Afghanistan Digital Library

adl1176

http://hdl.handle.net/2333.1/1g1jwtzh

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


[BLANK PAGE]


KUHI
- Armaghan - e Maymana
1328 / 1949


نشریات مستقل
«ستوری»
نمره (۲)

8261/FD

ارمغان میمنه

قسمت اول: رهنمای میمنه

به اهتمام و نگارندگی

محمد ناصر «کوهی» مدیر مطبوعات
میمنه

در مطبعه ستوری
چاپ شد

۱۳۲۸ ش
١٩٤٩ ع


( )
د ارمغان مینه »

معمای منقوش

ذواتيكه موفق به حل معمای مذکور میشوند صورت حل خود را در هر و قتیکه آرزو
داشته باشند به اداره جریده دستو روی بفر ستند اگر صحیح بود اسمای شان به جر یده
اعلان خواهد شد


تمثال فرخنده

اعليحضرت المتوكل على الله محمد ظاهر شاه
پادشاه محبوب معارف پرور
وحامي مطبوعات افغانستان


تمثال والاحضرت

سپه سالار شاه محمود غازی صدراعظم
که در دوره درخشان شان مطبوعات
مراحل نهضت خود را می پیماید


صفحه ه د از مغان ميعنه » ( )

شاغلی عبدالهادی
«داوی»

آئینه
۱
با صورت مر دست کارم از معنی شان خبر ندارم
پيشانی با ز دارم از دور پيش آی کشوده يك کنارم
۲
پيش آمدخلق شد بهشتم رونق ده بزم خوب و زشتم
از قصر و عمارتم چه پر سی يكخانه انتظار دارم
۳
يك ديده حيرت آرمید ه يك چشمة انجماد ديده
لب خشك برنگ اهل باطن هر چند به ظاهر آبدارم
٤
تا سينه خویش صاف کردم از جمله صو فيان فردم
مر بوط شده دل و زبانم يك گشته نهان و آشکارم
ه
اشيا همه نقش آب بینم با چشم گشوده خواب بينم
تمثالم « عالم مثال » ست يك هستی نیستی شعارم
٦
گردیده فراموش زیادم رفته ز نظر رود ز يادم
در حسرت شیشه های عکسم تا نقش دلم شو د شکارم
۷
نی آب نه آتشم نه سيماب از مهر تو با شدم چو مه تاب
زود آی و ليك دير پای کز تست حیات مستعارم


صفحه
ه ارمغان میمنه ،
()
بجواب مکتوب ما
دوست عزیزم شاغلی کوهی!
از تصمیمی که برای نشر يك رساله مستقل بنام «ارمغان میمنه» اتخاذ
نموده اید بشما و همکاران تان صمیمانه تبريك میگویم -
[عکس: شخص عينك دار]
شاغلی سید قاسم « رشتیا » کفیل
ریاست مستقل مطبوعات
میمنه یکی از ولایات تا ریخی و
خاك مرد خیز افغانستان عزیز ما
بشمار میرود جای مسرت است که
امروز باز از اثر معارف پروری
های حکومت متبوعه و استقبال
نيك فضلای آن دیار درین گوشه
وطن مشعل های فروزان علم و دانش
روشن میشود . من که چند سال
قبل باری از ولایت زیبای میمنه
زیارت کرده ام خاطره های خوبی
از ادب پروری های مردم آن
خطه در دل دارم و امیدوارم که باثر مساعی و مساعدت های شما و دیگر
دوائر و موسسات عرفانی مملکت بار دیگر در میمنه نفخه بیداری و نهضت
علم و عرفان به پیمانه وسیعی روی کار آید و مانند ادوار پیشین
ادبای بزرگی از ان خاك مستعد نشئت نماید که نتنها برای میمنه بلکه
برای تمام مملکت مصدر خدمات برجسته شده بتوانند و نام تاریخی
و بلند میمنه را باز شهره آفاق بگردانند .
در خاتمه موفقیت این اقدام نيك شما را از خداوند نیاز و مسئلت میکنم
تا همیشه به نشر آثار مفید ومیمون موفق باشید . امضاء « رشتيا »


صنحه
« ارمغان میمنه »
(  )
ارمغان میمنه
لله الحمد که درین دوره درخشان و مشعشع ظاهر شاهی در تمام
نقاط مملکت ابواب علم و عرفان مفتوح و زمینه ها برای پیشرفت امور
علمی، ادبی، تاریخی، زراعتی اقصادی فراهم است و از هر گوشه وطن ندای شیرین
[ ليس لا لانسان الا ما سعی ] بلند و افراد جامعه را برای سعی و عمل رهبری
و از نظریات نیک و خیر خواهانه حکومت ملت پرور وحضور والاحضرت سپه سالار
غازی صدر اعظم ترجمانی می کند.
و اشخاص حساس و منور باعزم راسخ و اراده
متین جد و جهد نموده بوسائل و عوامل متشبث
می شوند که از هر حیث برای ترقی و سعادت مملکت
مفید و سود مند باشند. بملا حظه همین مفکوره
ښاغلی محمد ناصر خان « کوهی » مدیر مطبوعات
میمنه که شخص فاضل و بوقت و ظیفه داری خویش
نسبت به تنویر افکار عامه و بلند بردن روحیات
اهالی این سر زمین خدمتی قابل قدر نموده است
به تدوین و طبع يك مجله که و ضعیت علمی، ادبی
تاریخی، زراعتی و اقتصادی میمنه را بصورت صحیح
نشان داده بتواند با من مفاهمه نموده
(ښاغلی معاون خان حاکم اعلی میمنه) و پس از موافقه بالاخره مدیر موصوف توانست
که به اثر زحمت کشی خود و همكاری و معاونت فضلا، و اد بای میمنه مجموعه را بنام
ارمغان میمنه تدوین وبطبع برساند و از روی یقین می توان گفت که این مجله
وضعیت جغرافیائی میمنه را بصور تصحیح بفرق مندان رهنمائی وقار ئین گرام
از مطالعه آن اخذ مطلب کرده میتوانند.
بعد ازینکه این اقدام مدیریت مطبوعات و همکاری اهل قلم میمنه را به نظر قدر
شناسی دیده از احساسات پاك شان تشکر نمایم کلام مختصر خود را بدعای سلامتی حضور
مبارك اعليحضرت همایونی المتوكل على الله محمد ظاهر شاه که نهضت جدید و بخت یاری
مملکت رهین توجه حکیمانه شان است خاتمه مید هم . و السلام
معاون «پوك»


ار مغان میمنه

بسم الله الرحمن الرحیم

عرض مرام
و
اظهار امتنان

شروع میکنم بنام خداوند تبارك و تعالی که احیا کننده زمین و آسمان بوده و این ذره ناچیز را
قدرت بخشید تا به نشر این مجموعه كوچك بنام «ار مغان میمنه» مفتخر گردم.
این عاجز قبل از ینکه به میمنه وارد شده بودم در ایام طفولیت از قصه های افسانوی
وشگفت آن از زبان اشخاص و اقارب خود که درین ولا سفر کرده بودند روایاتی
شنیده و میگفتند که میمنه اول پردۀ كوه قاف «از هفت پردۀ كوههای قاف الف لیله»
بوده و در آنجا مزار سیف الملوك و حوض بدری جمال و بود دار دو مسکن دیو و پری میباشد .
این شنیده گی ها و تخیلات موهوم در ایام طفولیت در مغزم مانند دیگر اولاد های
شرق جا گرفته بوده در ایام شباب كمی تعدیل و در آوان جوانی از روی معلومات
تاریخی، جغرافیایی، اقتصادی و تماس با ساکنین این گوشۀ زیبای وطن و سایر اطلاعات
متنوعه برایم معلوم گردید که میمنه منطقۀ خوش آب و هوا و دارای همه گونه
مزایای قدرتی میباشد. هوس دیدن این گوشۀ زیبای کشور عزیز برایم پیدا گردیده
تا اینکه قسمت مرا بدیدن این ولایت مانند دیگر ولایات مملکت عزیز مایل ساخت
و در برج قوس سال ١٣٢٥ بحیث نگارندۀ جریدۀ «ستوری» و مدیر مطبوعات
عز تقرر حاصل و به این آرزوی خود نایل گردیدم .
وقتیکه از «یغوز قوم» حد فاصل ولایت مزار شریف و میمنه که در وسط شبرغان
واند خوی واقع است گذشته اندخوی و تگاب شیرین را عبور و وارد درۀ شاداب
میمنه گردیدم آنهمه پرده های تاريك و تخيلات عجیب و غریب از پیش نظرم
برداشته شد. ازان وقت تا کنون یعنی در ظرف مدت تقریباً دونیم سال پنج محال
آنرا که عبارت از علاقه جات حکومتی پشتو نکوت، تگاب شیرین، اندخوی، بلچراغ
وقیصار باشد مفصل دیدن نموده و از تمام خصوصیات آن انتباهی برایم پیدا گردید
و هم به اثر مقتضيات وظیفۀ تمام زوایای تاريك این منطقه نزدم روشن و مکشوف
گردید و با تماس نزديك با مردم این سر زمین از سوییۀ مدنی، طرز زنده گی و معیشت


()
> ارمغان میمنه <
صفحه
عادات وعنماناتشان اطلاعات وسیع بدست آوردم، به طرز تفکر وفعالیت، به وضع اقتصادی
ومالی و کولتوری آن آشنا شدم، این ولایت زر خیز وبی مانند راطوری یافتم
که احساسات وطن دوستی ومقتضیات وظیفه مرا وادار ساخت تابری خدمت پاس
ولایت به معرفی آن پرداخته و تاحد توان رساله را بنام «ارمغان» و پارهنمای میمنه
بوجود بیاورم. پلان این اثر رانزدخود طرح و این مفکوره خودرا شاغلی سمادتخان
حاکم اعلی میمنه عرض و به مصلحت و ابا زۀ شان اقدام بکار نمودم
اولاً از دانایان بصیر و ارجمند ینکه به این عاجز نوازش مخصوصی
داشته و با جریده «ستوری» همکاری مینماید دعوتی نموده مجلسی را تشکیل
و این موضوع را طرح مذاکره قرار دادیم. ذوات معزی الیه که در اعتلای کشور
عطش داشته ومیدانند که راه کامیابی با مشعل فروزان مطبوعات روشن میشود به
این اقدام شاد باش گفته و هر کدام بذوق خود نوشتن بعض از مضامین این
مجموعه را در عهده گرفتند و بقیۀ آنرا به بعض از دوستان دانشمند خود در
محال و ولایات که از عهده نوشتن بعض از موضوعات آن بر آمده میتوانستند
تکلیف نمودم. ایشان تا حد امکان از عهدۀ نوشته مقالات مذکور برآمده
و به اوقات معین موضوعات خویش را بماسپردند. که در این مجموعه
بزیور طبع رسیده میباشد و ما مجبو ریم تا بنام حق شناسی از هم کاری و هم
قدمی ایشان با مطبوعات تشکر نموده و ابراز احساسات نمائیم.
همچنین يك دسته ذوات دیگری اند که با ما درتهیه مضامین جهت این مجله
که نظر به بعض معاذیر از چاپ بازمانده و عکس ها، کلیشه ها و سایر امور
متعلق باین ارمغان كمك فرموده اند برای سپاسگذاری از معاونتشان درین راه
ذیلاً وظیفه خود میدانیم تا از اسمای شان یادکاری را درج این اثر بکر و قیمتدار بنمائیم.
1- «شاغلی محمد رحیم خان «قاضی زاده» که نوشتن تاریخچه اندخوی
را در عهده گرفته و مقاله جامع وقیمتدار خویش را بما سپردند که البته وقتی برای روشن
ساختن زوایای تاریخی این خطه باستانی خدمتی خوبی را انجام داده خواهد توانست.
2 - «شاغلی نظر محمد خان «نوا» که با مساعی زیاد از روی مأخذ
تاریخچه میمنه را خیلی خوب نوشته ومقاله خود را بما تسلیم داده بودند، این اثر قیمتدار
با نوشته شاغلی «قاضی زاده» پس از طی مراتب که عبارت از کنترول انجمن تاریخ
خواهد بود اثر خوبی را راجع به این خطۀ تاریخی مملکت بوجود خواهد آورد.
3- شاغلی حاجی عزیز الله خان «واعظ» وشاغلی عبد اللطیف خان «حاجم»
به تحقیق در اطراف غار زر مست، آب رحمت، صرپل ستون وسایر خصوصیات محال
مربوط بلچراغ موظف شده بودند که در شدت سرمای زمستان زحمت سفر را ذریعه اسپ
بدوش خویش گرفته و مدتی درین راه مصروف تحقیق گردیدند و وثایق


( )
« ارمغان میمنه »
صفحه
تاریخی ومعلومات جامع خوبی تهیه نموده وبما سپر دند، از مقا لات شان تاجای امکان استفا ده شده میبا شد.
٤-ا غاغلی دکتور میر محمدعلیخا ن دکتور شفاخانه ملکی وښاغلی غلام محمدخان «مشفق» دکتور عسکری میمنه راجع به امراض مدهشه سا ری که در میمنه زیاد بشا هده میرسد ومبحث غذا وتأثیر آن به صحت مقالات مبسوطی اما نوشته وسپردند، نظر به ضیق جای وعدم وقت از طبع باز ماند ه که در جریده « ستوری» به نشر آن مبا درت خو ا هد شد .
٥- ښا غلی میر غلام محمد خان «غبار» که زحمت رهنمایی مأخذ تا ریخی این ولارا درعهده گرفته و بجوا ب مکتو ب ما که در باره نو شتن تا ریخچه بعد از ظهور اسلام به ایشا ن تکلیف شد ه
بود معذرت خو درا نسبت به مصرو فیت زیا د خو یش ا بلاغ نمو ده بود ند .
(ښاغلی غلام محمد خان «مشفق»
٧- شاغلی امین الله خان «ادا» که عکاسی این مجموعه را بد و ش خویش گرفته و باما معا ونت فرمو ده اند .
٨- شاغلی محمد رحیم خان «شیدا» دربردن عکس ها بمر کز و ساختن کلیشه ها ذریعه شعبه زنکو گرافی مدیریت عمومی مطا بع مساعنت گذا شته اند .
٩- ښاغلی نذیر قل خان، بپول شخصی خویش رسم سرصفحه این مجموعه راذریعه شاغلی خیر محمد خان رسام تهیه دیده اند.
نا گفته نماند که ما از مساعدت وتشویق ښاغلی رهتبا کفیل ریاست مستقل مطبو عات ومساعدت مدیریت عمومی نشریات واعضای محترم مجلس مسلکی ریاست مستقل مطبوعات ومدیریت عمومی مطابع مشکورو ممنون بوده بدین ذریعه میخواهم ازایشان قدر دانی نموده واظها ر امتنان نمایم و در اخیر باید متذکر شد قارئین کرام این اثره بردباریهای این عضو ناچیز که جز عشق خدمت بوطن دیگر آمالی در سر نداشته و از هر گونه زیور علم بی بهره است خورده نگیرند.
محمدناصره کوهی»


( )

« ارمغان میمنه »

تمهید

محمد ناصر
«کوهی»

یکنظر اجمالی در اوضاع طبیعی و تشکیلات
دولتی حکومتی اعلی میمنه

مملکت عزیز ما افغانستان نامی دارد با مسمی و از حیث تلفظ و رسم الخط در اکثر زبان های ملل زنده دنیا خیلی موزون و جالب توجه بوده در گوشها خوش خورده و در نظر ها قشنگ می آید . بسلسلۀ حروف آلفابه در صف اول اسمای ملل عالم واقع و دایماً ازین را هم مانند لیاقت فطری ئیکه در ضمیر این ملت مرکوز است اولیت را در مجامع بین المللی، در میادین سپورتها و سایر اجتماعات حایز میگردیم که هر کدام آن موضوعی است قابل توجه و مایهٔ افتخار.
ملت افغانستان مطابق بقوانین و نظام خلقت چطوریکه شجاع و دلاور صف آرا و صف شکن بوده و در دنیا به این صفت موصوف و مشرف به این افتخار میباشد همانطور طبقات عامهٔ ملت غیر ازین صفت دارای افکار عالی بوده در صنایع و آرت (از روی وثایق تاریخی) شهرت کامله را کسب و در شق زراعت خیلی ماهر و زحمت کش

محمد ناصر «کوهی» نگارندۀ
«ستوری» و مدیر مطبوعات میمنه

میباشند . این مردم اکثراً دهقان و مالدار بوده کوهکن و تجارت پیشه اند.
مملکت افغانستان از حیث موقعیت جغرافیایی مانند سویس یوروپ در قلب براعظم ایشیا جا داشته و هم از همه گونه مزایای قدرتی در شرق شهرتی دارد بسزا که هیچ خطه درین براعظم مانند آن (درحالیکه از حیث مساحۀ سطحیه كوچك است) دارای مواد متنوعۀ محتاج الیه حیاتی نیست اما تنها چیزیکه نداریم همانابحر آزاد میباشد که ما را دچار مشکلات نموده است و بس.


( )
ارمغان میمنه
صفحه ۱
افغانستان وطن عزیز ما از رهگذر اقلیم و تشکلات ارضی و عوامل طبیعی دارای کوهستانات مرتفعه سنگی تپه های خاکی، وادی ها و جلگه های وسیع خاکی و ریگی بوده دره های تنگ و آبشارهای فراوانی دارد.

بعضی قسمت های چقور و ریگی آن دارای خواص اقلیمی حاره بوده و برخی اراضی مرتفعه دارای اوصاف اقلیمی بارده میباشد و اکثر حصص دیگر آن از زمره مناطق معتدله محسوب میگردد، در حالیکه من حيث المجموع در منطقه معتدله شمالی واقع است. غیر از اوصاف فرق الذکر از حیث عوامل طبیعی و ذخایر فراوان خود هم در شرق نظیری نداشته و از نقطه نظر مواد پیداوار اقتصادی یعنی ذخایر معدنی و مواد پیداوار تجارتی و غذایی قابل تعریف و وصف است.

هر گوشه و کنار آن دارای خصوصیات علیحده بوده و هر ولایت آن حایز مزایای دیگری میباشد. مثلا ولایت قندهار با ولایت جنوبی و ولایت هرات با ولایت سمت مشرقی، کابل با ولایت مزار شریف و بدخشان با میمنه فرق زیادی داشته و برخی از آن با يك دیگر بکلی قابل مقایسه نیست. در حصصیکه مواد زراعتی بفضل آمده نمیتواند دارای منابع آبها، معادن و جنگلات طبیعی بوده و جائیکه این مزیت را دارا نیست حایز خصایص دیگری از قبیل زراعت مالداری و پرورش انواع نباتات اشجار مثمر و غیر مثمر و سایر مواد محتاج الیه حیاتی میباشد.

اينك اين مجموعه یعنی ارمغان میمنه که حاوی مزایای طبیعی و اقتصادی و پیشرفت های کولتوری این ولا میباشد برای همین مطلب تخصیص یافته که محال مربوطه حکومتی اعلی میمنه را با تمام مزایایش به ملت معرفی نموده واثری را از خود تشکیل بدهد که رهنمایی برای متتبعين و مؤسسات علمی و سیاحین و سایر علاقه مندان و هواخواهان این کشور بشود.

يك نظر اجمالی در اوضاع عمومی ولایت میمنه

حکومتی اعلی میمنه در قسمت انتهایی شمال مملکت واقع و موقعیت آن دارای هر گونه مزایای جغرافیایی و عوارض طبیعی بوده و اراضی آن از روی ساختمان ژه ئو لو ژيك بر سه قسمت های تقریباً مساوی تقسیم شده میتواند که آنها عبارت اند از : ۱- حصه کوهستانی، ۲- تپه های خاکی ۳- اراضی هموار که آنرا جلگه مینامند. (۱)

۱- حصه کوهستانی: اکثر حصص قسمت جنوب میمنه را سلسله کوه تیربند ترکستان فرا گرفته و ذریعه آن از شرق تا غرب، میمنه را از ولایت کابل

(۱) برای اخذ معلومات جغرافیایی مراجعه شود بمقاله يك نظر اجمالی بوضعیت جغرافیایی میمنه.


ار مغان میمنه ( )

وولایت هرات وحصهٔ هم از ولایت مزار شریف مجزا میسازد .
این سلسله کوه که شاخهٔ از کوه (البرز) بایدش خواند پر از سنگ
ولا شه های مهیب و بلند بوده بعضی حصص آن دارای ارتفاع ۲-۳ هزار متر
از سطح بحر بوده واکثراً روی آن کو ها، با طبقه ضخیم خاک پوشیده میباشد .
این کو ها که با دره های سنگی و پشته ها و دامنه های ریگی وخاکی منشعب شده
دره های آن منبع عموم رودات میمنه و دریای مرغاب را تشکیل میدهد.
معادن مختلف را در سینهٔ خود نهفته و در دره های آن چشمه سار وآب های معدنی
وحمام های گرم فراوان وجود دارد، نباتات طبی و صنعتی (۱) دران روئیده
ودارای اشجار چهارمغز، پسته، بلوط، ارچه وغیره میباشد که از خود جنگل
های انبوهی را تشکیل داده است . (۲)
حیوانات اهلی از قبیل اسپ ، گاو ، گوسفند، بز، وغیره در انجاها به اثر
مساعدت آب وهوا وفراوانی علف، خوب پرورش یافته توانسته و کوهستانات
مذکور برای مالداران کوچی چراگاه ییلاقی را تشکیل میدهد. همچنان
مردم آن قوی ونیرومند بوده حیوانات وحشی از قبیل پلنگ، گرگ، روباه
خرس، آهو وامثال آن بمشاهده میرسد .

۲- تپه ها : یک قسمت مهم دیگر میمنه را تپه های خاکی و ریگی
فراگرفته و دارای سلسله های مطولی بوده از جانب شرق به غرب امتداد
می یابد ودند های وسیعی را بهمین صورت قبیل کرده میباشد، اکثر حصص
این تپه های خاکی بهتر از بوده در بهار از گلهای رنگارنگ موسمی
پوشیده شده وعلف چر مالداران را تشکیل میدهد، یعنی بعضی قسمت های آن که
برای زراعت للمی وشخم زدن مساعد است از طرف مردم زراعت شده وازان
یکمقدار غلهٔ فروان محتاج الیه این ولایت تهیه میگردد .

۳- وادی هاوجلگه ها : میمنه دارای دندهای وسیع قابل زراعت بوده
واکثر دشت های آن از حیث کافی نبودن آب از زراعت حبوبات باز مانده
وچراگاهای وسیعی را از خود تشکیل میدهد که سالیانه بلك ها گوسفند وبز و
واسپ وغیره در انجاها به چرا مشغول وپرورش میشوند. اراضی زراعتی
آن دارای همه گونه قابلیت های زراعتی بمفهوم وسیع میباشد . (۳)
در بین همین دندهای وسیع شهرهای مهم این ولایت از قبیل شهر میمنه

(۱) مراجعه شود بمقاله یکنظر اجمالی بوضعیت جغرافیایی ، شهرها وقریه جات وغیره
(۲) مراجعه شود بمقاله جنگلات طبیعی .
(۳) مراجعه شود بمقاله اجمال اوضاع زراعتی .


از عثمان میمنه

شهر اندخوی، تکاب شیرین، قیصار وغیره کناین بوده و مرکز پر جمعیت را
از خود تشکیل داده است.
مردم این ولا عموماً به زراعت و مالداری و صنایع مختله (۱) و پیشه تجارت مصروف
بوده و در این دوره طلایی الحمدالله از هر حیث آرام و آسوده زیست داشته
به عمران و آبادی ملیک خویش مانند سایر ولایات افغانستان قیام دارند.
تشکیلات دولتی برای توسعه معارف و تأمین رفاهیت عامه، عمران و آبادی ملک
و بلند بردن سویه کلتوری محیط و روی کار آوردن مؤسسات اقتصادی و آماده
ساختن سایر لوازم مدنی تاکنون موفقیت مهمی را کسب و نهضتی را که
در این دوره یک قرن قمری در سرتاسر کشور بوجود آمده است نصیب این ولایت
هم شده و حصه کافی ازان برده است که مؤید قول ما مباحث مختلف همین مجموعه
است که از طرف نویسندگان محترم در رشته تحریر کشیده شده و به
زیور طبع رسیده میباشد.

تشکیلات دولتی و موسسات ملی
مربوط حکومتی اعلی میمنه

این ولایت یکی از ولایت درجه دوم مملکت محسوب میشود، در رأس آن
یک نفر مأمور رتبه ۲ بلقب حاکم اعلی مقرر میباشد که تمام امور آن مربوط
به امر و اراده این شخص مطابق قانون و اصول نامه‌های موضوعه اداره میشود
این مقام رأساً مربوط وزارت داخله بوده و دارای شعبات مرکزی و حکام و علاقه
داری‌ها است که تماماً امور اداره و انظباط ملک ذریعه همین شعبات انجام می یابد.
شعبات دیگری که مربوط وزارت‌ها و ریاست‌های مستقل و غیره با مرکز
میباشند نیز تحت مراقبت مقام حکومتی اعلی واقع بوده اما شعبات مذکور
رأساً به وزارت‌های مربوطه خود در تماس میباشند لهذا حکومتی اعلی
مقام آمریت بوده و شعبات متعلق به وزارت داخله و دیگر وزارت‌ها را
زیر مواد اتجداگانه ذیل مطالعه خواهیم نموده.

شعبات مرکزی و محال مربوط وزارت داخله:
الف: شعبات مرکزی حکومتی اعلی:

۱ - مأموریت تحریرات: دارای شعبات مختلفه از قبیل تحریر، شعبه مجلس شعبه اوراق
و شعبه حفظیه و سوانح وده در رأس آن ښاغلی عبدالقدوس خان بحیث مأمور

(۱) مراجعه شود به مقاله صنایع در میمنه.


()

« ارمغان میمنه »

صفحه

رتبه (٦) اجرای وظیفه میدارند.
وظایف این مأموریت عبارت است از صدور اوامر، وارسی عرایض، فیصلهٔ
اوراق جزایی و اداری در مجلس مشوره و تشکیل مجلس محاکمات مأمورین
و صدور فیصلهٔ آن.
۲ـ مأموریت استخبارات : در رأس آن ښاغلی امین الله خان مامور
رتبه (٦) اجرای وظیفه میدارند.
۳ـ مأموریت احصائیه : دارای شعبات احصائیه ، اخذ عسکری ،
جلب غیر حاضران ، احتیاط و شعبهٔ اوراق بوده در رأس آن ښاغلی حضرت شاه خان
بحیث کفیل ایفای وظیفه میدارند.
اساس این شعبه برای اولین دفعه در سال ۱۳۱۰ که شمار نفوس ذکور
مربوط حکومت اعلی میمنه صورت گرفت گذاشته شد و در سال ۱۳۱۷ این
شعبه با تشکیل يك مأموریت توسعه پذیرفت. فعلاً وظایف متعدد و مختلفی
از قبیل شمار نفوس ، توزیع تذکرهٔ تابعیت ، جلب افرادیکه سنین شان مساعد
به خدمات عسکری میباشد ، تولدات احصائیه و وفیات و غیره در عهدهٔ این
مأموریت بوده در حکومت ها و علاقه داری ها نیز از خود
شعباتی دارد.
این مأموریت از بدو تأسیس خود تا کنون مصدر خدمات
برجستهٔ شده است که میتوان از وثاقی در دست داشته شان بسی معضلات احصائیه
وی را رفع و به دوایر احصائیه ها امور مختلفه معاونت بسزای بنماید.
٤ـ مأموریت تفتیش احصائیه : دارای يك مأمور و کاتب ها بوده
وظیفهٔ آن تفتیش امور جلب، وفیات و تولدات و غیره بوده و تماماً امور شق احصائیهٔ
نفوس را باز رسی و تفتیش مینماید.

شق امنیه :

۱ـ قوماندانی ژاندارمه : غند سوار ژاندارمه وظیفهٔ امنیت و محافظهٔ
سرحدات را بدوش داشته و در رأس آن ښاغلی محمد غنی خان غند مشر بحیث
قوماندان ژاندارمه عز تقرر دارند.
قوماندانی امنیه : دارای شعبات مختلف و مأموریت های پولیس بوده
وظیفهٔ امنیت شهرها و محال را ذریعهٔ پولیس و داخله در عهده دارد. در رأس آن
ښاغلی امیر محمد خان کندک مشر عز تقرر دارند.


( )

« ارمغان میمنه »

ب: حکومتی ها وعلاقه داری ها و شعبات مربوطۀ آنها :
۱- حکومتی اندخوی : از زمرهٔ حکومت درجه اول این ولابوده علاقه داری
قر مقول، خاچهارباغ وقرغان از زمرۀ مربوطات آن محسوب میباشد. حکومتی
وعلا قه داری های مو صوف دا رای شعبات تحریر، احصا ئیه، امنیه وغیره بوده
تماماً وظایف شان تأمین امنیت وجلوگیری ازنزاع قومی وغیره میباشد. دررأس آن
شاغلی محمد رحیم خان مأمور رتبه (٥) عز تقرر دا رند .
۲- حکومتی پشتو نکوت : از ز مرۀ حکو ما ت در جه اول این ولا بوده
دارای دوعلاقه داری المار و کوهستان میباشد دررأس آن شاغلی سلطانعزیز خان
مأمور رتبه (٥) عز تقرر دارند .
۳- حکومتی تکاب شیرین : اززمرۀ حکومتی های درجه ۲ بوده علاقه داری
دولت آباد مربوط آن است در رأس آن شاغلی محمد علیخان مأمور رتبه (٦)
عز تقرر دارند .
٤- حکومتی بلچراغ : اززمرۀ حکومتی های درجه ۲ بوده علاقه داری
گر زیوان مربوط آن میباشد در رأس آن شاغلی میر ظفر الدینخان مأمور
رتبه (٦) عز تقرر دارند .
حکومتی قصار : از زمرۀ حکومات درجه ۳ این ولا بوده ودررأس آن
شاغلی محمد مالك خان مأمور رتبه (۷) عز تقرر دارند .
وظایف این پنج حکومتی و هفت علاقه داری مطابق تشریحات
فوق بوده تماماً برای رفاهیت اهالی مناطق مربوطۀ خویش مجاهدت داشته و برای
سهولت در امور مختلفه مملکتی، تعمیل هدایات مطابق اوامر ودساتیریکه از مقامات
عالیه بر ایشان میرسد کوشیده وطبیعیست که وظایف مهمی را بردوش دارند .
شعبات مرکزی ومحال مربوط وزارت مالیه
سررشته داری : این شعبه که دارای تشکیلات وسیع میباشد ازبدو تأسیس خود
تا کنون در شق امور مالی مملکتی مصدر خدمات خوبی شده ووظایف آن عبارت
از امور جمع آوری مالیات زمین و مواشی و واردات ومصا رفـات وخزاین دولتی
دادن تابلو ها ومعلومات حسابی بمرکز وسایر وظایف مالی دولت میباشد .
دردرأس سررشته داری شاغلی نصرالله خان «رستاقی» عزتقرر داشته ودارای
شعبات مختلف مرکزی ومحال میباشد که بتحریهٔ وان ذیل تفصیلات داده میشود .


()

از مفان میمنه

الف: شعبات مرکزی:
شعبات مرکز سر رشته داری عبارت از مأموریت کنترول، مأموریت اجرائیه، مأموریت تفتیش، شعبات خزانه، تحصیلی، اوراق، تقاعد، تحریر و تصفیه و مالیات برعایدات بوده و تماماً شؤنات کنترولی دوایر دیگر مثل لوازم عسکری و ژاندارمه و امنیه، کنترول فواید عامه، مخابرات، معارف و کنترول های تجارتی مطبوعات و صنایع محبس به کنترول عمومی سررشته داری ارتباط داشته و همچنین وظیفه کنترول امور اجرائیه دوایر حکومت اعلی، صحیه، زراعت، مطبوعات، گمرک وغیره را نیز مأموریت کنترول سررشته داری در عهده دارد.

ب: دوایر وشعبات مالیاتی محال:
۱ - مدیریت مالیات بر عایدات در اندخوی.
۲ - مأموریت مالیه اندخوی.
۳ - مأموریت مالیه پشـتـنکـوت.
٤ - مأموریت مالیه تگاب شـیـرین.
٥ - مأموریت مالیه بلچـراغ.
٦ - مأموریت مالیه قـیـصـار.
۷ - مأموریت کنترول نـمـکـسـار اندخوی.

این مدیریت ومأموریت ها دارای تشکیلات متناسبی که مأمورین هر يك آن از ۳ الی ۵ و ٦ نفر زیادتری میباشد.

مدیریت معارف

این مؤسسۀ عرفانی که در سال ۱۲۹۹ در میمنه تأسیس گردیده بود ازان تاریخ تا کنون در راه تنویر افکار وتوسعۀ علوم در میمنه خدمات شایانی را انجام داده وبه موفقیت قابل وصفی نایل گردیده است. (۱)
این مدیریت دارای تشکیلات وسیع بوده و تماماً مکاتب مرکز و محالات از طرف مدیریت موصوف اداره میشود. تشکیلات اداری مرکزی آن عبارت از شعبۀ اجرائیه، شعبۀ کنترول و تحویلخانۀ عمومی بوده در رأس آنها ښاغلی محراب الدینخان عز تقرر داشته و ښاغلی شریف الله خان وغلام حیدر خان بحیث مفتشین مدیریت موصوف مؤظف میباشند.

(۱) مراجعه شود بمقاله معارف در میمنه.


(صفحه)

« ارمغان میمنه »

()

مدیریت مطبوعات

ریاست مستقل مطبوعات که از بدو تأسیس خود در مملکت از خود کارنامه های درخشانی دارد از زمره در سال ۱۳۲۲ شعبه خود را مانند دیگر ولایات افغانستان در میمنه نیز تأسیس نموده وتشكيلات آنرا بر پایه يك مدیریت اساس گذاشت. این مدیریت با شعبات اخبار، طباعتی، آژانس و کورس های پشتو واکابر قدم بساحه وجود گذاشته وبعد از مدتی شعبه رادیو نیز مربوط آن گردید .
برای اینکه قاره عزیز خوبتر از اجراآت این مؤسسه که مشعل فروزان وستاره درخشان بخت میمنگی های ماست، اطلاع حاصل نموده باشند شقوق مختلف آنرا ذیلاً زیر موادات جداگانه بعرض میرسانیم .
الف، صورت تأسیس : وقتیکه شاغلی عبدالطيف «نشاط» که یکی از جوانان منور وبا درد این خاك اند به سمت کفالت مدیریت مطبوعات مقرر و به تأسیس مطبوعات در میمنه موظف گردیدند، با مقداری سامان طباعتی وپروژه تشکیلات وارد میمنه شده و با هم دستی ومساعدت شاغلی عبدالوهاب خان حاکم اعلی سابقه که يك جوان خدمتگذار بوده ونام شان درسینه هر فرد میمنه گی از حیث خدمات برجسته آن ثبت است و با مطبوعات علاقه مفرطی داشتند اساس این مؤسسه را با كمك بعضی از ذوات این محیط گذاشتند. سپس شاغلی «نشاط» از قندهار وهرات دوپایه ماشین را وارد و به روز ١٤ اسد ۱۳۲۲ اولین شماره جریده «ستوری» را نشر واز افق دورشمال مملکت این ستاره درخشان طلوع نموده و افتخار نشر اولین شماره آن بدست عزیزم «نشاط» عاید گردید .
ب، اجراآت شعبه این مدیریت :
۱- شعبه اخبار : از تاریخیکه این اخبار درمیمنه قدم بساحه وجود گذاشت تا کنون به نشریات خود موفقانه ادامه دارد وخدمات تاریخی وفراموش نشدنی خود را درین محیط مساعد تا جائیکه مطابق زمان ومکان از عهده نگارندگان آن بیرون بود انجام داده است که کلکسیون های سالانه ونشریات مستقل آن با نشریات فوق العاده ومخصوصاً این رساله ئیکه در دسترس استفاده شما قرار گرفته شاهد این ادعای ما شده خواهد توانست .
ناگفته نماند که اشخاص بصیر و دانا از روی مقاله فضلای فقید میمنه واحصائيه نشريات شش ساله جریده «ستوری» که درین رساله از مطالعه شان میگذرد بايك مقایسه سطحی میتوانند خدمات برجسته این مؤسسه را که چه تعداد شعرا ونویسندگان را تربیه وبه مملکت معرفی نموده است تقدیر نمایند .


()

ارمغان میمنه

۲ - مأموریت طباعتی : این شعبه از آغاز نشر جریده « ستوری » شروع بکار نموده والی نصف اول سال ۱۳۲۰ یکی از شعبات دولت مربوط خود جریده محسوب میشد اما از برج میزان ۱۳۲۵ که مدیریت عمومی مطابع بحيث يك مؤسسه تجارتی عرض اندام کرد این شعبه نیز مربوط آن گردیده وبصفت يك مؤسسه تجارتی شناخته شد از ان تاریخ به بعد وظیفه طبع جداول دفاتر مربوط ولایت میمنه رسماً به عهده اش محول و از ان تاریخ به بعد دوایر رسمی و ملی هم مکلف ساخته شد تا جداول خویش را که قبلاً از مرکز تهیه میداشتند از خود مطبعه ولایت اخذ بدارند اينك از ان وقت به بعد این شعبه غیر از طبع اخبار وطبع جداول واعلانات محدود موظف به تهیه جداول دفاتر گردیده و با همان تشکیلات محدود سابق خود چطو ريكه عایدات این شعبه رو به افزودی گذاشته هما نطور کار آن هم زیاد گردیده و در هر سال بتعداد ذیل به چاپ آن افزود گردید .
تعداد چاپ ( داب ) ذريعة ٤ نفر مرتب وسه پایه ماشین دستی .

۱۳۲۰ ۱۳۲۶ ۱۳۲۷
جداول ، اعلان ، اخبار ٢٥٠٠٠٠ ٣٥٠٠٠٠ ٥٠٠٠٠٠
ونشريات فوق العاده

۳ - مأموریت آژانس :
از وقتيكه مدیریت عمومی باختر آژانس در مرکز تأسیس گردید نماینده آن در میمنه نیز مثل سایر ولایات بنام مأموریت آژانس اجرای وظیفه نموده وخبرهای لازمه را بمركز بمدیریت عمومی باختر آژانس مخابره مینمود زمانیكه مدیریت مطبوعات در میمنه تأسیس شد این شعبه نیز بمدیریت مطبوعات مربوط گردیده و تا امروز بگرفتن اطلاعات وخبرها از اطراف ومحالات و مرکز میمنه جدیتی از خود نشان داده است .

٤ - ستيشن آخذه راديو : در اواخر برج سرطان ۱۳۱۹ با موتر جنریتر پطرولی وغیره ضرور ت وارد میمنه شده و از اول اسد سال مذکور چالان و شروع بکار نموده تا سال های ۲۳ از برق موتر جنریتر مذکور با ستیشن آخذه رادیو استفاده بعمل می آمد سپس که ماشین برق دیزل در میمنه نصب و بيك اندازه اساسی را به خود گرفته تا وقتیکه چالان است از آن کار گرفته میشود .
این شعبه از اول تأسیس تا اول برج اسد ۱۳۲٤ بمدیریت مخابرات ا يتولا مربوط بوده و سپس از حيث مشترك بودن وظیفه بمدیریت مطبوعات ضم گردید .
استيشن رادیو از حين نصب دو همه تا حال مصدر خدمات شایانی در قسمت


از مقان مرسله

رسانیدن نشرات برودکاست کابل را بوم همشهریان خود گردیده است . فعلاً
نیز امور ستیشن رادیو بصورت قابل وصفی در جریان بوده لودسپیکر های متعددی بجاهای
پراز دحام نصب و مردم بخوبی و علاقه تمام از نشرات کابلی رادیو استفاده می‌ورزند .
قرار سنجش از تاریخ تأسیس ستیشن آخذهٔ رادیوی میمنه تا اخیر سال ۱۳۲۷ (٥٧٤٠)
ساعت و يك دقیقه نشرات کابل رادیو را بسمع شنوندگان خود رسانیده است .

٥- شعبه کورس ها

این واضح است که زبان ملی ماه پشتو ، یکی از زبانهای قدیمی بوده و تا جائیکه
توضیح آن لازم دیده شده از طرف علماء زبان شناسی راجع بقدامت آن برای
مزیده معلومات نوشته و بمطبوعات مملکت اشاعه یافته است و هم کار کنان مدیریت
عمومی پشتو تولنه ریاست مستقل مطبوعات وظیفته این عقده را حل و ثابت
ساخته اند که زبان پشتو یکی از زبان های بوده که تخمیناً سه هزار سال
پیشتر اقوام این مرزو بوم با هم تکلم می نمودند ، حالا هم بیست ملیون نفوس
باین زبان تکلم نموده و زبان پشتو را زبان اساسی خویش میدانند، بعبارت دیگر
نویسنده ها و علماء زبان شناسی ثابت ساخته اند که زبان پشتو زبان کدام
قبیله محدود نبوده بل زبان قدیمی و تاریخی بوده است چنانچه زبان مذکور از حیث
استعداد لغوی و گرامری و وسعت طرق ساختمان کلمات وتشکیل الفاظ يك
زبان غنی خوانده شده و دارای محاسن زیادی است که اکثر زبانهای شرقی
فاقد آن می باشند و بهمین منظور حکومت متبوعه برای توسیع و اینکه تمام
ملت بزبان ملی خود آشنا شوند زبان مذکور را در پروگرام مکاتب و مطبوعات
و امور رسمی دولت قرار داده و تاسیس انجمن های علمی را یکی بعد دیگری
روی کار آورزنده دولتهای بزرگ دنیا که زبان مذکور را يك زبان
قدیمی دانسته و بقدامت آن اعتراف نموده اند علماء زبان شناسی آنها از اوطان
خود برای مطالعات در اطراف این زبان باستانی و با استعداد مسافرت های
طولانی را تا وطن عزیزما بر خود گوارا نمودند، و برخی توسطه نامه های خویش
یا مؤسسات مربوطه افغانی داخل روابط گردیدند ، و اخیراً ممالک همسایه
و متحابه یکی بعد دیگری به اهمیت این زبان و گویندگان آن ملتفت شد .
و قراریکه معلومات داریم و می شنویم یکی زبان ملی ما « پشتو » را در پروگرام
مدارس و مجامع خود داخل می سازد و دیگری در پروگرام نشراتی خویش برای
زبان موصوف جای مخصوص تعیین می کند که درین زمینه آخرین موفقیت ها عبارت
از شروع پروگرام پشتو از طرف را دیوی مؤسسه ملل متحده و رادیوی مملکت
دوست ما ترکیه اشعار میرود که همه خبرهای آن را شنیده خواهیم بود .
اهمیت زبان ملی ما در ساحه بین المللی نیز در همین قید و مدت کوتاه


()
صفحه
ارمغان میمنه
نتایج مثبت و گوارا ئی را بمیان آورده است که همه افغانها ازین پیش آمد
مسرور میباشند ، گرچه موضوع فوق بار بار از طرف نویسنده های جید مملکت
بروز نامه ها و مطبوعات افغانی منتشر شده و حاجت تکرار ندارد، با آنهم چون
از کورسهای پښتو ی حکومت اعلی میمنه درینجا ذکر میگردد بایست از
مزایای زبان ملی چیزی صحبت میگردید که فوقاً عرض شد.
کورسهای پښتوی حکومت اعلی میمنه بمنظور فوق در سال ۱۳۲۰ تاسیس و تاحال
که چند سال از شروع آن سپری گردیده است مطابق تعلیمناقۀ پښتو که مطابق
تعلیمات نامه پيدا گاژي که حسب تصويب مجلس عالی وزراء افغانستان بعمل آمده
بشش دوره تعلیمی منقسم شده است که اکثراً کورسهای که در اول تاسیس شده
بود به دورۀ اخیر رسیده و در سمستر 6 در س میخوانند چون در مرحله
اول چند کورس محدود بمرکز و متعلقات حکومت اعلی تاسیس شده بود و مامورین
بدرس مشغول میشدند اما درین اواخر دامنۀ تدریس پښتو بحدی توسعه یافته که
حتی در علاقه داری های مربوط نیز کورسهای پښتو تاسیس و تمام
مامورین اینولا شامل کورس پښتو شده و بیاد گرفتن آن بذل مساعی می نمایند ،
اينك احصائيۀ کورسهای پښتوی حکومت اعلی را با سمسترهای تعلیمی آن از
حضور خوانند گان گرامی گذارش میدهم تا از تعداد کورس های اینولا
مستحضر شده نتیجۀ زحمات مدیریت عمومی پښتو تولنه ریاست مستقل مطبوعات را
که در راه احیاء زبان ملی کشیده اند خوشتر ملتفت سازد ، نا جا ئیکه لازم است هدایات
و اوامر مدیریت عمومی پښتو تولنه را تطبیق و هم راجع بتدریس کورس ها
توسط معلمین موظف از هیچگونه مساعی خودداری نشده است لهذا نتیجه
آن را نیز مثبت خوانده میتوانیم. خلاصه مشمولین کورسهای پښتوی حکومت
اعلی میمنه بامر بو طات آن طوریکه شاید و باید بتدریس زبان ملی خود مشغول
بوده و یاد گرفتن آن را جزء وظیفه میدانند این است کورسهای پښتوی میمنه
و متعلقات آن که ذیلاً ترقیم یافته است.
الف: کورسها در مرکز میمنه :
۱-کورس اول مامورین سررشته داری و مامورین حکومت اعلی
و قوماندانی ژاندارمه و غیره
سمستر ٦
۲-کورس مأمورين بانك ملى وقوماندانی امنیه وغیره
" ٦
۳- " " معاونيت شركت اتحاديه ومديريت قره گل و غيره
" ٦
٤- " " رياست بلدیه و مديريت مخابرات
" ٦
٥- الف-حکومت پښتو ن کوت
" ٦


صفحه
« از مقال مرسه »
( )

٦ - « « مدیریت صحیه و محاکم عدلیه مرکز
٧ - « « قوماندانی عامه و ماموریت احصائیه وغیره
٨ - « « معارف وغیره
٩ - « « مجلس
١٠- « « شرکت میمنه مینه
١١- « « شرکت اتفاق وغیره
١٢- « « اطاق تجارت
١٣- « « دیپوی تعاونی وگروپ تجارتی وتوزیع کوپون
١٤- « « سر رشته داری وغیره «ب»
١٥- « « حکومت پښتونكوت «ب»
ب: کورس‌ها در حکومت اندخوی و متعلقات آن
۱ - کورس مامورین حکومت اندخوی
۲ - « « بانک ملی و غیره
۳ - « « بانک شاهی
٤ - « « کمیساری و ژاندارمه
٥ - « « بلدیه «الف»
٦ - « « اتحادیه
٧ - « « بلدیه «ب»
٨ - « « اطاق تجارت
٩ - « « گروپ تجارتی
١٠- « « علاقه داری قرغان
١١- « « علاقه داری قرمقول
ج: کورس‌ها در مربوطات حکومت اعلی :
۱ - کورس مامورین حکومت بلچراغ «الف»
۲ - « « حکومت بلچراغ «ب»
۳ - « « حکومت قیصار
٤ - « « علاقه داری المار
٥ - « « علاقه داری دولت آباد
٦
ه
ه
ه
سمستر
۳
۳
۳
۳
۲
۲
سمستر
٦
٦
٦
٦
٦
۳
۳
۳
۲
ه
۳
سمستر
۳
۲
۳
۳
۳

از احصائیه فوق بخوبی معلوم شده می تواند که امریه حکومت متبوعه جامهٔ
عمل را بتمام نقاط مملکت پوشیده و بلگه مامورین بتدریس زبان ملی خویش فخر
و مباهات مینمایند زیرا لسان آباء و اجداد ما بصورت صحیح و گرامری


( )
دارعان میمنه
که تا بديك زبان دان آن آشنا باشد آموخته می شود .
این اقدام حکومت متبوعه و مهربان و زحمت کشی های ریاست مستقل
مطبوعات قابل هر گونه ستایش و تقدیر است و ما هم در اخیر کامیابی های
جاوید حکومت خبیر و ریاست مو صوفه را که زبان و قلم این ملت شماریده
می شود از خدا و ندی نیاز طالبیم (۱)

مدیریت صحیه

این مؤسسه که وظایف آن عبارت از رسیده کی به امور صحی یعنی رفع آلام
و اضطراب جسمی، مجادله با امراض، تأمین حفظ الصحة ملت میباشد در سال ۱۳۰۴
اساس آن گذاشته شده و شفاخانه بنام شفاخانه ملکی میمنه افتتاح گردیده است .
بنسبت اینکه طبابت در انوقت در افغانستان مرحلۀ ابتدایی خود را می پیمود یکنفر
دکتور هندی برای اجرای این وظیفه به میمنه مقرر و به تداوی مریضان وارسی میکرد .
چطوریکه باقی امور این مؤسسه از طرف اشخاص غیر فنی اجرا میگردید همانطور
تعمیر عصری هم وجود نداشته و شفاخانه در بعض خانه های رعیتی اجرای وظیفه مینمود.
این سیستم تاسال ۱۳۱۴ که يك تعداد معا و نین دکتور از مکتب طبی
فارغ التحصیل گردیدند ادامه داشته ازین سال ببعد شق طبی از طرف همان
دکتور های جوان وطن اداره میگردد تا اینکه مدیریت مستقل طبیه به ریاست و
از ریاست به وزارت توسعه یافت .
عمارت عصری شفاخانه موجوده در سال ۱۳۱۸ تکمیل و در اوایل سال ۱۳۱۹
شفاخانه مذکور به تعمیر جدید نقل داده شده که فعلاً مدیریت صحیه نیز در انجا
تمرکز دارد . عمارت مذکور خیلی کلان و وسیع بوده دارای سه قسمت میبا شد.
۱ - قسمت شفاخانه دارای اطاقهای مریضان بستری وعملیات خانه، دواخانه
و دیپوی ادویه، پانسمانخانه و دفتر و تجویزخانه میبا شد.
۲ - قسمت دیگر آن تنها معاینه خانه بوده برای هر شعبه مثلاً برای شعبه
امراض داخله، جراحی، گوش و گلوی چشم، عقلی و عصبی جلدی دندان و غیره
اطاق های علیحده موجود است .
۳ - قسمت سوم آن، شفا خانۀ امراض ساریه است که نظر به عواملی
هنوز تکمیل نگردیده .
شفاخانه مذکور دارای همه تجهیزات و آلات جراحی از قبیل میز عملیات

نوت : قسمت کورس ها مرتبه شاغلی فضل الرحمن مأمور پښتو ، (۱) از مقالۀ شاغلی رښتیا
که بشمارۀ ۱۶۱ سال ۲۰ روزنامۀ توریه اصلاح نشر شده است استفاده شده ؟


صفحه
از مغان میمنه
( )

اتو کلاو وسامان لابورا تواری، ميكرسكوپ و غیره بوده و هم دارای ۱۰ بستر
برای مریضان میباشد .
پس از فارغ التحصیل شدن دستهٔ اول طلاب فاكولتهٔ طب در سال ۱۳۱۶
دروضع امور صحی مملکت عزیز ما تحول بارزی دست داده از بین این دسته دكتوران
و دیگر فارغ التحصیلانی که ازان تاریخ به بعد سال به سال از مؤسسهٔ مذکور دیپلوم
حاصل میدارند در تمام شفاخانه‌های مرکز و ولایات دکتوران متخصص داخل ساحهٔ عمل
گردیده اسیستان (معاون دكتور) و هكذا جراح، دوا ساز، کمپوندر، آبله کوب، پرستار
و غیره اعضای فنی از مؤسسات مربوط خودها فارغ التحصیل شده فعلاً شفاخانه‌های مرکز
و ولایات از طرف همین اشخاص اهل فن اداره میگردد، امروز شفا خانهٔ میمنه هم دارای
همچنین اشخاص لایق بوده و هم برای رسیدگی از مریضان اطراف و محال يك
دكتور سیار با تمام تجهیزاتش وجود دارد که برای مجادله با امراض ساری
و غیره داخل فعالیت میباشد .
در شفا خانهٔ میمنه یومیه بتعداد زیاد مریض‌ها برای تداوی مراجعه نموده
و برای ملت سهولت خوبی را تأمین نموده میباشد . که ما برای واضح ساختن این
موضوع احصائیهٔ مراجعین مریضان سال ١٣١٥ را با سال ١٣٢٧ مقایسه مینمائیم .
مریضانیکه تداوی شده اند
١٣١٥
٤٩٢٢
١٣٢٧
٨٨٤٩
« در شفا خانه پانسمان شده اند
٩٥٧
٨١١١
مریضان بستری
٦٧
اطفالیکه خال چیچك زده شده است
٢٢٤٠
کسانیکه برای وقایه از امراض واکسین زرق شده اند
١٨٩٩
تشکیلات فعلیهٔ مدیریت صحيه :
سرطبابت شفاخانه، شفاخانهٔ سیار، شعبهٔ اجرائیه، دواسازی، جراحی و غیره میباشد.
در رأس این مدیریت شاغلی محمد سرور خان دكتور بحيث مدير وسرطبيب
به رتبهٔ (ه) ایفای وظیفه نموده و شاغلی میر محمد علیخان دکتور برتبهٔ (ه) و
شاغلی عبدالرحمن خان عزیزی معاون دكتور مرکزی و شاغلی معاون دکتور سیار
وشاغلی غلام محی الدین خان سردواسا ز مؤظف و مصروف تداوی و اجرای وظیفه میباشند .
شفاخانهٔ اندخوی : نیز دارای عمارت بزرك عصری و همه گونه وسایل
و تجهیزات طبی و مأمورین فنی بوده مربوط مديريت صحيهٔ میمنه میباشد .
شفاخانه غند عسكری میمنه : این شفا خانه نیز دارای تمام تجهیزات
طبی و اشخاص مسلکی بوده در رأس آن شاغلی غلام محمد خان «مشفق» معاون


صفحه
ه ارمغان میمنه »
( )
داکتور ایفای وظیفه میدارند . این شفاخانه مخصوص قطعات عسکری غند میمنه میباشد
شفاخانه غند ژاندارمه : این شفاخانه که در اندخوی میباشد دارای
تماماً تجهیزات طبی و مأمورین مسلکی بوده مربوط قوماندانیت غند ژاندارمه میباشد.

مدیریت فواید عامه

در سال ۱۳۱۳ باسم مأموریت معابر تشکیل و برای تمدید لین عمومی و ترمیم
سرک ها از حصهٔ یغوز قوم حد بخشی سرک میمنه و مزار که در وسط شبرغان و اندخوی
واقع است الی غورماچ که حد فاصل ولایت هرات و میمنه است شاغل کار شد .
در سنهٔ ۱۳۱۷ این شعبه بنام مدیریت فواید عامه توسعه یافته و غیر از امور
سرک، تعمیرات اینولای نیز بآن مربوط شده و تاکنون مصدر خدماتی شده است که
صورت تشکیل و اجراآت سابقه و حالیه و کارروائی های آن ذیلاً بعرض رسانیده میشود.
شعبهٔ معابر : فوقاً گفتیم که این مدیریت اولاً بنام مأموریت معابر
و بمقصد تمدید سرک ها تأسیس گردید.
سرک های میمنه : اکثراً از بین دشت ها و وادی های هموار و تپه های
خاکی امتداد یافته بواسطهٔ اینکه تمدید سرک از وسط آن سهل بوده و هم اکثر
این سرک های موجوده راهائی را تعقیب نموده که سابقاً راه کاروان بوده است .
سرک بین شبرغان و اندخوی از زمان سلطنت امیر حبیب الله خان شهید
تمدید شده بود و سرک بین میمنه و اندخوی که راه کاروان بوده از کوتل
یحیی خان ودشت اسلیم، از وسط خیرآباد و دولت آباد گذشته به آلتی بولك
اندخوی منتهی میگردید.
اگرچه سرک مذکور نسبتاً کوتاه بود ولی برای تردد موتر نسبت به ریگزار
بودنش موافق نبوده سرک جدیدی از اندخوی الی فیض آباد و از دشت
اسلیم تا میمنه تمدید گردیده و هم از میمنه الی دوآبی غورماچ به تعقیب سرک سابقه
اخیراً سرک منظم و خوبی ساخته و تمدید شده است .
این سرک ها از همان وقت الی حال باثر زحمت کشی مأمورین و معابرین و
ریگ اندازی ذریعهٔ موتر وغیره بحال شوسهٔ خیلی مقبولی در آمده و نواقص آن
تا اندازهٔ خوبی اصلاح گردیده، نیم تونله ها حفر و پل های پخته تعمیر و دو طرفهٔ
اکثر حصص آن با درخت ها مزین گردیده و سایه دار است .
گرچه بعضی ها میگویند اولین موتر در سال ۱۳۱۱ وارد میمنه شد . اما
تردد، و تری صورت رسمی از سال ۱۳۱۳ شروع و حمل و نقل مسافرین و مواد
تجارتی ذریعهٔ آن بعمل آمده است .


سرک میمنه و بلچراغ الی قورچی : در زمان سلطنت امیر حبیب الله خان
شهید تمدید شده بود اما درین وقت پل‌های پخته روی آن تعمیر و در بعضی حصص
بعرض سرک افزوده شده و هم اکثر راه‌های صعب‌المرور اصلاح گردیده است
اما سرک قورچی الی سرکوتل میرزا اولنک که درین سال‌های اخیر تمدید گردیده و ازین
درها و بالای تپه‌ها کشیده شده است که باید بسرک لین شبرغان وصل میگر دید
مگر فعلاً سرک حصه حکومتی اعلی الی حد فاصل تمدید ولی حصه ولایت مزار شریف
که مربوط بحکومت سرپل است تا هنوز امتداد یافته است .
قراریکه معلوم است این سرک اکثراً از کنار رود خانه و مناطق
سنگلاخ زار یعنی دره‌ها عبور کرده سرک آن قدر تام پخته و از حیث مناظر
خیلی قشنگ و دلکش بوده و درعین حال مسافه آن
از طول سرک موجوده بین میمنه، اندخوی و شبرغان خیلی کوتاه است
که از هر حیث تمدید این سرک خیلی مفید ثابت میشود .

سرک میمنه الی سر حوض : این سرک که تا دهن دره از بین باغات و کوچه
باغها تمدید مییابد ، از آن ببعد در بین دره او کنار رود خانه امتداد یافته
الی موضع شر شر وسر حوض که تقریباً ۳۰ کیلو متر از شهر میمنه مسافه است
وجود دارد. اما نسبت به جریان سیلاب‌ها وافتادن لاشه های کوه فعلاً
از استفاده تردد موتر بیرون است .
روی هم رفته تمام سرک‌های میمنه مخصوصاً این عمومی از اندخوی
الی غورماچ خیلی خوب و تا اندازۀ پخته بوده عوارض چپه شدن موتر و خرابی آن
ندرتاً دست میدهد .

تشکیلات شعبۀ معابر : باین شعبه يك نفر سركاتب وسه نفر کاتب
دو نفر صدباشی و چهار نفر پنجاه باشی و ۲۰۰ نفر عمله مؤظف میباشند.
عمله‌های مذکور تماماً مجهز با بیل و کلنگ و چبل وزنبیل و غیره بوده لباس
معین ومتحدالشکل دارند .
ودر طول سرک عمومی بفاصلۀ هر (۲) کروه سرراه یکتا نه معابر وجود داشته
ومعابران برای وارسی سرک همه‌وقت آماده خدمت میباشند .

تشکیلات شعبۀ تعمیر : بعد از سال ۱۳۱۷ که مأموریت معابر بمدیریت توسعه
یافته و بنام مدیریت فواید عامه تشکیل شد، شعبۀ تعمیر نیز بآن علاوه گردیده فعلاً دارای
شعبات مهندسی، اجرائیه و کنترول بوده و تماماً امور مربوط تعمیرات باینمدیریت
تعلق گرفت و اکثر عمارات موجوده توسط همین مدیریت ساخته شده است .


صفحه
ه از مقان میمنه ،
( )

محاکم عدلیه

بعدازظهور دین مبین اسلام مانند عموم ممالک ومناطق اسلامی دریمنه نیز شریعت غرای
(محمدی صلی الله علیه وسلم) حکمفرما ئی داشته و این محاکم بر بر اساسات قر آن مجید که
یگانه منبع داد گاه اسلام را تشکیل میدهد بر پایه مستحکمی استوار و رایج بوده
و تما ما دعاوی حقوقی و جزائی و غیره اجرا آت عدلی در محاکم مذکو رحل وفصل میشود.
حکو متی ا علی میمنه فعلاا د ا ر ا ی یک محکمه مرافعه و شش محاکم
ابتدائیه میباشد که هريك درداخل وظیفه خویش اختیارات کافی داشته و فیصله های
همه مطابق به مقررات شرع شریف نبوی بعمل می آید.
۱: محکمه مرا فعه : این محکمه که نسبت به محاکم ابتدائی اختیارات بالاتری
دارد در مرکز حکومتی اعلی یعنی میمنه دایر بوده و تمام دعاویی که مرا فعه طلب باشند
باین محکمه تصفیه میشود درراس این محکمه فضیلتمآب قاضی عبدالرحمن خان
عزتقرر داشته ودارای دو نفر مفتی ويك نفر محرر میبا شد .
۲ : محکمه ابتدا ئیه مر کز میمنه : این محکمه نیز دارای يك نفر قاضی
و يك نفر مفتی و يك نفر محرر بوده مدعاوی حقوقی و جزائی اهالی مربوطه شهر
بقرار اوامر شرعی و دستو رات قر آنی وار سی مینمایند ، به مسند قضاوت این محکمه
فعلا فضیلت همراه سیف الرحمن خان عز تقرر دارند .
هم چنین يك نفربنام محتسب باشهر باین محکمه جهت انتظام و دانا ئیدن
امور مذهبی به طبقه عوا م و ظیفه دا ر ا ست .
۳ : محاکم ابتدائی پنج محال : طبق تشر یحات و تشکیلات محکمه
ا بتد ا ئیه مرکز در محا ل پنجگا نه پشتو نکوث، اند خوی، شگاب شیرین
بلچراغ، قیصا ر نيز يك ، يك محكمه ا بتدائی د ا یر بوده وا زدعاوی
اهالی مربوطه هما ن محال وارسی و طبق مقر رات شرعی حل وفصل مید ارند.

مدیریت عمو می نمکسار
قبل از سال ۱۳۱۹ نمکسار اندخوی به اجاره داده میشد تا سالانه نمک مذکور را
استخرا ج نموده و در بازارهای حکومتی اعلی میمنه و ولایت مزار شریف الی
مرغاب وقلعه نو بفروش میرسانید، اما در سال مذکو ربا روی کار آمدن وزارت معادن موضوع
اجاره از بین رفته و يك مديريت بنام مديريت نمکسار در اندخوی با تشکیلات مختصری
روی کار آمده وبعد از ان استخراج وفروش نمك تو سطهمین مدیریت صورت میگیرد.
کنون در رأس این مدیریت شاغلی سید محمد سرور خان بحيث مديرعمومی عزتقرر
داشته و شعبات آن عبارت ازمأموریت اجرائیه، مأموریت کنترول و مأموریت استخراج،
تحویلدا ر ان و عمله جات زیادی میبا شد .


( )
ه ارمغان میمنه ،

مدیریت زراعت
ا بنمدیریت در ۱۳۱۲ با تشکیلات و وظایف محدودی که دارای یکنفر
مامور رتبه ۸ و یکنفر مامور رتبه ۱۰ بود از طرف ریاست مستقل زراعت
در پئولا تأسیس گردیده یکسال بعد بما موریت رتبه ۶ توسعه یافته و تا سال ۱۳۱۵
این شعبه نو تاسیس در توسعه امور خود افزوده و در همین سال برای نگهبانی
جنگلات پئولا که مردم آنرا بی رحمانه بمصرف سوخت خود میرسانیدند ۲ نفر
نگران و ۲۰ نفر محافظ جهت حفاظت جنگلهای قیصار و بلچراغ مؤظف گردید
تا اشجار مذکور از قلع و قمع در امان مانده و تنها چوب خشک آن بدست
رس استفاده اهالی گذاشته شود .
در سال ۱۳۱۷ دو نفر مساح جهت پیمایش زمین و تقسیمات آن، در سال ۱۳۱۸
نسبت بظهور حشرۀ مضرۀ ملخ يك نفر مامور مرکزی و ۶ نفر بر گادر برتبۀ ۸ و
۱۸ نفر بر ها در برتبۀ ۱۱ جهت مدافعه ملخ به تشکیلات ماموریت مذکور علاوه
گردید همچنین در سال ۱۳۱۸ یکنفر نگران و ۷ نفر محافظ جهت حفاظت و حراست
جنگلات پسته و ارچۀ کوهستان مقرر گردید . در سال ۱۳۲۶ باثر پلان مرتبۀ
۱۲ سالۀ ریاست مستقل زراعت هیئت تقسیم حق آبۀ انهار از جنگویات مربوط
انتخاب و برای رفع نزاع بین اهالی بکار گماشته شدند .
در سال ۱۳۲۷ این ماموریت بمدیریت توسعه یافت و در رأس آن فعلا
ش اغلی آقا رحیم خان «زارع» بحیث مدیر عز تقرر دارند .

شعبات مربوط مدیریت زراعت :
شعبات مرکزی : عبارت از شعبۀ اجرائیه و شعبۀ مدافعه میبا شد .

شعبات محالات : در اواخر سال ۱۳۲۷ برای اداره و بررسی از املاکات
د دولتی اندخوی ما مو ر یتی بنام ما مور یت ا ملا ک ت تشکیل و در مرکز
جنکو متی مذکور شروع بکار نموده است .
در محالات مختلف از قبیل قیصار، المار، تیکابشirin،بلچراغ، وغیره مامورین
مدا فعه و نگران چنگلات وجود داشته و مصروف فعالیت میباشند .

ا مور مر بوطۀ اینمدیریت :
تاسیس این شعبه برای میمنه که منطقۀ زراعتی است خیلی مفید واقع شد.
و از تاریخ تأسیس تا حال خدمات بر جستۀ را در شقوق تقسیم حق آبه، آبیاری
ارا ضی ، اداره املاکات دولتی ، حفظ وتوسعۀ جنگلات ، مراقبت چراگاها،
تورید تخم انواع حبوبات و نباتات متنوعه از ولایات مختلف و تقسیم آن در بین
اهالی ، تشکیل باغها و قوریه ها برای تزئید نهال و اصلاح جنس اشجار و تربیۀ
گوسفند مرینو س و غیره که برای ترقی زراعت بی تأثیر نیست ، ایفا نمود .
و بعین و تیره در فعا لیت خود ادامه مید هد .


صفحه

« ارمغان میمنه »

( )

مديريت مخابرات

مديريت موصوف قبل از سنه ١٣٢٤ متشكل از يك مأموريت وتشکیلات محدودی
بوده ولی در سال مذکور به توسعه تشکیلات آن افزوده شد .
این مدیریت فعلاً دارای شعبات حساس و مؤثر آنی الذکر بوده و تشکیلات اداری
فعلیه آن قرار ذیل است :
شق پستی دارای ۹ شعبه مرکزی، ستیشن تلگراف، تیلفون وغیره بوده و در اندخوی
تلگراف خانه سرمه دار ويك شعبه پستی بنام سر کتا بت داشته، در حکومتی ها و علاقه داری
های ۹ گانه شعبات کوچکی که عبارت از کتابتها در حکومتی ها و علاقه داری
ها باشد وجود داشته و در شق مخابرات سرعت عمل خوبی بمشاهده میرسد.
( تاریخچه پست را در قسمت اخیر مقاله مدارس میمنه مطالعه مینمائید )

(ښاغلى عبدالقيوم « حميدى » مدير مخابرات)

تلگراف:
در میمنه تا سال ١٣١٦ تلگراف
بسيم و بيسيم دار وجود نداشته
مخابرات رسمی و شخصی ذریعه
تیلفون اجرا میگردید .
دستگاه تلگراف بيسيم
بتاریخ ٥ سنبله ١٣١٦ به میمنه
وارد گردیده و بعد از بسته کاری
به ١٩ ميزان سال مذکور دستگاه
مذكور اکمال گردید . و میمنه
دارای یکدستگاه تلگراف
بيسيم گرديد. از آن تاریخ تا حال تماماً مخابرات رسمی و شخصی ذریعه
دستگاه مذکور اخذ و مخابره میشود.
هکذا در پلان پنج ساله وزارت مخابرات تمدید لین تلگراف سیمدار بين ميمنه
و مزار شریف ، میمنه و هرات در نظر است که بزودی تمدید خواهد شد.
تیلفون :
برای اولین بار در سال ١٣١٠ لين تیلفون تنها بين میمنه و اندخوی امتداد یافت
که با پطر يق يکپا يه تیلفون در میمنه و یکپا یه در اندخوی نصب و سلسله
مخابره بين اندخوی و میمنه ذریعه آن جریان داشت .
در سال ۱۳۱۲ که لین تیلفون بين شبرغان و اندخوی تمدید شد مخابره
میمنه به مزار شریف و کابل هم جریان یافت همچنین مخابره تیلفونی میمنه ، هرات


()

د ارمغان میمنه ،

بتاریخ ١٦ ثور ١٣١٣ جاری شد و هم بسال مذکور بحکومت محلی مربوط
حکومتی اعلی میمنه و هکذا لین های سر حدات اندخوی ، آقینه ، چلاچین،
سلطان رباط هم در سنه مذکور امتداد یافت .
فعلا به تعداد زیاد تیلفون بعموم دوایر دولتی و مؤسسات ملی و منازل در مرکز
و محالات میمنه نصب بوده رفاهیت خوبی را تأمین مرده است .
مدیریت گمرک
این شعبه که سابقا بنام چپوتره یاد میشده وظیفه آن اخذ محصول گمرکی
از مواد وارده و صادره تجارتی و جلو گیری از قاچاق بری از داخل بخارج
و یا از خارج بداخل میباشد .
بالأخره این شعبه بنام ماموریت گمرك مسمی گردیده و از مدت زیادی
باینطرف باین نام یاد میشد که در نتیجه بسال ۱۳۳۳ بمدیریت توسعه یافته و در رأس
آن فعلا شاغلی نظر محمد خان مدیر کل تقرر دارند .
شعبات مربوط مدیریت موصوف :
در مرکز دارای شعبه اجرائیه وغیره بوده و در اطراف عبارت از مامورین گمرك
اندخوی ، بندر قصار ، بندر المار ، بندر دولت آباد ، بندر تیکاب، بندر بلچراغ
بوده و در بنادر مذكور يك ، يك نفر مأمور رتبه ۱۰ باده، ده نفر سواره وظف
برای بررسی از امور گمرکی و جلوگیری از قاچاق بری و امتعه ممنوعه میباشند .
ریاست اطاق تجارت
شعبه تیست رسمی مربوط وزارت اقتصاد ملی که در سال ١٣٢٤ اساس
آن در میمنه گذاشته شده این شعبه مرکب از ۱۱ نفر اعضا است که از طبقه تجار سال بسال
انتخاب میشوندويك فرر ئيس آن از طرف اعضای منتخبه تعین میشود بوده و
شعبات مرکزی آن عبارت از شعبة تحرير ، اجرائيه، كنتر ول
نمایندگی انطباعات میباشد .
رئيس فعلي آن شاغلی محمد کریم خان.
منشی « « « غلام علی خان «امید»
وظایف این ریاست عبارت از موادات ۹ گانه آتی است .
١- ترتیب و تقدیم هر گونه نظریات و اطلاعات راجع بامور تجارتی و صنعتی که
حکومت تقاضا نماید و یا لزوما از طرف خودشان ابراز گردد .
۲- اظهار نظر راجع به اوضاع تجارتی و صنعتی حوزۀ مربوطه خودبا ذکر
وسایل اصلاح و توسعه آن .


( )
و ار مغان میمنه
۳- اظهار نظر راجع به اصلاحاتیکه بایست در کلیه قوانین و اصلاحات
تجارتی وتعرفة گمرکی وامثال آن بعمل آید .
٤- تأسیس دفتر اطلاعات و نشر مجلات و احصائیه های تجارتی .
٥- تنظیم تعرفة اسامی تجار و مختصات تجارتی آنها .
٦- مساعدت بدولت و پیشرفت اقدا مات اقتصا د ی .
۷- مرافعه و تمیز فیصله های مناز عات تجار تی .
توضیح :۔ مرجع مرافعهٔ فیصله های تجارتی اطاقهای تجارت مربوطهٔ آن شناخته
می شود وتمیز آن به انجمن واردت اقتصاد عاید است .
۸- انجام و ظایفی که بموجب اصولنامه ها و لوایح اقتصا د ی از طر ف
دولت به عهده اطاق تجارت محول و وا گذار می شود .
۹- معرفی تجار و موسسات تجارتی داخله به تجارومؤسسات تجارتی ممالك خارجه .
ریاست دیگری نیز در اندخوی بنام اطاق تجارت دایر است که تشکیلات ووظایف
آن مطابق تشریحات فوق بوده و دررأس آن شاغلی عبدالکریم خان عز تقرر دارند.
ریاست فیصلهٔ منازعات تجارتی
این شعبه نظر به مقتضای عصر برای جلو گیری از مغالطه و دعوی های بین طبقهٔ
تجار در سال ۱۳۱۳ تأ سیس و آغاز بکار نموده است .
خطوط اساسی و ظایف این ریاست عبارت است از فیصلهٔ منازعات تجارتی
بین تجار، تحریر حجب ها ، تهیهٔ اسناد تجارتی، اعطای جواز نامهٔ دلالی وجواز
نامه های مال التجاره، تصدیق خرید و فروش سهام و غیره معاملات تجارتی میباشد.
ریاست فیصلهٔ منازعات تجارتی در ظرف اینمدت مصدر خدمات خوبی شده ،
رئیس آن در هر سال از طرف طبقهٔ تجار انتخاب میشود .
رئیس فعلی آن شا غلی ابو القا سم خان میباشد .
ریاست بلد یه
در سال ۱۳۰۵ تأ سس و تا چند سال نسبت بکمی واردات و نبود ن مهندس
شهر سازی کاری را در عرصهٔ عمل آورده نتوانسته و تنها تشکیلاتی بنا م يك
نفر رئیس و سر کاتب محاسبه و پیاده های تحصیلی که بنام خاکروبی و صفائی
و کرایهٔ شاهی از آبادی های داخلهٔ شهر مبالغی را جمع آوری مینمود، داشته است .
بسال ۱۳۰۷ در زمان ریاست میرزا عبد العز یز خان عمارتی بنا م بلد یهٔ میمنه
تعمیر گرد ید در سال ۱۳۱۳ مهندس شهر سازی از مرکز بریاست بلدیهٔ ایتولا استخدام
شد و نقشهٔ بنام شهر جدید از طرف مهندس مذ کور که يك نفر خا ر جی بو د
طرح گر دید ، تپهٔ بالا حصار که عمارت وحصارهای سابقه ا ش بحاات ویرانه بود
به مید ا ن مصفا ی تبدیل گردیده مرکز شهر قرا ر د ا ده شد ا ز سمت شما ل
و غرب شهر کهنه جاده هائی بنام جادهٔ حکومتی، جادهٔ غوث الدین خان ، جادهٔ


صفحه
« ارمغان میمنه »
( )

محمد عزیز خان واز وسط جادۀ محمد عزیزخان جادۀ دیگر کشیده شده و به تعداد
(۱۸۸) باب دکان و سه باب سرای از سال ۱۳۱۳ الی ١٥ تعمیر گردید عمارت
هوتل میمنه نیز مانند بعضی عمارات دیگر در حال مذ کور بنا یافت.
عوا ید بلدیه در ابتدا از (۳۰) تا (٤٠) هزار افغانی و بعداً که شش پولی جکدا نه
پوست و عوا ید مندی های اطراف و بازار نخاسی آن به بلدیه تعلق گرفت
فعلاً بمالغ (٣٢٥٠٠٠) افغا نی میگر دد .
شعبات مرکزی بلدیه عبارت از شعبۀ اجرائیه و شعبۀ کنترول وشعبۀ خزانه میباشد .
فعلا شا غلی نور محمد خان در رأس ر یاست بلدیه عزتقرر دا ر ند .

مؤسسات اقتصا دی ملی در میمنه
میمنه بتسبت دارا بی پوست قره گل و پشم ، چرم،ابریشم، هنگ، زیره وغیره مواد نباتی
و حیوانی،قالین،قالینچه ،گلیم، قاقمه وغیره معمولات صنعتی يك ولایت باثروت این مملکت
را تشکیل و سالانه پول هنگفتی از درک تجارت مواد مذکور به کشور وارد مینمائیم
ازین جهت برای انتظام تجارت پوست قره گلی که از تمام ولایات شمالی از مالدار
خریدارى و با استندرد درست از طرف يك كمپانی بخارج صادر گردد شرکت های
متعددی در مزار شر یف و قطغن و میمنه تأ سیس شد که از جمله شرکت های
ذیل در اند خوی و میمنه تأسیس کردید .
شرکت های ا ند خوی
شرکت متو کل
« اخوت
« صداقت
« سعا وت
« اتحادیه
« سلامت
« شفق
« قزل آياق
« اعتبار
« متفقین
« تنویر
« رضا
« اتفاق
« ثمر
« رؤف
« ضیا

سال تأسیس
۱۳۱۸
«
«
«
۱۳۱۹
«
١٣٢٤
«
«
«
«
«
«
«
«
«

سر مایه
٥١٤٠٠٠٠ افغانی
٧٣٥٠٠٠ «
٨٤٦٦٨٨ «
٧٠٥٧٨٩ «
٢٣٠٩٥٠٠٠ «
٢٩١٧٢١ «
٨٠٠٠٠٠ «
٢٢٩٠٠٠ «
٣٠٠٠٠٠ «
١٦٠٧٢٠ «
١٥٠٠٠٠٠ «
١٢٠٠٠٠٠ «
١٠٠٠٠٠٠ «
٤٢٠٠٠٠ «
١٠٠٠٠٠٠ «
١٢٠٠٠٠٠ «


( )

صفحه

ه ار مخان میمنه ،

در میمنه :
شر کتهائیکه مخصوص تجارت قره گل پشم وسا پر مواد طبیعی و صنعتی
در اند خوی قدم بساحه وجود گذاشت در میمنه هم شر کتهای فیروز، ورا نگه وغیره نیز تأسیس
گردیده وسپس در سال ۱۳۳۹ چندین شرکت میمنه منحل واز بین شان شرکتهای اتفاق
با سرمایهٔ ۵۸۰۲۷۹۶ افغانی وشرکت اتحادیهٔ میمنه میمنه با سرمایهٔ ۱۲۵۸۰۳ه افغانی
تأسیس گردید. این دو شرکت مصروف معاملات تجارت پوست ، پشم وغیره مواد
صادراتی ووار داتی بوده و امور شان رونق خو بی را بخود گرفته ا ست .
نماینده گیهای بانک ملی در میمنه و اندخوی
پس از ینکه شرکت سهامی در کابل به اسم بانک ملی تبدیل گردید، در سال
۱۳۱۳ نمایندگی خود را در میمنه نیز تأسیس و به توسعهٔ معا ملات افز و د .
فعلاً در رأس این نمایندگی ښاغلی عبدالرؤفخان بحیث مدیر عزتقرر دارند
همچنین نمایندگی دیگری در سال ۱۳۱۲ در اند خوی تأسیس گر دیدکه
در رأس آن فعلاً ښا غلی میر عبدالقدیر خان عزتقرر دا رند .
ننمایندگی با نك شا هی
بعد ازینکه بانك شاهی در کابل تأسیس گردید مانند دیگر ولایات افغانستان
نماینده گی خود را در سال ۱۳۲۳ در اند خوی نیز قایم نمودکه فعلاً در رأس
آن ښاغلی محمد حسین خان بحیث مدیر عز تقرر دارند .
نمایندگی شر کت سرویس
در برج اسد سال گذشته نمایندگی شر کت سرویس در میمنه تأسیس گر دیده
ومصروف حمل ونقل بسته ومسافرین میباشد .
نمایندگی مدیریت عمومی حمل ونقل در اندخوی
این شعبه در سال ۱۳۱۶ در اندخوی تأسیس گردیده و تماماً امور حمل ونقل
را الی برج سرطان ۱۳۴۵ که مدیریت مذکور لغو گردید ا دا ره مینمود .
نمایندگی هر کت حمل و نقل در اندخوی
بعد از تأسیس شرکت حمل و نقل در مر کز نما یند گی آن در برج قوس
۱۳۲۷ در میمنه تأسیس و در برج دلو سال مذکور لغوگر دید .
دیپوی تعاونی میمنه و اندخوی
بعد از تأسیس دیپوی تعاونی که وظیفه او محض جهت رفاه عامه توزیع رخت
شکر وسایر احتیاجات اهالی تعیین شده است در مرکز او شعبات آن در ولایات متأسیس


()

ه از خان میمنه »

گردیده و به تاریخ برج اسد ١٣٢٥ یکی از شعبات خود را به اسم ریاست دیپوی تعاونی
در میمنه قایم نموده و در رأس آن شاغلی محمد کریم خان مقرر و آغاز بکار نمود.
دیپوی میمنه در ابتدا با چهار شعبه که عبارت از شعبات توزیع کوپون، تفتیش و
محاسبه واجرائیه باشد داخل ساحه عمل شده و فعلاً يك شعبه دیگر بنام مأموریت
توزیع مواد تشکیل گردیده غیر از شعبات مرکزی فوق الذکر نمایندگی های دیگر
جهت توزیع رخت در اندخوی، تگاب شیرین، بلچراغ، قیصار، المار وحکومتی
پشتونكوت داشته و در سرتاسر محال حکومتی اعلی میمنه این شعبه برای توزیع
رخت، شکر و بعضاً چای و صابون داخل فعالیت بوده و برای رفاه و آسوده حالی
ملت تا کنون خدمات برجسته را از خود ابراز نمود.
در سال ۱۳۲۷ بعد از اینکه در اندخوی شرکتی بنام گروپ مازند دیگر ولایات
شمالی تشکیل و بموجب قرار دادیکه نمودند ریاست دیپو لغو گردیده
وشاغلی حاجی محمد قاسم خان در رأس آن بصفت نماینده گروپ مقرر و در برج ثور
سال ۱۳۲۸ شاغلی محمد رحیم خان «قاضی زاده» بحیث رئیس عامل دیپو مقرر شدند.
آمران فعلیه شعبات این مؤسسه عبارت اند از :
١- شاغلی محمد رحیم خان «قاضی زاده» ٢- شاغلی گل شاه خان «صافی» مدیر تفتیش
٣- شاغلی میرزا محمد نبی خان مدیر محاسبه ٤- شاغلی بدامراد خان مأمور توزیع کوپون


()
ه ارمغان میمنه ،

شاغلی محراب الدین
مدیر معارف میمنه

يك نظر اجمالی به

وضعیت جغرافیایی میمنه

موقعیت آن : به ارباب علم و فضل پوشیده نیست که مملکت عزیز ما افغانستان در قلب آسیا واقع و از روی تقسیمات ملکی و اداره وانتظام فعلاً به هفت ولایت و سه حکومت اعلی منقسم است که ازجمله حکومات اعلی آن، یکی میمنه است. میمنه که در رقبه خود از ولایت مشرقی و جنوبی بزرگتر و از سایر ولایات كوچك تر است، حوضهٔ اختیارات آن مانند سایر حکومات اعلی نظر به تشکیلات اساسی و اصولنامه های مملکتی عیناً مثل يك ولایت بوده کدام فرقی در بین او و اختیارات يك ولايت موجود نیست.
حکومت اعلی میمنه که حصهٔ آخرین ولایات شمالی افغانستان را تشکیل میکند از کابل براه مزار شریف و شبرغان و اندخوی ۳۲۱ کروه فاصله داشته و بین سه ولایت مزار شریف و کابل و هرات واقع است تنها از طرف شمال بخاك مملكت مجاور و همسایهٔ ما جماهیر اشتراکیهٔ شوروی مرتبط ومتصل است.
محل وقوع و رقبه آن : میمنه تقریباً بین ٦٦ و ٦٤ درجهٔ طول البلد شرقی و ٣٥ و ٣٧ درجهٔ عرض البلد شمالی واقع است طول آنولا شمالاً وجنوباً از دوصدو پنجاه الی سه صد کیلو متر و عرضش شرقاً وغرباً از یکصد و پنجاه الی دوصد كيلو متر ورقبهٔ مجموعی آن تقریباً به (٥٠٠٠٠) كيلو متر مربع بالغ خواهد شد.
ساختمان اراضی و پستی و بلندی آن : هرگاه موقعیت جغرافیای طبیعی و ساختمان اراضی میمنه را مورد مطالعه قرار دهیم، دیده میشود که سلسله جبال «تیربند ترکستان» که در حصهٔ جنوبی ولایت مذکور شرقاً وغرباً امتداد یافته باندازهٔ دو الی سه هزار متر از سطح بحر ارتفاع داشته تا علاقهٔ مرغاب هرات امتداد می یابد این سلسله جبال که در اکثر حصهٔ سال از برف پوشیده میباشد علاقهٔ کوهستانی میمنه را تشکیل و آبهائیکه از ذوب برفها و نشیب های این سطح مرتفع سرازیر


( صفحه ) « از ممتان میمنه » ( )

میشود رود های میمنه را تشکیل و وادیهای میمنه، قیصار ، المار ، گرز یوان
و تکاب را آبیاری مینماید. در بعضی حصص مشهور آن مانند کوهستانات اولاش
و غیره جمعیت زیاد که پیشه شان زراعت و مالداری است سکنی پذیر بوده پیدا وار
زراعتی آن احتیاجات اهالی را تکافو و بهترین مراتع چراگاه را تشکیل
میکند. این سطح مرتفع و سلسلة جبال هرچه بجانب شمال و شمال شرق منتهی
می شود، اراضی پست گردیده درحصه قیصار و قسمت های مرکزی میمنه از يك
الی دو هزار متر ارتفاع بخود گرفته هرچه بطرف اند خوی میرود اراضی آن
پست تر میگد دد بلکه در حصه اند خوی دشت و سبع و همواری را تشکیل
مینماید که از سطح بحر بیش از پنجصد متر ارتفاع ندارد خاک آن شنی
و نرم و قابل زراعت است اگر وادی های آن را که درفوق تذکار گردید
مستثنی نمائیم اکثر حصة اراضی میمنه را مرتفعات و پشته های خاکی
تشکیل مینماید که بشته هادر حقیقت حصه مهم اراضی زراعتی میمنه را که بصورت دیمه
تحت زرع قرار میگیرد بهمرمیرساند مخصوصاً در سالها ئیکه بارندگی
زیاد و بارانهای موسمی بموقع صورت بگیرد حاصلات این مزارع (للمی زارها)
غله فراوانی را ببار آورده اهالی را از حیث پیداوار غله و احتیاج خورا که مستغنی میسازد.
بعضی ازین پشته های خاکی که ازمراکز جمعیت دور واقع شده واهالی آن را برای
زراعت للمی مورد استفاده قرار نداده اند بهترین و وسیع ترین مراتع و چراگاه ها را
برای تربیه مواشی تدارك مینماید بلکه در اکثر حصص آن که ازجمعیت دورو ماورای
احتیاج اهالی واقع شده وقتی دارای اشجار پسته و ارچه بوده و بمرور ایام قطع وقمع گردیده
چنانچه جسته جسته در بعضی حصص علاقة درزاب نهالهای كوچك آن بملاحظه میرسد
معلوم است که تمام این پشته های خاکی درزمانهای قدیم جنگلهای انبوه بوده
متدرجاً اشجار آن ازبین رفته وطرف استفادة اهالی قرار گرفته اما دران حصه که
تاهنوز باقی است دراثر توجه حکومت فعلا تحت حراست شعبه زراعتی واقع وازقطع وقمع
آن جلو گیری بعمل میآید. درقسمت هائیکه برای زراعت للمی ازان کار گرفته میشود
مخصوصاً اگر بارندگی زیاد و رطوبت کافی باشد برای زراعت گندم، جو، زغر،
کنجد، تربوز، وخربوزه نهایت مستعد بوده و حاصلات هنگفتی بوجود میآورد، برعلاوه
در بهار سال همه مانند قطعه زمرد سبز وخرم گردیده باقسام گلها و نباتات رنگ رنگ
درآن نشونما نموده منظرة زیبای قدرتی را تشکیل میکند.
آب وهوا ورود های مشهور آن: علل بزرگیکه بر اقلیم يك مملكت
تأثیر بارزی وارد مینماید همانا قرب وبعداز بحر، پستی وبلندی مقامات، تسلسل كوها
و عوارض طبیعی است که آب وهوای يك منطقه را تحت تأثیر قرار میدهد. قبلاً
متذکر شدیم که میمنه حصة آخرین ولایات شمالی افغانستان را تشکیل و نظرا به


( )

د از مغان میمنه >

مزار شریف و بعضی مربوطات آن از سطح بحر بلندتر واقع و ارتفاع او سط آن
از يك الى دو هزار متر بوده سلسله جبال تیربند ترکستان شرقاً و غرباً ازان عبور
مینماید از طرف دیگر مانند سایر قسمتهای افغانستان از بحر دور وبادهای مرطوب
بجری بآن وارد نمیگردد. لذا اقلیم آن بری بوده در سرما سرد ، مخصوصاً
در کوهستانات و در گرما گرم خاصه در میدانهای وسیع و هموار اندخوی و دولت آباد.
زمستان میمنه بصورت عمومی سرد و برف باری در اکثر حصص آن صورت میگیرد
اما در وادیهای آن مانند کابل و سایر مناطق سرد سیر، برف مدتهای مدیدی
دوام نکرده پس از عرصه کمی در اثر تغیر هوا ذوب میگردد، بصورت اجمال گفته میتوانیم
که تابستان میمنه نه مثل مناطق گرم سیر افغانستان طاقت فرسا و نه زمستان آن
مانند مناطق سردسیر شدید و متمادی است بلکه اقلیم آن متوسط آب و هوایش
مخصوصاً در بهار بارانی خوشگوار و فرحت افزا ست بلکه بهار دره های گرزیوان
و قیصار از حیث سرسبزی و خوشگواری ومناظر دل فریب طبیعی آن مشهور است.
رودهای مهم آن را بلحاظ وادیهایکه مشروب و آبیاری مینماید در چهار قسمت
تقسیم مینمائیم اول، رود تگاب دوم رود وادی مرکزی میمنه - سوم، رود وادی المار
چهارم رودقیصاره هر چهار این رودها از نشیبهای سلسله جبال تیربند ترکستان
سرچشه گرفته متوازیاً از جنوب وجنوب غرب طرف شمال وشمال شرق جریان داشته
تمام آبهای آن در طول مدت سال به آبیاری مصرف و چنانچه باید وادیهای متعلقۀ
خود را مشروب نمیسازد، یعنی آن قدر آب وافرندارد که کدام دریاچه را تشکیل و یا خارج
استفاده مصرف شود بلکه نظر به وفرت اراضی آب آن بسیار قلیل وحتی در موسم
بارانی هم کفایت اهالی را نمی نماید. اينك هر كدام را بلحاظ منبع و مصب آن
يك بيك شرح میدهیم : -
۱- رود تگاب شیرین : این رود از نشیبهای سلسله جبال تیربند
ترکستان سرچشمه گرفته در ابتدا بصورت آبهای باریکی از تگابهای مشهور
گرزیوان از قبیل درۀ شاخ، درۀ زنگ، درۀ جوز، تگاب شان، تکاب علی، قولیان وغیره
عبور کرده پس از سرسبزی و آبیاری دره های مذکور در حصه دهان دره تنگی
بلچراغ يك جا شده بطرف حکومتی و قریه بل چراغ جریان یافته ؛ آب باريك دیگری
که از نشیب های مرتفع میرزا ولنگ بطرف قورچی سرازیر میشود و متوازی
سرك سربل ومیمنه از شرق سوی غرب جریان دارد در نزديك حکومتی بل چراغ
بهم پیوسته دو طرفۀ وادی کم عرض وطولانی بل چراغ را که در حدود سی الی چهل
میل میشود آبیاری کرده پس از عبور از تنگی دیگری موسوم به خشت پل داخل
وادی تگاب شیرین میگردد و متوازی سر کیکه از میمنه بطرف اند خوی میرود، از جانب
جنوب طرف شمال چاری بوده پس از آنکه اراضی تگاب شیرین و دولت آباد را


( ) « از مضافات میمنه » صفحه

مشروب میسازد، در حصه شوردری با آبهای وادی مرکزی میمنه والمارد قیصار یکجا شده بطرف اندخوی جریان مییابد، چون این رود از حصه گرزیوان تا اندخوی در حدود تقریباً (۱۲۰) میل یک مجرای طولانی را سیر کرده آب آن در استفاده زراعتی مصرف میشود در حصه اندخوی آب آن مقدار قلیل یا قسماً نده بلکه در موسم تابستان بکلی خشک میگردد و برای آبیاری اراضی اندخوی بجز در موقع جریان سیلابهای بهاری بدیگر اوقات فایده نمیرساند، بلکه در موسم تابستان آب خوراکه اهالی اندخوی را هم کفایت نمی تواند، این است که اراضی حاصل خیز اندخوی بواسطه عدم کفایت آب اکثراً لامزروع و اندخوی در موسم تابستان شکل یک میدان بازی را بخود میگیرد.

۲ - رود وادی مرکزی میمنه: این رود بفاصله ٣٥ الی چهل میل از شهر میمنه دور تر از نشیب های سطوح مرتفع جنوبی در قسمت بالاتر از بندیکه مشهور به سر حوض است سر چشمه گرفته قدری پائین تر از منابع ابتدائی آن در یک تنگی که تقریباً بفاصله سی میل از شهر میمنه فاصله دارد بندی بمقابل آن تعیین گردیده تا در موقع وفرت آب مقدار اضافه از ضرورت در مجری این رود جاری وهنگامیکه آب رود بقلت میگذارد و دیگر احتمال آب خیزی نباشد مجراهای آن را مسدود و آب زیادی در ان جمع و ذخیره میگردد و پس از آنکه مخزن وسیع بند از آب مملو میگردد آبهای اضافه از ضرورت آن از بالای بند سرازیر شده و در مجری این رود جریان یافته از گوشه جنوبی وادی مرکزی میمنه که موسوم است بدهن دره داخل شهر وقصبات آن گردیده اراضی و باغات قصبات شهر و اطراف آن را آبیاری مینماید، این وادی که در حصه وسطی آن شهر میمنه واقع شده تقریباً از ۸ الی ۱۰ میل عریض و از ۱۵ الی ۲۰ میل طویل بوده طولش شمالاً و جنوباً واقع است این رود از حصه وسطی آن عبور نموده اراضی و باغات دوطرفه خود را آبیاری مینماید آب آن بسیار قلیل و بجز در موسم بارانی سال که یک مقدار آب زاید آن با رود تکاب یکجا می شود باقی در طول مدت سال آب آن به آبیاری باغات و اراضی و ضرورت شهر مصرف می شو، این رود که در اکثر حصه سال از برکت ذخیره بند جریان می پذیرد خدمت بزرگی بحیات حیوانی و نباتی و اهالی ایفا و در حقیقت بنده وصوف که مخزن اصلی آب میمنه گفته می شود یگانه وسیله حیات اهالی بوده سرسبزی موجوده میمنه وابسته باین بنداست.

این بند که شاید قدامتی هم داشته ولی تعمیر مجدد آن در حدود « ٥٠ » سال قبل در عصر جنرال غوث الله خان که در میمنه حکم فرمای ملکی و عسکری بوده بعمل آمده و بزرگترین خدمتی را در شادابی میمنه ایفا وشخص موصوف ازین رهگذر اثر خوبی از خود بیادگار گذاشته که این خدمت بزرگش زبان زد خاص و عام بوده در هر وقت و هر جا از وی بخوبی نام برده می شود .


( )
« ارمغان میمنه »
نویسنده از روی مشاهدات خود اظهار نظریه مینمایم که این بند بحال میمنه بس
مفید بوده و باندازه یک یا دو میل پایان تر از جائیکه بند در ان تعمیر شده از یک بلندی
که باندازه ۲۰ الی ٢٥ متر ارتفاع دارد آبشاری را تشکیل میکند که موسوم است
به شرشر . این آبشار برای نصب یک دستگاه ماشین تولید برق فوق العاده
مساعد و هر گاه مورد توجه و استفاده واقع شود در تنویر میمنه خدمتی بسزا کرده
میتواند، از طرف دیگر از جاییکه بند تعمیر شده تا حصه دهن دره چندین بند دیگر
که میتواند يك مقدار آب کافی را در موسم آب خیزی ذخیره نماید تعمیر گردد
اگر از حصه بند تا حصه دهن دره از طرف متخصصین بنه وانهار ملاحظه شود و به ساختمان
یکی دوبند دیگر هم تصمیم اتخاذ گردد آنوقت میمنه يك مزيت فوق العاده را
حایز گردیده تمام اراضی خشک و بی آب آن که از عدم کفایت آب بی استفاده مانده
تحت زرع آمده و آباد خواهد شد .
۳ رود المار: این رود هم از سطوح مرتفع جنوبی که در حقیقت همان تير بند
ترکستان است سرچشمه گرفته از جنوب بطرف شمال سپر و از حصه قرائی داخل وادى المار
میگردد، آب این رود بسیار کم و جز در قسمتهای بهار سال و آنهم در موسم باریدن
باران در دیگر حصص سال خشک میباشد سمت جریان آن طرف شمال بوده پایان تر
از دولت آباد بنام شور دریا با رود تگاب یکجا میشود .
٤- رود قیصار : این رود ما نند رود المار از نشیب های تیربند ترکستان
بطرف شمال جریان یافته وادی مرکزی قیصار را آبیاری مینماید اما مانند سائر
رودهای میمنه صرف در موسم بهار يك مقدار آبش با رود المار يك جاشده بنام شور
دریا به رود تکاب پیوسته بطرف اندخوی میرود از ین رود در داخل وادی قیصار
سه جوی منشعب و تمام آن به آبیاری مصرف می شود .
بالعموم گفته میتوانیم که نسبت به وسعت اراضی ، آب تمام این رود غیر مکفی
و چنانچه باید در امور زراعت استفاده شایانی از انها بعمل نمی آید .
پیداوار نباتی : از روی اقلیم و آب و هوا و ساختمان اراضی پیدا وار نباتی
میمنه را در دو قسمت ذیل شرح میدهیم .
الف- وادیهای که از رودبارهای سلف الذکر تگاب میمنه، المار، و قيصار مشروب
میگردد اگر چه آب این رودها بتمام وادی های مذکور غیر کافی و چنانچه باید آبهای آن
باراضی ذی زرع و باغات کفایت نمیکند ولی باز هم آن قسمتهاییکه ازین آبها مشروب
میگردد گندم، جو، جواری ، ارزن زغر، کنجد، ماش، نخود، پنبه وغیره زراعت و يك حصه
احتياجات اهالی را تکافو مینماید اما اراضی آن نسبت به للمی بسیار کم و آنهم بواسطه عدم
کفایت آب چنانچه باید بالتمام تحت زرع نمی آید و اکثر حصص آن لامزروع


صمیمه
از مفغان میمنه
()
و غیره استفاده میدارند درین وادی ها تاجائیکه آب مکفی میرسد اهالی به تشکیل
باغها و غرس درختان مثمر و غیرمثمر از قبیل زرد آلو، شفتالو، آلو، آلوبالو، بهی
و تاك انگور مساعی لازمه بخرج داده در سرسبزی و خرمی وادی های مذکور
ذوق و دلچسپی خوبی از خود نشان داده اند مخصوصاً وادی مرکزی میمنه و تکاب
شیرین دارای باغات زیادی بوده امتیاز خاصی دارد، وادی مرکزی خاصتاً قسمت
های دهن دره و قصبات دو کروهی شهر، مانند وادی چهاردهی کابل دارای اشجار
مثمر و غیر مثمر بوده منظرۀ زیبای را تشکیل و چنار های سفیددار آن مهمترین
احتیاجات عمرانی اهالی را تدارک مینماید، كذالك وادی تکاب شیرین مانند
کوهدامن کابل تاکستانهای خوبی داشته اقسام انگور های لذیذ و شیرین آن بتمام
مربوطات میمنه توزیع و بدسترس استفادۀ تمام اهالی میمنه گذارده میشود
هرگاه وادی های چهار گانه میمنه را از حیث مناظر طبیعی و ساختمان قدرتی
و آب و هوای آن مقایسه کنیم زیباترین آنها که مناظر قدرتی و دره های
قابل توصیفی را بهم میرساند اولاً درۀ گرزيوان که عبارت از هفت جلگه
بوده هر کدام بواسطۀ يك آب جداگانه که از نشیب های سلسله کوهای تیربند
ترکستان سرازیر شده آبیاری و سبب تراکم جمعیت ها گردیده و هر کدام ازین
تگابها اراضی وسیع زراعتی را بهم رسانیده و به دوطرفۀ هريك از تگابهای
موصوف مراتع وسیع و زمینهائیکه مخصوص زراعت للمی است وجود داشته همه ساله
حاصلات هنگفتی را بهم میرساند یعنی اگر بواسطۀ مساعدتهای قدرتی باران
کافی و بموقع ببارد حبوبات این مناطق نرخ غله را در میمنه کاسته
و خدمت بزرگی را ایفا مینماید علاوه بران مناظر قدرتی و طبیعی آن خاصتاً
در موسم بهار هر بیننده را مفتون و مجذوب خود میسازد، ثانیاً وادی قیصار که از
حیث آب و هوای خوشگوار آن میتوانیم آنرا پغمان میمنه بگوئیم .
ب - پشته های خاکی یا اراضی للمی : این قسمت که تقریباً ۷ بر ۱۰ حصۀ
زراعتی میمنه را بهم میرساند بلکہ حیات زراعتی میمنه باین مر تفعت منوط است
اگر اقلیم اراضی مساعد و برف و باران باندازه مکفی ببارد آنوقت در ین
مرتفعات حبوبات از قبیل گندم ، جو، زغر ، کنجد ، شرشم، تربك ، پنبه، تربوز
و خربوزه بمقدار کافی زرع و حاصلات آن از آبی بدرجات افزون ترمیشود
ولی اگر این اراضی للم بواسطۀ عدم مساعدت اقلیم لا مزروع بماند
آنوقت برای ساکنین و مواشی میمنه ارزقرهنگۀ رخوراكه و آذوقه
مشکلات زیادی متصور و بلکہ سبب گرانی و قلت غله میگردد، بر علاوه این
فلاتها و پشته های خاکی چون يك ربعۀ وسیع اراضی میمنه را اشغال نموده از
تمام آنها استفاده زراعتی بعمل نیامده مراع و چراگاهای را در تمام حصص متعلقه


ه از مقام میمنه »
( )

میمنه تشکیل و به تعداد صدها و هزارها مواشی از قبیل گوسفند و گاو چرا مشغول و
یگانه وسیله تربیه مواشی است در سالهایکه این مراتع و علف زار ها از عدم
باریدن باران خشک و علوفه برای کفاره حیوانی میسر نشود سبب پریشانی مالداران
گردیده برای کفاره مواشی خودها مضطرب و بلکه متحمل خساره زیادی میگردند.
تربیه مواشی : طوریکه بملاحظه پیوست وضعیت جغرافیائی و ساختمان
اراضی میمنه برای زراعت و تربیه مواشی مساعدتر و در سرتاسر این ولایت حیوانات
بسیاری از قبیل بز، گوسفند ، گاو، شتر، اسپ تربیه می شوند، اما اگر احصائیه عمومی
این حیوانات مدنظر گرفته شود بدون مبالغه ۲ بر ۳ تمام مواشی میمنه را گوسفند
قره کلی تشکیل و نسل آن بنابر ماهیت تجارتی و اقتصادی اش رو به تزاید و اهتمام
اهالی را بیشتر بخود جلب نموده اشخاصیکه در تربیه این نوع گوسفند ذوق و علاقه
مخصوصی دارند از بوجود آوردن نسل های خوب و استحصال جنس ها یکه قیمت
تجارتی دارد از هیچگونه مساعی خود داری نمی نمایند، این است که پوست های
قره کلی میمنه و اندخوی نسبت به اکثر ولایات شمالی امتیاز خاصی داشته بهترین جنس
پوست را چه بلحاظ کمیت و چه بلحاظ نوعیتش به بازار های تجارتی دنیا عرضه
مینمایند و از رهگذر بهم رسانیدن اسعار خارجی بهترین خدمت اقتصادی را ایفا
و در واردات مملکت خدمت بسزا مینماید بر علاوه سالانه مقدار هنگفتی پشم را
بمعرض استفاده گذاشته يك مقدار آن در صنایع دستی داخل ولایت مصرف میگردد
وقسمت بیشتر آن در صادرات عمومی پشم از افغانستان كمك فوق العاده مینماید
بدین منوال يك تعداد معتنابه پوستهای دیگری را از قبیل گاو، گوسفند و بز همه ساله به
بازارهای تجارتی عرضه مینمایند، كذلك تربیه اسپ درین ولا از قدیم معمول
واسپ های قوی و تنومند میمنه در تمام افغانستان شهرت بسزا داشته گرچه فعلا
شوسه ها و تردد عراده ها از قبیل موتر وغیره بنظر پوندین سال قبل اهمیت این حیوان
مفید را از نظر انداخته اما بازهم تربیه و نگهداشت اسپ بکلی از بین نرفته و می باید
اهالی این سرزمین ملتفت باشند که بهمان طوریکه دنیا با داشتن تمام وسایط نقلیه
نسل های قوی اسپ را وقایه و در تربیه آن اهتمام بیشتری بخرج میدهند، بر ما الزمو
انسب است که نگذاریم نسلهای قوی و تنومند اسپ از بین رفته یوما فیوما از
تعداد و تربیه آن کاسته شود چه محیط جغرافیایی وطن و ایجابات حیاتی ما متقاضی است
که باید در حفظ نسل و تعداد تکثر اسپ از هیچ گونه سعی و کوشش مضایقه نه نمائیم .
اهالی و جمعیت : میمنه نظر باقلیم مساعد واراضی حاصل خیز و مراتع
وسیعش از عصرهای زیادی معمور و آباد و باعت تراکم جمعیت بوده که اگر به قدامت
تاریخی امعان نظر نمائیم در قرن ششم اسلام میمنه، اندخوی، فاریاب، سرپل جزو
ولایت جوزجان بوده ولایت جوزجان از روی تقسیمات بلخ همیشه از مربوطات


ارمغان میمنه
) (

بلخ و دوره مشعشعی را در تاریخ ملی نموده مخصوصاً فاریاب قدیم که امروز بنام
دولت آباد یاد می شود وقتی مرکز ولایت موصوف قبل از هجوم سیلاب خانه برانداز
فتنه مغول یکی از محبوب ترین شهرهای زیبا و مدنی زمانه ترقیات افغانان
بشمار میرفت اکنون باوصف اینکه عظمت تاریخی خود را اعاده نتوانسته اما باز هم
بعد از گذشتاندن عصرهای زیاد نفوس آن روبه تزاید و فعلاً جمعیت اینولا را با اینکه
احصائیه صحیح در دست نداریم بصورت مجموعی به (۷-۸ لك زن ومرد) تخمین کرده
میتوانیم. این تعداد جمعیت مرکب از طوائف افاغنه، ازبکیه و تاجیکیه و تراکمه
بوده که بمرور زمان در حصص مختلفه اینولا متمکن گردیده اند، السنه شان افغانی
وفارسی و ازبکی و تركمنی بوده هر کدام زبان ورسوم خود شان را حفظه نموده اند
و اما از نقطه نظر وحدت ملی کدام تفرقه و امتیازی در بین نبوده همه بصورت
يك عضو واحدی حیات بسر میبرند و برعلاوه يك عده افغان های کوچی و خانه بدوش که
پیشه شان تربیه مواشی وحسب اختلاف مواسم از جای بجای دیگر نقل مکان مینمایند
وغالباً بهار سال را در مناطق مربوطه میمنه بسر میبرند.
اهالی میمنه ولو از هر طبقه که باشد مردمان حلیم، مطیع واحترام کار ومهمان
نواز بوده دارای سجیه نیکو و به علم ومعارف علاقه مخصوصی دارند.
صنعت وحرفت: مسلم است که موجودیت طبیعی ووضیعت جفرافیائی يك منطقه
در پیشه وصنعت اهالی آن یگانه عامل مؤثری بوده که پل اهالی را طبعاً بسوی خود
جلب مینماید. این است که پیشه اهالی میمنه نظر به وضعیت جغرافیائی مناطق سکونته شان
بصورت عمومی زراعت وتربیه مواشی است، بر علاوه صنایع دستی از قبیل منسوجات
نخی، گلیم، قاقمه انواع الاچه های نخی در میمنه وقصبات آن ساخته میشود اما در تمام
این مصنوعات آنچه اهمیت وشهرت بسزا داشته و دارای ماهیت تجارتی است همان صنعت
قالین بافی بوده که انواع بهترین آن در دولت آباد واندخوی ساخته میشود، قالین
دولت آباد چه از حیث شکل وتنوع و چه از رهگذر دوام واستحکامش از تمام صفحات
شمالی که صنعت قالین بافی دارند بهتر ودر قیمت خود افزون تر است اما تنها نقش وطرز
ساخت آن به اسلوب متداوله که از دیر زمانی بین صنعت کاران آن مروج است
بهمان وتیره بوده محتاج اصلاحات فنی است اگر بآن اهتمام لازمه بعمل آید البته باندك توجه
شکل خوب تری بخود خواهد گرفت بهر حال عمده ترین صادرات میمنه که از نقطه نظر
تجارت قابل اهمیت دانسته میشود پوست قره کلی، قالین، پشم و سایر مواد خام است.
تشکیلات حکومتی: میمنه از حیث اداره و انتظام به پنج حکومت محلی وهفت
علاقه داری منقسم است که حکومته ی آن عبارت است از حکومت اندخوی، پشتونکوت
تیکاب شیرین، قیصار، بلچراغ، هر کدام از محلات فوق دارای خصوصیات و تعمیرات
جداگانه بوده که از طرف نویسنده گان محترم در موقع خودش تفصیلات داده خواهد شد. (ختم)


صفحه
« ارمغان میمنه »
(   )

اعتذار

وقتیکه برای ترتیب و تهیه مضامین این رساله تدابیری اتخاذ میگردید
چنین فیصله شده بود که وضعیت جغرافیایی و سایر خصوصیات پنج محال را
به هريك از دوستانیکه نویسنده های جدی نامه «ستوری» خویش میباشند
سپاریده و در اطراف آن معلوماتی را علیحده علیحده نشر نمائیم. به اثر
همین مفکوره بعض از فضلای محترم را مؤظف به نوشتن مضامین مذکور
ساخته و ایشان هم این خواهش ما را پذیرفته تا جای امکان از عهده نوشتن
موضوعات مذکور برآمده و مقالات خویش را بما سپردند.
وقتیکه در مقالات مذکور نظر اندازی شد اکثر موضوعات آن
متحدالشکل بوده و هم این پنج مقاله اثر مستقلی را بوجود می آورد
که این مجموعه كوچك ما کفایت درج آن مطالب را نمینمود لهـذا
مجبور شدیم تا مقالات مذکور را با هم مزج نموده و خلص آن را
تحت عناوین مختلفه ذیل برای معلومات قارئین محترم نشر بداریم.
مقصد از تذکر این است که ما از شاغلی محمد علیخان حاکم تکاب شیرین
و شاغلی محمد یوسف خان «بورا» و شاغلی محمدامین خان «قیصاری»
و شاغلی نظر محمد خان «نوا» و شاغلی محمد کامل خان «منور» و شاغلی
محمد امانخان «فوزی» که زحمت نوشتن مقالات مذکور را در عهده گرفته و
آثار خوبی را ترتیب و بما سپرده اند تشکر خویش را تقدیم و از عدم
نشر آن پوزش بخواهیم . و هم به قارئین کرام واضح ساخته باشیم که این مقاله
با اندکی تصرف و ازدیاد عصاره از نوشته جات همین جوانان فاضل و منور
است که در بالا از یشان اسم برده شد و عکس بعضی از ذوات مذکور
در صفحات دیگر مشاهده خواهد پیوست .
«اداره»


« ارمغان میمنه »
( )

وضعیت جغرافیایی
شهرها و قریه جات ، تعمیرات ، مزارات و موالید و نباتات
و سایر خصوصیات محلی مربوط حکومت اعلی میمنه

قسمت اول
شهرها و قریه جات مربوط این ولا

اول : شهرها و قریه جات مربوط حکومت
پشتون کوت

الف شهر میمنه : مرکز حکومت اعلی بوده و دوایر مرکزی جمله
در آنجا تمرکز دارد . شهر آن نسبت به تمام شهر های این ولا پر نفوس و آباد
بوده ، دارای صفات و موقعیت طبیعی میباشد امنیت و وظایف شهر داری این
شهر مربوط قوماندانی امنیه و ریاست بلدیه بوده و در وسط مربوطات
حکومتی پشتون کوت واقع میباشد .
دره و سیعی که دران شهر تاریخی میمنه واقع است محاط میباشد با تپه های
با به قشار (میمنه و میسره) تپه تلا ش خان، خاك شهیدان ، خواجه یا بداق، چقتی ،
خواجه اسحاق ، سر بلاق ، تور یمتو، ییلاق بی‌بی آیینه ، طاشلی گذر، تپه قطره
تپه امام جان و تپه های دیگر الی دهن دره ، تپه شاه فولاد ، انجلاد و غیره
که اکثر آن قابل زراعت للمی میباشد و در موسم بهار سبز و خرم گردیده
با قطعه قطعه گل های رنگارنگ پوشیده میشود طول این وادی از دهن دره
الی دهکدۀ سر بلاق ۱۸ - ۲۰ کیلومتر و عرض آن از تپه تلاشخان الی تپه بی‌بی
آیینه ۵ - ۶ کیلومتر میباشد .
در یبانیکه از کوهستانات مربوط پشتون کوت سر چشمه میگیرد ذریعهٔ
بند سر حوض آب آن برای دایم جریان پیدا کرده از حصهٔ دهن دره الی تپه
انجلاد و حضرت امام صاحب از وسط دره جریان داشته و از حصهٔ همت آباد
استقامت خودرا تغیر داده بجانب شمال که تماماً زمین کشتندی میباشد امتداد


صفحه
« ارمغان میمنه »
( )

می یابد و از تنگی سرپلاق به دشت کاریز قلعه و زا مو سا میریزد .
از حصه دهن دره الی خواجه ایلدق دو طرفه دریای مذکور نسبت به وفرت
آب به طول تقربیاً ۱۰ کیلو متر باغستان شادابی را از خود تشکیل میدهد.
انواع اشجار مثمر و غیر مثمر بکثرت نمو کرده و زمین های آن قابل زراعت
هر گونه حبوبات و تاك انگور و بوته های کتل بوده و نفوس زیاد که خارج
از احصائیه شهر میمنه میباشد در وسط همین باغستان زیست دارند و هم اکثر
مرد مان شهری برای گذشتاندن ایام تموز در این باغستان کوچیده
و از مزایای آن بهره ور میگردند
شهر میمنه که سابقاً از حیث نبودن آب در موا سم گرما گرد و ضعت خاك
توده را بخود گرفته بود از وقت آباد شدن بند سر حوض نسبتاً شاداب گردیده
در وسط آن باغها و باغچه ها و اشجار فراوان میوه دار و بید و چنار
زیا دمیباشد، جوی های آب ازبین آن جریان داشته و سبزی کاری ها، گلکاریها
و با غچه ها ذریعة آب های مذکور آبیاری وبه طراوت شهر افزوده است .
شهر کهنه که قبلاً بادیوار های عریض وخندقهای عمیق محاط بوده اکنون از دیوار
های آن در بعض جاها آثاری بمشاهده میرسد، اما هنوزهم دروازه های آن بنام دروازه هرات،
در وازۀ بند ورك، دروازه تخته پل، دروازۀ تلاشخان، دروازۀ مریضان، وغیره یادمیشود.
در وسط شهر تپه بنام با لاحصار وجود دارد که سابقاً دیوارهای مستحکم
و عمارت قدیمی داشت ، اکنون از آبادی آن جز نزار سیف الملوك اثری باقی
نمانده و تپه ویرانه آن از چند سال به این طرف هموار و مبدل به يك تپه خوش
آب و هوا شده میباشد.
تماماً خانه های شهر قدیم به همان طرز ساختمان اساطیری خامه بوده
از وسط آن بازار سرپوشیده امتداد دارد که از میدان با به عارف الی دروازۀ
تلا ش خان و از وسط چار سو ق الی گند ام کهنه امتداد داشته
وشهر مذکورد دارای تخمیناً ۱۵۰۰خانه، ۸۰۰ دکان، ۵۰ باب مسجد، ۱۰باب کاروانسرا
و۲باب حمام بوده وسعت آن زیاد اما خانه های مذکور که بقا یای قرون ماضیه است
ویرانه بوده دارای چقوری ها و تالاب ها ومزارستان چند پیدا شد، شهر مذکور
دارای جوی ها وحوض ها بوده و آب مشروب آن بهمین ذریعه تهیه میگردد .
حصه دیگر این شهر که عمارات دولتی وخانه های جدید التعمیر و بازارنو دران
کابین است از هر حیث فرق فاحشی باشهر کهنه داشته، دارای عمارات آهن پوش
وکوتی های رنگه، پارك ها، باغچه ها وجاده های فراخ و بازار جدید التعمیری
میباشدکه از هر حیث قابل تعریف است. این بازار دارای دوصد دکان و چندین
سرای وخانه های جدید التعمیر میباشد .


()
د ارمغان میمنه ،
صنحه

ب قریه جات : حکومت پشتونكوت که علاقه داری آلمار و کوهستان
مربوط آن است شرقاً به بعضی علاقه جات حكومات بلچراغ و تکاب شیرین از حصۀ
زرشوی الی دهکده سلیم و تپه های علف چر مربوط آن حکومت وشمالاً به خاک شوروی
وغرباً به حکومتی قیصار وولایت هرات از کفتر خان الی بندر وجنوباً بولایت هرات
و حکومت بلچراغ از حصه بندر الی تکاب ماغ محدود بوده واز حیث مساحة
سطحیه، تعداد نفوس وقریه جات نسبت به دیگر حکومتی های مربوط این ولایت
وسیع و زیاد بوده وا کثر حصص آن شاداب و دارای جلگه های حاصل خیز و تپه های
للمی کاری میباشد. تنها حصه علاقه داری کو هستانات نسبت اینکه سرد و برفگیر
میبا شد قسمت زراعتی ومالداری آن نسبت به دیگر جاها قابل تعریف نمیبا شد .
درین مناطق به تعداد تقریباً ده هزار خانه وار مردم که عموماً به مالداری
ودهقانی و صنايع بافندگی مصروف میبا شند سکونت پذیر بوده قسمت عمده
شان ده نشین و خانه دار میبا شند :
برای اینکه به خواننده گان گرامی از تعداد ونام های این قریه جات
معلوماتی داده تو انسته باشیم به ترتیب ذیل تذکر آن میپردازیم :
۱- قریه جات جلگۀ میمنه : از جنوب طرف شمال، شاه پولاد، علیکه
انجلاد، بلوچ شاه نادر، ده عزیزان، همت آباد، قلعه شقان، خواجه با یداق
سر یلاق ، چغتک.
قریه جات سمت غربی : قزل قول، جمشیدی ، حضرت امام، قوطور،
تا شبك گذر، بی بی آینه، ییلاق، تور یختو .
قریه جات وسطی : پشتر نكوت، ده سیدان، میان جوی، قوس تیگر مان
و غیره میبا شد .
۲- قریه جات بیرون از جلگۀ میمنه مربوط حکومت پشتو نکوت :
درین ساحه تقریباً ۱۲۰ قریه وجود دارد که از اسمای بعضی از انها درین
جا تذکری داده میشود :
بیوک گریم، شاه قل سر هنگ، زرشوی رحیم، چقماق، ده سیدان، تکلی ناموسی
زر شوی قربا نعلی، ینگه ارسای، میان درخت، قاق، بلوچ روزیقل، خمس
تور پاختو، جوزك، سر یلاق، سر تراش، عرب رضوانقل، یزدا نقل، مولانقل
عزیز آباد، کوهی خدایقل، کاقلی شوچه، گلخانه پیتو بایان، بازاری او به قلعه، قنچغلی ،
شاه نظر، تکه توزی، خواجه قل، چم قلعه، خانگر علیکه بالا، هزاره میر شکار، قز لقلعه ،
کته قلعه، هیتو بالا، چارتوت هودك، بقدق، دیوانه براتی، بخشی سید علی،
شباختو، میش مست ترمدان، فرق ایسکت ، تکلی هزار سم، خواجه زیار تگاه،


( صفحہ )
د ازمقان عربيہ ،
( ب )

طابوردي يكشيره كار ريز، كو دي مير شكار، كوك كوتل ، خواجہ دانہ، ميرشكار،
شاہ قاسمی ، چكاب قاسم ، بيك، اللہ نظر ، چكا ب عبدالر حمن ، مو قانی،
خواجہ غشوری معہ سادات، بوکانی خدر، بو کانی یعاق، سرخوش، ھزارہ قلعہ، کاقلی
ھزار سم، قزلقول، كمرك، آق چشمہ ، پيرخش معہ سادات، آ ق د ر ہ، شبيلا ن
سنگ زرد، قفلان درہ، زهی خواجہ مراد، چیغری توت، غلامو زی توت بغلہ
سابر كنہ لبی، حلوا خور، کوهی يتہ خانہ، باد غيسى، تحت زغن، هزارۀ دھن درہ
ھزارۀ بایمغلی، قلعۀ نياز بيك، ميان بوی، چر مگر خان، جمشيدی، گلی میرشکار، کنہ قلعہ
كفش دوجی، چيونی ، قصاب قلعہ، مراد رجب، یتہ خا نۀ حضرت قل ، بیدکی شریف
بوچہ، هزا رہ، هزا رۀ شهر نشین ، سنبہ ليك، كنہ ليك ، قطو ر ججی طاب
دواز دہ، زهيراني، خشت پل، کار ریز بالا، مؤمن آباد، شاہ یعاقبی ، کا قلی
شهر نشین، تا تار براتعلی، الاخان، كدا بقلہ، عرب غمار تہ ، كر مسيلی خانہ ،
خواجہ بای بوجہ، میان درہ، تاتار ییلاق معہ سادات، كاريز .

( ح ) شهر لغمان : مركز علاقہ داری الغار كہ از مركز حكومت
نا يهتو نكوت تخمينا ( ٢ ) كيلو متر فا صلہ دارد د ا رای يك با زا ر ، يك با ب مكتب
رويك قلعہ لو بخند ین خانہ بولة و بہ نسبت مركزيت آن ، شهر كوچكی بایدش خواند.
اما چیزیکہ موقعیت شهری را بہ آن میدهد همان اجتماع اهالی بگرد و نواح وروز
رهای بازار ا يست کہ بافاضہ العار بهترین و کلانترین میلہ ئی کہ در اینجا بازار میشود
از حيث عرضۀ اموال واشيا و اجتماع مردم مهم وقابل ذكر ا ست . دریای المار
از نزديك شهر مذكور از جنوب بطرف شمال و ادی وسعہ سیر دا رد کہ شهر
و قریہ جات آن را آبیاری مینماید .
١ ) سيه قريۀ بطحہ نجا ت مربوط این علاقہ، وازروی عبارات از ۴٨ قریه، میباشند كه
ذيلا ا ز ا ن ھا نا م م بریم :-
خلیج لی ، بخار تہ سفلی ، عثمانی پا یان ، یعقہ مك، یخی ا زو ق ، قو ر د اغ
قلعہۀ چو بان دار، قلیولی، توت، بخاری قلعہ، قبر شیا دی ، قلندر تہ میر شادى
ديوا نانا تہ، لیشکادی ، قرہ تكہ، عثمانی بالا، آخندابا با، چکمانك، شورابی، خدا یمت
آق عرب عليا، كبوتر خان، بيش قرہ، تاو غیشی، براحمان، گاو جان كنہ خان، كله ليك
قباد گاو جان، زاويۀ پايان دالانباری ابدال، دہ سبز، چوسكی، غؤر خان، قبرغہ
خدایار، قرمی گوش، زاويۀ بالا، طوطی یاتی : . . . . . . . . . . . .
( ط ) مر كز عبلاقہ داری كوهستان : از مركز حكو، تی پیشونكوت
تخمينا يک كيلو متر فا صلہ دا رد واز مركزيت شهری ندار د .


صفحه « از مضافات میمنه » ( )

و : علاقه جات کوهستان : عموماً بدو حصه بزرگ که عبارت از قسمت علیا که
آنرا اولاش میگویند و قسمت سفلی که بندر مینامند پیدا شده و بعض حصص مرتفع
آن دارای تقریباً سه هزار متر بلندی میباشد . حصص کوهستانی آن برف گیر
بوده و از ماه قوس الی ۱۵ حمل راه مذکور از حیث طبقات ضخیم برف مسدود بوده
و تردد بمشکل صورت میگیرد . علاقه داری مذکور دارای ١٤ قریه میباشد
که ذیلاً از ان اسم برده میشود .
صياق ، ملغی گدای ، ملغی برات ، برفی ، بندر عبدالباقی ، بندر سید نظر ، سرده
خواجه انگور كك ، باطور ، خواجه های دهن دره ، مرغاب شوره، بندملاها ، نیستان ، غربی

دوم: شهر و قریه جات مربوط حکومت اندخوی

اندخوی در قسمت شمال شرقی میمنه واقع است . از طرف شمال به آقینه
و از طرف جنوب به جلوگیر و دولت آباد، از طرف شرق به خواجه دو کوه و از طرف
غرب به قره یجان محاط بوده و مساحت سطحیه اندخوی تقریباً (١٤٠٠) مربع میل میباشد
و طول آن از شمال بجنوب یعنی از آقینه الی جلوگیر (٤٠) میل و از شرق
با غرب یعنی از خواجه در کوه الی قره یجان (٣٥) میل میباشد که این حوالی
حدود اند خوی فعلیه را تشکیل داده است .

الف : شهر اندخوی مقر حکومت درجه اول است که علاقه داریهای خان چهار باغ
قرغان وقر مقول مستقیماً بحکومت اندخوی مربوط می باشد .
اندخوی عبارت از دشت و بادت وسیعی است که دورا دور آنرا تپه های
ریگی بشكل تپه های کوچک احاطه کرده است که در عین حال در اثر
طوفان های باد بعضی از این تپه ها تغیر مکان نموده و تپه های جدید را
از خود تشکیل میدهد اما این وضع به ندرت بمشاهده میرسد .
در اند خوی به جز تپه های سوزان ریگ که چهار طرف آنرا حلقه نموده
است از کوهای سنگی و چشمه سارها درین وادی سوزان اثری نیست .
شهر اندخوی دارای باغات و خانه های زیاد بوده در وسط شهر مذکور
بالا حصار وجود دارد که دورا دور آنرا خندقی فراگرفته و در اطراف آن
خانه های شهر واقع میباشد . تعداد خانه واری شهر تقریباً (٣٠٠٠) خانه بوده
و دارای ۳۳ گذر و (۱۱۰۰) دکان و ٥٧ کاروانسرای و ۲ حمام میباشد . تعداد مجموعی
خانه واری شهر و علاقه داری های مربوطه آن تقریباً بده هزار خانه میرسد .
علاقه داری های مذکور دارای شهر و بازار نبوده عبارت از یکتعداد قریه
جاتیست که روزهای بازار تماماً در شهر اندخوی برای بیع وشرا حاضر میشوند .


( )

صفحه د ارمغان میمنه ه

ب: علاقه داری قرمقول: بمسافة ۳ کروه بطرف جنوب اندخوی واقع بوده
و قریه جات ذیل از مربوطات آن است.
قریه قر مقول ، آلتی بولك ، قاضی کشی ، یامچی، سلدوز، قچاق، اخته چی ،
یوسف میر زا یی است .

ج: علاقه داری قرغان: بمسافة یکنیم کروه از مرکز حکومتی اندخوی
جانب غرب اندخوی واقع بوده و قریه جات ذیل مربوط آن میباشد .
ینگه تپه، ینکه توت، باغ بوستان، لاقی، کمانگر، نمازگاه ، چهارباغ، کمانگر
کشککان، میر آباد میباشد .

د: علاقه داری خانچارباغ: طرف شمال شرقی اندخوی واقع وقریه جات ذیل
مربوط آن است: عربشاه پایان ، عربشاه طوره خان ، کهنه قلعه ، عربشاه بالا،
اوچ تپه ، چنکمی علیا ، چنکمی سفلی و گنج خانه میباشد.

سوم : شهر و قریه جات مربوط حکومتی تگاب شیرین

تگاب شیرین که در قدیم بنام فار یاب شهرت داشت منجمله حکومات
محلی حکومت اعلی میمنه میباشد که علاقه داری دولت آباد هم
مربوط آن میباشد محیط مذکور سرسبز وحاصل خیز بوده باآنکه در داخل حوضۀ
خود کوه و کهساری ندارد مگر برخلاف دیگر نقاط دشتی، هوای صاف وخوشگوار
داشته گرمای تابستان وسرمای زمستان آن تکلیف دهنده نیست. اراضی مذکور
از جهات اربعه محدود است : شمالاً بدشتهای علف چر و تپه های قرمقول، جنوباً
بدشت ها و تپه های علف چر والمی زارهای پشتونکوت شرقاً بدشتها و تپه های
قرمقول، جنوباً بدشتها وتپه های علف چر والمی زارهای پشتونکوت، شرقاً بدشتها
وتپه های علف چر شبرغان، درزاب وبلچراغ، غرباً بخاك شوروی وقسمتی بتپه های
علف چر پشتونکوت . طول این حدود ازشمال بجنوب سی وهشت میل وعرض آن
از شرق بغرب سی میل تخمین میشود .

الف :شهر تگاب شیرین : يك شهر تاریخی بوده و درین باغستان کنار دریای
تگاب واقع و دارای يك بازار محدود وخانه های متعددی میباشد . مرکز حکومتی
در همین جا واقع ويك مكتب ابتدائیه ومزار« ظهیر فاریابی » درهمین جا کاین است .

ب:قریه جات مربوط حکومتی : زیاده تر از همه در دوطرفه دریا زمین های
زراعت وباغستان میوه وتاك باغ های مهم آن واقع و مردم هم در همین دو طرف
دریا که، محل خوش آب وهوا است اقامتگاهای خویش را انتخاب وزنده گانی


صفحه
ه ارمغان عهدم »
(٥٠)
می نمایند این همه قریه جات در دو کنار دریای مذکور از حصه اسلامی الی قریه شیخان
بمسافة شش تا هشت میل بطرف شرقی دریای مذکور واقع میباشد که اسمای آن
قرار ذیل است : قریه جات غرازی، بابد عیسی، دهنوم کوه، قابه، ینگی قلعه، صحرایی
قلعه، با بعقلی، قره شیخی، گرزاد، اسلام قلعه، تاشتیپه، گر زیوا نسی، شش تیپه، تپه قلعه،
کوه صیاد، نورکل بلوچ، فیض آباد، صبر قلعه، عطا خانخواجه، جلائر وشور دریا
نه بوده و قریه جات دیگری که از کار در یاد وکاند عبارت است از : ایشانکا، قتار که،
سو و چقه قماق، کل محمد غ وایبکک، شو ه و دیق و توبره شق است میباشد
ج : علاقه داری دولت آباد : دولت آباد قریه مید و بیست در نزديك زرینای
تگاب که صنعت قالین بافی آن زبان زد خاص و عا م میباشد و دارای قریه جات
پا یتواز، قلعه، قره کین، قلعه، توپخانه قلعه، تورك طغان، دزی ،با قلعه، قرایش چهار شنقو،
اکین، شیخان نوقه وقریه جات مذکور آباد ومردم آن اکثراً به خدمات مالین بافی
نمد مالی و تربیة مواشی مصروف میباشند
چهارم : شهر و قریه جات مربوط حکومت بلچراغ
ت ه : در بطلات حکومتی تاجریاغ محدود است از طرف جنوب به ولایت کابل
و از طرف شرقی به ولایت مزار شریف و ببعضی تپه ها وعلف چر های حکومت
سنگاپ شیر ین و از طرف شمال و غرب بحکومت پیتو سکوت محاط بوده دارای
کوهستانات مرتفعه و دره ها و جلگه های خورد و نزیره میباشد
الف : شهر بلچراغ : یا بعبارت دیگر قریه مرکز حکومتی عبارت از جلگۀ محدو دیست
که در دو طرف در یا واقع و دارای با غستان میبا شد . در سمت شرقی قریه
مذکور باغ وعمارت حکومتی و يك بازاری که از چند باب دکان تشکیل یافته واقع
میبا شد قلعه حکومتی در بلچرا غ به سال ۱۳۱۱ تعمیر گردید . و علاقه داری
در زاب مربوط این حکومت میباشد .
ب : دهات وقریه جات مربوط حکومتی بلچرا غ :
قریه شور آب، قیرمه، دوزک، قلعه، دهن دره، جر قلعه، فرش، سر چشمه، توقین
تگاب شان ، یوشن، مرغابی، آب تاريك، ده محمود، بوزه ترنک، ده عامل بائخل سوز
ایشاترپا، قلعه نردی، صحر ،اشی، زیقل، قور چی، سر دره، علت کو، قره بوئت
قره بتاح، تاش جواز، غوشتر بلاق، آتبلاق، مغل، حلقانی، خواجه ایلاق، گرد قلعه
والد، یوز ایسکی، بیرون سوز، قزائی، توم گرین، یتیم، ایسک، خمار قلعه، چیقره یی سر
سفید، قیدق، دره شاخ، وریزاب، کولیوان قودچی، اکتب تیاش، چیسکی، ایلام،
بالا، تم، خانقاو ی قریه جات فو ق الذکر به (١٤٥) تخمین میشود.


ه ارمغان میمنه ، ( )

پنجم: شهر و قریه جات مربوط حکومتی قیصار

محال مر بوطة حکومتی قیصار شرقاً به بعضی قریه‌های حکومتی پشتون‌کوت از قبیل قریۀ میش مست، حلوا خور ومیر شکار و غیره ، غرباً به ملحقات حکومتی مرغاب جنوباً به مربوطات حکومت چهار تاغ هرات، و شمالاً به خاک روسیه شوروی محدود بوده و طول آن ۵۵ الی ۶۰ کیلو مترو عرضاً از ۵۰ الی ۵۵ کیلو متر میباشد .

اراضی زراعتی و قرا ، مسکونۀ اهالی از شرق و غرب و شمال به تپه‌های خاکی و از طرف جنوب با کوه بلندی که سلسلۀ آن از شرق به غرب امتداد می یابد حلقه میشود .

الف : شهر فعلیۀ قیصار:

که مرکز حکومتی میباشد در وسط جلگه ئیکه محاط با تپه های خاکی میباشد واقع و در بر گیرندۀ ٦ـ١ الی ۷ کیلو متر عرض و ٩ الی ١٠ کیلو متر طول میباشد شهر مذکور كوچك و دارای يك بازار چنــــد کار و ا زسرای ، يك باغ عمومی، مساجد ويكباب مکتب بوده و در وسط آن عمارت حکومتی قرار دارد.

( مسجد جامع جدیدالتعمیر قیصار )

ب :- قریه جات مر بوط حکومتی قیصار :

خواجه کنتی، ار کتو، چتائی ، شاخ، غوره ها، زیارت گاه، طوی‌مست، زعفران اره كليك، یوز بیگی ، خواجه زا ئد خان، آق مست ، ینگی تاشقول ینگی ایشيك آقاسی، بوره غن، اون بیگی باالابام، جو دانه، صیاد های پیته نشین ترغ چی، خواجه بچاقلی، قوش تال، قزل‌سو، نور، خواجه‌های ششکتو، قور داغ قلمه سرباز ایتی سلوق، صیاد اوره‌غن، الماکه‌ایتی سلوق، خواجه تیجاق، زهرین، اون بیگی علی مدو، میرزا که ایتی سلوق، دینتاش، حیدری سوفیانو، کوهی، سر آسیاب بیش بلا، بیش کپه، پیر که، چوبکد لك، قروق‌قول، صوفی قلعه، دوری ، ارضلك رستم ارضلك كریم‌داد، بوری اوچ‌قلعه، بوری کلان، مهدی خواجه، حیدری مهدیخواجه تایچکتو، چهار شنبه، هزاره قلعه، بلوچ خدا یار، هرك، کله خروس، باش یده‌ست بوره غن هر ك، اویمست، قچقار، سنجتك، بلند غور، خطای، بازار جای قیصار خواجه استق بلان، قچقار پایین، اصحاب کهف، قوجین، کـم آب ، اچع ، وغیره.


صفحه
د ارمغان میمنه ،
()

قسمت دوم
عمارات عصری در حکومتی اعلی میمنه .

قبل از سال ۱۳۱۰ در میمنه هیچ يك عمارت عصری پخته کا ری و آهن پوش وجود نداشته وحتی دوایر دولتی هم در عما راتی که به طرز قدیمی وخامه ساخته شده بود مسکن بوده وهیچ آثاری از ین قبیل کو تی ها دیده نمیشد تا بلا آخره به این دورۀ نهضت عمو می که در سر تا سر کشور مشا هده میرسد در میمنه نیز از طرف دو لت به اثر زحمت کشی های شاغلی محمد گل «مهمند» رئیس تنظیمیه آن وقت نقشه شهر جدید میمنه طرح گردید وعماراتی از قبیل قشله عسکری بنام « وزیر آباد ، عمارت هوتل اند خوی، تسطیح الا حصارو کشیدن جاده ها شروع و اساس بازار جدید گذا شته شد و هم در وقت شا غلی شیر خان «افغان» مر حوم و سر دار محمد عزیز خان حکام اعلی اساس تعمیر ات عصر ی و پخته کا ر ی گذاشته شد ، در شهر میمنه و هر گوشه و کنار آن عمارات مورد ضرورت دولتی مساجد، مکاتب شفا خانه ها، دکان ها، هوتل ها، گدام ها، وغیره عرض وجود نمود و در صورت میمنه دارای جاده های قشنگ، عمارات زیبا، خانه های مسکونه به سیستم عصری گردید .

تعمیر ات مربوط شهر میمنه

عمارت حکومتی اعلی : این عمارت، از حیث ساختمان خیلی قشنگ وآهن پوش بوده در بین باغچه واقع است که از دو جانب آن سرک امتداد داشته و دارای موقعیت خوب و منظره زیبایی میبا شد . این عمارت دارای ملحقاتی میباشد که در ان همه دوایر مر بوط حکومتی اعلی اجرای وظیفه میدارند.

عمارت شفا خانه : عمارت مذکور خیلی بزرگ و تما ماً پخته کاری ( تعمیر شفا خانه میمنه )


صفحه () ه ازمغان میمنه ه ()

میباشد و دارای عمارات متعدد برای امراض ساری ، کلينيك، دواخانه وامراض عادی
بوده و از حیث منظره بسیار زیبا و در وسط با غچۀ خیلی وسیع قرار دارد .
عمارت سررشته داری: این عمارت خیلی بزرگ ودارای اطاق های متعدد
بوده از خشت پخته تعمیر و آهن پوش میباشد دروسط باغچه قرار داشته عظمت
عمارت مذکور نظر هر بیننده را بخود جلب ودر كنار سرك عمومی واقع میباشد .
عمارت هوتل : این عمارت خیلی وسیع وبزرگ بوده تماماً پخته كاری و آهن پوش
است. برای مسافرین خارجی وداخلی ملجأ خوبی بوده وصالون بزرگ آن اكثراً
محل انعقاد كنفرانس ها، دعوت ها واجتماعات بوده دروسط باغچه قرار دارد .
عمارت کمپ بلدیه :
این عمارت که در وسط باغ
عمومی واقع است گرچه
خامه میباشد ولی دارای
اطاق های متعدد وصالون
بزرگی میباشد که دراعياد
وجشن هادران اجتماعات
بعمل آمده و برای جرگه
های قومی و ا یر ا د
كنفر انس هــا
مستعمل خــو بــی
ميبـــا شــد .
(منظرهٔ يك حصه از تعمیرات دولتی شهر میمنه)
عمارت تلگرافخانه : عمارت مذکور پخته كاری بوده در قسمت غربی
عمارت سرشته داری واقع ودارای اطاق های متعدد میباشد در بین باغچه واقع است که
پایه های ٤٠ متری تلگراف بیسیم در منظره وهیبت آن افزوده میباشد .
عما رت حر مسرای : این عمارت که محل رهایش وبود وباش حكام اعلی
میباشد تماماً پخته كاری و آهن پوش بوده ودا رای اطاق ها وصالون های متعدد
میباشد که ازحیث طرز ساختمان خیلی قشنگ ودر بن باغچۀ وسیعی كاین است .
عمارت ستیشن را دیو : عمارت مذکور پخته كاری و آهن پوش بوده
از حیث طرز سا ختمان خیلی قشنگ ودر وسط باغچه قرار دا ر د .


صفحه
« از مضافات میمنه »
(   )
عمارت مدرسۀ ظاهر شاهی: این عمارت نیز پخته کاری بوده و دارای اطاق های متعدد میباشد. در وسط باغچۀ کلان و برای مدرسه محل خوش آب و هوای را تشکیل داده میباشد .

مکتب متوسطه این مکتب در نزدیک عمارت حکومتی پښتون کوت واقع و دارای درس خانه ها، صالون کنفرانس و غیره بوده تماماً پخته و در وسط باغچۀ وسیعی قرار دارد .

عمارت ریاست بلدیه : این عمارت نیز پخته بوده و در کنار باغ عمومی و جادۀ عمومی واقع میباشد .

بازار جدید :

بمقابل باغ عمومی دو رسته دکان های جدیده که در دو کنار جادۀ وسیع که با درخت های پشه خانه و جوی های آب جاری واقع میباشد تازه تعمیر گردیده و بازار خوش آب و هوای را از خود تشکیل داده است .

عمارت ستیشن برق :
این عمارت دارای اطاق های متعدد بوده و در اطاق وسطی آن ماشین برق دیزلی قرار دارد .
( منظرۀ عمومی شهر میمنه )
گدام : این تعمیر پخته کاری گنبدی بوده و برای ذخیرۀ غله به طرز و اسلوب خوبی سال گذشته ساخته شده میباشد .

همچنین عمارات خورد و ریزه و بعضی سرای ها و دکاکین دیگر هم باصول عصری تازه تعمیر گردیده است که منحیث المجموع قسمت شهر جدید میمنه در بین باغ ها و پارک ها موقعیت بسزایی را حایز و واردین را به يك شهر عصری معر فی میسازد .

تعمیر محبس: این عمارت پخته که دارای ملحقات چندی از قبیل محبس مردانه، زنانه و شق صنعتی میباشد در بین قلعه وسیعی واقع و دارای اطاق های روشن وصحی میباشد محبوسین در محل مذکور از طرف روز


(-)
از مقان میمنه
صفحه

مصروف صنایع مختلفه بوده و شب را براحت در آنجا سپری مینمایند .

تعمیرات مربوط حکومتی پشتونکوت
در مناطق مختلفه این حکومتی عمارات متعددی از قبیل عمارت حکومتی
پشتونکوت که پخته و آهن پوش است و عمارت مکتب از جلاد، عمارت مکتب المار
وعلاقه داری ها وغیره میباشد .

تعمیرات مربوط حکومتی اندخوی
دراند خوی هم عمارات زیاد پخته کاری درین دوره تعمیر گردیده که قرار ذیل است.

عمارت شفا خانه: این عمارت تماماً پخته کاری و آهن پوش بوده ملحقات
متعدی دارد که فعلاً مرکز حکومتی اندخوی و شفا خانه آنجا را تشکیل میدارد .
عمارت مکتب اندخوی: در کنار جاده عمومی عمارت پخته کاری قشنگی
وجود دارد که دارای اطاق های متعدد بوده و طلاب زیادی در آنجا
مصروف تدریس میباشند .
عمارت هوتل:
در فراز تپه عمارت پخته و
آهن پوشی بنام هوتل
اندخوی تعمیر
گردیده است که دارای
منظره بس زیبا و باغ
وسیعی میباشد .
مسجد بابا ولی صاحب:
تعمیر معظم پخته کاری
بوده دارای ملحقات
زیادی میباشد که
( تعمیر هوتل اندخوی )
متعالمین زیاد در اینجا مصروف تدریس بوده و تماماً نمازهای اعیاد و جمعه در
انجا خوانده میشود .

علاقه داری قرة قول: دارای عمارت علاقه داری و حرسرای بوده در وسط
باغ کلانی واقع است .


( )
ه از سمنان میمنه ه
عمارت مکتب در وسط باغچه واقع و عمارت آن پخته و دارای اطاق های
متعددی میباشد و تعداد زیاد طلاب در اینجا مصروف تدریس میباشند .
علاقه داری خالچهارباغ: عمارت علاقه داری در وسط افعر کین و دارای حرمسرای میباشد.
عمارت مکتب: در وسط باغچه قرار داشته دارای اطاق های زیاد میباشد.
عمارت علاقه داری قرغان: در وسط باغچه قرار داشته دارای حرمسرای میباشد .
عمارت مکتب:
عمارت مذکور
دارای اطاق ها و
درسه زنه های
متعددی میباشد که تعداد
زیاد طلاب در آنجا
مصروف تعلیم اند .
تعمیر گدام اندخوی:
گدام مذکور بصورت
پخته و گنبدی ساخته
( تعمیر گدام اندخوی )
شده وعمارت کمیساری در فراز تپه با لا حصار واقع میباشد .
در حوضه حکومتی مذکور عمارات خورد و ریزه و دکاکین وسرای های
متعددی ساخته شده میباشد که تفصیل آن بطول کلام می انجامد هکذا در حکومتی
تکاب، قیصار، وبلچراغ وعلاقه داری در زاب، دولت آباد، مکاتب، مساجد، و کاکین وغیره
بتعداد زیاد بصورت پخته کاری تعمیر گردیده و باغ های عمومی و پارک ها
و فوریه های وجود دارد که شرح آن ما را از اصل موضوع دور
می اندازد .


( )
صفحه
از ممان میمنه

مزارات و آثار مخروبه در میمنه

مزارات میمنه:
سیف الملوک : مزار مذکور در بالای تپه بالا حصار شهر میمنه واقع و راجع به خصوصیات آن بپاقلی دوستاقی، مقاله مفصل تحریر و در همین رساله از نظر شما گذارش خواهد یافت.

با با قشقار: زیارت این مرد بزرگوار در بالای تپه در قسمت شرقی شهر میمنه واقع و در اطراف آن قبرستان زیادی وجود دارد، این تپه کاین است در سر راه کابل که حیثیت در وازه شهر میمنه را دارا میباشد، از هویت این ذات معلومات موثقی در دست نیست.

حضرت امام صاحب: در قسمت جنوبی قریه پیتون-کوت بفاصله تخمیناً سه کیلومتر مقبره موجود است و اکثراً به این عقیده میباشند که قدم جای حضرت دا ما م محمد باقر، علیه الرحمه میباشد. اما برخی ها به این عقیده نبوده روایاتی ازین مزار مبارک بزبان میرانند که اگر در اطراف آن معلوماتی داده شود غیر ازینکه بطول کلام می انجامد نتیجه مطلوب هم بدست نخواهد آمد.

سلطان خواجه نور: بفاصله تخمیناً ۴ کیلومتر در قسمت جنوبی شهر میمنه نزدیک دهن دره در بالای تپه واقع است که عقیدت مندان و مراجعین زیاد داشته واز احوال آن وثایقی در دست نیست.

امام اسماعیل : در قریه ده سیدان واقع عقیدت مندان و مراجعین زیاد داشته و هم در اول بهار روزهای جمعه اشخاص بسیاری برای تفریح به آنجا رفته و مصروف خوشگذرانی میشوند.

سید میر تاج: در داخل قشلاق ده سیدان در وسط باغی واقع است مرقد مبارکشان دارای گنبد پخته کاری میباشد.

آخندزاده: جناب آخندزاده عبدالرحیم خان مرحوم سابق حاکم اعلی میمنه که شخص با خدا، متقی و فقیر مشربی بوده اند، اهالی این ولایه روحانیت ایشان قایل و اکنون مزار ایشان در محل خوش آب و هوا مقابل قشله جدید عسکری واقع میباشد.

مزارات المار:

او مه کین ابا: مرقد مبارک شان در سر راه میمنه والمار واقع است.


()
ه ارمغان میمنه ،

خواجه الغار . مرقد مبارك شان در دهن دره قرانئ الغار بالای تپه واقع میباشد ارا دتمندان و مراجعین زیاد دارند .
آخند بابا مزار مبارك شان در قریه خدای همت ادای و اقیم و دارای گنبد میبا شد مردم ساکنین آن مناطق در تمام وقت جوقه جوقه به زیارت فیض آثار شان مراجعه نموده و حل مشكلات مینما يند .
تربت جان. در حصه یغارابی قلعه الغار با لای تپه واقع و دارای گنبد خشت پخته بوده و ارا دتمندان و مراجعین زیاد دارند .
همچنین مزارات متبر كه د یگر از قبیل حضرت بابا عارف، خاك شهيد ان خواجه پای اق، خواجه اسحاق، خواجه رو شنائی، بی بی آینه، بی بی تخته، بی بی حور، بی بی در، خواجه بالغوز عطاجان، استاد صاحب، در بعض جا های شهر و مربوطات حكومتئ پښتونكوت از قبیل کوهستان و غیره وجود دارند که تذکر آن از حد توان این مجله كو چك بیرون ا س ت .

مزرات و آثار مخروبه در اندخوی

الف: مزارات
با با ولی صاحب . قرار معلوم نام اوشان «بابا شکرالله ابدال» بوده و تهداب
اندخوی جدید را ایشان
بنا نها ده اند، مرقد
او شان در مدرسة
مسمی به اسم اوشان
(با با ولی صاحب)
بوده و مردم زیارت
آن مرد بزرگوار
را خيلی مبارك
می پندارند، اخلاص
وارادت خاصی
نشان میدهند همیشه
زیارت اوشان را سبب
تشکیل آرزو های
قلبی قرار میدهند .
( مقبرة بابا ولی صاحب )


مخروبه در دولت آباد و مواضع تگاب بالا تپه ایان ، خواجه جيش متصل شرق دریای
جلایر و حصه عطا خان خواجه و قره تپه بمشاهده رسیده آثار خشت پخته و غیره
قدیمی در آنجاها دیده میشود که دوره های مدنیت این خطه باستانی را در انظار
روشن خواهد ساخت و مهم ترین جای تاریخی این منطقه تپه تورد کول
کنونی و اطراف مقبره (ظهیر) است.

مزارات و آثار مخروبه در بلچراغ

خواجه غار: متصل چمن زار بزرگ در ین غاری که باندازه یکمتر عرض
و ۷۰ سانتی ارتفاع دارد واقع و از داخل غار مذکور شمال سردی میوزد.

تربت سید حسن : در ابتدای دره سيجان مدفون میباشد.

خواجه سرهنگ و خواجه سپه سالار ملا عبد الرحیم و شاه غیاث الدین : دره شاخ
مدفون اند قرار افواه دو نفر اول الذکر از جمله زمامداران عسکری حضرت
امیر ابو مسلم بوده اند.

خواجه غایب : خواجه غریب بغرب درۀ زنگ خواجه سیف الله، خواجه ملقتی خوار
بشرق درۀ مذکور غنوده اند.

خواجه خراس : این مزار در نزدیکی قريه يغل سوز واقع است.

خواجه گلگون پوش و خواجه لکن در حصه کولپان مدفون و طرف احترام
اهالی واقع اند.

خواجه دیوانقل: سر راه در زاب مزار شان است.

خواجه میر افضل : در عرض راه غولبان مدفون اند.

چوپان آغا : مزار این بزرگوار در موضع دها نه خوشدره میباشد.

خواجه آشکارا: و ملا رجب در خود قرية کولبان مدفون میباشند.

مزار بی بی مریم و خواجه عبدالله نیز در کولبان واقع میباشند.

کاسه مزار : در بین دره قورچی دفن شده اند بالای مزار این مرد خدا
سنگ های حجاری شده زیادی دیده میشود ولی اینقدر معلوم نیست که
این سنگ ها قدرتی است یا صنعتی.

خواجه قوشقار و میرسید قتال: این دو بزرگوار در حصۀ قورچی مدفون اند.


( - )
د ارمغان میمنه ،
خاکی واقع میباشد اسم و تاریخ آن مبرهن نیست .
خواجه سبز پوش : بالای یک تپۀ خاکی مدفون بوده اسم و تاریخ
شان معلوم نیست .
آق جر بابا : تاریخ آن مجهول و کدام آثار تاریخی در آن زیارت موجود نیست.
قره تپه : در آنجا با وجود نبودن اراضی مزروعی چند اصله درخت
پته بنام همین زیارت موجود واز اطراف همین زیارت از اینجا و آنجا آثار خشت
های پخته هم دیده میشود. ممکن در دوره های گذشته این موضوع زیر بنای عمارتی
بوده باشد تاریخ واسم کسی در آنجا معلوم نیست .
ظهیر فاریابی : در وسط تکاب شیرین و بین بلچستان و كنار سرك
عمومی واقع است ظهیر الدین «فاریابی» از جمله ادبای معر و ف
و شعرای مشهور
و بزرگ قرن
(٦) اسلام بوده و
پادشاهان بزرگ
دربار های خود
شان را بنور جمال
و لطف کمال این
شاعر شهیر افغانستان
روح فروغی میدادند
هويت مكمله این
شاعر شیو ابیان (در
مقاله فضلای فقید میمنه
مندرجۀ همین رساله
درج است ) .
(مقبره ظهیرالدین فاریابی)
عطا خانخواجه : در شش کروهی غرب تکاب و متصل دریای
شور بالای یک تپه خاکی موقع گرفته در اینجا یکی از اشخاص روحانی مدفون بوده
در تحت تپۀ مذکورولپ در پا آثار خشت پخته ظاهر و مدنیت سابق آنجار اخاطر نشان میکند .
زیارت های مشهور تکاب قرار فوق است اگرچه دیگر زیارت گاه ها در
هر کنج و کنار نیز دیده میشود اما شهرت عمومی ندارند .
بنا آثار مخروبه : در قلب و جوار مرکز تکاب شیرین قلعه های


( )
ار مغان میمنه

مزارات و آثار خرو به در تگاب شیرین

الف:- مزارات :
آستانه جان : در حصه مرتفع و مصافه غربی کوه مذکور
در يك جای منظره داری واقع میباشد. اهالی گرد ونواح آن در فصل بهار
برای میله وساعت تیری جوقه جوقه آمده شب‌ها را در آنجا بخوشی سپری میکنند .
زیرا در فصل بهار دامنه های
کوه مذکور ما نند يك تكيه
زمرد از سبزه های نو رس
مستور گردید . اقسام گل های
طبیعی دامان آن را مزین ساخته
طراوت و خوش نما ئی سبزه
زارهای مذکور را دوبالا کرده
مناظر شاعرانه را در هر طرف
جلوه گر میسازد قرار اظهار
مردمان آستانه اسم صاحب
شاغلی محمد امان «فوزی»
زیارت حسام الدین «انصاری» است که مرد باخدای بوده در اعصار قدیم از خاک حصار آمده
درینجا مدتی بعبادت خداوندی مشغول وبالاخره برحمت ایزدی پیوسته و در همین
مصافه کوه مدفون گردیده است. اکنون مرقدش زیارت گاه پیر و جوان واقع شده
موضع مذکور موقعیت منظره دار دارده از آنجا بروز هائیکه هوا روشن باشد
حصه های فوقانی میمنه، قیصار، شبرغان، درزاب، دولت آباد، ونك سار دولت آباد
دیده میشود . منظره مذکور روح سیاحین خود را تازه کرده و يك حال خوشی را
با و شان بارمی آورد . بجز این چیز هائیکه عرض شد دیگر کدام آثار تاریخی
یا مدنی در بین زیارت گاه دیده نمیشود .
حضرت امام : در غرب قریه فیض آباد بالای يك تپۀ منظره داری
متصل باغستان ها واقع شده . اکنون از بطن تپۀ مذکور دیوار های پخته کاری
و خشت پخته دیده میشود . واضح است که درین تپه آثار تاریخی موجود بوده
اگرچه بالای تپه را بنام زیارت امام صاحب شهرت داده اند ليك اسم و تاریخ
زیارت معلوم نیست .
خواجه روشنائی : در متصل شمال غرب قریه کوه صیاد در مصافة يك تپه


صفحه
د ان مغلن میمنه »

چهار ده معصوم : نام اصلی اوشان (میر اسید بر که» است ودر بین مر دم
به چهار ده معصوم معروف اند او شان نسباً سید میبا شند ومردم اند خوی راجع
به او شان منتبه دور ودرا زی را معتقد هستند وزیا رت گاه او شان بطرف غرب
مد رسة بابا ولی صاحب وقوع دارد ودر لوحه سنگ های قبر او شان به خط کوفی
نو شته های نیز به نظر می خورد که مطا لعة آنها مشکل است .
مزارشاه مر دان جان . این زیارت گاه که بطرف شرق اندخوی (درحدود
یکتیم کروه فاصله وقوع دارد) بعقیده مردم اند خوی قدمگاه حضرت علی (رض)
میباشد واهالی به زیارت شان همیشه می روند مخصوصاً درروز های نوروز همه ساله
دران حوالی میله های پر جمع وجوش را ترتیب میدهند .
امیر طوغان مقبرة امیرطوغان در جوار شرقی مدرسة بابا ولی صاحب وقوع دارد.
ب ۔ آثار مخروبه
کهنه قلعه : یکی از قلعه های بس تا ریخی اند خوی است که در حصه
خان چهار باغ میباشد و مردم راجع به آن چیز های غریبی را متذکر میشو ند،قلعه
مذکور فعلاً خراب وویران است و عظمت تا ریخی قلعه را ظروف و اشیائی
که در اثر کاوش های سطحی بدست می آید نشان دا ده وبتا ئید سخنان
مر دم بومی می افزا ید .
بالا حصار اند خوی : این قلعه قرا ر یکه ا فو اه ا ست ، در زمان
سلطنت امیر طوغان وتوسط (بابا شکرالله ابدال» که ا کنون مرقد اوشان بنام زیارت
گاه با با ولی صا حب یادمی میشودآ باد گر دیده، از آبادی آن بیش از (700)
سال نمی گذرد وارتفاع آن تقریباً (25) متر تخمین شده، ومی شود ومردم راجع
به این قلعه قدیمی اند خوی حکا یات عجیبی راورد زبان قرار میدهند که درین جا
به نسبت اختصار مطلب از تذکر آن ها صرف نظر گردید .
سلدوز تپه : این قلعه که در حوا لی ینگی ئیگر مان واقع است جز تهداب
آن که فعلاً قبر ستان بزرگی را تشکیل داده است دیگر از دیوا ر آن اثر ی
نیز دیده نمی شود ولی بعضی سامان وظرو فی که در اثر کاوش های سطحی مردم
از تهداب آن بدست آمده ومی آید گفته ها وافسانه های مردمرا راجع باحتشام
این قلعة تا ر یخی ثابت میسازد .
ظلمت آباد: این قلعه ما نند کهنه قلعه، از قلعه های تا ریخی اند خوی
بوده مر دم را جع بآن تذکرات غریبی می نمایند .