فتوحات اسلامی
(۲۹۴)
مالک شدن مسلمانان شهر نقوسه را
بدست مسلمانان افتاد که در دیگر شهر چنان غنیمت نرسیده بود و از نغزی آن شهر کسی شجا
نیافت مگر اندک بعد فتح آن شهر دو ماه در آنجا ایستادند بعد از شهر را ویران کردند
بعد حرب کردن شهر از قسطنطنیه جهاز جنگی رسیده بهمرایه مسلمانان ملاتی گردید مسلمانان
بد آنها ظفر یافتند و چهار قطعه از آنها فرا گرفتند انچه در آنها بود کشتند و مسلما نان
بشهرهای خود بازگشتند و در همین سنه محمد بن عبدالرحمن والی اندلس پسر خود
منذر را بهمرای لشکر بشهر بنبلونه روانه نمود و راه گذار آن به سرقسطه بود اهالی
آن را قتل کرد بعد تقال کرد به تطیله و در چند مواضع جولان نمود بعد به بنبلونه
داخل گردیده بسیاری حسن با آن را خراب کردند باختیا به آن احبرتم و سلام
واپس گشت و در سنه شصت پنج سرشک رومیان بشهر ادنه خروج کرد کستار
کرده بندیها گرفتند قریب به هزار و چهارصد نفری کشتند و چهارصد نفری اسیر
گرفتند ارحوز والی سرحدات بود معزول گردید در سنه دو صد و شصت شش
سریه رومیان بطرف مملکت ربیعه وارد گردید قریب بدو صد و پنجاه نفر اسیر
گرفتند و مسلمانان مقابل استادند اهالی موصل بنصیبین بمقابلشان نیز بیرون
شدند رومیان واپس گشتند و در همین سنه کشتی های مسلمانان کشتی های رومیان دربیا
ملاقی گردیدند رومیان مسلمانان بعد از مقاتله سخت بختر یاب گردیدند و مسلمانانیکه سالم ما
به شهر بلرم از صقلیه ملحق گردیدند و در همین سنه ایضا از طرف ابن طولون عامل سرحدات
شامی بهراه سه صد نفر از اهالی طرسوس با چهار هزار نفری رومیان مقابل شده مقاتله سخت
نمودند مسلمانان از دشمنان خلق بسیار را کشتند و جماعتی از مسلمانان تلف گردید
و در سنه شصت هفت حسن بن عباس به جزیره صقلیه الی گردیده بهر طرف سریه ها
روانه نمود و بطرف قظانیه خروج کرده زراعتپای آنجارا تباه نمود وزیر اعت
طبرمین و درختان انموضع را قطع کرده بطرف بقاره رفته زراعتهای انجارا تباه
نمود و واپس به شهر بلرم آمد رومیان نیز سریه ها بیرون کرده بسیاری مسلمانان را
تلف نمودند در سنه شصت هشت از صقلیه سریه فرستادند بهمر الشکر رومیان
ملاقی گردیدند مسلمانان غیر هفت نفر هنگی شهید گردیدند حسن بن عباس از ولایت
صقلیه معزول گردید و بجای آن (محمد بن الفضل) والی گردیده سریه ها بهر طرف اوستقلیه
روانه نمود و خود آن با لشکر بسیار خروج کرده بطرف شهر قظانیه آمده زراعت های
آنجا را تباه گردانید بعد بطرف امیر کشتی ها رحلت نموده با ایشان مقاتله نمو مصیبت
بدیشان رسانیده و قتل بسیار کرد بعد از ان بطرف طبرمین رحلت کرده زراتهای
مرد سلحشور غیوریت
با داس مقدر رعنا تقطیله
[ILL] شهر بست باب
در شرق قرطبه
[ILL]
شهر یست در فرنگیا
تطیله
رومیان است
شهریست در دیار
بقاوه نام وادیست


فتوحات اسلامی
(۲۹۵)
مالک شدن مسلمانان قلعه سمط را

شان تباه گردانید بعد از ان که چند لشکر رومیاں تلاقی گردیده مقاتله نمودند دنیا شکست
یافتند و اکثر شان کشته گردیده قلیل شان به سه هزار رسید و سر با شان به شهر
بلرم آوردند بعد مسلمانان بطرف قلعه قسطنطنیه که رومیان جدیدا بنا نموده بودند
و آن را مدینة الملک نام نهاده بودند مسلمانان قهر مالک گردیدند و افواج جنگی ان
کشتند و باقی را اسیر کردند و در همین سنه پادشاه روم که معروف به ابن صقلیه
بود خروج کرده به ملطیه نزول نموده اعلیٰ عرش وحدت با ایشان معلومت
نموده بعد از مقاتله پادشاه روم شکست خورده و عامل ابن طولون از صایفه
از طرف سرحدات شامی قزغانی غزا نموده از رومیان قریب پانزده هزار نفر بکشت
و مردمان غنیمتهای گرفتند تا اینکه حصه یک نفر به چهل دینار رسید و در سنه شصت و نه
محمد بن الفضل امیر صقلیه بهمراه لشکر خروج کرده بطرف رملہ رفت
و لشکریه قطانیه رسیده بسیاری رومیان را کشتند و اسیر کردند و غنیمت کلی گرفتند
بعد واپس به شهر بلرم رفتند و در سنه هفتاد یک لک نفری رومیان جمع گردیدند
و به قلبیه که شش کروری طرطوس بود نزول کردند بطرف مقابل شان بازمان
عامل طرسوس از طرف ابن طولون در شب خروج کرده بسرشان شبیخون کرده
هفتاد هزار نفری شان را کشت و جمعی سر کردگان و رئیس شان هم کشته شد و غنیمت
صلیب طلائی و نقره ئی از یشان غنیمت گرفتند و صلیب بزرگی طلائی که مکلل بجواهر
بود غنیمت شد و پانزده هزار چهار پا بهمراه زینها و شمشیرها غنیمت گرفته شد
و چهار کرسی طلا و دو صد کرسی نقره و بیست بیرق دیبا و ظرفهای بسیار و قریب
به ده هزار علم دیبا و دیباگاب یا وغیره ہمگی غنیمت گرفته شد و در همین سنه
اسمعیل بن موسیٰ که از جمله امیران اندلس بود اراده کرد که شهر مارده را
بنا نماید فرنگی والی برشلونه چون شنید جمعیت نموده جمع آوری بسیار نمود
که آن را منع نماید اسمعیل چون شنید قصدی نموده بهمراه آن مقاتله نمود
و آن را شکست داد و بیشتر شان را کشت که در همان زمین نعش های مردگان
مدت ها باقی ماند و در سنه هفتاد و یک سریه مسلمانان بصقلیه بطرف رملہ
رفت خرابی کرد و غنیمت و اسیر بسیار گرفت و واپس عودت کردند و لشکر بسیار
از صقلیه بطرف قطانیه رفت انچه در وی بود ہمہ را ہلاک گردانید و بطرف
طبر من رفته با اهالی آن مقاتله نمود و زراعتها شان تباه کرد و خواست که شہر
قدوم کند ایلچی سرہنگ رومیان آمده صلح طلب گردید کہ فدیه بدهد بادی ناخواست

رومیان شکست یافته
و سردار شان کشته گردید
قلعه مدینة الملک را
مسلمانان تسخیر کردند


فتوحات اسلامی
(۲۹۶)
در جنگ رومیان

صلح نمودند که سه صد اسیر مسلمانانرا فدیه بدهد بعد لشکر واپس گشت و در شته و دو
صایفه باز مار غزا نمود و سریه با از صقلبیه بطرف رومیان که بآنجا بودند خروج کرده
غنیمت گرفتند و عودت نمودند و در انجا از قسطنطنیه سرهنگی خروج کرده با لشکری
بزرگ قدوم نموده بشهر سریته نزول کرده آنرا محاصره نمود و بالای مسلمانان
آنجا سخت گرفت تا بطریق امان شهر را تسلیم کردند و صقلیه رفتند بعد لشکر سرنگ
بطرف شهر عنتیشه رفته آنجا را محاصره نموده آنا اهالی آنجا بطریق امان تسلیم شدند
و در سنه هفتاد و سه به صایفه باز مار غزا کرد و بزمین رومیان غلو کرده گشت
و غنیمت و اسیر بسیار گرفت و بطرف طرسوس عودت کرد و در همین سنه محمدبن
عبدالرحمن والی اندلس وفات یافت و مدت پادشاه آن سی و چهار سال شد
و بعد از ان پسر آن منذر والی گردید و بعد از یکسال و یازده ماه وفات نمود
و به برادر وی عبد الله بیعت نمودند .
ذکر جنگ رومیان و وفات یافتن باز مار
در سنه هفتاد و هشت باز مار بهمراه لشکر بغزا بیرون گردید به شکند رسید
در آنجا نزول کردند قطعه از سنگ منجنیق به باز مار رسیده سخت مجروح گردیده
واپس گشت در راه وفات یافت و به معتضد پسر موفق ابن متوکل بیعت جاری
گردید و در سنه هشتاد اسمعیل پسر احمد سامانی و اما خرخان بهمراه شهرهای ترک
غزا نمود و شهر پادشاه شان را فتح نمود و پدر پادشاه را اسیر گرفت و زن وی
خاتون اسیر شد و قریب به ده هزار نفری اسیر شدند و خلق بسیار از انها کشته
و چهار پایان بی نهایت غنیمت گرفت و بهر سوار از مال غنیمت هزار درهم رسید
و در سنه هشتاد و یک مسلمانان با رومیان بغزا مشغول گردیدند و دوازده روز
میان شان محاربه امتداد یافت مسلمانان ظفر یافتند و غنیمت بسیار گرفته و پس
گشتند.
ذکر محاصره کردن صقالبه قسطنطنیه را
در سنه هشتاد و سه صقالبه بطرف روم رفتند و قسطنطنیه را محاصره کردند
و از اهالی آن خلق بسیار کشتند و شهر ها را مخرب کردند پادشاه روم از دست
خلاصی نمیدید اسیرها مسلمانان که در نزد وی بود همگی را جمع نموده آنها را اسلحه
داد و از ایشان درخواست نمود که بالای صقالیه همراه شان معاونت نمایند
مسلمانان بسبب آنکه صقالبه کفار بودند قبول کردند و با صقالبه مقاتله نموده

آنها را

حاشیه
سرتنه موضعیست به
اندلس ۱۲
محیط

هزیمت به اندلس
از اعمال جهان سواج ۱۲


(۲۹۷)
فتوحات اسلامی محاصره کردن قسطنطنیه را

آنها را از قسطنطنیه نایل گردانیدند پادشاه روم دلاوری مسلمانانرا دیده برخود ترحم نمود
و ایشانرا ارد کرده یراق شانرا گرفت و در شهرها ایشان را متفرق ساخت از خوف
اینکه مبادا بروی غلبه کنند و در همین سنه مابین مسلمانان و رومیان فدیه دادن
جاری گردید تمام نفوس مسلمانان مردها و زنها و کودکان که بنده یه خلاص گردیدند
دو هزار و چهار صد و چهار نفری شدند در سنه هشتاد و پنج راغب از اد کرد خلیفه معتضد
غزای دریائی نموده کشتیهای بسیار غنیمت گرفت و سه هزار رومیان که در کشتیهای او
کردن زد و کشتیها را سوخت و حصن با بیا را فتح نموده سلامت واپس گشت
و در همین سنه ابن الاخشید والی مصر با تالی طرسوس غزا نموده حقتعالی فتح نصیب وی
کرده بسیار فتح شده تا به اسکندریه رسید در سنه هشتاد و هفت ابوالعباس
احمد بن الاغلب به شهر بلرم براد بحرا غزا نموده با لی شهر خروج نموده با وی مقاتله
نمودند بعد شکست خوردند قتل بدیشان واقع گردید و شهر را مالک شدند بطرف
طبرمین کوچ نموده رفت بانجا آنرا قلع نموده رفت و با ایشان مقاتله کرد بعد
کوچیده بطرف قطانیه رفت آن شهر را محاصره نموده کامیاب گردیده و ببطرف
صفلیه آمد تا اینکه در سنه هشتاد و هشت داخل گردید ساختگی غزا نموده زمانه خوب گردید
و جهازهای جنگی براساخته نموده بطرف قطانیه فرستاده منجنیقها نصب نموده چند
وقت اقامت کرد بعد واپس گشت بطرف مینی به شهر فور سید بسیاری رومیان
اجتماع نمودند با ایشان بدروازه شهر مقاتله نمود و آنها را شکست داد شهر را اسیر
مالک گردید و طلا و نقره بی نهایت غنیمت گرفت و کشتیها را به آرد و غیره
متاع پر گردانیده بطرف مسینی رجعت نمود دیوارهای شهر را ویران کرد کشتیها
آنجا یافت که از قسطنطنیه رسیده بود سی کشتی فراگرفت و بطرف مدینه رجعت
نمود در سنه دو صد هشتاد و هشت خلیفه معتضد لشکر بطرف صافیه روم
روانه فرمود حصن نا بسیار فتح کرد و با اسیرهای بسیار رجعت نمود بعد رومیان
در راه خشکه و دریا بطرف کیسوم رفتند از مسلمانان زیاده از پانزده هزار
نفوس گرفته عودت کردند در سنه هشتادونه خلیفه معتضد وفات یافت
و به پسری مکتفی بالله بیعت کردند و در سنه دو صد و نود و یک ترکان بطرف
ماوراء النهر با خلق بسیار خروج کردند والی خراسان اسمعیل سامانی لشکر بسیار
بطرف ترکان متوجه ساخت و از غیره مردمان خلق بسیار بالشکر ملحق کرده بطرف
ترکان رفتند و در حالت غفلت شان بدیشان سیدند بریشان شبیخون کرده و

مکتفی بالله در مابین عسکریه در وقت خواندن
خطبه گریه و در عایش سحر شام تا صبح
میگریست از مردم کتمان میداشت
مکتفی بالله
خلیفه که مصطفی بالله برادر
خود را دوست میداشت برادر
مسلم


فتوحات اسلامی
(۲۹۸)
محاصره کردن مقاما قسطنطنیه
هیچ خلق عظیم بی نهایت ناشمار از ایشان کشتند و باقیان شکست خوردند و لشکر سلام
متفرق گردید و مسلمانان سالم و غانم عودت کردند ـ و در همین سنه در صلیب
که یه همراه هر صلیب وه هزار نفری بود که عبارت از صد هزار رومی باشد بطرف
سرحدات جماعتی از ایشان قصد شهر حدث که شهری از روم بود نموده غارت
کردند و اسیرتا گرفتند و سوختاندند ـ و در همین سنه از شهر طرسوس لشکر کشی
که مشهور به غلام ندافه بود غزا نموده شهر انطاکیه را به شمشیر فتح نمود
و پنج هزار از رومیان گشت و همین قدر اسیر نمود و پنجهزار اسیر را خلاص نمود
و شصت کشتی رومیان بهمراه مال و متاع غنیمت گرفته بهمراه غنیمتہا شہر
انطاکیه قسمت نموده هر سهمی هزار دینار سرخ شد ـ و در سنه نود و دو
رومیان بالا مرعش و بطرف آن غارت نمیکندند اهالی مصیصه و اهالی
طرسوس مقابل شان بیرون شده آنها را جلا کردند و جماعتی از مسلمانان
تلف گردید ـ و در همین سنه فدیه جاری گردید هزار و دو صد نفری اسیران
مسلمانان بفدیه خلاص شدند ـ و در سنه نود و سه رومیا بر بالا قورس از
مملکت حلب غارت میکندند اهالی شهر با ایشان مقاتله سخت نمودند به شکست
خوردند و رومیان بیشترشان گشتند و به شهر قورس اندرون گردیدند
مسجد جامع آن را سوختاندند و باقی اهالی آنها را از شهر بیرون کردند و در این
نود و چهار ابن کیغلغ از شهر طوس غزا نموده چهار هزار راس اسیر جهانهای
بسیار و متاع بسیار بدست آورد و یک سرهنگ از سرهنگی رومیان
در امان داخل گردیده اسلام آورد و در همین سنه ایضا ابن کیغلغ غزائموده
به شکند رسید و حقتعالی بوی فتح روزی نمود و بطرف لیس رفت
غنیمت بسیار گرفتند قریب به پنجاه هزار اسیر کردند مقاتله عظیم بارومیان
نمودند و سلامت واپس گشتند ـ و یک سرهنگ از طرف رومیان بر محاربه
اهل سرحدات مقرر بود همین بطریق به خلیفه مکتفی بالله ایلچی روانه نمود طلب
امان نمود خلیفه وی را امان داد از حصن خود بیرون گردیده و بادی از حصن دهی
اسیر مسلمان بود و پادشاه روم فرستاده بود که او را بگیرند سرهنگی کو مسلمانان
یراق داد با دی بیرون شدند و همان نفری که پادشاه روم مجهته گرفتن سہرنگ
فرستاده بود آنها را گرفتند و خلق بسیار از آنها کشتند و انچه در لشکر شان بود
غنیمت گرفتند رومیان محاربه سرهنگی شجاع نمودند جمعی از مسلمانان

بطریق سرهنگی رومی
نومیدند


(۲۹۹)
فتوحات اسلامی
محاصره کردن قسطنطنیه را

بطرفشان رفتند که سرهنگ قاسیران مسلمانان اخلاص نمایند مسلمانان بشهر قونیه رسیدند
خبر بد و میان رسید سرهنگی او را گذار شده واپس گشتند سرهنگ همراه مغزی
خود واپس بغداد آمد و مسلمانان قونیه را خراب کردند و پادشاه روم به خلیفه
مکتفی بالله ایلچی روانه نموده فدیه طلب نمود و در سنه نود و سه والی خراسان
اسمعیل سامانی از شهرهای ترک و دیلم شهرهای بسیار فتح نموده و در سنه نود و پنج
خلیفه مکتفی بالله وفات نمود و به برادران مقتدر بالله پسر معتضد بیعت خلیفگی
گردید و در همین سنه فدا مسلمانان سه هزار نفوس مردها و زنها داده شده خلاص شدند
و در سنه نود و شش تیم او ولت عبیدیان با فریقا گردید و بیان قصه دولت شان
تفصیل بسیار داشته در کتابها تواریخ مذکور است و در همین سنه مقتدر بالله
لشکری بغزای روم فرستاده مونس خادم بلشکر افسر بود ظفر یافته غنیمت گرفت
و جمعی از رومیان را اسیر نموده عودت کرد و در سنه نود و هفت خلیفه مقتدر
افسری مشهور به ابن سبحان را بغزای صایفه متوجه نمود و همچنین در سنه نود و هشت
و در سنه نود و نه به صایفه رستم امیر سرحدات از طرف طرسوس غزا نموده حسن
بلیح ارمنی را محاصره نمود بعد بشهر آن داخل گردید و شهر را سوختانید و در سنه
سه صد عبد الرحمن بن محمد والی اندلس وفات یافت و پسر او ان عبد الرحمن ناصر
پنجاه سال مستمر والی بود و از ناصرین اول کسی که امیر المؤمنین نام نهادند وی بود
چون دیدند که در خلیفه ای بنی عباسی ضعف ظاهر شد و پیشتر از ان الی را امیر
فلانی میگفتند و عبد الرحمن ناصر در شهرهای فرنگیان غزوه های بسیار نموده شکست
شانرا شکست تا اند ما انکه پیش وی عجز گردیدند و دیرا فوق خود ها میدانستند
و رضا در التماس مینمودند و کلام بد کر و بیان تفصیل تمام غزوه های وی در از میگردد
بعضی آنها را ذکر مینماییم و در سنه سه صد و دو وز یر خلیفه مقتدر علی پسر عیسی بغزا
صایفه رفته بدان میسر نگردیده مرتبه دوم در زمان جنگ سخت وبرف غزا نمود
و ایضا بشر خادم والی طرسوس به شهرهای روم غزا نمود و فتح کرد و غنیمت و اسیران
گرفت و صد و پنجاه سرهنگ را اسیر نمود و قریب به دو هزار سر اسیر گرفت و در سنه
سه صد و سه رومیان بسر حدات جزریه غارت میکردند و بالا حصن منصور
آمدند و نفری که در ان حصن بود اسیر گرفتند و پر دمان امر عظیم جاری گردید و رومیان
ایضا ظهور کردند و خود را بجمع مقاتلین و غازیان شهر طرسوس انداختند
قریب به ششصد سوار آنرا بها کشتند و در همین سنه از سبکه فتنهای بسیار

در شهر بغداد محمود والی خراسان در مکه معظمه وفات کرد سنه ۳۰۲ م


فتوحات اسلامی
( ۳۰۰ )
محاصره متعاقبه قسطنطنیه

در بغداد در زمان خلیفه مقتدر بوقوع آمد ضایعه از دست مسلمانان بیرون گردید
و در همین سنه (ملیح ارمنی) بطرف مرعش خروج کرده در شهر آن داخل گردید جماعتی را
اسیر کرد و در سال سیصد و چهار مونس خادم که وزیر مقتدر بالدوله و در اصل از غلامان
او بود بسوی شهرهای روم رفته غزای ضایعه همراه لشکرهای بسیار رفت و قلعه های بسیار را
از روم گرفت پس به بغداد آمد مقتدر آنرا عزت داده خلعت پوشانید در سنه سیصد و
پنج ایلچیها از طرف پادشاه روم به نزد مقتدر بالله بجهت طلب صلح و فدیه ساری آمدند
خلیفه خواهش آنها را قبول نموده همراه وزیر مونس بجهت فدیه یک لک و بیست هزار
دینار فرستاد پیش ازین حتی صفوانی شهرهای روم را غزا کرده غنیمت آورده
و غارت کرد پس سالم آمده بود و در بغداد همان منشور تا بر منبر ها خوانده شده بود بغداد
رسول ملک روم برای مصالحه رسید. و در سنه سیصد و هشتم عبدالرحمن ناصر صاحب
اندلس بسوی جلیقیه غزا کرد یکدیگر را ابنگان فرنگ معاونت کردند عبدالرحمن
ایشانرا مغلوب ساخته و قلاع ایشان را مخرب کرد. و در سنه سیصد و دوازده
بلبلونه را غزا نمود تصرفات زیاد کرد که کلام بذکر آن بطول می انجامید و در سال دوازدهم
بنهایت سید مصالحه که در ما بین خلیفه مقتدر بالدوله و ملک روم بود مسلمانان بیایان
و دریا غزا کرده ظفر و نصرت یافتند مال غنیمت گرفته سالم پس آمدند اهل طرسوس
شهر ملیطیه را داخل شدند مسلمانان ظفر یافته گرفتند از شهرهای مقدر که گمان نداشتند
در سال یازدهم مونس خادم همراه لشکر اسلام شهرهای روم را غزا نمود
قلعه های مضمار را فتح کرده غنیمت بسیار با خود آورد و نیز ثمال در دریا غزا کرد و
غنیمت گرفت از اسیران هزار رس و از دوپاب هشت هزار رس از گوسفند دو
هزار راس و از زر و سیم بسیار. و در سنه دوازدهم رسول ملک روم در حال طلب
میکرد صلح را و تقریر فدا را آنده با خود هدیه های با بها آورد مقتدر بالله همرائشان
صلح نموده و فدار امقرر نمود بعد ازین صلح بصایغه همراه مسلمانان عذر نمودند
مسلمانان داخل شهرهای روم شده تباه کردند زمین شانرا و مال ها را غارت کردند
و نفس شان را اسیر کردند سالم پس آمدند. و در سنه سیزدهم نوشت ملک روم بسوی
اهل ثغور از مسلمانان در حالیکه اهیر میکرد ایشانرا بقبول کردن خراج که اگر قبول
نکنند بکشند مردها را و اسیر کنند خرد انرا و گفت که برای من معلوم است نیستی
و اکپها شما چون قبول نکردند رفت بسوی شان و خرب کرد شهرهای شانرا و اسیر نمود
ذریه های شانرا. و در سنه چهار دهم فتح کرد رومیان ملیطیه را داخل شدند از دیوار


فتوحات اسلامی (۳۰۱) حرب بین تا تارورومیان

شهر و مقابله کردند ایشان را از شهر بیرون کرده شهر و دیها بسیاری او یران کردند و سرپون
کردند نعش مردگان راه مثله کردند بایشان آمدند اهل ملطیه بغداد را جتبة استغاثه ترسیق
نکرد آمدن شان و بازگشتند و غزا کرد اهل طرسوس صایفه را مال غنیمت گرفته باز آمدند
ذکر حرب بین مسلمانان و رومیان
در سنه سیصد و پانزده لشکری مسلمانان از طرسوس بسوی شهرهای روم برآمده آنها در آشون
ملاقی شده مقابله کردند با یکدیگر رومیان غالب آمدند از مسلمانان چهارصد مرد اسیر
کرده کشتند دمستق که والی رومیان بود همراهی لشکری بسیار رفته شهر دبیل انحاصره نمود
بر اهل آن شهر سخت گرفتند با دمستق الات بسیار از حرث بود چنانچه کسی را به مقابله
کرده نمی توانست و تیرانداز آن شجاع تر و پهلوان تر بود آن پهلوان لعین با مردی
از مسلمانان به نبرد ده کشت خدا تعالی مسلمانان را از شر آن نجات داد دمستق
در موضع بلندی نشسته بود اهل شهر و لشکر را نظاره میکرد بعد لشکر خود را به حرب امر
نمود مسلمانی که در شهر بودند بقتال او ی صبر کردند تا اینکه لشکری به شهر رسیدند و دیوار ها
شهر را سوراخ نموده در آمدند مسلمانان شهر همراه لشکروی جنگ شدید کردند
الله تعالی نصرت داد مسلمانان تا بیرون کردند اهل روم را و از ایشان ده هزار مرد
کشتند در همین سال نیز غزا کرد ثمال از طرسوس صایفه را با جماعت از رومیان
مقابله کردند با یکدیگر الله تعالی نصرت داد مسلمانان را بر رومیان و کشتند خلق
بسیار را از رومیان مالهایشان را با سصد راس گوسفند غنیمت گرفتند با غی
ابن ضحاک و آن شخصی بود که مرتد و نصرانی شده بود و قلعه داشت که آن را جعفری
میگفتند سخت ملکی روم رفته از ان انعام و املاک بسیار گرفته بود با تیا ملاقی
شد مسلمانان آن لعین را همراه اهل قلعه او اسیر کرد کشتند و اموال آنهارا غنیمت
گرفتند و در سنه سیصد و شانزده دمستق همراه لشکر روم خروج کرده محاصره
شهر خلاط را که شهر مسلمانان بود محاصره کرده گرفت بصلح صلحی را در جامع خلاط نصب نمود
از آنجا به شهر بدلیس رفته و در آنجا نیز همچنان نمود اهل ارزن و غیرهیشان ترسیده از شهرهای خود
فرار کردند و اعیان شان به نزد خلیفه بغداد جهتة استغاثه رفتند اما فائده نکرد دریشان را
در همان سال بهقصد غزا از روم و ارمن آمده اظهار نمودند که مایان بهز دوری مدیم
و همراه شان بیل و کلند بود داخل شهر ملطیه شدند بعد معلوم شد که طوای ارمنی
ایشان را بطریق مکر روان کرده که در جا نجا باشند که هرگاه لشکر طایفه شهر ملطیه را
محاصره کنند آن نفری شهر را بدست دهند چون مسلمانان شهر ملطیه کیدشان را دانتند

در حاشیه:
شهر قصیبه است در ماورای ارس
کرده ابی است شرقی قسطنطنیه
اسم شهریست در ارمنیه
مابعد شهری در ارمنیه
خلاط شهریست در ولایت ارمنیه
بدلیس شهریست در ولایت ارمنیه
ارزن شهریست در ولایت ارمنیه


فتوحات اسلامی
(۳۰۲)
حزب بیستم سالهای دو صد

نگی شانرا گرفته کشتند در سنه سیصد و هفده مقتدر بالله معزول با برادر او قاهر بالله
بیعت کرده شد باز پس از دو روز مقتدر به خلافت نشست قاهر بالله مخلوع شد
چون درین ایام فتنه بسیار شد و ارکان خلافت سست شد عماجر آمدند اهالی ثغور جزیره
که ملطیه و آمد و ارذن و غیر ها باشد از مدافعه نصاری دم عزم کردند که تسلیم شوند وفاء
کنند پادشاه روم را کسا را جیه استغاثه در بغداد به نزد خلیفه فرستادند که کمک
دهد ایشان را از طرف خلیفه معاونت ندیدند مرجعت نموده همراه پادشاه روم مصالحه
کرده شهرهای خود را تسلیم رومیان کردند و در همین سال شد واقعه غائله قرمطه ملاعنه
وقرامطه طائفه است از شیعه و آن چنان بود که رئیس شان دشمن
خدا تعالی و رسول علیه السلام ابو طاهر قراطی علیه اللعنه با نفری بسیاری در همین سال
داخل مکه معظمه شد ظاهر نمودند که ما بان بقصد حج آمدیم در حقیقت بقصد کشتن حجاج
آمده بودند چون روز هشتم ذی حجه شد حاجیان را کشتند و مالهای شان را
غارت کردند انکه در حرم محترم کسی زنده باقی ماند حجر اسود شریف کنده بپیشان را برد فرستادند
بهر که وطن شان بود و آن ناحیه است از عراق عرب در می خواند کعبه را کند کسی را بر بام
کعبه معظمه جهت کندن نا ودان که آن از طلا بود بالا کرده تا آنرا از جبل او تیغه بیندازد قتاد
و مرد دیگری را بالا کرد بکس از بام کعبه معظمه نیز بر افتاد چنانکه مغز سر او بیرون شد مرد بعد ازان
کسی دیگر جردت نکرد که بر بام کعبه معظمه بر آید بعد شهدا و مظلومین که مقتل رسیدند نفر بسیازی محترم
نفر بودند و همچنین از زنها و کودکان که اسیر کرده بودند بی شمار کشته این مصیبتی که اهل اسلام را رسیم
این چنین مصیبت را اهل اسلام ندیده بودند خود آن لعین کفر باستو را در شمشیر بدست در خرامان
کعبه شده اسب خود را بطرف خوانه مکرمه تاخت جهت شاده کرد ب خرد مرصع به کردنا بنا که در این
بول و سرگین انداخت و چاه زمزم را از سهر شهیدان پر کرد و قصه ناک تفصیل در کتب تواریخ بسطوم
مقابله کرد براقتر مطلع ملاعنه خلفای بنی العباس در ان وقایع بسیار آنرا گرته بطول می انجامد
ابتداء ظهور قرامطه سنه ۲۷۸ و دوصد هفتاد و هشت و اگر چه خود را اهل اسلامی شمرند و در کفروظی
شکی نیست از طایفه مردم ا دعوت میکردند به بیعت مهدی منتظر و گمان میکردند که مهدی
محمد بن عبد الله بن محمد بن اسمعیل بن جعفر صادق است و سخن شان دروغ و باطل است
این اثر در کامل میفرماید که نبود انرا برای محسن اسمعیل پسری که هم او عبد سه با در حجر اسود شریف در
نزدشان در مجر مدت بیست و سال اند و اراده کردند قرامطه نقل دادن حج را بسوی حجر
چون نا امید شدند باز بردند حجر اسود شریف را کعبه معظمه و نصب کندند آنرا انبعی الرومین
براند که حجر اسود شریف را خلیفه مظفر بالله از ایشان گرفت به پشگاه دراهم پس در همین پس


فتوحات اسلامی ( ۳۰۳ ) حرب بین مسلمانان و رومیان

برون حجر اسود شریف سال سه صد سئی نه بود و ابوطاهر لعین بمرض آکله گرفتار شد تا اینکه
گوشت و پوست جسدش او همراه کریان می ریخت مدتی باین عذاب گرفتار بوده مرد به بدترین
مردنی و لعذاب الاخرة اشد و ابقی و قصه شانرا در حجه قصه های کفار ذکر کردیم زیرا که
ایشان بد ترین کافر هند اگر چه ادعای اسلام دارند چرا که ایشان مباح می شمرند خون
مسلمانان را و جمیع اهل اسلام را کافر میدانند از عقاید فاسده که کفر ایشانست آنکه
نماز دو رکعت است قبل از طلوع فتاب و دو رکعت بعد از غروب آن دیگر فرض
نیست دیگر انکه شیره خرما حرام است و شرب حلال و غسل جنابت نیست مکر وضو
و دیگر انکه محمد بن حنیفه پیغمبر خداست بعد از محمد صلی الله علیه و سلم و غیر این عقاید
فاسده دارند که ذکر آن موجب تطویل است و شوکت قرامطه تا به سنه سیصد هفتاد
و هشت باقی بود بعد از ان نام شان از صفحه روزگار برداشته شد فقطع دابر
القوم الذين ظلموا والحمد لله رب العالمين - تنبیه بذکر الله مجر
اسود شریف ظاهر است که ازان بارها جدت و بروی وی چسبیده است و نزد اکثر
مردم سبب شکستن دیدن قرامطه است حجر را ولکن این چنین نیست بلکه سبب شکستن
انست چنانچه ذکر کرده است آنرا سنجاری در تاریخ مکه معظمه که در سنه چهار صد و چهار دوازدهم
جمعه بود که داخل شد در حرم شریف مرد سرخ رنگی از دست چپش یکی دست شی شمشیری بود برهنه
و در دست دیگر کرزی از اهن بعد از فراغ امام از نماز جمعه پیش آمد به نزد حجر اسود و آنرا زد
بگرز آهنین و گفت تا کی پرستیده میشود این سنگ محمد صل الله علیه وسلم و علی کرم آید و هیچکس
منع کند مرا صاحب خانه که من اراده آن را دارم اکثر حاضرین زان ترسیدند یمنی است ابن حسین
که بگرز و برخواست مردی آنرا بخنجر زد و کشت مردم آنرا ریزه و پاره پاره کرده سوختند
پس از تاثیر آن ضربت چند ریزه از حجر شریف جدا شد آن ریزه ها را امیر مکه معظمه خیبر دم خرم محترم
بالاک بر روی حجر شریف چسبانیدند و اثر آن تا بحال باقی مانده است نیز میکردیم بسوی فتوحات خدا
او بودیم در سنه سه صد نوزده غزا کرد شال الی طرسوس شهر روم را تجاوز کرد وریار اجنان سرا
ایشان بر ف بسیاری بارید کیا سینه اسب میرسید ایشان را جماعت بسیاری از روم تصادف کرد
خدایتعالی نصرت داد لشکر اسلام را برومیان از رومیان ششصد نفر را کشتند و سه هزار کش را سیر
غنیمت کردند از زر و نقره و ابریشم و باقی امتعه های بسیار بغنیمت گرفتند شال الی
طرسوس پس آمد در اقلیم در شهرهای صنایفه روم را جماعه بسیار از سواره دنیا تا بمقده رسید
پیش از آمدن شال در آنجا بسیاری مردم از رومیان جمع شده بودند چون خبر آمدن شمال را
شنیدند گریختند مسلمانان مجبور به داخل شدند در ان شهر طعامها در متاعهای بسیار یافتند


فتوحات اسلامی
(۳۰۴)
حریت بنی مسلمانان صیقلین

غارت کردند و آباد بها رانخرابی دادند و بداخل شدند باقی شهرهای و مراد آنها را نیز هچنین کردند تا اینکه
رسیدند به شهر انقزه که آنرا الحال انکوریه نامند پس مراجعت کردند لشکر اسلام بسوی بغداد
و هیچ هفته مضرتی بایشان نرسید پس قیمت اسیران به یک لک و سی شش هزار دینار رسید
در همین سال خشت بن ديرانی وغیره را از ارمنی که نزدیک ارمنیه جای داشتند به اهل روم
رو میان القصد شهرهای اسلام تخریبش نموده و عده کردند امداد و نصرت شانرا بعد لشکر
روم با خلق بسیار رفته بزکری و شهرهای خلاط و مجاور آنرا ویران کردند بسیار را از اهل سلام
کشتند بسیار برا اسیر نمودند چون خبر اینوقعه برای علی که والی آذر بایجان بود رسید با شکر بریگ
و یلجاریان بسیاری بسوی شهر ارمنیه رفته قصه شهر ابن ديرانی و نواحی آنرا نموده شهر فرا
خریب اکثر ارمنیه را کشته اموال شانرا غارت کرده عدد مقتولین بیک لک رسید و ابن ديرانی
در قلعه خود محصور شد در همین سال اهل روم بسوی شهر سمیساط که مسلمانان و درفته شهر را
محاصره کردند مسلمانان استغاثه به سعید بن حمدان که والی موصل بود یا بد سعید بود کردند
سعید مذکور ساخته کاری بباب غزارا نموده یکپایگی یکمکان رفته در وقتیکه نزدیک
بود که رومیان فتح کنند سمیط را چون نزدیک شد سعید و لشکر رومیان از پی شهر
گریختند پس از آن سعید بن حمدان بسوی شهر طلیطلیه رفت در حالیکه مسلمانان قدر ضعیف
شده با ترنمینان مصالحه کرده تسلیم شده بودند در طلیطلیه جمع از نصاری روم و از لشکریمی
ارمنی بودند ان شهر بنی ابن نفیس کیمل کی وزیر مقتدر و نصرانی شد بنصاری روم ملحق شده بود
اقامت داشت بآمدن سعید دستند رسید از شهر گریختند سعید داخل شهر شد در شهر
نایب الحکومه نشاند خود او نیز بگردن اهل روم متوجه شده داخل شهرهای روم گردید
و دلشگر از رومیان دی را مقابل شدند اهل اسلام از رومیان خلق بسیاری را کشتند در
سنه سیصد و بیستم خلیفه مقتدر با کشته گردید. علامه قطبی در تاریخ خود فرموه
که مقتدر در هر سال روز عرفه از اشتر و گاو چهل هزار راس از گوسفند
پنجاه هزار در راه حرمین شریفین سه صد و پانزده هزار دینار
انفاق میکرد در سرای او جهة خدمت یازده هزار غلام خصی غیر از صقالب
ورومی و سودان بود از اولاد خود پنج نفر را ختنه کرد درختان شان
شش صد هزار دینار را خرج کرد وقتی الجیان روی همراه بد یها جهة طلب صلح قدوم آورده
جهة ترساندن شان بد به و شوکت بسیار کلان مهیا کرد چنانچه یک لک شصت هزار
لشگری با کی مسلح بد وصف اند در شاسیه الی دار الخلا فه بغداد جهتہ مرور کردن قنصلان
در بین صفین ایستاده کرد و در پس پشت ایشان صد پراکه ایشان بهوت از غلام بودند در خلافشان


فتوحات اسلامي (۳۰۵)

مقتدر دربان ایستاده نمود که بر دیوار های دارالخلافه سی و هشت هزار پرده ابریشمی نصب کرد و بدار
الخلافه بیست و دو هزار فرش گسترانید در دربار یکصد درنده را که بزنجیر طلا و نقره محبوس بودند مقام
آورد از جمله زینت ارایش درختی ساخته بود از طلا و نقره و جواهر که شاخهای درختان حرکت میکرد
بحركات مصنوعی در شاخها مرغان ساخته بود که باد داخل کالبد شان میشد نغمهای مختلفه خوش
آوازی میکردند و این و بد به بعد از سست شدن دولت عباسی بود ایا در وقت شوکت چقدر
بوده است سبحان من لا يزول ولا يزال لا یفنی ملکه و ما یعتر به الزوال در خاتمه ذکر مسکین قصه متقبل مقتدر را
چرا که در ان قصه عبر نیست که برای صاحبان بصیرت دلالت میکند برحس ناپیندگی و حقارت دنیا
حاصل قصه اینست که مونس خادم در اصل از غلامان حنسی متعضد بالله پدر مقتدر بالله بود چون خلاف
بمقتدر رسید رتبه انرا بلند کرد و ان عظیم وزرای می شد لشکری عظیم را تحت تصرف او کرد در سنده
سه صد و بیست در بین خلیفه و وزیر مونس منافرت و وحشت پیدا شد مونس از بغداد بیرون شده
بموصل رفت خلیفه اولاد واموال و اتباع مونس را محبوس نمود و بعد با مرا و موصل نوشت که
مونس را بموصل راه ندهید و با او مقاتله کنید امراء موصل با مونس مقاتله کردند مونس غالب ایدو شکر
موصل برای وی تسلیم شدند مونس بهمراه لشکری بسیار عازم بغداد شد چون ببغداد رسید با لشکر خود
نزد باب شماسیه نزول کرد مقتدر با باقی لشکر که همراه او مانده بود بمقاتله بیرون شد چرا که
بیشتر لشکر از ان جدا شده بلشکر مونس ملحق شده بودند چون مقتدر پرون شد به پیش
روی آن علما و قراء بودند که بدست آنها قرانهای شریف نهاد در بین وقت قدم نبویه
صلی اله علیه وسلم را پوشیده بر تل بلندی ایستاده شد باران در خواست کردند از ان پیش
شد نر احییکه مقتدر در صف قتال منتهی شد یاران او گریخته انرا تنها گذاشتند طایفه از لشکری
مقتدر نزد وی رسیده گفت که من خلیفه ام در پھے سین من در از میکنید گفتند که می شناسیم ترا
ای سفله تو خلیفه المیسی پس یکی از لشکری آنرا زده و بر زمین افتاد خلیفه را ذبح کرد و سر او را از تن جدا
بر سردار برکشید مقتدر بتیه کشته از المی میکردند و جمع لباسهای و واکشیدند تا اینکه زیر جامه انراکته ستو
العورة شد در همان حال کسی نمی آمد و انرا دفن کردید و ناپدید کردند تا موضع را بر اور انبسوی مونس برو
دا و براشید به بود چون مونس سر مقتدر را دید بر روی خود طپانچه زده گریه کرد بعد از قتل مقتدر
اهل بغداد بمراه برادر مقتدر که قاهر بالله باشد سعت کردند چون قاهر بخلافت متمکن شد مونس امرا
بقصاص برادر خود کشت در از شد مدت خلافت قاهر بلکه خلع شد در سنه سه صد و بیست دوم
چشمهای او را کور کردند مدت دراری کور محبوس دارالخلافه بود بعد رها کردند او را روزی در
جامع منصور در ما بین صفوف استاده شده بآواز بلند گفت ایمسلمانان مرا بشناسید که من خلیفه
برایم تصدیق کنید وان در ایام شکنی بود بجهة انکه مردم سنگنی را تشیع کنند بعد آنرا از پرون


فتوحات اسلامی (۳۰۶)

شدن مانع شدند تا انکه درسنه سه صد و سی و نه مرد و عمر و پنجاه سه سال بود بعد از انکه خلع کردند قاهر بر اورا
کردند همراه راضی بالله بن مقتدر و در همین سال دمستق نصرانی بسوی سمیاط همراه پنجاه هزار لشکر رفته
در ملطیه فرود آمده محاصره کرد مدتی درازی تا انکه هلاک شدند دمستوق و خیمه را بر پا کرد در یکی -
صلیب را نصب کرده و نوشت که هر کسی که اراده دار د نصرانیت را برد و بسوی خیمه صلیب
با اہل و مال او بس داده شود و هر که اراده داشته باشد اسلام را جمع شود بسوی خیمه دیگر برای او امان
داده میشود پس مسلمانها بسوی خیمه صلیب آمدند جهت طمع اولاد و اموال خود و همراه لشکر بغنک
رفت که برساند ایشانرا بجایشان پس از ان فتح کردند رومیان شهر سمیاط را و بسیار فساد کردند
در ان در تخریب عمران و کردند کارهای شنیعه را و متصرف شدند اکثر شهر ها را و فتح کردند شهر طنطوه
را و گذشتند بشهر سر دانیه فساد کردند در اهل آن بعد که شتند به قرطبا از کناره شام و سوختند
کشتیهای آنها را و آمدند در سنه سی و شش اجرا و فدیه شد میان مسلمانها و نصاری دویست
اسیران مسلمانان شش هزار سه صد نفر از مرد و زن در سنه سه صد و بیست و نه رضی الله فوت کرده
همراه برادر او متقی بن مقتدر بیعت کردند در سنه سه صدوسی و میان نزدیک حلب مسلمانان
کردند و نزده هزار کس را اسیر نمودند در همین سال عبا کرد شمال از ناحیه طرسوس بسوی شهر بلدی و مارند ور بسا
بسیا درا کشت واسیر کرد و از سر د سگان ایشان نیز بسیار را اسیر نموده سالم بس آمد در سنه سه صد و سی و
یک ملک روم بسوی متقی با الله پیغام فرستاده که در کنسیه الرها در رومانی بوده است که حضرت مسیح بدان ایمان
روی مبارک خود را خشک نموده و عکس و صورت مبارک او در ان رومال افتاده و باقی مانده نبرد شما اگر ان
رو مال را بما تسلیم کنید اسیرهای شمارا رد میکنیم متقی بالله علما را حاضر نموده از ایشان استقتا نمود علما
اختلاف نمودند بعضی برای دادن تسلیم کردن رومال و خلاصی اسیرانرا و بعضی گفتند که این رومال سالها
بدست مسلمانان بوده و بهیچ پادشاه از سلاطین و م طلب نکردند انرا و انجال اگر ما تسلیم کنیم درین
ظاهر میشود ضعف مسلمانها و علی بن عیسی نیز گفت که خلاصی مسلمانان بهتر است از نگاه داشت آن و بالاخره
امر کرد خلیفه به تسلیم کردن ان بروی سول ملک روم و روان کرد لسان را بجهت پس اوردن اسیران نیز در
ملک روم اسیران رها شده باز گشتند.
قصه پرون شدنی روسیه بسوی شهرهای اسلام
در سنه سه صد و سی و دو طایفه از روسیه بسوی نواحی اذربیجان بکشتی ها سوار امد مرکز بر کفرا نیست که شسته شهر بر درعه
که در اقصای اذربیجان است بکشتی با سوار با یی ملک اذربیجان با جماعتی از دیلم ها بتخمینا زیاده از هزار نفر مقابل
روسهارا مده ساعتی نگذشت که مسلمانان مغلوب و کثرت کردیدند رو سها تصرف کردند طرف شهر رفته در آن
شهر بشته از نموده چون مسلمانان طاقت مقاومت نداستند هر کدام باطراف وادی ها شتابار شده شهر را نمی
داده فر بیختند بخانهای اسلامی از هر طرف انجا افغان اردو و روسها بانها معارضه نمودند مقداری نیز پرون بکردید و بپوره
اینکه بفرزند و بر انها اواز ها میکردند و میخندید روسها انها را منع میکردند منع نپذیر بندارد و سهار د و جودو میخود بود


فتوحات اسلامی ( ۳۰۷ ) ذکر حرکت مرزبان پادشاه دیلم بطرف
مگر عاقلان که مآل کار را اندیشیده خود را نگهداشتند بگردنا بط شهر امان خواسته روسها داخل شهر شدند در
گوشه شهر منادی شان ندا کرد که ای اهل شهر تا سه روز مهلت شماست که از شهر برون شوید بعد از سه روز هرگاه
یکی از شما را در شهر یافتم جزای آن کشتن است فی بس بعضی که توانائی برآمدن داشتند، با تیغ و اکثر بیرون رفتن
نتوانستند روسان ظالم شمشیر بی رحمی در ایشان نهاده اکثرشان شهید میدادان طعمنان که دیدند قریبا
ده هزار کس را از ایشان اسیر نمودند بقیه مظلومانرا در مسجد جامع شهر جمع نموده خطاب کردند که نفسا های خودت
بخرید والا شما شمار اقتل میکنیم شخصی نصرانی جهت خلاصی ایشان شفاعتی نمود که هر یک بیست درم خاجی ددها به بگرول کردند
مگر عاقلان بان دادن درمها دیدند که از جو دایشان فایده نیست در انزا کشته زنان بحیله را احتیا ر نمود تاقی را غلام
وکنیز کردند و اموال شانرا بغارت بردند انا لله وانا الیه راجعون .
قصه حرکت کردن مرزبان بن محمد بن مسافر پادشاه دیلم بطرف ریسه
چون در مسلخ من مسلمانان اهل بره در اقعال وحشیانه ناشیایت را چنانچه ذکر نمودیم اجرا نمودند بر مسلمانان اطراف
استوارد تا گوارا آمد غیر عام نمودند مرزبان بن محمد بن مسافر در مانزا جمع نموده عده نفری دو بالغ برسی هزار شد با ایشان برآمد
بطرف روسها حرکت کرده شروع بمقاتله نموده روسها بر وی شدر یا تا قناع نمودند بعضی اور د را برای محار به مکمن
ماندیکہ توحشی لم نشت پیاده امیر شانرا گشت با قیمه بطرف حصن شیر کو پختند مرزبان بیمارا جود وانوانا نیکه آنچه
قدرت داشتند از اموال با خود برداشتن بشب فرار نمودند حقتعالی شهر بر دعه را از وجود خبیث ایشان پاک دابند و شروین
سال درسها را شروین با قتلک نموده بودند و سه روز حکم جو ر دادند اعراب مجمع با ایشان مجاز نمود معلوک شد شهر را
واگذار شدند فالحمد لله علی ذلک ، در سنه سه صد وسی هشت هجری بعد بن مشکفی رکن می بن تو قند که یکسال و چها
ماه مکث نمود خلع شده در سنسرصد و سی و چهار مطیع الله بن مقتدر بر بن خلیفت کرد و شد و جز اینه بنویه برین
تغلبی کرده بودند نیو به نسب شتان ملوک فارس میرسد چون به بلا د دایم و ابیبا در مدت اقامت که داوند
ایشانرا دیلمی نیز میگفتند اینها از عقاید عمال خلفا بودند چون امرشان محت کرد خلیفا تغلب محمود تا اینکه
تعرف ملک کلام در دست ایشان بود خلفا را بجز از اسم و خطبه سکه در هم فراین دیگر تعرف و در عهد مطابع مل تاریخ
مذکور است خلاصه اینکه در سنه سه صد و سی و چهار عزالدوله بن بویه باشکری فراوان داخل بغداد شده خلیفه مستعفی بنزول
و مطیع الله را عوض ان منصوب کرد ایند ابتدا در ظهور سنه سه صد و بیست بودهمواره اندک اندک حالاتیشان تغلیب
مینمودند تا در سنه سه صد و سی و چهار در بغداد تغلب کردند مملکت بواسطه بویه تغلب تا سنه چهار صد و سی و هشت در اینمدت
در هر قت دولت سلجوقیه قایم گردید خلافا بونو به تغلب کردند در سه متعد و ده در سنه سه صد و سی پنج امروز ار اسارنا
سرد ها تاج مسلمانان در میان سیف التھے علی امیر سد تا بطرف سیف الدوله بن حمد و والی حلب و حص واقع گردید
عده اسیران و بزار چهارصد و هشتاد نفر زن و مرد که از روسیان نیست بمسلمانان دو صد و سی اسیر زیاد
بود بالبسیاریشان سیف الدوله داده و اسیران مسلمانان را رهائی داد از همین نوع در مصافقه بنز
سیف الدوله بن حمدون والی حلب وحمص بود در سنه سه صد و سی در محبت
سیف الدوله به بلاد روم بفر ارفت مسلمانان هر ملاقات کرده مقاتله کردند سیف الدوله

ناکسان بی رحمی نمودند کلمت بگو و
اسمش را بنویس اگر بلدیت و
بگذر سب را از بخیر دی بگذاری و
رو در روی من گوز بگذاری و


فتوحات اسلامی ( ۳۰۸ ) ذکر غزوہ بصقلیہ

خود را در میان قلعه محبوس گرفته بود را بر ائل طرسوس انداختند باز در سنه سیصد و سی و هشت سیف الدوله بغزوی
روم برآمده ناگاه برایشان اجل گردید قلعه های بسیار را فتح و اسیر و غنیمت گرفت چون اراده کرد که از بلاد روم بیرو
شود رومیان تنگنها و مضایق را گرفتند آنچه همراه او از مسلمانان بودند بطریق قتل و اسیر هلاک گردیدند و در میان اسیران
و غنایم خود را با انچه گرانبار از اموال مسلمانان بود پس گرفتند سیف الدوله با جماعت اندکی بنجات یافت.
ذکر غزوہ بصقلیه
در سنه سیصد و چهل حسن بن علی کلبی که عامل منصور عبیدی بود بغزای رومیان بصقلیه رفت از جانب
قسطنطنیه لشکری بدوایل روم بصقلیه رسید با مسلمانان مقاتله شدیدی نمودند حقتعالی مسلمانان را نصرت داده
رومیان منهزم گردیدند مسلمانان برایشان غالب آمده و در را تا شب بکشتن و اسیر نمودن مشغول بودند جمیع نقا
و اموال و اسلحه شانرا غارت کردند در سنه سیصد و چهل و یک باز رومیان شهر سرقوس را با کشتیهای کثیر المحموله
شانرا غارت کرده مساجد را ویران نمودند در سنه سیف الدوله ابن ابی الهیجاء بغزای روم رفت و تکت بشهری که بگریست
از هلاک میگذارد و رومیان متحصند قسطنطین دومستقو را از جانب کلز به مستدفع رومین رومیان گوارده مستقو بشکر باین رو الاز روم
دریوش نقاره غیره جمیع آوری نموده قصد سرحدات مسلمانان کور سیف الدوله چون شنید بطرف وی حرکت نموده در سرحد که نهر سے
ملاقی شدند آتش قتال در میان شعله ور گردید هر دو فریق در مقاتله صبر کردند بعد از آن حقتعالی مسلمانانرا نصرت بخشید و رومیانرم منهزم گردید
بسیاری از ایشان کشته و اوالی کثیری بدست مسلمانان افتاد سرکردگانان و اسیر شدند و مستقو بگریخت به روم بحال زار رفت
در سنه سیف الدوله با جیوش نصرا غوش در بلاد روم رقابایل آن نواحی رسید و خرشه و صارخه چنانکه واقع نمود
کفار را اسیر نمود قلعه را سوخت و بهر آن که در باسیرا گذشت بر آن دستیافته و در آنجایزه و اقامت نامیده سوی ملطیه باز
کشت جمعی از رومیان طریق آمد و شد بند عسکر وی غباری را جمع کرده بطرف خرشنه رفت شهر را آتش زده آباد یها را ویران نمود قبال
شانرا غارت کرده اسیر گرفته باز کشت در سین گه رومیان اراده دباشقه طرسوس هجوم برده از ایشان هزار و صد سرکش کشته
و قریه های اطراف آنرا سوختند در سنه ایلیوس رومی با جیش عظامی را جمع کرده در رشت و سیف الدوله با لشکری بسیار بغزای روم
رفت در شهر طار است بسیاری گذاشت جابهای بسیار را سوخت قلعه را فتح نمود اسیر و اموال بسیار گرفته با طرشنه
رسید و رومیان در بند با را بردی گرفتند چون روم باز کشتن گردید بطرسوس گفتند که رومیان بندها دستنگی را
گرفته اند رفته نمیتوانی مصلحت آنست که همراه ما بازگردی سیف الدوله قبول نکرد سیف الدوله جنان
مقاومت داشت که همراه کسی مشوره نمیکرد بیچون است که بر رای خود مستقل باشد اینکر گفته نشود که برای خود
کار نمیکند اسماعیل سیف الدوله از جان درب کی داخل شده بود اراده مراجعت نمود رومیان بروی
حمله کرده بسیاری همراهان در انشهادت رسانیدند مال بی غنیمت از یک شبند خود او با سه صد مرد بصعوبه
به سختیهای بسیار بنجات این نتیجه بدفکری شخصت که جاهل پندارد فکرهای مردمان عاقل را چو عاقل را
عقد باشکلی بکار شد عقل دگر با عقل خود یار در سنه سیصد و پنجاه والی انطاکیه همراه جماعت بزرگی بطرف سوسکه
خروج کردند گروهی در میان بر مسلمانان کمین کرده ناگاه برایشان حمله بردند بسیاری از مسلمانان کشته گردید والی

مشرکان قرابت نزدیک در ایله
از دیار سفر دواز دهم
حارث تا تو بخواست بر تواید
و مجاملته نیائی ایام
امرزند بزیر دست زند پیار باید

تصادفه برتب بلا در روم ایرا
بیک غار زدن سهولت بیار
پیل در انجا


فتوحات اسلامی (۳۰۹) ذکر غلبه نمودن و میان شهر حلب

انطاکیه مجروح شده گریخت در همین سنه غلام سیف الدوله شهرهای روم را از طرف سیاه قاقوم غرا نموده بغنیمت بسیار
نموده سالم بازگشت. ذکر استیلا د روم بر شهر زربه
آن سر حدیست که دیار مصیصه که شهریست در شام در سنه سه صد و پنجاه و یک دمستق با رومیان جمع عظیمیت
کرد در دسته کوه بزرگی نزدیک شهر رزر باست فرود آمد جماعت از ان نبوه بودند بعضی لشکریان در کوه برآمده کوه را
مالک شدند چون اهل شهر دیدند که کوه را تصرف کردند دانسکر دمستق برایشان سخت گرفته در رومیه بابات
بشهر قرب سید، عزم سوراخ کردنی دیوار شهر را دارند بر خود ها ترسیده طلب امان دادند دمستق ایشانرا
امان داده دروازه شهر را کشادند و مستق داخل شهر گردیده لشکریان خود را دید که سکها را از کوه جانب شهر فرود
آمدند برا مان دادنی که ایشان شد در اول شبی به شهر ندانمود که جمیع اهل شهر در مسجد جامع جمع شوند کسیکه در خان
خود مانده بود کشته میشود کسیکہ قدرت روان شدن داشته بیرون شدند چون فردا شد تفریحی در انطرق
نزار بودند حکم داد که مبراع می دم رفتند و هرکس که یافته شد آن ظالمان بیداد گر خناق بسیار از مردان و زنان
و کودکان معصوم کشتند و انچه اسلحه که در شهر بود جمع کردند بعد از ان کسانیکه در مسجد جامع جمع شده بودند امر کردید
شهر بیرون آورند هر طرف که میخواهند بروند اگر فردای آن آمدہ کشته میشود مسلمانان تفریق از دهام از دروازه بی
آمدند که جماعتی از ایشان بسیار دهام در ضماقی با که از شهر برآمده بر دمی دو میرفتند که بعید المسافة بو
میروند درمیان راہ ہلاک میشدند و آخر روز رومیان هرچه از ایشان باقته گشتند انچه مال و متاع که
از ان مانده بود گرفتند دیوار شهر را ویران کردند و مستق در شهر اسلام بیت میمکرد نماند مگر داگر چشمه
بود که عمارت از پنجاه و چهار قلعه از مسلمانان بود بعضی به در بعضی را با مان گرفتند انجمله قلعه با نیکا را بینا
فتح کرده بودند قلعه بود که اهل انرا پر سنج امر کرده بود تا ایشان برون شدند یکی از ارس مخارستان
بر جوم های مسلمانان تعرض کرد مسلمانان را غیرت اسلامی بجوش مده شمشیر های خود را کشیدند و مستق
بشرط آمده امر مکشتر تمام مسلمانان قلعه داد که آن چهار صد نفر بود با زنان و کودکان مگر یکی است
رفیت داشته نگهداشتند، باقی را کشتند این نستان صوم نصاری رسید و مستق باز کردید
با بطریق که بعد از عید مراجعت کند لشکر خود را به قیساریه گذاشت این زمان والی طرسوس با
چهار هزار مرد طرسوسی بر دن شد و مستق بر ایشان واقع گردیده اکثر شانرا با برادر بین کشند مستی
اهل طرسوس خطبه را از نام سیف الدوله بن حمدان قطع کرده بنام این یات میخواندند چون ابن یات برس
شد کرد اہل طرسوس ضعف او را مشاهده کرده خطبه را بنام سیف الدوله خوانده او را بخود خواستند چون این بات
حقیقت کار را دانسته بغرفه قصر خود بالا رفته ارانجا خود را بدر یا انداخته غرق شد اہل طرطاس بدمستق مراسله نموده
مبلغ صد هزار در هم بوی قبول کردند و مستق ایشانزاد ا گذاشته متعرض نشد (ذکر غلبه نمودن رومیان شهر حلب)
و بدون سبب بازگشتن در همین نه رومیان بشهر حلب غلبه کردند نیز قلعه آن بسبب این که دستق چانکی
مسلمانان مجروح به بطرف حلب پر یز تو زیرا که لشکریان خود را تقیسار یه گذشته طلاقعه رفته بود چون در نصاری نقصی درد


فتوحات اسلامی (۳۱۰) ذکر غلبه نمودن رومیان بشهر حلب

حجریه عیسوی لشکر خود در شهر غار روان عکسی احوال او نمیدانست انهارا از هر شهر جمع کرده همراه شان میرفت تاگاه پتا
رسیدار وقت رسیدن مردمان خبر دار شدند شهر حلب دافرا گرفت سیف الدوله این واقعه بخبر بود چون سیف الدوله
و اینبنے نعمت جمع آوری عسکر و اسبابنے دخود با کسانی که همراه او بودند بمقاتله شان بیرون شد مقابل
اخته که طاقت نیاورده اکثرشان کشته شدند چنانکه از اولاد داود بن علی کسانیکه نماند همه کشته شدند سیف الدوله
با نفری اندک شکست خورده دستو بدا رسیف الدوله که خارج شهر بود در این واقعه میکوشند مظفر یافت اینس
سیف الدوله که عبارت از سه صد برده از دراهم و هزار چهار صد استر و از قراین اسلحه که بشمار نمی آمد گرفت و
دار را خراب کرد انچه موجود بود مالک شده شهر را محاصره کرداهل شهر بآوی مقابله میکردند رومیان بوار شهر را
رخنه کردند در ان رخنه با اهل شهر مجنگیدند مردمان حلب بسیاری از رومیان درین رخنه بقتل رسانیدند چنانچه
آنها د لخو خنده در کردند چون شام شد طریقی از مقاتله ایستادند اهل حلب تاریکی شب رخنه را تعمیر کردند چون
رومیان پر گلیفت شهر را دیدند بسوی کوه جوشن که نزدیک شهر بود پس رفتند از قضای الهی شبانیکه مسلمان بی
برج و باره شهر ایستاده حراست میکردند اهل سمط که مردم اوباش بودند قصد مترلهای مردم کاروانسراهای
تجار را نمودند بنای غارت گذاشتند چون مسلمانان سربر جهادیدند سود شهر را گذاشته خود را بنجانه های دررسان
چون مسیان اینواقعه را شنیدند انکوه فرود آمده بدیوار شهر بلاستند کسی را ندیدند بدو فرو آمده دروازه های شهر را
کشانده داخل شهر شدند که خفته هنوز مردمان بریا بود کسی که یافتند کشتند خلاصه اینکه تا زمان مانده شدن شر را
گذاشتان بزن و اشد و شهر حلب را در چهار صد اسیر از رومیان بود همه را رها کردند انها بسلاح گر و ضه رومان را
می کشتند ده هزار پسر و دختر را اسیر کردند انچه را که به تعریف نمیگنجد غنیمت کردند انچه را که رومیان باین بار
غنیمت بر داشته نمیتوانستند دستن محکم سوختند با مسجدها را نیز سوختند بعد از ان الى پل نهرامان اونیک
سه هزار دختر و پسر و مالی بایسریان نمود که مسلمانان تا وید کنند و او قبول کرده از ایشان بانز کرده دیر العقاب
مکردند ایشانرا چنانچه ذکر نمودیم مالک گردید عده عسکرمان دو و صد هزار مرد بودند که از انجلوسی هزار جوشن
بپوش سی هزار نفری استحکام جنز ویران کردن ضلاع نمودن راه از برف غیره بود و باوی چهار هزار استرک
مشک للحدید بار داشتند چون رومیان داخل شهر شدند مردمان شهر بقلعه درون شهر پناه بردند بر کس که داخل ان
حصار شدنی بکار نمیاندند ولی باقی برد دستنخ زدند شهر اقامه نمودم که در همراه اینه غنیمت و نماز نزه جواهر راد
با دش روم که همراه او بود گفت تا بشهر متصرف آمده نجی کیست که ما را دفع کند یحب الاستدال کو دوستی گفت خیر اکباک
در زه بیغور فایل شدیم چنانچه غنیمت قبل ذخایر احتراق مودم اسیر با خود را خلاص کردیم اشیائی را ادراک داریم که مثل شی دیده
نشده بعد بود و این حه فایده دارد خلاصه کلام دربین شان دو و بدل شد تا اینکه د ستق می گفت در وای شهر
فاتح می همراه کن من همراه لشکری میوه بعد ازان بشهر اقامت میکنم هرازداده ملک کنت آمده بطرف قلعه قدم جاده د
حالیکه شمشیر بر سپر بدست گرفته در میان بصف های مجادله چون نزدیک بقلعه رسید از سر قلعه سنگ جاب آمد چشم
شد بر سر روم رسیده کشته گردید ماهی داد هرا بر داشته محمو ست آورند چون دستق دیدا کشندید اسیرین مسلمانان


فتوحات اسلامی
( ۳۱۱ )
ذکر طبرین از صقلیه
آمده هزار دوصد مرد بودند کشته بشهر نافج و بازگردید با اهل سواد حلب تعرض نگردید ایشانرا بعلت و عمارت
امر نمود بكان انیکه بسویتان عودت خواهد کرد .
ذکر فتح طبرین از صقلیه
در حین سال شکر مسلمانان که امیرشان احمد بن حسن بن علی بن ابی الحجر علیه بر علی بود بطرف قلعه طبرین بصقلیه حرکت
کردند طبرین شهری و میان دانرا محاصره نمودند چون این قلعه از محکمی سر بقلعه باوخت تیرین نهابود اهل قلعه-
امتناع نموده مسلمانان حصار را برباد و امدادند چون مسلمانان قلع قله را دیدند بر اندیشه فرو رفتند بعد از ان بطرف ایکه
داخل قلعه میشد قصد نموده ابرا از ایت ن قطع گرد گردانیدند کار برایشان د شوار آمده امان استد مسلمانان اجابت
نکردند بعد باز گردیده طلب صبح و نمکد انها را بر نفسهای شان بین مازند که خودشان غلام مسلمانان و مالهایشان عنیمت
باشد مسلمانان قبول کرده ایشانرا از شهر بیرون کردند مدت حصار داری هفت نیم ماه بود در قلعه نفری از مسلمانان
سکنی داد القلعه ر ا معز بنامیده نیست ببو عبید می الی افریقیه حسن بن علی ربا لشکری طرف سطورقه محاصره کردی
سخت گرفت طغ بن سیان دید تدبیر سیطو بطرف ملک قسطنطنیه کسر فستادند که ویرا از حال شان آگاه نماید ما در
ایشان فرستد ملک قسطنطنیه لشکری بالغ بر چهل هزار از راه در یا بطرف شان ستاد چون خبر با میر احمد رسید سفوسی
از بقای احوال فرستاد مقصود انکه بزودی بهدوی لشکر بفرستد و خود امیر احمد ساخته جهاد با یجی مجالی جمع نمودن
چگی جنگی در یا شروع نمود اهام لشکر یا نرا جمع کرده مالهای اوان آنها تفریق کرده ایشانر امید کرد حاجی بن علی
والی احمد فرستاد در رمضان صقلیه رسیدند از انجا بطرف کسانیکه رمطه را محاصره داشته در رفته و حصار را نج کیا
ملحق شدند در و میان تیر در ماه شوال بصقلیه رسید در نزد شهر سیلمی کج نمود و از انجا با چنان شت که هرگز مسیران
نشده بود بر وسط حمله برده حسن بن علی که سرکرده لشکری حصار بود طایفه را از شکر خود بر حصار مقرر کرد که اهل انرا شهر باری
نشه نند خود او بهمراه باقی لشکر به مقدم رو میان که قصد بهجوت او کرده بودند بیرون شد رومیان رسیدند بر مسلمانان
کردند اهل سطر هم از عقب شان هم بیرون شدی رخ دادند مستحفظان اسلام آنها ر امتع کردند رو میان د عده ز یاد نمونی
و شکر اسلام تکبیر گویان چون این جنگ آغازیدند طرفین حمله بردن چنانی که بر مسلمانان سخت آور دل نزدیک بود
د کرترت هجوم کفار مغلوب شدند و شمنان بخیمه های مسلمانان رسیدند و میان کثرت عد و خود غروز بودند چونی
مسلمانان حتی غلو شه را دیدند دل ممرک بسته مصلحت بدیدند که کفار تسلیم شنده قول شاعو را کار بندند شعر
تاخرت استبق الحیات فلم اجد لنفسى حماة مثل ان تتقد ما
جون بن بن علی امیر شان این حال را دید بحال غیرت تنور جنگ را بر افروخته لشکر مان خودرا
بر مقاتله پیش کرد از ان طرف نیز سرهنگان رومیان به جوشش آمده شکر خود را بتحریض
قتال نمودند از آواز تیر و شمشیر و گرز آهنین گوش فلک کر شد درین بین منویل خلعص رو میان
که سرایا در آهن غرق بود خود را در میان شکر اسلام انداخت، هر چند تیر و نیزه بطرف وی مرد
کارگر نمی شد تا اینکه یکی از مسلمانان اسب و برا به تیر ز داسب افتاده منوبل پیاده گردید


فتوحات اسلامی ( ۳۱۲ ) ذکر فتح طرسوس و صقلیه

مسلمانان گرد آنرا گرفته با چند نفر از سرهنگان او را کشتند چون رومیان طبخ در اکشتند دیدند که بدترین
شکست کرد نزد مسلمانان بصیرت خداوندی ظفر یاب شده رو بشکست یا از تعقیب نموده می کشتند
منهزمین بکنار خندق عمیق رسیدند که قعر آن به دوزخ منتهی می شد کفار نا بکار از خوف در آن بعضی بعضی
افتاده تسلیم مالک دوزخ گردیدند تا اینکه از کثرت افتاده ها آن خندق مملو گردیده هنوز نفر دلعین پی در پی
همیارید از صبح تا عصر امتداد داشت پهلوانان غیور اسلامی تمام شب را بقتل و غنیمت مشغول
بودند از اسپ واسلحه و اصناف مال غنیمت بگی شمار بدست آوردند از جمله مال غنیمت شمشیری
یافتند که بان این نوشته بود هذا سیف هندی وزنه مائه وسبعون مثقالا طالما ضربت بین
یدی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم آن شمشیر را با اسیران و سرهنگان بحضور معزز فرستادند بقیه سیف
رومیان بطرف ربوکرنجش اما اهل ملطیه نفوس شان ضعیف و خوراکه شان قلیل گردیده مضطفا قلا
نیاورده بیرون شدند مردان جنگی شهریانی بودند مسلمانان بطرف شان حمله برده تا شب مقاتله
میکردند در شب هم جنگ را لازم گرفتند اخر نردبانها را بردیوار قلعه نصب کرده بالا رفته قلعه را
بمقر و غلبه مالک شدند انچه از مردان جنگی که در شهر بود کشته زنان و کودکاں را اسیر نموده مال
بسیاریکه در آنجا بود غنیمت گرفتند از مسلمانان جماعتی را برای آبادی و حفا ظه آن مرتب کرده بعد ازان
ان رومیان کی کی سمکاتب یافته بود صلح شده و کسانیکه در صقلیه وجزیره کرلوتا خود بر داشته و کشتی های
خود سوار شده خود را برای نقلیه میکردند چون امیرالمومنین والیشیار با این اصحاب بکشتی نشسته در آب ابیتان حمله
برده پیشرفته مقاتله بر اوشان میکرد جماعتی از شنام در اینجا را اسلامی از کشتیه یا خود را در آب انداخته بکشتی های رمیان
رسانیده غلبه بیاری کشتها را پاره کرد بکشتی تا باک اینکه درکشتی بود غرق شدند بقیتها بسیاری از رومیان تب باقی چشمی
شکسته بوجر و مفکه یکی در دیگرفته فر کرده مقتول است باقی سر به جای مسلمانان بشهرهای روم پراکنده شده و غنیمت
میکردند اما با شهرها اموال بسیاری اوره مصالحه میکردند این وقایع در سنه سه صد و پنجاه وسه و مصالحه
در سنه سه صد و پنجاه چهار بود ان قلعه اخیره را دفعه انجاز می نامید بسوی اتمام کلام در حوادث سنه سه صد و
پنجاه و یک باز میگردیم در سنه سه صد و پنجاه و یک رومیان قلعه دلوں با تسقط بمجاه ان گرفتند دین شسیف الدوله
حاجب خود را با لشکری طرسوس بوی روم فرستاد قبل اسیر نموده سالم و غانم بازگشتند بازرومیان بخر د قلعه بید
ناره مالک شدند در این سنین نام غلام سیف الدوله لشکر جانب حصر زیاد رفت مجلی وبسیار از ملاقات کرده آنها شکست داده برود
از باج مانده طلب ایا یکی دار دشوار بن اسیر رومیان فرانس مربع بومی هاکی کشتی محال مضاعف و طن با و ار تو و گوی
جهد نیست حالیکه والی هیچ بود اسیر کردند شیر پنجاه و پنج اسیر زد و نفر سیف الدوله مال خزار وانی خریده او ده ویر ا گرفت سهرستم
سه صد و پنجاه و یک لشکری از روم بطرف جزه افرینش مملکت که بوج جزیره بقر به زیر عهده میالی افریقیه گیر فرستاده طلبید مو حمزه
با مادرشان و طر فرستاد رومیان معامله کرده مسلمانان نصرت یافتند کسانیکه از رومیان و جزیره بود اسیر کردند و سنه سه دیجاه الیا
طرسوس مخلطان داخل شهرهای روم شدند نجاح غلام سیف الدوله هم از در بنده دیگر داخل شده اهل طرسوس در غزوه خود تو غل کرده

دریان جزیره در روم دو بیابان
شما طبر از ما بعد شتر و با تو
دلوک بشهر روم در شاز ان حلب
بجر عم یوا برمیم
حصن زیادر قلاست بفارس
بخوانی نینزار دهم
طریقه نام جزیره کلانست که
دران هوا ها فزاده است در سخر
مغرب و انجو البلدان


فتوحات اسلامی (۳۱۳) ذکر استیلا رومیان مصیصه و طرسوس
تا قونیه رسیده بازگشتند و همچنین جماعتی از اهل ارمن بقصد شهر ربا اجتماع نموده بران شهر غارت بردند و اسیر و غنیمت
گرفته بوفور نعمت بازگردیدند.
ذکر محاصره نمودن رومیان مصیصه را و رسیدن غازیان خراسان
در سنه سیصد و پنجاه و سه دمشق را قلعه رومیان مصیصه محاصره کرده بمال آن مقاتله کرده دیوار شهر را سوراخ نمود اهل شهر
بر نقب مقاتله سختی با رومیان کردند تا آنها را از نقب دور کردند رومیان رستاق مصیصه را سوختن و در آتش زدند سوختند و نزدیک
هزار مسجد در رستاق طرسوس آتش زدند از مسلمانان نزده هزار نفر شهادت رسانیدند رومیان در بلاد اسلام پانزده روز اقامت
نمودند یک بقتله ایشان غش شد بعد از ان بسبب گرانی نرخ و کمی اقوات و مایحتاج دست گردیدند در این وقت غازیان
خراسان همراه پنجهزار نفر عزم غزا شام رسید که راه ستارن از رهیه و سیا خانوین و جوان در ماء حضرتر وسیف الدوله آمده
سیف الدوله آنها را بطرف سرحدی روم فرستاد که رومیانرا از مسلمانان دفع نمایند این غازیان در ان سنه بقرشی رسیدند
که رومیان طمع در ملکی دواندند غرات خراسانی جهت گرانی سر حدات متفرق گردیده و اکثر شان بغداد و انحاء جایها رفتند
آمده دمشق اراده بازگشتن نمود به اهل مصیصه دادند و طرسوس گفت که من بسبب بعضی ناتوانی از شما باز میگردم
جهت کمی علوفه و شدت گرانی عودت میکنم باز پس میگردم پس از شما اگر موضع خود را گذاشته دقت نجات دهید
و اگر بعد از عودت من کسی را یافتم در اینجا بقتل میرسانم بعد ازین قضیه ملک روم بر طرسوس نزول نموده و انرا قهر
کرده بین اهل شهر و رومیان جنگ پای مستعد دجاری شد که رومیان از چنگ با دستق برزمی افتاد نزدیک بود که
اسیر شود رومیان بروی جمع شدند مقاتله کردند تا اورا از بین عربهای دادند اهل طرسوس که شکستگی را در سر حد کافران
اسیر نمودند رومیان از ایشان کوچیده لشکر بر ابهراه دستور پدر مصیصه گذاشت و دستور مصیصه سپاه
محاصره نمود که کسی ایشانرا مانع نگردید بعد ازان مراتب قحط برایشان غلبه کرد تا در عرض با بسیار شدند که بسیار ایشان تا
آنتیکه ناچار شده کوچیدند.
ذکر استیلای رومیان مصیصه و طرسوس
در سنه سیصد و پنجاه و چهار نقفور ملک روم بطرف قیسار رفت تا اینکه نزدیک شهر با بل اسلام گردیدند اقامت نموده تا
بطرف بلاد اسلام نقفور داخل طرسوس و مصیصه شده نزدا و سور ستاردان کرداز و خلق شمس و ند که بعضی نفری روم را بطرف شان رسیدند
تا با اہل شہر اقامه نمایند نقفور خواهش انرا قبول نموده درین بین نقفور خبر رسید که مسلمانان مجمع ضعیف حاضر کرده اند بسوی شهر
فرستاد که بایشان غلبه بنمود که سنگاجمع و مده بالغور رانده با و ایشان محتاج بشدت کرد که روزی سیصد نفر میمردند سیدان حلب عفو
از اجابت ایشان ابا ورزیده قاصد را خوانده مکتوب بسوی کفش داد سوخت پیش تر از ترشیده گفته بشایان نامه ها بده که درشتی
پژمرده در بطن نزدیک بارک میرسد چون بعضی از گرفته بوی احسان و وجود اورا گرم کند حرکت آمده شخص اولیش میرسد شاید
مستوجب اطاعت می نمائید چون شار ا واگذار شدم که باحوال خود مستقیم شوید بشما سازی میشوم بعد ازین
گفته ها قاصد را پس گردانیده و لشکر رومیا نرا جمع کرده همراه شان بطرف مصیصه رفته محاصره نمود محصرین صلح
نمود شمشیر را در ایشان نهاد از مسلمانان کشتگاه بزرگی برپا کرد بعد ازان شمشیر را از ایشان برداشته لشکری را


فتوحات اسلامی
( ۳۱۴ )
ذکر پرون شدن نصاری روم بجهت طرابلس

که در شهر بوده اند تقریباً دوصد هزار نفری از پیش روم بقتل و بعد ازان بطرف طرسوس حرکت کرد و چون مسلمین آنرا
محاصره نمود اهل طرسوس باطاعت پیش آمده امان طلبیدند و دروازه شهر را کشادند ایشانرا بخوشحولی ملاقات
نموده امر نمود که آنچه از اسلحه و اموال خود را که طاقت برداشتن آرند بردارند باقی را گذاشته از شهر بروند اهل
طرسوس چنان کردند و بحجه و بر پراکنده شدند همراه نشان محافظ مقرر کرد تا انطاکیه برسند نقفور ملعون شهر
داخل شده مسجد جامع را طویله دواب خود ساخت منبر را سوزانید طرسوس را قعر و محکم ساخت غله را از
اطراف به طرسوس طلب نمود تا اینکه نرخ ارزان گردید مردمان فراری پس بجهت حفظ و اطاعت بالک
داخل شدند بلک بعضی ازان نصرانی شدند نعوذ بالله من ذالک بعد از ان نقفور پادشاه شان در انجا عزم
اقامت نمود تا اینکه ببلاد اسلام نزدیک اشیا باز رای آن تبدیل شده بطرف قسطنطنیه باز گردید دمشق
اراده نمود که قصد میافارقین نماید زیرا که سیف الدوله در انجا بود پادشاه او را با اتباع بقسطنطنیه خواست بهمین
سال طایفه از ترک بشهر می آمده پادشاه واهل ـ بخارا به مدافعه مستعد الخ از زم آنها را منهزمت نموده فضا شایگان
از اسلام آورید شمارا نصرت میدهم ایشان اسلام آوردند گر باکشان الخ از رم آنها را نصرت داد ترکان برایت
دور کردند بعد از ان ملکشان هم باسلام آمد و الحمدلله.
ذکر بیرون شدن نصاری روم بشهرهای اسلام
در ماه شوال سنه سه صد و پنجاه و پنج رومیان بقصد شهر آمد بر آمده انزای مرو کردن دیع بن مبشر قت با اهل آن مقاتله کردند اثر
ایشان بعده سه صد مرد کشته چهار صد اسیر گردید چون بر فتح قادر نشدند بطرف شهر دآرا باز گردیدند بمصیصه
نزدیک شدند ناگاه کاروانی از میافارقین بج ایان فرود نمود قافله را گرفتند مردمان مصیصه چمن خروج شمار اشنیدند
از هرستان بچجه شبیخون زدند نکه کراب هر دو را به صد در هم رسیده سیف الدوله که در مصیصه بود با اعراب مراسله نمود که
همراه نشان بگریزد اتفاقاً رومیان پیش از گریختن الخ باز گردیدند اه بمکان خود ثابت ماند نصاری روم از دیار جزیره
بطرف شام رفته به انطاکیه نزول نمودند مدت طویلی اقامت نموده با اهل آن مقاتله کردند فتح میسر نشد شهر
انطاکیه را ویران کرده غارت کردند بعد بسوی طرسوس عودت نمودند در سنه پنجاه و هفت جماعت بیکلانی
از روم بانطاکیه رسیده در سواد انطاکیه قتل و غارت نمود دوازده هزار از مسلمانانرا اسیر کردند و در سنه سه صد
پنجاه و هشت بلک روم داخل شام گردید کسی با او مقاتله نکرده منع نشدند در بلاد سیر نموده تا طرابلس شام برسید
شهر آنرا سوخت قلعه عرقنه را حصر نموده بعد ازان مالک گردیده چور و چپاول نمودند کسانی را که در عرقنه
بودند والی طرابلس پیشتر بواسطه ظلم و ایذائی طرابلس اء را بیرون کرده بودند قصد قلعه عرقنه را نمودند چون
با رومیان طاقی شده رومیان آن را همراه اهل آن که بسیار بود گرفتندـ بعد از ان
ملک روم قصد حمص را نموده آن حص داخالی نموده رفته بودند ان را گرفته سوخت
بعد بطرف شهرهای ساحل رجعت کرد دران شهر ما غارت و تحریق نمود شهر ده طبر را با
قریه های بسیاری مالک شد در شام دو ماه مکث نمود هر جا را که میخواست قصد میکرد

پس بجهت عدم طاعت و هجوم عام
شهر دآرا شهر ایست در بیچ ار مینیه
بمصیصه با زای معجمه
مصیصه بکسر میم بشهر ایست بمعمور از ثغور
شامی بقرابیه جیحون و انطاکیه و نزد مصیصه
الاشباء م ۱۲ الجم
عرقنه بشهر است در فوق طرابلس
از اعمال دمشق ۱۲ المعجم

بهاری


فتوحات اسلامی
(۳۱۵)
ذکر مالک شدن رومیان بر حلب را

و هر جا را میخواستند ویران میکردند کسی برامانع نمیشد مگر بعضی عربان که در اطراف و غارت میکردند جماعتی از
اعراب بحرفوا و آمده نصرانی شدند بر مسلمانان نزدیک شدند عرب از قصد شان اطلاع نمود به حیت غلبی
از رومیان بقلب مسلمان افتاد بعد ازان ملک روم اراده حصار انطاکیه و حلب را نمود بوی خبر رسید که اهالی ان
اسلحه و ذخایر و مایحتاج الیه خود را آماده کرده اند از شنیدن این خبر باز گردیده بهرام طوه صد هزار سر بود
وی نمیگرفت مگر کودکان و دختران جوانان را اما میانه سالان و پیران و عجز زان جفتی
کشته بعضی را رها میکرد در حلب قرعویه غلام سیف الدوله والی بود بروی چنان معامله کرد که
باز گردیدند بطرف شهرهای خود بعضی گفته اند سبب باز گشتن شان بسیاری مرض و مردن بود بعضی
گفته اند از درازی سفر و غایب بودن از بلاد خود دلتنگ شده باز گردیدند بر قصر باستان که
ملک روم جماعتی را بطرف جزیره فرستاده آنها را قتل و غارت اسیر و سوخته بمجا ده بازگشتند
ذکر مالک شدن رومیان شهر انطاکیه را
در سنه سه صد و پنجاه و نه رومیان شهر انطاکیه را مالک شدند سبب آن بود که رومیان قلعه لو تا که
نزدیک انطاکیه بود و اهل آن نصاری بودند محاصره کردند اهالی لوقا با ایشان چنان اتفاق
نمودند که از لوقا کوچیده بانطاکیه رفته اظهار نمایند که از ترس رومیان نقل نموده ایم تا اهل انطاکیه
آنها را جای دهند چون رومیان بطرف انطاکیه آیند آنها را در فتح انطاکیه معاونت کنند بعد
از موافقت رومیان قلعه شانرا واگذار شوند در اثر همین اتفاق اهل لوقا در انطاکیه نزدیک کوه که
در انطاکیه بود فرود آمدند بعد از این اتفاق نعقو نامرد رومیان همراه برادر نقفور ملک روم که عده جهل
هزار بودند آمده دور انطاکیه را احاطه نمودند بکوه بالا رفته در طرقی که اهل لوقا بودند چون اهل شهر در غیر
کران ناحیه را مالک شدند خود ها را از دیوار شهر انداختند رومیان شهر را مالک شده شمشیرها
باهل آن نهاده بعد از ان پیران و عجوزان اطفال را از شهر کشیده کشتند برود هر جا که خواهم جونا
از مردان و زنان و دختران و کودکانرا گرفته بطرف بلاد خود اسیر بردند که از بیست هزار زیاده بود
ذکر مالک شدن رومیان شهر حلب و بازگشتن
چون ملک روم انطاکیه را مالک گردیده لشکری انبوه را طرف حلب روان کرد جو قرعویه غلام سیف الدوله در
حلب حلبی کرده بود ابو المعالی شریف بن سیف الدوله آمده برای امر و داشت جو ابو المعالی خبر رومیان
شنید حلب راه گذاشته بطرف میامارق فت تاز رومیان دووشو قرعویه در شهر بود که رومیان آنجا
کردند اهل شهر خود را بحصار درون شهر محکم نمودند رومیان شهر را مالک گردیده حصار را محاصره نمودند بطرف
رومیان غلتی در حلب یکی مده میان قرعویه در امر مصالحه واسطه شدند رسولان دو نموده آخر امر برینجان بمصالحتی
گرفت برای یکه همیشه قرعویه بدل المصالحه را بطرف شمال بفرستد و هر گاه رومیان اده جنگ داشته باشند قرعویه اهالی کایا
نگذارد که بجلاشو نما رومیان بهر چه بخواهند انلایشان را یاری کنند در حین مصالحه همراه حلب و قلعه حمص حمص، کفر طاب
لوقا نام ده دیست در ضمیمه
حلب و شام ۱۲


فتوحات اسلامی
(۳۱۶)
ذکر شکست خوردن رومیان

ومعزه، افامیه، شیزر، و مابین آن از قلعه‌ها بوده با بود گردیدها رومیان آمدند و میان انو حلب جنگها گردید مسلمانان
شهرهای خود را تسلیم شدند.
قصه مالک شدن رومیان طلاذ کردا را
در همین سال یک روم لشکر مرابجوی طلا و کرد فرستاد که از مضافات ارمنیه است انرا محاصره نمود مسلمانان
بر مسلمانان شک گرفتند تا اینکہ بر قلیه مالک شدند شوکت مسیحیان الی کرگ گردید که مسلمانان اعراض بود
خود از ایشان سزاوار جنانچه رومیان هر جایکه میخواستند رفته در هر سیمی استه میکردند سبب ضعف
ملوک اسلام از مدافعه شان بواسطه هم افتاده گی انها بود.
قصه ایخی کردن رومیان بابل طرش
در ما، محرم رومیان پر رو با اطراف انرافارت کردند و از انجا بدیار جریره رفته تا رسیدند بشهر مصبین بنجر تی غارت کردند
و تحریف مخا به دیار بکر رفته نزخین کهند بر جماعتی از کردین کان بل ان جا و بسوی بغداد رفتند در مسجد جامعها دراه با ستاد
شده نفری و رشان جمع گردیده از انچدرومیان از قتل غارت اسیر نمودن باره مسلمانان اجرا نمود بودند اظهار
کردند مسلمانان بر نخ رو ان بزرگانشتند نیز نقوی که او بابل بغداد را از کشادن ماه طمع رومیان بخوف انداخته شد
بابغداد با ایشان جمعیت مجد دبطرف دار الخلاطه مطیع بابند شتافتند را ده هجوم نمودند در بانان انشهر بزودی تند
در مد اختلافه را بت ایشانرا منع کرد انها از بیرون در مخا نی با نسبت خلیفه گفتند دشنام اند که ذکر ان تجیح است.
ذکر شکست خوردن رومیان از شهر دن مستق
در سنه صد و نود و واقعه من بهتر الدین ناصرالدوله بن حمدان رومیان دمشق در ناحیه میافارقین واقع گردید سبب
ان که ذکر کردید کهره میان جریا، اسلام را تصرف نموده داشته که مسلمانان قوت مستمرمع شان کمزونی
قوی گردید لهذا در مستق بطرف امد سبر نمود، در آمد هزار مرد نام غلام ابی الهیجان عمار دایمی و او خست ایلچی
تغلب بن ناصر الدوله نوشته از وی مد خواست ناصر الدوله برادر خود بهینه الدوله بیوی او فرستار پروده در ممالک مستق
یکجا شدند همراه دمشق نفری زیاد بود آن دو نفر بر سر دستق در موضع شیکی که اسم بکش ته می خوانند
در حالیکه رومیان بچهل و دشتجوم بردند رومیان شکست خور دند مسلمانان جون الموز مستق را اسیر نمودید
محبوس کردند تا سنه سه صد د شصت سر مریض گردید ابو تغلب به معالجه او سعی کوشش نمود فایده نکرد بیا کردیم
مرد در سنه سه صد در شصت و علینه مطیع الله امرفالج رسید زبان و آخر حرکت افتاده خود را خلع نمود؟
طایع الله پسر او بیعت کردند در سنه سه صد و شصت شش حکم بن عبدالرحمن ناصر فوت گردید بعد از ان
پسر وی هشام بامر ولایت قایم گردید و لقب وی موید بود چوح د و سال بود کار امارت او بر منصور
بن ابی عامر تولیت میکرد مشغول بغزا گردید بسیاری از شهر با را از نزد دشمنان گرفت پیشتر او پس بالای
غنیفت و اسیران نمو نمود درین اوقات منصور بکار خود قایم بوده نیست شش غزا کرد در این مدت
هیجگاه شکست خورده که کلام بذکران بطول می انجامد اجرا نمود از خوبی های مغروه های این بود که داخل-
طلا ذکر را د مضافات ارمنیه بود
۴۴


فتوحات اسلامی ( ۳۱۷ ) ذکر غزوه های هندوستان

شهرهای فرنگ گردید از دربندشان که بمیان دو کوه بود تجاوز کرد بشهرهای فرنگ داخل شد و در قتل و اسیر
نمودن و خراب کردن بلاد فرنگ مبالغه نمود چون رعایا و لشکری که دید که طرخان برانها ظلم کرده مستحفظان مقرز کرده
اند برایشان بشوریدند و یک نفر مجرم نام را همر او لشکریان جمع و تسخیر منازل و قلاع نمودند قوزا که هنیز باتی مانج را که
خود تهیه مینمود چونی بخایج ام اورا دانستند مصالحه نمودن میل کردند بر اینکه اموال غنیمت که ده کیج گذاشته بود در روید
گفت من اقامت دارم از رفتن مستم فرنگیان قضا دادند که باغنایم بر و قبول نکرد آخر لقضدیاں کوش هم میرسیم منظور
قبول کرده در بیله بروی کشاوند غنایم را بدستور ایشان بار کرده همراه عسکر پیش خود باز آمد.
ذکر غزوه های هندوستان
جاری کننده غزوات ہند سلطان سبکتگین بعد ازان پسر او سلطان محمود غزنوی علیه الرحمه بود سبکتگین در اصل غلام یکی از من
الپتگین میر لشکر غربی از طرف سامانیان بوک خراسان که ایشان جانب خلفای عباسی عامل خراسان بودند مقرر بود چون
ابو شجاع وفات کرد در میان ورثه او کشمکش منتج باشد به امارت پدیر چون سبکتگین عاقل و متدین صادق بے نظیر عالی
همگی با رتبتا و اتفاق نمودند در سنه سه صد و شصت و شش غزنه والی گردیده عبد الحاز بار غایامیش وقت بسلطنت
آن مجدی گردید بعد از فوت او پسر او سلطان محمود بسلطنت پیرسشمه گرفت در کابل و هند و خراسان سلطنت شان تنطیم حول
هفت پاتی محمود مدت ولایت شان سه صد و سزده سال شد ملوک شان شیرین کالح دند از روی سرت همصد ما سلطان محمود را
کر جهاد و کارهای نیکو و از وی بسیار باقی مانده از اسلطنه شان عنوی و کشور غیت ایران را بوبی دانسته این این
نیشا پور سنه سه صد و شصت شش سبکتگین پر سلطان محمود بقرار فرستاده های تعلیم اله در کوه های پیچ کر د اسلام مقام پیش
چو چی پال ملک ہند امر را که وحشت انگیز یعنی قهر های او راسبکتگین تصرف کند ملاحظه نموده شکر و فیلها جمع کر جهت
متابولایت سبکتگین رسید سبکتگین نیز با مقداری از لشکری انجا روی مقابل او بیرون امد و ملک سم رسیدند، و دای بسیار
کاری از حیف کند و کیان در نمایت یابند نزد یکستان چشمه بود که بوق دار ماغ و غورک آب که چشم نجاست اقبول میگردم
کمی را بچشم نمیدیدی چننی اب به جوش ولی ارزان اسان بر و رعد و برق پیدا شد سبکتگین ناصح است کتے
در نمود اتفاق در سلیم دور عد برق باران داشته چند بها چون ان سال ان دید بود گویا بر ایشان کیامت کم کر ده مهر
متفرق شد گر و گفتند رعد و برق بالایشان نال می ساخت گویند که از شدت سر ما بسیاری از ایشان مالک شدند پادشاه
کستان خود را نزد سبکتگین فرستاد صلح طلب شدند مسولان امر مصالحه رغبت اند نمو دند بعد از سعی جوم
مصالحه را باین قسم قبول نمود که ملک ہندمان بسیار را با پنجاه فیل دا د چند شهر را وعده کرد و چند تن را از
اعیان نزد سبکتگین که و نهاد چند کس از مسلمانان خود برد که شهر ہارا تسلیم کند زیرا که مال و فیلها مخالفتها شو
بود چون ملک مابوی ولایت خود رفت جو د را از مھلکہ خلاص دیده مسلمانی را که باخود برده بود بعوض دردیها
خود توقیف نمود چون سبکتگین این خبر را شنید شکر اسلام را جمع کرده بطرف ہند رفت اول از اکتسا پاها
ویران نموده رفت تا بلمغان رسید و آن بهترین قلعه ایشان بود مقهور و غلبه را برا فتح کرد بتخوانه ها را ویران کرد
لعه واشک با حکام اسلام را در انجا بر پا کرد از انجا حرکت کرده شهر ها را فتح کرده اہل آنها را میکشت جمعت مفصول


فتوحات اسلامی ( ۳۱۸ ) صقلیه
ذکر محاربه امیر ابوالقاسم امیر

مقطعه شهر آباد است بد اندلس

خودکامیابی سے بغزنه بازآمد چون این خبر بکاسے ہندو رسید شکر ہنود که صد هزار بود مد جمع نموده اند با سیر
ملاقی شد سبکتگین لشکر اسلام را فرمود تا بنوبت جنگ نمایند لشکرهنود از درازی جنگ ملول شده
یکبار حمله شدید ی نمودند چون کار بر مسلمانان دشوار شد همه یکبار حمله کردند و لشکر بهم در بکشند
فصل الهی ہنود شکست فاحشه خورده شمشیر از هر طرف ایشانرا احاطه کرد بسیاری از ایشانرا مقتول
و اسیر و مال بایشان و دواب شان بغنیمت مسلمانان گردید بعد ازین واقعه طایفه ہنود برای مسلمانان ذلیل
و مطیع گردیده بخواهش مسلمانان فتاد میکردند و همچنین بعد ازین اقصر بردنشان بلند نگردید راضی شدند که در
اخراج شهرهای خود محلی بوده طلب شوند چون سلطان سبکتگین قوت یافت افغانها و خلج نیز اطاعت کردو
رعیت شدند .
ذکر محاربه امیر ابوالقاسم کلبی امیر صقلیه
در ماہ ذیقعده سنه سرصد و هفتاد و یک امیر ابوالقاسم از صقلیه بر آمده اراده جهاد کرد بسبب آن حمله که پیشی
از فرنگ اور دیل نام با لشکری بزرگ برای تصرف صقلیه برآمده دو لشکر مسلمانان همراه قلعه مالطه قطب مجهزه شو
امیر ابوالقاسم مهیای دادن کفار از قلعه مالطه فرسنگی نزدیگ قلعه شد و هر دال کردیده ترسید اعیان
شکر را خواست گفت فکر بر همین شده است که بازگردم رای من بخلاف نگویند بالشکره و بازگشت در هر وقت
کسی کافران بمسلمانان شبخون میزد کافران دیدند که مسلمانان را میگردیدند و دل اعلام نمود که مسلمانان از
شهر سند ایشانرا تعاقب گیری عالم مغشوشی بادشاہ فرنگ کہ انار بہار ازالشکر خود مجرد نمود و مسلمانان را
گرده کشت نمود تا اینکه بیستم محرم سنه سه صد و هفتاد و - مسلمانان رسیدند مسلمانان جهت عزا بانا
گردیدند هر دو لشکر جنگی شدیدی نمودند طایفه از فرنگ قلب شکر حمله نموده بر قهرمان از هم متفرق شد
مسلمانان از دور اسیر دور شدند نظام شان مختل شد فرنگان با میر رسید ضربتی بفرق او زدند از ان سبب
شهید شد چون امیر با جماعتی از اعیان شهید گردید مسلمانان شکستے خورده بازگردیده تصمیم نمودند که تا ہے
کشته شوند یا ظفر یاب شوند مسلمانان بخود یکبار بر فرنگیان حمله برده مقابله شدیدی کردند تبوتیط کے
فرنگیان شکست خورده از ایشان چهار هزار اسیر گردید سرہنگان شل که کشته گردید مسلمانان لاشہ آنها را می شنا
مالهای بسیار برا غنیمت کردند پادشاہ فرنگ شخصی بودی که از خواص او بود گریخت اسب او د شتاء
رفتن ماند آن یهودی گفت که اسب سوار شو اگر کشته شدم اسبے پے سر مروع و اسبے او د برای تو
شده کریحی یہودی کشته گردید چون امیر ابوالقاسم شهید گردید پسر وی جابر ہمراہ بود بعوض پدر خودام
شد با مسلمانان کوچ کرده جهتہ گرفتن غنیمت توقف نموده مال بسیار برا ترک کردند و الله اعلم .
ذکر داخل شدن روسیه در دین نصرانیت
داخل شدن روسیه در دین نصرانیت بعد از باقی فرقهای ارویات و اسنی اغلاط شد فی آنها درسه
صدر هفتاد و پنج بود سبب این خروج در میان ملوک روم اختلاف واقع شد بعضی از پادشاهان شان مدد


فتوحات اسلامی ( ۳۱۹ ) قصه داخل شدن روسیه در دین نصرانیت

میخواستند از پادشاهان اسلام انا نجو در رومی که از سرکشان لشکرکشان و میمان بوطمع پادشاهی کرد
قوت و معاونت همراه دیگران نداشت پسران ابا ثعلب برجان که والی حلب بود و صلح بود معاوضه محاکمه
امیر جواب شافع را قبول کرد و لشکر بزرگی از بندر طرسوس فرستاد امیر مذکور قصد محاربه رومیان نمود لشکر
کشیده بر شکر گراز رومیان بیامد مسلمانان در انشکت عمدا انداز بن سبب قوی حال شدند و قصد شهرستان لطیه را
نمود همراه لشکر او در رومی که خوانین پادشاهی قسطنطنیه بود حاضر بود رومیان هم لشکر بسیاری جمع مقدر
او فراهم آورده ماده ی مقاتله سختی کردند تا انیکه شکس[ILL] بخیر د الله از ان رو رومی بسوی بلاد اسلام بازگشت
قصد دیار بکر نموده بظاهر میافارقین نزول کرد و با عضدالدین بویه که بر خلفا رباقی شده بود مکاتبه
نمود و مکتوب نوشته وعده اطاعت داده بود که ویرا نصرت دهد عضدالدوله ویرا جواب شگوفه داه
نصرت و کمک داد این خبر بملوک روم رسید چون در انجلاد و ملک باهم برابر بودند در ملکیت قسطنطنیه شرکت
بودند با عضدالدوله مکاتبه کردند و هدیه فرستادند و استمالت نمودند غرض عضدالدوله ترجیح جانب و ملک
تقویت گرفت از نصرت دادن ورد رومی اعراض داد برای نائحه ابوعلی تیمهی که بدیار بکر بود نوشت
که ور د رومی یاران و را بگیرد ابو علی بر سرشته کردن سواران شروع نمود درین حین خبر به بعضی یاران ورد
رسید بور د گفتند که ملوک روم با عضدالدوله مکاتبه نمودند و در امر ما ویرا مراسله نموده اینه شکست است که
انها عضدالدوله را بمال وغیره راغب می سازند ما را بایشان تسلیم میکند مصلحت انست که بسوی روم عود
باز کردیم و با ملوک روم مصالحه نمائیم اگر قبول کنند و با محاربه نموده کوشش در امر ضروفت اریم یا ظفر یابیم
یا نیکنامی بمیریم ورد گفت این مصلحت نیست اگر عضدالدوله بغیر از خوبی چیزی دیدیم روا نیست اینکه
پیش از انکه از وی چیزی بدانیم از وی اعراض کنم چون ور د برایشان این کلمات را بیان کرد بسیاری از یاران
وی جدائی کرده رفتند چون این خبر عضدالدوله ابو علی التمیمی عقیلت یاران اور ا مشاهده نمود بر وی حریص شد
محفوط و ورد راخواست و رد اجابت نموده حاضر شد چون بحضور ابو علی تمیمی جمع شدند ویرا با پسر و
برادر و جمعی از اصحاب گرفته این واقعه در سنه سه صد و هفتاد بود ابوعلی انها را میافارقین حبس نموده بغداد
بحضور عضدالدوله فرستاد و حبس ماندند تاسنه سه صد و هفتاد پنج که عضدالدوله فوت کردید و ملاتی
بصمصام الدوله منتقل کرد ورد رومی ابو کسا بیکر با او محبوسنج دند رها نمود شرط نمود بروی تا گر د از اسرای
مسلمانها را و انیکه برای بنای سد قلعه سر در از بلاد روم با قریه ها ان تسلیم نمایند وانیکه قصد نکند بلاد اسلامی را جندوان
یاران تازمان حیات می ساختند می نمایند در این چیزیکه محتاج است بمال و غیره دهها ال د رو شد و بسوی همراهی هم رفت ورد تا
مدام بیا بارا و غیر است انها خود مایل ساخته در کشش و غلیمت بطمع انداخت تا اینکه جمع شده با لشکری بعد رفت انیکه نزول کرد
بلطیه ملکت قسطنطنیه این سمت دهش لطیه انی حال غیر که در آن بور پادشاهی از لوک دوم در وس بن علی هم قسطنطی
راسله واستعالت و پیشان رسیدی و دریان قرار داد مود که قطنطی میاوران تلخ یباز در یس باشد بجانب اخی دوام
با یکدیگر درانی علیه سوگند کرده با هم یکجا شدند و دو لیس و ور دا کروشن دیگر و دنزدهی از گروه خودشان بند و بیدا کرد


فتوحات اسلامی ( ۳۰ ) دگر داخل شدن روسیه در دین عیسی علیه السلام

و ردیس از خلیج عبور نموده قسطنطنیه را محاصره نمود در آنجا دو ملک بودند بر آنها تنگ گرفته آنجا ممالک را به میکانیزم متوجه
از وی درخواستند ونکاح خواهر خود را بوی وعده دادند انها مطالبه ید و انها را اجابت نموده خواهرشان نیکو فص را
بکسیکه مخالفت دین باشد تسلیم نمایم بران دو ملک سینه ها راشند و نصرانی گردید این حال اهل شهر را بی وجه بود در دریع ترا
بعه خواهر شار انکام کرش بالشکری حجب و مقابله دو دلیل رفت تا هم کار را ر نمودند و دو کبر شکر گردید بر دو ملک را بکه
خود قرار گرفت و بلا و روم مکاتبه مصالحه نموده دیار مالک که بتصرف وی بود قرار دادند زمانه بی جهاز با
بود بعد از ان همراوه شده هلاک گردید .
استطراد
هرگاه بعضی تواریخی امتداد حول و سیرا در تور نصرانیت ذکر کردند پس حقت اند که ابتداء د خول عبرو وسیاه اند در این
در دین نصرانیت بیان نمایم این نه کار موقوفست بر بیان کردن ابتداء هر دولت و کیفیت تمدین وشان
قبل از دخول در دین نصرانیت بذکر قومی و قدیم ترین دول دنیا دولت فارس که دک دولت ای قطار
اکناف زمینمها ایشان مطیع و منقاد بودند نسب ملوک فارس مه وشنگ که آن پہلائیل قین ان
بن شیث بن آدم علیها السلام میرسد دشتهیج پادشاهی سلمان صالح بود در قرح مسیح را تار خان
داشت ابعد کسانیکه او عقب او آمدند دین ای را تغیر داده مجوسیت اختیار نمودند چنانچه چه اشجار گر دیگر
نور و ظلمت باشد نور را خدا نامیدند و ظلمت را شیطان گفتند و کهنه است وقد مو انرا یزدان نامیدند
و ظلمت که مخلوق ان شیطان است اهر من نامیدند پس صل دینشان مبنی بر تعظیم نور که یزدان باشد و تحقیر
ظلمت که اهرمن باشد بود چون نور را تعظیم بودند ازین حبه آتش را پرستش کردند بعضی گفته اند که نسب ملوک نارین
به فارس بن ارم بن سام بن نوح علیه السلام میرسد بعضی فرموده اند که ایشان از نسل یا فت بن نوح علیه السلام
شجره شان میگویند که از نسل کیومرث که آن آدم ست می باشیم پادشاهی از وی تا صیف پادشاهی ساسان یانی
بود تا اینکه در ابتدا ظهور اسلام مسلمانان این است سلطنت را از ایشان سلب نمو دند در انوقت ملگشان
در مشرق و مغرب شاهان را بودند مکرر انه اخوقی بن جوگ و خا کٹر ملوک منقادشان بود سخت اطاعت شان داخل می
شدند از جمله ملوک منقاد و شان ملک ایمان ملوک روم بو د تا اینکه سکندر پادشاه یونان گردید سلطان سکندر مهرام
شان محا تله نمود قهر را د شانی از ایشان سالب بود بعد از ان جو کیر شانی کلان شد بنده کارج دیار تحت اطاعت سکنین
بودند آنها ملوک الطوائف میگفتند که آنها بیست نفری بودند متحصن میکند رملوک روم را تہر نمود مخالطومی کی دیران
بجو نیکه سلطان کار ملوک فارس مغلوب ساخت بلوک یونان بامی سر خومی گردید مسی غله شان یونان و یافت بن نوح
علیه السلام میرسد ابتداء پادشاهی شان قبل از میلاد ابراهیم علیه السلام بود لیکن یہ ملوک فارسی بودند تا زمان عله سلاطات
سکندر بر فارس بعضی گفته اند اول کسی از یونان حروج کرد مردی بود النحمن نام که در سنه هفتاد چهار از مولیحتی
موسی علیه السلام تولد شده بود بعضی گفته اند تاریخ ظهور مالکین سنه شیصد وشصت
هشت از وفات موسی علیه السلام بود تا بیح علیه سکندر بفارسیان رومیان بعد از انقضای شهر دارا بود
هشتاد


فتوحات اسلامی
(۳۴۱)
پشلم
هشتاد و یکسال از هبوط آدم علیه السلام و نیز بعد از گذشتن سه هزار سی و نه سال از طوفان
نوح علیه السلام که مطابق ببعضی هزار و نهصد و پنجاه و هشت از مولد ابراهیم علیه السلام
و بعد از گذشتن هزار و ششصد سیزده سال از وفات حضرت موسی علیه السلام اما تولد
حضرت عیسی علیه السلام بعد از غلبه اسکندر به سه صد و سه سال بود مردمان پیش از میلاد
عیسی علیه السلام غلبه اسکندر را تاریخ قرار داده بودند بعد از میلاد عیسی علیه السلام
تاریخ غلبه اسکندر را ترک داده میلاد عیسی علیه السلام را تاریخ گرفتند چون زمان
بعثت نبينا وسيدنا محمد صلی اله علیه وسلم رسید در خلافت عمر بن الخطاب رضی الله عنه
مسلمانان چنان مصلحت دیدند که هجرت آنحضرت صلی اله علیه وسلم را تاریخ مقرر نمایند بین
هجرت و میلاد ششصد و سی و یکسال و بعضی ششصد و بیست و یکسال گفته اند اما دین
یونان چنان بود که ستاره را عبادت میکردند بتها داشته بصورت کوکب پرستش
می نمودند از یونان طایفه فلاسفه بودند که علم طب یونانی را تصنیف کرده بودند
بیشتر شان منکر حدوث عالم بوده بقدم آن قائلند تاثیرات طبیعی اعتقادند چون سکندر
بر ملوک فارس و روم غالب گردید پادشاهی اسکندر نفر از یشان در مدت دو صد و هشتاد
و دو سال باقی بود بعد ازان رومیان بریشان غالب گردیده مملکت را از ایشان گرفتند
بعد ازان غلبه برای پادشاه رومیان حاصل شد این سکندر که بر فارس و روم غالب گردید
غیر از سکندر مکه مذکور در قرآن شریف است و آن ذوالقرنین میگویند چنانچه جمهور
مفسرین تحقیق کرده اند که اسکندریکه در قرآن شریف شخص مسلمان و صالح بلکہ بعضی
پیغمبرش میدانند قبل از پیغمبر ما خود هم مرد صالحی بود زمانهای دراز پیش از سکندر
رومی بوده و میگویند رومیان غلبه کرده ملک را از ایشان کشیدند از نسل عیص
بن اسحق بن ابراهیم علیهم السلام است بعد از دو صد و هشتاد سال از غلبه اسکندر
رومیان بریونان غلبه کرده ملک روم را از تصرفشان کشیدند بعد ازان پادشاهی
بایشان رجوع کرد در شهر موره سکنی گرفته رعیت دیگر پادشاهان بودند در سنه هزار
و دو صد و سی و شش سلطنت سلطان محمود ثانی عثمانی از اطاعت عثمان بزابای
مقاتله برآنداختند آخر الامر بآق دل واسطه شدند بر انکه این طایفه دولت مستقل
باشد تا این وقت در شهر موره بهمان استقلال ماندند اما رومیان در سنه هشتصد
و پنجاه و هشت بعد از فتح کردن سلطان محمد قسطنطنیه را دولتشان قطع گردیده
پادشاهی شان رجعت نکرد بلکه رعیت دولت عثمانیه بودند تا الان اما پادشاهی
یونان در رومیان پیش از میلاد عیسی علیه السلام نصد و چهل و پنجسال بوده است


فتوحات اسلامی (۳۲۲) استطراز

تدین و میان ستاره پرستی بوده تبها که بصورت کواکب تراشیده عبادت میکردند در تبها
نیز تابع یونانیان بودند زیرا که اکثر مردمان بدین پادشاه خود میباشند همان دین طان
متدین بودند تا زمانیکه به نصرانیت داخل شدند بعد از دو صد و سی هفت سال انه
ولادت حضرت عیسی علیہ السلام بعضی ملوک بعد از داخل شدن بدین نصرانیت آئین
بت پرستی عود نموده متابعان عیسی علیہ السلام را میکشتند و بعضی علیہ السلام را
قبول میکردند بهمین قسم رفتار میکردند تا وقتیکہ قسطنطین رشیان امالک گردید
بعد از ان ملت مسیحی را تحسین نموده در ملت نصرانیت داخل شده مردمان را امر نمودند
بدخول و تمسک ان بعد از میلاد عیسی در سیصد شش تمام رومیان نصاری شدند
پایتخت پادشاه روم شهر رومه بود تا زمانیکه قسطنطین شهر قسطنطنیه را بنا نموده پا
سلطنت را از رومه نقل بقسطنطنیه داد اینوقعه بعد از سه صد و دوازده سال
از مولود عیسی علیہ السلام بوده چنانچه گفته اند تاریخ بنای قسطنطنیه نیز همین است
نقل تخت سلطنت بقسطنطنیه بتاریخ سه صد و سی سال از مولد عیسی علیہ السلام
بوده بنای شهر روم را ملکی از ملوک روم روملس نام که دی ارومه و رومیه نیز میگفتند
پیش از غلبه یونان بنا نمود قبل از میلاد به هشتصد و پنجاه و سه سال اما بیان کیفیت
یونان بر فرس و غلبه و میان بر یونان دوقعات شان طویل است حاجت تذکار
ندارد چون روم بریونان غلبه کرده پادشاهی را از ایشان سلب نمودند بسیاری
از ملوک اطاعت شانرا نمودند مانند ملوک فرنگ که در ارجا بودند و بسیاری ملوک افریقیه
و آسیا خلاصه اینکه پادشاهی روم قوی ترین پادشاهان روی زمین گردید تا سنه چهارصد
و هفتاد و شش عیسوی که قبل از هجرت به یکصد چهل و شش سال بود باقی ماند بعد ازان
ملک ایطالیا بر رومه تغلب نموده از تصرف پادشاه قسطنطنیه جدا کرده از ممالک اطالیا
گردید اما دولت شان مستقل نگردید بلکہ بسیاری از دولتهای اروبا نزاع نموده
ما بین شان زدوخورد واقع گردید که کلام بذکر آن طویل میگردد خلص اینکه ممالک ایطالیا
استقلال تام وسعت نداد مگر در سنه یکهزار هشتصد هفت عیسوی مطابق سنه چهارصد
ہجده هجری استقلال شان در ملک ہا ہمین وقت ماند اگر چه نسبت باصل ملک ایشان مقدم
بودند که بیشتر دولت اماد پا بودند اقر جهیکه اول سکلیه و مد را از تصرف رومانیا
آنها بودند اگر چه کمال استقلال شان آخر بود لیکن اول استقلال در سنه چهارصد هفتاد
شش مسیحیه پیش از هجرت به یکصد و چهل و شش سال بلکہ پادشاهی شان پیش این
بود اما تحت اطاعت ملک روم بودند گفته اند که اول هجوم شان در زمین ایطالیا

سکنہ


فتوحات اسلامی
(۳۲۳)
استطراد

و سکنی دران سرزمین قبل از میلاد هزار و نهصد سال بود همین است دلیلی که سانیکه میگویو
آن تا خته بودند از ملوک افرنج اروپا ئید در ان زمان رئیس شان بتسد بمنزله ملک خو
اما دخول شان در نصرنیت بعد از میلاد به پنصد سال شد بعد از ان دین نصاری
شایع شده در طایفه و ناک ساکن ار و پا تاسنه نهصد و نود و شش از ولادت عیسی
علیه السلام بحد زیاد گردیدند تا انیکه عام گردید داخل شدن اثر شان در نصرانیت
طرد داخل شدن روسیه در دین نصرانی از همه مؤخرتر در سنه سیصد و هفتاد و پنج
هجری چنانچه ذکر نمودیم واقع گردید چون ایتالیا مقدم تر اروپا ئیان بودند ازین
سبب اساس دین و مقر رئیسهای این انما شدند نصاری بعد از رفع حضرت عیسی
علیه السلام به آسمان چنانچه در زمان خودشان مقر بوحدانیت حق تعالی ورسالت
حضرت عیسی علیه السلام که او بنده خدا ورسول اوست اما بعد از اندک زمانی
تفرقه میان شان حاصل گردیده سه طایفه شدند ملکا نید نسطوریه یعقوبیه
ملا کانيه قائل تثلیث گردید چنانچه گفته است الله سبحانه وَلَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ
قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَثَةٍ آنها میگفتند که خدا سه است الله و مسیح
و والد اما و همین قوم میگفتند که مسیح ناسوت کلی است قديم وازلی است و میگفتند
که مریم زائیده است خدای ازلی را و نیز اطلاق پدری بر خدا و تلفظ پسری بر عیسی ع
با طلاق حقیقی نه عقائد فاسده شان است تَعَالَی الله عمَّا يَقُول الظَّالِمُونَ
علواً كَبِيرًا - اما نسطوریه قایل بامتزاج نیستند بلکه میگویند کلمه برو خود عیسی السلام
مانند طلوع آفتاب بر روزن یا بلور طلوع نموده یعقوبیه قایل بامتز اجند میگویند کلمه
برو خود عیسی علیه السلام گوشت و خون گردیده یعنی آیه مسیح کرده خانی ختت عقیده
باطله شانرا تقبیح نموده میفرماید لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ بْنُ
مريم اما مسلمانان بقرار فرموده الهی که در قرآن عز بیان گفته إِنَّ مَثَلَ عیسی
عِنْدَ اللهِ كَمَثَلِ ادَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُون معتقدند
مراد همین کلمه کن است که عیسی علیه السلام کلمه الله گفته میشود از جمله موهومات و شبهات
که نصاری اله بر الو هیت عیسی علیه السلام قائل کرد نیا و ندر است که دنی کور ما در زاد
و مبروص و زنده کردنی اموات بودند ندانستند که تمام اینها بامر و قدرت او تعالی بوده
بقوه حضرت عیسی بلکه بفعل و ایجاد خداست که بدست عیسی جاری نمود حق تعالی
بر الزام و ابطال گمان شان فرموده - مَا الْمَسِيحِ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ
قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمَّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَا كُلَانِ الطَّعَامَ


فتوحات اسلامی
(۳۳۴)
استطراد

وَ يَمْشِيْ فِي الْأَسْوَاقِ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ
این فرموده الهی که یاکلان الطعام دلیل قاطع است بر محتاجی هر دو بسوی طعام مانند سایر
حیوانات پس چگونه کسی که بطعام میخورد و زنده گی او بطعام موقوف است خدا باشد
دیگر اینکه طعام خورنده بول و غایط محتاج است کسانیکه بول و غایط کنند چگونه خدا میباشند
خوردن طعام کنایه از بول و غایط است جهت تفنن الفاظ به بول و غایط حفظه نکنند چرا که کلام
الهی در نهایت پاکی شیرینی است با کمال فصاحت و بلاغت دیگر از جمله اشتباه شان بودن
حضرت عیسی علیه السلام بی پدر و مادر که ویرا خدا میدانند حق تعالی شبه اینرا
باطل نموده میفرماید قوله تعالی إِنَّ مَثَلَ عِيسٰى عِنْدَ اللّٰهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ
مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُوْنُ یعنی مثل خلقت حضرت عیسی علیه السلام در نزد
خداوند مانند خلقت آدم است که ویرا از خاک خلق نموده بعد از ان برآوی گفت موجود
باش پس موجود شد بعد از زمانها طویل نصاری دو فرقه گردیدند یک طایفه را کاتولیکید
و طایفه دیگر را بروتستانیه می نامند با وجود این بین شان در امور دین اختلاف کثیر واقع
گردیده مذهب ختلافه منشعب شده که این مختصر جای تفصیل آن نیست تمام ایشان برعث
اقرار دارند مکر بعضی میگویند که بعث بارواح در جساد است و بعضی میگویند بعث
بارواح است نه با جساد در تاریخ امام محمد بن جریر طبری مذکور است که قیام قیامت
جمیع آل سلام و اهل توریت و انجیل و مجوس ایان داشته مقرند غیر از اهل توحید منکریم
و نیز تمامی شان بفناء جمیع عالم اقرارند غیر از واحد قدیم کسی باقی نمی ماند و انکه حق عزو جل
زنده کننده بعد از فنار بر گیرنده بعد هلاکت شان است مگر قومی بت پرستان
که بفنار مقر و به بعث منکرند- ملکائیه را کاتولیکیه مینامند این صفت مدح است
در نزدشان چنانچه تسمیه اهل سنت و د نزد مسلمانان اما یعقوبیه و نسطوریه یکی
از ایشان در بلاد فرنگ موجود نیست مکر در زمان سابق موجود داشتند نا پدید شدند
در نصاری شام و مصر و عراق و حبشه ندرتاً یکی از انها اگر موجود شود عر من کلام انکها از
مذهب کاتولیکی تا ملکانئیه اندر رئیس مذهب کاتولیکی اسقف عظیم و دانشمند که در وسیس
مقیم است که آن را پاپا می نامند در سنه هفتصد و بیست و شش مطابق سنه یکصد و هشت
هجری تخت ریاست او دولت جمهوریه قرار دادند ابتدا آمر پاپا از همان تاریخ بود مقر
و سکنای او در رومه نزد دولت اطالیا است بر هر کسی که متخلف به مذهب کاتولیکی باشد پاپا
ریاست دارد و بعضی که در اجراوات احکام دینیه با طنیه وی نظر است آن بمنزله قطب است
در نزد مسلمانان مکر حفی که سخت سلطنت او بود در امریکا از طرف و مقرر داشت زیرا اکثر اهل این

پاپا رئیس مذهب نصاری
میخورد پاپ ۷


فتوحات اسلامی (۳۲۵) استطراد

بر مذهب کاتولیکی بودند تا در سنه مذکور دولت جمهوریه تختی به ریاست و می گردید امرا بانها
همیشه در ترقی بود تا ئیکه سطوت دین و دنیای شان مربوط به بابا بود چنانچه برای شان
ممالک وسیعه در زمین بود ریاست شان بدرجه بود که عزل و نصب ملوک آنها به مشیت
آنها بود سطوت خود شان بر همه ملوک شان زیاده بود چنانچه باقی پادشاهان را یکتای هیچ
بالای میدگر که بر کمال سلطنت و علو مقام شان دلالت کند اعتبار شان بجای رسید
که در وقت سواری اکثر ملوک رکاب آنها را میگرفت اگر مجاریه ما درشان امر میکرد مخالفت
نمی کردند اگر کسی از گفته شان تخلف کردی وی را زنده با تش می سوختند یکبار پیر
که مطلب آمرزش به خدمت با با آمده بود حکم نمود که سه روز در ایام زمستان با می
برهنه پیش وی قصر با با ایستاده شد یکدفعه ملک جرمانیا پیش وی با با آمده طلب غفران
میکرد با با را خوش نیامده تاج او را به پا خود زد بعضی از مورخین متاخرین فرنگ
گفته اند که جهالت آن عصر چنان چشم قبایل اکور نموده بود که خطا را در کیس وی متصور
نمی کردند بر هر حکم شان مرعن و بر هر چه رای شان قرار گرفتی منقاد بودند گویا وی
از طرف خدا نازل شده از هر عیب مبراست چون شوکت آنها باین درجه رسید در
اروپا مملکت نماند مگر از افعال شان مضطرب و پادشاه نماند مگر از طمع شان بلرزه و تحت نماند مگر از قوتو
آن بشورش ازین امر فتنه های بسیار تولید گردید کار بابا با اندک اندک تنزل کرد
تا سنه هزار و هشتصد و هفتاد و یک مطابق هزار و دو صد و هشتاد و هشت هجری که مرتبه شان
بالکلیه ساقط شد تا ئیکه ایتالیا را به پایتخت مملکت بابار امل کردند آنرا اخذ نمودند
و برای کاتولیکه محض رئیس مقرر کردند مقرا و در کنیسه شد که در ید غیر ازین دیگر تصرف
باقی نماند تا اینوقت امرشان همچنین باقی نماند احکام رعایا و انچه تعلق به سیاست و تدبیر
ملکی داشته قوانین بفلرأی خود وضع نموده بر اهر نوع از کارها مجلس مخصوصه مترتب
کردند همچنین کردند باقی دول اروپا اگرچه در نزد شان از انجمای کتب مقدمه احکام
مدنه که تعلق به عبادت و معاملات ونکاح و غیره مدون و موجود بود بسیاری را
ترک کرده بقوانین موسسه خود که در تثبیت ملک اقوامیدانستند رفتار میکردند
بعد ازان ثلثانیه که مسمی به کاتولیکیه بودند بر مذهب کاتولیکی مستمر بودند تا قرن نهم
چون منکرین ریاست با با بسیار شدند آن ها را برتستانه نامیده این تسمیه
در نزد شان مانند تسمیه مبتد عین که خارج از مذهب اهل سنت و از اهل اسلام یکیا
اهل اسلام مخالفین و مبتدعه می نامند این اصطلاح شان در قرن نهم هجری شایع
شد این فرق بزرگ است بین دو طایفه نصاری با آنکه بر اشان لقب قبیح است

ایشانرا امراء روم میگفتند


فتوحات اسلامی
(۳۲۶)
استطراد

بسیاری ازین تسمیه بد نمی برند لکن اکثری شان استنکاف میورزند چنانچه برایشان
گفته شود که تو پروتستانی ابا نموده میگوید من پروتستانتیم مرکا تولیکیام
اگرچه معترف به ریاست پاپا نباشد نیز بین این دو فرق خلا فات بشیار است
اعظم اختلاف اینکه اقرار بریاست پاپا ندارند بلکه میگویند پاپا هم از جمله وسگا اساقفا
ریاست اساقفه منحصره با پاپست بلکہ ریاست بین او و اساقفه قسطنطنیه و اسکندریه
مشترک است یکی ازین اساقفه ثلاثه بر دیگری مزیت و فوقیت نیست اما
کاتولیکهای اصلیه میگویند که ریاست مختص با پاپست - دیگر از جمله اختلاف شان بعضی
پروتستان مخالف مکانیه اسلامیه اند در اعتقاد تثلیث چراکه ایشان در کتب اهل اسلام
دلایل وحدانیت شان نظر کرده اقرار بصحت دلایل کرده بر وحدانیت حق تعالی معترف شده ام
لکن بر رسالت سیدنا محمد صلی الله علیه وسلم معترف نشده و بر حالت عیسی علیہ السلام بچونکه
عیسی علیہ السلام بنده ورسول خداست اقرار دارند در بقیه دیانت خود با نصاری
متفقند. چون هموضع موضع بیان مخالفت بین پروتستان و کاتولیکسه بود
چنان ذکر شد لکن تمامی پروتستان هم قایل بوحدانیت اللہ تعالی نیستند بلکہ
مانند کاتولیکی قایل بتثلیثند از چنکه اقرار بریاست پاپا ندارند پروتستان
اختلاف
گفته میشوند بعد از ان تمامی فریقین در عبادات وحشر و عات مختلفه است باستان
بسیار تمامی شان در یک امر اتفاق ندارند مگر در هر دعا که ہمہ آن را در مشرعیت
دعا متفقند اما در نماز و روزه اختلاف بسیار دارند از انجمله که روزه کاتولیکی
فرض و پروتستان سنت میدانند روزه مذکور در سالی چهل روز بفصل بهار که میجوز
روزه باخر بهار تمام شود تعیین روز بین شان متفق علیه است لکن کثر کاتولیکی
که اہل دیانت قویہ اند میگویند که روزه امساک از طعام و مشرب از طلوع آفتاب
تا غروب در چهل روز اما پروتستان و بعضی کاتولیکیه میگویند که روزه امساک
از انواع گوشت هاست غیر از گوشت تا تناول باقی اطعمه را جائز میدانند مگر انچه
از حیوان پیدا شود مانند شیر وروغن هم تناول آن را جائز نمیدانند نان و حلوا
و خمر و آب را در حالت روز تناول میکنند. دیگر فرق بین شان انیکه برایشان
اولیاست که اعتقاد داشته در امورت خود وسیلہ می سازند لکن بین شان اختلاست
در بعضی اولیا که بعضی اعتقاد دارند و بعضی منکرند و همچنین فرقه دیگر اولیا چرا که معتقد
کاتولیکیست کسی از پروتستان بوی اخلاص ندارد در پروتستان فرقه ایست
که ایشان الاغیه وفرقه ایست که اهل دیانت روسیه لارثودکس می نامند این نام


فتوحات اسلامی ( ۳۲۸ ) حصه اول

به دو صد و دو سال بود این تاریخ ابتدا انتظام ملک استقلال شان بود اما پیش از ان بري
شان ملوک بود مگر امرشان منتظم و استقلال نداشتند بلکه گاهی مستقل گاهی تحت غیر خود
بودند واگر ابتدا اصلی شان اعتبار کرده شود پیش از میلاد عیسی علیه السلام به پنج قرن
بودند سخت اطاعت پادشاه یونان بعد از رفتن ملک یونان زیر طاعت قیصر رومیا
زنده گانی میکردند ملک مستقل دران زمانها برای شان گمان نبود دیانت شان عبادت
بتها بود که بصورت کوکب ساخته شده بود بعضی از دیانت شان قبل از دخول دین نصرانی
تغییر نمود اند که عبادت شان مانند عبادت ہنود بت پرستی بود بعد از ان در سنه
چهار صد و نود شش داخل نصرانیت شدند اول کسیکه در نصرانیت داخل شد ملک
کلولیس بود. بعضی از ایشان بهیچ دینی متدین نشدند بلکه منکر بعثت انبیاء علیهم السلام
و منکر صنایع بوده حال خود را می پوشیدند بیشتر شان ادعا مذهب کاتولیکی مینمود
بسیاری از ایشان بمذهب پروتستانی بودند از پادشاهان مشهور فرانسه
کار لویس کبیر مسمی به شار لمان در ترقی علوم عقلیه و فنون ادبیه و صناعیه
که دولت شان اتساع بیابد و آوازه آن شایع و ذکر آن در عالم منتشر شود شاعی
بود چهل و پنجسال در پادشاهی مکث نمود معاصر هارون الرشید بود بین او و هارون
مکاتبات جاري بود هارون الرشید یکبار شطرنج قیمتی و ساعتی تلکی از مخترعات
بلاد مشرق بوی هدیه فرستاد و هم انواع کثیره از تحفهای نورانی که در بلاد
افرنکیه پیدا نمی شد فرستاد کلید های کنیسه که در بیت المقدس بود ہم نزدش تقدیم کرد
عمال که از طرف هارون الرشید در بیت المقدس بود امر داد که زوار ہیکہ از بلاد فرانسه
به زیارت می آیند ہمرائه انھا بہترین معامله رفتار کنند شار لمان مذکور در سنه
هشتصد و چهارده عیسوی مطابق سنه یکصد نود و نه ہجری بعد از فوت ہارون الرشید
فوت کرد اما عدد سكان زمین شان و شماره رعایا و عساکر و غیره از اموال
و سلاح شان حاجت ذکر کردن نیست و هم انچه بین ایشان و باقی دول افرنج
از محاربات و تغلب بعضی بر بعض واقع شده حاجت بیان نیست جنگ بین ایشان
و انکلیز مقدار یکصد شانزده سال دوام کرد که گاهی غلبه از فرانسه و گاهی
از انکلیز بود چنانچه ابتدا آن محاربه از سنه هزار و سیصد و سی و هفت مسیحیه
مطابق سنه یکصد و سی و هشت هجری و آخر مصالحه محاربه سنه هزار چهار صد و پنجاد و سه
مطابق سنه هشتصد و پنجاه و هفت این حکایت در تاریخ شان بطریق بسط بیان شده
که آن را حرب صد ساله میگویند استیلاء فرانس بر جزایر افریقیه سنه هزار و دو صد پنجاه

پشت


فتوحات اسلامی
(۳۲۹)
استطراد

ششم محاکم تونسیه در حمایت شان داخل شد.
اما دولت انگلیس که انها را انگلتره
یا بر طانیا میگویند
اول ظهور شان پیش از میلاد عیسی علیه السلام به پنجاه و پنجسال بود میان آنها بفرنسیان
دول اروپا محاربات بسیار واقع گردید ملک و استقلال شان منتظم نبود تا سنه هشتصد
و بیست و هفت مسیحی موافق دوصد و دوازده هجری اول دخول شان در نصرانیت سنه هشتصد
و نود و شش مسیحی مطابق بیست و شش سال قبل از هجرت آنها هم مانند فرنسیس
کاتولیکید و برتستانی و دهر به بودند اما اصل انها که بشان آن میرسد نیز از
قبایل مختلفه جمع گردیده و نیز در ایشان جمعیست از کلتیین و طایفه ایست که نسبت شان
به یافث بن نوح علیه السلام میرسد آنها را دو جزیره است یکی را برطانیا و دیگریرا
ایرلند میگویند بواسطه این دو جزیره دولت شان بدولت برطانیا و ایرلند
مشهور است . در اول امر خود وحشی بودند پوست و وحوش می پوشیدند
مسکن های شان از چوب و برگ درخت و گاهی از گل بود کارشان شکار حیوانات
معیشت شان هم از همان شکار بود در معیشت خود مانند خر و مایه گان اهوب بودند
سنگ و چشمه آب را پرستش میکردند ایشان رو بظهور و قوت بودند تا اینکه
دولت شان قوی گردید ابتداً غلبه در اقلیم هند سنه مسیحیه مطابق سنه هجری
اتمام غلبه شان بر هند بعد از جنگ او سختیها سنه مسیحیه موافق سنه ۱۲۰۰
هجری اما غلبه شان بر جبل طارق که در مغرب است و از اسپانیول در فرانسیس چند
بار قصد نمودند که جبل طارق را از تصرف انگریزها بکشند میسر نشد اسپانیول ها جبل
مذکور را در سنه هشتصد و شصت و هفت از تصرف مسلمانان سلب نموده بودند
این کوه از بزرگترین قلعه های عالم کلید بحر متوسط گفته میشود آن مقابله حریره
خضرا که از بلاد اندلس فاصل بین جزیره و افریقیه است آنرا جبل الفتح و جبل
طارق می نامند طارق بن زیاد شخصیست که سنه نود و دو از هجرت اندلس را
فتح نمود وی آزاد کرده موسی بن نصیر موسی مذکور آزاد کرده عبدالعزیز بن مروان
برادر عبدالملک بن مروان پدر عمر عبدالعزیز آن جبل باسم او منسوب بود زیرا
وی چون قصد اندلس نمود بر آن جبل نزول کرد بهمین سبب جبل فتح نامیده
میشود عامه آن را جبل طار میگویند که صحیح آن جبل طارق است.


فتوحات اسلامی ( ۳۳۰ ) بیان دولت نمسا

اما دولت نمسا
که اوستوریا نیز میگویند انها نیز مرکب از اجناس پراکنده اند اکثری شان از تاتاراند
ابتداء دولت شان از سنه ۴۳۰ میلادی مسیحیه بود بعضی دول اروپا بران تغلب
نموده تحت طاعت خود داخل میکردند در سنه ۹۸۲ مسیحی مطابق سنه هجری برآ
شان استقلال تام حاصل کرد بدخول در نصرانیت در حدود سالهائیست که تکترین
قبل از ان سال باداخل نصرانیت شده اند بچنین کسانیکه بعد ازین ذکر میشود سالها
قبل داخل نصرانیت شدند مگر بروسیه که از همه اخرتر نصرانی گردیدند در سنه ۳۷۵
سیصد و هفتاد و پنج چنان پیش ذکر گردید .

اما دولت بروسیه
انها قسمت کلانی از جرمانا میباشد جرمانیارا آلمانیا نیز میگویند اما فرقههای
بسیار در آشان ملوک متفرقه است بروسیه طایفه از ایشان بودند ابتداء دولت
شان از سنه پنجاه و چهار میلادی مسیح علیه السلام استقلال تام از سنه ۱۳۱۵
مسیحیه موافق سنه ۷۱۶ هجریه بود بعد از ان بسیاری از دول خورد جرمانا
تحت حمایت شان داخل شدند و دولت شان گردیده متسع شد .

اما دولت بروسیه که مسکوف نامیده میشود
آنها نیز از اجناس مختلفه مرکبند بعضی از ایشان نسب او بیافث نوح علیه السلام
میرسد قبل از استقلال خود تحت اطاعت رومانیا بودند قبل از میلاد مسیح علیه السلام
چون بعضی دول اروپا قوت یافتند برایشان تغلب نمودند تحت اطاعت شان بوده
استقلال نداشتند مگر در سنه مسیحی مطابق سنه هجری استقلال گردیدند مانند
باقی اروپا بان بت پرستی میکردند دخول شان در نصرانیت سنه ۳۷۵ بود .

اما دولت اسپانیا که اسپانیول نیز گفته میشوند
ایشان نیز از اجناس مختلفه جمع شده اند ملوک شان در قدیم تابع دولت یونان
بعد از ان تابع رومانیان بودند بعد از ان از ملوک اروپا کسی که از ایشان قوی تر
بود بر آنها تغلب نمود . بعد چون مسلمانان اندلس را که تا سنه ۹۲ نود و دو هجری
بتصرف اسپانیا بود فتح نمودند بر اکثر ممالک شان مستولی شدند تا اینکه ملک ضعیفی
در اخر اندلس بر آشان باقی ماند مین شان و مسلمانان جنگها بسیار واقع گردید
اندک اندک اندلس را تا آخر سنه هجری از تصرف مسلمانان کشیدند بعد از ان بقیه
مسلمانان را از اندلس کشیدند در سنه یکهزار وده دولت شان استقلال یافت و نیاست


فتوحات اسلامی ( ۳۳۱ ) دولت هسپانیا
شان مانند کسانیکه پیش گذشت بت پرستی بود در زمانه که مذکورین پیش داخل نصرانیت
شدند اینها هم داخل شدند
اما دولت پرتوغال
آنها نیز تابع رومانیون بودند مملکت های شان در آخرهای اندلس بود چون مسلمانان
بر اندلس مستولی شدند مملکت شان را به اندلس ضمیمه کردند چون در سنه ۸۸۹ هجری
اسپانیول ها اندلس را از تصرف مسلمانان کشیدند بعد پرتوغالها مملکت خود را از تصرف
اسپانیولها کشیده در سنه هزار و پنجاه هجری مستقل شدند.
اما دولت هولاند که فلامنک گفته میشوند
دولت هولاند زیر اطاعت اسپانیا بود بین شان هشت سال جنگ های بسیار واقع
گردیده امتداد داشت تا اینکه در حدود سنه نهصد و هشتاد و هفت هجری در مالک
خود مستقل شدند در سالهای مذکوره استیلای شان در بلاد جاری بود دخول
شان در نصرانیت مانند کسانی که پیشتر ذکر گردیدند
اما دولت دین مارک
در سنه ۱۳۶۹ مسیحی موافق ۷۷۱ هجری در مملکت استقلال یافتند.
اما دولت بلجیک
آن هم از ممالک جرمانیا بودند استقلال نیافتند مگر از سنه ۱۹۱۳ مسیحی مطابق ۱۳۱۸
هجری.
اما دولت سویس ه
نیز ملوک اروپا تصرف شان را تداول میکردند تا در سنه ۱۴۸۱ مسیحی مطابق
۸۸۶ هجری در ملک خود مستقل شدند.
اما دولت بافاریا
دولت شان ملوک بسیاری را جامع بود که بر هر یک از آن مملکت صغیره بود آن ممالک
و ملوک تحت اطاعت کسی که قوی بود از ملوک اروپا زنده گانی میکردند بعد از آن
ممالک باواریا در سنه ۵۰۳ مسیحی مطابق قبل از هجرت به نود و دو سال مستقل شدند
بعد در همین سالها این ممالک تابع ملک پروسیه اند حال ها را از بیان کردن
دو فائده ضروریه ناگزیر آمد زیرا منفعت های بسیار درین دو فائده مندرج است.
فائده اول
اینکه بسیاری از مسایل فقهیه شریفیه بر معرفت دخول این طوایف در نصرانیت منوط


فائدہ اول
(۳۴۲)
فتوحات اسلامی

و موقوفست و آن اینست که اگر دخول شان در دین نصرانی قبل از منسوخ شدن آن
آن با ملحق باهل کتاب میگردند در حلال بودن ذبیحه شان و روا بودن نکاح شان برای
مسلمانان اگر دخول شان در نصرانیت بعد از منسوخ شدن دین نصرانیت باشد انچه
ذکر شد باهل کتاب ملحق نمیشوند نسخ دین شان ببعثت نبینا محمد صلی الله علیه و سلم
میباشد امام رازی در تفسیر خود عند قوله تعالی و المحصنات من الذین
اوتو الکتاب من قبلکم تصریح فرمودہ اینکه بسیاری گفته اند که نکاح کتابیہائی
که به تورات و انجیل قبل از نزول قرآن شریف متدین شده بشد بدلیل قوله تعا
والمحصنات من الذین اوتو الکتاب من قبلكم پس قولہ من قبلکم دلالت
میکند بر اینکہ ھرگاه کسی بعد از نزول قرآن شریف بکتب با قبیل متدین باشد
از حکم اهل کتاب بیرون است انتهی ۔ خطیب شربینی در تفسیر خود در حلال بودن
ذبیحه شان نیز چنین گفته ۔ مولف گفته انچه ذکر شد مذہب شافعی رحمہ اللہ علیہ است
اما مذاہب ائمہ ثلاثہ باین تفصیل قایل نشده مطلق حکم به حلیت نکاح و ذبیحه اهل کتاب
می نمایند اگر چه بعد از نسخ داخل دین اہل کتاب شده باشند.
فائدہ ثانیہ
دولت فرنگ پیش از ظهور اسلام در نهایت وحشیت بودند چنانچہ بحرف صنایع
و انواع سیاست و تدبیر جنگها و انواع علوم عقلیه و انچه بایشان حال موجودی تمام
معرفت نداشتند بعد از ظهور اسلام و مخالطت شان ہمراہ مسلمانان از ایشان تعلیم
گرفته متمدن شدند بعض مورخین شان در نزد حرب صلاح الدین ایوبی که محاربہ
بین مسلمانان و آنھا در قرن سادس جاری گردید و سمی به حرب صلیبی شدہ بیان نموده
که از ان محاربہ ہا اگرچہ نفوس بسیار ہلاک و اموال لاشمار تلف شده و مفقود حاصل شد
اما ہر آفرنگیان نتایج نافعہ بخشید یکے آنکہ فرنگیان از ان وقت شروع به تجویز
عساکر نمودند و بواسطه مو اصلت مسلمانان صناعت تجارت و زراعت را آموختند
و بسیاری از علوم عقلیہ و فلکیہ را تعلیم گرفتند تواریخ نافعہ تالیف علم معرفت
فلک توسعه نمود مولفات انرا برداشته اخلاق حسنه خوی گرفته در سفرہای بحر و بحر برای
انکشاف احوال اقمار زمین عادت گرفتند امریکا را در سفر ہای خود به سنه شصت هجری
کشف نمودند که پیش برای کسی معلوم نبود از مسلمانان انواع سوار کاری و لعب
به اسپان و نیز ہا را کسب کردند معانی عربیه و اشعار مسلمانان را از کلام شان
اخذ نمودند خصوصاً کسانیکه از ایشان با مسلمانان در اندلس مخلوط بودند و نیز


فتوحات اسلامی
(٣٣٢)
فائده ثانیه

مشورت در احکام را از مسلمانان تعلیم گرفته دانستند که ملک باستبداد و عدم مشوره
فاسد میشود بر آنخود احکام و قوانین تدوین نمودند که در امورات بآن رجوع میگردد
کتب اسلامی را بسیار جمع کرده بزبان خود ترجمه کردند تا معانی آن بداسته
آنچه دران صلاح ملک شان باشد اخذ نمایند مدارس بر آنتعلیم و فنون تاسیس
نموده شناختند که ملک منتظم نمی شود مگر بهمین ها از مقالات بعضی مورخین شان
که میگویند یکنفر شهری صلاحیت ندارد که شریعت از سلطان قوی تر میباشد
مراد شان به شریعت چیزیست که بر آنحکام وسیاست ملک خود از قوعد عقلیه
تاسیس نموده اند هرگاه این سخن در احکام عقلیه باشد پس چگونه نیابست وقتیکه
مسلمانان به شریعت مطهر خود که ما سی ازان بوحی الهی شده مراجعه نمایند و بآن
تمسک ورزند تا حکم سلطان تابع حکم شریعت شان باشد شانیست که شریعت
از سلطان قوی تر است — نیز بعضی مورخین فرنگ گفته اند که علت انحطاط بنیا
استقامت نمی سد مگر به احترام قوانین احکام موسسه بر عدالتها پنجه عدم احترام
قوانین فشار جهت بنفریست در عالیه توحش گمان نشود که این استقامت
به برکت قوانین عقلیه شان است بلکه آن مبنی برتجربه های عادی و حرکات اسباب
دنیوی است اما شریعت مطهره از تمامی آنها قوی تر است زیرا که وحی الهی بروی
الهیست که اتباع اعمال بر کتاب توکید میکند هرگاه آنها مخالفت قانون عقلیه را
موجب انحطاط به بینند شکی نیست که مخالفت شریعت مطهره کار انحطاط را
حاصل نموده عذاب اخرت را هم بعقب دارد بعضی مورخین شان گفته اند
که حاصل سخن اینست که بسبب مخالطت اروپائیان بامسلمانان که در تمدن مقدم
بودند ابتداتمدن اروپائیان گردید
تتمیم کلام

بدانکه اکثر مفسرین کلام شریف و بسیاری از مورخین گفته اند که سه نفر تمام دنیا را از مشرق
تا مغرب مالک گردیده اند دو مسلمان و یک کافر— اما دو مسلمان یکی حضرت سلیمان و دود
علیها السلام و یکی سکندر ذوالقرنین و کافر نمرودی که در زمان حضرت ابراهیم
علی نبینا و علیه السلام بود— بعضی کافر چهارم را از یاد کرده اند که بخت النصر پادشاه بخت النصر
تمام دیار را مالک نشد مگر ملکیتی وسیعی داشت بخت النصر کسی است که بیت المقدس را
خراب کرد بنی اسرائیل را کشته مقداد هزار را از ایشان اسیر کرد زیرا که در بنی اسرائیل
عصیان و مخالفت بسیار شد حق تعا بخت النصر را برایشان مسلط گردانید بخت النصر


فتوحات اسلامی (۳۳۴) تتمیم کلام

از مجوسیا بابل بود پدروی مردف نیست برعراق فارس عامل بود میان تمبر پادشاه و
و تخریب بیت المقدس نزده سال بین هجرت و تخریب بیت المقدس هزار و سیصد شصت
و نه سال گذشت بیت المقدس مدت هفتاد سال خراب ماند بعد از ان جمعی از ملوک
فارس بار پیغمبر آن وقت ارمیا علیه السلام که از جانب حق تعالی بوی وحی شده بود آباد
نمود بعد از ان مرتبه ثانی بعد از رفع عیسی علیه السلام به چهل سال که قبل از هجرت
النبی صلی الله علیه وسلم به ششصد و پنجاه و چند سال باشد ویران گردید سبب
این تخریب چنان بود که چون یحیی بن زکریا علیها السلام را کشتند حق تعالی طایفه
فارس و روم را بر ایشان مسلط کرد که ایشانرا قتل و اسیر نموده از دیارشان
نفی و اخراج کرده بیت المقدس را خراب کردند این دو تخریب در قرآن شریف
در سوره بنیبرکه اسرا مذکور است درین قول خدایتعالی وَقَضَيْنَا إِلَىٰ بَنِي
إِسْرَائِيلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيرًا
فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَّنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ
تا آخر آیه مرتبه ثانی را درین قول خود ذکر نموده قوله تعالی فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ
لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ یعنی ایشانرا فرستادیم و مسلط نمودیم تا انیکه بدی کنند
وجوه شما را چنان کردند مجبنان خراب مانی بود تا اینکه پادشاه از پادشاهان روم بعد
از نصرانیت خود تعمیر نمود و نیز کنیسه قمامه را بر قبری که نصاری گمان میکردند که
عیسی علیه السلام در آنجا مدفونست بنا نمود شکل بیت المقدس را بر من هدوم
نموده امر کردند که در موضع آن خاک و کثافت در بالا شهر انداخته شود تا کس بیت
المقدس را نیابد موضع صخره شریفه مزبله گردید همچنان بود تا انیکه در سنه شانزده
از هجرت امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه بشام قدوم آورده بیت المقدس را فتح نمود
از مزابل پاک کرده موضع صخره شریفه را بحالت اصلی آورد و بعد سبحا اعلم سخن طویل
شد باز میگردیم بسوی انچه بصدد بیان آنیم از فتوحات اسلامی میگوئیم در
سنه ۳۳۱ طایع لله خلع گردیده باقاهر بالله احمد بن اسحاق بن مقتدر بیعت
کرده شد در سنه ۳۳۲ دم بارمینیه نزول کرده شهر خلاط و ملاذ کرد
دار فتیش را محاصره نموده مردمان اطوار ضعف کردند ابو علی حسن بن مروان
کردی ده ساله با ایشان مصالحه نموده و میان بعد از مصالحه به بلاد خود باز
گردیدند در همین سال خان ایلک ملک ترک بطرف بخاری بمقاتله حرکت کرد
امیر نوح بن منصور سامانی والی بخاری لشکری بسیار بملاقات او بیرون کرد لشک

خلاط و ملاذ کرده هرد
در شهر ارمنیه نیم
ش پیش

مرد کردی یک
از طوایف کرد یسمر انرا خواند


فتوحات اسلامی
(۳۳۵)
غزوه یمین الدوله

ایشان شکست داد لشکریان امیر نوح به بخارای عودت کردند و ایلک در عقب شان
بود تا در ابیورد لشکریان خود بمقاتله از شهر بیرون شد مقاتله شدید کردند
تا اینکه بعون الهی معرکه از شکست ایلک بزرگ گردید شکست خورده بشهرها
خود بازگردیدند باز در سنه پادشاه ترکان لشکری بسیاری جمع کرده بطرف
بخاری رفت چون در ینوقت اختلاف که باعث هلاکت است بین مسلمانان
واقع شده بود ترکان بخارا را مالک شدند در سنه سبکتگین والی غزنه بپیلان
محمود وفات کرد بین اسمعیل و محمود پسران او در امر خلافت اختلاف واقع شد
بعد از ان پادشاهی برآ سلطان محمود کامل گردیده بر خراسان و غیره مستولی پادشاه
آن کلان گردید از خلیفه قادر بالله فرمان ولایت بالقب یمین الدوله بوی رسید
ذکر غزوه یمین الدوله سلطان محمود بن سبکتگین صاحب غزنه
در سنه لشکری بسیاری اسلطان محمود بمرام غزای هند تجهیز نموده بر شور که از بلاد
هند است قصد نمود دشمن خدا جیپال ملک هند بالشگری انبوه بمقابله وی آمد
یمین الدوله از لشکری خود پانزده هزار مردی جرار را انتخاب نموده بطرف وی
رفت با یکدیگر ملاقی شده مقاتله آغاز گردید فریقین در کار زار صبر نموده پاداری
کردند چون نیم روز شد نصرت الهی رسیده لشکر هنود منهزم گردیدند از پیشان
قتلگاه بزرگی بر پاشد ملک هند با جماعتی بسیار از اہل و عشیره خود اسیر گردید
مسلمانان اموال جلیله و جواهر نفیسه را از ایشان غنیمت گرفتند از جمله آن تا طلا
انه گوهری بشو که دو صد هزار طلا قیمت داشت بگردن ملکشان بود و دیگر قلاده های
قیمتی برگردن رئیسان اساری بود گرفتند پنج لک غلام اسیر کردند از بلاد هند بسته
بسیار یر افغ کردند چون از غزوات خود فارغ گردید نچی است که ملک ہند کہ اسیر
نموده بود رها کند تا اینکه هندو وی را به خصلت خواری به بیند با نجه بروی قرار
داد کرده بود از وی گرفته رها کرد از عادت ہندو ها چنان بود که هرکس از ایشان
در دست مسلمانان اسیر میگردید بعد از خلاصی او در امیریاست قبول نمیکردند چون
ملک هند بعد از خلاصی حال خود را دیده ناگوار آمده سری خود را تراشیده خود را
باتش انداخت قبل از آتش آخرت بآتش دنیا سوخت الحمد لله.
ذکر غزوه دیگر ایضاً بطرف هند
چون یمین الدوله از امر جیپال فارغ شد مصلحت دید که بغزوای دیگر برود بطرف
ویہند عزیمت نمود آن شهر را محاصره نموده اقامت کرد تا آن را قهراً فتح نمود