«۷۹»

سعادت فرجام سردار صاحبان گردیده وهم سایر امرای عالیقام وسادات عظام و علمای کرام ومشا یح ذو الاحترام و هر خاص و عام دعوت جهاد نمود علمای قندهار در صورت دعوت جهاد عداوت دانسته باسید صاحب ممدوح معرکه آرای مسئله ومسایل گردید ، و باستعداد عسا کر علومات منطق ومعانی واصول وفروع وصرف نحو وفقه وتفاسیر واحاديث وغيره علوم در پی شکست لشکر عزيمت جهاد سيد ممدوح شدند تا چند ایام ما بین علمای قندهار وسيد موصوف مبا حثه ميرفت، لیکن جناب سید ممدوح نیز علمای متبحر همراه آورده بودند. در صورت گفتگوی علمای قندهار نتوانستند که شکست افواج بحر امواج عزيمت جهاد سيد صاحب نمايند بعده سید موصوف از قندهار تشریف فرمای سمت کابل گردیده در اثنای راه با مؤمنین را سخین ومسلمین صادقین از صغار وكبار خارج از حد شمار ملا قات کرده هر کس را دعوت جهاد می نمود، هر گاه وارد کابل گردیده اهالی کابل از سادات عظام و علماء كرام ومشا يخ ذو الاحترام وروساى عالیمقام وساير خواص وعوام بكمال محبت ونهايت ودت آمده ملاقات جناب سید ممدوح نمودند در آن ایام فیمابین سرداران کابل مقد مه قتل قتال وجنگ جدال واقع بود سید ممدوح جهت اندفاع این شرارت و انطفای این نوایره آتش فساد ما بین سرداران مذکور بسیار سعی و تلاش نموده ، لیکن مؤثر نشد بعد از چهل و پنج روز سید ممدوح از کابل روانه طرف پشاور و در عرصه راه با مؤمنین راسخین که ملاقات می نمودند از تبلیغ این باده دلگشای فرح افزای دعوت جها د سرشار و خبردار مینمودند وقتیکه سید ممدوح رونق افزای پشاور گردید در آنجا ملاقات صغار و كبار اهل ابرار نموده و به نصایم خوش شمایم دعوت جهاد شگفنگی بخش غنچه مراد سعادت نژاد آنها گردیده سه روز اقامت پذیر گردیده تشریف فرمای موضع آش نگر که مفاصلة ده کروه بسمت اوطان یوسف زائی ها از پشاور واقع شده است چند روز در آنجا مكث پذیر گردیده مومنین آن دیار و مسلمین آن اقطار را بسوی اقامت جهاد وازاله کفر وفساد ترغیب نمود . از آنجا که بقدرت كاملة رب قدير جمعی کثیر وجم غفیر از مومنین را سخین اطراف واکناف به نیت ادای سعادت و ادراک این عبادت بحضور سید ممدوح فراهم آمدند بعدازان از موضع مذکور کوچ نموده بموضع ختکی رسیدند وازانجا بموضع نو شهره آمده چند روز توقف کردند که در این اثنای لشکر خالصه سنگه بمقدار شش هفت هزار بسر کرده کسی لوده سنگه ابن عم خالصه رنجیت سنگه بموضع اکوره رسیده هر چند در میان جنود نصرت آمود مجاهدین و لشکر سهکه دریای مسمی لنده حايل بود لیکن جماعة مجاهدین از روی حمیت اسلامی وغیرت ایمانی بوقت شب که آن شب را قدر سعادات خود دا نسته از دریا عبور نموده در ماه جمادی الاول سنه يكهزار و دوصد و چهل دو هجری بر سر لشکر سهکه رسیده به مقابله پرداختند غازیان بسیار از لشکر خالصه سنگه بسيوف قاطعه بدار جهنم رسانیدند و بسیاری مجروح ساختند و اشیای نفیسه از از جنس اسپان و اشتران و اسلحه و اقمشه یغمای آوردند بعد از چند روزعساکر فیروزی مآثر مجاهدین از دریای اباسین عبور نموده برقرية خضرو د تاخت آورده جمعی را از لشکوسنگه زیر تیغ بیدریغ کشیدند و جمعی را بطریق دستگیری آوردند و در آن نوبت اموال خطیر وغنائیم کثیر از نقود واجناس اینقدر بدست عوام الناس آمده که از تحریر و تقریر بیرون


« 8 »

است لشکر خالصه سنگه بسر کرده کی لوده سنگه در این هر دو نوبت شجاعت مومنین جلادت و مجاهدین
ظاهر و با هر دیده مغلوب گردید آخر الامر از قدم گاه خود رخت اقامت برداشتند و در مقام
دیگر فروکش شده گردا گرد لشکر خود سنگر زدند چون جمهور مؤمنین و حاضرین از سادات
عظام و علمای اعلام و مشایخ ذوالاحترام و امرای عالی‌مقام و سایر خاص و عام از اهل اسلام
که بر کتاب جناب سید ممدوح حاضر بودند بر اینمعنی اتفاق کردند که اقامت جهاد و ازالهٔ
کفر و فساد مطابق وجه مشروع بدون نصب امام صورت پذیر نخواهد شد بناءً علیه بتاریخ
دوازدهم ماه جمادی الثانی سنه یکهزار و دوصد و چهل و دو هجری بیعت امامت بر دست جناب
سید ممدوح بجای آورده خطبه بنام سید موصوف خواندند و من بعد آن مؤمنین صادقین و
مجاهدین راسخین بیش از پیش در تحصیل سعادت جهاد کمر همت بسته زبان صدق ترجمان
این نغمه می‌سرایندند.
ماسيك روحان بامید شهادت زنده ایم
پیش ما ذکر حیات جاودان باشد گران

دربیان مقابله نمودن عالیجاه یار محمد خان بار کزئی ناظم پشاور
با جناب سید میر احمد شاه غازی و کشته شدن بار کزئی مذکور و گرفتن
پشاور سید ممدوح از دست برادران یار محمد خان مذکور.

مجتهد قلم صدق رقم در جهاد این مدعای چنین معرکه آرای بیان می‌گردد که هرگاه
جناب سید ممدوح را جمعیت لشکر ظفر پیکر مجاهدین دین و مومنین صادقین بسیار از حد
بی‌شمار گردیده عالیجاه سردار یار محمد خان بارکزائی ناظم پشاور که بعد مقابلهٔ سید
مذکور به لقب یار سنگه ملقب گردیده از معاینهٔ جمعیت لشکر جذب ممدوح بمقتضای
(خنس الذی یوسوس فی صدور الناس) وسواس شیطانی را در خاطر خود راه داده
از روی شقاوت نفسانی در پیچ و تاب آمده جمعیت مسلمانی را در پس پشت خود انداخته بموجب
حکم خالصه سنگه جمع آوری لشکر نموده جانب یوسفزئی‌ها رفته با جناب سید ممدوح آتش مقابله
و مقاتله بمضمون كريمهٔ (خسر الدنیا والآخره) برافروخته تا از دست مجاهدین دین درین
آتش جنگ راه درک الاسفل پیش گرفته افسوس از چنین مسلمانی که صراط المستقیم هدایت
ایمانی را از دست داده بحکم خالصه سهنگه دیده و دانسته خود را در چاه ضلالت انداخته
اینچه آئین و چه ملت و چه اسلام ، بی تکلف که جای تحسین است چون بعد کشته شدن
عالیجاه یار محمد خان لشکرش روی در فرار نهاد جناب سید ممدوح بمقتضای اذا جاء الحق
زهق الباطل. چون جذب ممدوح بر طریق حق ثابت قدم ود مظفر و منصور گردیده عالیجاه
مذکور بموجب حکم خالصه سنگه بر باطل بود بسزای اعمال خود رسید.
چون جناب سید ممدوح بعد قتل عالیجاه مذکور شکست لشکرش سه چهار هزار
لشکر جرار کرار مجاهدین که هريك پروانهٔ شمع دین متین توان گفت بارکاب نصرت
مآب خود بر داشته سرعتا داخل پشاور گردیده بالاحصار را چون نقطه پرکار سخت
محاصره نموده عالیجاهان سلطان محمد خان و پیر محمد خان برادران عالیجاه یار محمد خان
معهٔ جمعیت لشکر در بالاحصار پشاور اقامت داشتند. هر چند مستعد مقابلهٔ جناب ممدوح شدند


«۸۱»

لیکن از جهة دو امر پهلوی خود را از مقابلۀ سید موصوف تهی نموده معارك آرای نشدند
اول اینکه از قتل عالیجاه یار محمد خان برادر خود در ماتم داری غم والم گرفتار بودند
دویم با مهام دین داری جهاد بوده و هم معاینه حال با رستگه برادر خود را که باین لقب
اشتهار در تمام اکناف عالم گرفته بود شنیده حران ما جرای عاقبت کار خود بودند
آخرالامر طاقت مقابلۀ مجاهدین ندیده از بالاحصار بی مقابله فرار بر قرار اختیار نمودند
و در موضع عالیجاه ارباب فیض الله خان که از پشاور در سه کروه مفاصله دارد رفته منزل
انداز شدند. از آنجا که ارباب مذکور در خدمت جناب سید ممدوح حسن عقیده و طریقۀ
کمال رسوخ ارادت مندی داشت عالیجاهان مذکور بوساطت ارباب مشار الیه با جناب
سید ممدوح متحرک سلسلۀ مصالحه گردیده حلقه اطاعت و فرمان برداری جناب موصوف
در گوش جان خود انداخته راغب دولت ملاقات سید صاحب شدند آخر ارباب مذکور
بدعوت ضیافت جناب سید ممدوح پرداخته هر گاه جناب موصوف بدعون ضیافت در موضع ارباب
مذکور تشریف فرمای گردیده شمع افروز بزم خوان رنگین اطعام شدند در آنوقت عالیجاهان
سلطان محمد خان و پیر محمد خان برهبری ارباب مذکور در مجلس آمده از مایۀ سلام
جناب سید موصوف شرین کام گردیده از کردۀ خود نادم و پشیمان و در مقام عذر خواهی آمده
عفو تقصیر گذشته خواستند و قسم های کلام الله یاد کردند که بعد ازین مایان با اولیای دین دولت
هرگز مرتکب فتنه و فساد نخواهیم شد و در همه باب مطیع و فرمان بردار بوده در مقابلۀ
اعدای دین جان ناتوان خودها را بسر کاب نصرت مآب دین متین فدای نموده سعادت
دو جهانی حاصل خواهیم نمود از آنجا که جناب سید ممدوح را در اصل خیال تخریب جماعۀ
مسلمین و تسخیر ملک پشاور نبود لیکن بعد انقیاد و فرمان برداری جناب سید معظم الیه باز
ملک پشاور را بدستور اصلی بدست عالیجاهان مذکور تفویض نموده و ما بین خود همین
انجام نمودند که امورات شرعیه که اعظم رکن رکین قصر اسلام است باولیای دولت دین
تعلق دارد و معاملات ملکی از مالیه ستانی و حکمرانی بعالیجاهان مذکور تعلق گرفت
چنانچه باین مهد انجام جناب سید ممدوح خوش گردیده جناب مولوی احمد علی صاحب را
در موضع مذکور بجهت انتظام مهام شریعت بیضا گذاشته خود تشریف فرمای اوطان
جماعۀ مسلمین مجاهدین یوسف زی و در آنجا رسیده انتظام مجبوفه جهاد ساعی و به ترغیب
مومنین صادقین مجاهدین را سخن بنا بر حصول سعادت جهاد می پرداخت که بسیاری
از مجاهدین از اطراف واکناف بامید شهادت جمع آمدند .

در بیان کشتن مولوی احمد علی را عالیجاهان سلطان محمد خان
و پیر محمد خان در پشاور بفریب ضیافت
شمع قلم روشن رقم در مجلس افروزی این مدعای چنین شعله افروز بیان می گردد که
در سنه یکهزار و دو صد چهل و دوی هجری جناب سید میان احمد شاه غازی ملک پشاور
بدستور اصلی تفویض عالیجاهان سلطان محمد خان و پیر محمد خان نموده عزیمت فرمای


«82»
جانب یوسف زئی ماء گردیده مدت دوماه حاکم پشاور بدست عالیجاهان مذکورا و بانتظام
مهام شریعت غرا وملت بیضای آن سر زمین بجناب مولوی میان احمد علی صاحب تعلق
داشت لیکن عالیجاهان مذکور تخم عداوت و کینه جناب سید ممدوح در زمین خاطر کاشته
ونهال نفاق را از سر چشمة غبار آلودة شقاوت آب داده در شوره زمین قلب فلپ پرورش
می دادند ومنتظر وقت بودند تار فته رفته آتش گرفتاری مولوی مذکور بعصیة حسد و آتش
حقد در مطبخ خیال پخته در صورت دوستی و کمال ارادة عقیدت مولوی مذکور را معة
ارباب فیض الله خان بنا بر دعوت ضیافت در بالاحصار پشاور ضورت احضار داده شمع
مجلس آرا روشن ساختند وانواع انواع موائد طعام رنگین در خوان شقاوت شان حاضر
ساختند بعد نوش جان غذای خوان رنگین صحبت و اختلاط از هر قسم در بزم آرزوی یکدیگر
گسترده از مواید نکات عجیبه وغریبه شیرین کام شدند لیکن مولوی موصوف از طباخ
اجل قاتل کوچه آش در مطبخ خانة تقدیر از ان پخت و پز خواهد دید هنوز بازار صحبت گرم بود
که هجعه چای خوری که رسم سلاطین روزگار قدیم است در مجلس نزد مولوی مذکور
حاضر آوردند و در حین چای خوری جناب مولوی وار باب فیض الله خان را باین همه مراعات
ونیکوئی که در حین مقدمة پشاور بعالیجاهان مذکور نموده بود بغتة بضرب شمشیر
قاطعه مقتول ساخته درجة شهادت انداختند و از روی شقاوت جزای ابدی ( ومن يقتل
مومنا متعمداً فجزائه جهنم خالداً فيها ) حاصل نمودند و بر انتقام کشی عالیجاه یار مقکه
بغضب سید ممدوح خوش وقت شدند چون این خبر وحشت اثر هر گاه بسمع سید موصوف رسیده
بسیار از دغا بازی عالیجاهان مذکور مشوش و پریشان خاطر گردیده دست افسوس بهم
می مالید و در فکر انتقام مولوی مذکور گردیده که درین اثنا مخالصة شیرسنگه بجمعیت
لشکر وافره و آلات محاربات متکاثره بمقابلة جناب سید ممدوح نیران جنگ و جدال را
در اشتعال آورده هزار های از اشکر خالصه سنگه بسیوف قاطعة مجاهدین بدار جهنم
رفتند و بسیاری از مجاهدین شربت شهادت (مفهوم بهم) چشیدند و در قرب وجوار رب العباد
آرمیدند وجناب سید ممدوح وجناب مولوی محمد اسمعیل صاحب که پیش امام و ناظم مهام
جهاد بودند بامید خرید متاع زندگانی جاویدانی نقد حیات مستعار را در میدان جهاد
باخته جرعه نوش باده حیات شهادت گردیده بمراد دل خود کامیاب گردیدند خوشا بحال
کسانیکه که نقد حیات مستعار بر خریده متاع حیات جاویدای صرف نمودند وجان ناتوان را
در راه حق باختند و بمقتضای مضمون کریمه (وتجاهدون فی سبیل الله باموالكم وانفسكم
ذالكم خير لكم انكنتم تعلمون ليغفر لكم ذنوبكم ويدخلكم جنات تجرى
من تحتها الانهار ومساكن طيبة في جنات عدن ذالك الفوز العظيم )
عمل نمودند اگر چه بعد شهادت سید ممدوح چندین روایات مشتهر عالم گردیدند بعضی
کسان می گفتند که در فلان کوه اقامت دارد و برخی میگفتند که باز اجتماع قشونات
مجاهدین بفلان مکان مینماید از آنها که در حیات زندگانی جناب ممدوح هیچ يك خلاف
نیست کسی را که از شهادت حیات ابدی حاصل گردیده چه احتیاج این حیات مستعار فانی
است آفرین هزار آفرین بر استقامت و علو همتی جناب سید ممدوح که با یکمشت مجاهدین
که فکر هر کس در این امر نارسا بود چه کارهائی کرد با وجود یکه در حین حیات خود


«۸۳»
برای هر کس از طایفۀ مسلمین خاص وعام باین مضمون دعوت نامها نوشته فرستاد لیکن
در گوش غفلت نیوش هیچکس مؤثر نیفتاد. مضمون دعوت نامه سیدعثمان احمدشاه غازی
که برای دعوت عامۀ مسلمین مؤمنین نوشته بود ، برالواح خواطر سادات کرام ومشاهر
علماء عظام وجماهیر مشایخ ذوالاحترام وارا کین عالیمقام وسایرخاص وعام از اهل اسلام
وکافۀ اهل دین وجماعۀ ارباب صدق ویقین بطریق دعوت عامه نگارش کرده می شود
که ای مومنان پاك وای مسلمانان چست و چالاك شکر منعم علی الاطلاق بجا آرید وحقوق
مالك بالاستحقاق بیاد آرید وبرحمیت اسلامی کار فرمائید وغیرت ایمانی بروی کار
آرید. واین جان ناتوان ونهاد سست بنیان بخداوند حقیقی وخاوند تحقیقی بسپارید که متاع
زندگانی فانی بعوض راحت جاودانی بفروشید ودر تحصیل رضا جوئی حضرت رب العزت
بکمال علوهمت وتمامیۀ عزیمت بکوشید ولباس صبر واسته مت درمیادین شجاعت
وشهامت بپوشید و آب شمشیر بران مثل آب زلال بنوشید بالجمله محبت اهل وعیال والفت
اخوان و اوطان پس پشت انداخته جان و مال در رضاجوئی ایزد متعال دریاخته و اطاعت
رب ذوالجلال قبله همت ساخته وعلم دین متین برافراخته و کوس تائید شرع مبین نواخته
مردانه وار در معرکۀ جهاد کفار فجار نګونسار در آئید وګوی سعادت دو جهانی
وراحت جاودانی بقوت ایمانی از میدان شجاعت وجلادت بربائید ودرمصاف قتل و قتال
ومعارك جنګ وجدال مثل کوه متین در مقابله اعدای دین ثابت القلب وراسخ القدم
باشید وشکستن رونق اهل کفر وعناد وبرباد دادن نمایش ارباب شرك وفساد بمثابۀ
راندن مگس ناپاك یا برتافتن خس وخاشاك بشمارید و نص قرانی یاد آرید این
تنصر الله و ینصر کم ويثبت اقدا مكم در دل جلاوت منزل ملاحظه
کنید و آیه فوقانی ، کان حق علینا نصر المومنين و كم من فئة قليلۀ غلبۀ فئة
کثیرت باذن الله بلسان صدق ترجمان بخوانید ومضمون ، فاذهب انت وربك فقا تلا
اناههنا قاعد ون ولاطاقة لناليوم بجالوت وجنوده مثل قصه بن بـ یقین برزبان حدت نشان
مرانید گامگونه شهادت برچهرۀ عروس عبودیت واطاعت مالیده سرخ روئی دنیا وآخرت
حاصل کنید وانگشت وفا وانقیاد بحنای خون اهل کفر وفـاد رنگین کرده عروس وار
در محضر داور دادار جلوگر شوید وچون مبین رفتار و کردار و گفتار واین نیت چست
وعزیمت درست مثل شیرغران وپیل مست دمان در مقابل اهل کفر وطغیان خواهند رسید
ضرور بالضرور برطبق مضمون لازم الوثوق وان جند نالهم الغالبون مظفر ومنصور
خواهید شد،واز الوثات آثام مطهر گردیده و ازعذاب جهنم نجات یافته بمدارج عالیه
ومراتب شاهقه در ریاض جنان وروح ریحان در جوار ملك المنان خواهند رسید و در سلك
عباد مقربین وجماعۀ سابقین از بندگان خاص ومقبولان ذوالاختصاص منسلک خواهند گردید
وعلاوه برین آنکه اینجانب در منامات بشمار ومعاملات خارج ازحـدحصار در باب
سرانجام دادن این امر عظیم ومهم فخیم ازپردۀ غیب باشارات ربانی مامور و از مکمن
لاریب به شارات رحمانی مبشر است وچونکه الهام غیبی بکلام لاریبی مصمم گردد پس
درنظر مؤمنین راستین ومخلصین کامل الاعتقاد بمثابۀ نورعلی نور جلوه گر شود اگر
تقاضا و تساهل درینباب بعمل خواهد آمد و پس چنانکه داردنیا منکوب شده آید ودر آخرت

تبارک


عذاب الیم در درکات جهیم گرفتار خواهند گردید و در عوض ایشان دیگر سعادت مندان
ازلی ومقبولان لم یزلی در سلك جود ربانی منسلك خواهند شد قال الله تبارك وتعالی
و ستیدل قوم غیرکم ولا تضروه شیا والله علی کلی شیء قدیر بالجمله ازین زندگانی
فانی روزی گذشتنی و گذاشتنی است
و در محکمه حساب و کتاب و سؤال وجواب در حضرت رب الارباب حاضر شدنی است اهل تقاعد
و تساهل در معرکه حساب و کتاب بکدام زبان جواب خواهد داد و در حضور ملك
على الاطلاق ومالك با استحقاق بکدام روی حاضر خواهد شد واز کرفت و گیر آن رب قدیر
بکدام حیله و تزویر رهایی خواهد یافت ، و ماعلینا الا البلاغ المبين و السلام على من التبع الهدى
با وجود ارقام و اصدار اینچنین دعوت نامه ها با آنهم احدی و فردی از ملك سند و کچها و
قلات وقندهار و کابل از خواص وعوام اهل اسلام با جناب سید ممدوح در میدان جهاد گوی
موافقت استعانت نزدند بلکه به تیر طعن از کمان نفاق هر هدف اهانت نسبت جناب سید
ممدوح میزدند و نغمه وها یی می سرائید ند
چه حکمتست که در فرقه مسلمانان کسی نژاد که آزار دیگری نکند
هزار طایفه بیش است ذات هندو را که هیچ طایفه انکار دیگری نکند

و علاوه چندين سخنان ناتراشیده از خود تراشیده نسبت جناب سید ممدوح میگفتند این
عجب مسلمانی است جای افسوس وحیرانی است یاقی آفرین هزار آفرین طایفه صادقـه
يوسف زئی را که چون یوسف از چاه ظلمت نفاق اخوان زمان برآمده هر يك صغير وكبير
خود ها را مانند زال خریداران یوسف جهاد مسلك نموده در مصر مدعای با جناب سید ممدوح
خلعت شهادت حاصل نمودند ووسمه بی ننگی و بیعاری برچهره رابغای حمیت ایمانی خود
نگذاشتند و به بوی پیراهن یوسف شهادت چشم یعقوب دنیا و آخرت خود را روشن نمودند .
دربیان قلب کرم عالیجاه میر کرم علیخان والی حیدر آباد ونشستن

بندگان بمسند مراد کامران عالیجاه میر مراد علیخان تاپر و انتقال مرحوم
خلد آشیان میر سهراب خان والـی خیرپور و انگـیختن غبار فتنه و نفاق
مابين اميران خیر پور

فاخته قلم مشکین رقم که نوائی خوان سخن طرازی است در شاخسار این مدعای چنین
نغمه طراز بیان میشود که در سنه یکهزار و دوصدو چهل چهار هجری ( 1244 هـ س ) از
قضای کردگار عاليجاه مير كرم عليخان والی حیدر آباد دنیای بیوفا را گذاشته قلب
کرم اختیار نموده و خانه آکبله راحله از دنیای بی اعتبار کرده اگرچه روزی چند از قلب
کرم در حیدر آباد بها وعقائد شر وشور بوزیدن آمده لیکن مرحوم میر کرم علیخان از رنگ
و بوی گلهای اولاد عاری بوده عالیجاه میر مراد علیخان برادرش از روی رای و کمال
هوش و دانائی شعله آتش فساد را سر کشیدن نداده بزلال تدبیرات فایقه خاموش نموده و
تمام مال وملکش در پنجه اقتدار خود آورده و باحدی دیگر نگذاشت کـه انگشت
مداخله در مال وملك مرحوم مير موصوف بگذارد و پس ماندگان و منسوبان مرحوم


مذکور عالیجاه میر مراد علیخان از حسن مراعات خود ممنون و مشکور داشته بهر حال
رضا جوئی آنها می نمود و بانتظام مجموعه امورات ملك داری بخوبی می پرداخت که
از تیقظ و هوشیاری عالیجاه میر ممدوح هيچيك رخنه در اساس سلطنة سند نیفتاده و باز از تقدیر
رب قدیر در سنه یکهزار و دوصد و چهل شش هجری بندگان خلد آشیان مرحوم میر
سهراب خان عليه الرحمة والمغفران بمقتضای داجل در بوه قصرش نشانه گردو برد ،
مطابق بیست هفتم ماه صفر سفر آخرت اختیار نموده از بام قصر حیات برزمین ممات افتاد
(انا لله و انا اليه راجعون) عبب مرحوم میر ممدوح كحامل صفات و دانای زمان بود بلکه
اسم اعظم در جبین نور آگین خود داشت در ملك داری و غریب پروری و قدر شناسی و
اشراف نوازی و مسافر پروری ضرب المثال عالم توان گفت بعد قضیه نامرضيه مرحوم
میر مبرور ما بین اولادش غبار فتنه و فساد بر انگیخته و نوائیره آتش نفاق و عناد شعله ور
گردیده عالیجاه مير مبارك خان که فصيح اللسان بليغ البيان نسبة جامعة ذو فنون بوده
از روی حکمت عملی عالیجاه مير رستم خان را که صاحب دستار ریاست بوده بجای خود
برپای نموده در مقابله عاليجاه میر علی مراد خان صاحب سلسله شور و شر بحرکت
آورده و خود را بمهه فرزندان هريك مير محمد خان ومير محمد علیخان و مير فضل محمد خان
ومير على محمد خان بخیال تصرف نواله چرب دنیا بيوفا بر خوان بیگرنگی عالیجاه میر
علی مراد خان متفق ساخته فرزندان خودها را در ملازمی میرصاحب میر علی مرادخان مقرر
نمود وملك عوض جاگیرات ملازمی فرزندان خود از میر علی مراد خان صاحب گرفته متصرف
خود آورده و بساط شطرنج بازی گسترده در بر دومات شاه مدعای خود گردیده گاهی
بوزیری میرصاحب ممدوح خود را نسبت میداد و گاهی پیاده وار در خدمتگذاری میدوید
و جمع آوری سپاه بلوچان ملازم خود و میر صاحب ممدوح نموده فیل های سرسات را در
مصارف سپاه بیهوده بر پا می داد و شب و روز زمزمه اسلحه سير شمشیر و تفنگ سپاه در خیر پور
در هر کوچه و بر زن بلند و سپاه مذکور از بس خوردن زورینه ولقمه های چرب از مطبخ
خانه میرصاحب ممدوح و زدن پیاله های زمرد رنك مستعد نواختن چنگ جنگ بیهوده
گوئی و در وقت احضار کچهری جانب سير نجلان وغيره خاص و عام رخ نماد گردیده از قانون
زبان عجب نغمات استهزا آمیزی سرائیده و خنده ای می نمود تا مدت چند ماه اسب آرزوی
خود را در میدان مدعا با میرصاحب میر علی مراد خان میتاخت و از روی نفاق و حکمت
عملی آهسته آهسته دندان طمع خود را چون موش تیز نموده قراضه زرو اسلحه بار بند طلا
و بهر پوره از بنادیق و شمشیر های جواهر دار و اقمشه نفیسه از صندوق خانه استطاعت
مير صاحب میر علی مراد خان کشیده در سوراخ دهان خود فرو می برد از انجا که در انوقت
عالیجاه میر علی مراد خان صاحب باقتضای بهار شباب جوانی سرخوش نشه باده بی پروائی
و از چنین نشیب و فراز روز گار آگاه نبود لیکن از روی آگاه دلی روزی چند
مابین خود پیش معلم و مدرس اتفاق رساله محبت و وفاق مطالعه می نمودند و از خوان موافقت
یا نگشتهای موالفت واقعه های موانست می برداشتند و شمع بیگرنگی در بزم یکجهتی
می افروختند لیکن بعد از چند ایام میرصاحب میر علی مراد خان از روی کمال دانش
و رسائی هوش در یافت که عالیجاه مير مبارك خان در صورت اتحاد طريقة مخالفت را


«۸٦»
در پیش گرفته است تا آنکه از کجایش گردش روزگار شیرازه مجموعه موافقت اتحاد
طرفین از انتظام اتفاق افتاده میر صاحب میر علی مراد خان معه احمال واثقال ومیرهای
محترم از خیر پور تشریف فرماى قلعه احمد آباد که در آنجا رفته اقامت گرفت و داد
مردانگی و عبث خودرا از دست نداد و در صورت رفتن میر صاحب ممدوح جانب قلعه احمد
آباد آتش فتنه و فساد پیش از پیش شعله ور گردیده هرچند میر صاحب میر رستم خان که
محاسن سفید و صاحب دستار بود در اطفای نوائره فساد کوشش و سعی می نمود لیکن
حرارت كینه قلبی از طرفین بموجب تقدیر ازال هرگز برطرف نمی گردید. اگر روزی
چند خاموش می شد باز از تحريك و دقته مقننان در اشتعال می آمده تا آنکه در این اندیشه
و رفتار و گفتار كينه ومخالفت عالیجاه مرحوم مير مبارك خان در سنه یکهزار و دو صد و پنجاه
هجری تمام متاع دولت ملكيت و كينه ومخالفت اولاد خود گذاشته از دارفنا بدارالبقا
ارتحال فرموده در حین حیات هر قدر که از ضد و موعنيد و در پی کینه ی گردید فایده ندید
وحسرت برد و بعد رحلت مرحوم میر مبارک خان قانون فتنه و نفاق مابين اخلاف مرحوم
مذکور ومیرصاحب میر علی مراد خان بیش از پیش در نوای آمده تا رفته رفته از آهنگ
های مخالفت رباب ریاست سند از گوشمالی قده طرازان عقد و نغز از هم درهم افتاد که
نقبه خترا بی سند موافق منشاء الرقة بون قلم در نوای آورده خواهند شد از ان که (بیت)
دولت همه ز ا تفاق خیز د
بی دولتی از نفاق خیز د
در بیان فوتیدن عالیجاه نواب ولی محمد خان لغاری مشیر بی نظیر
امیران حیدر آباد و آمدن عالیجاه بهادرخان کهکر دبر مختار کاری
لار كانه ونظامت شکارپور ومعزولى عاليجاه سيد محمد کاظم شاه و آمدن بندگان
شاه شجاع الملك
خصر و قلم شیرین رقم فرهاد وار ببيستون این مدعای چنین تیشه بون می زند که در
سنه یکهزار و دوصدوچهل و هفت هجری مرحوم عالیجاه نواب ولی محمد خان لغاری که مشیر
بی نظیر امیران حیدر آباد بود و زمام قلم و نسق ملك چاند و که بدست اختیار او بود و
در رسائی هوش خودرا سر آمد ارباب هوش می دانست و همیشه فقرات نویس تدابیر
ملك داری بوده به موجب حكم مالك مختار اختيار ملك حيات
از دست داده از عهده حکمرانی معزول گردیده از انجا که در عزل حیات نواب مذکور البته
رخنه نفاق در اساس اتفاق میر صاحبان سند بوقوع آمده عالیجاه میر مراد علی خان والی
حیدر آباد با وجود این همه خزائن و دفائن که از تعداد شد ر بیرون بود و نهایت
سخت دل و بست ممسك بود مرحوم نواب مذکور که بر اسپ کجکدای حکمراني ملك مينمود
واز هر چهار طرف از دوست ودشمن برفتن و آمدن قواصد خبر گیری می نمود عالیجاه میر
مراد علی خان بسبب اخراجات قاصدان در تشکدل می گردید و بنابر بقر بود که واب ولی محمد خان
تمامی مالیه ملک چاند کو در اخراجات قاصدان بر باد میدهد از ین سودای چه باید کرد و بعد
وفات نواب مذكور میر صاحب ممدوح از اخراجات قواصد باری اطمینان حاصل نمود وعاليجاه


«۸۷»
بهادرخان کهو کهر که از حقه تریاق همیشه ورم درگودال چشم داشت معه عالیجاه
سمندر خان درانی باهزار برمختار کنارى ملك چاندر که شکارپور مامور شدند وعاليجاه
سید محمد کاظم شاه که چند سال از مرایه خوان حکومت شکارپور شيرین كامی حاصل
نموده بود از کم التفاتی میرصاحب نیز مراد علی خان زهرغزل چشیده به تلخکامی از شکار پور
روانه گردید و در شب روانگی سید مذکور ازشکارپوزعجب واقعه صادر شده که ازفلك
فیروز رنگ اینقدر ستاره برزمین افتاده که عبرت افزای دیده عالم و عالمیان گردیده
وهر خاص وعوام متجیر این واقعه بودند که آیا چه حادثه روی خواهد داد چون بعد از چند ماه
بند گان شاه شجاع الملك حسب المواهش عاليجاه مير مرادعلی خان والی حیدر آباد که از روی
مصلحت وقت طلبیده بود در سنه يكهزار و دوصدو چهل وهشت هجری از لودیانه بقطع
منازل رونق افزای شکارپور هر چند مبرصاحبان خیرپور در آمدن شاه ممدوح بسيار با لراض
ليكن از لحاظ برادری عاليجاه میرمرادعلی خان هراز گریان انراستی کشیده نمی توانستند
تا آنکه عالیجاه سید محمد کاظم شاه از طرف والی حیدرآباد بموجب حكم مؤكل بجهت
استقبال شاه ممدوح تابیقاعده منزل مامور گرديده واز اميران خيرپور عالجياه فتح محمدخان
غوری روانه شده که شاه موصوف را خدمت کنان بکمال اعزاز آورده داخل شکار پور
نمودند وعاليجاه میر زنگی خان ازمیرصاحبان خیرپور و میرجهان خان یواليان حيدر آباد
پیش از تشریف فرمائی اولیای دولت درشکارپور رسيده بملاهای و استقبال رعایای
شکارپور میپرداختند لیکن روزی که عالیجاهان امیران مذکور داخل شکارپور می شدند مردم
تماشا بین بيرون دروازه شهر ایستاده از مقدم امیران موصوف نظاره میکردند سواران
همر کاب اميران مذكور خلق اله شکارپوررا دیده اسبان خوده رادرجست وخيز آوردند
چون ترك سواران در میدان می تاختند بمجرد دوابیدن اسبان ازجند گان سواران کلاهان
ازسر برزمین افتادند و بعضی ها خود نقش زمین شدند مردم تماشابین معاينة این حالت افتادن
کلاهان وسواران شگون ناميمون گرفتند از آنجا که از امیران سند و اولیای دولت ما بین
خود همین انجام بود که بعد ازمرور چهل روزاولیای دولت چهل هزار روپیه عوض اخراجات
از امیران موصوف گرفته تشریف فرمای خراسان خواهدشد چون انقضای میعاد گر دیده
ومبلغان معهود عايدسر كارا شرف گرديد ليكن بسبب ايام گرم وباد سموم تحرك اوليای
دولت از شکارپور نشده مدت چهارماه درباغ شهزاده واقعه شکارپور منزل انداز بوده
وبه تجهیز سامان جمع آوری سوار و پیاده و آلات محاربات از اثواب وتفنگ های میپرداخت
عاليجاهان میرزنگی خان ومیرجهان خان تا زمان روانگی اولیای دولت در شکارپور
متوقف و انتظار می کشیدند که کی شاه ممدوح روانه خواهدشدچون عاليجا هان مذكور
دیدند که باوجود گذشتن میعاد گرفتن مبلغان هنوز امنای دولت تشریف فرمای خراسان
نمیشود آیا چه خیال سرکار اشرف در دل دارد عالیجاهان مذ کورمردم چون قلم درسیاچاه
مداد انديشه غوطه میخور د ند و فقره از قطرات مدعای خودنمی نوشتند آخر از توقف خود
بسیار عاجزشدند و به تنگ آمدند فی الجمله به تجویزی ازحضور اوليای دولت شرف ارتخاس
یافته وسرفرازی خلاغ حاصل نموده ماننه مرغ که از قفس آزاد شودبال افشان در اوج
مدعای گردیده رخ نهاد آشیانه مكان مالوفه وشكر پادشاه علی الاطلاق بجای آوردند


« ۸۸ »
ونذرانه را ادای نموده وعالیجاه سید محمد کاظم شاه که در انوقت اعظم شکار پور بود
در خدمت گذاری اولیای دولت حاضر بوده و انتظام مجموعهٔ امورات از رسائی هوش خود
بخوبی میپرداخت وامنای دولت را بندا ببر فرزانه مستعد خراسان نمود لیکن اولیای دولت
چیزی بمبلغان خرج وشتران بجهت بار برداری و بازوی عالیجاه سمندر خان درانی که پیش
والیان حیدرآباد بود از عالیجاه میر مرادعلی خان درخواست نموده عالیجاه میر ممدوح از
دادن بازوی سمندر خان عذری نکرده بحضور اولیای دولت فرستاده داد و این قصه از
قانون زبان سرائیدن گرفت که در سر کار ما بسیاری سمندرهای آتشین مزاج می باشند
ازین سمندر پروائی نداریم وهم در استمداد خرج وازدادن شتران داره دار می کرد بلکه
به پیشگاه اشرف بعرض رسانید که شتران لایق باربرداری منازل خراسان در این ملك سند
بهم نمیرسند اگر اسباب را از این ملک در گادی انداخته واقعهٔ ملك کچھی منزل انداز
شوند در آنجا بسیاری شتران سرکار اشرف موجود خواهد شد اولیای دولت از چنین
التماس میر موصوف نهایت در تعجب آمده به لیجاه سید کاظم شاه که مدشر سلام بود خاطب
گردیده که اسباب و سامان دولت سلطنه کاهی در کادی ها نرفته مگر عالیجاه میر مراد علی خان
این کلام رنگین از راه صداقت و اخلاص خود عرض میکند و یا از روی استهزا بیان داده
فی الجمله مدت یکنیم ماه مابین شاه و امیر موصوف سر خرج و شتران گفتگوی میرفت لیکن
بسبب که شتران برای چرا در صحرای عدم رفته بودند و بهیچوجه از صحرای باز نگردیدند
از بیمعنی اولیای دولت از بس خارخار شتران در انتظار توقف قلیچکهای اژدهان میریخت
و در صحرای تفکر وحیرانی می گردید و میگفت که الحال چگونه مهار اشتر از دست میر
ممدوح گرفته شود چند روز خار خار اینمعنی دامن گیر خاطر اولیای دولت بود که ناگهانی
خبر وحشت اثر واقعه هائلهٔ انتقال مرحوم میر مراد علی خان بگوش امنای دولت و هر
خاص و عام رسیده که در سنه یکهزار و دو صد و چهل و هشت هجری دست مراد از حیات مستعار
شسته ومتاع زندگانی فانی را برشتران ممات بارنموده منزل انداز سرای آخرت گردیده .
انا لله وانا الیه راجعون چون اولیای دولت باستماع این واقعهٔ هائلهٔ میر ممدوح نهایت
غمنال و اندوه گین گردیده افسوس میخورد و بیان می کرد که موحوم میر موصوف باری
دیرینه سال و ذی هوش و باران دیدهٔ شب و فراز روزگار بوده و وقت را قضا هرگز نمیکرد
الحال خلفائش سبب ایام بهار جوانی و ناز پروردگی که زرد روی خزان گلدار واقعان
روزگار را هرگز ندیده اند دیده شود که با سرکار اشرف کدام راه خوب سلوک و یا
تر کستان عدم سلوك اختیار خواهد نمود افسوس دانا مردن و نادان زیستن و بلبل زبان
بر شاخسار این ابیات مترنم می نمود :
بوقت نزع شنیدم که گفت افلاطون
هزار حیف که نادان بماند و دانا رفت
چه جای مجلس عیش است این سرای دو در
از این جهان همه یاران مجلس آرا رفت
بجای بلبل دستان نشست زاغ بباغ
دمید خار ببوستان بهار گلها رفت
این نغمه می سرائید و دست افسوس میسائید .


«۸۹»

در بیان رفتن وکلای اولیای دولت بنا برعزا پرسی عالیجاه مرحوم میر
مراد علی خان پیش خلفانش هر يك میر نور محمد خان ومیر محمد نصیرخان
و دادن خلاع فاخره وفهمایش نمودن به آنها .
منشی باشی قلم خوشرقم در تحریر بر دست خط این مدعای چنین فقران بیان مینگارد که
در سنه یکهزار و دوصد و چهل و هشت هجری هرگاه عالیجاه میر مراد علی خان بمراد
انتهای عمر خود رسیده اولیای دولت ه ایجاه فضائل دستگاه قاضی محمد حسن باتفاق عالیجاه
سید محمد کاظم شاه معه خلاع فاخره ودست خط مبارك مشعر بر القاب مرحوم بد رش
جانب عالیجـاهان میرنور محمد خان که ولی عهد مرحوم میر موصوف بود وميرمحمد نصیر
خان بجهت ادای مراسم عزا پرسی وتهنيت جلوس مسند کامرانی مامور نموده و آنچه که
شرایط سلوك واتحاد و ناموس داری و بزرگی منش بوده همه در سواد دست خط مبارك
رقم زده كلك بيان گردیده وهم زمانی بقبض معظم الیه از حضور اولیای دولت فيها يش
رفته و منتظر استعداد خرج و شتران بوده عالیجـاهان میرنور محمدخان ومیر نصیرخان روزی
چند به قسمت مال و ملك مرحوم پدر خود پرداختند اگر چه عالیجـاهان مذکور از خودهم
خزانه مالا مال داشتند لیکن خزانه پدرش علاوه از دراد دستگاه دولت آنها گردید از
آنجا که خمار دولت را غرور بسیار میباشد عالیجا هان مذکور را یکی خمار دولت و دیگر
نشه جوانی و حکمرانی بخیال آن یکبار گی راه احتیاط و عاقبت اندیشی از دست داده
بموجب مصلحت امرای کوته رائی که اکثر همنشین امیران ممدوح مردم صباغ و ولگرد
وحمال ودلال و دلاك وسكبان ولقانيانان وغيره اقوام سهل سفله بودند از استعداد خرج
وشتران با اولیای دولت بجواب صاف پرداختند بلکه از غرور نو مستدیشی از طنبور زبان
نغمات خشونت آمیز و زمزمة كلمات فتنه انگیز نسبت با اولیای دولت در نوای آ ور دند
سرکار اشرف نغمات هیچ پوچ امیران مذکور در گوش سما عت نیاورده از روی تحمل و بردباری
باری سمی میفرمود که آتش فتنه و فساد ما بين سر كار اشرف و امیران ممدوح شعله ور نگردد
بلکه تشیید بنیاد حسن سلوك و اتحاد بعمل آيد وبمقتضای آنکه انسان را تا مقدور کاشتن
نیشکر اخلاس و محبت باشد كاشتن حنظل عناد و خصومت عين دون همتی است و تا غواص را
دست رس گوهر محبت باشد جست وجوی خذف كيافتها كمال ملامت و بد گوهری است
اولیای دولت این همه مدارج در نظر داشته در تحرك سلسله خیر وصلاح بود ليكن
از تقدیر از لی بحكم ( جف القلم بما هو كائن صورت این معنی برعکس بر آئینه ضمیر منیر
امیران ممدوح رختهای گردیده که اولیای دولت بعد و فات مرحوم پدرم مایان را طفل
مكتب نادانی دانسته هوس ماليه ستانى وملك گيرى مينمايد وهم سفله گان همنشین مجلس
از چنگ زبان هريك تفيـه سخنان ركيك ميسرائیدند و می گفتند که اول بسم الله غلط
ابتدای جلوس مسند کامرانی سر کار دولت مدار است هر گاه مثل شاه كه يك مشت مردم
هندوستانی سر برهنه کون برهنه و چند مردم افغانان فلاکت زده شکم گرسنه همراه دارد
باینوقت اگر مالیات و شتران از ایشان گرفته پس چگونه تنسیق امورات ملك دارى
خواهد نمود اگر در آغاز جلوس مسند کامرانی نقش سیاست وحشت خود را برالواح


« ۹۰ »
روزگار مرتسم نساختند پس هر کس از مخالفین اطرافی که در کمین منتظر نشسته اند زود هوس تصرف ملك وماليه ستانی سند خواهد نمود امیران سند بموجب اصلاح امرای كوته رای وسفله گمان ناخرد مندان رخ اخلاص از شاه تافته بموجب مدبر وزیر تدبیر خود بر اسپ متهوری سوار شدند و چون فیل دمان مستعد میدان جنگ گردیده لیکن از بیداد گمان قضا وقدر غافل که چگونه در ششدر حیرانی مات میشوند شاه ممدوح هر چند نصایح عاقلانه ومواعظ فرزانه با امیران حیدر آباد بسیار بقلم آورده لیکن همه را گوزخر دانسته از استر لسكده پران خود فرود نیامدند لاچار سر کار اشرف صلاح کار خود در توقف شکارپور دانسته جانب امیران مذکور اعلام نمود که بالفعل بسبب پراکنده گی کارهای ضروریه روانگی سر کار اشرف سمت خراسان نخواهد شد هرگاه رونق وبند بست کارهای مرجوعه سر کار اشرف بعمل آمده همان وقت تدارك لوای فلك فرسای جانب خراسان صورت وقوع خواهد گرفت امیران مذکور هر گاه از چنین اعلام شاه ممدوح آگاهی یافتند مانند دود بر خود پیچیدند و چون آتش شعله خشم از کانون وجود بر کشیدند ومثل موج آب در پیچ و تاب خفگی آمده چون غبار از باد غرور برخواستند ومصلحت نمودند که هنوز شاه مذکور چندان جمعیت لشکر ندارد چون زلف سیه روزگار و پریشان است باید که جمع آوری سپاه نموده بدید به رمای و هوی از شکارپور اخراج نموده شود که من بعد ازین توقف شاه در شکارپور مقرون مصلحت نیست هرگاه اولیای دولت ازین عزیمت امیران موصوف آگاه گردیده در فکر تهیه و سامان خود شده و این خبر نزاع ما بین اولیای دولت و امیران ممدوح در تمام عالم صورت اشتهار یافته کارپردازان امیران که در ملك آیانی برحکمرانی نشسته بودند از دریافت این معنی سراسیمه گردیده خود بخود از خوف جان کلاه تالیوری که بر سر خودها کج نهاده خرامان خرامان چون كبك رفتار مینمودند در ساعت کلاهای مذکور از سر برداشته و در بغل خود نمودند ودستار سیاه چون ماتم زدگان بر سر بسته وتغییر لباس ساخته ملیكها را گذاشته شباشب عبور دریای نموده فراری شدند و عالیجاه سیدمحمد کاظم شاه پیش ازین واقعه معه تحایف نفيسه و اسپان از مؤکلان خود مامور اولیای دولت بوده و در خیر پور رسیده بسبب حدوث این واقعه در آنجا متوقف شده قدمی پیش نمی برداشت هرچند دستخط مبارك امنای دولت در خصوص طلب عالیجاه سید محمد کاظم شاه مشعر بر کمال خاطر جمعی متواتر در خیرپور میرسیدند لیکن مابین سید ممدوح و عالیجاه سمندرخان البته غبار کلفت واقع بود ازین جهت که مبادا غبار بی غیرتی بر دامن حالم بنشیند رغبت آمدن خود به پیشگاه اولیای دولت نمی کرد و بمدار مدار میپرداخت و با وجودیکه سرکار اشرف برای عالیجاه سید موصوف دستخط های مبارك امر صادر مینمود که شما بمنزله فرزند سرکار میباشید و عنایت شاهانه بر شما بسیار است هرگاه ملك شکارپور از سرکار اشرف گردید یا هم زمام حکم شکارپور بدست اختیار عالیجاه خواهد بود و اگر از امیران سند گردید نیز آن عالیجاه حاکم این ملك شكار پور خواهد بود که الطاف خسروانه سرکار اشرف بر آنعالیجاه بسیار است و هیچ خیال دیگر بخاطر خود نیارند که ننگ پرده عزت و کلای در هیچ ملت ودین امین روا نیست لیکن عالیجاه سیدموصوف بمقتضای سلسله تقدیر رب قدیر هرگز از خیرپور


«۹۱»

حرکت جانب اولیای دولت نگرد در آنجا مکث پذیر بوده در تجویز و فکر طلبانیدن
سید محمد تقی شاه برادر خود که بعهدة نیابت شکارپور در آنوقت مامور بود گردیده و عالیجاه
رحیم خان کوسه را که با و دم محبت داشت صلاح طلبانیدن برادر خود از شکار پور بطریق
اخفا که احدی وفردی مطلع احوال برادرش نگردد نمود و اورا مامور کرد که در شب
تار انجام این کار نماید لیکن سید محمد تقی شاه از بسکه انقای محبت درم و دینار
دنیای جفای دارند بملاحظة این تفرقه ناگهانی نهایت دل از دست داده هوش و حواس
باخته در هراس آمده و از خوف سر کار اشرف چون سیماب در بوته بیقراری لرزان و حیران
در فکر رفتن خود گردیده آخر تجویزی از پیشگاه اولیای دولت نقد رخصت بدست آورده
و آن را غنیمت دانسته مانند هدهد بموجب حکم سلیمانی شاه جم جاه در فضای مدعای خود
در پرواز آمده رخ نها د شهرهای آرزوی خود گردیده که شباشب خود را در خیرپور نزد عالیجاه
سید محمد کاظم شاه برادر خود رسانیده در صورت اتصال قانون شوق نغمه واشوقا واشوقا مابین خود
می سرائیدند هر گاه سید محمد تقی شاه در خیرپور بنوعیکه مذکور شده بملاقات عالیجاه سید محمد کاظم
شاه مشرف گردیده مابین خود صحبت آرائی از نامکامی وقوعات روزگار شیرین کامیهای
نمودند آخر مد این همه غمه خوانی های رفته رفته از سرة یکدیگر اینرباعی معین المعنا را خواندند.
رسیده بود بلائی ولی بخیر گذشت
وسجدات شکرانه بیشکرانه بدرگاه ایزد یکتانه بجای آوردند . فقط
در بیان گرفتن کار پردازان امیران سند از ملک شکارپور مواضع متعلقه آن
خود بخود و آمدن رعایای غربای شکارپور وغیره مواضعات آن بحضور شاه بجهت
دادرس خود تعین حاکمان از سر کار اشرف بروالیان شکار پوروآمدن لشکر
میر صاحبان خیرپور واقعهٔ سهکه راقعهٔ جنگ سهکه از چنگ قلم عجب نغمهٔ
رنگین سرائیده شده است.
تیر قلم راست رقم از کمان مدعای چنین نشانه بر هدف بیان میزند که در سنه
یکهزارو دوصدوچهل وهشت هجری کار پردازان امیران سند ملکهای متعلقه شکارپور
از خوف جان خود گذاشته فراری شدند همانوقت تمام رعایای ملکهای به پیشگاه اولیای
دولت آمده بعرض رسانیدند کارداران امیران خود بخود ملك ها را گذاشته رفتنـــد
وملك های از حاکم وقت خالی افتاده امید وطایفه بد کاران رهزنان اگرچه پیش ازین هم
در تاخت و تا راج ماغربای رعایای قصوری نداشتندالحال که ملك های خالی دید، اند شب وروز
ترك وتازو دست بردی نمایند هر گاه از سر کار اشرف محافظت و نگهبانی غربای رعایای
بعمل آید بهتر والا طعمة کام نهنگ بلوچان بدکاران خواهیم شد امنای دولت حسب
استدعای رعایای بنابر محافظت آرمان خود را بر ملکهای مامور نموده که رفته بدلاسای
و استمالت رعایای پردازند که متفرق وفراری نشوند و بدستور اصلی با ماکن خود آبادان
باشند امیران سند چون دیدند که آدمان اولیای دولت در ملکهای رفتـــه نشستند از بس
حدت غصه مانند دیگ در جوش وچون موج در پیچ و تاب آمـــدند اولا امیران خیرپور
قدری لشکر جمع نموده بسر کردگی عالیجاهان میرمبارك خان ومیرزنگی خان مامور


گردیده لشکر را حکم عبور دریای دادند که در مهلکه فروکش شدند و در بحر تدبیر شناوری
مینمودند که بتجویزی و تقصیری رفع اولیای دولت از شکارپور نموده شود. از آنجا که
التقدير يضحك علی التدبیر فقیر عالم خان مری که چند سال از موائد خوان نعمت حکومت
شکارپور شیرین کام گردیده بود هر گاه یاد موائد حکومت شکارپور مینمود از حسرت
آن نهایت تلخکام شده دست تغابن وافسوس چون مگس مالیده بر فرق خود میزد واز سوز
حکومت شکارپور ومفارقت پری رویان ولولیان شکارپور سیندوار درمجمر سوزوگداز
میسوخت و آه آتشناك ازدل سوخته میکشید و هی شکارپور هی شکارپور
میگفت آخر مری مذکور بلا فرصت در معۀ جهان خان
خلف خود ولشکر متعینه قبور دریای سوده وارد سهکه شده دم بدم از هوای شکارپور
نعره ها می زدند روز دیگری مری مذکور از سهکه سوار شده بتاخت و تاراج رعایای
قریه ی دمه جفیر آباد وقریه آباد وغیره دهات بپرداختند و هیچ رحم بحال مردم غریه ی
نمی کردند عالیجاه حاجی هدایت الله خان که از سرکار اشرف درمحال کونرجی مامور ود
بدریافت این خبر از کونرجی معۀ چند نفر سواران سوار شده در مقبله مری مذکور آمده
هر چند بنا بر عدم ایذای رعایای به مری مذکور هدایت نمود. لیکن باز ببا معۀ بی محابا
مرتکب فتنه و فساد گردیده از آنجا که جمعیت لشکر مری مذکور بسیار و از عالیجاه
مذکورچند فر سواره ودندلاعلاج از کارزار رخ تاب نشده در میدان مقابله ثابت قدم گردیده
تا از قضای کردگار گوله تفنگ بجهان مری مذکور که سر کردۀ تشگ وجدال وده خورده
از اسب حیات برزمین ممات افتاده رخ نهاد منزل آخرت گردید. مه قتل مری مذکور
جهان خان پسرش ازسوز وگداز پد وخود عنان اختیار بدست بی صبری داده چون فیل دمان
بر عالیجاه مذکور که جلوه ریزی نموده بضرب تفنگ اورا روانۀ آخرت نمود و دیگر
سواران عالیجاه پیاده و پاره ششدر گریزان شدند جهان مری سرعالیجاه مذکور
چون سر قلم بریده در علم علم ساخته مثل داربازان می گردانید و ملکه بی رحمانه سرش
می گویند و تفهای بر رویش می انداخت و از انتقام پادشاه علی الا طلاق غافل که وزیر
تقدیرش در چه تدبیر است از آنجا که در هر سری سری است عالیجاه مذکور ینکی زیورعلوم
آراسته دوم دیدۀ آرزوی خود را بکحل الجواهر لقای زیارت فیض بشارت حرمين الشرفين
زادهما الله شرفاً وتعظيماً منور نموده بود سوم از طرف پادشاه اسلام برای حق نمك
و محض برای خیر خلق الله رعایای کشته شده به بینید که سراین سر کمیاسر می کشد نظم.
هر یکی را رنگ وجهی داد سلطان ازل
هر سری را سرنوشتی کرد دیوان ازل
احتیاط ما چه سنجد پیش تقدير اله
چون ترا چون گوی چوگان کردچوگان ازل
هرچه کاری در بهاران تیره ماه آن بدروی
تا چه تخم انداخت اول دست دهقان ازل
در بیان مامور نمودن اولیای دولت عالیجاه سمندرخان درمقابلۀ لشکر
امیران خیر پور واقعه سهکه ولاف وگزاف زدن لشکر مذکور وغیره
تیغ قلم تیز رقم که معرکه آرای میدان سخن وری ست دررزم این مدعای چنین جلوه افروز
بیان می گردد که هر گاه در سنه یکهزار ودوصده وچهل هشت هجری عالیجاه حاجی هدایت الله


«۹۴»

امیر کبیر اولیای دولت از دست جهان خان مری کشته شده درین صورت آتش خشم
اولیای دولت شعله‌ور گردیده عالیجاه سمندرخان را بمعهُ سه‌هزار لشکر سوار و پیاده
و هفت عرابه توپ حکم داد که امیران خیرپور هیچ ادب و لحاظ سرکار اشرف ملحوظ
نداشتند الحال سرکار را لاچارست چو از سر بگذرد آب ای خردمند . چه مادر بزیو
پای فرزند . شما رفته در مقابله لشکر امیران خیرپور بجوانمردی بکوشید هرچه بادا باد
نوعیکه رقم ازل در دفتر تقدیر بمقتضای جف القلم بماهو کائن ثبت است از پرده تقدیر
جلوه‌گر خواهد شد و امیران خیرپور نیز بسبب کشته شدن عالم خان مری عالم عالم فتنه
و فساد و جهان جهان شور و عناد برخواسته طوایف بلوچان سرکردگان هر یک فقیت
خان مری و دهنگانه خان مری و جلال‌خان مری و فضل‌محمد خان مری وطایفه نظامانی
و جلپانی و باگرانی و غیره طوایف در عالیجاه میررستم خان و سیدمبان غلام مرتضی شاه
از میرصاحب میرعلی مراد خان که سید ممدوح همیشه سرخوش باده غرور و بهادری و سرمست
شراب معارک و جوان مردی بلگه خودرا رستم‌داستان می‌گفت از انتقام کشی عالم خان
مری که پیاده کارزار ود چون شیرغران و مانند رعد خروشان معهٔ جمعیت لشکر موفوره
چون گردباد از هرطرف دوان دوان و کلاهای ټالوپری بر سرهای خود کج نهاده
و بروت ها را تاب داده یاوه گویان خودها را درلوهری رسانیدند و عبور در پای نموده
درمقام سهکه رسیده دست بظلم بتحزیب و عایای سهکه از تنگناالب مالایطاق دراز نمودند
و ادب درگاه فیض پناه حضرت شاه خیرالدین علیه‌الرحمه مرعی نداشته باوجود یکه

اولیارا هست قدرت ازاله
تیر رفته باز گرداند زراه

هر که در مهام توسل واستمداد از اولیاءالله نجوید در هیچ معارک که سرفتح و نصرت
نه بندد و عالیجاه سیدمحمد کاظم شاه که چند روز حسب الارشاد مؤکلان خود در خیرپور
متوقف بود در اندفاع شرارت فساد و اطفای آتش فتنه وعناد و بنای اساس سمکوک واتحاد
مابین امیران وشاه بسیار سعی و تلاش نمود ، لیکن از تقدیر رب قدیر مؤثر نیفتاده عالیجاه
سیدممدوح بجهت توقف خود در خیرپور بمیرصاحبان خیرپور بسیار گفتگو نموده لیکن
امیران مذکور از لحاظ عتاب امیران حیدرآباد درجواب گفتند که ما بیان نمی‌کوئیم که
درخیرپور بمانید یا بروید اختیار خود دارید آخر بعد ازچندایام پروانهُ امیران حیدرآباد
موسومهُ سیدموصوف صدوریافته مضمونش این که لقمٰن خوان رنگین طعام امیران خیرپور
بشما نمی‌گذارد که ازآنجا حرکت نمائید و لقمٰئی از خیرپور بردارید باید که دست خود را
ازین خوان رنگین کوتاه نموده ازآنجا روانه ادو کانه گردید بعالیجاه بهادر خان
کوکر همدم مأدم‌خوان اتفاق شوید چون از صدور اینچنین پروانه بسیار مکروه طبعت
عالیجها سیدمذکور شده و از بی انصافی و بی تمیزی مؤکلان نوجوانان خود افسوس می‌خورد
آخراالامر المامور معذور سیدمذکور ترک خیرپور نموده بعزم لاد کانه روانه منزل‌اول
درتندره لقمان‌خان انداخته اتفاقاً درآن شب خبر کشته‌شدن عالم خان مری در خیرپور
رسیده و درنصف شب های و هوی درشهر خیرپور وا قع شده و درهر کوچه و بازار تک و دو
مردم بلوچان می‌رفت و بزبان سندی آواز می‌دادند و یاوه‌گوئی می کردندچون صبح شد
عالیجاه سید محمد کاظم شاه بدریافت این خبر مری مذکور ز فتن خود جانب ادو کانه


«٩٤»
موقوف داشته از کندره لقمان خان پس آمده مشرف سلام میرصاحب میررستم خان گردیده
گفت که الحال مقدمه جنگ و جدال از طرف سهگه روی داده رفتن ما طرف الدوگانه
چگونه شود میرموصوف هنوز درفکر جواب بود که از روی عقل سنجیده جواب داند
که پیادگان قضا و قدر سید مذکور را برمه استادن یکدم نداد و نه جواب شنیده بمیرموصوف
خدا حافظ گفته با اتفاق سید محمد تقی شاه برادر خود وعمله فعله روانه سهگه گردید.
و باین خاکسار که نوازنده قانون این داستان است بسیار به تکلیف نبردن همراه رکاب
خود نموده لیکن بجواب صاف پرداخته بخدمتش عرض کردم که مثلاً هر جامه را باندازه
اندامی دوخته اند وخاتم هرهنری درانگشتی داده اند هر قلم را به تحریر هرخطی
سر کرده اند کارباز ازبط نباید لحن طوطی از زغن کارمن قلم زنی ست الحال مقدمه
شمشیر زنی سر کشیده برای ما فقرات نویس دانائی همین سر بری قلم هم کمالی است
به خون ریزی ناحق مسلمین این معنی درچه ملت رواست اگر مقدمه جهاد باشد هم مضایقه
ندارد اگر درین جنگ بی سود کسی کشته شود چه سود بجزسرمایه خسرالدنیا والاخره
چه حاصل خواهد شد غرض خاکسار باین مسایل ووسایل از خدمت سیدممدوح رخصت گرفته
روانه شکارپور بمکان مالوفه خود شدیم باوجودیکه سیدمحمد تقی شاه برادرش
یاوبسیار ازین حرکت ناصواب ممانعت نموده لیکن بمقتضای اذاجاء القضا عمى البصر
سخنان برادر خودرا هرگز بگوش نیاورده روانه جانب لوهری گردیده هرگاه درعرصه راه آمدند
و دیدند که جنازه عالم خان مری من آوردند آنرا شگون نامیمون دانسته خارخار این معنی در دل آنها
راه یافته و يك طاقه شال برنعش مری مذکور انداخته وسوسه کنان داخل لوهری شدند
و بلافرصت به تعجیل تمام عبوردریای نموده وارد سهگه گردیدند و بلوچان جلادت نشان لشکر
امیران که متهمه جنگ بیگانه گاهی ندیده بودند شمشیرزنی خانگی خود که برسگه گرگین
وگربه ومرغ وبر و بزغاله چرگیت مابین خود جنگ می نمودند خود را سرخوش باده
بهادری وپهلوانی دانسته ازسرنای زبان نغمه لاف وطبل گزاف می نواختند که اينك
لشکر شاه را که اکثر پیاده وقدری سواره فلاکت زده می باشند به يك چال پهلوانه
وتركت از بهادرانه مات ساخته برا بررخ نهاد شکارپور می شویم وشاه را باوزراء وامرا
اسیر ودستگیر نموده می آوریم وملک شکارپور را غارت نموده قبل های
رزو زیورات بازنموده وطاهر جان پری رخام شکارپور که برهم زن خان ومان
عشاق می باشند چون شهباز د ر پنجه اقتدار خـــود صیـــد نـــموده خواهیـــم
آورد وشکارپور را همچنین صاف خواهیم نمود که دوباره هوس هیچ احدی وفردی از
غینیم نخواهد شد از آنجا که هر که لافید نبالید وحالا که خود ازشاهین قضا وقدر غافل و
بیخبر که چگونه طائرجان لشکر امیران وسرکردگانش شکار پنجه شاهین مبارزین اولیای
دولت می گردد وازسیلی هزیمت رخ خودرا مجروح ساخته غرق دریای می شوند .
« در بیان جنگ نمودن لشکر امیران خیر پور با عالیجاه سمندر خان امير كبير
شاه و عزیمت یافتن لشکر مذکور وغرق دریای شدن »
شجاع قلم جلادت رقم که همیشه پهلوان میدان سخن وریست در معرکه آرائی این مدعای چنین حملات
دلیرانه بیان می نماید که در سنه یکهزار و دوصد وچهل وهشت هجری هرگاه عالیجاه سمندرخان بموجب
امر جلیل القدر اولیای دولت معه جمعیت سه هزار لشکرسوار و پیاده وهفت عرابه توپ ازشکارپور بعزم رزم


روانه وطی منازل سه چهار گروهی آهسته آهسته توقف کنان واز عاقبت کار هراسان
که آیا شاهد فتح ونصرت بكه رخ نماید در عرصهٔ هفت هشت یوم وارد ده جعفر آباد
گردیده لشکر امیران خیرپور که خارج از تعداد بود از روی فریب بازی که الحرب
خدعة اكثری در ناله لاله واه که متصل سهکه است چون خرگوش خود را خوا با نیده
پنهان نشستند وتفنگ های اجل بدست خودگرفته منتظر آواز ملك الموت بودند عالیجاه
سمندر خان چون بوئی فتیلهٔ تفنگ فریب بازی لشکر امیران برده بوده قدمی پیش جانب
سهکه از شاه راه نگذاشته از روی تدابیر فرزانه لوای مبارك لشكر خود را در مقابلهٔ
لشکر امیران بمسافت نیم کروه برسر درختان نصب نموده وجزوی لشکر خودرا در آنجا
گذاشته که طنبور وطبل های جنگ در آنجا می نواختند چنانچه بر لشکر امیران معلوم
شود ویقین دانند که جیوش شاه در زیر لوای صف آرائی نموده استاده اند و از آن غافل
که برق بلائی از طرف دیگر بر خرمن حیات آنها از آسمان اجل می افتد عالیجاه سمندر خان
بعد این همه تدبیر آهنه و پر علم هائی جنگ بر درختان جنگ نصب نموده خود برهنمونی
کسان واقف کاران سرزمین معهٔ جمعیت قدری سواران و پیادگان و دو عرابه توپ به آهستگی
تمام که صدائی پای بسر گوش هم نرسد بطریق عیاران از راه کوه آدم شاه که روزهاول
نشود این آیه کریمه ( ویسفك الد ماء ) بنام آدم صادر است برسرکوه آدم شاه بهزار
شدت سوار شدند ودوعرابه اتواب را نیز بر سرش سوار نمودند این آدم نشد بلا شد
بعده یکبارگی بغتةً بر لشکر امیران که سران وسر کردگان همه خیام هائی گلگون
چو کین برلب دریائی مغرب ساخته غافل نشسته بودند وتماشائی امواج دریائی می نمودند
واز اجرائی آب عبرت می گرفتند چنانچه .

بر سر جوی نشین وگذر عمر ببین کاین اشارت زجهان گذران مارا بس

که در حین عبرت از سر کوه آدم شاه وشلك اتواب متواتر از جانب سردار موصوف
شعله ورگردیده چندین خیام واسپان و آدمان از ضربا ضرب اتواب چون کاهــه بادی
سرهوا پریدند هرگاه سران وسر کردگان لشکر امیران چنین شعلهٔ ناگهانی بدیدهٔ بیخبری
ملاحظه نمودند سررشتهٔ احتیاط را از دست هوش داده چون سیماب در بوتهٔ حیرانی بی قرار
ومانند موج درپیچ و تاب اضطراب آمدند ومثل دیدهٔ حباب حیران این واقعه ها گردیده
از عدم حفاظت کوه آدم نادم ومستعد مقابله ومعامله شدند هر یك از لشکر امیران بی تربیت
روی سوی خود نعره دم بها والحق زنان بشایر مقابله رخ نهاد کوه شدند وعالیجاه سید
میان غلام مرتضی شاه که چون کوه الون بود از بس نشهٔ بادهٔ غرور وبی پروائی درین
صورت هیچ تعمل نکرده بر اسپ اجل سوار گردیده خودرا با سلاح آراسته و بروت
هارا تاب داده معهٔ عملهٔ خود روانهٔ میدان جنگ وبوقت رفتن بیاران و رفقای خود که
هم نواله وهم كاسهٔ محبت واتحاد بودند روی گردانیده ومخاطب شد . كه اينك مشت
مرغان را گنجشك مثال که عبارت از لشکر اولیای دولت می باشد به حملات دلیرانه و
بهادرانه از سر کوه پرانیده مظفر ومنصور پس می آئیم و عالیجاه سید محمد کاظم شاه
که یار وفادار او بود هر گاه چنین تعجیل کاری سید میان غلام مرتضی شاه را معاینه نمود


دست افسوس بهم مالیده و نمی توانست که عنان اسپ او بگیرد و آخر خود هم لاچار
گردیده و روی از رفاقت یار وفادار نگردانیده عندلیب زبان را بترانه سازی این بیت
مترنم ساخته .

سخن درست بگویم نمی توانم دید
که می خورند حریفان ومن نظاره کنم

این بگفت و در ساعت بر اسپ اجل راکب شده رخ نهاد میدان کار زار گردیده
و چند قدم پیش از غلام مرتضی شاه رفته بر ترددات دلیرانه چند نفر از پیادگان لشکر
اولیای مقتول ومجروح ساخته خود هم بضرب تیر تفنگ ها از توسن حیات بر زمین ممات
افتاده تیزرو منزل آخرت گردید ، انالله واناالیه راجعون . بعدازان سیدغلام مرتضی شاه
شمشیر برهنه بدست ولپ حسرت بدندان گرفته چون فل دهان خرامان خرامان در میدان
رزم آمده پی مقابله و مجادله از دور طعمه اژدهای تفنگ گردیده از اسپ بر زمین
غلطیده و آه سرد از دل برآورده گفت رایگان بر باد رفتم وهيچك مقابله با غداری
نکردم بعد غلطیدن سید ممدوح پیادگان روحیه برسرش رسیده سرش چون مرغ برید .
ولباس فاخره از برش کشیده وسلاحش برداشته رفتند و عده در یا خان طاهانی که ملازم
وزیر خاص امیران حیدر آباد بود از قضاء کردگار در میدان کار زار پیدا شده
برادرزاده عالیجاه سمندرخان اسپ خودرا براوتاخته بيك ضرب شمير ونیزه سرمایة حیاتشرا
ربوده از زین اسپ اورا کشیده بر زمین انداخت و شمشیر اعلی از کمرش واز نموده
برده و باز شجاعت پناه جهان خان مری معه پنجاه شصت نفر مبارزین اشجعان دامن های
پیراهن حیات با یکدیگر بسته که رسم بلوچان است بازی شمشیرها کشان در میدان جنگ
حاضر آمدند و بخوبی چنگ جنگ را در نوای آوردند و بسیاری از لشکر اولیای دولت
زیر تیغ بی دریغ خود کشیدند و داد مردانگی و همت از دست ندادند تا آنکه خود را
معه رفقا بر باد فنا داده لیکن بر شجاعت جهان خان مری جهان جهان آفرین باید نمود
اما عجب از نادانی و حماقت بلوچان که در وقت کار زار اسپان فرود آمده پیاده
شمشیر های برهنه بدست ولپ بدندان گرفته نعره زنان برسر کوه می دویدند و نا رسیده
بر کوه به تیر های تفنگ محاربین خودهارا ضایع می نمودند و نحوی آتش جنگ وجدل
در اشتعال آمده که خرمن حیات چندین بلوچان خاص و عام بر بادفنا رفته وعالیجاه فتح محمدخان
غوری وزیر پرته پیر ومیرصاحب میر رستم خان ومحبت خان مری وغیره که در تاله ولانه و آه پنهان
بودند اصلاً سر ازنالۀ مذکور بالا نکردند بلکه در وقت جنگ نقش زمین شده افتاده بودند
ونفس برنمی آوردند بامید اینکه پهلوان زنده خوش است شکر او لیای دولت که همه
سواران خراسانی و پیاده روحیله و هندوستانی بودند سلاح شمشیرها و تفنگ ها یار یت طلا
ونقره بلوچان دیده چون مجنون صحرای غمز نعشق جمال لیلی از بازبند طلا ونقره سلاح ها
گردیده دست به یغما مقتولان ومجروحان بلوچان دراز کردند و هر احدی که بلوچان چون
آهو صدتیر تفنگ خود می نمودند سران بی رحمانه بریده فرش روی زمین میکردند بعد
بعد کشته شدن امرای امیران سند چنانچه سید میان غلام مرتضی شاه و عالیجاه سید
محمد کاظم شاه وعالم خان مری و شجاعت نشان جهان خان مری که هريك شه فرد غزل


«۹۷»

دیوان دلیری و مطلع قصیدهٔ بهادری بودند هرگز سزا وار قتل اینچنین جنگ نبودند
لیکن با تقدیر رب قدیر چه تدبیر بهر صورت بقیّهٔ لشکر بلوچان تاب مقاومت نیاورده
طرف دریای رخ نهاد فرار شدند نهنگان قلم دریای رقم در بحر این مدعای چنین
غوطه بیان میدهد هر گاه لشکر بلوچان از مقابلهٔ عساکر فیروزی مآثر اولیای دولت هزیمت را
غنیمت دانسته بهجوم بر کشتی‌های گدر دریای آوردند عالیجاهان میر مبارک خان و میر جنگی خان
بفرموده شاه در مقام لوهری دائر بودند چون از که گیری اسب هزیمت بلوچان مطلع
شدند چون گرداب در پیچ و تاب آمده از موج خفگی حکم بر مسدودی کشتی‌های معابر
دادند که احدی از بلوچان را نگذارند که عبور دریای کنند بلوچان بیچاره دل داده هوش
باخته در دو شکنجه آب و آتش گرفتار آمدند از یکطرف حدت آتش جنگ سردار سمندر خان
شعله ور وطرف دیگر آب دریای موج زن هر گاه از تاب آتش جنگ سردار مذکور
جانب دریای می‌آمدند از مسدودی کشتی‌ها کدر راه عبور نیافته از خوف تعاقب سردار
موصوف غرق دریای می‌شدند واگر طرف مکه پس می‌آمدند هر آئینه در آتش جنگ
سمندر خان سمندر وار جای میکردند لشکر بلوچان از واهمه لشکر او لیای دولت
بلاشعاعی خودها را در دریای میانداختند و بدست خود خودها را غرق دریای می‌نمودند
و بعضی بلوچان از حدت آتش جنگ لب خشک در آب دریای تا بعنق ایستاده آب آب
میگفتند واز بیهوشی با وجودیکه در آب بودند آب را میدیدند وبرخی از بلوچان ملاحان
و کشتیبانان عجز وزاری میکردند که برای خدای عبور دریای کنایند وبسیاری بلوچان دم اسپان
گرفته در دریای می‌افتادند و بکنار نارسیده معهٔ اسپان غرق دریا میشدند واکثری از بلوچان
خرچین رخت خود را در میان فراخی پیچیده و بر آن ریسمان بسته چون تور ساخته و مانند
مشک بران سوار شده دست زنان میرفتند هر گاه رخت تر میگردید و در دریای فرومیرفتند
وغرق میشدند هرگاه عالیجاهان میر مبارک خان و میر جنگی خان دیدند که لشکر بلوچان
بالکل استادگی ندارند وغرق دریای میشوند بعده حکم معابر کشتی‌ها بلاحان دادند
و بلوچان بر کشتی‌ها اینچنین هجوم آوردند اگر کسی ملا حان لجهٔ مطول شان گرفته
کش کشان داخل کشتی می‌نمودند با آنهم از خود خبری نداشتند چون اینچنین طوفان
هزیمت بلشکر بلوچان روی داده که از تقریر وتحریر خارج است بعد از هزیمت بلوچان
عالیجاه نواب احمد خان لغاری که با رهبگناو سید میان غلام مرتضی شاه وسید کاظم شاه
بوده عبور دریای نموده زیر قلعه رسیده بکنار دریای گهرای فروکش و ازغم والم یاوران
همکعاران خود اشک حسرت از دیده تاسف میریخت و دست افسوس بهم می‌مالید و محاسن
شریف را باین همه درازی میلرزانید و در مقابلهٔ اعدای قدمی پیش نمیرفت وفتح محمد خان
غوری و محبت خان مری وغیره که در تاله لاله و آه پنهان بودند بعد انطفای نوایرهٔ جنگ
از ناله مذکور چون مردگان سراز دخمهٔ گورستان بیرون کشیده یمین و یسار نگاه
کنان هراسان افتان و خیزان دوان دوان خودها را بر کشتی رسانیده عبور دریای نموده
داخل لوهری شدند و شکر حیات تازه بدرگاه حق جل وعلی شانه بجای آوردند و عالیجاه


سمندر خان بفتح وفیروزی کامیاب گردیده درمیدان جنگ علم فتح ونصرت نصب ساخته ونقاره فیروزمندی بلند آواز نموده جانب امیران اعلام کرده که من در مدت العمر هفتاد و دو جنگ نموده ام و در هر جنگ از کشتها پشته ها کرده ام و این جنگ هفتاد وسوم بود الحمدلله که از کشتها خالی نمانده بیاری ایزد باری وا قبال لا یزال شاهنشاهی شاهد فتح و فیروزی هم آغوش اولیای دولت گردیده و گوی فتح ونصرت از میدان ونعا من بر ده ام الحال میدان جنگ صاف افتاده هر گاه احدی از ایشان خیال مقابله دارند بسم الله این گوی و این میدان واین چاه وریسمان و این ساقی واین جام هر که هوای جرعه نوشی این باده در سر دارد و خوش باشد که این جنگ جنگ عجیب نغمه حزین دارد ومحك امتحان جلاوت مبارزین جهان است با وجود این همه نغمه خوانی احدی از امیران مذکور دوباره سرشورش از گریبان مقابله بر نیاوردند ومانند صورت بیجان حیران و پریشان این واقعه هائله گردیده بر لشکر بلوچان خود نفرین میکردند و در میدان تدبیر د واسیه مبتاخته آخر رفته رفته طرف امیران حیدر آباد رخ نهاد شدند و معالجه این عزیمت فاحشه را موقوف بر تدابیر افلا طونی امیران حیدر آباد گذاشتند
در بیان ماتم داری بلوچان کشته گان که در جنگ سردار سمندرخان
کشته شدند
دبیدفتر دیوان خانه قضا وقدر اعنی قلم سیه رقم که مضمون نویس فقرات شادی وغم است از سیه چاه مداد حزن واندوه سواد الوجهی حاصل نموده چنین مرتبه این واقعه هایله بر صفحه بیان نگارش میدهد که در سنه یکهزار و دوصدو چهل و هشت هجری بعد هزیمت لشکر امیران خیرپور وکشته شدند سران و عمدگان وغیره در ملك سند دهل ماتم داری در خانه های بلوچان از غم کشتگان بلند آواز گردیده منسوبان و اخوان وعزیزان کشتگان کلاه ها از سر برداشته و بر زمین زده ولباس های سیاه پوشیده و روی های خودرا بناخن حسرت خراشیده گریبانها چاک زده و بر سرها خاك انداخته عورتان معجر های دریده بزبان سندهی میگفتند هی هی جو جوان هو جنگ جو پهلوان هواگر نغمات ما تم داری کشتگان از قانون قلم سراینجا شود مرآئینه شرح مطول میشود بمختصر مدعای باید کوشید بهر صورت .
خدا کشتی آنجا که خواهد برد و گر نا خدا جامه بر تن د ارد
در امور قضا وقدر جای دم زدن نیست
عالمی را در دمی ویران کند اوست سلطان هرچه خواهد آن کند
امیران خیر پور بعد از چنین چشم زخم چشم حیا را بالا نمیکردند و دم بدم عرق انفعال برجبین حال خود آورده از بی تدبیری تعجیل کاری خود نادم و از بلوچان لشکر خود افسرده دل گردیده بزبان حال بیان این مقال میفرمودند .
اگر این بلوچان رستم دستان باین همه جلادت و مردانگی که دارند و غواص بحر شعور و دانائی میباشند دیده شود که عاقبت کار کجا سر کشد از آنجا که سردار سمندرخان برسند خوش رنگ فتح وفیروزی سوار گردیده فرحان و شادان نقاره زنان وشنك اتواب


«۹۹»
کنان از مکان سپه‌کارخ نهاد شکار پور و بقطع مسافت مشرف دولت استیلام او لیای
دولت گردیده و آداب عبودیت و بندگی بجای آورده قبلها بربار امتاع تهنیت ومبارك
بادی های فتح و فیروزی پیشکش اولیای دولت نموده بخلع فاخره تعظیم و تکریم و آفرین
از سر کار اشرف اعلی سرفرازی یافت و در حین معاودن لشکر اولیای دولت از پس غنیمت بلوچان
در وقت جنگ چنگ مدعای خود را بجنای غنیمت خوب رنگین ساخته بودند کلاه‌های تالپوری
از زریفت و کمخواب و مخمل و خود بافته در رالی کاشان و لونی‌های رنگین لار از روی استهزا
بر سر خودها کج نهاده و تفنگ های اعلی و شمشیرهای باربند طلا ونقره بکمر و دوش و
سپرهای کرگدن در پس پشت آویزان و دف زنان رقص کنان دست افشان بلبله خوانان
نغمه گویان خیزان و دوان و تفنگ زنان و قرا بین شلک کنان داخل شکارپور شدند مردم
تما شابیان از خواص و عوام شکار پور بمشاهدهٔ این حالت در حیرت و چندين لغمات حزين
نسبت با میران سند از چنگ زبان می نواختند اولاً همین که هر که از روی متابعت نفس
نافرجام از راه شریعت بیضا برگشته هر آئینه بر گشته بخت گردیده دوم هر که با
بزرگان افتاد و در افتاد اولیای دولت که پادشاه و مالك ملك و حق دار بوده و هم مهمان
و مسافر امیران سند از بس غرور دولت وايلات الوسات هیچ پاس ادب او را نگاه نکردند
کفار باوجود قساوت قلب هم پاس ادب و رعایت مهمان می کنند این همه شامت از بی ادبی
بيا حكام دین مبین است که در صورت چنین عظمت واقبال و خدم و حشم از دست قدر قلیل
جمعیت تشکر اولیای دولت هزیمت یافته خود را رسوای عالم ساختند غرض ازین قسم چندین سخنان
از خود تراشیده و بیان می نمودند ازان روز است که پردهٔ رنگ و بوی گلذار سند برباد
رفته از آنجا که دنیای بیوفا، محال عبرت و جای حسرتست باین زال مکاره دلبستگی نشاید
و برطبق مضمون .
چیست دنیا کهنه زال پرفنی مکاره
دیو طبعی چاپلوسی بدسرشتی بدرگی
سست عهدی بیوفائی زود رنجی ظالمی
هر که دل بندد بدین زال فسونگر مست او
لولی آدم فریبی ساحری عیاره
ماده غولی کور پشتی لاشه پتیاره
گنده پیری فحبه شوهر کشی خون خواره
ابلهی لا یعقلی دیوانهٔ بیکاره
فی الجمله ازل جهان مکاره ایست لبریز شراب مکر وتزویر وعروس دوران جهان
خونخواره ایست آدم کش چون در نظر مستمندان بادهٔ عرفان اموال واسباب جهان وجود
پشیزی ندارد هر که راست تعلق او بینند معد وم انگارند و دیدهٔ حقائق بین را از ما
سوی الله پوشیده در همه حال بیت
که یکی هست و هیچ نیست جزاو
تعلق دل داشته باشند .
و حده لا اله الا هو


در بیان آمدن امیران سند که عساکر بارادهٔ مقابله ومصالحهٔ اولیای
دولت واقعه ده بدنجی و مصالحه نمودن شاه

مصلح قلم خیر رقم که فقرات نویس خیر الامور است در صلاحیت این مدعای چنین بیان
می نماید که هر گاه در سنهٔ یکهزار و دوصدو چهل ونه هجری مطابق ماه صفر اولیای دولت
بهزیمت لشکر امیران خیر پور پرداخته هم آغوش شاهد فتح و نصرت گردیده امیران حیدر آباد
از دریافت این یاد مخالف هزیمت امیران خیر پور چون گردباد از خشم و عناد برخاستند
و جمع آوری قشونات ایلان الوسان بلوچان نموده و تجهیز سامان محاربه گرفته بعزم مقابلهٔ
اولیای دولت از حیدر آباد چون باد سریع السیر روانه و بقطع منازل منزل انداز لادگانه
امیران خیر پور هم معاً خشم چشم زخم خورده رفته با امیران حیدر آباد ملحق شدند در این اثنا
انواع انواع اخبارات مختلفه امیران ممدوح صورت اشتهار گرفته اولیای دولت هرگز
اخبارات مختلفه در گوش سماعت نیاورده بتوکل علی الله بجمعیت چهار هزار لشکر سوار و پیاده
و هشت عرابه توپ از باغ شاهزاده نقل فرموده در باغ شامی متصل شهر شکار پور طرف
جنوب منزل انداز گردیده و امیران مذکور از لد و گانه برآمده و کنار دریای گرفته
آهسته آهسته بقطع مسافت وارد موضع بدهنجی و لوازم منازل کشتی ها از راه دریای
بهمراه خود داشتند بخیال اینکه مبادا بمقتضای (کم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة باذن الله)
صورت مقدمه به بداء از آئینهٔ فتح منعکس رخمای گردد پس لوازم کشتی ها بوقت کار قرار
بکار خواهد آمد وارطونان هزیمت نجات خواهیم یافت باین همه لحاظ های امیران موصوف
بازابواب رسل و رسائل به پیشگاه اولیای دولت مفتوح ساختند و خدام کرام ذو العزو الاحترام
مطلع انوار اولئك هم المقربون مظهر آثار (لا خوف عليهم ولا هم يحزنون) جناب عرفان
ماب پیر میان نظام الدین صاحب و پیر میان فدای محی الدین صاحب صاحبان سرهندی را
بطریق رسالت بحضور امنای دولت مامور نمودند پیر صاحبان ممدوح بعد از استیلام از
کیش العرفان هدایت و خزانة العلوم صلاحیت ارشاد فیض مهاد مصالحه با اولیای دولت تلقین
و بیان نمودند سرکار اشرف ساعتی در مراقبهٔ فکر فرو رفته آخر از توجه ظاهر و باطن
پیر صاحبان ممدوح سر از مراقبهٔ فکر و عاقبت اندیشی برآورده روی ارادت از کلام مقصر
نظام پیر صاحبان ممدوح برنتافته گردن ارادت و انقیاد در دایرهٔ صلاحیت نهاده جویای
معشوقهٔ مدعای ما فی الضمیر خود گردیده عالیجاهان محمد شرف خان ضبط بیگی و قاضی
محمد حسن را با تفاق جناب پیر صاحبان مذکور طرف امیران موصوف مامور نموده در حین
ملاقات اولاً امیران بغرور حشمة نون خشم ساز کزد از روی حکمت عملی چند نغمات موافق
و مخالف از چنگ زبان عالیجاهان مذکور در نوای آوردند بعد این همه نغمه طرازی در
مقام سلوک آمدند و عالیجاه بهادر خان کهو کهر امیر کبیر خود را به پیشگاه اولیای دولت
روانه نمودند که عالیجاه مذکور بوساطت عالیجاه سردار سمندر خان که با هم دم موافقت و
يك وجودی میزدند و از خوان الفت مآيدة اتحاد میخوردند مشرف استیلام اولیای دولت گردیده
و بتدابیر عاقلانه و تجویزات فرزانه برضا جوئی سرکار اشرف پرداخته و مبلغ چهار لك


«۱۰۱»

نقد عوض اخراجات ويا بصد نفر شتر ان بجهت باربرداری در سر کار اشرف دادنی کردند
ويك لك روپيه عرض ناف مبالی بغوا نين وامرای اولیای دولت خدمت كردند وهم انجام
نمودند كه عالیجاه بهادر خان معه یکصد سواره تا به قندهار حاضر ركاب نصرت ماب اولیای
دولت خواهد بود بعد اين همه عهدو پيمان و ادای مبلغان و دادن شتران امیران ممدوح
سر کار اشرف را از شکارپور روانه خراسان نمودند وخودها را بر زورقها وسفینهای
خاص یعنگله دار سوار ساخته و بزبان صدق ترجمان (بسم الله مجریها و مرسها ان ربی لغفور الرحیم
رانده و وانگر کشتیها برداشته در میان تیغه دریای موج زنان فرحت و غـر می
كنان چون باد تند بقه فرمای حيدر آباد گرديدند و اميران خیرپور بخيروء فيت راجع
خیرپور شدند از آنجا که دینا دار مکافاتست هر چه بكارى همان بدروى .
هر آنكه تخم بدی کشت و چشم نیکی داشت دماغ بیهده پخت و خیال باطل بست
چـون امیران ســنــد دفعه اول در مقد مـه سر دار محمد عـظـیم خـان
با وجود قسم وعهدو پیمان باولياى دولت غدر فـریب بازی که ذکر آن ما فو ق
مـندرج است باختند و هیچ مراعات ننگ وناموس نکردند آخر رفته رفته نتیجه یافتند
چشم زخم هزیمت امیران خیرپور و کشته شدن امرای عالی مقام وسر کردگان عظام بیکطرف
وخساره اخراجات لشكر کشی و دادن مبلغان وشتران باولياى دولت دگر طرف وخندگی
عام خواص وعوام علاوه بر آن از آنجا که در آغاز کار ملاحظه عاقبت کار باید نمود .
اول اندیشه وانگهی گفتار پای پیش آمده است و پس دیوار
هر گاه اميران در ابتدای برای شتران او لیای دولت برشتران بادی بهوای نفسانی
سوار نمي شدند وشتران را باولیای دولت میدادند هرگز این بار يك ناموس از شتران
اقبال اميران برزمین هزیمت نمی افتاد ودیگر اینکه ( خير الامور او سطها ) است هر چیز
كه از حد اعتدال میگذرد در آن خلل های فاحش بهمرسند در اوقاتی که امیران سند
مالیه گذار پادشاه خراسان بودند هما نوقت گلزار دولت ریاست سند روز بروز در نشوونمای
ترقی دولت که هر خاص وعام از گلزار دولت امیران موصوف گلهای آرزوی بدامن مراد
خود مي چيدند هرگاه بموجب اشاره باغبان قضا و قـدر گلزار دولت سلطنت خراسان
از تند باد خزان سو اعتدالی وستم سريزرد روئی کشیده انواع انواع گلهای فتنه وفساد
در خراسان سلطنت متسم شدند امیران سند . . . . . دست تصرف در ملکهای متعلقه
شکارپور دراز نمودند و بدكاران ودزدان را حركت دادند كه تا دمن دروازه شکار پور
بتاخت وتاراج فمربای رعایای شکارپور میپرداختند تا اینکه اکثر ملـك ه ی متعلقه
در احاطه تصرف خود آورند فقط چهار دیوار قلعه شکارپور گذاشته بودند در آن هم
چشم طمع داشتند که کی بدست خواهم آورد وتا آخر رفته رفته ملـك شکارپور را
به بهانه خالصه سندیکه در تحت تصرف خود آوردند بعد تصرف ی شکار پور هيچ تمثال
خوبی و بهبودی در مرآت مراد خود ندیدند بلکه در هر سال بيك بلای مبتلا می شدند
تا از طفیل شکار پور ملك سند را هم برباد دادند از آنجا كه الحرص شوم والحريص محروم
چون امیران سند هر قدر که هوای زیاده طلبی می کردند روز بروز تیرگی بـی بر كتی
در دولت خانه آنها راه می یافت تا بحدی که رائحه اسپان اصطبل خاص از انبار خانه پیدا
نمیشد تا نصف شب توبرهای اسپان بردكان های بازار می گردیدند .


«١٠٢»

در بیان رفتن اولیای دولت جانب قندهار و جنگ نمودن

«با سرداران قندهار و هزیمت یافتن او»

سلطان قلم زرین رقم که سر بر آرای ولایت سخن دانی است در اقلیم مدعای چنین بیان مینماید که در سنه یکهزار و دوصد و چهل و نه هجری مطابق ماه صفر بعد مصالحه امیران سند اولیای دولت شکارپور متوجه سفر خراسان شدند عالیجاه میر محراب خان براهوای والی قلات بتعارف و مهمان داری سرکار اشرف بخوبی پرداخته از حدود ملک خود سالماً غانماً گذرانیده همرکاب اولیای دولت رونق افزای شال کوت گردیده در آنجا لشکر افغانان از هر طرف به پیشگاه اشرف رجوع آوردند تا رفته رفته چهل و پنجاه هزار جمعیت لشکر شده بعد از اوتراق چند ایام از شال کوت اولیای دولت لوای فلک فرسای عزیمت سمت قندهار برافراشته عالیجاهان سردار صاحبان هر يك سردار کهندل خان به اقتضای کوه دلی خود چون کوه الوند پای استوار در قلعه قندهار قایم نموده استقرار گرفت دوم سردار رحمدل خان از بی رحمدلی دل رحم از قندهار برنگرفته سوم سردار مهردل خان سلسله مهر و محبت را از معشوقه کامرانی قندهار از دست نداده هر سه اخوان بر خوان اتفاق همدم موافق يك و جودی ووفاق گردیده صد جمعیت سه هزار لشکر عبله و فعله خود تجهیز سامان جنگ و آذوقه قلعه بندی گرفته در اندرون قلعه قندهار بتوکل علی الله هوشیار و بر قرار نشستند و داد همت و مردانگی از دست نداده پای نهاد رکاب توسن مقابله و مجادله شدند هر گاه اولیای دولت رونق افزای قندهار کهنه ویرانه گردید و در این اثنای اندازه هفتاد هشتاد هزار لشکر از طایفه افغانان در سر کار اشرف مجتمع آمدند و چشم امید در خزانه سر کار اشرف داشتند و شاه بابا می گفتند و از سرنای زبان به آواز بلند در زبان افغانیه نغمه های می سرائیدند که مطلوبش چنین بود .

پادشاه بابا کجائی که خدای ترا آورد الحال چشم های ما روشن شد دشمنان ترا بیاری خدای زنده نخواهیم گذاشت و تخت پادشاهی از شماست غرض در صورت نزول اجلال لوای اعلای دولت واقعه قندهار کهنه سردار صاحبان ابواب حصار قندهار بر روی خود مسدود ساخته و اتواپ ها بر برج های قلعه سوار نموده از شليك اتواپ و شيفون سرفه نمی کردند تا مدت چهل و پنجاه روز ما بین لشکر طرفین گرگ جنگی و شيفونی واقع بود و سردار صاحبان چشم انتظار بر مقدم امیر دوست محمد خان داشتند چون در رسیدن امیر ممدوح واقعه قندهار بسیار روزها دیر و فرصت کشیده آخر از روی مصلحت وقت تا رسیدن امیر دوست محمد خان از کابل فیما بین اولیای دولت و سرداران قندهار سخنان مصالحه بوساطت امراء و مقربین در پیش شدند که در این اثنای امیر دوست محمد خان معه جمعیت دوازده هزار لشکر و چند عرابه توپ از کابل داخل قندهار گردیده اگرچه پیش از ورود امیر موصوف دو سه مرتبه لشکر اولیای دولت بر قلعه قندهار جلوه ریزی ها نمودند لیکن قادر نشدند بلکه بسیاری از لشکر سرکار اشرف از اضراب اتواپ و تفنگ قلعه گران تباه شدند آخر شبی لشکر اولیای دولت نردبان ها برداشته در شب تاریك چون عیاران


« ١٠٣ »
آهسته آهسته زیر قلعه رفته ساكن شدند و منتظر بودند که هر گاه لشکر غواب بر قلعه گییان
استیلای آورد همان وقت نردبان ها بردیوار قلعه گذاشته جلوه ریزی در اندرون قلعه خواهیم
نمود و حالا که لشکر اولیای دولت از خواب اجل غافل هر گاه زیر قلعه رسیدند از قضای
کردگار هموش نوم که اخ الموتست بر حصار وجود لشکر اولیای دولت هجوم آورده که
از خودخبری نداشتند تا آنکه شعشهٔ آفتاب عالمتاب بر چهار سوق بازار روز نشست و اولیای دولت
منتظر وگوش هوش طرف قلعه قندهار برلشکر مأموره خود داشت که از راه نردبان اينك داخل
اندرون قلعهٔ مذکور میشوند لیکن دید هیچ غوغای برنمی آید و آفتاب سر از گریبان پیراهن
صبح میکشد و خبری از لشکر مامورهٔ قلعه معلوم نمی گردد که چه شدند و کجا رفتند بعده
حكم برشلك توپ چهوتی داد همینکه آواز توپ مذکور بلند شد لشکر امنای دولت که در
زیر قلعه غرق دریای خواب غفلت بودند یکبارگی بیدار گردیده دیدند که صبح
سر کشیده دست افسوس می سائیدند لاچار ازخوف اولیای دولت نردبان ها بر دیوار قلعه
گذاشته بالا شدند مردم قلعه گییان سابق هوشیار و از صدای توپ چهوتی هوشیار تر شدند
و برفراز تخت و چوکی قلعه خبردار خبردار می کردند که درین اثنا لشکر شاه از نردبان ها
سر بالا کشیدند مردم قلعه گییان بر آنها جلوه ریزی نموده بضرب توپ وتفنگ و سيوف
از نردبان حیات در خندق ممات انداختندولشکر اولیای دولت نتوانستند که داخل اندرون قلعه
شوند اکثری از ابواب اجل داخل قلعه فنای شدند و بقیه هزیمت یافتند فی الجمله در عرصهٔ
چهل وپنجاه روز لشکر سردار صاحبان از ترکتاز و جنگ و جدل با جيوش اولیای دولت
تقصیری نکردند خواب و آرام بر طرفین ناگوار بود لیکن بعد ورود امیر دوست محمد خان
سردار صاحبان قندهار برولايت نشاط وفتح وانبساط دست یافتند و در محفل آرزوی شمع
اتفاق برافروخته در فکر و بندوبست مات شاه گردیده بمصلحت وزیر تدبیر بر اسپ همت
سوار گردیدند و از روی شطرنج بازی فریب امرا وخوانین خود امیر ممدوح نهایت در
اندیشه و دغدغه بود وبرانها چندان اعتماد نداشت اکثر خوانین امیر موصوف در ظاهر
با امیر ممدوح نرد موافقت می باختند و در بواطن رخ التفات باشاه داشتند ازین جهت
ارادهٔ امیر موصوف همین بود که فیل هندوستان نفاق را بکمك های اخلاص
از ساحت دل رانده بر اسپ مصالحه سوار شویم که مبادا ازدغا بازی امرا
و خوانین پیاده وار حیران میدان هزيمت شویم از آنجا که امیر موصوف در مضمار این
مدعای باخوانین و برادران خود دو اسپه می تاخت لیکن پادشاه کارخانهٔ قضا و قدر
نگذاشته که ما بين اوليای دولت و سردار صاحبان ممدوح صورت مصالحه از مرآت تمنای
رعنمای گردد .


در بیان مقابله نمودن سردار صاحبان قندهار و امیر دوست محمد خان
با اولیای دولت و هزیمت شاه و رفتن جانب قلعه سالو خان
سپه سالار قلم مشکین رقم که معرکه آرای سخن طرازی است در میدان این مدعای
چنین ترکتاز بیان می‌نماید که هرگاه دسته یکهزار و دو صد چپاوله میری
امیر دوست محمد خان از کابل با حشم داخل قندهار گردیده و با سرداران قندهار برادران
خود همدم مواثقخوان اتفاق گردیده هما نوقت اولیای دولت که در شهر قندهار کهنه
نزول اجلال داشتند از روی مصلحت ترک قندهار کهنه اختیار نموده که مبادا
امیر دوست محمد خان آب روان جویهای قندهار بگیرد از عطش آتش جنگ لشکرمها
بهاك تباه افتد با دوار متوجه طرف باغستان و انهار آب گردیده هر چند امرای خوانین
به پیشگاه اولیای دولت در باب عدم ترک اوای فلك فرسای از شهر قندهار کهنه
التماس های سودند هرگز بگوش نیاوردند تا آنکه بموجب اراده مبرز قضا و قدر
اولیای دولت از شهر قندهار معۀ حشم وحشم بر آمده در باغها و کنار انهار رسمه بتامی
قشون اولیای دولت که قریب هفده هشتاد هزار بودند هرو بسوی خود در باغها متفرق
و باغی و یاغی آراء در حصار سایه درختان شدند امیر دوست محمد خان چون دید که اولیای
دولت شهر کهنه قندهار بامیه تسخیر شهر نو قندهار گذاشته در باغها گلچين نزول
اجلال گردیده از استشمام از ها و اینمعنی موجب شگفتگی غنچه مددگاری بخت خود
دانسته در صورت تغیر لباس سرخود سوار شده استدراك حقیقت لشکر اولیای دولت
نمودند دید که جمعیت لشکر امنای دولت همه متفرق و پراگنده در باغها زیر سایه درختان
به آرام چون سایه بر زمین افتاده اند از آنجا زود برگشته در لشکر خود آمده هنگام
دادن تنخواه لشکر خود بمستوفیان داد چون مستوفیان مشغول دادن تنخواه سپاه شدند
در این صورت امیر موصوف سه هزار لشکر جرار بهمراه خود گرفته و عم سرداران قندهار
معه جمیعت خود از قلعه قندهار بر آمده باتفاق یکدیگر از روی تجویزه بعضی رفته
شهر کهنه قندهار گرفتند و برخیها از هر طرف دسته دسته لشکر ها شده از هر چهار طرف
بر لشکر اولیای دولت که در میان باغات افتاده بودند جلوریز شدند اکثری از لشکر
اولیای دولت در میان باغها پنهان شدند و اکثری نوایره آتش جنگ جدال را در اشتعال
آوردند و نحوی کشتخون واقع شده که از کشتها پشته شدند نزديك بود که جمعیت لشکر
سردار صاحبان درهم برهم گردد در عین شعله افروزی مقابله ومقاتله مهنى شیخ شاغاسی
که از روی فریب بازی از طرف سرداران گریخته آمده بعتبه بوسی سرکار اشرف مشرف
گردیده سلام نمود و به خلاع فاخره سرفرازی یافت چند ایام در رکاب اولیای دولت حاضر
بود در روز جنگ شاغاسی مذکور حیله بر انگیخته در لشکر اولیای دولت همین آواز
میداد که شاه گریخت شاه گریخت و در اردوی شاه دست غارت دراز کرد و لشکر اولیای
دولت چون این آواز شنیدند و ايشيك آقاسی را دیدند که غارت می نماید سراسیمه وحیران
این واقعه شدند و حالا که امنای دولت در میدان دغا سر گرم محاربه بودند و کبوک نام
بیمه باطن خود طنبور جنگ می نواخت و از بس اضراب اتواب وتفنگها دود بر فلك پيچيده


«10»

جوانان سرباز خراسان پروای اتواپ نکرده جلو اسبان با برق شتاب پرداخته خود ها را
در پیش مذکور رسانیده دست به شمشیر کردند و کمپول مذکور را اسیر و دستگیر نمودند
وتوپ ها را بدست خود آوردند بعد گرفتاری کمپول مذکور تفرقه هزیمت در لشکر اولیای
دولت افتاد عالیجاه سمدو خان برادرزاده خود را در آن جنگ بقتل داد طرف شال کوت
فرار برقرار نمود وعالیجاه بهادر خان کهو کهر که از امیران سند بر کاب شاه بود او هم
اسباب وخیمه وفرش وفروش وديك ودیگچه بر آتش بار کرده معه سامان دیگر گذاشته
زبان سندهی بعضی کلمات بدوی گریختن گفته ورو به گریز نهادند ورخ بملك سند
کردند وعلی هذه القیاس هر کس خاص وعوام از لشکر اولیای دولت بصورت وانفسی آواره
دشت فرار شدند و خود بدولت بندگان اقدس بعد معاینه صورت شکست لشکر خودعنان
تاسی را لاچر غنیمت دانسته و صندوق خزانه شکسته شده الی نقد آنقدر در خرجین های
چرمین انداخته بر پشت اسپان پیشخدمتان ودیگر سواران معتبران سوار نموده توسن
سواری خاص خود را مهیمز کنان نیز روی طرف حدود ملک هرات گردید چنانچه از بیم
تعاقب دو منزل عظیم را يك منزل ساخته بجر ثقيل ورنج مسافت سخت کشیده داخل قلعه
عالیجاه سالو خان گردیده باری اطمینان نفس سوخته اش شده لیکن عالیجاه سالو خان
هم امیر کبیر وصاحب الوسات و قلعه جات خود وقعه که از دست سالوسی شاهزاده کامران
والی هرات رهائی نداشت اولیای دولت نیز از سالوسی سالو خان در هراس ونفسی بیکام
دل نبرد هرچند نامبرده بد لجوئی اولیای دولت بسیار پرداخته لیکن اطمینان خاطر
اولیای دولت نمیشد طوعاً وکرهاً چند روز در قلعه عالیجاه سالو خان آرام پذیرفت.

( در بیان بعد هزیمت اولیای دولت تمام اسباب و سامان و خیام وغیره
بدست یغمای سردار صاحبان قندهار افتاد )

ادهم خوش خرام قلم مشکین رقم که منازل پیمای طریق
سخنور است در قطع منازل این مدعای چنین ترك تازیان مینماید که هرگاه در سنه یکهزار
دوصد وچهل ونه هجری مطابق ماه صفر از جنگ سرداران اولیای دولت هزیمت یافته
رخ نهاد قلعه عالیجاه سالوخان شده سردار صاحبان قندهار اراده داشتند که در تعاقب
شاه بروند لیکن امیر دوست محمد خان به مخالفت سرداران موصوف پرداخته احدی را
ننگذاشت که در تعاقب اولیای دولت حرکت کنند و حصول این فتح و نصرت را از جمله
مدد کاری بخت خود میدانستند و کوس نشاط در میدان انبساط می نواختند واز میدان وغا
بسیار غنیمت از خیام گلگون واتواب وهزار ها بنادیق وصدها صنادیق واسبان وغيره
سامان از لشکر هزیمت اثر اولیای دولت بدست عساکر فیروزی ماثر سردار صاحبان ممدوح
افتاد که از تعداد خارج است و بعضی از سپاه شاه جم جاه که طرف ریگستان فراری
شده بودند سواران جرار کرار از لشکر سردا ر صاحبان در پی آنها رفته هر جا که
می یافتند می کشتند واسلحه و جامه و همیانی زر های آنها را تصرف میشدند تا چند مدت
این رسم زدوبرد از هر چهار طرف گرد ونواح قندهار در کوه وصحرای و دیهات جاری
بود و دیگر اینکه پانصد نفر پیاده رو حیله از لشکر شاه باهم يك آواز تفنگ اتفاق


«106»

گردیده و بر سر کوه رفته تفنگ ها را پر نموده بدست اتفاق گرفته بمردا سنگی خود نشسته
بودند بخیال اینکه هرگاه از لشکر سردار صاحبان بر سر ما یان آمده یکبار گی شلیک
تفنگهای صید سرپنجه اقتدار خود خواهیم نمود همه عرصه بنداد دولتشکر سواران سردار صاحبان
هم چون این اتفاق و احتیاط مردم روهیله معاینه نمودند جرئت رفتن بر سر مردم روهیله
بالای کوه نمی کردند وزیر کوه دور از ضرب گوله تفنگ گرداگرد کوه طایف بودند
تا مدت دوسه روز همین حالت مابین روهیله ولشکر سردار صاحبان واقع بود آخر یکی
از سرداران بر سر کوه پیش مردم روهیله رفته و بخلاصای واستممالت آنها پرداخته و بعهد
وپیمان دل آنها را خوش ساخته و امان جان به آنها داده از بالای کوه بزیر آورده تمام
اسلحه او آنها گرفته ابواب ارتعاص بر چهره حال آنها کشاد مطلق العنان کرده اند
و منشی کندول را که معلو، وسر کرده یلانی بود او را امیر دوست محمد خان بنوازش خلعت
و تعظیم تکریم نموده پیش خود در سلك ملازمان منسلك نمود امير ممدوح باوصف غنی
امرا و خوانین لشکر از روی تدابیر فرزانه و همت مردانه گوی فتح و فیروزی از میدان
جنگ اولیای دولت برده و تمامی اسباب محاربه اولیای دولت از اثواب وغيره بدست خود
آورده و دست رخصت از برادران سردار صاحبان قندهار گرفته تشریف فرمای کابل
گردید، وسردار صاحبان قندهار نیز در قندهار هم آغوش شاهد آرام و کامرانی شدند
و بنوازش ملازمان جان نثار نمك حلال خود وسزای مردم نمك بحرام میپرداختند
و از خیر گهیری اولیای دولت نیز غافل نبودند .
( در بیان رفتن اولیای دولت در قلعه عالیجاه سالوخان و آمدن
خلف شاهزاده کامران بنا بر كمك اولیای دولت وفراری شدن از قلعه
مذکور ورخ نهادن جانب قلات و آمدن سردار رحمدل خان در تعاقبش )
خنگ قلم تیز رقم در عرصه این مدعای چنین جولان بیان مینماید که هرگاه اولیای دولت
در سنه یکهزار و دوصد و چهل ، هجری بضریمت قندهار داخل قلعه عالیجاه سالوخان گردید.
عالیجاه مذکور در تعارف و مهمانداری امنای دولت از خود قصوری نکرده دم بدم بدملاجوئی
اولیای دولت میپر داخت چونکه عالیجاه مذکور صاحب ایلات والوسات بود بنابر تدارك
سامان جنگ و جمع آوری قشونيات نقاره می پرداخت لیکن هرگاه این نوای چنگ
هزیمت جنگ اولیای دولت بسمع گوش بندگان شاهزاده کامران والی هرات رسید.
از آنجا که مابین شاهزاده موصوف و عالیجاه سالون خان صورت مخالفت وكينه ديرينه
واقع بود شاهزاده کامران بخیال اینکه مبادا عالیجاه مذکور از روی عداوت دیرینه
با ولیای دولت سازش نموده رخ نهاد دارالسلطنه هرات شود پس در صورت اتحاد و اخلاص
خلف خود را معه چهار راس اسپان خاصه و چیزی تعارف نفیسه معه جمعیت لشکربجهت
استمداد اولیای دولت مامور نمود و هم نامه باین مضمون نوشته فرستاد .


«۱۰۷»

نوشتن نامه شاهزاده کامران در خدمت اولیای دولت ومأمور نمودن
خلف خود را

همیشه رایات عاليات در معارك ميادين معاندين دولت باشعات فتح وفيروزی جلوه گر
بوده شدامد دولت حاطبه هم آغوش اولیای دولت اند در بنوقت تمثال این اخبار بر مرآت
ضماير بحيرت تظهیر ما رخنمای گردیده که از تقدیر الهی بشخناه اولیای دولت از دست
سرداران تباه کار که همیشه با خاندان عظيم الشأن ما در مقام عناد میباشند چشم زخم خورده
رونق افزای قلعه قلات وسالوخان گردیده اند ازينمعنی افواج اندوه وتشویش بر حصار
وجودم بسیار استیلای آورده از آنجا که اولیای دولت عموی بزرگ و مربی با قدر
بزرگوار من میباشند اگر باين طرف هرات تشریف فرمای شوند عين سعادت و سرافرازی
ماست و بر طبق مضمون .
رواق منظر چشم من آشيانۀ تست كرم نمای وفرودآ که خانه خانۀ تست
ودر ضمن شاهزاده سلطان علی خلف خود را معۀ جمعیت لشکر وارادتمند مامور در خدمت
اولیای دولت که مشرف عنبه بوسی گردیده بهر حال مترصد فرمان خواهد بود هر گاه
این رقيمه شاهزاده کامران به پیشگاه اولیای دولت شرف ورود آورده بعد مطالعۀ آن
افواج تفكرات وعساكر خيالات او بموجها، طرف ريگزار وجودش هجوم آورده با خود
گفت که استمداد شاهزاده مصوف بجای خود ماند لیکن صورت فساد و تخمى نگردد
از آن بهتر همین است که پیش از رسیدن شاهزاده سلطان علی خلف شاهزاده کامران
خود را ازین ملك بيرون كشيم که غبار غدار سالوخان ديكطرف و اندیشه آمدن
شاهزاده مذكور دگر طرف مبادا گرفتار آیم آخر بشهوبزجان خود را از قلعۀ عالى جاه
سالوخان کشیده از راه ریگستان که سخت ترین راه میباشد بصد حيله وقافله خـود
رخ بمرد قلات ملك عاليجاه مير مهراب خان براهوی گردیده سردار صاحبان قندهار که
مستخبر احوال اولیای دولت بودند همینکه از روانگی او لیای دولت از قلعۀ عالىجا
سالوخان طرف قلات مطلع شدند همانوقت عالیجاه سردار رحمدل خان معۀ شش هفت صد
سواره جرار خوش اسبه از قندهار سوار گردیده خیال اینکه پیش وی اولیای دولت
بگیرد لیکن . عنقا شکار کسی نشود دام باز چین
سردار ممدوح در عرض راه باولیای دولت تلاقی نگردیده چون سر کار اشرف
حالا وقاباً داخل قلات شدند و عاليجاه مير مهراب خان براهوی در جا آوری آداب
بندگی اولیای دولت خود را معاف ندانسته دست ادب بر سینه عبودیت بسته ایستاده بود
وازاهتزار نسائم خدمتگزاری مردم شکستگی بخش غنچۀ خاطر اولیای بوده تا اینکه
روز سوم سردار رحمدل خان وارد قلات شده و بهمراه عالیجاه میرممدوح در خصوص طلب
پازوی شاه شجاع که آرای گفتگوی و قیل قال گردیده میر موصوف بجواب صاف پرداخته
بسردار ممدح گفت که كفار با وجود قساوت قلب هم عار میدانند که پازوی مهمان ادنی
کشیده بدست هم کیش بدهد چه جائیکه پادشاه نامدار باشد یا وصف این همه خاندان


که پادشاه کوهستان گفته میشوم باین همه ایلات الوسات بلوچستان چگونه روا دارم
که بازوی اولیای دولت از گندم بلوچۀ خود کشیده بایشان بدهم و چهرۀ خاندان خود را
بخط و خال پرینگی خود آرایش دهم این خیال خام سردار صاحب از سر بیرون کشیده
و گرد این امر مجال نگردند که هرگز تمثال این آرزوی در آئینه مراد خود نخواهد دید
فی الجمله بعد از چند ایام سردار رحمدل خان بصورت مدعای خود در مرآت مقصود ندیده
بی حصول مدعای با دیدهای از قلات روانه قندهار گردید و اولیای دولت چند روز در قلات
اقامت گرفت از آنجا بر آمده رونق افزای مکان گنجابه و در آنجا متفکر و متردد
خاطر گردیده که از کدام راه عازم دارالامان لود یانه شوم هر گاه از راه . . . .
اتفاق رفتن اولیای دولت واقع شود بس از خار خارسوه مزاج خالصه سهمکه رفته
نمیتوانم که مبادا خار راه گردیده خار اذیت وضرر او در پای راحتم خلد و اگر از راه
سند میروم مبادا بلوچان سند از غم کشتگان خود در جوش و خروش آمده حاتم داری
تازه نمایند چون اولیای دولت چند یوم در گنجابه از گنج فکر و تدبیر خود از این معنی را
بر محک امتحان دانش میزد و در میزان عقل و دانش خود میسنجید که در این اثنای عریضه
سردار سمندر خان از ملك سبوی بر سمند عزیمت عتبه بوسی سرکار اشرف سوار گردیده
آمده مشرف استلام اولیای دولت شده باز در فکر تحرك سلسله جمع آوری قشونات
شدند که در اینصورت از تقدیر ناظم سلسلۀ کاینات بپای صحت عالیجاه سردار سمند ر خان
در سلسلۀ سخت بیماری مبتلا گردیده آخر از سلسلۀ جنبانی این سلسله دست بردار گردیده
و در پیشگاه اولیای دولت متحرك سلسلۀ التماس از نقاص گردیده روانۀ ملك سبوی
اماکن مالوفۀ خود گردید در آنجا رفته رفتن سفر آخرت اختیار نمود و از دنیا و ما فیها
آزاده شده و سلسلۀ هوا و هوس خود را با خود برد از آنجا که هرگاه آوازۀ سلسله
گسیختن نفس عالیجاه سردار سمندر خان بسمع مبارك او لیای دولت رسیده بس سلسلۀ
حزن و اندوه را در شورش آورده و سلسلۀ انتظام مجموعۀ عساکر سوار و پیاده از دست
داده و بتوكلت علی الله از گنجابه گنج گنج صبر در دل اختیار نموده رخ نهاد ملك سند
و بقطع منازل منزل انداز مکان روجھان و از آنجا سرعتاً کوچ منزل نموده تشریف فرمای
ملك لدوكيانه شد .

دربیان رونق افزائی اولیای دولت در مکان روجھان و رفتن
سیدمحمد تقی شاه برادر سید محمد کاظم شاه از شکار پور تعاقب
اولیای طرف روجھان و پیش از رسیدن او سر کار اشرف وارد
لدو کیانه شد :

ناظم قلم خوش رقم بر توسن این مدعای سوار شده تیژروی بیان میشود
که هرگاه اولیای دولت در سنه یکهزار و دوصد و چهل ونه هجری بعد هزیمت
قندهار از گنجابه بقطع منازل داخل مکان روجھان گردیده عالیجاه سید محمد تقی شاه
ناظم شکارپور بمجرد شنیدن این خبر اولیای دولت بخیال بیهوده مال تعرض اولیای


«۱۰۹»
دولت از جوش مرحوم عالیجاه سید محمد کاظم شاه برادر خود از شکارپور معۀ ترك
سواران شکارپور از طایفۀ افغانان وقندری سواران هندسی بادی که بدون مواجب محض
بخواهش خشك وخالی جبه های پنجه های پوشیده ومندیل های ململ ودو دامی فرنگی بسربسته
وریش ها را بروغن چرب ساخته وعمامه عاج داوه وبروت ها را برپیچ و تاب علم ساخته وشمشیر
وسپرها بکمر وشانه آویزان نموده وچون خمره کش گردن های خودرا از افتخار علم نموده
خرامان خرامان در کچهری ناظم مذکور آمده سلام می نمود آنها را ناظم مزبور روغن
بلسان خرابای اعضای خوشامد وتلافی مالیده راهی تیارگی ساخته بهمرای خود برداشته
در مقابله و تعرض اولیای دولت سرعت تمام از شکارپور روانه طرف مکان روچیان
گردیده هرگاه ناظم مذکور در ده جاکی رسیده در آنجا خبر شد که اولیای دولت
بلاتوقف از مکان اوچهان شریف فرما پست ادو کانه ناظم مذکور از دریافت این خبر
چون مار در پیچ و تاب آمده زمزمه و غشم بگفتن سخنان لایعنی نسبت بسر کار اشرف
بر جان خود میریخت و میگفت ای کاش باولیای دولت اگر مقابل میشدم میدیدند که چه
کاره ای می نمودم ترك سواران حاشیه نشین به ناظم مذکور میگفتند آری در جلادن
وجوان مردی ایشان هیچ شکی نیست ،
( بیت )
گر کندا بیش رو لشکر اسلام بود
کافر از بیم توقع برود نادربچین !
آخر ناظم مذکور از ده جاکی باز ارادۀ رفتن ادو کانه بتعاقب شاه نمود وعنان توسن
تیز گام معۀ ترك سواران مذکور جانب ادو کانه گردانید در این صورت لشکر اوزبك جوع
بر حصار وجود ترك سواران هجوم آورده بناظم مذکور التماس نمودند که معالجة بیماری
جوع يك لقمه علاج پذیرد و فساد سیری بقصد فصاد و نوك نشتر و صد جلاب رنگ نگیرد
درین وقت از سیری شکم در گذشتیم نهایت اگر بلقمۀ نانی ناشتا در یابند بسیار خوب خواهد
شد از آنجا که ناظم مذکور ماشاء الله سفرۀ همت خرد چنان گسترده دارد که گریۀ
ابوهریره را باستخوانی وریزه نانی ننواختی با وجودیکه ترك سواران مذکور بر طبق مضمون ،
( بیت )
عقدۀ امساك ميسك وانشد مانند قفل
تا ندارد آبیا کسی انگشت در کونش نکرده
پردۀ حیا را از رخ برداشته باردیگر التماس ها بناظم مذکور کردند لیکن هرگز
بلقمۀ ناشته ترك سواران مذکور نپرداخت و سفره تنگدلی را کشاده بموائد سخنان شیرین
خوش آمد آمیز هريك ترك سواران مذکور پرداخته از آنجا شکم گرسنه بشدت سرما
وباد سرد روانۀ ادو کانه شدند که افتان و خیزان بوقت وسط لیل داخل ادو کانه گردیدند
و ترك سواران از بس ماندگی منزل دراز و گرسنگی فرش زمین شده افتادند و از خود
خبر نداشتند تا آنکه قرص خورشید از سفرۀ فلك فیروز رنگ سر برآورده که چند قرص نان
در سفره پیچیده و قدری مسکه و دوغ جهت ناشتۀ ترك سواران مذکور حاضر آوردند
ترك سواران سر از خواب مانده گی برداشته سفرۀ نانی با قدری مسکه ودوغ دید با یکدیگر
نگاه کرده این نغمه را از سرنای زبان را ندند ،
ای کاسه تو تیره وديك تو سفید
از آتش آب هر دو ببریده امید
و ان خسته نشد مگر بتاب سوزان
و این گرم نشد مگر بتاب خود شید


«۱۱۰»
این رباعی نسبت بناظم مذکور خوانده گفتند که :
کوفه را بمیان تهی کوفته است : بخوانید ور هر ما رتراشید که سزای ماترك سواران بادی
همین است که نخورده و نبرده دزد ده که بر ناحق در مقابله اولیای دولت با چندین ناظم
صاحب کرم ترك تاز نمودم از آنجا که ناظم مذکور را چه لیاقت و چه قدرت بود که
متعرض حال اولیای دولت میگردید لیکن سبب کشته شدن مرحوم محمد کاظم شاه برادرش
وبهم آوری خصمان اولیای رفته بود که چیزی در عرض راه از اولیای دولت از مال
دنیا اخذ نماید لکن بکام دل نرسیده و بیهوده خود را وترك سواران شکارپور را هلاك
وخوار نمود ، بعد مراجعت از لدو کانه با ترك سواران خود در مسافت سخنان وتکلم همین
ترك تازیان می نمود که مقتضای در عفو لذتی است که در انتقام نیست امروز باینوقت
انتقام برادر خود از شاه گرفتن امر آسان است لیکن در خانه مایان امیران سند آمده
است چه باید کرد :
بدی را بدی سهل باشد جزا اگر مردی احسن الی من اساء
چون انسان را اگر دست رس نیکوئی باشد پس بای در راه بدی گذ ا شتن عين
بیجوهریست و بر طبق مضمون :
تا توانی در نیکوئی زن و دستار کرد سنگ بد کاری زدن بر سر گنبد برانگیخت،
دوستی با دوستان چندان ندارد منتی مر که با دشمن نیکوئی میکند مردانگو است
چون ناظم مذکور اینچنین سخنان معرفت شان بیان کنان چون بوم شوم سایه انداز
شکارپور گردید فقط تا چند مدت در جلب آوری خويش هر خاص وعام همین شماتترا
از قانون زبان میرساند محفل نشینان کچهری عیش جسنک تحسین را نسبت امیران سند
و ناظم مذکور مینواختند و برخی ها از راست قولی از زیروبم طذوز جواب همین آواز
میدادند که خانه نشین بی بی از بی چادری است نه از مستوری چه خفته چه بیدار اگر
امیران سند همت و حمیت میداشتند پس اولیای دولت را از ملك سند نمیگذاشتند قلعه بهكر
وشهر شکارپور چه قدر مالیه دارد که در صورت این همه اسباب دولت و بلند نا موسی
از اولیای دولت دریغ میدارند عرض ازین قسم چندین سخنان حریفان نسبت امیران سند
و ناظم مذکور بیان می نمودند :
در بیان رسیدن اولیای دولت در لدو كـانه وعدم التفات میر اسمعیل شاه
مختار كار لدو كانه و گفتگوی مابین اولیای دولت و مختار کار
مذکور و بموجب حكم امیران روانه حیدر آباد گردیدن
مختار کار قلم مشکین رقم که ناظم امور ولایت سخن طرازی است در انتظام این
مدعای چنین می پردازد که هرگاه اولیای دولت بشریف فرمای لدو کانه گردیده
و در انوقت عالیجاه خلاصه خاندان عظام میر اسمعیل شاه والد مرحوم مجمد کاظم شاه بعهده
مختار کاری لدو کانه مامور بود او شان از سور و جوش فرزند خود مرحوم مذکور بپا
اولیای دولت در مقام ترش روی و تلخ گوی و بدخوی آمده به تعارف و مهمان داری اولیای
دولت نه پرداخته هرچند اولیای دولت طرف میر اسمعیل شاه گفته فرستاده که سر کار اشرف


( ۱۱۱ )
از کشته شدن فرزند شد میر کاظم شاه بیچاره باهوش با وجودی که سرکار اشرف چندین
مرتبه دستخط های مبارک طرف فرزند شما نوشته فرستادم که شما بمنزلهٔ فرزند سرکار
اشرف می باشید به خاطر جمع خود را در حضور برسانید اگر ملك شكار پور از سرکار شده
از طرف سرکار اشرف شما حاكم خواهند شد و اگر از امیران گردیده هم مالك میباشند
با وصف این همه صدور دستخطهای مرکز فرزند شما بپیشگاه اشرف نیامده و خود را با لشکر
امیران شر پور ملحق نموده بدست خود خود را هلاك نموده سرکار عمداً فرزند شما را
نه کشته و نه گفته بود که شما در جنگ نباشید درین صورت هیچ روی عتاب شما طرف
سرکار اشرف نیست خود کرده گورا علاجی نمی باشد تقدیر الهی چنین بود این ترش روئی
وتلخ گوئی شما نسبت به سرکار اشرف از چه روست از آنجا که میر اسمعیل شاه شخص
ذی هوش ودانا بود سخنان اولیای دولت را راست و برحق دانسته سر بگریبان خاموشی
کشید بعده از مقده اولیای دولت در اندوكیانه حقیقت را مفصل بقرینه عریضه جانب امیران
حیدرآباد و مو کلان خود عرض نموده امیران موصوف هرگاه ازین ماجرا اطلاع یافتند
در ساعت پروانجات در خصوص تصرف و خدمت گذاری اولیای دولت روانه کسی جانب
حیدرآباد بسواری کشتن میرتنام معتبر کاراند و کیانه و دیگر کارداران نتا کندهتنام
صادر شدند که بدان موجب سرکار اشرف تشریف فرمای جانب حیدر آباد گردیده و
سید ابراهیم شاه خلف میر اسمعیل شاه بنا بر خدمت گذاری اولیای دولت تا به حیدرآباد مامور
گردیده هرگاه اولیای دولت برونق افزای حیدرآباد شدند امیران حیدرآباد در تعارف
ومهمانداری سرکار اشرف دقیقه از دقایق فخر می نگذاشتند تا چند روز اولیای دولت در حیدرآباد
مکنت پذیر بودند و در حین شمع افروزی بزم ملاقات با امیران سند آنچه کینه شرایط
خیر اندیشی و بهبود کسی نسبت با میران ممدوح بودند همه را اولیای دولت با میران
ممدوح فهمایش نموده که سرکار اشرف را از دست خود ندهند فقط ملك شکارپور و
قلعه بهکر به سرکار اشرف واگذارند که قرب و جوار سرکار باعث چندین خوبی و
بهبودگی ایشان است واگر ازین امر چشم پوشی نمودند و این سخنان سرکار اشرف که
محض خیرایشان است درگوش ساعت نیاوردند پس یقین دانند که نقصان خوبی در مرآت
مقصود خود خواهند دید ودست افسوس و ندامت بر سر حسرت خود خواهند زد امیران
موصوف در آن زمان از روی مصلحت وقت بخلاصای وانتقالت اولیای دولت پرداخته
التماس نمودند که بالفعل سرکار اشرف تشریف فرمای لودیانه شوند که بعد از چندماه
مابین خود صلاح وستیش نموده بنوعی که مدعای مرکوز خاطر اولیای دولت خواهد بود
در بجا آوری آن شرایط خدمت گذاری از روی صداقت شعاری بجه آورده خواهد شد
في الجمله امیران موصوف بعد رضا جوئی سرکار اشرف چیزی تحفه تعارف وخيام و يك
زنجیرفیل و چند هزار روپیه نقد عوض خرچ راه باولیای دولت داده و نفری خود برکار
اولیای دولت مقرر نمود از حدود ملك خود بسالما گذرانیدند که بقطع منازل از راه
جیلر بخيريت داخل لودیانه گردیده وبشهد ملاقات منسوبان شیرین کام شده هم آغوش
استراحت و آرام گردیدند .


« 112 »

در بیان فرستادن وکلای امنای دولت پیش امیران سند معه دستخط

مبارک واستدعای کردن از ملک شکار پور وقلعه بهکر وجواب صاف دادن

امیران مذکور ومایوس شدن شاه

مانی قلم زرین رقم که نقاش کشور چین سخن وری است نقش این مدعای را
بر صحیفه بیان چنین نگارش میدهد که اولیای دولت درسنه یکهزار ودوصد وچهل و نه
هجری نقش این همه سامان جمعیت لشکر واسباب محاربات که برنگ آمیزی تدابیر
فرزانه خود تیار نموده بود از کاوش رسامان کارخانه تقدیر در جنگ قندهار برباد
داده و چندین هزار مردم از لشکر غرق دریای فنا وقتال نموده بمرارت وتلخ کامی بسیار
رونق افزای اره بانه گردید از آنجا که باده دولت وسلطنت را درد سر و خمار بسیار
است اولیای دولت با وجود این همه درد سری ها باز آنهم دست آرزوی از گریبان معشوقه
سلطنت کوتاه نساخته پیش از پیش شایق اتصال معشوقه سلطنت وشب و روز مجنون وار
صحرای نورد خیال تعشق جمال لیلی سلطنت خراسان بوده خسرو آرزویش مانند فرهاد
جان شیرین میداد بعد از دو سه سال درسنه یکهزار و دو صد و پنجاه و يك میری و کلای
خودرا معه دستخط مبارك اعلی جانب امیران حیدر آباد فرستاد و مضمون دستخط مبارك
همین بود که آن عالیجاهان عهد انجام با سرکار اشرف نموده بودند که ما بین خود
صلاح و مشورت نموده بعد از چند ماه سرکار اشرف را خواهیم طلبید آن را مدت
سه سال گذشته که هنوز مشورت وصلاح آن عالیجاهان با تمام نمی رسد عجب مشورتی است
که انتهای ندارد و سرکار اشرف آن عالیجاهان را خلاصه از اخلاص کیشان و خیر
اندیشان دانسته مراسم خوبی و بهبودی آن عالیجاهان از همه جهات ملحوظ خاطر سر کار
اشرف می باشد نمی خواهم که شیرازه مجموعه ریاست سند آن عالیجاهان از انتظام افتد
و آن عالیجاهان از انقلاب روزگار و دوست و دشمن خبری ندارند و در خواب غفلت رفته اند
وقتی که بالش از زیر سر ایشان کشیدند و سر ایشان بزمین خورده همانوقت چشم باز نموده
اینطرف و آنطرف دید که بالش از سرم که برده آنوقت خواهند دانست که چه نحو
صورت دارد از آنجا که قرب وجوار سر کار و اشرف برای آن عالیجاهان بالش سر
استراحت است و از معاندان هر که باشد از گزند آن در امان و آرام خواهند بود و در
صورت بودن سرکار اشرف اعلی به همسایه گی آن عالیجاهان هیچکس از معاندان هوس
ملك سند نخواهد کرد بلکه روز بروز گلذار ریاست سند در نشوونما و طراوت افزای
ابدی خواهد بود قلعه بهکر و چهار دیوار شکار پور چندان ملك زر خیز نیست قلعه بهکر
محل اقامت اهل حرم محترم سر کار اشرف خواهد شد وشکار پور خرچ خوان سرکار
اشرف است نمی دانم که چه بد بختی و اد باری است که درین امر دل بسته گی آن
عالیجاهان نمی شود هر گاه این معنی در نظر آن عالیجاهان امر محال و دشوار
به نظر می آید خود دانند لیکن یاد دارند که پنجروز پیش خواه پس دست افسوس


«١٢٢»

چون مگس بهرطمع آمده برسر ندامت خود خواهند زد:
من آنچه شرط بلاغت با تومیگویم توخواه ازسخنم پند گیر و خواه ملال

امیران موصوف بوصف این همه توضیحات وفهمایش اولیای دولت ازبس بد غرور حیدر آباد سندان سرکار اشرف چون پند دانسته در گوش نصیحت نیوش خود نیاورده و در جواب دستخط مضمون حیلەوری ونیرنگ نوشته و وکیل رابسخنان تملق و شیرین خوش ساختە مرخص واز پیش خود روانە نمودند.

دربیان مایوس شدن اولیای دولت از امیران سند و سازش نمودن
با سرکار انگلیسیە بهادر و رفتن اسکندر برنس صاحب بەجانب خراسان:
شاه قلم زرین رقم کەصدر نشین اورنگ سخن وری است درانتظام مهام این مدعای چنین میپردازد کەهرگاه وکلای امنای دولت از امیران سندباز آمدە وازعراض امیران مذکور مضمون پاس سرکار اشرف معلوم شدە درینصورت اولیای دولت بسیار افسوس خوردە گفت حیف دانامردن وافسوس نادان زیستن، ازآنجا کەبر اولیای دولت ناگوار بود کەباستعداد واستظهار سرکار سرکار انگلیسە بهادر تسخیر ولایت خراسان نمایند و برطبق مضمون.
رفتن بپای مردی همسایە دربهشت حقا کە با عقوبت دوزخ برابر است

چون از هر طرف از طایفە اهل اسلام امید منقطع بود بحد ناچار درباب گرفتن ولایت خراسان با اهالیان سرکار انگلیسیە بها در بدو پیوست نمودە اولاً عالیجاهان اسکندر برنس صاحب بهادر ولچ صاحب بهادر وداکتر صاحب بهادر بجهت دریافت احوال سند وخراسان درسنە یکهزار و دوصد و پنجاه ودوی هجری وارد ملک سند وشکار پور شدند وباامیران سندملاقی گردیدە ازروی دانش افلاطونی تمامی دریافت احوال ملک سند نمودند و دانستند کە اساس اعمار ریاست سند فقط برآب وگل است چندان استحکامی ندارد بمجرد تحرك باد مخالف از پای خواهد افتاد وچند روز صاحبان ممدوح در شکار پور متوقف بودند ومردم شکار پور برای دیدن صاحبان می آمدند عالیجاه اسکندر برنس صاحب از خیمە خود بیرون آمدە بمردم از روی تمسخر میگفت که بیائید دم و شاخ ما را ببینید مردم تبسم میکردند کسانی بصاحب ممدوح میگفتند کە دم شما دراز تا بولایت انگلستان و شاخ شما درخراسان سرخواهد کشید صاحب بهادر خندە میکرد غرض بعدازچند یوم صاحبان ممدوح ازشکار پور بر آمدە درمیان دریا سواری کشتی ها دریای پیما بش کنان روانە سمت دیرە جات و پټهان گردیدند و از راه پشاور داخل کابل شدند در آنوقت آوازە روس گرم بودە صاحبان ممدوح در کابل سرخوش بادۀ ملاقات سردار فلك اقتدار خورشید اشتهار امیر دوست محمد خان گردیدند و درخصوص انتظام سلسلۀ موالفت و اتحاد مابین اولیای دولت شاه شجاع الملك وسرکار خالصە ستمکه ورفع غبار فتنه و فساد انواع انواع سخنان محبت آمیز واقسام اقسام کلمات موالفت انگیز درخدمت امیر موصوف از قانون دانش


« 114 »
در نوای آوردند لیکن امیر موصوف در گوش سماعت نیاورده آخر صاحبان ممدوح چون دیدند که امیر ممدوح بهیچوجه در مقام سلوک نمی آید بندۀ بطریق خفا بملاقات امرای عالیقام و خوانین ذوالاحتشام وروسای کابل پرداختند هريك را بجای خود بطمع وتوقع معشوقه زر که عجب جوهری است فرح بخش که از دیدن آن طبیعت بحق در نشاط و از شنیدن نغمه چپ چپ آن سرمایه رفع ملال و کدورت است فریفته نموده و از خود ساخته ومشخص معلوم نمودند که تمامی امرا وروسای کابل راغب خدمتگذاری وجان فشانی اولیای دولت میباشند بعد این همه دریافت و بندو بست عالیجاه اسکندر برنس صاحب بهادر از کابل براه پشاور مراجعت فرمای لودیانه وعالیجاه لیچ صاحب بهادر از کابل در قندهار رسیده بملاقات سردار صاحبان فایز گردیده و بجهت انتظام امورات مرجوعه خود بخدمت سردار صاحبان مذکور بسیار ساعی شده لیکن بمنزل مدعای ما فی الضمیر خود نرسید و از خدمت سردار صاحبان قندهار رقم مایوسی حاصل نموده بزیبای خود با مرای خوانین قندهار دیده و دیده هريك خوانین را چنانچه حاجی خان کاکری وغیره را بیکحل الجواهر طمع از احمر وابیض منور ساخته و از خود نموده بخاطر جمع از قندهار بر آمده بقطع منازل داخل قلات گردید عالیجاه رفیع جایگاه حشمت و شوکت دستگاه تفرد دیوان شجاعت و بهادری مطلع قصیده همت و دلاوری امیر میر محراب خان براهوی والی قلات را ملاقات نموده و بوعدة مبلغان کثیر راه کرده افواج انکلیسیه بهادر از ملك ابهی و داد هروتان کوت خواسته عالیجاه میر ممدوح نیز بطمع جیفه دنیای بوفا انجام دادن راه بنا بر عبور لشکر از ملك خود ساخته از آنجا که صاحبان ممدوح بزور بازوی دولت تمام کاره ی مرجوعه خود را انتظام داده و تمام احوال ملك سند وخراسان دریافت نموده معاودت فرمای شدند وعالیجاه پاتنجر صاحب بهادر در حیدر آباد پیش امیران حیدر آباد تشریف آورده قانون فرمنک و دانش نواهای موافق ومخالف گوش زد امیران ممدوح نموده و عهد انجام ساخته راه عبور افواج عساکر و سامان از دریای و خشکی بگذرنامه خاطر جمع شدند از آنجا که امیران سند و عالیجاه میر محراب خان ازین غافل :
(بیت)
هر کس که مار را بدهد جادر آستین
باید کند همیشه بمرگ خود انتظار
نقل است که شخصی در عالم خواب دید که مار سیاه از شکم من عبور بنمود از هراس آن از خواب بیدار گردیده در قعر چاه فکر و تشویش فرورفت که مبادا این مار که بر شکم من راه نموده است روزی زهر در کار و بودم نماید از آنجا که شخصی در عالم خواب فقط مار را دیده بود تمام عمر به آرام نخفت چه جائیکه در بیداری اژدها عبور نماید و مردم هر خس وعام در آرام باشند ممکن نیست چندین عالم خراب و آباد خواهد نمود .
(در بیان رفتن لشکر افواج بحر امواج سرکار انکلیسه بهادر طرف خراسان باتفاق اولیای دولت و شاه محمد تیمور)
اسکندر قلم كه مالك هفت اقلیم سخن وری است از چشمه حیوان مداد سيه فام چنین بر ولایت خراسان بیان نگارش میدهد که هر گاه عالیجاه سکندر برنس صاحب بهادر از کابل مراجعت نموده داخل لودیانه گردید تمام صورت حال خراسان به پیشگاه اولیای دولت


( ۱۱۰ )
از اتفاق امرای خراسان بیان و گذارش نمود و در فکر تجهیز سامان و لشکر بنا بر تسخیر
ولایت خراسان ساعی شد و چنانچه بتاريخ سوم ماه نومبر سنه هزده صدوسی و نه عیسوی
مطابق بيست و پنجم ماه شعبان سنه یکهزار و دوصدو پنجاه و پنج هجری مقدمه افواج سرکار
انگلسیه بهادر از شاه جهان آباد بر آمده هرگاه قطع ثلات منزل نمودند از قضای تقدیروب
قدیر لشکر بیماری هیضه و طاعون بر حصار وجود افواج عساکر انگلسیه بهادر هجوم و
استیلای آورده چنانچه پانصد نفر از افواج مذکور درین لطمه طعمة كام نهنگ اجل
گردیدند مابقی افواج از ترکتاز لشکر و از با طاعون رهائی یافته سالما داخل فیروز پور
شدند که در این اثنا لاردا کلند بهادر شانزده رجمنت و دیگر هفتم گور ها سرخ پوش
وسوم رساله ترك سواران از گوره واردويم رساله كالى ودیگر وسوم رساله از بینو
دویم پلٹن و ششم توپخانه و دیگر چهارم رساله سکندر صاحب بهادر معقدیه سالار کماندار
چیف جنرال يمين صاحب بهادر در عالم فیروز پور رونق افزای شدند در این ضمن مهاراجه
رنجیت سنگه والی لاهور وصاحبزاده کهرگ سنگه معه سرهزار فوج شایسته و بایسته مسلح
و مکمل خویش اسپان خیزان و دوان برای کند از ملاقات لارد صاحب بها در باین لب
دریای آمده لنگرانداز آرام شدند بعد ملاقات صاحب ممدوح وملاینه قواعد پلٹن مهاراجه
موصوف يك يك روپیه سرنفر بطريق انعام بر پلٹن مذکور مبذول فرموده هشت راس اسپان
ولایتی خوش رنگ خوش رفتار معرقهای طلا ويك زنجیر فیل معه هودج مغرق طلا
ودیگر تحایف نفیسه از روی تعارف بصاحب بهادر پیشکش نموده صاحب بهادر نیز دوشرب
توپ گنگا جمنی بهاراجہ ممدوح عنایت نموده مقدمه سالار کما ندر چیف بهادر پلٹن چهارم و
دیگر توپخانه در فیروز ورگذاشته باقی فوج اتی پلٹن یازدهم ملتانی واز پلٹن گوره و سیزدهم
از لعل کورتی رساله رجمت دهم من وصفت پلٹن و چهار توپ خانه دو از اسپان ويك از اشتران
ويك از گاوان و دیگر پلٹن از اول دویم سوم وچهارم و پنجم پادشاهی و دوهزار سوار هاز
اندرب صاحب و کرشین صاحب و دو توپ خانه معه چند کمان شاه شجاع الملت طرف بهاولپور
تشریف فرمای شدند و بخش صاحب لارد ناتق شاهزاده محمد تیمور معہ افواج انکاسیہ
بهادر و هشت پلٹن مهاراجه رنجیت سنگه روانه دره خیبر شدند وقتیکه صاحبان عالیشان
واولیای دولت در اضلاع بهاولپور رسیدند والی بهاولپور اولا راه سرك خوب صاف
تبار ساخته که آن سرزمین از خس و خاشاك فتنه و فساد سارقان وغارتگران و پاك ساخته
بود و دو یما سامان از قسم غله مراس اور آرد خشکه هزار های خروار وشکر سفید وقند
سیاه وروغن زرد و برنج و بزها و گوسفندان و تخم مرغ و مرغان وغیره هزار های موجود
مهیا کرده بود که از تحریر خارج است افواج سرکار انگلسیه بهادر هر چیز که
می طلبیدند می یافتند و بقدر دومنزل از بهاولپور خلف نواب بهادر خان برای استقبال
صاحبان ممدوح رفته یکصد اشرفی طلانه رسيه لارد کماندار چیف بهادر نموده وصاحب ممدوح
هم بسیار التفات و مهربانی بر خلف مذکور نموده چنانچه خلف مذکور صاحب بہادر را به هزار


و اکرام تمام خدمت کنان آورده داخل بهاولپور نموده و دو روز در آنجا صاحب ممدوح
مقام نموده بعده تشریف فرمای احمدپور شدند و از آنجا نیز روانه درخ نهاد طرف لوهری
مكانه گردید. هرگاه افواج قطع منازل در جنگل لوهری رسیدند بـه سبب کثافت
جنگل راه رفتن گم نموده مدت یکپاس صاحبان در جنگل حیران وسرگردان وجاءه دران
و تفنگدامان می گردیدند تا آن که شخص سفيدريش ناگهانی در آنجا پیدا گردید خضر
وار هادی راه آن ها شده که برهبری او افواج آمـده و منزل انداز لوهری شدند
و بر کنار دریای خیام های گلنگون مضرب ساخته فروکش شدند و عالیجاه اسکندر
برنس صاحبلارد پیش از ورود افواج در خیرپور رسیده به عالیجاہ میررستم خان والـی
خیرپور ملاقات نموده ازروی فراست افلاطونی وحکمت لقمانی میر موصوف را بدام محبت
و اخلاص خود آورده و بعهد انجام موفق ساخته راه عبور افواج از قلعه بهکر خوا ستند
وهم اجازت جسر ازقلعه بهکر ازمبر ممدوح گرفتند اگرچه صاحبان عالیشان از ساختن جسر
به دریای چندین صدی ها در نظر داشتند بگو آن که برهرخس وعام تابه خراسان معلوم
گردد که اینقدر افواج های لشکر از هندوستان ... آمده اند که دون جسر عبور آن ها
متعذر است دویما صانع حکمت افلاطونی خود و اطراف ازین شمار سبب ساختن جسر که
گاهی بر دریای سند که مشهر هفت دریای است اتفاق جسر نیفتاده که هر کس دیده حیرت پذیر
می گردیدند فى الحقیقه این چنین جسر نه افلاطون بسته و نه ارسطو عجیب کار نمایان کار
کرده بودند که عقل افلاطون متشتت ازدیدن آن حیران وفهم ارسطو طبعان از مشاهده
صنعت آن سرگردان سوماً صاحبان عالیشان را اراده تسخیر قلعه بهکر ملحوظ خاطر بود
و اميران خیرپور از شعبده بازی فلك نيرنگ در عفر بودند که درپس پرده درچه لعبت
بازی است وهالیجاه لچ صاحب بهادر درشکار پور بجمع آوری سرسات و سامان ساختن
کجاوه های و صندوق ها وغیره میپرداخت و برای نزول افواج عساکر بر بیرون دروازه
هزاری دهابی شکار پور طرف مشرق متصل العیسى و آه جنگل شگافی ها کنائیده در
عرصه دو گروه میدان صاف مثل کف دست ساختند و مبلغی زرها در بارش باران میباریدند
هر که این چنین زرافشانی میدید محو حیرت میشدند بعدازمدت معدوده اولیای دولت وعالیجاه
ولیم مکنا تن صاحب به درمعه افواج وتوپخانه درحدود اميران خیرپور شريف فرماشدند
عالیجاه میرزانگی خان، فتح محمد خان غوری ازامیران خیرپور برای استقبال اولیای دولت
و صاحب ممدوح معه تحايف نفیسه مامور گردیده که درمکان عالی و آهن تشریف اعلام
اولیای دولت بملاقات وليم مکناتن صاحب بها در مشرف و مسرور گردیده وتحايف نفيسه
نظر گذار نمودند و در بجا آوری خدمات حاضر بودند تا آن که اولیای دولت وصاحب
ممدوح معه افواج از گذر سعید پور عبور دریای نموده بتاریخ هفتم ماه ذی قعده سنه
يك هزار ودوصه و پنجاه وپنج هجری رونق افزای شکارپور گردیدند وسپه سالار کماندر
نجیف پادر وغیره صاحبان وافله لوهری بر لب دریای منزل انداز بود و تماشای امواج نشاط
دریای مینمودند وعالیجاه میررستم خان والی خیرپور درمکان پیراوی که ازلوهـــــری


« ۱۱۷ »

فاصله چهار گروه با رو معه لشکر بلوچان جلادت نشان منزل انداز بود از آنجا که لفتنت
لاود صاحب بهادر که دانای زمانه و در جلادت و بهادری یگانه بود معه دو کس سرداران
و پنجاه سوار جرار جانب میر موصوف تشریف فرمای گردیده علی الصباح میر ممدوح را
از خواب غفلت بیدار ساخته و آب سرد محبت را بر چشمان خمار آلوده اوزده هوشیار
نمودند و از چرب زبانی روغن لسان بر سراپای اعضای میر موصوف مالیده او را بهمراه خود
گرفته داخل لشکر فوج خود گردیده کما ندار چیف صاحب بهادر بوقت سحر تمام فوج را
مسلح و مکمل ساخته و مانند قواعد صف بسته استاده کرده بود و بعد رشمع افروزی ملاقات
خلوتکده ضمیر میر صاحب ممدوح را بانوار سخنان شیرین و رنگین منور و مسرور ساخته
بمیر موصوف فرمود که فوج دریا موج را ملاحظه فرمایند که چه امواج میزند تا مدت یکپاس
بازار صحبت ما بین خود گرم نموده بعده میر مذکور را سالما در لشکر خودش رسانیدند
و آنچه که جوهر استعدادش بود صاحبان ممدوح همه را دریافت نمودند و در میزان دانش
خود سنجیدند بعد از دو پاس صاحبان لقمان حکمت و افلاطون صفت قلعه بهکر را خالی
از لشکر امیران دیده دیده تسخیر بر آن کشاده و دو ضرب توپ و چهار کشتیبان بر کشتی ها
را که نبوده مامور قلعه مذکور نمودند که از دریای عبور کرده داخل قلعه بهکر شدند
وعلم ونشانه ها بر برج های قلعه منصوب نموده طنبور سرور و فتح و فیروزی در نوای
آوردند و قلعه را محل .... و سامان مقرر نمودند امیران خیر پور در صورت گرفتن قلعه
بهکر صورت مایوسی وملال در آئینه خاطر خود دیده چون قلمی در پیچ و تاب آمده لیکن
بجز سوختن و ساختن دیگر چاره کار خود ندید وصاحبان فرهنگ از روی کمال دانش
افلاطونی زود غبار مایوسی میر صاحب ممدوح بعطای يك لك روپیه به عاليجاه فتح محمدخان
غوری وزیر میر رستم خان از مرآت خاطر برطرف نمودند وبسبب مهم خراسان بدالجوای
میر ممدوح پرداخته واز خود راضی ورضامند نمودند .

( دربیان آمدن لشکر سرکار انگلیسه بهادر از .... وشورش فساد
نمودن بلوچان وغارت نمودن از چهاونی و رفتن فوج طرف قندهار وتسخير قندهار )

ضیغم قلم شجاعت رقم در بیشه این مدعای چنین صید سرپنجه بیان مینماید که در سنه
يك هزار و دوصد و پنجاه و پنج هجری هرگاه صاحبان عالیشان هريك سرجان اسکی صاحب
بهادر و جنرال ایلا شار صاحب واترم صاحب بهادر وغیره صاحبان معه افواج بحر امواج
سواره و پلتن گوره وتلنگه و توپخانه از کراچی بندر برآمده داخل تهته گردند درین
اثنا عاليجاه میرشیر محمد خان جمع آوری لشکر بلوچان نموده مستعد بمقابله و مجادله
گردیدند و عالیجاهان امیران میر صو بدار خان ومیرمیر محمدخان نیز بهمراه میر شیر محمد خان
در این هم مصلحت و رفیق بودند و این قدر لشکر بلوچان جمع شده بود که از تعداد شمار
خارج بود ودم بدم طبل الحرب الحرب مینوا ختند و آن چه که سامان کدام در چهاونی
سر کار انگلیسه بهادر افتاده بود همه را بلوچان به یغمای بردند در صورت این هنگامه