدت عجب درنگی که بکار
شمع و دیکشته عجب روی چو ماهی داری
سمن اندیشه ز باغ جیب سیمینت مبر
بچه دو کاه خدا و ز بنا ماهی داری
تمت بالخير والسعاده
۱۳۲۴
فی شهر جمادی الاول
از دیوان غزلیات و قصاید فیض جانفزاً
پیدا و پنهان و نغز و ترانه‌های
به غایت شیرین و دلفریب
انشاء الله که در ایام
عید سعید فطر چاپ
شده بمطالعهٔ ارباب
کمال و ذوق دیده
خواهد شد.


نسخه مثنوی اول فیض حجاز وصف معشوقی ص ۴۳۹
سهی طاقتی با نزه دلبری که در وا نماید باو هم سری ز رخ رخش مہر از آفتاب شبم هم نمیرد بش تنہاب بنابخش جان مه سپهر باتها
گوزلفت به ناز امد کمند ز ابروش تیغ دو سر تنفنگم بر خنثار سم چون سر در تنم بجنبش غزال ختن مسنکاو که غمزه صد فتنه اش بر سو
ز مژگان بسی خنجر ابدار  سوزن دل عاشقان دو خمار یکی جال بند و بر ضار او که مرکشته آئینه بردار او غم کو ده شهری از جنبش میان عقد خنجر نچیزی
لب دلنوازنی امر نیش دمان لعل بیش ولی در نظر نماید مرا حجر تنگ شکر لبش روح بخشد وقوت با ندانم که لعل است یا قوت ناب
زندگان اور گوزنا هموار دمان در صدا کشته اندر شکار یکی سیب بندان زندان مجان بند در رونق بان د برو کوسش کردش ہزار
فروغ سرگاه و سک جوہر زخس سروسہان ولایه د کر دادہ دلبری پستان رووش باز ناچ مر جانگ فضایش سمی جوہر جان ده
کف دست و سر پنجه آن صنم بدوستی او گر دهد تن رقم ز خنشی بریم دامان او کدا ار و جہا نرا بفرمان او دو ساق بلورین اور ختیان
نماینده پنجه آفتاب چه گویم ازان سر و نازنی که سر تا قدم بانمکه من عیان نه از پہلوان شش فرون نه از شاہزادہ شریف برون
چنان صدمه بود در کار او که بود ند خلقی کر فتار او همیشه سنجا دپیوسته بود سر رشته زیح گسسته بود بش جان سبحه از بہر ذکر
بھی غرق در غدہ بحر غم الخ از ما ہی و مرغ زمی بزنم حدیث تفنن بر سر گرفت ز ما محرمان بود اندر حجاب که کرد و دعاهای اور سنجاب
بیشو ندام صید دل که زند ز کو دار خویشم خجل کرده ام بخلوت بی آمدم روز کرد مرا بودتی بآب عنب ز نوش دستی و مهر دوشی بکام
نکردم پی وصل او کارسخت چنین بود تا چند سالی گذشت شبحی دل من بنالی گذشت که این روز فرسوده روزگار عجب پرده بکری بعشق لو کا
تو در پستی کشته مدہوش او بود دبیری اندر آغوش او زحست جنزد تو دم می زند نه حرفی زدو نعم میزند ولیکن چو بیرون رود از در
مبادا که این عہد بی در شہر قدم جای دیگر بند با پلیش کند دلبرا حیا حسنی قبل یقین میدارد که با بختش که بردارد از دیکنه دلبرش
جو گرین شد عاقبت کار او میان گشت بیگاره رفتار او که چندین بسترقی سبحی شتاب براد بوده یکسر زابل زنا در آغوش ہر یک شبی روز و شب
عنمود است سر دوش اب سب گل پیش او کوهستان وصال خورش کرد انعام بنائیا  بخلوتگاه از آن دوست ببرد چو من بل کوستان
ریاضتی از بی کی دار نوکس که آن شاہ خوبان قلم نویس بدین حس شاد و بین کل عذار بدین ناز داندام و حسن عیز زمانی که بر کس بمدیون
جو کل غنچه تازه نازک سیر نیامد مر ا ذا من او بکف که کو ہر برون آورم از صفر دہم آبش از چشمه زندگی نمایم بدرگاه او بندگی
کنم سعی بر طاق ابدالی بیا افکنم رشته از موی کنم حاجت خویش را بروا چوشا ق از نسخه کیمیا چنانم با مراد همت
که کرد د و فا دار و بیج بپوشم بشیراس بمار را چو محمود کوشم بعشق ایا زنم چنگ بر زلف مشکین او شوم مست سامان تکین او
باشم برخسار آن لاله روز چو سیاره بر چهره آفتاب کنم دوری از محمله آلودگان شب وصل او را با سودگان بهتر در آیم چومانه سپر
که خود را رسند ببا دوستی بگیرم ازان ماہر و کام دل که در نزد خوبان بیابم محل ولیکن دریغ است این که آن آب دیگر نیا به بجوی فصیفی المثنوی
خدا و ندا بحق ذات پاکت چه خواهی کرد با این مکنه مثنوی فی بابکم فی المناجات که در و هدی مرا خت پردہ سد امر سخت ہجران کشید جو مرغان بیریان بال بنده فصی المنان
دمی منفیسم نبوده در زمانه بجز محنت نبودی هیچ کام نه در باطن آسایش خویش نه از آلوده کی بودنش خراش نه در باش بحر در فراغت
بجر خویش جز مرزا بشغول نبوده از حیاتش هیچ طائل دماغی تر ز جام می نکرده ر مقصور ہر گز طے نکرده وصال مار خساری ندیدہ
نه کاهی خرد ه وصل سیاه لبه نمور در حجز ماتم دم آبی ننوشیده است پریم نیز مقلہ تی انزور نہ گاسے نکرده از مشقت کا مرالی
بنمو د سرکز با پیش آناه نه یکراحت نبوده است راهت بپیری لقمہ نانی نخورده بدنیا حاصل عمری نبرده نه گرده ز محنت دُعا فراسوس
نه آورده پیری یز در آغوش نہ از بید رفیهان امدا ان ندا این از هیات حیات کنون کافتاد ما ندر دیر کا جتایش گناه زندگانی
عمر بکرش بخورم با دوستان خطای اسکا را را بپوشان ترحم کن بیچارن خسته که ولیها شان فرم سبرگشته در ان بیس بد با هی بتی او
مرایش حیا در حصار او کنا بیش را بحش اور نبات که از تقصیر خود داردند ها چنان در حشم عاشقان در یم که هدایت کن بمقام حاسدان دی
تمت الکتاب فی شهر ربیع الے ۱۳۲۲ دکتبۂ مجاہد محمد شعیب


بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین
کا منبع البکا نسخة بحر الغم و النز البقا
نام خدا زینت سنے قمر ا را
زانکه مزین نمود دار ضح سمارا
نکته توحید ذات او بحقایق
کشته عیان از صفات شاه و گدارا
نطق و بیان عاجز است خانه سحری
زانکه کشم حمد و شکر خدارا
لیک کنم شمه ز نعت رسولش
شمع هدایت شفیع روز جزارا
انکه خدایش نهاده نام محمد
خوانده حبیب آن شهنشه دو سرا را
جن و ملک جمله ساعفنده براش
از دل و جان پیشه کرده حمد و ثنارا
عالم و آدم طفیل جود و جوش
فانی عشقش محیط ملک بنا را
این علش روشنی چراغ هدایت
انکه مبرهن نموده راه هدی را
صاحب تیغ و دسر سپهر امامت
مایه هستی عیان صباح مسارا
فاطمه دخت نبی شفیعه محشر
آنکه ز امت کشید جور و جفارا
وابستم آن قدوه تمام مردان
داشت بشور و نوا بلند صدا را
طوطی بستان دین حسن شه مسموم
انکه بخود دید درد و رنج و بلارا
خون رود از دیده ها اشک یتیمان
گر بدهم شرح شاه کربلا را
خسرو مظلوم تشنه لب که بجوشن
گشت شهید و نکرد ترک و فا را
پیکر زارش بخون و خاک کشیده
سنگدلی تا چه پایه قوم دغا را
قتل جوانان اهل بیت رسالت
کرد عزا خانه در جهان همه جارا
حضرت عباس قطعه قطعه بدین
لیک بدشمن ز کف نداد لوا را
بر سر پاک حسین آدید هند
بر سر نی آفتاب قبله نمارا
آه از آن ساعتی که زینب مجزون
کرد مخاطب چنین منیر صبا را
کے به بیابان غم تو یکتایی ها
خدمت جدم ببر حکایت ما را
گو که بدشت عراق مردم کوفی
از نظر افکنده جود شرم حیا را
ظلم و تعدی ز حد گذشت و سخی
راست در این عرصه کرده شور و نوا را
اول حریم تو را پناه نباشد
بر سر ما بین بدشت کینه عزا را
رأس حسین را بروی نیزه نظر کن
هم بنگر غرق خون تن شهدا را
بسته زنجیر غم بچنگ مخالف
بین همه نوباوه گان آل عبا را
امت بی رحم را نگر که چه کردند
در صدد انتقام پیش خدا را
کاش شرر میگرفت خانه تقدیر
کاش فلک میشکست دهر شنا را
کشت متراضی عزای آل محمد
لیک چه رونق بزد شمس و سما را
وله ایضاً
ای کر و نجاک تو فرزند بوتراب
شد کشته تشنه لب شتم کیهانی
اطفال زار خسرو دین با فغان کو
جون ز که و با رنواز سوز دل کباب


صفحه ۴۳
منبع البکاء
نسخه ۷
داد از دشنام او که عداوت به دست و پا زخون تن این شد پاره پاره جسم علی اکبرم اندر حضور ما در شیر خوارم عباس شیر بیشه کجائیست
با تیر و تیغ و نیزه همه سوز والتیا حلق علی اصغر شیر دادیم شصت جای عمده با او گجاست اصحاب شاه دین بکشتند زکینه یکباره از شعیه و آست
باران تیر و نیزه و خنجر حد یک رس پیش به پیش لعیین از قفا در تا چند رویتیم تعرض به آقا آخر سوی بهینه خیر از وند
افکنده شد بکردن این عبارا بر خیمه ظلم و باز تو زینب چاله روز نتران فاطمه بر فستر افتاد در ینم چگونه بخود راه داده آدم که روز ما نه شیرین است
روزی که این ستم شده بر آل مصطفے یا رب چرا نگشت جهان سر تیر طوفان اشک دیده برآمیز باخون شاید بدین وسیله شوی فایع از استجابنا منزلا محکم بنوا
یا رب چه روی داده دلها زیر غم در روزنامه شیون و غوغای عالم این سور و آه و ناله تا ثیر فلست کا وضاع روزگار پراکنده از همت یکسر دل خلق بزرگان است
این گربه هست که همی دادم جاری بحشیم قاده نار بود ازان اشکے که بر جراحت امور مرهم است بر باد شد اساس سلیمان دردگار کوئی بدست امری تا به بامیان
بعد از شهادت تو نیست درد بشان هر سال نو که اول ماه محرم است زان خون ناحق که بشا شد کشیم در بحر خون اگر دورنیزم با کم است از داع مرک تازه جوانان است
تا روز حشر قامت چرخ برین هم ستخامه بر مصیبت و دل اندهان کابی قبیول قابل بر حوالطر است این درد و تیم تیجه حق بر گرد از محنت در حور است اندرین بود
شیعیان نام عزادار و نوحه گر کو یا عزا سبط رسول محترم است شامی که نور در سیز منتی مورین سبط رسول شافع روز جزایی است شاه حجاز محنت چو عدها گزین
بتما در چرخ چادر نیلوخوان کرد آن یوسف عزیز که شدی از جفادر مصر غمش چو و ندمان کرد بر سند آب بر رنخ الفا اکین تا تشکنه نفرومان کرب
کشته بعلی اکبر و سینوجه بر ش مقتول تیغ کینه میدان کربلا فریاد از دنیای کهی از دنیا خفا پهلوی صید که رسالت ان وان طفل شیر خوار که درین است
حلفس نشان ناوک پیکان گردا خونی که ریخت از تن یاران او یا قوت و لعل و با کل بجایا از خون پاک قره قره بهایما شد لاله زار بهر و بهار است
چشم زنود که در آبرین گریزن بر گلهای جسم شهیدان کربلا کر اسمان بگر به درآیا مجید هر حال خستگان بیابان کربلا آن کش مکانی شد که نشان است
درس عمل اند و آند طوفان کربلا تا بوسه بر رکاب نیستو از ند عرشی و قرش مسند ایمان کی کیهان نیس بجاک مرستم شته نالان پس به شعله آتش بده
آن چوش آسمان بین سرنگون با جسم عریان بهامشه غرق خون شد ای عارض پاک شهیدان با همسچون نوان خرد چرخ دون ای کاشی قب حور جنان بنات
با جسم شاه دین بتبوا بی درون ای کاشان می که بخاک نیت بحجد ماس حق و با سنگین کن ای کاش آن ملائک شان فرستاد کار و بیار دار و ز بین خجله
ای کاش به عزای شهشاون رخسار مہر و ماهک قیرگان شد ای بهش ساشن که بخر طول نیناب خوا ب غمره بشم خلایق بدون ای کاش کل به رنگ مخالف تنوع بید
هر چند روز شر بذاهم فزون شد ای کاش راز واقعه محشرت دین نه طاق چرخ بافت زمین کجود ای کاش مهر و ماه دکال گشته شیر فلک به حادثه چون بریتن
ای کاش وقت سوختن بهای شباه خرگاه آسمان رستم بستون شد آخر بنوزان بر اولاد حیرت فریاد و کاخ لاله ز جوای افرد تانهری شهم است به لاله و بند
کوس عزا بنجید برین بر جازدند آن کاروان که بر سفر بست بار ها اندر عراق خیمه شت جازدند قومی بقصد قتل امام زمان حیسں جو ارمبای او از دهند
پیش بزیر رایت بیداد ظلم را از هر طرف بعمر که بینوا زدند شد واژگون بیت جلالین در عرش این غزای طرا زدند شد راست شور و غلغه در خبر
فریاد و اخیرا شور و نوا زدند با تیغ و تیر و نیزه و شمشیر بیدریغ ضرب پیایی بر تنه خدا زدن طفلی که بر قطره آبی هلاک شد پیکان کین بطرا و از قفاز دین
اکبر که بوسه به گیسوی مطلق منع ستم تارک آن مه نقا زدند افراشته نیو محتاجی نظام شمشیر کین بتا رک صاحب بازند خنجر بجهره شد دین از فضا زنند
زین غم فتاد شعله با قطار نالان فدان شهر یکنداخت خاک آقاب زینت چنین خو ماری گفتی بردی پاک حبار ان ربیب به آوار دارها بلسین این همان
ایام مدرس هنگام کین رسید بر پهلویش سختی ست ناگه قسما زخم ستم سشینه روح المیتن قلت فزا کو شتر رخ آقای بجز پیش کو شیر حسین رسید
مشی به عقاب پیرا و ریش رسید وقتی که بر سد، بجاک بهین رسید آهوی که بی ردم عقر و فرش بهر بحجر قاطع بروش این به از بس که کشت تعاق نالان ببند
آواز ناله تا فلک هشتمین رسی در آسمان ملائکہ گفتند یا بین این کشق نوسه مهر تابان کجا گویند از شهاده پروانہ تریہ جو کو شیریا امام حسین رسید
اندر انزل چو قسمت غم شد برادی این ظلم بے سابتا بر زمین رسید از ی که به مهر اینا کا جبریل شد بهانه اسکندران ختانی بر شاه اگر قدم زند
باید به شتم بصورتیم که افتند هستم شهیدی به ابد بهتاد است دلداده گان محق بجنگ حتم به شان بخدا و همایون حسین دار در دشت کین بدم مخالص رسید
میدان بها


منبع البکاء

لسختین کینات مردان چو ترک سربره درویان
آفاق راز سوزش ماتم جهنم زنند هرگز روانبود که عدو اینچنین کنند

در خیمه کجوتو با هم حرم زنند یا محل بوستان نبی را ببرد باد
در پیش نیش حوره ستن زنند دیگر کسی بدیده عجز درشت کرد

کاتش بخیمه شد که دو چشم زنند در قتل شاه یثرب بطحا مجالی کوس جفا و ملک سلیمان بخروشند
خورشید علم دستم میکنند لیک ترسم شهم ستمی لوح و قلم زنند

پرسند گرز خون شهیدان هر شرر آتشی قاتلان متوانند دم زنند در کشور وجود چو شور لوافتاد
این پرده را در باره عدم زنند کوه در بنستان سر شاهنشه جهیل

بند هفتم

آن کشته گلشت با داغده قتیل از خورهم عار در رخ چرخ کبودار آل نبی شدند جلا بوذلیل خوار
بنی ستیم کشد بملک باشی زنند از خون ناحق شهدا دشت کربلا

لعلت بکو حیان جفا کار کز مغان بر عهد خویش باز نماند کند سوار هر کس که خاطر و نبشود نوید
بیشد آب تیغ شاه جفا کار فریاد تشنگان بملک رفت کربلا

کز تن فتاد بازوی عباس نامدار با آن ستم کز آل عبا اکشها شد رفتند رو بخیمه سلطان تاجدار
از برق ظلم آتش کین بر فروختند کاندر خیام شاه درفتاد بیشمار

اطفال جنورد ر بیابان گذشتند عطشان و خونچکان در آنند خارزار زین العبا با تن بیمار بکطرف
وز جانبی بلند هیاهو الفراز در بطرف سید شهدا بر سرشان

معنی همیم میکیبار انتیاد خوار کا مید آفتاب زغم آسمان در در اس معین بر سرنی شبها سوار
چرخ این ستم باش دانند که کرد یارب در غار یاری سلطان شم کرد

بند هشتم
آمدم فغان و ولوله بر ساسمان فوعای رستخیر مخیان زمان فتاد کز تاب طاب حوادث بکربلا
برق شرر کز مرغ بیان پیناب چون سوخت خیمه شمه تاره

برتاوز پرده بجیره را فغان فتاد با واشه اساس سلیمان دردگا زانسان که شعله بدل هر داد
خلخال هم بیپای برای کشید طوق ستم بگردن زینب عیان فتاد

پس محل عاق روانند شیوون با یک همین واهمه را در زبان فتاد رفت مهور آل نبی ز انقبا دم
مرقند که نداره و کارین شاد از دو چشم نوینی در یاد ناکجا

بر سینه زمین شان من و باد از دل کشیده آب کز سوز آن چنان کاتش بغل خاطرا ندهان فتاد
گفت ایقرین تو خون این پیکر عصمت پیرابین در این خاکدان است

بند نهم
سرچیز یکیز سوی نسبت کن اکنون که یکدست یک آسمان است تقر یبار کرد چون او ده مقبول
گفتا باه وا له شکوه این سمرون این کشته چاک پاک تن نور عین

ومن کشته کر پوش قره عین این جسر وی که سپهر ساسان است خاتم بدست اهر منش نورعین
آن جسم که حور در پس شرفینست زنبور خانه شد نیش قره عین است

آن قطع میجزا برش قره عین است برتن نمانده پیر هنش قره عین است این شاه بی پیر از قره عین است
جز کشنه واین کش قره عین است این تشه کام کشته که گردون دونش

از خون غذایی بخش قره عین است اینرا که آفتاب حوادث نزدیکش افکنده سایه بر تنش نورعین
ایشن جفاکه پای بیفتاده است خمیرازه حانزور و طنش قره عین است

بند دهم
این بینوا قتیل بیابان باریه کز خاک را بنده کفنش قره عین است این آهویی که نا قد شنگ است
در دشت پر ز فتنش قره عین این جسیم پاره پاره که می بردی

افتاده در کنا رخش قره عین این با غبان که غیر چیا خار تیغ و تیغ نشکفته غنچه در جنین قره عین است
این کوه پر ناصبدی کو درد گاه همراه شد غم و محنش قره عین است

بند یازدهم
گفت اینقدر که قلب قبا را بکیا کرد پس رو بشکوه با درش وسر مجیا کرد کی سیبد را خانه ایمان بیا کرد
از میکه بر دلم دستم حیات است تیغ جفا کشیده شد از خیل کوفیان

رایلیت ستمردمان و آب شد فریاد و فو قاسم نوماندا اکبر کز خون شبفاف دو دشتی شد
عباسخند قلعه تن در کنار آب از جویاری شکر دون قیا ب شد

اکبر که بود شبیه پیمبر بخلق و خال در خاک و خون طپیده للصد شباب شد فرزند ز امر شد اندر میان خیم
حیران وال خیشتن از اضطراب شد و ان تن که بود زینت آغوش مصطفی

از سوز آفتاب حواد کباب شد طوفان زموج خون شهیدان کجا برخاست که کلبه هم عرض خواب شد
بگر دون سیل الم از جفاکیش ز بحر غم حایل و بندمشطیاب شد

زینب که داشت چهره نهان زا آفتاب ایمن سوار نا قه برج حجاب شد از کرد با وجود خلافت بشه حسین
ملت خاکشاد ز رخ آفتاب شد کس چون ندیده کشور جان حباب شد

بند دوازدهم
شدا د این گناه بر روی زمین پدید انگاه گفت آه وخون بجبین پدید ای فخر رسول شبت هابین
نوحه در یعه دار در میانم باری بسوی بادیه خیوا مبین

دشت عراق پر زسیاعی کف است مارا در ان میان بنم عبیر بابین شاهی که شواهد مقر مجد بود
بی لشکر و خلیل و تاج و نگارین جسم مجا زیان همه از فرق خوان خون سرخه پویما یون عهد آسین

زین آتخی که خیمه عیان کرد بر زمین در آسمان عتوا در سم سحاب سین
عباس نامی شهم اکبر نمانده است بیدست وسر بوادی کربلا ببین

عثمان غرق لجه خون کشتگان پوشیده نیست پیکر شان بخاک سین او پس بیا در ته زما رابج فلیم است
با قوم غاره چاله و مجرم بابین ا واه ز خوشی که عزیزان دادار

یکسر اسیر محنت و جورشابسین قلب حزین ماشوه ز هجر شاد کر انتقام باز نگیرند در معاد
بنی اعوان چوسیه بیانا و کرده مبین در جهان چه حادثه ایجا کرد

بند للفائول سیزدهم
کاری که شمر دیده ز شاد و قرام است در واهمیت تو مبادا کرده دد تیغ ستم کشید و گشتی حسین را
تخ را بظلم خود ارشا د کرده است شوره نوا بدشت عراق از جفا در چار گاه راست فریاد کرده است

اول زستر راه و دویم مکن آبا سوم فمیلی قاسم داماد کرده است
مشمول دره نیمه می بستند قطع حیات اکبر نا شا د کرده است

آبی گشتگان قبا در شفیعان تاج سر همه باشیم عبا کلمته طبع حسین الأردی
مؤلف فاجعه اندس حسین هروی است


نسخه
مسیح ابکاء
صفحه ۴۴۲
بسم الله الرحمن الرحیم
و به نستعین
یا رب از سرمایه سودای عشق
شور در دل آورم از غوغای عشق
عشق ما سرمایه دل ساختی
زان بسودای جنون پرداختی
مقام عشق
تا شود مستغرق سیل کوی یار
فارغ از دنیا شوم مردانه وار
چون نباشد عشق یزدان در کمال
عشق حق آموز ای صاحب کمال
نیست کرداری به از کردار عشق
مغز حیران شد اندر کار عشق
عشق باشد مطلع انوار حق
عشق باشد مخزن اسرار حق
حاصل مقصود را در عشق دان
گر سبق خوانی ز درس عشق خوان
صنعت را عشق آسان میکند
عشق آتش را گلستان میکند
خوشتر از عشقت نباشد هیچ کار
کام دل را یابی اندر عشق یار
آنکه باشد عشق یارش در میان
لنترانی بشنود در طور دل
هر که را عشق ازل آمد سرشت
تا ابد چیزی نمیبیند جز بهشت
فارغ از محنت شود در عشق پاک
عاشقانه از غم دنیا چه باک
در قمار عشق گر جان باختی
خانه دل را ز غصه پرداختی
ای ریاض عشق می آموز دیں
غیر حق مست کُنَش از هیچکس
عشق حُسن مایه آسودگیست
پاک بودن از همه آلودگیست
شرائط عشق
به باید وصف شرع بوالعجب
عشق مطلق از حسین تشنه لب
آنکه کار عشق را بنیاد کرد
خلق را از بے غمی آزاد کرد
ز و قدم بر دشت قربانگاه عشق
داد سر مردانه اندر راه عشق
شاه مقصود را در بر کشید
شربت عشق از دم خنجر چشید
غوطه در گردیدیم دریای خون
عشق را بر انبیا شد رهنمون
خواست تا سازد جهانرا سرخ رو
ساخت از خونِ دفین غازہ اوق
بیگز بر عهد و وفای عشق کرد
زان تحمل در جفای عشق کرد
داشت آنسر در سبیل ایران خدا
کرد بهر یک را ز جان قربان فدا
شهر عشقش آتش غم بر فروخت
خیمه گاهش را شرار کینه سوخت
گشت پامال سُم اسبان تنش
ریگ گرم کربلا شد مُد فَنش
یک مسلمان اندر آن وادی نبود
تشنه لب از تیغ دشمن شد شهید
این چنین عملی زارو مستند
بر سر نی شد سرِ اکبر بلند
گام اندر کوفه و گاهی بشام
همچنان بودی میان غاصبان
حمد پاک پروردگار
ایم دوانا، اے بیزوال
قادر مختار حی لایزال
خالق مخلوق از اعلی و پست
آنکه امرش نیستی را کُرده است
مالک ملک جهان و بحر و بر
آگه اندر از درون و خیر و شر
عرش و فرش از قدرت او پایدار
شمه از رحمتش ابر بهار
راحم در حن و غفران و عفو و
رزق بخشاینده ماهی و مور
آنکه از قدرت جهان را آفرید
لطف و رحم اوست حیزت را کلید
بر کل آدم دمید او روح را
غرق طوفان ساخت قوم نوح را
خود بری اندر و جسم و جان نبود
لیک هستی را قدیم بنیان بود
مقامات است هر کردار او
از نظر پنهان همه اسرار او
و هم را بر کنه ذاتش راه نیست
جای نا محرم در آن درگاه نیست
سایه لطفش بکتی فیض بخش
احدیتش بر حاتم داته نقش
از طفیل او جهان امید وار
آشکارا حاصل لیل و نهار
بنده درگاهش اند روز اَلست
چون سریافتی غیر مخلوقی که هست
در جهان نبود و نابست آمد پدید
نعت سرور کائنات
دیگر آن مایه مرا غیر نام و د
نکته توحید اسرار خداست
دین اثنایت رو بشاه کربلاست
آنکه سر مست می توحید شد
از خدا بر هستیش تائید شد
راند یکسر از بیابان حجاز
سوی قربانگاه عشق بی نیاز
معنی توحید را کر دآشکار
آن همایون خسرو گردون مدار
کوس وحدت را بصد شور و نوا
زد حسینی در زمین نینوا
دست از جان و ترک سر نمود
زان سپس منزل در انگشتر نمود
عشق
عشق
پایه جام محبت را گرفت
عرصه میدان وحدت را گرفت
نوبتش زد هر طرف جولان
تاخت مستانه سوی میدان
کشتی خود را بموج غصه فکند
در جهان شوری ازین ماتم فکند
با دو صد شور و هزاران نوحه گر
خیمه زد تا بصحرای عراق
منقبت چها ر یار کرام
تیجه ناز عشق اقلیم اَلست
بر سر خاک آلوادی نشست
سر بکف بنهاد اندر راه حق
تاج خونین زد بسر انشاه حق
بُر مخالف مجلس ترتیب داد
باب محنت بر رخ مستان گشاد
نعت حضرت خاتم النبیین صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم
شاه توحید را تکمیل کرد
بهر چاک خویشتن تفصیل کرد
احمد مختار شاہ انس و جان
حضرت پیغمبر آخر زمان
آنکه از جود و جودش در جهان
گشته پیدا آشکارا و نهان
آن حبیب خاص ربّ العالمین
خسرو دین صاحب تاج و نگین
سرور لولاک و سلطان رُسُل
آنکه حق نامش نهاده عقل کل
آقای


منبع البکاء صفحه ۴۲۴

قال النبی صلی الله علیه آن نبی هاشمی فخر عرب آن محمد خسرو عالی نسب آنکه شرع انورش در عالمین گشته زیب افزای خلق اولین
صلح من صالحک جمله یاران او کان کرم سر بسر اصحاب او شاه امم خاصه آن شاهنشه دنیا و دین حیدر صفدر امیرالمؤمنین
علی خیرالبشر من شاه مردان صاحب تیغ دو سر ابن عم حضرت خیرالبشر حامی قت امام لو کشف آفتاب عرش و سلطان نجف
ابی فقد کفر جانشین مصطفی یعنی علی بود چون داماد در صنف نبی شد پناه امت و یار صفی
قال النبی یا علی تیغ او اسلام را آباد کرد لطف او قلب محبان شاد کرد جلالیش دین سپر مه جمال کی رسد چون شاہ این فرخنده
ومن احبک طالما زان بحق واپس شد بر سما کش بود در آستین دست خدا بعد از آن دخت رسول کار فاطمہ شمس ضحی بدر منیر
قال رسول الله اکنه شد صدیقه حق نام او شیر افلاکست صید دام او باعث ایجاد خلق و سوا رتبه اش بر کشور هستی لوا
فاطمه مهجة قلبی از وجودش هر دو عالم پایدار فیض جودش بر صغار و کبار هر دو فرزندش امام عالمین آن یکی نامش حسن دیگر حسین
قرة عینی ثمرت ہر دو پور مرتضی سبط رسول زاده آزاده پاک بتول گوشوار عرش و مرکز ذکاء هر دو در اقلیم وحدت تاجدار
فوادی ایه آزادی در ماندگان هر یکی مشکل گشای بندگان زان سپس با داستیفای فرود پر شہید ان غریق موج خون
ایما فاطمة فداها یا در اصحاب شاه کربلا آن عزیزان بغربت مبتلا با علی ابن الحسین مستمند آن فروغ دین امام ارجمند
و بروحی من اذی با مظهر آیات قرآن مجید مبتلای محنت ظلم یزید پنجمین حجت که علمش ظاهر است ظاهر مطلق محمد باقر است
من اذاها فقد اذانی از دو جوشش پایدین پایدار جعفر صادق زہر ب شیوہ خلق را با شد امام در صفا
والله انزلن لا ابنتہ ز ششم آمد آن والا تبار شش جهت از ذهب ا و بر قرار موسٰی کاظم امام هفتمین آنکه باشد قبله اهل یقین
دجله المدینہ مجاء داد درس صادق آل رسول از خطا تا روم و ایران و حلب نو شہ او شب پر تو طوس برش او پر نور جمع آبنوس
امیہ بجرامید وار خسرو هشتم رضا میر اُمم شاہ اقلیم عرب فخر عجم خاک درگاهش عیان از توتیا آب و آتش مدرن جود و سخا
عایه و لا یدع ز هشتم او تقی بر نور چشم آنکه بی مهرش حقیقت گشته کم مایه جود ازل یعنے جواد آن امام متقین باب المراد
من تمسک به نجا حجت و شرفقی شمس و سها آستان را دافع رنج و تعب در شماره یازده یکسر شری آخر با حجت حکم عسگری
ومن تخلف مخزن و سرمایه عیش شفت آنکه ایجاد نیت پیشه اش هر که جوید محبت اثنی عشر صیدلیست آن خسرو با شاد
هلک صاحب الامر دله به عصر داد معنی آیات فتح ونصر داد تیغ او بنیاد دشمن میکند عالم را رشک گلشن میکند
دیگرا حوالترا که چون زراعت بهر باران نیا عرش و فرش از نور او یابد آفتاب از مهر او تابنده شد
بدان میدان دره بر ظهورش دیده ها در انتظار بر امید لطف آن میر و لا هر که از این چارده معصوم پاک هست منکر از خدا پیش است باک
مشهور شده داده ام امید دل با حب او این انوار قدس حضرت خاتم النبیین از دلهای بعضی بیش ازین خبری نپرس محفل مصطفیٰ
مرثیه در شرف رحلت در وفات حضرت ختمی مآب احمد مرسل شد اشک رقاب اشک جاری گشت از چشم ملک خون دل گشته بر فوق فلک
رحلت بر فرق خلایق خاک غم عالمی شد غرق دریای الم تا که رحلت یافت سلطان حجاز ابنیا اهل عزا گشته باز
شد زمان محنت چرخ و شهر در عزای حضرت خیرالبشر چون نبی با خاک ہم آغوش شد شمع بزم دین حق خاموش شد
حضرت روح القدس پر خوی این مصیبت بر و مسلم رو نمود در مدینه آه و افغان شد بلند از هوای فوت شاه ارجمند
این الم قلب جهانی را شکست چرخ باب صبر ویر ابست شادمانی بر کسی روزی شد فال این محنت بفرورزی نشد
آسمان دست ستم از آستین عائشه را در محنت حاضنند گشت از تأثیر آن آه و فغان هر زمان غمی پیاپی در جهان
نسج در کف بر کشید اشتباه بر یتیم نو به نو خو دست داد خون چودریا گشت از دلها روان بر عزای خاتم پیغمبر ان


منبع البكاء
آن الم شد ما یه غم بر ملا شر اشر کر بلا ساخت میدان بلا
بر حسین تشنه لب شط فرات
مقم جسمی چکه شد و آب حیات
ماند تنها اندر آن دشت عراق
پای بند کربت و غم دفراق
هیچکس یاری بر آن سرور نکرد
با کف آبی لبش را تر نکرد
جمله اصحاب او را سر بسر
با دو صد خواری عبا کردند سر
بیدق کین کوفیان افراشتند
تخم محنت در دو عالم کاشتند
هر یکی بر قصد قتل آن شهید
نیزه و شمشیر بر کف میدوید
تیغ بیداد ستم با ظلم و کین
میزدندش از یسار و از یمین
تشنه لب ماند اودرکیش کشا
اندر آن صحرا چه بش کشاد
تا که خون اطهرش بر خاک نخیست
اشک چشم از دیده افلاک ریخت
پس خیامش را بآتش سوختند
آتشی بر ممکنات افروختند
در بحیث گرمی که جانش میگداخت
برسنان کردند راس انورش
تن بدشت کربلا سر در شام
ماند و شد زان حشروها قیام
اندرانپیش حراسان یکسان
جمله را بستند بر یک ریسمان
چون اسیران فرنگ وزنجان
یک بیک گشته به شتر سوان
عابد بیمار را زنجیر غم
شد بدوی ناقه مغول ستم
حال سلطان سریر نینوا
زین صفت بودی مجرات
گریبان سازم سراسر قطعه اش
داغها افند بدل از غصه اش
مصیبت دیگر در رحلت حضرت ملا ظاهر خانی نو اسلام علیان
بعد چندی از وفات مصطفی
شد زمان رحلت خیر النسا
فاطمه صدیقه عالی تبار
گشت از پیچو پریمار نزار
مدتی در بستر غم اوفتاد
باب محنت بر رخ عالم کشاد
مرغ روح اطهرش پرواز کرد
خویش را با حوریان باز کردند
بعد از آنست ستمدیده بازد
خویشتن را فارغ از دنیا نمود
داغ بر دل رفت زین دارفنا
با رخ نیلی زجور اشقیاء
پهلویش را ظلم کین شکسته بود
بازویش را تا زیانه خسته بود
رفت با اشکانش سوی جنان
دختر پیغمبر آخر زمان
در وفات او امیرالمؤمنین
گشت بیایار وانیس و دل غمین
وقت کفن و دفن آن خورشید
که در آب دیده اش غسل دینمو
گوهری چنان بزیر خاک کرد
حسرتی اندر دل افلاک کرد
خواست یاری از خداوند کریم
شد پرستارش باطفال یتیم
بودم بازان عزیزان یکدیگر
هم بزینب هم حسن را هم حسین
شعر آمرح آتش آن غم مجانمرا بسوخت
خرمن جان مرا یکبی بر فروخت چھٹار میں
باز دل شد جانب دشت بلا
یادم آمد داستان کربلا
سرگذشت زینب افسرد دل
آن مصیبت خاص رب ذوالجمال
مادرش گر صدمه بسیار دید
کی جفای شمر خونخوار دید
مادرش گر خاطره میدار است
داشت
کی بجای اشک خون در دیده
مادرش گر رحلت از دنیا نمود
دستگیر شمر اعدا بنبود
مادرش گر چشم پوشید از جنان
بود فارغ از جفای کوفیان
فاطمه بر دل غم همیشه داشت
لیک زینب داغها بر سینه است
فاطمه کی گریه اطفال دید
زینب افسرده بدل آن حال دید
فاطمه ایمن زسوز سینه بود
زینب محزون اسیر کینه بود
فاطمه در پهلویش بودی سنا
داشت زینب محنت در پنج و محن
فاطمه کی دید بانگ شورتشین
دید زینب در دم قتل حسین
فاطمه داغ علی اکبر ندید
قلب زینب دید از جور یزید
دید کی قتل برا در فاطمه
چشم زینب دید با صد واهمه
نزد این صد ته جز شور بشور
لیک زینب چادرش بر سر نبود
دیگر مصیبت حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام
حیدر صفدرشه دنیا ودین
آنچه شد پر خاتم ایمان نگین
دانج ستی برا سر اسر مایداو
موش و کرسی باز قدر پایدار
شد سحرگاهی زشوق بی نیاز
سوی مسجد تا بجا آرد نماز
بهر قتل حضرتش اندر کین
بود ابن ملجم دل پُر زکین
سر بسجده نزد تا سلطان دین
تیغ برکف حمله ور شد آن لعین
زد بفرق خسرو کون و مکان
تیغ زهر آلوده را چون مشرکان
در زمان شق القمر شد آشکا
چهره خورشید گردون کشت تار
کفر بر اسلام تیغ کینه زد
سنگ آن غم را بک قلب سینه زد
در سما غلغله بانگ واول شد
انبیا واولیا گریان شدند
لطمه زد در بحر محنت جبرئیل
از جهان برخاست بانگ قال قیل
آنچراحت شامرا از پاکند
آتشی بر حریر من در جا فکند
بعد از


نسخه منبع البکاء صفحه ۴۴۶
آه از ملک غابر بست رخت در شرف مهمان سنت دوست زاسپوی مهبت امارافتم بیخود و شش شد جهان یکسر بتقدم
بسکه بر سر داشت عشق لقا کشته شد آخر بمحراب بقا بست ای مرتضی شرح این ماتم وقت نامیدن بنماء بیکس است
چون بسمه گشته شادین شههید نی بدشت کینه از ظلم یزید چشمه تیغش گورا من محراب بود تشنه لب کی در کنار آب بود
شرب شیشیری بفرقش گر رسید داغ مرگ نوجوانان را بدید قامتش از بنجفر افسرون نبود چشمش صف بسته درامون بود
گربشد این شاه را تیغ واژگون آن شهنشه غوطه زد درموج خون داشت گرانته پرستار زیا آن نوای بیکسی از گفت ندا
مرتضی گر بود سلطان عرب شد حسینش کشته ظلم و تقا گر علیر اخادم بسیار بود مهد مصیبتش سیکس و بیار بود
گر علیرا کشت قاتل دستگیر بر حسینش ریخت بس باران تیر کی علیرا غصّه اطفال بود کی زتاب تشنگی بیحال بود
داشت بر بالین خود خوشیشیا کی تنش را بود زخم آب شها گر بقتل او عیان شد شور شین بخند بر خاک بیادین زوجسین
زخم آن سرور اگر ناسور بود از دم چشم مخالف دور بود لیک بر حال شهید نینوا راست از بیداد شد شور و
ذکر شهادت حضرت امام حسن علیہ السّلام بعد قتل حضرت شیر خدا از جفای کینه قوم و غا
شد زمان قتل شد انجمن حضرت سلطان دین یعنی حسن آفتاب مکه و ماه منا آنکه عالم یافت از نورش صفا
عاقبت از جور اسما بلعین شد بکام الظرا و زهر کین کز تنور آن شته را مجگر ریخت چون یاقوت اند شت
سوده الماسش اندر کار شد کز حیات جاودان بیزار شد جان براه کرد کار خویش داد داغ هجران بر دل عالم نهاد
پسر ینی باشم بعد آه و الم جای مدفن ساختندش در حرم لیک بر گلزار جسمی ممدور بانگمان و نیزه و تیر و تبر
سد ره گشتند بر آن جسم پاک تا نگردد اندر ان وادی بخاک مرجوانان بنی هاشم همه در زمان افت د شور و صر
زینب قصه جادی و ششد لیک اولاد علی نگذاشتند واحی از جور ترای چرخ کعن تیر باران گشت تابوت حسن
مثنوی در جوار جد خود جایے نداشت یا مدویش مدعتی باقی گذاشت ششم
ای دل خونین چه داری گفتگو سر گذشت کربلا را باز گو در وفات حضرت شاه زمن سرور دین صاحب نقش نگین
گرچه اسما ز هر کینش داد بوط لیک اسباب دگر آماده بود جان بقر بان شهید کربلا کان ستمکش شد محنت مبتلا
تشنه لب جان داد در میدان کین ماند باقی بر سر پیمان عشق گر بکام او نشد زهر بلا لیک از پیکان شمشیر جفا
قطعه قطعه ریزه ریزه شد تنش ریگ گرم کر بلاسد بسترش با تن بی سر شده مالک رقاب چند روزی ماند اندر آفتاب
اسب کین بر پیکر او تاختند جسم او با خاک یکسان ساختند باغ جنت شد جهان از خون او خاک دشت کربلا گلگون او
زین سخنها کی جناب مجتبی دید در بطحا ز خیل اشقیاء شمع حال آن امام ممتحن شاہ مسموم ستم یعنی حسن
بود چون همکاره بدر و حنین نی چو شور کربلا بهر حسین ایزیاضی قصه را کوتاه کن خویش را ساکت بجنت و آه کن
شماره هفتم در فساد حضرت سَیّد الشهدا عَليْكَ السّلام بكر بلا ومیدان رفتن حضرت قاسم ۳۴
باز سودای غسم آمد بسرم نیست غیر گریه کار دیگرم شورش دلها بینداختم حبیب آه و افغان مرد ما ز ان غریب
خون بجای شلکم آید از بصر در عزای زاده خیر البشر آفتاب یثرب و ماه حجاز آنکه در گاهش بود کوی نیاز
نیج تا ز غرمه میدان عشق آنکه بودا در سمر پیمان عشق مایه هستی وجود فخر رتش نیستی در اختیار قدرتش
مست حق در جوشش پیمانه اش پادشاه دین حبیب لم یزل حجت حق عشق مطلق شاه دین زینت بستان خیر المرسلین
افز منصور و ما و نا متین آفتاب کر بلایعنی حسین با درخش سر سه اهل وفا جمله شان راضی بشمشیر جفا


منبع البكاء
دست از جان شسته و در خاکبات با سعادت در رکاب آن جناب وز صمیم دل غلام درگہش مال جان باختن اندر رهگش
تا رسید اندر زمین کربلا شد به دورنج و محنت مبتلا کز مدینه چون بدان وادی رسید بانک طبل لشکر اعدا شنید
گفت ای یاران بگر اینجا کجاست عرض کردندش زمین کربلاست گفت بیجا باید از اینجا نگذرم زانکه این صحر است کوی دلبرم
منکه مجنونم ز عشق دادگر کی توانم از برلیلی گذرم پس فرود آمد زپشت ذوالجناح خویش را بر مقتل دل کرد راح
خیمه در دشت بلا برپا نمود خویش را سلطان آن صحرا نمود تا لوا اصحاب او افراشتند خویش را بگر کشتن ساختند
خیل خیل از شام و کشمن بند شد در انصحرا بخیل انبر بند بهر کینه از باران او بی داشتند خیمه گشتند تا قربان شدند
چون بقاسم نوبت یاری رسید وقت آه و ناله وزاری رسید شد برون از خیمه رو بر کارزار مادرش در خیمه زین غصم فکار
تاخت آن شهزاده بر خیل عدو شد تن تنخا بیشی روبرو گفت ای بدطینتان شوم چشم بر عمویم کار را کردید سخت
زان نسبه ان آمدم ببریز و سال اسم الله اکبر هستم مرو هر که می اید بیاید بهر جنگ تا سوی دوزخ فرستم بی درنگ
پور ازرق تاخت نزد انقرمش داد حق بر کشتن او نصرتش زد بفر قش تیغ وانگه گشنیزنگ کز نمک بر خواست بانک افرنگ
دیگری از نسل از رق زدوک در صفون گشت دیگر گفت کی تا رسید اندر بران شهزاده شد ز تیغضربت سوی دار مباد
پس چهار از رق پور دیگر شد روان جانب داماد شاه تشته لبان چون مقابل شد بآن نیزام ضربت شمشیر او کردش قم
چارمین فرزند از رق خشمگین سوی میدان تاخت انقابین خواست تا تیغی زند بر افتخار پیشتر پورشه مالک رقاب
تیغ زد بر گردن آن خیره سر بیخبر کردش روان سوی سقر دید از رق چار پوش کشته هر یکی در خاک و خون آغشته شد
اسبجو خوک آمد سوی کارزار قصد او قتل عزیز کردگار چون رسید اندر بر آن نوبهار راست شد از خیمه کا شور فقار
سر در لولاک تا انحال دید ناله از پرده دل برکشید دستها بر داشت سوی کبریا گفت ای پروردگار چار ساز
قاسمم طفل است و ازرق کیدل با رایش کن تا نگردد منفعل بود مشغول مناجات و دعا گوشه چمشش بمیدان بلا
ناگہان قاسم بتیغ خون چکان کرد از رق را دوپاره ناتوان بانک احسن از ملایک شنید هم آن داماد شاه ارجمند
لیک جیش مشرکان از تیغ کین حمله در گشتند بر آن نازنین هر سو انجم دور مه را گرفتند تیغ بیداد ستم افراشتند
آن شهنشاہ زادہ باجیل عدد شد بسان شیر یزدان رزمجو میزد و میکشت زان خبیثان نابکار تا که جسمش شد بضربت پارسنگ
خون بسان چشمه جاری از تنش غرق دریای حوادث شد تنش هیچوگش را قوتی باقی نماند اشک حسرت را بدامن میفشاند
تشنه کامی خرمن جانش بوخت سوزن پیکان تنش با غی دوخت زان شهباز زندگانی ناامید از فرس افتاد د اندر خون تپید
پس بگفتا یا عمو ادرک صمدت یاریم فرما که گردیدم ہلاک شه سوار ذوالجناح خون چکان عازم بالین آن دل ریش شد
دید سر و یر افتاده روی خاک جسم او از تیغ و خنجر چاک چاک صیحه زد شاه اقلیم وفا گفت ای باغ شهادت را صفا
دست از خون گلو کرد خضاب رفتی و کردی دل حسم کباب طالع ما بیکسان برگشته شد پیکر زارت بخون آغشته شد
حجله مقتل مبارک باشدت ای عمو جانم بقربان سرت خوش گذشتی از جہان بیوفا کشته گردیدی بشمشیر جفا
نزد بابایت مرا کردی خجل چون روم در خیمه زار و منفعل پس بسوی خیمه بسم الله حش برد شاہ دین نبزد مادرش
نو عروسش آید بستقبال او دید میگویی ندارد خال او خاک بر سر ریخت از آن ماجرا اشک او بحرقت عالم افرا
نظاره هم نمیکند پر فغان و شور شین دی قید کر یقین از نمک برخواست بانک مین بخش عالم ان بابه
بعد قاسم شد علی اکبر روان جانب میدان بچشم خون فشان تخلفت اینسکه صنم بورحسین مصطفی و مرتضی را نور عین
پسر سرم


فیض البکاء صفحه ۴۴
بر سرم عمامه پیغمبر است در کف من ذوالفقار حیدر است دایه تی گرچه پروردم بناز این تنما داشتم از کارساز
تا کنم یاری بجان خویشتن گرددم قربانی او جان تن کوفی وشامی بهم پیوسته اید راه نان وآب بر ما بسته اید
بند بدریاری آل زنا تیغ بر کف انگیزه به بیحا عزم قتل شاه دین دارید بس باز کی ترسی از تو به شکستن
من بمیدان آمدم از بهر جنگ اسپ یل من مبارز بید درنگ لشکر از نور رخش حیران شدند مات آن شهزاده در میدان شدند
آن یکی گفتا که این پیغمبرست دیگری گفتا عزیز داورست بچو و کشتند از گفت راد حملها قاصد شدند از کرد ار او
ابن سعد رو سینه زان همه با زبان حیله دل پرداه گفت لشکر را که این اکبر بود در شباهت منجه پیغمبر بود
کار بر سبط نبی کردید تنگ کین جوانش را فرستاد جنگ کس نباشد هم نبردش در سپه یا مقال از سفیده و زسیم
چاره نبود غیر که گیر و ریشی تیغ بر کف کوفیان و شامیان حمله در کشند از اطراف او ضربت آن ناکسان اصغر او
همچو جدش مرتضی از پنجره زد بهم از شکر کین چند صف گیرو داری بود او را در جهان تا که نخل قامتش از پا فتاد
بازخمی چون آفتاب خاوران ساخت از خاک بیابان بسترین لشکر کین باستان و تیروتیغ زخمها برتن زدندش بیدریغ
بسکه خونش رفت از ین برتران گشت از نور نگو ن ان تیغ خوق چون به پیکر طاقتی باقی نماند بر جهادش حالتی باقی نماند
رو بسوی خیمه آن جسم پاک گفت ادرکنی پدر در نی هلاکم شاه دین بشنید آواز پسر زان ندا افتاد بر جانش شرر
شد سوار ذوالجناح باد پا گشت عازم سوی میدان عبا تیغ برکف حمله ورشد برسپاہ خصم او انجم صفت بر گرد ماه
میزد میکشت زان قوم دغا شور و شیونی تمام در دشت پا جستجوی نوجوانش می نمود هر طرف جویای آن شهزاد بود
نعره از پرده دل میکشید تا ببالین علی اکبر رسید فرقه اشرار را از پیش کند آتشی بر لشکر اعدا فکند
تیغ را از خون دشمن آبنداد تا که چشمش بر علی اکبر فتاد دید غلطان پیکری خاک و خون بر زمین افتاده جانش و از گردون
فرق او شق گشته از شمشیر کین لاله سان جادیت خونش بر زمین گیسوان او بخاک آمیخته عنبر زلفش پریشان ریخته
قدموزون کرده فرش راه دست کشته ترک جان بقر با نهاد راست قامت سروش ز پا افتاده کینچو بر خاک بیابان داده است
طاقت شد طاق شد زین ماجرا گفت دنیا شد مرا ماتم سرا عرصه آمد بر من افسرده تنگ ای ستمگر لشکر چینام ننگ
نوجوانم را بخون می کشته اید گیسویش را بخون آغشته اید از مخالف تا بگیرم انتقام بعد اکبر زند کی باشد حرام
پسر صفوف لشکر کین دردید شد شکست و سر فگند و سر برید گرو خالی از سپه قلب جناح پس فرود آمد زپشت ذوالجناح
راس آن شهزاده بهر زانوان رو بروی آن کلان ابر نهاد از جگر آهش برآمد درد ناک گفت ایجان پدر روحی فداک
گشت از قتل تو قلبم داغدار زندگی بعد توام ناید بکار پیلی از داغ تو مجنون می شود زینب غمدیده دلخون می شود
الغرض شهاد آن میان گفتگو در خیامش راست بانک های بو شکر مرده پیشی شهادن حصر أبا الفضل العباس ع
اندران وادی بجنگ کوفیان تا بمیدان رفت عباس بنجان بیرق کین دشمنان بپراشته تیغ بیداد ستم افراشته
هر طرف کشند ستد راه او شد کنار نهر قمر با نگاه او زاده آزاده شاه نجف چون بهر سو دید لشکر بسته صف
دست زد بر قبضه شمشیر تیز شد مهیا با مخالف در ستیز حمله ور گردید از سمت یمین سوی میسیه بس چو شیر خشمگین
شیر وش در این دانی کیند از مخالف دستها بازر فگند گرد آنکه حمله بر قلب جناح اسب ا و خونیتی بد نچون آن نجاح
لشکر کین جمله با شمشیر و تیر قصدا و کردند در آن دار گیر آن یکی شمشیر میزد بر سرش نیزه میزد دیگری بر سینس
جمله در خون آن برادر سوختند میت سرش را بر گوشت میان تا عکم او بر طفلا نبر اندران میدان سینی الی تھا


صفحه ۴۹
منبع البکاء
ناگهان افتاد شمشیر ستم گر بازوی دستش را قلم چونکه شد پوشیده از خون چشمت بر گلویش خنجر بیداد برجخواست آن دلاور را بهر رو پس
خم نشد از قطع بازوی یمن تیغ را بگرفت بدست یسار کرد دستگیر اسپر را روباه میزد و میکشت زان قوم دغا تا که بازوی چپش شد جدا
زخم بسیار رسید اندر تنش خون فشان شد پهلو تا دوش دید چون بی تن و با دستی نماند غیرغم با عقل و مستی نماند پاستی کرده در کار و شش
خون بسیاری روان بود ازیش بسر برخاک آمد سرنگون چوہر نجاش چوسرح بحر خون پس بگفتا یا اخا روحی فداک یایم فدای آقا در بخاک
در زمان بشد مالک رقاب شد سری بالین او شمس جناب ارمغان گشت بشمشیر تیز تابیان خسرو و سرور ستیز شکر کوئی بزیم ذوالنقام
جمله بنهادند رو اندر فرار پس شه دین آمد از پیش فرود جستجوی جسم عباش نمود دید افتاده مشبک پیکری دارد اندرکین بیابان بشری
چشم دل برحالت او شد یگریز چشم پاکش قطعه قطعه ریز ریز شاه دین نشست ببالین او شد از انحالت بی تمکین او گفت ای سالار دستانم بایست
از غم قتل تو پشت من شکست مثل امر زنامزد رفتن با صغر على اصغر بعقل نوجوان ارشید شربت جان بازی از کرسی
مادرش از تشنگی بی شیر شد طفل او از زندگانی سیر شد شاه دین بر دوش سوی اندگان تالف آبی ستاند از سپاه حلق خشک نازکش را ترکند
میسازد او باید و ما درکند چون بمیدان رفت آن شاه کبا بهر جان فدائی طفلش درکنا مهره تیری ندادندر کمان کرد حلقوم علی اصغر نشان
ندگان تا پست پیکان ستم گشت موجود جهان کوئی عدم خست حلق پور و بازوی پدر مرغ روح اصغرش از آب پر خون فشان شد طاقی آنیون
طاس سرخ گشت روئی قمر این ندا را تا قفنی تبلیغ کرد تیر زہرآلوده کار تیغ کرد گوش تا گوش علی اصغر برید اندراغوش پدر بر خون تپید
روز شده احدا بسوی خیمه گاه گفت ای اهل حریم لا پناه اصغر مشیر از قلم یزید آب خون آلوده پیکانش میند کرز ناب خنک بیاب شده
طفل معصوم محیب سیراب شده ما در اصغر بصد سوز و گداز رفت تا نزدیک سلطان حجاز دید طفلش را بخون سرینج سرمه قنداقه او وازکوه
طر ز د بر صورت و گفت پناه بابراران شیون و فریاد و آه کی پناه بی کسان در نشد و کین وی کشتر روئی اسلا دین خون طفلم را از بن بشعر مگز
تا مقام کشتگان یکسر بگیر شاه دین گریان بدین گفتن مارهم خونخوابی از کفارشد لیک نشنود دین باری آن از پیش ما برنمی داری کماست
طفل بسیاری باطرافش دندان چشم هریک در فضای خانون با نگ اطفال حزین برخوان جان شاه تشنه زین بم است چون نبات اصغرم چون کیری
از بی سلطان دین بر سر زنان مرد حیران در بیابان روزگان هم بختیا از بهای کارزار کرد با اهل حریم خود وداع گفت من تصدی نادانم ای
ثلث امدی نارد رفتن در میدان مقات حضرت سیدالشهدا شد روان سلطان اقلیم وفا رو بکوشش سوی میدان ا نا را اطفال نزار سال دار
بسترا صیف حت دل برحاله شیون اہل حرم از میکطرف بر رخش لشکر کین بسته صف دیده چون چند کا می را زان دل ضربه بشاه گردون ان
دید او را مرکبی از فتار ماند در تعجب بازران پر ارماند گفت ای نوسن خرم روزکا چیستی امین نیاث غیر باد سر بزیرا فکنه اسب دورین
گفت ای آقا نظر کن برزمین سنبل موئی جلو گیرم شده حلقه او دام در نجیرم شده رشته پاشه مرادربات کان مان گردیده مالی بابای
آقائی باشد هم در پیش پا بجرا سلطان اقلیم وفا میتوان آیا ازین منقصد گذشت کا بنجنین فرش ره مقصود دست دوست رو برو کشیده کجات
یابردی حق نمی باید نهاد کی توان از جان بآسانی گذشت پاشتا بیدا و بر جانی گذشت زان تحمل دار در سلطان بین کامدم در پیش دستی بین
چون نظر افکنه شاه دین تباہ دید نقش را عیان باخاک سر بستم اسپ بنهاده است از برای یاریش آماده است موج اشکش کرده طوفان است
ساخته گلزار دشت کربلا رخنه آمد صابر اندر ریش شد بخون اندرین بشنید از رسی گفت ای نوره چشمان ، وی انیس و مونس جان بید
آمدی هرچه زنیان پدرست از قفایم جانب میدان جنگه گفته چون او پدرم نداری یادر نیست غیر از بن محبت دیگر کجا آمدم تا جان کنم قریان تو
خویش را سازم چوکردان تو شاه دین گفتا را و بگریست که وسوی خیمه امشب بی سپا پس بیدا شد با بانگ بلند از پی اتمام حجت از جهان
گفت ای مستکبران نالهال حجه من باشد عیب لایال سرورسلامم یعنی مصطفی است مادرم سندیقصه بابم مرتضیٰ برتری دارم تخلق کائنات این
نام من بهر شهادت شد حسین گرچه بر زعم شمایان کافرم حال کا فر درین بیابان منظرم چون ابارم از مسلمان و میروم برکشور روم فرحت
قطره آبی


صفحۀ ۴۵۰
منبع البکاء
قطرۀ آبی بلطت لم یزل
بعد ازان برکف برآمد متصل
این سخن سلطان دین از وی شنید
بود کو خنجر مخالف در زبان
بانگ نای آمد بخرم در هوا
در حرم شور و نوا گردید بپا
برتنی کیتی خبان برداستند
تیغ بیداد ستم افراشتند
جانب سلطان دین کردند رو
بهر قتل حضرتش برتاختند
پنجه تا ز وادی کرب‌وبلا
دیدی آیند قوم بی حیا
دست زد بر قبضه تیغ دودم
شد بآن دریای لشکر حمله ور
ریخت بر آبا بهم کین شقا
کوزدم تیغش عیان شد اشیا
لیک از سوز عطش دل میتپید
چشم سوی خیمه ها میشد دوید
ناله اطفال را تا میشنید
همچو مرغ نیم بسمل می طپید
زخم بسیار عیان شد بتنش
غرق خون گردید تن تا گردنش
بهر اجل هاش بسوز آفتاب
آتش افتاد بصد التهاب
چشمه های خونش چون جویبار
لیک خونین از یراق از نیا
با همان حالت در آن میدان
سرور دین داشت کوشش با
دشمنان از چاکجانب بعد کین
میزدندش سنان و تیر و تیغ
تا فرو د آمد زپشت ذوالجناح
در میان لشکر طلب مباح
شد مهیا سم بی نیاز
پس تیمم کرد از عفری باز
بانک تکبیر صلوتش شد بلند
بر سجده بزدشاه ارجمند
لشکر کوفی هجوم آوردند
قاتل آن خسته را در یافتند
هریکی سنگ چوب تیر و تیغ
از سه جانب میزدندش بی دریغ
تا گلو شمر دون خنجر دری
راس پاکش کرد با خنجر جدا
بر سرنی شد همانشان سر
پیش چشم زینب غم پرورش
بس خفاش با تن محنت کشید
زان شررها همچنان چشمم ندید
ای شریا چند داری شور وشین
شافع روز جزایت شد حسین
طوفان اول
در ماتم ابی عبد الله الحسین
و شهادت او بگوید
نخستین که زنقشه پیکر ایجاد
حسین آنا یه بخت تا مهر شهدا
عزیزه جزقه زاکین شام کوفه
بلاد کشته چو تا کند مطهر و ترزا
هزار حیف بود اینی در صف حشر
بجای اندم خادم جبرئل میشود
گرفته یتیمی بر از جیران گیر
فدایتی وطن کرد در دوستی خدا
چه کود در مینوی کند و بنماید
پاره پاره از بیداد گاه احبایش
تو ای فرات نظر کن
بقه دون رو کوه برش
سرشوح چنان محمد از برای یتیمی
سپاه شام زبهر محمدی
نثار کند حسین چون پسری
بجرمی دیا دارا
میشد خون بر علی اکبر
کنار جوی بیا داد در شما
علی اکبر ضغیان بآل الله
در شصت نقط نشب سیاه
محل نیزر علی تو گوهرا
جلو دار آب در روی
مقصود زان اینزوی
کسی شرس ندیدم بغیر خاکستر
مخیر بآل حضرت اثبات مظهری
بسوگ شقا در بلاه استخر
طوفان دویم
اهل بیت الله کرد یکجا
در محبت اقلدان مواسیس
بیانه عروق تیم مجسم شده
شمع بقاتاریخ شام پرس
ترسم که الید زار چشم خونری
برک خضاب سر تو کند بسا
آن سورعاشق میانم راقات
باریک کرم او به کربلا پرس
خوابی اگر رشه آفاق کشد
زان کشتگان زاهن اهنربا
استرقیه جبران بان اندیش
تفصیل سر واقعه نینوا پرس
از شفق صدچاک چشم بند
فردو و آه پر سر خلها پرس
از قلب داغدیده نقاستند
باز غم انگیز زین العبا پرس
احوال زار و خسته کان بینو
کز کربله نشه چو شورونوا
در راه شام آل علیر ز خیرگیا
از طوق غلو گردن زنجیرها پرس
اکنون که یک طبیب درین دیار
او به توقف عارضه نام دو اپرس
واقف ز سرخه های مدعا
زین شتر عجب بوج بیا
مکالمه علی با جانبی امام مقصور کرد
دین غم زهرا بوج بیجا
منود نام ماشین او شی در کجا
تاج بنیات محتاج کیمیا
بهو کانته جولانه خولی چرا تور
شلی خانه مکاندان فشی مجالی
ا با مزین برش را قله شتافت
زخمی مقاومت دویستی یاب
که چون متوجه شرکس پیر زنه
زما دوری و شباب سوسری
کز زینب و موشر بحر مصطفی
نیامد هیچکس در پیش احوال شما
بلی بیاد ونجوا بروی قردرود
بدین خواری در کوفه دروی
م بودی
که افساده دی امشب مقاتل
بداخهم را داد می کردیم را خدا
که شابش را جلو ایجاد کرده بود
حربا چین مقت شفاعت می بود
سجا غرق دریای محن پیا
مکالمه سکینه خاتون در خرابه شام بایران امام
عابدا ایرا بکجای میاری
نارفع محدد اندوه بیمار کیری
نکر از عیبت بیگانگان یگانه
که یار عثنایان عترت منجاکری
بخش محاط که بی نفقا و وحرا
صحراباد شب روز خیامری
زخوب خیر زان بند ابحیات
ادای حکم حق بابت عیال کجا
میدانند قد عترت پیای
با آن که ختم مرتبه ایرا بوج کجای
کنانم میل پرش دمان کیا
که در مزار منقب ادا قرار کی
ز غیبت جهر ما در میدی
به بند کر راه جای بکشی عیال کجا
بسر بکجا کز برج بیهای سردوی
دمامیک جهان دستوزان
زششجته خون مجسم جانی است
تو گرمی از خشکی ابان کجا
نه تنها اهل بیت آن که می باشد
محامد راتر و حقیش مشمول عزالکجای
بکرامته شهر که برج کی عطاست
بهم احاد شهرابا غلام عبدا کر کجای
مناسبتی نبود این نزلت پیاری
کلید خودحق در کف زهرا باد است
( محمد قریت )
دوزخ و نارد فردا میاری کجا
که چون منی ز صفو فغان بیزار کجاست
صلی بود به دو شفاعت کی
یا دردی و بینوایان کجاست
صفیحۀ مرثیه طبعی مجز کجای است


نسخۀ بسم الرحمن الرحیم مخمسات در مرثیه حسین صفحۀ ٣

قد فلک زواقعه کربلا خم است در روزگار ناله و افغان دمد است داغ و فراق و هجر بپهلوی مرهم است باطبان چه‌سوزش گرمی دمام است بار این چه موجۀ در ابحر ماتم است

پیش از جهان ببار مظلوم کین در قلبِ غائب مبداء تنشین گرمیست نفسِ اقدسِ شاه امین باز این چه شور حشر عظیم است در زمین بی نفخ صور خواست از عرش اعظم است

طی روزگارِ عالمِ پُر زیبنت میکین علی و پیریِ شرمنده است داغی جو داغ ماتمِ شاه شهید است کز خواندنش ثابتِ دنیا پدید است این رُستخیز دائم تا حشر محکم است

پیغمبران بدیدگۀ نوحه می‌کنند ارواح آشکار نهان موحه می‌کنند غلمان باغ جان نوحه می‌کنند جن و ملک در آمد و شد نوحه می‌کنند گویا عزای اشرف اولادِ آدم است

شد آسمانِ سبزه‌پوش هم یکی افکار میدان اشک فخر بلا دیده جدار جاوید دار فای دنیا شود خمار گویا طلوعِ مهر که از مغرب اقتدار کآشوب در تمامی اشیاء عالم است

بر قتلِ شاهِ یثرب و بطحا است گفتگو از مُمکِنتِ شِیرِ خدا واوی و هو ابرِ بلا گرفته فلکها ز چار سو این چرخِ پیر مانده بیداد کج‌رَو کارِ جهانِ خُلقِ همان جورِ بی‌غَم است

سودِ آهیور خمیر امید وِصال نیست بر این مقوله جا جواب و مجال نیست خون شهید مستحقِ پایمال نیست در بارگاهِ سیدِ کَیّن این محال نیست سرِ رای سیدیان همه بر دانه‌یِ کم است

شاهنشه دو عالم و تاجدِ حق‌ّقین آن مطہر خدا که بجلی‌ست نورِ عین سبطِ نبی و مقصَدِ منظورِ عالمین فرزَندِ آسمانِ زمین فخرِ مرسلین هم دوده‌ی کبارِ رسولِ مکرم است

شدل در آتشِ کینا

سرخیلِ کاروانِ غریبانِ کربلا شاهنشهِ دیارِ شهیدانِ کربلا پشت و پناهِ جمله‌یِ عُریانِ کربلا گشتی شکست خوردۀ طوفانِ کربلا در خاک و خون فتادۀ میدان کربلاست

گشت

شاهی که ذرّۀ کَرَمش مهرِ خاور است محتاجِ عَدْل و حلمِ اخبارِ داور است بازو یک داد و بسته‌یِ تیراور است بر چشمِ روزگارِ چرا داغِ اکبر است خونابه‌ریخته ز سَرِ اِیمان کربلاست

دارندگی است و پاکیِ یزد این ظلم را بغیرِ شقاوتِ جفا که دید قدِ فلک ز ماتمِ سِبطِ دِین خَمید بوده و دُردِ دردِ بِرْسِرِ اُمّید خاتم زِ قحطِ آبِ سلیمان کربلاست

ای آفتابِ پیکرِ مرکزِ اَسد روزیِکه شاهِ راهِ شِرعَند مِید بسته آبِ چرِخِ اطاقِ زَبَرجَدْ زان تشنِگانِ سوزِ صِعُوبِِ بَر سَر فریادِ اُلْعَطَشْ زِ بیابان کربلاست

در عصرِ رفعتِ چِرِخِتِ آبِ خُنک از دیده رِیخت شَاهِ شَهِیدان در رِتبه گلشنِ باغِ بِهِشت سَرْ دَستِ دِیدگانِ ثُرّیَا زان کاخِ شُدْ شِکسته حبیبان کربلاست

امّا چِه نَخْلَ رِیخت از سَما لرزید بَر سَرِ هَوا رِکابِ دُعا تَا خِیزِ دشتِ لَاِشَاهِ رِضَا از آبِ هَمْ مَضَائِقِە کرد و کُوپَیا دَر کَس نَشُدِ سُورَتِ عِصْیَانِ کربلاست

آن تِشنه‌کَامِ دِینِ آن‌قُلْزُمِ کَرم آن نَعشِ کِشته‌یِ بِیَابَانِ دَر حَرَم اِیجَانِ فرسوده فِلَکِی بَرِسِرْ کَشِیِدَم آه از دَمِی که شَرِ اَعْدَا نِکُو کُنَم کردَند در تِسخِیرِ مُسَلْمَان کربلاست

احمد کِشَان سِتَم بَنْدِ شُدَّ زین الْعِبَادِ دَراسِیرِکَندِ شُدّ کوِیدِ جِسْمِ شاهِ بَستِ شُدّ آمدِ فَلَک زِ تِرسِ خِیَامِ شُدْ کاَشُوفِ خَصْمِ دَر حَرَمِ امْتِحان کربلاست

بقتل دشمن ما

سَودَ دَنَاش سَوِی حَرم رَسُون دِعا بِجُونِ بَشِیش چُو صَدِ بَارُون بِرِ مَزارِ سِیدِ بامِ چُونَ رَسُون سُوزِش زِ نَارِ سُوزِشِ گَردُون وان‌کِعبه دَستِهُونِ هَمگِین کربلاست

گِشته خَوارِ بِي سَبَبَ زِ بَرقَرَه سرِتِکیهِ دِیدِه و پِیشانِکی قَد زَدِهِ از سَمِ اَشِیَا سَرِوَ تَا تَنِ اَنانَ آشکَا کو اَنکِه سِرپَا کَردِهُ خُونِ خَیرِ کُون کربلاست

شُد آرِدارِ طَاِیعِ دَر خِبتِ جانِ سُوزنِگاهِ دِل فَروزانِ از شَامِ شَامِ دِورِ شُدِهِ پَستِ کَامِش زِدَاغِ آهِ جِگرِ سُوزاِیِ کِینَ شُعلِهِ بَرقِ خَصِم کَرون کربلاست

اَز سَنگِ و سَرِ دِلِ وَ نَشکی وَز خُونِ ظُلمِ حَادِثه پَی‌کَرِ کُشْتِه لِعِلِ بَغَز دِیه اِندَان غَامِش تَرَانَکِ اَن سَر کربلاست سَیَانِ بَارِ دِیِنِ حُسِین کربلاست

عُریَانِ فِتَاده دَر هَر گُوشِه سَرِ مُلْکِه خُسْرَوِ دُو عَالِم ك سرانِدُون وُ قُصِِ کشِهِ خاک کَامِش ازان پِیکَرِ او دَرانِ جانِ محِبَانِیَانِ حِیَرانِ تَنِ کربلاست

کُردِ دِینَم دُوِ چَاخُون دِست بَردِ دِی ازِیِینِ سَتَاِیِشِ دِست تَا حَیدَر زِ کِعْبِه بَیَانِ دِست کَامِش اَزَانِ کِشِتِیِ اَی دِست عَالِم تَمَامِ غَرِقِهِ دِیهِ خُون کربلاست

چُون مِیتوان پَاسِ فَلَک سُود فَریاد زِ آنزمان که نَماِید مِرصُود وانَ آفِتَابِ سِپِهَرِ دَرِ خُسرِ اِیْنَ کَامِ کَه گَشْتَاد بَر سِرْشِ بَا اِین مُقَطِعْ مَطْلِعَ دِیهِ چُون کربلاست

آن‌کُشِتِګان کهِ مُوشِ شِکَافِشِ شَاہِ شِشَامِ دَرِګَاهِ دِلَو سِیلِ عَلِی دَزَادَه‌ی تَنَها اَطَهِ اَن بِي حَرَمِ ظُلمِ بَراوَرد اَزَانِ سُوشِ تِیزَ زَان آه کربلاست

پچشمِ من

تَا چَرخِ آشُوبِ عِلِيِ عَاِز دِند دَرِ رِوُزِ کَارِکَویِ سِتَم بِر دَند دِیِنِ پَرِ دِیه پُوشِ سِوِزَ دَند بِر خُوانِ اَن چُو عَالِمِیا رَامَشْ اَوّلِ بِجَلاِ سَاسَا اِجَاز دِند

یَکِدَم بِجَا نَرَفِتهِ وَ شُورِشِ نَامِید تَا تِیغِ کِینِ رَخِ اَن تِی شِیدِ پِیکَرِشِ بِرَتِ خُونِ دِیِگَرِ شِید نُوُبِ دِیا بِرِ اَسِیلِهِ ظُلمِ بَرِ زَانِ تِشِنِګِی کِہ بِر شِیدَ اَزِ دِند

اَز کِینِه عِلافِ و جِنَګِ سِتِیزَه کَردَندِ پِشِمَانِ عَلِِی خِیزَهِ هَرِ یِکَ شِدَندِ بَاِ بِیِ فِیلِ خِیِزَه پَسْ زَانَ کِهِ اِکَاسِ بِهِ اَفْرُوقِتِندِ کِہ جُزِ نِکُتِیِ رُودَند

اَز عُثْمَان بَا نِگَهَ دِپَا دِشِ جُورَتِواَ اَسْتَاِ نِقَامَتِ کَش دَر کَشِوَرِی سِتَامِ اِنْدَکَش اَنْدَرِکِه چِیزِ مِینِ اِیِنْ دَارِشَ اَهْلِ سِتَم بِپِهَلِویِ خُوبَان کَار دِند

چُونَ یَدِ بِسِیو کِسِ مِشِ نُوُد زَخْمِیِ کِه بُودِ اَز کَاوِ مِشِ نُوُد جَانِیِ وَکَزِسَزَاِ کِشِ نُوُد دَانِسْتَهِ صِرَاقِی کِهِ اَزَانِ کِشِ نُوُد کُندَهِ اَنْدَ دِیِنِ بِرِ کَزِ دِ زَدند

اَزِکِشِته‌ی بَرِقِ شَمَادِتِ بَیَان تَعْلِیمِ ظُلم و کِینَه مُوذَندِ دَر جَهَان خُوَاندَ نَدَ شَاہِ تِشِنه لِبَانِ اِیِنْ وَزَ فِتَنِهِ سِتِیزِه تَرَادَشْتِ نَد بِسِ ظُلْمَهَ زِ کَاِتِشِ اَنْ دَاِ زَند

چنین


نسخة تخميسات صفحه ۳۵۲
بیند این جوان بدقد و ماه بوسید در کربلا بخون تن و سر تپیده از جور شمر کافر دال کینه نپوید پس ضربتی که آن شمر مصطفی زده بر حلق تشنه طفل مرتضی زده
آمدم قضا قرین شد از چارسو افتاد در تمامی ذرات های و هو شد ابر دال تیره کین شهر رنگو اہل حرم دریده گریبان کشاده مو فریاد بر در حرم کبریا زدند
باریچرا نگشت بخاک سیه چوا آندم که دال ماندند این ظلم جنبی را از کشتن حسین غریب تشنه جنب آب روح الامین نهاد زانو سر حجا تاریک شد ز دیدن او روی آفتاب
بندششم
تاد در عراق های ابام حسین رسید بر صید صبا با و ز بسیار و شین وان طبلہ از حجاز زمین زین چون خون بحق تشنه او بر زمین خوش از زمین بذروه عرش به این
کاهید ذره ذره زغم نور آفتاب افتاد در تمامی ذرات انقلاب گریان بود بیا تم او دیده سحاب نزدیک شد که خانه ایام صور خراب از بس شکست آه که با ارکان خیاب
زان تیرها که بر علی اکبر این زدند زخم ستم بشهر روح الامین زدند خنجر بحق سید صادقیت و کین زدند نخل بلند او چو فتاد بر زمین زدند طوفان به آسمان غبار زمین رسید
تابتغ کین بگوشی شه تشنه شهرها دل شادمان بعالم امکان کسی نماند این کین هم بقرن و عالم بهاد باد آن غبار چون عبار زمین رسید گرد انده نیز به فلک هفتمین رسید
ہر کس که مهره شترمی بسمل زد دست طلب بدامن آل خلیل زد انگاه رقم بر منع غم آن قتیل زد یکباره چاه جم کود و نیل زد چون این خرمی بکشی خوانی سید
آدم از عالم بالا شبی سروش کی بینوا بکوشه ی وحشت که مخروش نهای سرگذشت شد این سب روش نو شه فلک ز اعظام چون کرد فروش از انبیا بخت روح الامین رسید
در روزگارماند مرا این ظلم یاد کار باشد خزان غمین بکبهار بها یارب پیما تم شه کردون شبار کرد آن زمان عدم غلط کا مکانت با دامن جلال بقا آفرین رسید
ذو الجلال
با در مکن که خون حسین نگیست پایمال لطف خدا هر که بود مایکین زلال به خوانت که کلام روا کر دو دار است بشه نیه طلال مگچه سری قات او د رزا بهیچ دلی نیست مایل
بند
قومی که از قضا خداوند در ستیزند انیگونه پشت پای برت هم بزنند یا نذز جان ایا د تم از پشم زنند ترسم جزا قاتل او چون رقم زنند یکباره مهر خاتمت ظلم بر زنند
در ماتم زیارت هنگام و آسین افتد فغان و ولوله برد در خنکین کوری دیده عذاب آغیز پر خوین دست عنایتی بدر آید زاستین چون اہل بست دست باهل ستم
دیتی نشت خنز و زار داران از تیغ شهروقت بشارت کاران هند و کشید که جانسن نارگران آغا زره می که با جان آران آل بنی جو شعله آتش علم زدند
باید که بود چرخ بفرمان آنان میداخت و دلت که دانه کاهشان جانهای آدمی بزرگان اینان فریاد آن کی که با دان بیان حکم این عرصه محشر قدم روند
در اهتزاز آمده نیم دبی دستان پیرانستان دانه هم رنک صفا آئینه میر و تن گوردان به به تیبی که زد به مهر تابان سنگها در حشر صف زنان صف شهرتیم
مسکین دلی که در باز ظلم د ترک دار و ان سیند آب سرخ سازنده کجا با اینک عرمش بود زره نزار از عناب مهروجه توقع کنند باز آن کسان کبر سحاب تیم ستم
سرزند از حق محشر ابر در سر آید سر یزید و مر یا بد در شر آتش کشد زباد طغیان رود کر ترسم کی نباشد شفاعم به درحشر دارند شوم گر کنه خلق دم زنند
این علم سرزد نکند رفت جلیل کز کینه گشت خر دنیا و دین قتیل میشد رسل عما از دی الیل میں استان خصمد سر را که جبرئیل شوید غبار گیسویش از آب سلسیل
بند هفتم
ز تیر کین سینه میدای دندار جر بست که خسرو دین رقم شیارا شد باعث مبیست عظمی روزگا روز یکه شد فدبه سر آن بزرگوار خورشید سر برهنه بر آمد ز کوهسا
انبار طاق طارم افلاک سرنکون آورد ان ستم چو آفاق سرشون شد خاک غم بفرق خلایق درام سونی پخش آه و به حواری کنون ابری بیارش آمده بگریست زار زار
رومی چو آسمان باج پیردین شیر فلک میداشد از بیم در گرگ چون نال کشت پیکر آنا میریم، عرش مکان بلرزه در آدری از آغا اور دگان که قیامت شد انگا
خرابات
داما وز در سحاب دالتون شتاب افکنده ساید میز بوا عقاب برا در جمله عه بمقتل خود جست است این جزوه که کیش خورشیان با شد سرفتادن زیاد مخالف است
بایروز گار عمرتری کمین نیل مکان شور دشیر و یا ب ام دلیل با اینو مزد حضرت دین العلیل حبس کی پالس محلب ایشان ها که کشنه میبا کرد محل شتر سوار
بمولی
ام این جا قلب یک مدول علمی چنین که بد کر غربت قبول در حیرتم چگونه شفاعت کند قبول تا انکه سر ز د این عمال اس رت روح الامین زدره بستی گفت باران
عالم عزیز بود جو میدان طعن بشکست طاق طارم اعمال سرنکون گونی که شد بلرزه همه خاک میان آنگه صد شور بدل پاک کین کفتی فتاد از حرکت چرخ بیدوار
در جهان چوسرغ فلک بیجات که آن طایران پرزه در اصیاد هم ریسان بصر غبار از عالم برد و انکو ز کودک خیل حرم رز کا ہم نوحی که عقل گفت قیامت عیان شود
غاضریه
آدم فغان دو لو له در استان غوغای رستخیز محفیل زنان تا بیرون زر پرده محشر اند نهانیان م تر یا چون باز بر این شیون نوحه در ایرما دگان خا
خانه
زآنانکه کودن تسلیم در کشید با انکه بود دل ز هر چهر کی مجید از میں مبدا و د اقا بونی هم اشک نور طلعته و رشید ہم گریہ بو خاکت عفت آسمان
از میں کمال زحمت تا بیا رسید ہرابستان که نماید جها رسید تا از بشیم واقعه کز بها شنید ہر جا کہ بود آهوئی از شستا ہر جا کہ بود طاہری از اشیان فتاد


نسخة تجلیات ص ۴۵۲
آن ساعتی که شاه بمیرانم دید اقران همه بکام اجل در کشیده دید هر سوسه شبون حمرا شنید صد دوستی که شد عجب پیشتین چون چشم هم آلت بپدران داد
میچها این ستم غیر شد دین نکرد دشتی زخون خلق چرا لاله زار کرد طلبہ بجانیان همه تیغی خار کرد سربریدہ برق شبها بشمار کرد برزخمهای کاری تبر سنان نداد
در خاک کشته ها شها نقش بپاسیم بسید و تن مجروح خونیان دار و شفا باهل حرم آبیا مکان تا کام چشم دختر زهرا در انمیان بر پیکر شریف امام زمان فتاد
چون نارسین بدن کند انجو برخواست زاست که دانت ها نه خیمه امان شاه بهل خیمه ند برد بی اختیار رخصه بواسقین برد سرز و چنانکه آتش دوزخ جان فاد
با قدر قاصد شد و با خاطر ملول چون کشته عبد الله قاسم خنک بگل بعد د سال اینکه آگرو دش بحصول بسنی زمان بر گران حصد البنونو رود در مدینه کود که این حال پرسیال
این شاه باز گشته بمیدان نین افسرد قد و قامت موزونشان اینگر که سر جیا شده داوود این کشتہ قتاده مهامون شانش و ین حیدر یست بازده در نوجون نشاد
دین پیشوای لشکر آموز شی که دین کشته فخر خش شهدا حرو و شیرین اینگر که سوخت چرخ فلک روز به این نخل بر کو آتش عاشور شکشی دود از زمین رسانده کردون نشاد
این شد نشست ابو تر زر زگان د راه دوست میدا د سینه حریت ناگت پیش بگو دی گرداب تراب این عا جی فتاده به ریا خون که ندخم دستانہ ترکش فزون نداد
این مایه شفاعت و انید است گوخون بکف نوشته جوازادان و ین شد که رح ماده در این و آن این مشک دریدا ور ممنوع از فراد کو خون اوز نین عمیون باشن
از مکایب سید بگواری نگین باب جنت بوج اداب و عت این فرقه محمد و ستاده رشتی آنجس کبو کا دستور تنورش از موج خون او بهلوی بین باد
خورشید رخ بیاتم شبچی بکرد وز سوز آه خود جگرسنگ انچند چون ختم شکوه و کلم از تجدید با کیت پس رو در بقیع درین با خاری کو مرغ ہوا و ماهی کابیاب کرد
کی مر مکس کنند دلاون ال دین بر اهل بیت این ستم شتومین در بند ظلم ومحنت و جو د نابین یکدم سوی معرکه کیندا بین مارا غریب و بیکش بی آشنا سین این چه دیو
بریکدر نعت که عزیزان دار در رتبه تمامی عالم برابرند انیکونه با عیال عم ود ما که بر سند اولاد خویش را کششیعان در ورطه عقوبت کل نیاسبین
یکو د جا جا و ظلم طالمان جزا و و ارحمت میان مقالاتان کوئی نماد ه است سوم مد د دین در قعر چاه یی و کون است این ون در محجان مصایبت بریک این
ما در تن بیپنه بپوشان بکربلا بگذار قتلگاه موشان بکربلا چون کس نمانده انجل خروشان بکرا فی فی و را جواب دشتان بکر بلا طوفان سیل فتنه و موج بلهابین
خونش خفته چهره و حشمدارات واقف ساز اوا وه خروشی بگو بر وار بیکسان نمر خاک بقیع سر تنهای کشته ها پر خاک وخون نگر سرای سروران همه برینی این
آنجا که زانوی تو برسی کرد شنام وان زلف خبرین که زدی هی شانه از دشت کوفه عانوی شتر نام آن سر که بو د بوسه دوش نبی آرا مجلیر د شمن در کس مخالف نین
مادر چرا هزان شد و فصل بهار تو بستان بدین صفت این مرغزار تو با شد قبول در که ایزد نشار تو آن تن که بود پر سیسی در کنار تو غلطان بخاک معرکہ کر بلا سبین
کو نالی که باز شود نا محشری زین داغ غم که بخرین قلب جهان بهت بستی برخ مردان بکشادی یا بقعه الرسول و این تند باد کو حاملان بیت ستا بپا در آینه روی
تا کینه در زمانه فریا د کرده خاکی سرفیعالمیان باد کرده علمی گر کشن بیدا و مقداد کرده ایچر غافلی کہ چہ بیداد کرده در کین چا جد این ستم اباد کرد
صدق دانما دکنده می انشتین شرمنده تما د د سمائی بنیامین در انتقام واقعه غزوہ حسین کا تم یزید و اده از کشته حسین شکر گذار انجل که دفتا د کرده
ماید نخوده روز روز ازل تب حب ولا ی حید رو به شون دل بمر است چه مایه فروا بول در طعت این بن کما قدرت بیداد کرد چرخ توا د ا د کرده
بار ایز کریم و کرفت دست این هرییک اسیر ما در چون قایر عن فریاد زادی که کشم تقی نغنی ایزاده زیاد نگرد دست این کسی نمرود این عمل که تو شد اد کرده
ظل عیات با از جداست است یا خود یزید منت در قیامت است یا این گر بر هم تو کا ر جها واست هر کسی که بادت شقاوست صالح دین و باطل منشاد کرده
بر کین مه خونی دوشتستان چه در قتل ما چه سحرو اہل عمان چه همدا و سپید خواسته بو بهان چون با دشمنان دین تو انکرد بان با مصطفی وحید د والا د کرده
ظالم بچا رعمر تو شد موسم خان راحت وحی بر تو نمود در جهان چون تو بائی دیاس کو نین خلقی که بود بوسه که مصطح آنر د اتش بخنجر فولاد کرده
چون شنه از تو جمله عزیزان مقتول تیغ کینزات ال نیز خونخواه تو ستقین ز تو اد نادیده رسم تو ر ا وسیله بخشود ایز اینا تشن تو دور و محشر را در نوزاردهم
زان آتشی که مار تفانت بیات آن آتش غم شه کردون نتابشه چہ جا کہ ہوشی زینی کباب نہ خوابوش محتشم که دل سنگ اب نه بیا د صبر و خانه طاقت خراب شد
از قلب و ز کار صداه در فاک دین خته مجهوده معدوم آفاقہ پخاک آتش بھی میزند این نیم کا خاموش محتشم که ازبن سر سوت مرغ ہوا د ماهی و ر ا کباب شد
باشد و ار اینها فد قد فلک کمان در پیش دیده منرل خصور ال زمان کردی نر و میرد با سیستان خاموش محتشم که زن با ظلم خان سنگ مشفق خون ناب شد
در دیده


صفحهٔ ۴۵۴
نسخهٔ
تخمیات
گرچه دامان دو کونت چاک از بخشید ایزت بمقامات این رقم خدائیان علوم تو در عجب انیج خاموش محتشم که از ین نظم کو نگیز روی زمین زخون جگرچون خضیب شد
ر آندو هر دو نجاحت جزا ببرد دزدیده الم رو رو است در اینحال انشپریمانزروفست خاموش محتشم که زدوی تو آفتاب از آه سردماتیان ماهتاب شد
افزون بودنگارنی باین شمرد آند که دل مسوخدنی است کار دی پر تو باید علم تکون دست خاموش محتشم که فلک سنیکون در پایز ار مرثیه کلکون عتاب شد
بگزنش سوز در قایقی نمیتن از اینکسی که بیان کرده بخشو شین خونابت مستمعان ای بابا خاموش محتشم که ز در دو غم حسین جبریل را زروی پیمبر حجاب شد
کس این بانی تشنه با دین بنو طبی چنین بصاحب شرع آمیز بنود شدآه این خلاف گرآمیز بنود تا چرخ سفله بود خطائی چنین نکرد بر میچ آفریده جفائی چنین نکرد
بمجلس نعز لا حمد موافقی که گر یز ید موافق است مراتب کافر مظفر فنت هزاران فتنه بر پا کرد و ستم آراست دو عالم سر بر سینه تابان خدا کی
هوسناکم جفاری کی دلی بخان به بین در پادل زجویز رونی کی به درسم محبت ور دال فیس شده چوشد باشه که بیرون آیم از فراد بخواهم اند رآمده دپوشی رانجا صال
بهر حارث دلم از طایش نور د که دا د کو گیرم قدم آ کے پاکی بی خواب میان دا دارا بختیر نباشد هر که محبوست سزاوار ار پیش زیوقت جان و دل کردم سپه در عشق
جان چندش لاله ورمان کوکه ولی هدایدار دارم طائی اکر یکن باری بخاکریز یاد دکر رستم شود کر نیست یاری یقه رام نباشد غیر دیدار شق معشوق درام
شدم از جابطا در دوشی میا کی که غیراز قورمیشان نباید مالی کتاب منسیف جو عاد شق دیدم شب طولی چو مو پا دا رنخوابیدم در این اندیشه با وقت سحر ازقصه یم
چو مضمون اور اشرت اس کے صوتی کردنیم تا کیکی مالی چه خوش باش که کویا دی بین بانم بلی آسا ئه دید تا خوانیم که آن بینم زحش ابتز از مهر و رخشک بان بونم
چرا ارزان مقد روش بانک نام تانخیر دک را در این بین آری زوفات تار در شهر فعط نام نشاید نام اوبود مگرباهنیت حام بیزم و بر محفل بود جو د مار واهم
هزار اکش بادا حذر دیش کی که یجز عالی تصور در نظر جمالی بخواهد آیدم از قصہ اندیشه بین که گر برسن تا بر خلق عالم را لمین بهر علم دین ای رذال پیشوائی
جعر را کشته شا ہر ایک کے که هم زاویم منتی خود دو جغام حسین است سلیمان شافعی معش که باشه نام او رجهر اعطورد نینت بصحرا بلا نمون کند اکبر و صفغز
ز شب خود شق معلق در ایوا که معراج سعادت کا مجرد مسبه میکون بکشیده در اس کی سحاب شیر غزه است بکی میدرادران بحق حق شو د آندل که با او هم نشان
تقی مورچهار تا میگنانه میکرونه جا و در تقافت تقشم فر ا دا د نور سیمان زهر شش در ششد با این گرد بود آیا که از طعن سیا رآت این
تسبلتی که مدهر شفیع عصیان کند کاری بشکان رید بریده بانداز دل سحر شق حیان بنی آدم شقیات بارد نا آین را ندانسته عدو المعنے آین خیر آن
سجا آت این سوائی تو انده اگر کافر بود متا تباه شیده شبی خوابیدم من تقر شرافان زعطری شاوین که ذهاب شیبان اند نقرنا لاء یعنی ایذ اندر وباقی
زمشتاق تجاز بی شت عراقی ندانسته جانوسو د ید آفاق مرا وعده دران مرکز حمل آن ندانم در کدا و آو م و نوح جلیل آن عزیر کرد کار اندان بسرد دیسل آن
از آن شمع طراز شق سن کی که جان دوستان سے مخنورر رسید بر امور غیر از بخش روانبود که با جند رو از همین کند با خاک یکسان است تا در بیان
عالم نوار نه ش رو نام عالم خواهر جا شوری ای تی بجا بن جیب پر کالی با چشم تو گریا نے قرب جو د زاد شادی کی پس ماندہ زبان آرھا
چون روز کا کشته مه و آروزا ایمل بیا و زکن سبحاب درا بیا د کن حدیث عمر در بلارا خاک حزا بفرق شفیع زمان جهت ارکان عرش شوم فلک ایک بکرین
نور د علم رت حما چون تیم خون عزیزسانی کو ثربخاک ساقی بیابیا خون کن بالار از سن کربلا کر کنم بیان خرطیان را بستم و جم و کونیان
شر ظلم وکینه کشید شایان کشند آهوان حرم را بزند با خون در دل دایم از شرور ظلمی که برخسین این زیا د رفت بر شد آو د ظلم از همه یکسر زیاده
زبھی آو نا د و آه د واوات چون دودمان ختم رستا نبادت کوئی بجر جور نوشہ اومی ندانر سردال دشمن کنجا انجا الا میره غسلین تو شاه زخم داز ده بجرة
یکر شدا آل علی تشنه و آسے سرائی فضل و زمان بجروتے میرد کن زباده عشر جبالد کو خاندان ظلم کشیم چه کربود را س حسیب در اشد و صدر مجرت
رفتا نشسته لب زوفا درست کام دلم تا نیہ کس از تف بید کو دیر پرستان سرد چنی دارا شد پا کا چشم بد خاک راه من گاه یارب بشنی جنین سپاه
زین القا به بمانده بیدا بردیم دختران پیمبر اعتاجا گفتیم بز بکواکنند آو دانا ظاهر شود شر میں ظلم وکینہ را افکنده وی خاک شه بیقرنی را
وبیماریش لشکرکوفی ویدا داند عبار غبار خور کیر را کن دیده می ماند کلر شد آزار از سر بستم بآل پیمبرسنان فرد مرا تندار و شوکت آل زنا فرود
زین سبه خسته تر دا کی دانی که مقده اس از کو بابا هرکس بگرد در نظر کر دیا نیا پرخواست بکه در ارض بنای بیا زمین و جامه خود شد اماران یا
اند این شب حرف نالت زیرکا بیان به کمنش علی اکبر بخون خوش میرود بکنار بناهای ای نور دیده از چه قال تو سوختم وز آتش شرار ات هم خرو خشم


بقیهٔ مجیبات او مرا عتاباً
مخمسه
بر خویشتن لباس عزای تو دوختم جانرا بگاه هجر جانان فروختم ای تاج دار لم عم جان فدا کار از بسکه آشنا بتند عاشقان بر قتل تو بحکم دلم گشته رنجه پر
درد
فرصت نمیدهد که کنم با تو شر دو راز حیف است این کلام شینم جان هر چند تا که شانه بزلفین کا کدار اکنون شبست کوچه میل کارا گشته است بوی کوفه بقدسی دل شزار
دوان
زین شاه دار د لکش افغانها می آورم بسوی تو چنگی دوانها باری بیا بدم که شوم خاکپای سگوارا چون میزندم ز عقب این بی قرارا سخته گناه و مجرم عاصیابم
بستی ازین دلم که بود درد عدم واصل بدار صاحب با اینکه دم رفت دیگر بدلو بی بیچار برا
مرا عتاباً و ماضیاً بسم الله الرحمن الرحیم فی بین عین
ای ختن و زال بوقا تیژ است چون حاجت بخون تلف تو روزی خود مکه تو دارو بوش فیض تو وسیله نیاز شهر درست ای دادند ز ابل بدول امد کی
وی قادر جزم الم نزل او کی چون در گر تو مقام نا نو یمن در هر ورطه و هر محل از کی ای باب جلال ال زوجه دور دی خلق بمان بر سداد شق
از آتش هلم چند در سوز و گداز چشم تو ز لطف خویشتند پرداز دی رو کی پید و وز گندشیست بلی بر دوام از کرمت نور بابت در خلوت اگر جدا رگبر خواندی
کین دل نبود محرمت اند درخوات امی شرو د کاینات دی شاه رسل از تربت حضرت تو رو بهرسل بنکر که چگونه غرم بر خبط فرا از ملک حماد تا بخش کامل
باری زمدینه عزم نوخواهی کن نسخه محبان زماه ماهی کن یکبار دگر رواج او امینی دستگاه پادشه شنشاهی کن ای صاحب او الف و رو شه اریدان
تا چند بود نور تو از دیده نهان برخیز که مشرکین زهر با و بزار دارند خیال سید ماه اینا انجشمه خدا که جدید ته دی کو پانوز حال دوستان مجهانی
کا فتاده بچنگ دشمنا ن طرینیم بی راه نجات و نا امید ظفری ای سیل شات پنجه و زلف چین بر روی تو عاشقم به ویت بر ابسه منم هوای و صلت گرا
ساند مرا اگر جدا بنداب در عشق تو معروف جهانم انگشت نمای مرد ما کندم جان دادم و ترک زنوگا کی ناز ستم تو درد و دل گنجادم
هر چند که پیشوا ز جهان مردم پابند جفا ده ها شوم من آمده ام که ابی پوست کنم رخساره ببندم و نثار ام ای نوح کرانه دخان جان است
برچشم تمام مردمان باشد چون رحم نمیکنی را با این در مردن عاشقا به پوشان ای روت چو آفتاب در روش از رحم تو صبر شکیب استعمال
وصل تو مرا شد تیتر مسکن دل گشت بچونون خون بال مردانه طریق عشق باید چه بر همت خویشتن با پیروزه کاری کنید از وفانا ید گردان
مشهور بنام نیک میباید بود دیوانه عشق یار باید بودن مردانه بروزگار باید بود به قولی و جمله شیوه انترد بر عهد خود استوار باید بودن
من است
مقصود من از عشق دعای مطلوب جهان گلر خ جانان کس دل نبرد ز دلم نقش تو بر پس من چه کنم که ندار هندی فردوس برین کنایه از رویت
ریش
خوبان همه کشته از بویش شمشیر برند و کرشمه ابروت صد نافه مشک کمتنی در بیست مادامی در فراست استنان ی محراب دعای عاشقان پروانه
قربان غزال نرگس رویت چون بافته دلا شیر زازان بخشش مجرخ مجلن سازم دائم ز نام حضرت پر دیم ما را که بایمان نجس پیر شد
در حشر چنان شود که نور کانیم انرا که علی مرتضی بر پیشتر فارغ زحساب پرسش و بشتر از نور ولن او ز تو بر د بریم چون داد رسم و صفی بشیر بشه
ای انکه شکت کشته جبر است نا چند ز ترس میکنی ترک نیز گرا به واسف زحق قرات پس او سجو د مسل اور ہرچند خدا رحیم و رحمن باشد
باید که گناه کار گریان باشد از پرسش روز حشر ایران و ز کرده خویشتن پشیمان با عهر که چه عمل از رز نجابی کان بر نیم و د و دو مان سخی
کیست
پس باده خورم بلکه من مقصودم چون لطف خدا معاونتی بود انجا که خدا برنده کند را نورد بر حالت ناکار خویش دانورد از بندگی خدا فراموش مکن
تا دولت و نعمت و پات شود روز یک میرم از غم واندار جز عشق نباشدم دیگر فرخوانی فریاد مرا بصری بخداند شاید که زود بین پری ریختی کند
چیزیکه از او گمان بهمستر خود جز خلوت و با رو باده پرنور این هر سه اگر ترا مسر کرد عیشی است که شاه را نینسی را عشق آکه سزاید سودای کن
از ره زازل مبین تمنای مکن بیرون نرو و از دواج جای مکش مصر تو که در مام شعاعی قومی بیلی غار به سر گرداند جسمی با طاعت شده مردان
نه بیند
پس جنگ و جدال شهد شی چون هرزه طمع و مانی بین عجب علی بہشت کرنا یہ ہر چیز که خواست به المرین به سوره و رو کشنی پیمان نبست
ایت که اثیت خا ر و خواند کر نخل و فا بود تر استیتم در فکر جفا بود بنا بستیم کرعفر خطا کنی زمردم بگذار لاحول ولا قوة الا بالله
تا چند اسیر چنگ دوران باشم تا چند بکار خویش حیران باشم گریان بهر چشم مسیتی دمیدم به زانکه بسیر ند بخوران باشم تست انرا حیات با لخیر


صفحه ۴۵۴

نسخه دهم

در ششطاق این مکتب مبادا یادم
وقت مشقی که ده بی بیان خاتم

جیران جمال دلنشین گردیدم
از آینه دیدم یک اندام

مشکال گشته سر پیش
از مکتبی تعلیم مداد کویش
طوطی

هو
بسم الله تعالی
نسخه دهم کتاب پریشان

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله الذی الف بقدرته بین المخلقات وفرق بحکمته بین المؤتلفات فانزل
لذلک الکتب العظام وارسل الرسل الکرام والصلوة والسلام علی نبیه المؤسس
اساس الهدی والیقین والملقن قوانین التوحید بالادلة والبراهین وعلی اله
واصحابه الذین بهم جمع الله شمل الدین سیما ابن عمه ووصیه الذی به
رفعت اعلام التقی والهدایة وخفضت الویة الضلالة والغوایة وبعد
چنین گوید اقل العباد الذی یرجو رحمة الله فی المبدا والمعاد سرگشته وادی تحیر و گم گشته بیابان تاسف
ابن محمد حسن (محمد یوسف) المهاجر الهروی المتخلص به (ریاضی جعل الله مستقبل ایامه خیرا من الماضی
و قلع الله اعداه موالیه بالسیوف والمواضی که این کتاب پریشان در بیان دوازده مطلب و قصیده است
مطلب اول در بیوفائی دنیا قباد و ابکر که لی قبا و کیکاوس کیوس و اسکندر بی لشکر و دارا نادار و ضحاک در
زیر خاک شداد بدست جلاد اجل گرفتار فرعون درد و کون بی مدو کار مانده توران افراسیاب خونین
باقی نیست و در ایران خسرو و شیرین بهرام گور بزدان گور جمشید زهر مرک چشید رستم دم از شجاعت
نمیزند و حاتم با آن سخاوت دست خالیست بین فاخته بر ابر ز قصر باکو هر شو بخز است که کو کو کو کو
چنگیز باین خون ریز با سهام آتش خیز کاسه چشم شان از خاک لبریز است تیمور غیور مغرور چشمه مور سلاطین غور
در چنگ مور بنی امیه طعمه حیه بنی عباس خالی از حکمرانی ناس صفویان همه از پادشاهی عریان نو عروسان جهان
خاک در بغل کشیده تازه دامادان بسیاری کفن پوشیده اند بزرگان چندیه بخیه گاه ایشان زر بفت و دیبا
بوده حال خاک بستر شده چه بسیار مهوشان شوخ و شنگ که نسبت برخسار خود بر گل تنگ می‌بستند با مار و مور در جنگ


صفحه ۳۸۷
چشتیان
شماره ۷
در گور سنگ از سنگ پالنگت دارین است و در شعلها پنبه تن آذر غنچمان سپس گیرم در امال دنیا بکه در وزنی مشت نیست باشد بدینجا
دنیا تو مال بیدل صاحب که میدیدم بحسرت ازین دار آخر نشست بر سر ایوان جعد کثافت خراب میشود این قصر ز ر نکار آخر
ای کعبه رباطی را که دنیا نامست پس خانه غصه مزار حاصل عاست تحقیق که و امانده صد محشدا گور است که تن ارامکده سهام
ای جان عزیز مجمری دمی ماند قبل از خود نوشته ممکلت بیاد و تا مدست فارغسنگی شبانه عقب سر تو کوزند نظر راه تو را میبندد پروان
عجب بایم ایام برستا بفرسنا جمعی در گردش بودند و ساعتی نمی آسودند عقب سر کاهی و بیز یری باعتنا نداشته از بی اعمار عم
دیرم غفلت بطوری آنها را ربوده که کویا قبرستان را باغستان و محل خوش گذرانی دانسته می گوش فرادادم که ملعبه بناق
یکی دیگری می گفت کاش از انجا یکی از اناث یا ذکور مهراه خود بریم دسیی بکنیم چه خوبه و بان از اناث و ذکور که هر یک بهتر
از غلمان و حورا بجا در د ورانند واکر از این شکارکاه ما را بهره نباشد پس کی و چه هنگامی باری بدام اوریم شگفت اینکه یاد
از اشخاص زیر خاک نمی آوردند و بخیال آنها میگشت که در زیر پای چه چندین جوان بیجان و چندین کس بی نفس افتاده
و بسازده دانا و و نومسر دسان مجلس شان بلقبه بل و بس مستیادان صید اجل شده اند (مطلب دویم در بیوفای یار)
خواست میموی تو که یار تو بیاید بگذ ر زحمت که یار تو بیاید اگر کس وفا مجو که بعالم و فا نماند بشین غریب دار که یک آشنا نما
حرمت کناره کرد و و قارفت از میان زین هر دو دل پیر که در ایام ما نماند معد و م شد مروت و منسوح شده وفا
زین هر دو نام مانده که مسنوخ و کیمیا لمولفه و فانیو د نبرز ندان آدم بهر یک حالتی باشد دمادم مؤلف با نجار ایگان شد
رفیق و همدم پیر و جوان بود بترک مال و جان در راه پایان میا بودم با غدار ایشان وفا داری هستیم ور نمودم براه مهر ترکان سفودم
نمیستم در بدی دشمن دی دوست و در این در هیچکس خیزی نمودم بفکر فتنه انگیزی نبودم و لیکن چون شد در دانت
شاید ازان رفیقان کس بجاریم (مطلب ستم در صفت عبادت ) کاریکه عدم ندامت در اوست پر ہیز کاری دنیهات
آری از کنهد بنده بندگی کار آفریننده میکند از عبادت کی توان الله شد میتوان عیسی روح الله شد بهشت ابی بها
توانی خریده او تا بتر میخواهی مهمی گذرانی در نماز و اوراد بگذران چون بهشت خدا بصفت می ارزد که در را پدتن ادعیه بخوانی و
صلوات و استغفار نمائی دوستحق نعمای دنیوی و اخروی پرهه د کار شوی کاری که از اقدام آن بهره بری و طر ر نیابی عبادت است
در محشر که جان که از بور اولین پرسش از نماز بود چون مبنای خلقت جن و انس برای عبادت قال الله تعالی
مَا خَلَقْتُ الجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونَ (مطلب چهارم در مهمانی و تعریف آن) شکر بجا آرد همان تو
روزی خواهیم بخورد از خوان تو بهترین حالات شفره کشتون و غذا دادن است چون وقتی حضرت ابراهیم خلیل خانه کعبه و اسیانی
بنای فرمود انکی بطور نعمتی متحمل شده که از جای معبود بیگانه خانه بسازد و البته خداوند بنا وعمله از من عزیز تر در مکت خود نخواه
بخطاب میر سد یا ابراهیم چه کرده کدام کرسنه را طعام داده و کدام بریه را پوشانده در کلوخ دسنگی که روی هم چیده افتخار من
پس ایجان عزیز ا نرانی مهمانی کن و سفره گشتران بشرط انکه ختم مجلس مهمانی بغضال و مناقب و مصائب ائمه اطهار علیهم السلام باشد
یا چند نفری از اهل خبر و کیش حضور داشته باشند زیرا در اینجا بس بیش از مخارج مداخل دنیا و اخرت موجود است و ندامت ندارد
نظم جو ہر سان بمیرانی هدایت نعمت افزاید مهمان تا گشائی در خدا در بر تو بکشاید خصوصا اہل علم ومتحقین روزی خود میخور د هر که
در این عالم است واسطه شو خوش بھا است صفت کرم داشتن (مطلب پنجم در مهمانی و تکذیب آن) میان
قوت بروح است ولی بر سبر نفس خصه میساز داکر آید و بیرون نرود ایجان برادر مجلسی که در بس واجب کند و مخارج آن
برعکس نتیجه میدهد وطعامی که بی نماز و کذاب و ظالم بخورد نزد خدا از تو شکایت برد عوض آنکه طعامی طعام بخورانی و کذاب شرعی
بشانی


نسخه پریشان صفحه ۴۵۸
چشمی و بینا را تو بی حسابی کند اری نفس سادات کن که حضرت خیر البشر فرموده الطّالِبُ حَوْزُ اللهِ وَالطّالِبُ حَوْزِلی پذیرائی کرکسی باشد
که ممنون احسان نشود نه بی اعتنائی مظلوم که گاهی سوخته خواند و گاهی پخته داند شور با را شورگان کند دستی از آمدن راه دور گذارد
قَالَ رَسُولُ الله ص۴ اَکْرِمُوا أَوْلادِی وَحَسّنُوا اَدَابِی در ثواب اعانت فقراء سادات این بس که آقای حجة الاسلام
حاجی میرزا حسن شیرازی اعلی الله مقامه فرمودند اَغَانَۃُ السّاداتِ اَفضَلُ الطّاعا (مطلب ششم در صفت سخاوت)
تا ندهی نیابی اگر خواهی تو را ارزو در دل و غمت در سجل نماند بتبذل بشرف مرد بجود است و کرامت سجود هر که این هردو ندارد
عدمش به ز وجود واضع است عبادت من و تو از حضور قلب نیست و قربا هم نزد خدا بیش از کلب نیست بجهد استید خویش را بندۀ
و انیعم و از موهبت خود را پایبند و خوابیم پس انچه را خدا عطا کرده از نفقه ق سر فقرا کرده شقی را انعام کن خود را نیکنام کن انچه بخریشی در
می ماند ذخیره حبی حیل دنیاست فخرش گفت انکه گفت سنبخشش ز تو و مایه بخشش ز خدا وند گر ابر شوی دست تو در کیسه دریاست
(مطلب هفتم در صفت عدالت) هر پادشاه و عالم عدالت شرط است زیرا پادشاه را تا عدالت نباشد دوامی برای
سلطنتش نیست و علما را تا عدالت پیشه نباشد اعتباری بیدرک تر از عیش نخواهد بود شهری که باز نامش بعدالت رفتار نکند دایماً من
او بنونابه آلوده است و بهره از مال و جان خود ندارد چه رسد بحاکم و پادشاهی که عدالت نداشته باشد بسته ناک مراد پایبند و خوانده بند
و مورد مؤاخذه آخرت هم خواهد گردید نظم کردو ام سلطنت خواهی و جان در عدالت کوشش ای رعنا جوان چون رعیت
طالب عدل است و داد نی که شاهش باشد از نسل قباد ای بسا شاهان که از ظلم و فساد مشت محتاج و دودمان شان شد بباد
ای بسا دیدم رعیت زادگان حکمران بودند بر شهزادگان ور رعیت جانفدا بسیار داشت زانکه از آزار مردم عار داشت *
بکو عادل بودشه نوشیروان زان نبی آمد بعهدش در جهان در عدالت رحمت حق نازل است ورنه تابت خد اصد منزل است
غرض از نوشتن بعضی محتاج به بیت التمام است در زیر ناده دان هر کدا بآن مناسبت ذکر شد
از عدالت میتوان شد پارسا در ستم نومید از خلق و خدا (مطلب هشتم نکات متفرقه است) در غفلت
غافل مشو که مرکب مردان مرورا در سنگلاخ بادیه بیجا بریده ام (در کتمان جنگ) نومید هم مباش که رندان می پرست تا کر بخیر نوشی
مطلب برسیده اند چون در نا امیدی بسی امید است پایان شب سیه سپید است (در کشف شراب) انچه در ما هی سلف مقرراست
نیم ان در شراب انگور است می حرام و می اهل حرد را نه سزاست ترک چیزی که عیش حبیی و خماران بترات می که بد نام کند اهل خرد را
غلط است بلکه می میشود از مردم نادان بد نام باده را حرمت بسیار بدار ای انسان زانکه در مذهب حرمت ادب یار است عبجا ز خورانبقدر خور
بر سر جام چوسپوشوی نی انقدر که مست شوی یا فرد شوی بیجا سخنی بمجلس میخواره گان مگو یارا با هم پیاله هم خویش میشو (در ملامت شراب)
اول ز خداوند سخن بیگا نه شدن الی اخر بباده دست میالای ان پیرشوم که قطره قطره چکید ست از دل انگور که کنی عربده کوشیکه او کردندنی و کرم از بخشش
که کنی مکر و نرا و (در محبت) مونست بسرم همه فار محنت است مهر یک ببا طینه واز سر برآید، دل پیشا د بر هم چه پر دمیوه گاه بار یا را تبول ذرّه آید
دل در بر آید، (در احسان) احسان بضری نیست بمسید خافی نیکی بکسی کن که بکار تو بیاید (اعتذار) در انشه بیقین دانم گنه بهر گناهش
بجز می عرق انفعال نیست آیه دست بیعت میعادت میکنم طبعم مجد که ند تا در چکیم گفتی که گنه کنی تو را بخشم گیرم که بخشی خجالت میکشم
تن بدینم و تو بدستگاه کنی پس فرق میان من و تو چیست بگو (در یکرنگی و نفاق با نیکی) بجز یک تتر زیفی ندیدم در این جهان چون آهنی
در بیضه آهنهم دو رنگ است بیجز کجی آود بیجان شیخ میدا خمخم کسر در ا نفته دو یک شد (در دروغ) بکو چه چیز نیست نماند که راه فرار ندارد
(بیگانه) ز بیگانه با دو گن رستمی مده مار را جای در آستنی قبایلیس بیگانه غافل مشو نه بد کسی نیکو راست رو (در حلاوت وجود) تا نیستی در این
اندازگرا خم گشته مرجعود ان نقل کر فرا پد رشوان بسلمین زنده نگذارند بکیتر از نگین در هیچ کز ز در چون زروشتی تخم مسلم از جهان برداشتی
فتنه جودیت
اعتمادی نیست بر قول یهود خاد جند از رحمت حیّ ودود هر که با این قوم گردد آشنا میشود بیگانه از خلق و خدا حق مصادی این آلود نوشت


نسخة پریشان صفحه ۴۵۸
مطلب چ از وجه دیباچه آن و ارزوی مؤلف چون می‌بینیم و بجز ارزوی خود برسم از و بیاد خداوند توفیق دهنده و بتصدیق کامل مؤلف عطا بفرماید شغل علمای اسلام
قدمای اسلام و سایر بهترین ایام شوم و بعضی شهامت عالیه که مقدور بسلطنت میبوده بکف است موقوف و متروک ندیم ندانم یزدان پاکخواسته ام که بدان فیض عظمی
شوم نمیدانم انشاالله توفیق رفیق خواهد شد یا خیر (ثانیاً) مایم ندیم سلطان عظمی باشم که خدا پرستی پسندد و خراج گوئی نخواهد تا عیوب خویش از قانون عدالت
بمعرض حضور نماید شرع اسلام قانونا حکومت بسلطنت موافق فابمزه رسوم عدل کما را پیشه کرده هرسم خدا پرستی برا منسوخ سازم (ثالثا) سزاوار سزاوار انام مبیداد
که قانون مملکت آور بر ابناء ملت استراحت طلب مرعی قرار دهم (رابعا) امانت داران شهری با ضیایی فرانه و اور در ارا (سادسا) مستقلاً اعلام که وابستگان ملت مرتبه ندید
سابقا بجز دلسوزا براه نیاز توجهان مواهبیت بدم نخرسندم خود را رقا برسم نوکری بخش قیام واقدام نمایم و مگذارد چاره کلایتی بسینم نرسد (ثمانیاً) دخل زیاده از قرا
پیر نود برم و شور عشقی برسم تقوی وقایه پند وری از اندیشه کوناگ خطابی به پین عالی همتی ای آفتاب دبهت ملک طوس وی زیر نخش خسرو ایران آبنوس
پشت سپهر زیر تعظیم خم گشت خم گشته با نذار ادب هر ناقوس ناقوس پر از گلی بکلک شکست مر خواست ندانم مرعیت عکوس مروس بستان تو بحر معائشه
ما با انمالک درک تو سر در رس ای قبله کعبه ملت تو بر دلم در یافت معنی تو که دستم مجوس مکیبکا شعار تو در اشاره رفت با تیر تو ساخته کار این مملکت درکوس
گرا انگلیش همتنی کند دراز انده بجد ماندن چون خرس شاهان تمام رعیت ببرابر چون دو غزاله برست سپوس شانان عبارند ازله اقتدار
کینه بر آستان تو از بنده مریوس از پر تو جمال تو بشکفت آفتاب در خلقت تو در رو دکل مجوس از مکنت قومی تو اند در زمان نقصان باکمال خطا طوبی منقوس
منظوری خانم در شما عالم اند باشند کر چه بستم و کافر ومجوس مارا کنون کلبه نقص کورست حاجت مه دیا تو در کثرت فروس در بحر فیض عالم در خرند و دوپ
کبر و یهود و مشرک و نصرانی بی رخصت و خرزہ آفاق تا آبد مر تخت سلطنت تواند کند؟ چون ماہِ امیده ظفر در شام دوری ز در که تو چہ حاصل بجر فسوس
رحمی بحال زار بيا چنی که ناله‌ام پامال دشمنان در باد مجوس نصیحت بان لحجاجی ضیاع البلد بازاری هستم از فضل الهی تا نکردم پامال هر چرخ آبنوسی
بستگان شدم مشهور آفاق از صیت ام بیزاری از این کار نام میبود و شرک و آب جوی خام گر چه باشد نای مرغی در مقام نه نقصانی در دارم نه در ایران تمام
نه خوف از انگلیس نه از مسکو کلب بادا ام شهرخزمان از آستان حضرت بایرام نام و در پناه آن شهنشاهم که هر روز میر و در جمع از ایوان منش نارس
دشمنان خویش را خواهم بلاک همچنان کز ناوک پیکان مجوس جمد از من کینه دیرینه دارند یارب خواهد ایلم را مستأصله و ارند از با شانزیم بلا در جان در بخوری
دل پر از سوز غم عالم همی دارم از صدای خویشتن خواهم که در چاک و خون گشته و مجروح جنیب ای امیر آبانی تو قصیه باشن ام شام نقصانی ببر و سوز وصل عرس
تمت الکتاب محمد محمد حسین چرخی بے قصور یوم الاور بے ٣ ٤ ٢
نسخه بسم الله الرحمن الرحیم (کتاب اوضاع البلاد) و به نستعین
سراپاس یزدان در دهی که حیران سرآمد شهر بلخ بامی
پای تخت مشرق کشور آسیا شهر کین است که در ہوا یعین و محل سلاطین چین شیئی تا مرکب از دو شهر یکی موسوم بشهر (تاتار) و دیگری مسمی بشهر چینی ها شهر تا تار محلی
و محوطها دارد دولتی و عمارات سلطنتی واقع شده محمد حسن قرمزی از پیز آسمان دارد و شهر چین مربع مستطیل و شش شش و عرش میل که بر هر میل بهر حرس خندقین شہر
زیادتر در دار اعامه دارد لیکن تا هرسه رکین تقریباً دو بیست جهان مربع در شیبا مه میل در تفاع حصار تاریخ پیدایش اشیاء بی بهترین پایه ارتفاع و در سویا ضخامت دارد
و سفارنگها و داتا دو کان الشیاء سپاه شته عجیبیته یکن متجاوز از هشتاد چهار هزار خواست و تمدن مسلم بشمار در آویزان برآورند شهر کشمیرا ی کابل از اقرار و تابعیت بیتا است
که شارع کابل تبعیت کشمیر مملکت خوش آبد ہوا د ہنی حاجیست مالیاتی بیشتر یکصد و شتا لک روپیه قباله تبعیت همدان و شیبا هفت دوره که دیی نمدی سوار سیاره آمصار رسیده
کابل شهرش خینه المعروف بیان دارد و شکی بهیم با دارد و دره کوپری کابل چاره که کاک باغ وصی هست به خونشان آن در بهای پیشانی که بعمارات و بزرگی ای طلاق
اضافه کابل که هما بل بلا تفصيل قبا در شهردارند متونه که تشیع دارد اقاطیبان یعنین محمود خواجہ عبد الله مصری ذکوت کرده اند در شهر ایالته از وجه تحصین نمانت و شور در ان تفیق
در شبان دانه بزرگے آباد و سبزه داسه جلال آباد آن بلمه نام مشهد مقدس رضوی ها شهرینک ساله ملی برین اش مه پد در اقرب مشه و نیز در اسیب کشید اگر نفوس پرده اند
آبر و آن معمول می بود از برای ما فدسطه و یعنے غرب طویل یعنے روشن میشه رسوم بداینولایت چند فقراست اولا در ضمه برغ الا برا بل قلبی طرسطہ کہ نا شاره دمعفورا
در عداستنش مجلس میلہ میعاند یعنی از بعضی دانان قسم دیگر جره نموده استبان طلق اندی خرو مین حفیف اسلام فراهم شده خوابت فقرات و اقرا دوسته بکنید این شمر در اوقه
که تا در مو جیت استرنیت دوم نزدیکی صلح شهر سوم اقاین یهودیان تمام در وجه کد رها آبانائی که بمرضیه العث دارند عامله خوش آب ہوا د عمارات قصرات شیکها شهره او نیز دارای