ملحقات بقیۀ عین الوقایع صفحه ٥٥٥

دکفایت جناب آقا مشهدی جعفر خیاط باشی در تبریز که اقتباس آنرا از حرکات ماکوی چرخ خیاطی نموده پس از زحمات زیاد بمخارج
گزاف تکمیل کرده بود قونبی از کار درآورد که صنعت و هنر خود را بخلق نمودار کرد و کمال فطری وجوهر جبلی خود را هدا بظاهر جلوه داد
توپ مذکور ستا مسلسل و سریع الاطلاق است که بهر دقیقه هفتاد تیر پر و خالی میشود و نشانه را سبک قاعده میزند اما بقدر قوه جرثقیه
فشنک آن توپ را از گارتوس دوازده نمره رولور قرارداده بود که پس از تکمیل تعبیه فشنک بزرگ هم بشود و همان توپ را
هنگام مراجعت موکب همایون از فرنگستان بلحاظ اقدس پادشاهی رسانیدند شورش خرانسا بوقعه ارامنه دره انقزم که عموم
مسلمانان از واقعه قفقازیه بابقامۀ تی آتطایفه در بهانه جو بودند تا نوکر یکی از تجار تبعه روس مقیم کاروانسرای حاجی محمد ابراهیم کاکار
عیدگاهی میان کوچه بزن مسلمه سؤ آخونش باش گفته و باب فتنه را مفتوح ساخت سوای آنش اناًنی حمل بواسطه بعضی بنا بآ در روی
کوچه و اطراف آنکاروانسرا که باجازه دولت قزاقیان نهاده شده بود بهیای شورش کردیده آن مطلب را بهانه قرار دادند
در عد لیله نیز محرم اقدام بتعاقض نموده فردا صبح علم طغیان بفراشند جناب حاجی معاون التجار خرانسا بخیال اینکه ارامنه هم نیای
تازه روی کند دفع شورش خوابه شد امر بخرابی داد آتالی آن انکانه کرد. اول مال التجاره آن کاروانسرا را از قبیل پشیم دوست
و گوسفند و غیره بتاراج بردند و بسیار بر آتش زدند بعد کاروانسرا را ویران کردند از آنجا متوجه دکاکین و مغازه و منازل ارامنه قریباً
از ارامنه آنانیکه در سرای سلطانی و سرای امام جمعه اقامت و تجارت داشتند محفوظ ماندند و سایرین که در روی بازار و منازل بودن
خصوصاً محله سکنّا و اشیاء داشته اموال و اثقال همه آنها بامسجد و قبر خانه که ملجا ندا را بودند بغارت و خود ارامنه از اناث و ذکور که
بقونسولگری روس ملتجی شدند از طرف ایالت بتبویب جناب ناظم الملک کارگدار خرانسان میرزا محمد باقر خان یاور فوج چهارم تبریزی
و کاردان بود با استعداد حربی و سرباز زیاد مامور محافظت و حراست قونسولگری دولت بهیه گردیده فتنه خوابید پس از آنکه
امر دولت علّیّه باسترداد اموال ارامنه صادر شد مسببا مال پوست و پشم مال آنها را که برده بودند میان کوچه ها میریختند و
که عده ایان هر محل جمع آوری نموده باداره نظمیه میبردند و در آخر توسط کارگزاری تسلیم قونسولگری شد ایجاد چراغ الکتری در
بسیاری منازل رشت و انقلاب هوا و شدت برودت و بوران در آن محل بماء محرم حرکت اردوی سخت حکم شاپزاده بقیصه ای
ونیز اردوی بریاست اعتضاد الدوله بطرف چاه بهار بلوچتان و گفتگو باره تاکسیون انگلیس آمدن نشان مخصوص از طرف حضرت
امپراتور روس بشاپزاده والا عضد السلطان فرمانفرمای رشت و مسافرت شاپزاده معظم الیه بانزلی محض سرکشی و تدارکات ورود
موکب همایون وفات حضرت حجه الاسلام شیخ العلما آقای شیخ محمد حسن ممقانی اعلی الله مقامه در یوم شنبه هجدهم محرم الحرام
بنجف اشرف و تعزیه داری با کثر حوم در عتبات عالیات و ممالک مختصمه و کشور ایران بسبت ما درجه آمدن مهندسین هولاندی
بجهت بازدید ستاد اهواز بجمزه ورود موکب همایون پادشاهی هنگام مسافرت فرنگستان در انزلی و دسته های امانی بانجام
بعضی مطالب سرعتی و بحیریا توسط عرایض که احرینام بخواهد یا هر یک از آنها و تعمیر کلوکاه دریا بغاشه و کشتی مخصوص شهر بای
ار اینمورد با کشتی سانیان ال جناب حاجی زین العابدین تقی اف بمر داب انزلی تصادم کرد و صدمه زیادی دید اما چون کشتی مقصدی باین
حاجی صفری الیه بود معفو شد ورود جناب مستطاب ملاذ الانام آقای حاجی میرزا زین العابدین مغفرۀ بئس الطلاب در هر اجیت عتابت
با رضی اقدس و خوشنودی مالی که مطعن اجتہادی مقتر معظم الیه بوده دانسته اقامات نواب اسعد والا تبار شجاعا بپزاده شجاع االسلطنه
در تو کل نیشا من بشهر شیراز که نظم دکاکین را از روساً محل خواست در ماه صفر آمدن مهندس انگلیسی دگر دشمع نمکس ببردستان
در شهر شوشتر که اهالی بته آمدن و نصب بیارق علامت اور انداخته بهیجان آمده قصدعوا کردند تا اولیای دولت بدفع فنتنه
کوشیدند


بقیة اخبار الوقایع
صحیفه ۹
ملحقات
کوشیدند رفتن اعضای واندورکا بکنار رسان از بندر چاه بهار بوسیستان توسط کشتی استغری بمسقط و پذیرائی کامل دیده هاشم
در ورود مقرری ایه با تشریفات شایان روز ۱۴ صفر رفتن اردوی دولت علیه ایران تحت ریاست سالار معظم بمرجستان و گستره
در بندر بجلئس بیوم ۱۶ صفر زلزله غریبی رویداد که در ظرف چهل دقیقه پنجه دفعه حرکت زمین بطور سخت بود و بسیاری اماکن و مناره‌ها
منهدم گردید قلیپترا سیکه کوه کسنو واقعه در حصه بندر مقاس دو صد زرع بزمین فرورفت و پنجاه نفر از صدمه او تلف شدند ندانم
۲۳ این زلزله‌های پیاپی در ان قطعه رخ نمود و خرابی زیاد بود اهالی در مغاره‌های قشبی سکنا گرفتند مراجعت کو فل کابولی نایب ورین
انگلیس از بلوچستان پریشان حالی اهالی اویل سرحدی توچان و فرار شدن آنها بطرف آقال قوت صدقی اندوله در بخش شهر
بماه ربیع الاول (جاپان) اعلیحضرت قاان از دویتین روس و ژاپون تمنای تغییر میدان جنگ را از وادی موقدین داشت اما
حین مضاده استعداد و شکر خور را پست دیگری نقل ندادند تدارکات بحری ایندولت جهت حفظ بنادر خود در هنگام محاربه بحری
روسی و ژاپون در کشفرن شدن بتاریخ ۶ صفر اهالی شهریه اسپان نام و زیر انگلیس مقیم چین را با همسر اناثش حفظه جانگ کذلی
ساخته تودود لشکریان المان ببندر بچونز با در چین واقعه در جنوب مآکو و افراشتن بیرق خود را بجه نگاهداری آن مفرغ تصور تھا
که در چین دارند خواهش ایندولت نفوذ و تسلط امریکا که وکیل خصوصی در محضر ذکر مصالحه بین دوپتین و اسرع ژاپون داشته باشد
ترلزله شدیده در شهر (سکان) که اهالی سراسیمه ایا ساخته شورش شهر (اتمو) از اهالی بر ضد دولت وعمله بمرگ رسانده و بلوگیری هانی
بضرب شلیک از باغیان (ژاپون) اعتراض نمودن اهالی بفرانسویان که چرا سفاین روس را در بندر کاسران اجازه ورود
و اطراق داده اند تجهیز قرض ایندولت که مدال بیست کرور لیرا بود مهیا شد حاضر شدن تمام سفاین جنگی ایندولت ما اینجه
کشتی که از امریکا و انگلیس امیا دواده بودند در نوالی بحریره طرون بعزم محاربه با سفاین جنگی روس فرقه ششم ایندولت در بندر
که معادل ده ملیون ین شد از اعیان و اهالی ژاپن متدرجاً باین مدت سه ماه شست هزار نفر مجروحا رفتند وارد (فرسنان
تایالم) نقاط معروضه ان مملکت مسلط بآبادی خود اتصال دادند و فوج فوج متعاقب می آمدند نه هزار قشون بتجاعده ایران یا
شهر (سئول) پای تخت کره راه دت ژاپون بیکصد و پنجاه نفر تنزل داد که آنها هم مستحفظ عمارت پادشاه کره باشند و در سایر حابا
که قراول و ساخلو لازم بود از سپاه منظم ژاپون نشست خارج ساختن جنازات شکسته و مغروق روس را از دریای بندر آرتو
بحکم الحضرت میکادو اجازه دادن ایندولت بوزیر مختاران صلح خود که مقیم دیار دولت امریکا و مشغول مذاکره با نمایندگان
دولت روس بودند هم در این حین در بین دولت انگلیس که روید تلاش ترین دول ما آزادست پاکروه عهد بی ضمن باید
ژاپون بست یعنی همچنانچه یول و شرایط اسفیده در محاربه ایندو دولت که با بر دولتی اتفاق بیفتد از تجربی و بجلی بطور رسمی اتحا د ا قشوتان
و استعداد دستی و بحری بیکد یگر داشته باشند اختصاص در توکیو که شورشیان مبتاچند می را آتش زده و میان ساختند ود
حجا این بود که اهالی میکشند و چرا دو لا بدون امضاد اجازه و با عدم اطلاع ملت عه صلح را باروس قطع کرده جاری نشستن ایندان
قانون جنگی (مارشل لا) را در توکیو محض امنیت استعفای ژنرال نوگو و ژنرال ندموی ژاپونی انه خدمات نظامی در ماه رجب
محترق شدن جهاز متکاسردر (ساسیو) که سفینه قلم دار جاذات ژاپون بود و پانصد و پنجاه و سه نفر سپاهیان موجوده این
نیز تلف شدند مامور شدن (برانس تو گو شکا) بمفریا که با نمایندگار روس قراری با نتوای جنگ بدهم و فاصلہ دادن مخطورود
ارودهای روس و ژاپون را بفاصله هشتاد عرصه و سنجیدن حدود مقبوا توسط کمیته ولادی و استوک بمتین (پرتگال اسپانیا
مهیا شدن ایندولت و بدستی المان در مسئله مراکو که اگر بخلی رو بدهد با انگلیس و فرانس بطرف شود اعلیحضرت الفنل پادشان
اسپانیه


اسپانیا اسپولیو برئیس جمهوری فرانسه توام از عمارت خانه بیرون میشدند شخصی بطرف مطبقات نارنجکی بجانب منظم الیها انداخت
از عمله جات پلیس و محافظین خیلی مجروح گردیدند اما بوجود پادشاه و رئیس جمهور آسیبی نرسید قحطی سخت در بلاد جنوبی اسپانیه
(سیام) خواستی ایندولت بمبلغ هشت ملیون فرانک بعنوان قرض از صرافان خارجه و داخله مملکت خود واگذار شدن
سیام نقاله سرحد تیرا که از (کینگتنگ) جدا شده بود در خانه پانکامون ملحق میشود (مراکاس) شورش سخت در تمام بلاد روسه
و قفقاز روی داد که این شورش رفته رفته باعث شکست و ضعف حال ایندولت شده و انچه اعلیحضرت امپراطور بتصنیف آنها اقدام شده
نمود مثمر ثمر نیفتاد زارین بومدنده بومدنده دولت بکربسته با اسلحه جنگ رو ببلاد آورده بتاراج و غارت پرداختند عموماً
شورشی روسی راه آهن بین فوشو و فرموزه را بریدند ۳۲ ملیون قرضه جدیدی که دولت بیته روس از صرافان فرانسه درگاه
شده بود جواب دادند که هیئت ملیون لیره میدهیم مشروط بر اینکه دیگر از خواستن قرض لشت و دولت فرانسه متاباشند روز
قیح قرآن مشهور سمرقندی که در کتابخانه اعلیحضرت امپراطور روس موجود و او را یکی از صاحب منصبان دولت روس بنام
فتح سمرقند دست آورده بود و بخط کوفی و تحریر خلیفه سوم عثمان از ۸۰ الی ۳۰ میباشد با کاغذ بسیار اعلا و شکل فاکیسمیه که
اعلان هدیه دادن ۲۵ جلد فی جلدی پانصد منات دادند پس از استنطاق چند ماهه و بهانه جوئی های دولت انگلیس شد
باب غرق شدن سفاین صیادان بحری انگلیس بمضرب شلیک کشتی قراول جهازات بالتیک روس نظیر بتصدیق مجرمی که
بین الدول لاهه (کوثت بین کندرآف) سفیر دولت روس در لندن بمبلغ شصت و پنجہزار لیره اخساره سفاین و خونبهای
ماهی گیران بل ما پرداخت شورش سخت در بلاد زیلبرغ و شهره دارسا که ابواب اغلب کارخانجات مسدود و دولتمندان
بولک شهر دارسا بشتا د از مملکت یا فتند اغتشاش در صوبجات قبان پدیده شد جمعی اشرار یونانی بزاعونیا نی های
بلغارستان حمله برده تاراج سختی کردند و بسیاری از اهالیه امقتول و اسیر نموده بخوبی نشنیدند اهالی بلغارستان بانها
محیط از آنها تعاقب بقصد قصاص نمودند تا در قریه کا مر حلکی بین طرفین رو بداد پانزده نفر بلغاری بقتل رسیدند قوقان بام
قاتل ویوک سرکوس را بحکم عدالت خانه مسکو کشتند اعلانات مسیر (تربوف) کوتوال پطرزبورغ در تهدید شورشیان که آیا
مفید نیفتاد و شراره فتنه ساعت بساعت بیشتر زبانه طغیان میکشید قرضه دولت روس مبلغ دو بیست ملیون مارکان
صرافان المان جه مصارف جنگ بسود صد شش کشتی بو تا مکین روسی صدرا تسلیم بدولت رومانیا کرد بشر ایطی که سمی
متعرض سپاهیان نشود دولت رومانیا قبول نمود و سپاه بحری اسباب قیمتی کشتی را برداشته با هم طرف خواستند رفتند
اقدام فدارستا بنید روس در تعمیر راه آهن از سکو تا تا شکنہ سوختن کمسیون سیاسی ایندولت شرق اقصی بجه تحقیقی شد
تسلیم ژنرال استاسیل در پورت آرتور که پس از تحقیقات بروز بعضی خیانتها شد وفات جان میرزا ببکف تونس یکی بخار
در لیل چهارشنبه ۲۹ جمادی الثانیه که در وفات او متوقف گفت مات الکرم زیرا آن جوانمرد فرزانه از مخزن فعال جود
امیر نظیرا میرعبدالاحد خان پادشاه بخارا اوام الله عمره بمدت چهارده سال دوازده کرورسنات بذل کرد که عموم فقر اور سادات
صالحین هر بلدی از بلاد مسلمین دخیره غرق بحر محبت و دریای فیض مایا بان آن فرید پاک ضمیر و مورد انعام امیرکبیر منظر آیدیه
و آن بذل و جود امیر وزیرند کوربسخاوت آل برامکه و بخشش سلاطین سبکستکین و نام حاتم و دقر در هم را مدتی از میان
ایخو شاحال وزیری که ضیعت خود را سرافرانه دامین میکند عالمین نماید و من خلق وندل و جود خود را سالهای دراز دراسات
بیادگار گذارد چون کرلیه حق جَلَّ جَلَالَهُ فَلْيُتَنَافَسِ المُتَنَافِسُونَ مصداق حال اوست که بتمنای مغفره به أَنَا كِنَ لِلكِ بحي جيان
الله


ملحقات بقیة عین الوقایع صفحه ۱۱

انْ تَنْصُرُوا اللّهَ یَنْصُرُکُمْ اقطاع یافتن اعلیحضرت امپراطور روس از شکست جهازات بالستیک در آلاف سبأ و امراء بحری خود
که در قرب بحرم مرمره نقطة (توشیما) روز دوشنبه ۲۲ ربیع الثانی مقابلی باسفاین جنگی ژاپون نموده بودند و افسرده شدن نظیر
ضعف بر معظم الیه عارض شد ورود بو تلوف نماینده دولت روس بشهر اگادر چهار دهم ربیع الثانی زیاد بود امپراطور برایه
(اکا کاسه) حکمران افق تحت پیش نهاد کردن استعفای ژنرال (سخارف) وزیر جنگ اینکه دولت چون دیدا غلب مناصب
منصبان نظامی از اطاعت دولت خارج شده اند یا کما دیخته شدن ۴۴ نفر روسای شورشیان در ادیسه مسافرت ناگهانی
اعلیحضرت امپراطور مملکت المان بپزیرائی اعلیحضرت امپراطور بر در کشتی در شهر (بطر بوف) از اعلیحضرت کی مظفر الدین شاه
خلد الله ملکه در ولادت سلام مراجعت فرنگستان طغیان شورش در شهر (کیشینوف) روسیه که قشون دولت بر باغیان حمله بردند
و در تمام ایالات و اپرا بواسطه اغتشوب و شورش زیاد از جانب دولت قانون جنگی (مارشال) جاری شد شورش قرد در خوراً
ارامنه و مسلمانان و غیره در قفقاز و ماموریت دکلمه سپاه زیادی به نقطه از محل باغیان جهت نظیر ان مملکت و حامی شدن مسلمین متفرقه
ارامنه که چشمه های نفت را هم آتش زدند و بیست ملیون لیر اخسارت تجارت با کو به شده بود شروع آمد و شد مجدد سفائن
تجارتی روس بشرق اقصی و اعلان دادن ماموریت ژنرال (اورانوفسکی) بمنچوریا جهت قرار داد انوای جنگ
(عثمانی) حریق در قرب موقع جبالی محله اسکوطی اسلامبول که از خانه بایع زاده خواجه فرنا وافندی ظهور کرده پنجاه یکباب منزل
و یکباب دکان را فرا گرفته طعمه آتش قرار داد درعایت اعلیحضرت سلطان عثمان درباره خانه سوختگان که همه نوع اسباب استراحت
انها را فراهم فرمود تحریک شاپزاد، جارح ومیده یونان بجمع از اهالی کریت را بفساد اینکه باید حتماً این جزیره را جزویونان دانی سلطنت
عثمانی خارج نمایند تفتیش احقاقن حقه دینیا الا عساکر سواره عثمانی بر آحاد عباهر قناعه ی که اسباب شکایت و بردشت هرزگوش
میلیز نخلیس را ایجاد مینماید قدوم محترم ۳۴ نفر از شیوخ حلف کوجه و کاظمین و بغداد را از شهر بغداد لغی کرده دست بسته تحت الحفظ
بمهر رابوصل داشت اند که منجله سگری افندی آلوسی زاده و ثابت افندی آلوسی زاده و ناصر افندی اہل معظم و این هر سه نفر کرام
کتابی برحقه قواعد تشیع نوشته و خیال روند مذهب جعفری را به ختم خود داشته اند اعلیحضرت اقدس سلطان اعظم اسلام (عبدالحمید خان)
غازی که خیر از حرکات اهالی داخله و خارجه است این بطور اشنیده امر بجز تاری و اخراج آنها فرمود قتل هاشم نام شبستری
تاجر ایرانی در اسلابول بدست محمد برادر بوجو خود که بعد تفتیش میرزا عبدیخان متوجه انور داره برود کرد حمله پنجهزار عرب به وی بر کاروان
مصری که از مکه معظمه مراجعت میکردند در قرب ینبوع و قتل چند نفر حجاج را با هفت نفر سر بارتشان که در قافله بوده اند حضور بچی در محله اکا
هفت فرسنگی (کابینه) در جزیره کرید و قتل سه نفر هوائیان ماموریت دادن ۳۲ با طالیان قشون عثمانی بطرف یمن که احمد نوع استعداد حربی پروانه
گردیدند آمدن چار جهاز جنگی انگلیس ببر سخته دولت اسلام شجره و حمایت اهالی کویت طغیان آب دجله فرات در غره تاریخ که تا اول گشته
مدید ۲۵ ساله را شکست و خرابی زیاد بباغات و اماکن اهالی که اغلب رعایا ایران و اتجا داران عثمانی هستند وارد آمد منجمله ششصد خانه
مستجد اد باغ عرق که به حوادث شد و دیوارهش گشت و اشجار فراوان معیوب و زراعت زیاد برا که سه هزار لیر سفینه مجید یه تلف گردید
و لم خرابی در پیش داشت تا لغتوسی جناب مستطاب آقا سید محمد قرآنا لی و کعبه شهر کربلا با عموم قبایل اعراب وحاجی سعود نام که در مصا به همگان
اتفاق کرده تعزیه در هزار مر دستند مذکور را که در عهد مرحوم حجة الاسلام شیخ زین العابدین در نیم فرسخی برای آسایش خلق و دفع شداد
بسته بودند مجددا تار وز ها ربیع الاول بطور مستحکام بسته و تمام قبایل و عشایر و اہالی و کسبه دسته دسته وجود جوقه با بیدق اکثر است
المروزان وجوب کنان رو بصحن مقبر شده آمد و اشعار مصیبت میخواند و صدا نا بکره و اخشینابلند داشته محشری سر پا کردند که بنظر


ملحقا
بقیه بیان الوقایع
یمن
میسنده هرگاه روز عاشورا معاینه شد تخلیه دول مرخله با هیئت اجماع اصلا عاقد میارا نه برند کپسول مخصوصی ظهور
بین دولتین عثمانی ورومانی واسطه گرفتاری دو نفر ناظر معارف رومانی که انرا در عثما در قایقام حبس کردند در ماه ربیع الثا عرصادات
لقطه (کتارا بایت) را متصرف شدند و سمرنا نیز محاصره کردند محققه نزاعی در جزیره کریت بین باغیان و طوایس نامیت عساکر بادی پناه
از حدیده به صنعا وفات امیر مکه عبدالرفیق پاشا در ۱۲ جمادی الاول ارامنه به کردار که بر وقت قدمی سلاطین سلفه در روز عید
اواخر جمادی الاول هنگامی که اعلحضرت سلطان سلام پناه برای ادای نماز بمسجد حمیدیه اسلامبول تشریف برده بودند توسط جوانی ارمنی که
دعوی عکاسی داشت نارنجکی پر قوه تعبیه کرده میان کالسکه مخصوصی در پیشگاه سایر کالسکه ها نزدیک مسجد آمدن مهیا داشته بودند بهنگام
مراجعت آن اعلیحضرت محترق شده بقضیه وجود مبارکش برسد از آنجا ئیکه خداوند حافظ و ناصر سلاطین است قبل از رسیدن آن اعلیحضرت
در مراجعت از نماز بمحل خطرناک نارنجک مذکور محترق گردید ۲۶ نفر مقتول و ۵۸ نفر را مجروح نموده و چندین اسپ و کالسکه را قطعه قطعه
و اماکن چندی را ویران ساخت در انقلاب عظیمی رو بداد اما اعلیحضرت با کرامی فرزند محترم خود بدون سر موی هم بکالسکه ثانی سوار شده
بدست مبارک ادراک کرده رو بجایگاه عمارات سلطانی تشریف برد. امر تحقیق مطلب و شناختن مرتکب فرمود از گیج کاری مهولان
ظاهر نگردید و این مطلب با یشکرا نه مطبعه اسلامیهان بود در جاده در سرحد جنگ مملکت اسلامیان هم چراغان و جش ملوکانه عمل آیدین
کشیدن راه آهن از محاذ علی کر مسافت بین ایند و شهر ۱۴ کیلو متر است عمر مارشال عیسی سردار لشکری با غیان یمین که آنها را
فاحش داد و اغلب مجروح و مقتول و منتشر شدند دوشه جات سپاه روس دانجلیس که در کمیسند او رتبو واقعه در جزیره کریت بودند
دوجار محوطه با یکه باغیان محل شدند و صدمه زیاد دیده رو کنون اعلیحضرت سلطان خواهش استرداد رو اخارجه را در باب نظارت عسکر
مالیات مقدونیه تحید د بشه قدمی عساکر دولت علیه بولایت عثمانی با ماکن قبایل زیدی که بباغیان یمین امداد داده بودند و قرارام
یمن بجانب صنعا و تصرف عثمانیان شهر ( امار) را (فرانسه) در مناقف السموچ شش فصد و ۳۰ نفر سرباز مقتول شدند که پس ازان
مایه تاسف ملت و دولت از شیلات شورشیان شد در گفتگوی ایندوت با سیام که مناقشه رویداد فرانسویان تقریب کلای خود نیز
نمودن غضه باشند تحویرش سخت در ما تا با پریس برگشتن کمسیون ایندوت از مراکش که عهد بیاری فرانسه را تا امالی مراکش تفتین ها
و سلطان خرد اعلان کردند که اگر کشیش و اجزاء نظامی را و دولت فرانسه دران صفحات نقد و شد نکنند همه امالی خواهد شد کرد عهد انتخا
بستن ایندوت با انگلیس و تصدیق دادن دولت بریطانیا را در حکومت مقتدر رشته مصریه اغتشاش در پاریس بواسطه آلات جنگ که
نارته که از خوای شهر بیرون آمد و انجار اطایفه بنا پارت نما پرداق فرانسه بنی ال غیبر و منع جمهوری را دو صبا کرده بودند انجمن کمسیون
ایندوت بیمراکو حرکت امیر البحر فرانسه با بیست سفاین جنگی خود بدائر جزانات روس که مبادا از جا پیز بگیرید یا حبه روی لشکر اندازند
قد در حکم ایندوت که تمام سرداران جنگی با سپاه استعداد کلی خود آسبر قدم مملکت فرانسه حاضر شوند چون احتمال تولید حرفه وقوع
با دولت المان در مسئله مرا کو میرفت غرق جهازی از ایندوت در بحر سپرم رهائی خواستن ایندوت از سلطان مراکو سر دارا بمجونی
که باغی شد و دستگیر سلطان گردید و محبوس در چه سلطان اندکی تا خیر نمود و دولت فرانسه مجدداً برای تهدید ما گذاشته چند شروط معا هده نمود
تا سلطان مراکو واسلخ جمادی الثانی سردار ابومحجر را بحرار نمود ایجاد بتاریکه در پاریس که لو لومرسی ایندوت بفرست پانزده هزار من مربع
زمین را جارو و آب پاشی میکند تعیین قونسولهای چندی به مملکت سیام (المان) مسافرت امپراطور سایه خدا ایندولت واسهم
نتا پیجرم شورا می افریقا و مراجعت بمانان و پیگز و فرستادن کمیسیونی باسم زکوه احوال پرسی سلطان مراکش تا بر نامه انگلیس
و فرانسه که در ماه ربیع الثانی بعضی امتیازات تجارتی و غیره در آن محل قایل نمود سرداران بومی مستعمرات جنوب افریقای المان
کرسس


بقية عين الوقايع صفحه ۳۶۵

کوس میکری نوه قشون دولت المان مراسگست و خش دادند دابماز قوخانه را متصرف شدند نقضان ایندولت بجنگ مذکور
بیش از یک کروپفرانک شد تخم مناقشه ایندولت با فرانسہ در باب مراکو و جانشین بازارى سلطان مراکو قائل شدن درود اىیلیشر
امبراطور روس ببرین و ملاقات محمد با زبا پادشاه المان جميع اتن ضدهاسته سفاین جنگى انگلیس در آبها ااشیک در پوست دولت المان
که چرا انگلیس بر خلاف قوانین این رفتار میکنند طغیان وشورش سخت در متسعمرات غربی افریقای مستمرنی المان و ماموریت پانزده هزار
قشون دولت بدفع یاغیان و محاربه در کپسپو تعداد نفوس کلیه ایندولت در اینسال بشصت ملیون رسید موافق حصابی حاسبان
قبل بیست ملیون نفوس دد اى شدہ اند بر خلاف ممالک اسلامیان که همه‌روزه از خودکشی و عداوت باطنی یکدیگر کمتر میشوند توبه
نقد اد ملک المان بیست و یک ملیون اناث و ذکور زارع و ۲۳ ملیون و نیم بحرفت وصناعت و هفت ملیون بتجارت و دو ملیون نیم
سرباز و بانزده‌هزار و یک ملیون خادم و چهار ملیون از اناث و ذکور اطفال بمدرسه و دو ملیون مشغول تحصیل علوم در مدارس مختلف بچینه
گدا و کورش به بنظر نیامده گویا نداشته باشند مصادم دوله شمنذ فرایندولت در شهر پسرپتربغ و تلف شدان ۲۱ نفر مسافر
انگلیس مسافت اقو ایندولت بمیل مربع زلزله در نقاط اگرو داللہ‌آباد و دیلی و شمله و لکهنور و برمسار و راجپوتانه و
اسمعیل‌خان بلا و هندوستان در ۴ اپریل ۱۹۰۵ مسیحی که بشبکه شش ساعت و پانزده دقیقه صبح شروع و نوزدهطیمه شبہ و دفعة
امتداد داشت و خرابی زیاد رسانید و جمعى نفوس را تلف کرد در اگره پنجه دقیقه قبل از آن موقع این وقایع نوع نمود در دالله آباد
مثل شد که سفا تنخانه را خراب کرد در دپلی ساعت شش و ده دقیقه محسوس شد و خرابی چندان دیده نشد اما عموماً آسیب نقاط مذکور
همه شبیه در فرار صجت در یوا و خصوی در اگره و شمله و در پرمسار که بعضی نقار را بزمین فرو برد و معدوم ساو عبداله و راند ام
اماکن اندوله در شهر و پر ساله رو داد که در ساعت شش و پانزده دقیقه اثر یافت در لاهور و لکهنوم بعضی اضمار برسہ انجام
رسید از بیدات افات زیرا و بردنده کان مسی جمار تفر بمیماراند تجبہ معانی اشارت ولیعهد ایندولت بهندوستان در پایتخت
انگلستان بیت هزار پیر منظور شد و دو جاز جنگی دوت درنیون را برای حرکت معظم الیه مهیا داشته شکست عساکر ایندو
از قبای مسما کار افریقا از حسن اقبال اعلیحضرت آوردویشم پادشاه انگلیس مجلجید الماس که وزناً ۳۳۴ قیراط است در معدن یک
قرب پریتوریای مملکت ترانسوال ظاهر شد و همان لجوانه جواهر کراہتباً تلافی تمام خسارات دوسالہ دولت انگلیس را دربیابان افریقا
محاربه ترانسوالیان نمودہ ہی اقبال اگر روی کند سلطان را از سنگ مبل گهر بیرون میآرد ابد با را گوردو چارشتاین گورنر
از دیرہ ملک اسنک خون مىاکرد قت نوابہ بہیہ لا یہ شمس جہان بیگم ملکہ بپتال لقب بتاج الهند که از شیعیان نامى کرائى و نیکونه
محب مسلمین و علما امید و ندان بود و در هر شہ آباد سکنا داشته بمرض خفقان قلب لیلہ جمعہ ۱۵ صفر جهان فانا را وداع گفت طاعون تک
که در ماه آپریل شصد نفر هره بمرض گرفتار و تلف شدند رفتن کمپون ایندولت بمراکو و قنات مراتب سعید فضیلخان بعاده رئیس امارت
(سیکن‌بلی) در سن بجان و هشت سالگی مسافرت احیضرت آو در دپادشاه انگلیس از وجه طہو بمارسیلہ پاریس اقامت نمودن در پایتخت
انگليس بتر داین در معالجه بینه مآمر رفتن قوام وفصلود اصلى آن دولت را حاصل نخردن يعنى بخواسته محض و ملتمس آنا بانی
امیرافغانسان تمام اختیار مملکت خود را بید اقتدار اعلیشاہی میگذارد تو دست کوتاه کن بین و چشمن انداز زیرا امار اهان دولت
که انگلیس افغانستان را بقیضه نماند پرنس آت ویلز ولیعهد انگلیس پادشاه اسپانیا را در بند راسموتہ پذیرائى نمودہ تا لندن بھرنا
آلی بهنگام ورود آن پادشاه در شدت باران استقبال نمایانی کردند ظهور مخالفت بین لاردکورزن فرماندرا و لردکچنر سپهساقار
در دو شا نبراده بورثا نبرادہ خانم ژاپون نشهر ناند و استقبال بارن هيا شى سفير ژاپون و پذیرائى کردن پرنسراف ویلز ولیعہد
دولت انگلمات


ملحقات
بقیه اخبار التاریخ
علاقه هند
دیوک آف کناٹ بھامیا علحضرت آوده و پادشاه انگلیس را باعزازات لشکری و ایشان را بکیر رجات سلطنتی آو دن کابل سفرا
خارجه بتهنیت حاصل قامت عود رفتند و ملاقات علحضرت پادشاه انگلستان با نوید پونشان حلال داشتند دولت انگلیس قطعا
شادامیا هوا خواهی و خصوصیت دولت ژاپون می نمودند درآن موقعیکه اسلاف دی پاته از پادشاه انگلیس فریب بخوردید
ژاپونی مسافرت اعلیحضرت آود د در سمبل و معاهده دولت آستریا موضوع شدن چند شهر از تحت حکومت بنگال بقرار تفصیل
دآکا مین سنگه فرید پور با قر کنج تبار نو آکالی چتگام آراضی کوهی چنگام راج شاہی دینا پور جلپایگورا۔
زنگپور با گوه پتیه مالده ماسوای چتہ ہرمز با قام پور و آکا از اول ۱۹۰۵ مسیحی موضوع شده و الی مخصوص انگلیسی
در آنها بر قرار گردید شامپره سن می دلاک از انگلیش با ید شده که دست نداشت و سر او را با پا می تراشید (ایتالیا) صنائع
نشر روزنامه عصری از ایندولت بجهة دولت روس اعلیحضرت امانیول پادشاہ ایطالیا در تاریخ سیخ محرم مطابق ۷ اپریل
بجاز (ہوہن زولرن) کہ مرکب امپراطور آلمان بود رفته با آن ایلحضرت مقار مقاول نمود و مراجعت کرد بعد از آن امپراطور
آلمان بجهاز جنگی ایطالیا بازدید پادشاه مذکور آمد زلزله و خرابی زیاد در چند شهر ایندولت قصره و شهر (مانتیلیونه) که چپیل
ہزار نفوس بیخانمان شدند و پادشاه آنجا محضر رعایت أہالی بدان محل آمد (یونان) مادام ماری زون کلا ر پرداز ایندولت
مقیم بگرنش بشرف معیت شد و از عین المال خود شصت ہزار فرانک بجهتہ مصارف کتب و صنایع رومانیان و صد ہزار فرانک
برای مکاتب روم بذل و تعیین نمود مسیودیکاسی و زیر ایندولت را (شرا کا دس نام) قمار باز در خیر ماہ ربیع الثانی بکارد
جراحتی سختی زد که بقتل رسید و جبه عداوت او این بود کہ جرا وز یر مذکور حکم با فساد قمار خانه ہا دادہ یونان امرافتنه در رات
بودند
د گرفتاری ۱۲ نفر اعیان ملت یونان که برضد دولت بشبگرد مجهز شده (سوید) تدارک جنگ دیدن ایندولت با
استحکام کار داخله خود چون آیا نادر ویکندری اسباب فرحت دولت و ملت سوید شده بود (اطریش) صدر اعظم درت
شاہنشاہ ایران بخاک اطریش و از سرحد والاپسکای روس سرحد و بکرع حدود اطریش و سویس مهمان دولت کشته شد
ا این
(آفریقا) فوت را حب پاشا در مصر سن صد و چهل سال که اوہ آنا زمان حال عیسی او تغییر نیافه بود شورش عمله طفات
در معدن کبیر تر السوال و حمله آنها بطرف شهر (جہانسہورگ) و جلو گیری پلیس در آنها و محاربہ عصری در آن واقعه با تفاقات جرحی
قوشن
باوایل شهر صفر جنگ سخت در نقطه او جا بن عساکر سلطان مراکش و یاغیان در ششم صفر و شکست سپاه سلطان و رسیدن این
فرانسه با مداد که تلافی ما فات شد قدر شنید نش بہ محجزات فرانسہ توجہات ہمیشہ شد و سوک حکومت نسبت بفرانسوها اطمینانیان
بود اما فرانسویان بیاغیان که همراهی و امداد محرمانه داشتند که میخوایت در قدر خود را بسلطان مبین و معلوم نمایند و رود گشت
شیر فرق العاده المان شهر فیض وملاقات بالسلطان و تهنيت دادنت آن مراکورا در خود مختیاری و مطلق النعا قتل باسها
قونسول آستریا در (مازانگار) مراک و دریم خان بخنصریت انگلیس طاہر ابو لک شد مسافرت والاحضرت خدیو مصر بلندن و
استقبال آمدن (دیوک اف کناٹ) مہا مد بادشاہ انگلیس که در افنیه نشان و بکتوریا آر در را و دولت انگلیس ندیو مصر داد
اجازه دادن سلطان مراکش بکشیدن تلگراف در تغییر بندرگاه در نقطه ( با جیدا ) و امتیاز بخشیدن بکمپانی دولت آلمان
(أمريكا ) خوشنودی آما لی از فتوحات ژاپون و شکست روس حرکت سفراء المان وانگلیس و فرانسه از داشتین
بطرف در بار سلاطین خود که بیان حالی و دستور العمل در اقدامات اختتام جنگرا عرض و تحصیل نمایند اطلاع بخشیدن و پیرس
دژاپون دولت آیازونمی را در قبول وساطت تصفیه امر صلح و تعیین داشتن شهر ( واشیکتن ) برای مجلس محاکمه
که در ماه


ملحقات بقية عين الوقایع صفحه ۵ عدد

که در ماه اگوسة وزیر مختار ان جا پنی امر حیه احداث ماشینی در معادن ایندولت که با قوة الکتریگی خوراک می پزد و حرف میزند
در روز پسر مختاران صلح دویتین روس شرا یمن با مریکا ، در اوایل او گوست و پزیر خدمنان بلجید اقوام شبیعتب روز در جنگ
و پاک شدن جیسی اتمام عمل صلح دولتین روس ژاپون در شهر (پورت سموته) بتاریخ پنجم رجب هجری در حجم ستمبر ۱۹۰۵
مسیحی شکسته شدن جهازی بزرگی موسوم به (مقون) در لنگرگاه (سان دیو غو) که یک جانرا بقوت پريده و ديگر ديگر در ات
برده و ۳۴ نفر تلف شدند حریق سخت در کارخانه یوبتن تون امریکا :

مختصر شرحی از خطرات و صدمات مؤلف در اواخر اقبال چون بتقرر دوستی و آشنائی پند ساله
با جناب ناظم الملک دارم وصفرتی الیه در این ایام منصوب بکارگذاری تمام خراسان سیستان بود محض رفع اتهام و شبهات
در خدمات دولت منظور داشت دو مستانه مؤلف را بمعاونت خود گذاشت با بصیرتی که دارا بودم اغلب امور دشوار را تصفیه نمودم
بطوریکه خلاف و خیانتی در خدمات دولت و ملت اسلام نباشد چند نفر متوطنین خراسان از قبیل اخوان صرافان و شرکا ایشان
مالک رقاب طایفه اند و کیت فلم و نقدی میدوانند چون با مؤلف عداوت سابقه داشتند بنای رقابت را گذاشته و ابواب
با شتباه کاری بدخی مؤلف مخذوله مقارن ایصال فرمان بهمانجا رسید که یهودیان مقیم مشهد در قسمت کارگذاری آیا این مطلب هم
منافی با منافع والی بود و ریاست و مداخل خود صرافان هم خیلی کاسته میشد چنان بخرج دادند که راپورت یهودی بودن و خدمت
مخفیاتی آنطایفه را مؤلف باستان بهمانجا مخبوره لهذا ایالت کبری با کمال سختی و تعدی در صدد اتهام و خرابی مؤلف برآمد
آنچه‌املاک و طاحونه که در نواحی ہرات و اطراف نشنود جانب تربت حیدریه داشتم تماما را بدون سند و جهت بفرو اخد از فرسود
احکام عدوانه بر ضد مؤلف داد که حامل زیادی از میان رفت پس از آن با هر که طرف محاسبه و معامله بودم دلیرانه حقوق مرا تمهید
و جوابی نمیدادند بابات تنگی نمی نمودم با حکم دولت صادر میشد انوقت هم بطغره و اهمال و غرض میگذشت و احکام دولتی هم حوالی
تقد می شود تا رفته رفته باندک زمانی بیشتر دار و متوقف از میان میرفت هم در اینروز ها مجلس کشی در میان حال یهودیان مقیم مشهد القا
افتاد مؤلف و جمعی رفقا که بری مسلما و آثار اسلام در آنها دیده بودیم و یقین از مسلمان شدن سیخیر از آنها نداشتیم گفتیم خوبست
علمای ملت یا رجال دولت طایفه مذکوره را منع از ورود مسجین و آستانه رضوینی و مساجد اسلامیان ننه و آنها را مثل سایر عیسائیان و
اسلام کافر داشته تا حامی و مرقی باشند و بمدار پناه خود دارند که انزیری بر آنها تعدی نشود یا اگر دعوی سلام می کنند مسلمان
نمایند و ذبح دست مسلمین را با قطعه از گوشت شتر بخورند که یقین بر مسلمانا آنها بشود و الا بحمائم و مساجد و معابد سلام داخل نشوند همان
این خبر بخراسان اشهار یافت و یهودیها مجیل مضطربحال نزد مؤلف آمده رشوت تعهد نمودند اما مؤلف خلاف غیرت مسلمانا داشته مثل
بعضی فریفته نشدیم و گفتیم اقتضای تدین اسلامیان در مجلس مباحثه راست گفتن است شما هم مثل شتر مرغ مجهول الحال باشید با
داتا کسی بشما کار ندارد چون یهودیها با حاجی عبدالرحیم مشر ارئیس خود مایوس از فریب خوردن مؤلف شدند رفتند و ۱۲ نفر
مبلغی گزاف انداز کرده توسط آن حاج نامسلمان تقدیم حضور ایالت داشته است دعای گرفتاری و نفی بلد نمودن مؤلف کرد
حقیر در آن ایام از همه جا بینجر بخانه خود نشسته مشغول تألیف و تحریر کتاب بودم روزی در بنچز طرف عصری ناگهان یکی از آشنایان خبراء
نامحرد صفت معروف بیک میرزای یاور فوج مخصوص از ندای مؤلف که با دسته سربازان ابوالنجمي طوعا تسلط ارگ مشهد بود
نیز را رحی مؤلف در دولتمند، عنوانش استغفا را همراهی و امداد و نگهداری خود را از جانب دولت بود من بیچاره در آنی جراً
برویه غیرت و مردانگی عینای کلنداری و حمایت او شده دستورالعمل بند همرائی دارم و با ترتیبات لازم از حیاط اندرون بیرون شدم
ندیدم


ملحقات بقیۀ عین الوقایع صفحۀ ۶۶
دیدم همسفران یا درنیامدند گفتم یکی بخر تلاشی آمده باشند حال که چیزی معلوم نمیکویند از مصارف و مخارج خود ملاحظه دارد با خیال غفلت کدام
وقتی در وسط اثنا رسیدم رفیقی با خود داشتم گفت پنجاهی محمدیانه از ایالت شما دارم گفتم بگو سر بکو شم نهاد و نجوائی کرد که تفصیل به گذشت
در این بین همسفرانم او را از اطراف بگرفتند و کشیدند و موقت آویختند و متعاقب قریب دویست نفر جمعیت دیگری که میان راه در کوچه
حاضر کرده بودند همه آمده حرامی منصور حلاج کشان کشان بجانب دار بودند با سرعت هر چه تمامتر میروند در صورتیکه پیر گرام و فصل اردیبهشت
مهیب و بعلم می ربودند تا بخالت خانه مظفر نظام و از آنجا بمیدان ارک رفتیم دیدم سوار و سرباز و توپچی بجمعیت وقت حاضر کرده اند در آن
فرصت بدیدند در آتش سرد و هوای زمستان و پنج و برف فراوان از دروازه ارک متوقف را خارج ساخته در یکجانب ترتیب هیات
و محترم سیستان بردند آنشب چه قدر تلف گرفتند و چه تعدیها از مامورین نامسلمان بیکر یکی د ایالت دیدم شرحش بسیار است
بر اینکه مرا مقصر خطاب میکردند و بانواع وسایل پول میخواستند زایرین و عابرین طریق را همان مامورین عریان می نمودند و دارا
آنها را می ربودند القصه فردا صبح دیدم درشکه با رئیس قراسورانها از عقب می آید و آواز میکند که مژده دارم منعم گمان کردم که
دولت علیه بیدار کار بوده تلگرافی فورا ببرائی متوقف نموده اند اما وقتی نزدیک آمد گفت من مامورم شما را بشهر بر گردانم مشروط
بر اینکه شما فلان مبلغ را بایالت تقدیم نمائید و فلان سند بجه در دست دارید بما بسپارید و مصالحه نامه از تمام حقوقات خود بر ذمه
هر کس داشته باشید بدهید دیدم این شرایط نهایت شاق است بعضی را قبول کرده با چند نفر مامورین مقارن غروب روانه راه شدم
د سایر مامورنا میر کدام حقی گرفته بشهر مراجعت کردند و با رئیس مد آن شب ریکه با دلجویان و برف فراوان بازیانه تقریبا قطه
در دو فرسخیم نواب شجاع السلطان باسید افندی طاوسی متعاقب آمدند و مرا دیدند که بان ترتیب گرفتارم داسباب همراه ندارم
با وجود آشنائی در ابله هیچیک بقیان رستگاری هم اظهار حیات نکردند لذا این مطلب خیلی بر من ناگوار شد روز دیگر بهر نوع
از چنگ مامورین خود را نجات داده در یزد عبور تلگراف خانه دولت وارد و قصد تحصن نمودم چون تلگرافچی آن سپر وکیل التجار یشا
نامرد بود کسان خود متوقف آمد و شد داشت. القصه را پورت حالات خود را توسط جناب صدیق الحرم بجایگاه همایون و اغلب امنا
دولت و علماء اعلام قطت اطلاع دادم فوراً بوساطت و همراهی اقدام فرمودند و اسباب رهائی و آسایش متوقف فراهم آمد
و مجدداً پس از چند روزی بارض اقدس مراجعت کردم انا صدمه این سفر بموتف حبیاب بود بمنجمله در طرف دو هفته اقامت آنجا
تلگراف خانه که ما مویش ساگنا درانه پول را بچشم خود ندیده بود و لفظ مداخلی نشنیده بود تلافی مافات از بنده متوقف نمود باین معنی کیفیت
هر عدد چاپار را سه قرآن و از مخم فرع دانه هفت قرآن وجه نقد گرفت لهذا علاوه بر التجا با وجود احجاب و وصول مجوبات در آن محل و
شد قریب دو بیست تومان نقد وجه انعام با و دادم سوای دوسه ثوب خلعت و مخارج مامورین و مخارج متفرقه شهر دارفط بر این عموما
و تعارف فوق العاده بکوشه کنار که کلا چهار هزار تومان نقد مایه گذاشتم و نسیت هزار تومان انگار خود عقب افتادم و ضررهای عزیزی
دیدم اما غرامت تمام اینها را در یوم المیعاد که روز جزاء خیر از سائل از مدعیان احق و حکام ظالم د حق خواهانم چون عرض ہمرائی
زحمت این همه صدمه را ذیت موقت روا دارند. فقل الحمد لله الذي نجینا مِنَ الْقَوْمِ الظالمين
مختصری از وقایع ۱۳۳۳ هجری (افغانستان) وفات فرامرز خان سپهسالار نامی افغانستان در اوائل سا
صنفر شد حکمرانی در آن نواحی که نان یمن جعفران شد (ایران) نصب مجدد حضرت مستطاب اشرف والا نایب السلطن
امیر کبیر پس از دو سال خانه نشینی بوزارت جنگ و تنظم سپاه پردقت شورش در خراسان از اهالی بر ضد شلاکیر طالم که نان را
تیرقی میدادند روز و جزر در اطراف آستانه دایره تفنک در حمایت مخذول ایالت کبروی از حاجی معاون التجار که شورشیا
قصد خانه

د مزایای امدادی ها و
و انکه شایع خود میناب

ر دیگر محترم اکرام
در قریه مجری بهنگام
گوسفندی نز شام
بریزی در پرتو قوام
ذاشتند گوشت آن
بر خشید بود وقتی موفق


ملحقات
بقیه عیان الوقایع
تصدیقاته اورا داشته و نیز امداد افاغنه و نجار هرات بحاج مذکور در جلوگیری طهرانیان و قتل چند نفری صد و جناب سلیمان دام عمره
و جناب موثق الملک از طهران بخراسان محض زیارت آوازه طاعون سیستان و ماموریت صد سوار فراهی از طهران مخففاً تاسه
هسیل فرادان در نواحی خراسان که در قریه فریمان ۲۲ نفر آدم تلف کرد خداوند عاقبت امور عموم اسلام را بخیر ختم فرماید حصه سفارشی علت هجوم
خودی بایم که بر چند بیچاره و پریشان فرمائید اولاً تا بتوانند عائلی نکنند (ثانیاً) باعمال لوح خود بسیار پیزه و الحاشه کنند که لجاجت مورد نفاق شده (ثالثاً) هر که از
شئونات و اقتدار خود باز میماند امیتواند با که سر ائینه ندید که ام پسیه شکست و لگدی بزند با هه بله ممکن شده دار آدار ابت که بعبارة اخری آنچه از مدة
مانده پکجای الله ببر ( رابعاً ) همه فکر آن باشد که از پرتو یکدیگر مستفیض و بهره گیرند نه در خیال تاراج و کقاب داد یکدیگر شوند خامساً بت و فیز که در
اقتدار و شوکت قوه اسلام نتایج دهند ( سادساً ) راحت نوع و ترقی علم را طالب باشند چنانچه این طایع دانشورند و بر شیه رفتار نمایند عنقریب گرفتار چنجه
قسوم خواهند شد که مینو ذلت و حقارت در انظار ملل و دول دیگر باشد دم مجلسی عاشی عن نام جناب حل حاجی غلامرضا آصف الدوله که پدر مرحومش را
جهت پادری موثق پس از فتح هرات اوله و همراهی نموده هفت روزه بطهران رسانبود و باین واسطه صور و مراحم زیادی از دولشت و کمال دوستی با یکدیگر میباشد
ملابر آن احکام معزولی از ایالت سابق خراسان و عزیمت طهران مبلغی سبر و ادویه اومایه گذاشتم وقت وداع وعده داد که اگر دوباره به اخواستان
همراهی و معونت نماید لذا موثق نگران بودم تا خبر نصب برسید مضافاً بتریک گفتم ولی چون بسیار امید وار بودم از زمان ورود معظم الیه بخراسان و تا
داشتم در معد یا که دیدم همه بر باد فنا رفت و هیچ تسلی و اقسام نخواستم در خواست رعایت خود را نمایم و بر طبق رفتار اجدابی معظم از چرخش روزگار
صد و حوادث دیدم و بسیاری مردم نامرد و ابنای ملت میرد تم افکار از حقوق ثابته موثف نمودند که شرح هر یک بسیار و مقصود اینچه طلب رسند و امانت
از هر که و هر کجا داشته و دارم جواب میدهند پس بجه ندا اعتمادی نشاید در تمام خراسان نفرد و ستانه حرا بار گردید خداوند انها را یاری فرناشد
بمقام مقدس حضرت امیر المومنین علیه
تحسین یکی از بندگان حق در قدوم حاجی غلامرضا آقای میرخشی ارد و گرد مرحوم حاجی محمد جعفر آقای مهد قصبداری کلماج و مین السلام
باز جهان سبز شیر گونه شده حاجب دال زبجا سینه دور شده چهره گل بر خرد چون رخ کیش بلبل عشقی ز عشق نغمه سرا زاع و زغن دست باز باغ کشته
صعوه بند اشیا نیز تر حاشد فاخته بر شاخسار نشست کونگا مرغ سحر همزتیمر بعها شد کیک خرامان تخبند و پهن صوت بزار ان عجب تان بیشه
سبزه بید انچنان خاک کو خطار سنگ چمن صفحه جهان به پیا سر و بیار ادیم قامت دلبر شاخ صنو بر ز نو بنیزه نخوا کلبن دلما شکفت غنچه احمر
زینت بستان دلبری بصبا سوسن و نسرین و نسرون چمان خنده زنان بهر جان کشته نما مجد بر اور درنگ نیک و منظر جامه خضراش در بدن زجها شد
جمله بنات سر زخاک کشید ساخت آفاق کلستان بنچاشد گرچه بهارا لیک فرصت خود از این همه از بیم نام شیر خدا شد حیدر صف در علی عالی اعلا
آنکه محبان معمرتش به مرو شده دیده بد بین بدید و است که به مشت و جابجی از محمد بناش تحت خلافت گرفت در کف باره نور امامت فستاد و شمع هدی شد
یاری دین کرد با تی شده بالا دست خدا کشور و قلو ها در صفت دوست که خبرا نام خیاش بحق راهنما شد صاحب تیغ دو سر خلیفه بر حق
معدن بذل و جهان جو دور خا سرور لولاک خواند باب مدینه ها حاجت دلها از او میشود روا اوست که ازال که بیدیش پر تو از ین هفت چرخ و نه خرس عالی
رایده در خواه سوخت از دم تیغش بیرق استانه از حجاب با شد لیک ندانم چه بود مصلحت است را زیر پیش شهید کر بیا تشنه جگرمانده در مقابل دشمن
بکس نخناد این آل بنماشه آه از اندم که در حریم خرگاش راست از طفلان نهار شور و نوا هله عرشش خش از هجواین تیغ مخالف کشیده دشت با شد
تشنگی از یکطرف سپاه زیکسو محشر کبری جهان اهل عزا شد طرح کلستان نمود تار یک باش حفر و مخون جشم یک از شهدا قاسم و اما بیکا باشنده دین
بر کفش از خون خضاب جه خا اکبر ناشاد رفت جابن میدان کشته شمشمیر و تیر و تیغ جفا شد حضرت عباس ا و د دست شده از اثر تیغ ظلم وکینه جدا بشد
اصغر شیر میر قطره آبی بر سر دستش پدر رضانفصها خون اسرا د حق عزیز ابتی انکه بابت شفیع روز جزا شد باند چو تنه در انخیام بخواری
کشته شمشی کوفیان دغا شد شمر شیر ضد کی چه کرد ندارم قطع سر کرنا و دین از تھا آه از اینم که داستان شهید برجسته آفتاب قبله نما شد
ر برادر دازنانه ما کمیته مقصود بود کوی و نگاه خواست ریاضی عزای اور اک نامه بر اور دو طرح نونده ام اترا که در طلوع وشیع موقت بکثرت انتقال شد
بیچاره طبع


ملحقات
بیمار طبیب
دغوی هین که در اندیشه نقش نگینش
ریاضی
اینقدر ماند که تصویر مرا پیر کشید
صفحه ٥٦٨
مؤلف تصدیق
بسم الله الرحمن الرحیم
الهی باده ده نخل امیدم که در ظل عطایت آرمیدم
مدہ کس را تو حسن دلربائی میکن خلق را دیوانه وائی
چو بخشی ای همه دان هدایت مقر ما بند کانت را طاعت
ترا دی آیدیش از کبر بر سر که یمی بر دلش ناید نمر شه
همیشه کار خوبان جز جفا نیست در ایشان شمه از بوی وفائیست
امان روزی که ایزد داد جانم چاره عاشق بے خانمانم
زتول آخرت اندیشه کردم ره صدق و صفا را پیشه کردم
چنانم عشق وی در دل نهانست که در قدی بگویم پیش از انست
قدش سرویست از بستان جنت بهر عضوی بر او افزوده زینت
رخ او رشک صد خورشید تابان نهان او پیش لب آب حیوان
کمان ابرویش قوس سمانی عیان از گوشه اش حبل ایمانی
مژگانش نهمان خیلی است خونریز عیان در دست هر یک خنجر تیز
کسی را در جهان نومید مگذار
بجان خاک دادی روی نیکوش
پیر دانی که دارد دلربائی
نه ترسی از مکافات جهانش
کنون اندر خیال گفت گویم
ندار کیسے ره مقصود دیدم
ز بیدا د فلک در آخر کار
به شوخی وہ کہ طرفہ نازنی
ز چشم نرگس او رشک جبران
دهانش از نظر شئی است موهوم
بنو مجمعہ سر مشک و عنبر
بناگوشش فروغ صبحگاهی
منو زان عاشقی را در غم یار
نهادی جان عالم را در آتش
کند بر خویش دعوی خدائی
ز خوفی از قضای آسمانش
که تا شرح دل غمدیده گویم
نه بر وصل دل آرامی رسیدم
شدم بر راه تاری گرفتار
چه زک آشوب عقل و جان و دنی
نگاهش دل ربوده از غزالان
هزاران عاشق زوی گشته مغموم
زگیسویش مسلم جان معطر
دمیده اند رو مشکین گیاهی
بیاض


ملحقات
پیام طبیب ضیا
صفحه ۵
بیاض گردنش چون برف نو دل عشاق از وی مست و مجذو
دو دستش شاخ مرجان کویا خضاب از جوهر عناب کرده
بهرین سینه اش مرصع تاب
طبیعت پاک همچون مهر صاف چه گویم وصف آنشوخ پریزاد
که سر تاپای باشد سحر انشا کجا افتدش چین بر رخسار کگفتش را بلیغ دل نکار
نظر بگشودم از بهر نگاهش بدیدم صدف قاتل ابقایش
چومجنون گشتم عاشق ابدالے جزو برمحکماتم نیست میلی
همه خوانند و ارند شنیده
تو گوئی صورت قنعت است فم خندش مراکم بود برتن
که بیماری زحجر اقربو برمن شبی روزم از بیخوابی و را غم عشقش بکنج دل نهاد
یقین دانم که در انشوخ کافر بجز قتلم هوائی نیست بر سر
زقتل من چه باشد حاصل کارم بهم ریزد رول او بیا اکنون بمرض عشق کن
زهجران پری قطع نظر کن شبی معشوقه را در خواب دیدم رخش را بهتر از مهتاب دیدم
بخواب اندر دلش سرکشتم شدم بیدار از وی دور کشتم
زاندوه فراق داسوز هجران ثبت رنجورم رفت در جان
غم و رنج انچنان برمن اثر کرد که تیر اهنم از گردن گذر کرد
دلم در بیوفائی رومی استرد
بنو شک از فراقش دیده ام تر چو بگذشت اینچنین روزگاری
برنج و درد آه و بیقراری شبان ناله های جان گذارم اثر بخشید در قلب ایازم
سحر کز خواب نازش گشته بیدار بزم دیدنم آن ماه رخسار
بتختر از سرکبر نهاده سوی کاشانه من رو نهاده
من بیمار از هجر و پریشان
بسته فرش اورا رامالان که ناگه دلبری اندر در آمد تو گوئی روحم اندر پیکر آمد
چنان شد بستر م دامن مطهر که رویم که نیاز در شک تر
زبالایم چو گشت مدهوش نظر کردم بسویش چشم از هوش
چو دیدم آن ستمگر در نشستم بصد الطاف آور در بروشه
کنونم چشم دیدم اشنائی
بدست نازکش ظرف گلابی ببالینم نشست بانه ناز
که تا بانکه یکسر باشم دمساز سئوالی کردم از رنجنجات چرا بودم کفا چسی محالت
ز دالاهی کشیدم منظری اه تو در سالم خیال خوب و ناگاه
بشرط انکه بر و هم دهی گوش که در یک سینه دارد ای ندهوش
و کرداری سراطفت حما یت
یقین دانم رح دل کو هبر رایت مرا رنجی فتاده بر دل زار که جسم و جانم ازوی گشته بیمار
رخصت بر کف مریجان بحجرات چه غم خواندل دلاور راست
چنانم کشته تن رنجور و ناتوا که نبود طاقت رفتارم به پیکر
چو دید اند و هم رنجور و فراز ترحم امدش اندر دل پاک
بگفتا ماه رفت دو رادا
سرت سبب ذلت سفرچرا چرا رنجوری و بیماریت چیست
پریشانی و اندوه زاریت چیست اگر خواهی طبابت بر پریست که نامت اندرین قد بریت
دوایست بیست ای بحر کشیده بخش هیچ غیر از خوان دیده
بگفتا اشتهایت بر قلم چیست بگفتم خوانت از شهد و شکر است پس از گفت من تسکین جان
چرا رنجور و بیماری چو مجنون خروشی در دل کشم غریزه
ز وصل خود بجان می نصینم بدل افزون غم دیرینه دارم
هجران اتشی بر سینه دارم
بام زلف سرو لالہ رخسار گرفتارم گرفتار گرفتار
ترا از شدت تب گشته چون اه شدم مشرف بمرگ کفر کینه
چو دیدن سیرتن دانس خرابم
بخندید و بگفتا در جوابم که ای بیچاره گریانی تو تا چند کدامیس کامکارت کرده پابند
که صیدت کرده این از یکجور کجا والی در فراقش زار ماهور
ز هجر کیست ازند شراحی که دایم روز و شب در جگرانی کدامبن سنگدان ارائی میکه
که همچون آهوی سر در کمند چه سان پیر کی رضا تجلی تو
خردمند پر حسن خالقی تو که بر و از قوبت طاقت و هوش
که بشنو چکوبیت با دل خراش نیوشیدم چو از وی این سخنها
مرا کالبد در تن چو اعضا
بخندیدم غم و رنج عذابش زبان بگشودم از بهر جوابش کلای شمشان قد لاله رخسار دل زار مرا رنجه و بیمار
توچون شمشیری برین پرواه
منم در کوی عشقت همچو فرهاد تو لیلی و من زار و جگر خون بامید وصالک گشته مجنون
تو رحمتی چو خدا داد و خالق مگرازه کرم شات چودامت
تو اندر خوبروی چون گلدنام مرا عشقم اس بر مثل بهرام
اگر حسن دخت دارد وجود منم پابند زلفت همچو محمود تو اگر چون یوسفی اینرخ ترسا
مرا عشقت فزون تر از زلیخا زختاری چو حسن نو افزون
منم چون ورقه از حجران جگر خون تو ارونی است این را ترگل
منم شیدای خسای چوبلبل
تو خود دانی که جز عشق تو دلبر مرا در کرمونی نیست بر سر
بجز مهر و وصال محبتی نیست بجز هجر تو ام در دل نمی نیست برین شبهه ما شخصاً بذافت
مرا رنجور دارد اشتیاقت نیس عشق نوام همچون جان است
بدنسان یک من بیجای شرار ندارم پیش این باب جلالی
ند و دانم جز لطف وفائی
اگر رحمی تو را افتاده بر دل ازین کم التفاتم چه حاصل
علاجی کن که رنجم را خبر کر ردا من کیرم محشر
خدایت دارسن همچنان
که بت عاشقان روی وصاله بپوشید این سخنها ان سمنکز
ز خجلت همچو پسیکه بر مجر بگفتا ای عاشق شیدا چو دابرا
را در عاشقی چون کوی پامال
هوای


ملحقات
مناجات شریا
صفحه ۵۸
هوای حرص من از سر بدر کن بحال خویشتن فکر دگر کن
مکن بهر مصالح فکر باطل ازین بیهوده گفتن چیست حاصل
نگهدارت تو را در سطح بستر مزن این حرفهای نامستند
که آخر میرسد از من گزندت مکو زین گفتهای بی سوالات
که جوری تر یکی یا ربوده کجا کل هم نشین با خار بود
اگر سازی جسارت را یادت دگر زایم برت بهر عیادت
من از هجران او مانند جران دوبار از رخت آمد بجانم
فرا بگرفت سر تا استخوانم زنوشت محنت و هجران نصیبم
ز شور عشق در زاریشم شوم مشغول آه و زاری
بدینسان چند روزی بود حالم فزون شد در دو اندوه و ملالم
چو دیدم تاب دوریت بین ز هجرانش بسوخت نیست بر تن
شدم حاش بدرگاه الهی که ای روزی رسان مرغ و ماهی
تویی بینایی هستی دانا کریم و قادر و حی و توانا
تو واقف الضمیر بندگانی خداوندی و خلاق جهانی
رحیم و غافر کل ذنوبی ز عالم آگهی ای ایزد پاک
که باشم بر سر رنجور غمناک عیان تر و تو باشد عشق پاکم
تویی واقف که در این مبتلا نماند بر تنم تاب جدائی
بحق اولین و آخر میت بحق انبیای مرسلینت
بحق آنکه شد ختم نبوت بحق حریت خوش و تبارش
بحق جمله اصحاب کبارش بحق مرتضی شاه ولایت
بحق طاعت خاتون محشر بحق حریت شبر وشبر
باصحاب حسین انشاه بی یار بخون ناحق میر علمدار
که ایشان کشته کربلایند بحق جعفر و موسی کاظم
که ایشانند مولای اعاظم با عزاز رضا شاه سلاطین
بفرزنش تقی نانه جود که عالم از طفیل اوست موجود
بتقوای نقی شیر الهی بفضل عسکری ماه کرمیت
بحق اولیای با وفایت بحق دوستان مرغ و پایت
برنج و محنت پیران لاغر باشک دیده طفلان مضطر
بعشق عاشقان دل شکسته که از الطاف رحمی بر مکش غم
عشقم شعله دارد کشانش ز بس لطف خداوندی عظیم است
برای دیدن این در عشاق دل ان سیمتن از گر مشتاق
عیان بویش دوصد آرزویم دری بکشا در رحمت برویم
دعا میخوانم آبے کل او در شب بخت بیداری بزیاد و
در آمد ناگهان انشو خم از در بدید افتاده ام مون زار محزون
به پهلویم نشست از مهربانی بگفت چند را ده خفانی
ز بعد من تو راچون بود حالت بگفتم رنج و اندوه و ملالت
فراقت برده من شب از روز اگر خود دور بودی از بر من
رایت بود دایم بر سر من بخندید و بگفتا کی جگر خون
بفندق ماه ماهی روز هلال تو را بشکسته جانم بر وبال
وگرنه در تو آثار مرض نیست بجز وصل منت دیگر غرض نیست
چو ان نازکمیان بشناخت حالم ز جا جستم گرفتم دامن او
نمودم بوسه سریا پاتن او پس انگه محنتش کی نور دیده
شفقت چند روز کن مدارا که گردان بسندید خدا را
بگفت من تو رامیخواهم اکنون جفا با ترک کردم با رم اکنون
که ناسازم از اندوه میرت رشیشه یک می اندر پیاله
که ساغر گشت گلگون همچو لاله سپس نوشید قدری زان می ناب
که این می شفا در دل کنوات یقین دانم از این می با حلاوت
بترک کردم اکنون ساغر ترا زجا برخیز و بالا کن سرترا
ز دستم گیر ای روی دلارام ز حلوا یافت این می در شام
بنوش اکنون تو ای بی نظیریت از این ساغر که دائم در خمار است
پس انگه کرد باد نوشانی بخت از من تو ر ابی دانه
کزین پس در عمر و فایم تو رامیخوارد یا رد آشنایم
زمر ناگفته دادم ور دستورات چه این بشیند از دنج دوست
بصد وقش گرفتم ساز در دست پی تکریم کشتم در خروشان
گوی یار مجان باری یاران ساغر سگین مهست
بلب نوشد از آب بقایم چو آلودی بمی این مته قویم
بپیمان شد زنان عور بی بگفت نوش ای بی سیه
کار آب خنا و وی چکیده چونو شیدم پیالوی سلامی
چنان رنجیم صحب شد مبدل که شد الم استی پیر زنا دل
اگر صد سال شی روی به بستر
مباش از بر من اندر خیالات
بگفت این در وقت اخیرا یاری
نماند اندرمختش صبروشکیبم
نپا مان پری روییم ببالین
یقین دانم که ستار العیوبی
کزا وجنبی نمانده برهلاکم
بحق مصطفی کان فتوت
که شد بر دوستان شفیع فردا
بزید عابدین و علم باقر
که آمد استانش قبله دین
بحق حجة الشاب مهدوی
بسوختگان بیماران خسته
حمیم در هم و فرد و کریم است
زمن بیتی نماند اندر دل او
بجای اشک از چشم روان خون
نبودی گر تو ای شمع دلفروز
تورا سوای زلفم کرده مجنون
بحجت شد مبدل رنگ زردم
بمن افسرده محنت کشیده
بگفت در سفرم بگرفت در است
بگفتا کی عشقم کشته بیتاب
دوای در تو باشد درین جام
مرادر وی شراب نیم خوراست
تویی دانم عبد الدین محمد کلام
بدستور کرد با ده نوشان
اگر مردم نگردد چا ز زمین می
بشد زل غم ورنج من زوی
ریاضی هر چه کن خدا را که دامت ساختی در لولارا


ملحقات در شهادت حضرت عباس صفحه ۱۱۵

چو در دشت بلاسلطان مظلوم روشن از شط روان دید مغموم دلش مست از می مینای وحدت زجان شد طالب جام شهادت
در آنوادی نبودش کس مدد کار بجز صفار او واصحاب انصار دگراند مرش شد غرق خوناب زتاب تشنگی هر یک بشبون
مخالف سدراش چوزنبور عطش اطفال را انشب بی پور مجاز بر اعراقی میزبان بود که در آن دشت قحط آب نان بود
خروش العطش از خیمه برخاست شد از لب تشنگان شهر و فغان است بکف شد مشهیا سئو یاب آور براد رای مرا سقای لشکر
بود چون آب دادن را ثوابی لطفا لکر را بدهمکر آبی قبا وحکم شد انزا در بر کرد همان دم مشک خشکی راطلب کرد
چومشکی با دو کار چشم مجنون هزاران لیلیش شد خیمه خوان سوارش از کف شک شتابان رکاب اویر ان مجمع پریشان
خیال جنگ انزول بدر کرد ز خیل دشمنان قطع نظر کرد روان شد جانب دریای سواره بآبی در دلش می جست چاره
موکل داشت ابن سعد کافر کنار آب جمعی را ز لشکر چوشد سقاؤ سر خیل شهیدان سوی شط کاور دابی بطغفلان
زهر سو راه او بسته بروی بموكب ندهی قتلی عدو حی بجد چپل لشکر را چو طومار بسان شمع حق در رزم کفار
سپه لرزان و با شان مثل سیماب پس آنگر راند بوسوی جانب آب بکود گشا جو داخل در فراتی بدانوزوال خود را نجانے
بهاوش آمد از حال برادر بکشا خاک ای عباس سر تولوئی آب الشنه این است که شرط وفا داری همین است
بکف آبشن را شک چشم آمیخت لبش را تر نکرد و آب را ریخت دوران پس مشک پر از گریدت بتو سنگیست سری خیمه شتاب
در آمد ابن سعد شوم کافر دوباره بانگ زد بر خیل لشکر که گر برد ابن جان در خیمه آبی دگرما را بجنگش نیست تابی
چو دریا شد سپهاندر تلاطم زهر سو شکری افزون زانجم شد مدش سد ره از هر کناره نمانده را بغیر از جنگ چاره
نهنگ آسا بکف تیغ الن لارد چو چندر غوطه زد در بر لشکر فکند اندرس غوغای بیداد بعزم آب بران بود دل شاد
کند کرظالمی دل پر زکینش جدا کرد از بدن دست مینش بدست چپ گرفت انگاه شمشیر بدشمن حمله می آورد چون شیر
چنان میکشت می انداخت اعدا کزایشان شور محشر بود بر پا جو خصم شدار دگر کنارش فکندند از بدان دست بسیارش
چوشدار هر دو دست خویش در پوست بلدتا موش قلبی پر زافسوس بدندان مشک را بگرفت چالاک رک بر کسب برعاشو بالا ماک
با نجات مخوفی از پی دشت امید وصل اندر خیمگه داشت زهرسمتی که از شست شیری بسویش آمدی زان قوم تیری
سپه میکرد جان با چشم گریان که آب مشک را آرد بطغلان بقدرشسان ولی تقدیر نمی که ناگه از کمان بد کمانی
بمشک آب آمد تیری از کین تهی شد مشک شد عباس نوین چنین با بخت خود در گفتگو بود بکشا آب مشک آب کو بود
چوچشم مشک کشند انگ خیالی زجان شد طالب جام و صالی تهی کرداز رکاب انگاه پارا رضا آور وتدیر قض را
بخاک افتاد با چشم پراز خون بکشایا اخا اور کنی اکنون شخص آمد ببالین باد ل زار بکشا چونی ای یار وفادار
بگفشا ای برادر کش حلال که از جور حوادث پایمالم ببین چشمان من خون آلود کشته شرار تیغ وخنجر چاک چاک است
زتن برتن ندارم ایی برادر مراشوق شهادت بود بر سر نبردم آب براطفال شایان همی سوزد ولم برحال ایشان
شربان شدشهم از تیر کینه خجالت دارم ارزوی شکینه برادر رفتم از دنیای فانی میروز هم هستم نا توانی
بگفت وسوی جنت کرد پرواز خطا به جمعی را داد آواز شمارا تا که نوش از قید ستی ولی از مرگ خود پشتم شکستی
بلی عشاق را اینست آئین که می بازند آسان جان شیرین خلوص قدره با رو فادار که جان دادن نباشد هیچ دشوار
ریاضی بس کن از این نظم جانسوز بخشاهل عالم تیره شد روز بود اجر تو با خاتون محشر شفیع در جناس اول و در
(تاسف طاریم) از اینکه چون نام خسارت و محبت موقعی که در این کتب کشیدم هرچه نام درمطبوعات قصاید مناقب مراثی وغزلیات در ابیات ترکانه
که بادگار بماند کل مجموعه و مدخل بابداز حوادث درکار عدم ستا و در سنجد نج ربات شد سوأفتی مانده در این کتب تاریخ اندیم ما که سخر محمدی است
میفرماید یا قہر


ملحقات بقیۀ پریشان صفحۀ ۵۷۶
منظومۀ پریشانی در ادای حقوق هر یک از شعراء هراتی سر او شرح اسامی آنها سر آمعلوم نه در عبارتست
در ایقرا نظم بهر حسن مین علم ترجمه اخلاص در نمای عدن سحر در رقم قاسم بن حسن جوهری بین که در رقم مطیع شد نظم تو نشر حسن بجان انور کشید
ترکی از ترک غم آل عبا دید کس مانبود راه بقا نقیبی از مرثیۀ آل رسول گفت در واقعه از اهل قبول قطره خون بچکر آمد در برون
عکسی آمد در جوهر گردون سرپوش براین شست به ران نظم خویش نموده قبایتی بپا حقومی از دل کشش بعالم گشاده زر مغرا در مای ماتم
شریح کردم خاقان مغفور بجا نهاد رنگ در رقم مسطور ای صبا بگذری بسوی صبا مرحبا بکو زبان شعراء بیدل اند ذکر حصرا سمی دبیان
مخفر نوشده اهل قرون در عزای سپهر فخر بشر اختر از دیده فشاند اختر از سخنهای دلیق که در جهان محتشم ریخته آتش ببیان
داکنش از واقعه با پر دود می شود شافع اهل هرود بود خون تن مختر ربانی به داد چا روه بند عصبا با رحمت از داور چون یوها
که از نماش بو دلم قلال شعر و تا در قوز اهل و قایق هربت او بازده شاهپور شعر سیفی تیغ بستان در دندان چون شام تیره میکند از غم سپیده
سنائی ثنای حسن میکند جان فدای عاملین میکنه شونه از گریه چنین و پولسکان زسوز نصرت آن صدر الداراک مجددی از نوحد سرائی بیباق
بنیاد او خدیبی با زینا طوطی باغ فصاحت حیا شد چو بلبل بجهرا نواسرا دل جان برد به بینا بینا از غم قصۀ محنت مشهدا
قاطع نیک سیر سید پاکه شعر میگفته بدہ انکو به کانه بهر دیباچه باش من نانی مجددا که جا د رشاه رک دوان استقر از بعد مدت حیدر
نالید از این مصیبت اکبر طالب کابلی از این محزن خوشه چین آوزار با بین شد از این بنیاد تا سپر پیدا بهشت از یوسف زہرا فخر را
مقر کشته از تصویر شبنم چو تصویر پیش گوانشادم دبیر و صل بز اخلاص کامل بدین نقل غم افزا گشت دانا از راه پریش به عبا بز
کشته لایل ستاد بسیار فیض زخمی مرثیه عالی شام تاج چون بیاد شنگامه شمس شبیسی افکند مجوران بدل آرمه شیاشر داری گوش
صفت پرده کند چون آش پرده چشم آب آیناش تاشی زآتش جانسوز کردا افکنده صد شره بخا ادز بها هم آن حند لیب باغ شیران
چوطوطی با فغان کرد ید باز حریق دلبان اندون حقیقی بدین سوک غم افزایان نین اندراین ماین کشته از پرینی بهره کا ملی با بکرمندین کا بیان
تراب کابلی زین احزن مینین باسمی گوندا دامن تضمین بیقوا با صد نوا در این عزا ریخته بر صفحه دلی بها تا دی بد کرشاه شهیدان جهان
از خود کاریافت بشرح فغا واله از ماتم سلطان عرب فخر دار و بیجم زین منصب سامی ز آتش گفتار و بیات سوخت زنیوا قعه جان ودل
وفاقی هم صیقل و دا کرد حنیف بکینه و ذکر نیو کرد قصوری بله عزای سبط احمد ز نظم و رونا بیض کرد انور صفی جان تاب بد یه وا کرند
شد از مدح عباس فاریخ قدسی از مدح مصیبت بحرا میشود حشمر نفیل شدا بپهر حضرت صوفی اسلام طارق اینکونه بگذا دبا نام
خلاقتی ز اشعار سمط بد دل خون آورد از ربطی کشد چون خاوری تیغ بیان کند پر خون دل از در انا غامین از قصۀ پر غصہ بنا
د و دآهس زمین رفته بجا تاج الشعرا جیحون افسانهء در مکنون صبوری بحر سبط شاه لولاک نموده جامه صبرش ترین باک
شفیع یوسف ددان رفته حامد در قصۀ پرغصه عصر گفته که بیکر شاها آئی بست پیش رخے دار دفانی سرز حش استاد سخن بیاناب
سرکند واقعه شاہ غریب کوهری بلبل سوزان عزا ہمچو علی است در یک شعرا زیوری میکند این غم بینا ابتد اکرده شهر استنا
سوز د هر دو جهان است میرزا علی اکبر قایم مقام به بان نظم خویش کند و در سخنم تیر فکنده آتش سوزان بنام زین شرح جانگداز دو باکان نام روشن از ذکر ثنایم
جهان
کرده تاریک جهانرا زغم گرفت پس عزای نوخرافان بیا بد کو خرد لب کشد طرز بیان ناصح از بهر ادا کردن دین روز و شب مرثیه کوید سین
تانی از عرض پیش کش تا که شد ز اکر ذکر پیش حدیث کرد خوابی بین با بخواد گفت او مار تان فکنده در دو عالم نیسینان
زرش کرد طه شیخ العارفین حجه الادبا بستی فررنجیل در هر دو جهان بابیمه امین ضیائی ناظم اللک این بین مبر د رسد نظم او مقابل با
رباعی ثبت ز دل ملکی بنا تبسمی طبیت سرشهدای بین از امت ست بند رقم این ملحقات این کتاب بخطاب موالف و این مطلب کفایت است و هیچ
که مد لیو هم بتمیم جاری افتاد با عیار حضرت سلطان سر بازقصی عبد آن افتخار انسان جو ان کارزار مقبو دستان بر در کوار بر دستکاران فردی شایات بیان کے بان
كتبه العبد المذنب محمد حسن سمرقند


صفحه سطر ستون غلط سقط و کسر صحیح
۲۱۷ ۱ بتدبیر آنجا فرستاد در دهکده
۲ و از سرمای متشتوین آنها باکره شد
۳ از ترکستان از یک شخص پادشاه بحر اریا تو خانه
۴ بجانب مقه شدند - لہذا غازیان مشبک بحرکت شدند
۵ خاصه دارد پانصد سواره ولایتی امیر بحری خان مجرد
۶ لشکریان دو طرف میمنه را میسور نموده پس از جنگ
۷ روانه کابل شد و امیرحسین خان بی‌نصیب که از حبس
۲۲۰ ۳ تفنگهای خالی هم ۲ برآیند - در سنگرها مستند و بمرکز
۵ ساغلو آنها برزنگ هم چه فاتر مقدار سه تاه از برآمدند
۶ هنگام خروج آفتاب شانزدهم و پر دو وہناک گردیده
دو ساعت از شب گذشته باره باران شروع بباریدن
۱-۸ تا هنگام سحر اسعد و لیکن با آغاز نماز تر شد
بسمت سنگر - سوارهای خویش تر شدند
از دانسته آق تپه
صفحه سطر ستون غلط كسر وسقط صحيح
۲۳۲ ۱۹ ۳ مقصدش
۲۱ ۲ زاراً بلندان
۲۷ ۳ مجدّیه
چند حیث در ملک
۲۳۳ ۵ ۱ پس از چندگاهی
۲۳۹ ۱ را نخود خلق ساخت
۲۴۱ ۲۸ ۱ قونی ماد دین شکرت مشتری
۲۴۵ ۲ افزودن انگلیس بعساکر
۵ مقیم مصر
۵ ملاقات داشتند
نسخه دفتر دانش
صفحه سطر ستون غلط کسر و سقط صحیح
۲۸۸ ۱۶ ۱
۱۷ بیماران او
۳۷۰ ۱ بموجب شرائط قانون دین اصطفی
این کلمات آخر برا قلزن واما الطيا لغايه
نقصان سلك از وسط سطر متن بر حاشیه
حاشیه گذاشته بطوريكه نقصان این سطر در
وهکذا اگر مؤلف تمام نواقص دسهونسیان کا در اصحاب مستند اصوح نماید چندین ورق
بطا یتطول لازم بود لهذا اعلم دراک عقلاء و علماء داد با وملت محترم خود در گذار نموده
استدعای عفو و اغماض از تقصیر دارد چه از روز کار غدار و عداوت خائین مکر و در در این او اخر
کار را لجان هم مؤلف سخت گرفت که حالت استقامت بهیچ عملی نداشت و همچنان پر نگار مینیت قل
خصوص الی خراسان رو داده بود که نمیتوانستم تمانی امادی از احباب نمایم جتبی الکلام را قال له

صفحه سطر ستون غلط سقط و کسر صحیح
۷۲ ۳ شید پاشا عبدی پاشا
۹۰ ۱ تواند
۱۰۲ ۱۳ بشور دین
۱۰۴ ۶ و قتل
۱۰۸ ۱۲ در کار
۱۱۲ ۲۴ ندای کہ نبی
۱۱۵ ۲ مبادا بهما بیوخندان میرا را میشل آن برباد!
۲۷ و دواب
۱۱۹ ۱۰-۱ گرده نکرده
۱۴ با سلام ہمہ سیلاب
۱۴ سپاهیان قبول
۱-۲۶ سئی مطلقه - قافله از سهات مسیحی
۱۷ ۴ نماید
۱۲۲ ۳ و عمدا ناصر
۱۷ بیوچهی
۱۲۶ ۲۳-۱۲ منازلش - امیر محمد فضل خان
۲۵-۲۲ پسر وزیر محمد اکبر خا - امیر شیر علی خان
۲۷-۲۶ ایلی و ڈکجار - سرخ با برے تخت نشود
۲۸ امیر شیر علیخان
۱۵۰ ۵ با صدرا ہمیرا
۱۵۱ ۱۲-۱ با عثمانین - و موسش
۱۶۶ ۱۳-۱ ایزابل - در بیجا سبول
۱۷۱ ۲-۲۷ کیفیت خود دارا باشد
۱۷۶ ۱۶ ژہن نام
۱۸۰ ۱ اتفاق بندان
۱۶ حالات
۲۸ و جنگهای شایان کردند
۱۸۳ ۲-۲۸ در فصلی رانش با مجروح
۱۸۶ ۲۸ در دهلی
۱۹۰ ۲۷ غازیها را بیا ورد
۲۰۵ ۵-۴ مغزی الیہ - مغلوبی
۲۱۳ ۲۲ عبیدالله - بگرد آبادی
۲۴ دولت
۱


فهرست درستی کتاب مستطاب بحرالفوائد که از سهو کاتب در مخزن بطبع رسیده مطالعه کنندگان محترم از راه کرم عفو و اغماض و اصلاح
نسخه بیان الواقعه
صفحه سطر ستون غلط سقط و کسر صحیح | صفحه سطر ستون غلط کسر و سقط صحیح
۲ ۵ پر و قتم را کی | ۲۱ ۲۱-۲۰ بلور کا چوبی جلیلوی
۳ ۱۳ | ۲۲ داشت و نیز بهنگام عبور هشتم
۴ ۴ مجیم آباجی | ۲۲ ۱۹-۲ آندرم - شلنگ خواب داد آنمرد - ذاکری
۱۱ آباجاً وقتی فرانموله
۵ ۲ این بار ده | ۲۵ ۱۸ افراد ناگهان ـ متوقف ایراد
۳ ۶ و با هر دولت
۴ ۲۰ | ۲۷ ۳-۲-۱ کرد کردم
۱ ۱ داری | ۲۸ ۱۲ نمیدانم مدعی ـ رفقا قزلباش ـ بعد نمیدانستیم
۲ بکشتن | ۲۹ ۱۳-۱۸-۱۲ دیدیم شروع
۱۱ ۱۰ اول قصد | ۲۷ ۱۳
۱۲ آهنگ | ۳۲ ۱۶
۱۴ نشاه میگویند امضاست نشاء | ۳۳ ۲۳
۲۲ عایش آیش | ۳۵ ۱۹
۲۸ بسیار | ۳۶ ۷
۱۳ ۲ قشونی | ۳۷ ۴-۱۳-۱۵
۷ ادعیا | ۴۱ ۱۵-۱۰
۱۲ | ۴۳ ۲۴
۲۳ | ۲۵ ۲-۱۰-۱۴
۲۵ ۵ بود | ۴۸ ۲۱-۸
۱۲ ۶ بخیر آباد کام | ۵۰ ۱۴
۱۲ و زایع | ۵۳ ۲۵
۱۴ مرناباد مرنا آباد | ۵۵ ۲۶
۱۶ ولی | ۵۶ ۱
۲۲ گرفتم گرفتیم | ۵۷ ۲۶
۲۳ و
۱۵ ۱ احمدی | ۲۵ ۵۹
۱۲ بزودی | ۲۵ ۶۱
۱۷ ۵ پسر محمد سعید خان میرزا رفیع خان | ۲۷ ۶۳
۶ نداری | ۲۵ ۷۰
۱۳ تلالهای سنگی | ۲۱ ۷۱
۱۸ ۴ بلور کا | ۲۷ ۷۳
۱۹ ۷ داشتند | ۲ ۷۴
۲ در
۱۵ نواحی
۲۰ ۱۵ زمستان

صحیح
بمالید
خلیفه پیر مرد
پریشان
عمیق سه چرخی
مرحوله
خانه
بود - میزنند بتجربه - مجسمه یی شد
زیاد دارد
متحبس - محبس
کشتی کیشتی
متفق - یگانه اند
شهر دیپور است
اگر چه خود
مرا داده
که در
استدعای
برادر قائم مقام
قوت و قدرت را
جبهه خویش را

صحیح
خلیفه پیر مرد
پریشان
طوایف - بود ندری
خواهد
زحمت
کشتی کمیتی
چو شرر سازی طوفان کریمی
متفق بیگانه اند
اواخر دیجه دادای محمد
اگر چه خود
مرا داده
کرد
استدعای
برادر قائم مقام

نسخه امین الوقایع
صفحه سطر ستون غلط کسر و سقط صحیح
۵۹ ۲۵ ۳-۲ بهر بهر حسن بطور
۶۱ ۲۵ زاش مرا داده
۶۳ ۲۷ تلال سنگی سنگی قلعه و ماغ
۷۰ ۲۵ بهای کوهستانی
۷۱ ۲۱ جلیلولی قائم مقام
۷۳ ۲۷
۷۴ ۲ نواحی زمستان
قوت و قدرت را
جبهه خویش را


[BLANK PAGE]


Library of
Dei Sub Numine Viget
Princeton University.