{"book": "adl1167", "page": 1, "text": "[ILL]\nرهنمای فولکلور\n( حصه اول )\n[ILL]\n[ILL]"}
{"book": "adl1167", "page": 2, "text": "پښتو ټولنه\nانجمن ادبی کابل\nرهنمای فولکلور\n(مردم شناسی)\nاز شعبهٔ ادبیات وحفظ آثار تدوین\nو\nاز شعبهٔ نشریات\nنشر شد\nکابل مطبعهٔ عمومی"}
{"book": "adl1167", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl1167", "page": 4, "text": "مقدمه\nاز اواخر نیمۀ اول قرن ۱۹ باین طرف در زمینۀ علوم اجتماعی ادبی دنیا يك نهضت آمیخته با عشق وحرارت وطنی دیده می شود که به هیچ وجه شبیه با نهضت های علمی وادبی گذشته نبوده است . این نهضت همانا موضوع جمع کردن فولکلور ( فرهنگ عامه ) است چون فرهنگ عامه تمام تفرعات زنده گانی مادی ومعنوی تمام اقوام يك ملت را در بر دارد ازین جهت درین عصریکه داستان های ملیت ( ناسیونالیزم ) جزء لوازم اساسیۀ زنده گانی ملل امروزه بوده سر نوشت آن ها در همین نکته پنهان میباشد دارای اهمیتی است که به علوم دیگر این اهمیت را قائل نمی گردند ، زیرا هر ملت امروز میخواهد خصائص روحی ملیۀ خود را بلند تر از همه نشان بدهد باین سبب مجبورند بذریعۀ اولاد فهیم و مطلع خود از تمام دهات و قصبات و قریه جات مملکت خویش تمام اوصاف مادی و معنوی و تجارب و اطلاعات عامیانه را که در حافظه های افراد و محیط رواج داشته ماورای علوم متداوله امروزه باشد از طائفه ، طائفه ،"}
{"book": "adl1167", "page": 5, "text": "( ٢ )\n\nقوم ، قوم ملت خود را بذرائعیکه در متن پروکرام مطالعه میفرمائید جمع\nکرده از يك طرف مزیات خصوصیه ملی خود را بدنیا اعلان کنند\nاز طرف دیگر مواد مجتمعه آن را در ادبیات ، علم اجتماع ، علم النفس\nصنائع ، حرف و صد ها علوم دیگر بکار ببر ند .\nازین جهة در تشکیل جدید ( پشتو تولنه ) که تحت ریاست ع ، ج وزیر\nدانشمند معارف سردار محمد نعیم خان به عمل آمد ، برای تدوین\nاین موضوعات شعبه تخصیص داده ، این خدمت گار را با چندی\nاز اعضای دیگر به جمع کردن آن ها مامور فرمودند پس ما هم پس\nاز يك سلسله مطالعات مواد ذیل را تدوین و جمع کردن آن ها را\nبه دوش همت ابنای وطن میگذاریم تا از روی علاقه و ارتباط قلبی\nکه به مفاخر ملی خود دارند با ما درین راه كمك فرموده این مأمول\nمقدس وطنی را انجام بدهند .\nدوستداران وطنیکه این کتابچه ( پرو گرام ) بآن ها میرسد\nنماینده فخری این شعبه انجمن ادبی خواهند بود . ( سرور گویا )\n\nاصل موضوعات فولکلور\nطبقات زمین :\t( یعنی فرهنگ عامه )\n١ ــ انواع تشکلات زمین مانند کوها ، دره ها ، دامنه های کوه ، میادین ،\nانواع زمین ها از قبیل همواری و ارتفاع و امثال ایشان .\n٢ ــ انواع اجناس خاك : معادن ، طبقات زمین وشکل و احوالات این ها\nمثل خاك های سیاه ، زرد ، سفید ، انواع سنگ ها ."}
{"book": "adl1167", "page": 6, "text": "( ۳ )\n٣ : ـ عقیدۀ مردم راجع به اینکه چرا بعضی از حصص زمین در برخی از اوقات میافتد وچرا آتش فشان پیدا میشود وچرا بعضاً دریا از مجرای خود انحراف نموده جزیره پیدا میکند .\n٤ : ـ عقیدۀ مردم عامه در انواع اشکال آبها ، اجتماع آبها در يك موقع وتشکیل یافتن يك دریای عظیم ، بحرها آب های ایستاده .\n٥ : ـ عقیدۀ مردم دربارۀ دشت های خشك ، ریگ زار ها .\n٦ : ـ « « « چشمه ها ی آب ، جبه زارها .\n٧ : ـ « « در علت جریان آب ها واینکه کدام کدام آب های زیاد از کدام کدام جا آمده به کجا میرود ؟\n٨ : ـ انواع راه ها ازقبیل راههای آدم رو ، راه های کوچك که آن ها ر مورچه رو میگویند .\n٩ : ـ علت پیدایش اسمای که به کوه ها ، نهرها ، تپه وامثال آن داده شده است .\nاسمای راجع به آسمان ، هوا ، اقلیم ، فصول :\n١ : ـ موجودات سماویه از قبیل : آفتاب ، مهتاب ، ستارگان از هر رقم مثل ترازوی میزان ، کار وان کش ، پروین ، کهکشان وامثال آن ها ، هفت خواهران .\n٢ : ـ احوالات مربوط باین ها وحوادثیکه از موجودات فوق رو نما میشود مثلا : گرفته شدن آفتاب و مهتاب ، افتادن ستاره و پیدا شدن ستارۀ دم دار وجغه دار ، سنگی که از آسمان سقوط مینماید .\n٣ : ـ تاثیرات مولود از نور آفتاب وقمر مثل حرارت و رنگ ."}
{"book": "adl1167", "page": 7, "text": "(٤)\n٤ : - قلت یا کثرت تضیق هوا واحوالات و حوادثیکه ازین رو در جو رو میدهد\nمثل غبار ، بار ان ، باد های شدید ( عواصف ) ، رعد ، برق ، قوس\nقزح واشکال آن ها .\nه : - باد ها و استقامت باد ها .\n٦ : - رطوبت و یبوست ها .\n٧ : - انواع ابر های سیاه ، ابر های سفید ، ابریکه مخصوص برای باران\nشناخته شده و ابر های که شکل پنبه را دارد .\n٨ : - انواع باران ها مثل : باران ، برف اسمائیکه در هر نوع باران گذاشته\nمیشود مثل اما نته ، پرنجك ، باران شور را که چشم گاو و باران حمل را\nهفته بارش میگویند .\n٩ : - حدود اربعه یا جهات شش گانه مثل : - شرق ، غرب ، پائین ، بالا\nشمال ، جنوب .\n١٠ : - تقسیمات زمان مثل : صبح ، نیم چاشت ، ظهر ، عصر ، شام ، خفتن\nسحری ، روز ، شب ، هفته ، ماه ، سال ، قرن .\nنباتات و حیوانات :\n١ : - هر گونه نباتات از قبیل آنهائیکه قابل تناول است یانه و آنانیکه\nسال ها ادامه موجودیت میکنند و آنهائیکه هر ساله کاشته می شود و\nهرگونه فروعات این ها مثل برگها ، گل ها ، دانه ها و امثال ایشان و\nانواع اشکال این نباتات و حوادثیکه در زندگانی این نباتات رونما میشود\nو این حوادث را میتوان چنین مرتب نمود :"}
{"book": "adl1167", "page": 8, "text": "( ٥ )\n\n۱ : ـ گیاهای هرزه و خود رو .\n۲ : ـ نباتاتیکه محتاج تربیه اند .\n۳ : ـ درخت و گل هائیکه در باغچه ها و گلدان ها تربیه کرده میشود .\n٤ : ـ انواع حبوبات مخصوصاً انواع گندم هائیکه در هر حصهٔ مملکت میروید ، مثل گندم موری ، سرخ دانه و امثال آن ها .\n٥ : ـ انواع درخت هائیکه بکار عمرانات میخورد مثل چنار ، بید ، ارچه و . . . .\n٦ : ـ نباتاتیکه بکار نسج میرود مثل پنبه ، سند و . . . .\n۷ : ـ نباتاتیکه دارای مرتبهٔ تبرك اند مثل بلوت ، مورم ، پنجهٔ مریم وغیره .\n۸ : ـ نباتاتیکه ازان ها ظروف و غیره میسا زند مثل سبد ، کلا های شا پو ، سر غوری ها و . . . .\n٩ : ـ نباتاتیکه بکار علاج ( در نزد عامه ) مورد استعمال دارد مثل خاکشیر ریوند ، کاسنی وغیره .\n١٠ : ـ تجارب مردم برینکه در تحت كدام عوامل چه چه نوع نباتات تربیه میشود .\n٢ : ـ انواع حیوانات اهلی و وحشی که در آب یا خشکه زیست دارند :\n۱ : ـ حیوانات پستان دار .\n۲ : ـ طیور .\n۳ : ـ ماهی ها .\n٤ : ـ حیوانات دیگر شناور .\n٥ : ـ کرم ها .\n٦ : ـ انواع اعضای این حیوانات و حوادثیکه در زنده گانی اینها واقع میشود"}
{"book": "adl1167", "page": 9, "text": "( ٦ )\n\nمثل اینکه ما کیان بعد از چند تخم كرك میشود ، او صاف اینها ، فوائد\nشان ، مضرات آن ها .\n٣ :ـ هر گونه امراضیکه در نباتات وحيوانات رونما میشود و راه های رفع کردن\nاین امراض .\n٤ :ـ رنگ های حیوانات .\n٥ :ـ شکل و نوع چوچه های حیوانات .\n٦ :ـ آوازهای هر نوع حيوانات .\n٧ :ـ آواز و صدائیکه برای راندن و خواندن حیوانات بر آورده می شود\nمثل : چوو کش و امثال آن .\nانسان :\n١ :ـ اعضای داخلی و سطحی و جو د انسان مثل : سر : تنه، دست ، جگر ،\nشش ، گرده و امثال آن ها .\n٢ :ـ وظا ئفيكه از هر عضو گرفته می شود .\n٣ :ـ انواع امراض انسان ها .\n٤ :ـ انواع اوضاع انسانی مثل صحت کامل و معیوب بودن بعضی از اعضا .\n٥ :ـ احوالات وحواد ثیکه با اوضاع فکری و روحی انسان در مراحل زنده گانی\nرا بطه دارد مثل :ـ حس ، ذ كيا، حافظه و امثال آن ها .\n\nوسائط زنده گانی مادی :\n\nاین قسمت طرز زنده گانی مردم و اشیا و واسطه هائی را که ایشان ذریعهٔ\nآن زنده گانی خود را ادامه می دهند حاوی است و در دنیای مدنی این گونه"}
{"book": "adl1167", "page": 10, "text": "( 7 )\n\nوسائط مادی زنده گانی انسان ها را در موزه های (اتنوگرافی - انسان شناسی)\nجمع میکنند و کسانیکه مشغول به جمع کردن این موضوعات می باشند باید\nبه کوچکترین تفرعات موضوع اهمیت بدهد و در اطراف هر نوع آلات\nو لوازم زنده گانی تحقیقات عمیقی نماید وطبعاً در معرفی کردن اشیا\nبا بعضی اصطلاحات غیر مانوسی بر خورده میشود که در نزد عامه چندان\nمعروفیت ندارد ازین جهة باید در اخیر مجموعه که حاوی این آلات و اشیا\nمیباشد فرهنگی وضع کرد تا بآن ذریعه در فهم واصطلاحات مذکور سهولتی\nبه خواننده پیش شود .\nموضوعات این مسئله این ها است :\n1:- انواع شکار : مثل شکار پیاده ، شکار بذریعه اسپ اصول شکار هر نوع\nحیوان مثل شکار كبك ، شکار آهو و امثالهم .\n2 :- آلاتیکه در شکار استعمال کرده می شود .\n3 :- سگ هائیکه در شکار بکار برده می شود .\n4 :- مرغ هائیکه در شکار برده می شود .\n5 :- اصول تربیه سگ های شکاری و کلماتیکه بذریعه آن سگ ها عادت\nدارند و آن را اطاعت میکنند .\n6 :- اصطلاحاتیکه در شکار استعمال کرده میشود .\nماهی گیری :\n1 :- انواع ماهیان مثل ماهیان بحر ، دریائی وامثالهم .\n2 :- ماهی گیری و انواع آن .\n3 :- مواسم شکار ماهی ."}
{"book": "adl1167", "page": 11, "text": "( ٨ )\n٤ : ـ شکار ماهی ، آلاتیكه در شکا‌ر آن استعما‌ل میشود مثل جال ، چنگك\nبم ، سبد و امثا‌لهم .\n٥ : ـ صنا‌ئع ماهی از قبیل تخم گرفتن آن ، طعا‌م پختن ازان واقسا‌م صنعتیكه\nازا‌ن حا‌صل میشود .\nتر بیهٔ حیوا‌نا‌ت ، اصول خا‌نه بدوشی ، ا مور نقلیه\nتر‌بیهٔ حیوا‌نا‌ت :\n١ : ـ انوا‌ع طریقه های تر‌بیهٔ حیوا‌نا‌ت مثل : تر‌بیهٔ اسپ از قبیل : اجنا‌س\nاسپ واسما‌ی اسپان ازروی سنین آن ها .\n٢ : ـ تر‌بیهٔ گاو : طرز‌نگه داری گاوان واعما‌لیكه بذر‌یعهٔ آن ها میتوان\nگاو‌ها را تحت اداره آ ورد و چاره های د فع نا‌ زا بودن گاوان و شیر\nگرفتن ازان ها و‌تما‌م مسا‌ئل را‌جع به گاو دا‌ری .\n٣ . ـ تر‌بیهٔ گوسفند ، بز : مرینوس ، اصول پرو‌رش این ها و اسمائیكه آن\nها در هر دورهٔ ز‌نده گا‌نی دا‌را میبا‌شند و امثا‌ل ایشان .\n٤ ـ : امراض حیوا‌نا‌ت اهلی و‌چاره های چاق نگه داشتن آنها مثلا ا‌مراضیکه\nامکا‌ن دارد با‌سپ سرایت کند .\n٥ ٠ : طریقهٔ خسی کرد‌ن حیوا‌نا‌ت و انوا‌ع این عملیه در هر گونه حیوان .\n٦ ـ : اسمائیكه در شکل ر‌فتا‌ر اسپ ها و حیوا‌نا‌ت دیگر اطلا‌ق می شود مثل\nیورغه ، د‌ك ، ترات ، پویه و امثال آ‌ن ها .\n٧ ـ : اسمائیكه به چوچه ها ی هر گونه حیوا‌نا‌ت دا‌ده می شود مثل اینكه به\nچوچهٔ گوسفند ، بر‌ه و به بز ، بزغاله و‌غیر‌ه خطاب میگرد‌د ."}
{"book": "adl1167", "page": 12, "text": "( ۹ )\n\n۸ - : هرگونه صداهائیکه برای خواستن و یا راندن حیوانات بکار برده میشود .\n۹ - : محصولاتیکه از گوشت ، شیر ، پشم و غیره هرگونه حیوان گرفته میشود و طریقه های احضار کردن آن ها .\n۱۰ - : هرگونه عاداتیکه در بین چوپان‌ها مرعی است .\n\nخانه بدوشی :\nتمام عادات و اشیائیکه مورد احتیاج و قابل رعایت در بین خانه بدوش‌ها میباشد . مثل صیفیه زدن و زمستانی کردن و غژدی استوار نمودن و امثال آن ها .\n\nمعاملات نقلیه :\nوسائط نقلیه انسان و اشیا از راه آب و یا خشکه و پرزه یا پارچه های این وسائط و احوالات و حوادث مربوط باین مسئله و وحوش ، و آلاتیکه درین راه استعمال کرده می شود مثل : ـ خر ، گاو ، قاطر ، اسپ ، کراچی ، موتر جاله ، کشتی و امثالهم .\nمسائل متعلق به دهقانی از قبیل : کشت کاری ، باغبانی ـ گل کاری وامثالهم\n\nزراعت :\n۱ - : حبوباتیکه زراعت کرده می شود ، زراعت های آبی یا للمی ، زراعت های بهاری یا زمستانی یا تیر ماهی ، جاهائیکه قابل الزرع است ، صورت مستعد کردن خاك برای زراعت، اصول پارو دادن زمین، قلبه کردن و امثال آن ها ."}
{"book": "adl1167", "page": 13, "text": "(۱۰)\n۲ - : اوقات معین زراعت ، آلاتیکه در زراعت بکار برده می شود مانند '\nیوغ ، اسپار و غیره .\n۳ - : اسمای هر گونه عملیه ها در زراعت مثل : قلبه کردن ، بیل زدن درو\nکردن ، خرمن کوبی و صدها عملیهٔ دیگر .\n٤ : اصول پرستاری تخم در زیرخاک ، طرز تربیه کردن نبات آن ، مسایل\nخیشاوه ، طرز معالجه نمودن بعضی بته های مرض رسیده ، ورسوم راجع\nبه آن مثل قوده وستری جمع کردن .\nه : ـ اوقات فرارسیدن حاصل هرگونه مزروعات و آلاتیکه درین راه استعمال\nکرده میشود .\n٦ : ـ معاملات راجع به خرمن ، طرز گذاشتن خرمن ، کوبیدن آن\nو آلاتیکه در تمام معاملات خرمن از ان استعانت کرده میشود مانند\nچپر، جغل وشاخی باد کردن وامثالهم .\n۷ : ـ آلاتیکه در زراعت و تربیه ومعاملات دیگر زراعت های نی شکر ، پنبه ،\nکچالو ، تمباکو و امثال این ها بکار برده میشود .\n۸ : ـ افشاندن تخم ازقبیل : تخم هائیکه درهر کدامی ازچهار فصل افشانده\nمیشود و آلاتیکه درهر کدامی ازان استعمال میگردد ومعاونت های مسلکی\nدرین راه مثل : ( پورغو ـ قرض گرفتن قلبه ) و اصول استخدام درین\nموارد مانند به دهقانی دادن زمین واجاره کردن افراد در کار زراعت .\n۹ : ـ چیزهای مربوط به درو کردن زراعت های بسر رسیده از قبیل داس\nوامثال آن . ."}
{"book": "adl1167", "page": 14, "text": "(۱۱)\nسبزی کاری :\n۱ : - نوعیت های هر گونه نباتات و صورت المی بودن و نا بودن و یا دارائی\nهر دو صفت مذكور واوقات زراعت آن ها .\n۲ : - طرز تربیه ، خيشاوه ، علاج امراض این ها و آلا تیکه در تمام این معاملات\nبکار برده میشود .\n۳ : - جاهائیکه مساعد برای تربیه این نباتات است و مواقع بسر رسیدن این ها :\n٤ : - صورت حاضر و آماده نمودن خاک برای این نوع زراعت و پارو دادن آن\nو نرم کردن آن ، و آلا تیکه درین راه بکار برده میشود مثل داس مخصوص\nخيشاوه و بیل مخصوص این کار وامثالهم .\n٥ : - صورت حفظ بعضی از محصولات این پیشه (کانسروه گری ) .\nامور باغچه داری . ( یعنی باغچه که هم درخت تربیه میشود\nوهم گل کاری کرده میشود )\n۱ : - انواع علیحده درخت مثمر مثل : - زردالو ، شکر پاره ، انگور و امثال آن\n۲ : - مناسبات این درخت ها با نوعیت خاک آن که یعنی در چطور خاک چه نوع\nدرخت ساز گار است .\n٣ : - صورت آماده کردن این خاك براى نهال شانی .\n٤ : - طريقه ها ، اوقات ، آلا تیکه در نشاندن ، نوده بری ، پیوند کردن\nاین درخت ها بکار میرود .\nه : - امراض درخت ها و طريقه علاج آن .\n٦ : - درخت های ارچه و عرعر و امثال آن ها که بکار تعمیر میخورد .\n۷ : - انواع طريقه های گل کاری ."}
{"book": "adl1167", "page": 15, "text": "( ۱۲ )\n\nباغبانی :\n۱ :- خاکهائیکه برای باغ مساعد میباشد ، صورت آماده کردن این خاك\nطرز غرس کردن نهالی ها .\n۲ :- انواع انگور و انگورهائیکه در مواسم مختلف بسر میرسند مانند انگور\nکشمشی ، حسینی و غیره .\n۳ :- طرز پرستاری باغ ، انواع امراض باغ و طرز علاج نمودن و سالم\nگردانیدن اشجار .\n٤ :- اصول و آلات مربوط به باغبانی و صنایع مربوط به باغبانی مثل نگه\nکردن میوه و شربت گرفتن از میوه و عرق گرفتن از گلاب و غیره نباتات مفیده\nصنایع دیگر زراعی مثل قند گیری ، سرکه گیری و امثال آن .\nوسائط مخصوص برای طبخ طعام وطعامها ونوشیدنی ها :\n۱ :- تنور و اقسام تنور مثل تنورنان پختن عادی ، داشها ، تاوه ئی، تنورهای\nنانوائی و اجاغ ها و اقسام آنها .\n۲: محروقات از هر قبیل مثل بته ، چوب ، ذغال و امثال آن ها و صورت\nاستحصال این ها .\n۳ :- هر گونه خوردنی ها و نوشیدنی ها و صورت تهیه کردن آن ها مثل نان\nخشك ، شوربا ، پلاو ، آش و بالاخره تمام ماكولات وهرگونه مشروبات\nمثل آب ، شربت ، چای و امثال آن .\nمسکن و لوازم آن :\n۱ :- هرگونه منازل و مساکن از کلبه های محقر كوچك گرفته تا قلعه ها وکوتی"}
{"book": "adl1167", "page": 16, "text": "( ۱۳ )\nه ی بسیار عالی و تقسیمات آن ها مثل صحن سرای ، بام ، سراچه ،\nکفشکن و امثال آن ها .\n٢ : ـ مواد تعمیر یه و اصول تعمیر این ها .\n٣ : ـ آلائیکه درین راه بکار برده میشود ( این سه ماده باید کاملاً جامع الاطراف\nباشد و حتی در صورت ممکنه فوتو و کروکی آن ها رسم کرده شود ) .\nملبوسات و اسباب زینت :\n۱ : ـ انواع ملبوسات با تمام تفرعات آن ها و صورت ساختن و تهیه نمودن آن ها\n( این زمینه را فولکلوریست های جوان افغان با قیافه های اجداد ما که\nاز صفحات تاریخ فهمیده می شود در نظر گرفته بصورت مقایسه وی تدوین\nنمایند و در اثنائیکه قیافه ها تعریف کرده می شود لازم است اشخاص\nهر پیشه و مسلک که طبعاً دارای لباس مختلف میباشند تصنیف گردد )\nو هم البسه های روز های عید و لباس های شاهی و عروسی اشخاص\nو لباس های مخصوص به هر سن مانند البسه های طفولیت و جوانی و پیری\nو لباس های مخصوص زنان و مردان و پوشاکه های زمستانی و بهاری\nو پاپوش ها مثل بوت ، پیزار ، چپلی ، سکلی و اقسام دست کش ها مانند\nدست کش های نخو و پشمی و پوستینی که آن را دست پیله نام میگذارند\nو فرق هائیکه در بین لباس های دهاتی ها و شهری ها وجود داشته میباشد\nو لوازمیکه از ترکیب آن البسه ها تکمیل می شود مانند پیرهن ، تنبان\nپطلون ، زیر پیرهنی ، واسکت ، کرتی ، چپن ، برزو و امثالهم .\n٢ : ـ اشیای زینت که مورد استعمال زن ها و مردها میباشد ( از هر کدام\nعلیحده علیحدﻩ . )"}
{"book": "adl1167", "page": 17, "text": "( ١٤ )\n\n۳ : - کارهائیکه زن ها انجام میدهند و صنائعیکه مخصوص از زنها میباشد\nمثل : دوختن عرقچین و غیره .\n٤ : - لباس سر مثل : دستار ، عرقچین ، کلاه و نوعیت کلاه و رنگ دستار.\nچیز هائیکه در نزد اشخاص میباشد :\nدرین صنف اشیائی از قبیل : چاقو ، پاکی ، پیش قبض ، چوب دست\n( عصا ) قطی سگرت قطی نصوار ( بلاغند ) وامثال این ها داخل است .\nآلات موسیقی :\nهرگونه آلات موسیقی که رواج داشته باشد مثل : طنبور ، رباب ،\nدهل ، سرنی دلربا و اقسام سازها و اسمای سیم ها و مقامات ساز\nو نام های مختلف سازها که در هر مقام تغیر آرمونی ( آهنگ ) میدهد\nو پارچه های مختلف هر آله با اسمای آن ها .\nبازیچه ها و بازیهای اطفال :\nدرین زمینه اولاً باید به بازیهای اشاره کرده شود که مخصوص به دختر های\nخورد است مثل گدی بازی ، دیگچه پزانی و خال زدن ها و امثال آن\nوسپس ببازی بچه های كوچك مثل ساختن اسپ وگادی وامثال آن ها\nو باز به بازی هائیکه در بین هر دو طائفه مروج میباشد مثل خانه ساختن\nكردهای كوچك كوچکی جور کردن و آن را آبیاری نمودن وبعد ازان\nبه بازی های بچه های کلانتر اشاره گردد واین بازی ها عبارت از توپ\nبازی ، پشنك پران و امثال آن ها است که بچه ها در مواسم اول بهار\nدسته دسته جمع شده به آن ها مشغول میگردند ."}
{"book": "adl1167", "page": 18, "text": "( ١٥ )\n\nصنائع و مسالك :\nاز جهته اینکه در صنائع ملیه ما يك عده آن بکلی در آغوش تاریخ محو\nشده و ا کنون نامی ازان ها جز در صحائف تاریخ دیده نمیشود و يك تعداد\nآن در شرف محو شدن است اساسی ترین خطوط زندگانى نيا كان پاك روان\nما وجود دارد لازم می افتد در اطراف هر کدام آن ها تحقيقات عليحده عليحده\nاجرا گردیده لغات و اصطلاحاتی را که در هر كدامى ازين صنائع بكار برده\nمیشد یا میشود ، دو باره احیا کرد تاهمان ا سما و اصطلاحات درصنا يع عصری\nاطلاق کرده شود ، این موضوع بسیار دارای اهمیت است زیرا ا گر كافه\nمسلك ها و پیشه هائی که قبلاً رواج داشت و یا ا کنون دارد جمع كرده شو د\nطرز زندگانی جامعه كاملاً آفتابی میگردد .\nاین پیشه و مسالك يا صنائع عبارت از ین ها است : دهقانی ، نجاری ،\nمعماری ، حجاری . حکاکی ، مسگری ، زر گری ، دباغی ، پوستین دو ز ی\nچكن دو زى ، خیاطی ، رنگمالی و صد ها و هزار صنائع دیگر که بردن نام\nتمام آ نها نه مقدور است و نه این صحف گنجایش آن را دارد دو ستد اران\nوطن و علاقه مندان آثار پدران که به جمع کردن این مواد بما منت هم کاری\nخود را تحمیل مینما یند لازم است در اطراف تمام پیشه ها و صنائع قديمه و\nحاضرة ديار خو د ها با هر گو نه رسوم آن و اصطلاحات مذکور تحقيقات\nدقیقی بنمایند .\nمواد متفرقه :\nغیر از موادیکه در فوق ذکر شد بعضی مواد دیگری هم وجود دارد که\nلازم میافتد آن ها هم طرف توجه فولکلوریست ( مردم شناس ) ها ی وطن"}
{"book": "adl1167", "page": 19, "text": "( 16 )\n\nقرار گیرد واین مواد را چنین میتوان تلخیص نمود :\n۱ : - هرگونه اسما وصفات ، از هر چیز .\n۲ : - اسما واوصاف الوان .\n۳ : - اوصاف عمومیه مثل : باريك بودن ، طویل بودن ، رفیع بودن و\nامثال آن ها .\n٤ : - اسما ، صفات ، افعالیکه از عقب صوت و آهنگ حادث می شود -\nمثل : رفتی ؟ که بدون وضع نمودن علامه استفهام که آیا باشد آهنگ\nاستفهام را دارد .\nه : - انواع ضمائر .\n٦ : - ظروف های بسیطه ومرکبه .\n۷ : - هر گونه ادات لسانی که بصورت کلمه میباشد .\n\nفرهنگ عامه :\nعقائد وعادات مردم :\nطفل وولادت آن :\n۱ : - روزهای شش ورسوم آن وهدیه هائیکه درین روز بخانه ابوین مولود\nمیارند .\n۲ : - طریقه آموختاندن مکیدن شیر به طفل واصول دایه گرفتن .\n۳ : - چه دلیل است که والده را تا چند روز تنها نمی گذارند ؟\n٤ : - طرز نگه کردن طفل آیا در قنداق و بالای گهواره میباشد یا در گاز های\nمعلق دوطنابه وامثال مذکور ؟"}
{"book": "adl1167", "page": 20, "text": "( ۱۷ )\n\n٥ : - چرا بعضی از اطفال متأخر تر بحرف زدن میآیند ؟\n٦ : - چرا معیوب متولد میگردند ؟\n٧ : - چرا موی بعضی از اطفال سرخ میباشد ؟\n٨ : - مراسم چله گریزی چطور است ؟\n٩ : - در اسم گذاری اطفال چه عقائد ورسومی دارند ؟ چرا بعضاً اسم گذاشته متعاقباً نام را مبدل میکنند ؟\n١٠ : - از تمام حرکات واطوار اطفال چطور معنی برمیآرند .\n\nازدواج :\n\n١ : - طریقه ها ورسوم خواست گاری ، شرائط نامزادی ، حقوق طرفین درین مرحله، اندازهٔ پول برای تهیهٔ جهیز، نوعیت جهیز، درجهٔ انقسام آن به همسایه واقارب ، چطور عروس را تزئین میکنند ؟ اسباب تزئین چیست ؟ در اعیاد و روز های متبرکهٔ دیگر داماد به دختر و دختر به داماد چه حقوق مادی ومعنوی دارند ؟\n٢ : - مراسم نکاح ورواجهائیکه در نکاح دربین عامه وجود دارد و مراسمیکه در حین بیرون کردن عروس از خانهٔ پدر معمول میگردد ومراسم دخول عروس بخانهٔ داماد ومراسمیکه در اولین معارفه بین طرفین اجرا میشود ومروجاتی که در روز حمام هر دوتقر رونما می شود وطعامی که تا چند روز از خانهٔ پدر عروس بخانهٔ داماد فرستاده می شود ومراسم بار یافتن داماد به خسر و خشويش بعد از اولین شب مواصلت ومراسم شاه کانی وامثالهم ."}
{"book": "adl1167", "page": 21, "text": "( ۱۸ )\n\n٣ ـ عقیم ماندن یکی از طرفین وعقائد مردم راجع به این مسئله .\nحیات عائلوی :\n۱ ـ درجات قربیت افراد ؛ اسمای راجع به قرابت و بعدیت بین الافراد مثل\nكاكا ، ینگه ، خاله ، برادر ، پدر ، عمو زاده ، خاله زاده ، بچه\nخسر بره ، بالاخره از برادر گرفته تا هر قدر دوریکه امکان رابطه\nموجود باشد .\n۲ ـ اسمائیکه زن ها به شوهران و شوهران به خانمان خود و هردوی ایشان\nبه اولاد خود میدهند غیر از اسمای اصلیه آن ها .\n٣ ـ درجه اهمیت پدر ، مادر ، پسر ، دختر ، خدمت گار ، دایه در داخل خانه .\n٤ ـ عادات همسایه گی و اینکه کدام اوضاع سبب گذاره نیک وکدامی باعث\nخرابی می شود .\n٥ ـ اهمیت مسافر پروری و عقائدیکه درین باره مردم دارند مثل گناه میزبان\nوامثال آن و مراسم ضیافت می گونه ها .\n٦ ـ ساعت تیری هائیکه در بین افراد فامیل برای گذشتاندن وقت رو میدهد\nمثل بعضی افسانه ها و چستان ها .\nعادات و عقائد مربوط به طعام .\n۱ : ـ اوقات طعام ، اصول خوان گستری ، مراسم افطار .\n۲ ، ـ طعام هایکه از گوشت یا سبزی درست کرده میشود و فرقیکه مردم در\nبین این دو گونه طعام قائل میگردند و حیواناتیکه گوشت شان خورده\nمیشود یا نمیشود و دلائلیکه درین باره دارند ."}
{"book": "adl1167", "page": 22, "text": "( ۱۹ )\n۳ : - انواع طعام از قبیل اقسام برنج ها و حلویات و مایعات و امثالهم .\n٤ : - وسائط مخصوصیکه بذریعهٔ آن طعام می‌پزند و موادیکه در طعام مزج میکنند تا برذائقه و لون و لذت آن بیفزاید .\nعادات و عقائد مربوط به مساکن :\n۱ : - انتخاب جای برای اعمار مسکن و قربانی و نذر کردن در حین تهداب گذاشتن آن و گذاشتن پول یا چیز دیگری در تهداب و انواع شگون هائی که درین وقت حدس میزنند و مراسمیکه در حین نقل کردن از يك خانه بخانهٔ دیگر به عمل میاید مثل قبل از لوازم خانه، فرستادن آب و قرآن کریم در خانهٔ جدید و امثال آن ها .\n۲ : - عقائد مربوط به تنور ، اجاغ .\n۳ : - مراسم راجع به نذر و نیاز که از خانه به مسجد و یا راه عام برده بنام خدا میدهند .\n٤ : - طریقهٔ طرد کردن موش و حشرات دیگر از خانه .\n٥ : - اسمائیکه بهر یکی از اطاق های عمارات میگذارند مثل صندوق خانه، کفشکن و امثالهم .\nعادات و عقائد مربوط به پوشیدن لباس :\n۱ : معانی رنگ های مختلف البسه و چپه پوشیدن البسه و معنی آن و سیاه پوشیدن لباس و معنی آن .\nعادات و عقائد مربوط به مرگ و دفن انسان :\n۱ : - علائم مرگ و تدابیر مربوط بآن .\n۲ : - تدابیریکه در بستر مریض برای تخفیف عذاب نزع و تسهیل تهی کردن"}
{"book": "adl1167", "page": 23, "text": "( ۲۰ )\n\nقالب انجام میدهند و صورت بسته کردن چشم و چنه مرده پس از\nطیران روح .\n٣ : - طرز غسل دادن مرده و کفن کردن آن ، صورت پاس دادن بجوار\nمیت تا وقت دفن کردن وصور مخصوصة مراسم جنازه های میت صغیر ، کبیر\nمرد، زن ، عروس ، متمول ، فقیر ، عسکر، ملکی ، معمم وغیره عمم زیرا که\nمراسم در میت هر کدامی ازین ها تغییر میکند و مراسم اسقاط وحمل کردن\nتابوت وشمر دن قدم وصدا کردن در سر قبر به عبارة اینکه : « متدین بود\nخدا به بخشیش » و دور دادن مصحف کریم در وقت اسقاط .\n٤ : - مراسم تعزیه داری وحلوای حول مرده وجمعه گی ها و چهل وافشاندن\nآب و دانه های مورد استفادة حشرات بالای قبر در روز های مولود\nرسول کریم (ص) وعاشو را و نوشتن ادعیه بالای لوحه سنگ مزار\nو امثال این ها .\n٥ : - نگه داشتن بعضی نشانی ها از میت .\n٦ : - عقائد راجع به اسقاط جنین در رحم مادر ومرگ اطفال خورد و شهدا\nو منتحرین .\n٧ : - عقائد مردم راجع به ارتباط بین روح انسان وستاره ها مثل اینکه هر وقت\nستاره از آسمان سقوط میکند میگویند : خدا میداند ستاره که افتاد ؟\nعادات وعقائد مربوط به فال وافسون گری :\n\n١ : - تعبیر کردن رویا ، هر گونه فالگیری از قبیل فال ذريعه ( غل بیل ) وتسبيح\nو ( کتب دواوين ) .\n٢ : - افسون گرانیکه ریسمان رامار میسازند یا حقه بازانیکه از حلقوم خود چیزهای"}
{"book": "adl1167", "page": 24, "text": "( ۲۱ )\nضخیم و ثقیل را بیرون میارند و امثال این ها و آنانیکه بالای جنی\nو امراض دیگر ادعیه میخوانند .\n٣ : ـ اشیائیکه در حین عملیات حقه بازان و افسون گران مورد احتیاج و آلة\nدست آن ها میباشد مثل : صابون ، موی ، آهن ، چادر ، چیز هائیکه\nافسون را فاسد میکند و پرده را از روی کار حقه باز بر میدارد و عدهٔ\nاشخاصیکه در هر یکی از انواع افسون گری مورد احتیاج میباشد .\n٤ : ـ انواع افسون ها و شکل های سکه های آنها و چیزهائیکه در بین ماسکه های\nایشان میباشد مثل يك نوع مهر و بعضی کاغذ های نوشته .\nعادات وعقائد راجع به روزهای متبرکه و اعیاد :\n۱ : ـ مراسم مربوط به روز ولادت نبوی صلعم و رسومات روز عاشورا\nو روز های متبرکۀ دیگر .\n۲ : ـ مراسم مربوط به احترام رمضان المبارك مثل : افطار ، سحری و تشریفات\nمتعلق به آن و مراسم روز های عرفه و عقائد راجع به شب قدر و عوامل آن .\n٣ : ـ مراسم راجع به قربانی در روزهای عید قربان .\n٤ : ـ بازی ها و ساعت تیری هائیکه در روز های عید مینمایند و اسمای بازیهای\nمذکور ومزاراتیکه در روزهای متبرکه مردم اجتماع میکنند و هدیه هائیکه\nاشخاص به دوستان خود در ین روز ها میدهند .\nعقائد راجع به عناصر طبیعی و مواد :\n١ : ـ آتش و اصل آتش یعنی چه میگویند که اصل آتش چیست و از کجا پیدا شده ؟ چرا\nدر بعضی از روز ها و اوقات طلب هم سایه را راجع به آتش جواب نمی میدهند ؟\n٢ : ـ خاصیت پاکی مادی و معنوی آب .\n٣ : ـ چه میگویند که انتهای دنیا کجا است ؟"}
{"book": "adl1167", "page": 25, "text": "( ۲۲ )\n\n٤ ـ چه دلیل دارند که آفتاب و مهتاب را خواهر و برادر میدانند راجع به اهمیت اجرام و سیارات دیگر چگونه عقائد در عامه رسوخ دارد ؟\n٥ ـ راجع به رعد ، برق ، صاعقه و پیدایش آنها چه فکر میکنند ؟\n٦ ـ سبب پیدایش بادها و اسمای انواع بادها و موثرات آن ها .\nعقائد راجع به حیوانات افسانه وی :\n۱ ـ انواع جن ها و تاثیرات آنها در کائنات و انسان .\n۲ ـ قصه های دیو و پری و افسانه های کوه قاف .\n۳ ـ اژدها و صورت پیدایش آن و درجه تاثیر مذکور و آثار این اشیا در صنایع ظریفه و نفیسه مردم .\n\nعادات و عقائد راجع به حقوق ، اقتصاد و مسائل مختلف اجتماعی :\n\n١ - هرگونه حقوق و دعواهای بین الافرادى مثل : ـ حقوق همسایه ، حقوق پلوان شریک ، حقوق اهالی ده بهم دیگر و نتواتها و شرائط آن ها و اقسام جزاهای السی مثل اخراج کردن گنه کار از سیاله داری و امثال آن .\n۲ - هرگونه معاملات اقتصادی و داد و گرفت مثل قرض ها و انواع آنها و شرائط مذکوران و اصول مالکیت در املاک و خانه ها و چیزهای دیگر و مسائل میراث به بچه و دختر و درجه حقوق دختر بعد از شوهر کردن از مال پدر خود .\n٣ - هرگونه مناسبات اجتماعی مثل نوکری ، باداری ، استادی ، شاگردی و حقوقی که ازین مناسبات به طرفین تولید میشود .\n\nصنایع و ادبيات عامه\nبازیهای ابتدائی به شکل تیاتر :\n\n١ - درین زمینه مراد ما همان بازیهای ابتدائی است از قبیل پادشاه وزیری و گردشهای"}
{"book": "adl1167", "page": 26, "text": "( ٢٣ )\nشب های رمضان (رمضانی) که قیافه های هر گونه مردم را (تمثیل) میکنند .\n٢ :- بعضی مدح ها وقصائد معروفی را که در ین وقت میسرایند .\n٣ :- ابیاتیکه اطفال برای جمع کردن حوائج جمعیت های موقتی خود ها به\nدروازه ها میسرایند .\nآثار داستانی عامه :\n١ :- داستان هائیکه ازمسائل قدیم و جدید بحث میکنند و داستان های جنگ\nهای بزرگ این ملت که درحفظ استقلال خود ها سروده اند مثل داستان\nهای غازی صاحب جان خان وداستان های جنگ استقلال وداستان جنگ نجات\nوطن وتمام داستان هائیکه مربوط به تاریخ وطن ما میباشد وداستان هائیکه راجع\nبه سقرومهاجرت وناداری و گرسنه گی سروده شده است وروایت های مختلفی\nدر اطراف قهرمان های بزرگ ملی مثل میر ویس خان و احمد شاه بابا و\nوزیر اکبرخان غازی و امثالهم .\n٢ :- داستانهائیکه از طرف مداح های سائل سروده میشود و در بین آن ها\nاز نکات تاریخی هم ذکر گردیده است .\n٣ :- مناجات ها ازجهة اینکه در بین آنها هم بعضی مباحث داستانی وجود دارد.\nچهار بیتی ها :\nدرین قسمت باید تمام چهاربیتی هائیکه بصورت معاشقه وغیر آن در مواقع مختلف ذریعة\nآلات موسیقی یا غیر آن سروده میشود قید گردد ومخصوصاً توجه کرده شود که\nچهاربیتی زادة طبع وقریحة شعرای باسواد نبوده مولود عشق وجذبات قلبی\nعشاق عاری از سواد باشد واگر گویندۀ آن معلوم باشد یا نباشد اهمیت ندارد .\nآثار عمده ادبی :\n١ .- هر گونه ادعیة که افسون کاران میخوانند ."}
{"book": "adl1167", "page": 27, "text": "( ٧٤ )\n\n٢ :- جملات حکمیه ( ضروب امثال )\n٣ :- چستان ها .\n٤ :- سخنانیکه به قالب ادبی ریخته شده مثل : صد زدن زرگر يك زدن آهنگر .\n٥ :- انواع ادعیه ها كه يك نفر در مقابل احسان به دیگری مینماید :\nمثل : بچه برخود دار وامثال آن یعنی هر گونه دعا .\n٦ :- بد دعاها مثل : خدا خیر ندهد ، زوی دی مرشه ـ دوب سی ـ تری تم سی\nو امثال آن ها با جاهائیکه استعمال می شود .\n٧ :- انواع قسم ها ( يمين ها ) .\n٨ :- شطحیات در موقع عصبانیت ،\n٩ :- انواع دشنام دادن .\n\nافسانه های جعلی برای ساعت تیری اطفال :\n١ :- افسانه ها بصورت مفصل و آغاز و ختم افسانه ها مثل : ( بودنه بود )\nدر آغاز گفته میشود و ( خدا مراد او را در انجا و مراد ما را درینجا بدهد )\nکه در ختم افسانه گفته می شود .\n٢ :- افسانه های پری و دیو و الفاظ مرادف غیر معنون مثل : اکو ، بکو ، و . . .\n٣ :- افسانه های مربوط به حیوانات دیگر .\n\nحکایه ها :\n١ :- حکایه های مربوط به اشخاص و حوادث تاریخی ( مناقب ) .\n٢ :- حکایه های دارای مفاد اخلاقی .\n\nلطائف :\nحکایه های ملا نصر الدین و ملا دو پیازه و حکایه های دیگر یکه انسان را\nبخنده در کند و امثال این ها . ( انتها )"}
{"book": "adl1167", "page": 28, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl1167", "page": 29, "text": "[BLANK PAGE]"}