فتوحات اسلامی (۳۳۶) غزوه بطرف هند

بعد وی اخبر رسید که جماعتی هندیان در شله غای آن کوه ها جمع گردیده غرم فساد غنا
دارند طایفه را از لشکریان خود بآن طرف سوق ادبر ایشان واقع گردید گشتن
بسیاری ایشان اجرا نموده که از ایشان یکی نجات نیافت مگر تنها خبر برن و بعد
ازان بطرف غزنه سالمه و غانمه باز گشت .
ذکر غزوه بهاطیه از بلاد هند
در سنه سیصد و نود و پنج یمین الدوله بهاطیه را که از اعمال هند است قلعه محکم
دیوار ها عالی داشت و در آن خندق عمیق تعبیه شده بود غزا نمود حاکم شهر امتناع نمود
بیرون شهر برآمد با مسلمانان سه روز متوالی مقاتله کرد روز چهارم از فضل الهی شکست خومد
عزم داخل شدن شهر را نمود مسلمانان وی را سبقت که درب شهر را گرفته مالک شدند شمشیر
مسلمانان از بیخ و سپر ایشان احاطه نمود مقاتله داشته زنده ها را اسیر نموده
مال ها را گرفتند اما ملک هند چون هلاک خود را معاینه کرد جماعت از معتمدین
ثقات خود گرفته سر آن کوه ها را پناهگاه خود ساخت سلطان محمود لشکر اندکی را
خفیة بر ایشان فرستاد آن ها وقتی خبر شدند که لشکریان اسلام در ریشان را
احاطه نموده شمشیر ها را در ایشان حکم ساختند چون ملک ہلاکت خود یقین کرد
خنجر بر اکم خانه خود برانگم ہلاک دوزخ گردید سلطان محمود در بهاطیه اقامت
نمود تا اینکه امران باصلاح و قواعدان را مرتب کرده بطرف غزنه بازگشت کسی را
بر ایشان خلیفه نمود که بر مسلمانان آنجا یکجه واجب باشد از احکام دین تعلیم
نماید در بازگشتن خود سختی بسیاری را بر کثرت و زیاده شدن آب دریا ها دید
آنچه همراه او بود با جماعت عظیمی از لشکریان در آب غرق شدند خود بسلامت
به غزنه عودت کرد .
ذکر غزوه ملتان
در سنه هر قام سلطان محمود بطرف ملتان بغزا رفت سبب این بود که دا که ان
اسلام آورده بود بعد ازان ارتداد وی خبیث گشته ملحد گردید اهل ولایت خود را هم
بعقده خود دعوت کرد مردمان دی را اجابت کردند سلطان محمود مصالحت دید
که بادی جهاد نموده از گمراهی بر طرد و آورد طرف وی حرکت کرد نهر ہا ئیکه در راه وی
بوده بد که از کثرت آب و لای امکان گذشتن ندارد خصوصاً سیحون که طرف آن مانع
عبور است بطرف اند پال کس فرستاد که دی را از میان بلاد خود بطرف ملتان را
داده مانع نشود اند پال گفته وی را قبول نکرد سلطان محمود پیش از ملتان به اند پال گزم


فتوحات اسلامی
(۳۳۷)
غزوه ملتان

محاربه کرد شهرنامی یی او داخل شد قتل و تاراج کرده بناهای آنرا آتش دراند باز از نزدی
وی طرف شهر ملتان که پخت سلطان در عقب وی شد شهاب در اثر شیطان از تنگی
به تنگی میرفت تا به کشمیر سید چون ملک ملتان خبر سلطان را شنید عجز خود را از ایستاد
بمقابل آن دانسته مال های خود را به سرندیب نقل داده ملتان را خالی کرد یمین الله
بملتان رسیده نزول گرد دید که اهل ملتان دیگر راهی خود کورانه نهم اطاعت ندارید
ایشانرا محاصره نموده کار را بریشان سخت گرفت مقاتلمه استمرار کرد تا اینکه شهر مانت
بقهر و غلبه گرفت بیست هزار درهم از سزائی فرمانی شان اخذ نمود.
ذکر غزوه کواکیه
بعد از ان رفت از ملتان بسوی کواکیر در انجا شش صد بت بود شهر را قحط و تباه
سوخت والی شهر بسوی قلعه خود گریخت یمین الدوله به عقب آن رفت آن قلد
ا نقدر وسعت داشت که فیصد هزار نفر در ان میگنجید و در ان قلعه فصد فیل و بیست
هزار دابه و در انچه که کفایت کند تمامی امادگی میان قلعه موجود بود یمین الدوله
در شهر اقامت نمود بین قلعه و شهر مفت فرسخ بود متصلاً پیشه بود که مانع رفتن
راه مشاهده می شد کسی اطاقت رسیدن نبود سلطان بقطع کردن آن امر داد
و در راه آن وادی عمیق بود که قعر آن دیده نمیشد حکم نمود که پر کرده شود از وی
مقدار که بیست سوار عبور نمایند پوست ها را از خاک ملو نموده در آنجا انداخته پر کرده
یمین الدوله خود را بقلعه رسانیده آنرا مدت چهل سپه روز محاصره نمود حاکم ان
با یمین الدوله مرسله نموده طلب صلح کرد سلطان اجابت نکرد درین بین خبر تلاقت
خراسان رسید قصد مراجعت نمود ملک هندر ابر تجدید فیل و سه هزار روپیه نقره معال
نمود چون از بستن منطقه استغفی کرد یمین الدوله بوی خلعت و او پوشید آن لفت
و انگشت خورد خود را قطع کرده به خدمت یمین الدوله فرستاد که هر قرار و انعقاد
وی وثیقه باشد یمین الدوله جهته وقوع اختلالت به خراسان باز گردید مقصد داخل
شدن هندر تصمیم داشت.
ذکر غزوه بطرف هند
در سنه صد و نود و هفت یمین الدوله طرف هند حرکت کرد سبب این بود که بعیض
پادشاه زادگان هند بدست سلطان اسلام آورده بودند ایشان ابراشهرهای
که فتح کرده بود وظیفه نموده بود درین حال خبر رسید که پس مرتد و میل کفر و طغیان
نموده اند سلطان به جدیت بان طرف سیر نمود چون نزدیک سید هندی از


فتوحات اسلامی
(٣٣٨)
غزوة بهیم نغر

پیشوای کرسنجبت آن ولایت را پس گرفتن حکم اسلام را برایشان اعاده گردانید بعضی
اصحاب حجہ را بران خلیفه نموده بسوی غزنه بازگشت.
ذکر غزوۀ بهیم نغر
در سنه نود و هشت عزم غزا نمود یمین الدوله و رفت تا رسید ساحل دریا هند مندر و نام
ابرهمن پال بن اندپال بالشکرهای هند و یراقلاقات نمود زماندار انروز مقاتله
کردند نزدیک بود که ہندیان بر مسلمانان ظفریا بنت حق تعالی مسلمانان انصرت دار
مسلمانان برایشان ظفریاب گردیدند ہندیان شکست خورده پس پا شدند مسلمانان
آن مار از سر شمشیر گرفتند یمین الدوله ابرهمن پال تعقیب نمود تا اینکه رسید
به بہیم نغر که برگوه بلندی بود که ہندیان آن موضع را خزینه بت بزرگ کر دیته
بودند پس نقل میدادند بسوی او انواع ذخیره ہا و بسته ہای جو ہر ہا را ہر کزن
در این کار را دین عبادت معتقد بودند ازین حیث بدت مدید در اینجا چیز با جمع
شده بود که مثل آن شنیده نشده بود یمین الدوله آن موضع را فرود آمده
محاصره کرد چون طایفه هنود جمعیت و حرص آن امیر قتال و حمله ہای پیاپی
در برادیدند بیدل شده بترسیدند و طلب امان نمودند و درب قلعه را کشودند
مسلمانان قلعه را مالک شدند یمین الدوله با خیز امواج اشخاص معتمد خود بالا رفته از جوام
بیرون از شماره واز در اہم نوز ہزرار درہم شاہیه واز ظرفهای طلا و نقره بار
هفت هزار و چهار خروار گرفت در آنجا خانه بود مملو از نقره که طول آن خانه سی کز
و عرض آن پانزده گز و شمیر ازین متعه همراه این غنائیم به غزنه آمد آن جو ہر را در
صحن سرآخود فرش نمود هر گاه ایلچیان ملوک پیش وی می آمدند ایشان را در انجا
داخل میکردند میدیدند چیزی را که مانند آن انشنیده بودند و ہمہ اعلم
ذکر غزوۀ بھند
در سنه چهار صد جمع آوری نمود یمین الدوله به عزم ہند به غزای نارین بعد حرکت
نمود باستخار رسید هنیه را سوخت حکم اباحت نمود بت های شان و انګون سایر کرد
چون ملک هند دید که قوت مقاومت ندارد بادی با صلح مراسله نمود و معاهده کرد
بر مالیکه ادا نماید و پنجاه فیل و اینکه بر خدمت وی زیاده از دو هزار سوار نباید
انچه را بذل نمود از وی گرفته بسوی غزنه عودت نمود.
ذکر غزا نمودن یمین الدوله ببلاد غو بر و غیره
در سنه چهار صد و یک یمین الدوله شهرهای غور را غزا کرد و آن بلاد بست نزدیک غزنه در امر واقع

بهیم نغر نام موضعی
است
طول و عرض آن در اینجا
سی ګز نوشته شده است
پنجاه فیل و دو هزار سوار
مزد طوفان


فتوحات اسلامی ( ۳۳۹ ) غزانیمین الدوله

کافرانی بودند که قطع طریق و تخویف مینمودند و شهرهای شان کوه با دشوار و جنگل های بسته
و خوزا بان خابه و معصوم میساختند از جهته دشواری انما آنان چون این حرکات
از ایشان بسیار گردید یمین الدوله را غیرت گرفت تا اینکه چنین مفسدین مجاوری بود
برایشان بر کفر و فساد خود ثابت باشد لشکری جمع آوری کرده برسری شان رفت
تا اینکه مقدمه لشکر وی به مضیق رسید در حالیکه پر بود برمردان جنگی شرع نمودند
مقاتله را و دو فریق در جنگ صبر نمودند چون یمین الدوله این حال را شنید بخشی از شش
بطرف شان تاخند تا راههای ایشان را مالک گردید غوریان تفرقه شدند بعد بسوی عیم
والی غور به رفتند والی از شهر خود با ده هزار مرد جنگی بمقابله سردائی مسلمانان
با ایشان تا نصف روز مقاتله نمودند و غوریان شکست یمنان کرده ایشان را
تعقیب نمودند تا اینکه از شهر خود دور شدند بعد از ان مسلمانان بریشان روی
آورده شمشیرها در ایشان نهادند آن بار بقتل و اسیری ہلاک کردند در میان اسیران
کلان و سردارشان بود مسلمانان شهر را داخل شده مالک گردیدند و انچه دران
شهر بود غنیمت گرفتند قلعه ها و حصون که از آنها بود جمیعاً را فتح کردند چون کلان
شان کار زار مسلمانان و ید همراه خود ز هر داشت آنرا اشامید مرد -
خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينِ - یمین الدوله در ان
دیار شعار اسلام را ظاهر ساخت و کسی که شرایع را بایشان تعلیم کند بریشان
مقرر گردانید . بازگشت بعد از ان بطرف طایفه دیگر از کفار رفت تائیا آن یک را
قطع نمود لشکریان وی از شسنگی سخت رسید که نزدیک بودند که ہلاک شوند حق تعال
برای شان لطف کرده باران فرستاد که سیراب ساخت ایشان و اسپان نمود بشنان
رفتن ریکا بسوی کفار رسیدند که پیشان جماعت بزرگی بودند و ہمراہ ایشان ششصد
فیل بود مقاتله نمود ایشان کا به سخت تر مقاتله صبر کردند در مقاتله بعضی بر آبعضی
بعد از ان مسلمانان را خدایتعالی نصرت داد و کافران شکست یافتند گرفت
غنیمت با شان و و قتل ایشان بسیار شد بعد از ان سالم و مظفر و منصور باز گشت
ذکر فخ یمین الدولہ نار دین را
باز در سنه چهارصد چهار یمین الدوله در جماعتی بزرگی و حشم بسیار قصد شهرهای هند
نموده بطرف هند سیر نمود دو ماه رفت تا اینکه بمقصد خود نزدیک شد اصحاب
و عساکر خود را مرتب نمود کلان ہند شنید لشکر کش با دیاران خود را که نزدا و بود نم جمع
کرده بسوی کوهی که بالا رفتن آن دشوار و راه آن تنگ بود بیرون شد در آنجا خود را


فتوحات اسلامی ( ۳۴۰ ) فتح یمین الدولہ بنابر ہند

حمایه نمود در انوقت کفار بر مسلمانان عظیم ہند بطرف ہنود تاختن و نبر ستاده ایشانرا از هر ناحیه
خواست هر کس که اسلحه بر داشته میتوانست بحضور وی جمع گردیدند چون عددشان
کامل گردید اند کوه فرود آمده با مسلمانان مصاف نموده جنگ بشدت و کار بزرگ گشت
بعد از ان خدایتعالی مسلمانان را قوت داد کفار را شکست دادند بسیاریرا کشتند و انچه
که همراه شان از مال و فیل و سلاح و غیر ذالک بود غنیمت گرفتند چون یمین الدوله
فارغ گردید خبر این فتح را به خلیفه قادر بالله عباسی فرستاد خلیفه بر او فرمان و عهدنامه
امارت بولایت خراسان و انچه در دست وی از ممالک بود فرستاد و نظام الدوله ویرا
لقب نهاد .
ذکر غزوه تا نیشر
در سنه چهار صد و پنج برایمین الدوله گفته شد که بناحیه تانیشر فیل است از جنس فیلهای
مسلمان نگر موصوف است در حرث حاکم تانیشر در کفر و طغیان غلو نمود و عناد
بر امسلمانان دارد یمین الدوله بر غزا کردنی و پایمال کردن دیار وی و انچه
به چشاند او را شربت از جام قتال خود بهمراه لشکر و سپاه و ایلیجاریان عزم نمود
رفت در راه وی واد یها بسیار عمیق و دشوار گذر و زمین های گیاهی و سرسج
اطراف و ی زمینهای که آب در ان آبادی سختی اطاقی شدت رز پوشیدند تا اینکه
بهمانجا قطع نمودند چون بمقصد خود نزدیک شدند دریائی ابرا بر شدند که جریان آن شدید
و گذر نمودن از وی دشوار بود والی آن بلاد بالشکر خود بآن طرف ایستاده بود که مسلمانان
از عبور نمودن منع مینمود و بادی فیلهای بود که بآن با فخر و نازش مینمود یمین الدوله
دلاوران لشکر خود را بگذشتن از دریا امر داد برینکه کفار را به محاربه مشغول نمایند که باق
عسکر از دریا عبور نمایند چنان کردند هنود آن جانب نهر را بمقابله مشغول نمودند دیگران
از محافظه نهر باز داشتند باقی عسکر از گذر با آب عبور نمودند تا آخر روز از همه اطراف
بایشان مقاتله نمودند هندیان شکست خورده مسلمانان ظفر یافتند و انچه که بایشان
از مالها و فیلها بود غنیمت گرفتند بسوی غزنه بکمال ظفریابی عودت نمودند .
ذکر غزوه بجانب هند
یمین الدوله سلطان محمود بنابر اشتیاق زیاد که در غزای کفار داشت عزیمت غزوه هند
کرده در سنه چهار صد و شش از خرهان با جمعی کثیر بر آمد چون بهر ان وی راه را غلط
نمودند بالشگری خود بآب ساحل دریا غوطه خورده اکثری شان بغرق هلاک شدند سلطان
تا چند روز در آب بود بعد نجات یافته بخراسان و پس عودت نمود .


فتوحات اسلامی
(۳۴۱)
غزوه كشمير وغينو

ذكر غزنه كشمير وغيره و غيرهما
چون يمين الدوله سلطان محمود پسر بكتكين قصد تسخير ديار هند را نموده در سنه چهار صد و
هفت با بيست هزار انجاري از نفوس نامدار انهر و ديگر بلاد از غزنين برآمده
عزيمت كشمير را نمود زيرا كه بر شهر هائيكه بين آن و كشمير از بلاد هند متصرف شده بود
و از غزنين تا آنولايات سه ماهه راه بود لهذا سه ماه دائماً سير نمودند چون از نهر
سيحون و جيلم كه دو نهر عميق شديد الجريان بودند گذشت و بنواحي ديار
هند رسيد رسولان از طرف پادشاه هند باستقبال شان آمده اظهار اطاعت
و بذل مصارف جنگ را نمودند بعد كه از ان موضع گذشته بدر كشمير رسيدند
والي آن نيز بخدمت پيوسته كلمه سلام را عرضه كرده برسم پيش قلاوري در مقدمه
لشكر روان شده تا كه ايشان را در بيستم رجب بموضع مقصود ماحون رسانيدند
كه سلطان ولايات فراخ و قلاع محكم اطراف ماحون را فتح كرده بقلعه نهودب كه اخير
پادشاهان هند است رسيد چون هودب از سر قلعه كثرت لشكر بر مشاهده نمود خوف
و رعب بروي غالب شد دانست كه غير از اسلام نجاتي نيست با ملازمان و اتباع
خود كه تخميناً ده هزار كس بود باستقبال برآمده زبان را به كلمه اخلاص بر اخلاص خود
گشودند و سلطان از انجا متوجه قلعه متصرف كلجنيد گرديد و كلجنيد پركرو صوله بسياري
داشت و تمامت حصون پي در راه قلعه كلجنيد ميشه واقع بود كه از تنابك اشجار بسياري
اغصان و اوراق قطع آن متعذر مينمود و كلجنيد فعلان كوه پيكر و لشكري عفريت
منظر خود را بگرد ميشه جمع آورده از رفتن بسوي قلعه تخمين و ننديمين الدوله اندكي از
لشكر خود را بمحاربه شان گذاشت خود او با بقيه لشكر از راه كوتاهي خفيتامتوجه قلعه
گرديده همراه شان محاربه شديد آغاز داد بعد نسيم اقبال سلطان در نسيم آمده
لشكر كفار را شكست فاحش و سنت او مسلمانان دست به نيام شمشير كرده
تعقيب شان را نموده تا كه ايشان انهر عميق متصادف گرديد چون بقصد عبور
دران درآمدند اكثري شان غريق گرديدند و برخي ديگر بضرب تيغ كشته شده
و تخمينا پنجاه هزار كس از ان ملاعين در عرصه فنا افتادند و كلجنيد خنجر كشيد زن خود را
كشت و بعد از ان سينه خود ادريده داخل دوزخ شد پس از ان مسلمانان قلعه را
با غنايم بسيار مالك گرديدند و چون سلطان از مهم كلجنيد فارغ شد متوجه خانه
عابد گشت كه عبادت كننده او بزرگ ترآبائي هند بود و بناءً آن فوق نهر قعقيبه
شده و محكم ترين ابنيه ديار هند محسوب بود در ان خزانه اصنام زياد بود و از جمله

در لغات اسم شهر است در حوالي
افغانان در حدود تخارستان و نقاس و
حال بفرميل

سيحون بريكسين و سكون سادس اسم شهر است
سعدون لغات پيچيده و منسلك

هودب نام پادشاهي
كلجنيد نام پادشاه در هند؟


فتوحات اسلامی
(۳۴۲)
ذکر غزوه کشمیر وغیره

پنج بت بود که از زر سرخ ساخته وجواهر و یاقوت با هر دو نشانده بود و وزن طلا که دران
ضم بود تخمینا سه لک نود و سه هزار و سه صد مثقال طلا بود و اصنام سیمین آن تخمینا دویست
عدد بودند سلطان بتان زر وسیمین را گرفته فرمود تا اتش به بتخانه زدند و بجانب
قنوج کوچ کردند در رئیس قلعه که را چسپال نام داشت از توجه سلطان خبر یافته
بی مقابله و مقاتله خودرا گوشه کرده از نهرگنگ که اعتقاد هنود برانست که جمیع آبهای
جوی از جنته است و هر که خودرا دران غوطه دهد از گناهان پاک شود درگذشت
و سلطان در ماه شعبان بقنوج رسیده آن ابا هفت قلاع دیگر که بکنار آب
گنگ بود و دران قلاع نزدیک بده هزار بتخانه بود و در اعتقاد هنود چنین
رسوخ یافته که از تاریخ عمارت وی یک لک یاسه لک سال گذشت است سلطان
جمیع آنهارا غالب گردیده متصرف شد بعد از غارت و تاراج بجانب قلعه
برا همه نهضت فرمود اهل حصار در وازه ها را بند کرده اظهار تمرد کردند چون
دیدند که تاب مقابله و مقاومت را ندارند ناچارا تسلیم شدند مسلمانان اکثری شبان
کشته کسی نجات نیافت غیر از خبر آوری و از آنجا بقلعه آسی رفت چون سلطان
بقرب قلعه رسید چند بال ملک آن صولت لشکر اسلام را دید قلعه را گذاشته
روی بگریز آورد سلطان حصن را با اموال مخزونه آن متملک شده متوجه قلعه شروه
گردید چندر ای ملک قلعه از توجه سلطان خبر دار شده خزاین و فیلان خود را
بجبال پنهان کرده خود را نا معلوم ساخت بعد که سلطان بخت و اموال و امتعبه
اورا گرفت به تنهایی خود سوار شده قصد چند رای را نموده بسلم شعبان در بلام
شده در بین او و سلطان حرب شدید وقوع یافت سلطان اکثری لشکر چند پای
مقتول و اسیر ساخت و مال و فیلان آن غنیمت گرفت خود چندر آی با چند نفر از
مصاحبان خود گریخته نجات یافت و کثرت اسیران سلطان در غزوه مذکوره
بحد رسید که بهار هر یکی از اسیران از ده درهم گذشت چون سلطان از بلا ندان
سالم و ظافر بازگشت جامع قدیم غزنین او سیع نموده آنچه اموال که غنیمت
گرفته بود مصرف عماره مسجد مذکور داشت و چون در سنه مذکوره بسلطنه بنی امیه
باشندگان اندلس ضعف و فتور عاید گردید ممالک اندلس پارچه پارچه گردیده
هر ناحیه بدست متغلب افتاد نایره شقاق و خلاف در بین بنی امیه و بنی ادریس
پسر عبدالله پسر حسن مثنی اشتعال یافت قصه آن در تواریخ اندلس مفصلا مذکور است
ذکر آن کلام طویل میشود بر اما بعد در مختصار فتوحات میایم.


فتوحات اسلامی
(٣٤٣)
بر آمدن تکین بعهد اسلام

ذکر حملهٔ ترک چین بتسخیر بلاد اسلام
ترکان چین با عدد کثیر که زیاده از سه هزار خرگاه بود و آن طایفه را بورند و از جلیشان
طایفه خطاییه بود که سابق ممالک ماوراء النهر را متملک شده بودند در سنه چهارصد
هشت بعزم تسخیر بلاد اسلام از چین بر آمدند چون بلاساعون که نزدیکی بلاد
اسلام و پادشاه آن صالح ودین دار و محب علم و علما ربوده طمغان نام داشت بمرض مبتلا
شده امتداد مرض او ترکان را بطمع انداخته قصد ممالک او را کرده بعض بلاد متصرفه
او را متملک شده اموال و اهالی را اسیر و غارت ساختند بعد که بقرب بلاساعون
رسیدند و در بین شان و بلده مذکوره زیاده از هشت شبانه روز مسافت باقی نماند
صورت واقعه بسمع طمغانخان رسید از درگاه احدیت عافیت و صحت اسئلت نموده
که بعد ازین که تیغ کین را از کفار گرفته و ناموس اسلام را محافظه کرده انچه تقدیر
قضا و قدر باشد درباره وی مجری شود چون دعای وی بهدف اجابت رسید
حق جل و علا او را شفاء داد عساکر زیاد جمع آورده با کناف و اطراف دیار اسلام
خط فرستاده استمداد مدد و همدردی را نمود یک لک و بیست هزار الجاری
از مسلمانان به نزد او جمع شد بعد مکه ترکان از صحت پادشاه و اجتماع اهالی
اسلام مسبوق شدند بوطن خود و اپس مرجعت نمودند طمغانخان سه ماهه راه
تعقیب شان نموده تا که بشان الحاق شده شبیخون زد و تخمینا دو لک را قتیل
و یک لک را اسیر ساخت و از ظروف طلا و نقره ساخت چین و دواب و خرگاه غیرها
باندازه غنیمت گرفت که حصار آن متعذر بود بعد که باطمان بوطن خود بلاساعون
مرجعت کرد مرض او عودت نموده اشتداد یافت تا انکه سبب فوت وی شد
رحمته الله علیه قصه وی مثل قصه سعد پسر معاذ رضی الله تعالی عنه است که در غزوه
خندق مجروح گردید دعا نمود که حق جل و علا او را باقی گذارد که انتقام خود از بنی
قریظه گیرد حق جل و علا او را مستجاب کرده پس از انتقام جرح آن سیلان کرده جرعه
شهادت را نوشید پس از فوت طمغانخان سلطنت و امارت وی به برادر او ارسلان خان
قرار گرفته ملقب بشرف الدوله شد

غرفه يمين الدوله سلقا محمود بر لاهند وافغانا
چون یمین الدوله بعزم تسخیر کجهرا به که از دیار هند محسوب است و پادشاه آنرا
بیدا نام داشت و ممالک عساکر زیاد در تحت تصرف داشت بسنه چهار صد و سه
از غزنین برآمد و در بین راه طایفه افغانیه که جمیع شلوگها و کوه نشین بوده

بلا ساغون شهر یکه
در سرحد ترکستان واقع است


فتوحات اسلامی (۳۴۴) غزوه یمین الدوله

سکنی داشتند قطاع طریقی و فساد پیشه گی که در طریق غزنین بعمل می آوردند اولاسلطان
قصد بلادشانرا کرده دره ها تنگشان را در آمده در باره گشاده عمران را حزب
و اموال زیاد را غنیمت گرفته اکثری آنها را قتیل و اسیر ساخت بعد از ان روی
براه آورده رفته رفته خود را سیگار رسانید که آن زمان در دیگر غزوت خود در انجا نرسیده
بود چون از نهر گنگ که سابق گذشته بود عبور نمود قافله را ملاقی شد که عبارت از هزار
بار اجناس گران بها ر مثل چوب عود و غیره بود تمامی را غنیمت گرفته بجد و جهد را
می پیمود که ناگاه بوی خبر رسید که یکی از ملوک هند که نامش پر و چیپال است از مملکت
خود برآمده بعزم التجا رجانب بیدا میرود تا خود را حمایه کند پس یمین الدوله کوشش نموده
مراحل بسیار را قطع کرده خود را به پر و چیپال و تبعه اش در چهار دهم شعبان رسانید
و در بین یمین الدوله و هندو نهر عمیق واقع بود یمین الدوله برخی از عسکری خود را
پیش از خود از جوی عبور داده بمقابله امر داد بعد خود او با بقیه لشکر از نهر عبور کرد
تمامی روز بمحاربه شان اشتغال ورزید پر و چیپال خم بر دشته با لشکری خود
رو بگریز آورده مال ها و ایالی خود را تسلیم کرد مسلمانان اکثری شانرا قتیل و اسیر درآورده
جواهر و اموال و متعه زیاد با دوصد فیل غنیمت گرفته روی براه آوردند بعد چندی
پر و چیپال طلب امان را نمود سلطان یمین الدوله امان نداد و بغیر از اسلام آوردن
بدیگر چیز قانع نگردید پر و چیپال مأیوس گردیده رفت که به نزد بیداو پناه گیرد هنود
او را از لشکر جدا کرده مقتولش ساختند چون بقیه ملوک هند از فتوحات یمین الدوله
خبردار شدند رسولان فرستاده اظهار اطاعت و بذل تاوان جنگ نمودند سپس
چون یمین الدوله مدینه باری را که از بزرگ ترین و محکم ترین دیار هند است
از نفوس خالی یافت قصد ویرا کرده امر بتخریب وی باده قلعه ی دیگر که متصل آن بود
نمود اکثری نفوس آنهارا بقتل رسانید بعدا بجستجوی بیدا کرده او را در کنار
جوی دید که سنگر گرفته قدام و خلف خود را آب راه داده تا که مرور ممکن نباشد
و از طرف راست و چپ خود راه خشک گذاشت که از ان طریق مقاتله نماید و عدد
لشکری بیدا پنجاه و شش هزار سوار و یک لک هفتاد چهار هزار پیاده بقصد
چهل و شش فیل بود یمین الدوله برخی را از لشکری خود بمقاتله بیدا فرستاد
بیدا نیز مثل آنرا بمقابله شان بیرون آورد در هر یک ازین دو پادشاه لشکری
خود را مد و محکم ساخته تا که جمعیت طرفین زیاده از شماره گردید نایره حرب میانشان
اشتعال یافته یکدیگر را بنوک نیزه و برچه مجروح و مطعون ساختند تا که شب در آمده


فتوحات اسلامی
(۱۳۴۵)
فتح بلاد ہند

درین پرده گردید چون صبح شد یمین الدوله شهر را خالی از اہل و سکان یافت که هر یکی از آن
شهر از راه مخالفت راه آخر قرار نمودند یمین الدوله شهر را که متصرف شده خزاین و اموال
و سلاح را جای بجا دیده ہمہ را غنیمت گرفته تعقیب منهز مین را کرده ایشان را بقرب
جنگلها و بیشه با طلاقی شده بدیشان جنگیده اکثری آنها را مقتول و اسیر ساخت بیدا
منہزدا گر سینه سنجات یافت بعد یمین الدوله مظفر و منصور بغزنین مراجعت نمود.
فتح قلعه دیگر از بلاد هند
درسنه چهار صد و چهارده یمین الدوله بغزای یار ہند رفته مقاتله شدید نمود و غنایم
کثیری جمع کرده همچنان بکمال دلیری و شدت رفته ما خود را نزدیک قلعه رسانید که در سر کوہ
بلند بود و غیر از ما کے در دیگر جهت آن راه نبود آن قلعه وسیعی بود در ان خلقی کثیری
سکونت داشتند و تجبد فیل که آنجا بود و اہل آن قلعه جمیع مایحتاج خود را داشتند
چون یمین الدوله ایشان را محاصره نمود مقاتله شدید کرده نفری زیاد از ایشان
بقتل رسانند ناچار مطیع شده امان طلبیدند یمین الدوله ایشان را امان داده
دران قلعه تقرر داد و خراج شان را تعیین نمود بعد اہل قلعه برای یمین الدوله
ہدیه تا کیتر پیش کش بردند از انجمله یکمرغ مانند قمری بود و خاصیت او
آن بود که هرگاه در مجلس طعام زهر آلود حاضر میشد از چشم مرغ اشک میریخت
و سنگ میگردید و خاصیت آن سنگ آن بود که چون می سائیدند و در زخم مرهم
میکردند التیام و شفاء می یافت.
ذکر توجه سلطان محمود بجانب سومنات و فتح آن
چون یمین الدوله سلطان محمود سنہ ۴۱۶ چهار صد و شانزده قصد تسخیر
دیار ہند را عزیمت کرد و شهرها و قلعه با آن را فتح نمود و بپیو ا که معروف
بسومنات بود متصرف شد. قصه آن چنان است که آن بت بزرگ ترین
بتان ہند بود و اہل ہنود در شب خسوف در حوالی آن بتخانه زیاده از ده
ہزار کس جہتہ زیارت مجتمع میشدند و معتقد شان چنین بود که ارواح بعد از
مفارقت ابدان بخدمت سومنات آمده ارواح مجتمعه را با بدان متفرقه
برسبیل تناسخ حوالہ میکند و از قصای ہند نذور و صدقات بآن می بردند
و قریب بده ہزار قریہ معمورہ وقف خدام آن بتخانہ بود و چندان جواہر گران
بها در ان بتخانه مجتمع شده بود که عشر آن در خزینہ پیچ پادشاہی نبود اہل
ہند را نهر کلانیست که گنک گفته میشود ہندویان تعظیم می نمایند آن را

[Margin Text:]
امار اسمن بفتح جیم و مهمله ابزاری
معروف در کوهستان ریمبر طیف در آیم
محلات تمام جهان او یضعف حد میزند
ناقصه آن بینکه با خون بزورات
مد عجوب در اندک مدتی حلات
کندی پر کویند و فاتح پر سومنات
صرحی در بند جو د مجذوب بنا است


فتوحات اسلامی
(۳۴۶)
فتح سومنات
دگان ارند اینکه چون مردهٔ خود را بسوزانند و خاکسترش ابدان آب ریزند
آنها را آب بجنت میرساند و مسافت آن جوی از سومنات دو صد فرسنگ بود
و این تیره را بپای سنود مقرر کرده بودند خلق زیادی را که هر روز از آن جوی آب
آورده سومنات ابدان آب بشویند و هزار کس برهمن نیز در ان بتخانه مشغول
عبادت و پیش کردن زائرین اسوی بت مقرر بودند و سه صد کس را جهته تراشی
سر و ریش زایرین و سیصد کینز جهته خوشخوانی و پخت و پز جهته رقص در بتخانه
مذکور نیز میبود و از برآهر یکی ازین خدام روزانه اجرتی معین بود چون سلطان
مذکور هر وقت که فتح بلادی از بلاد هند می نمود و بتان آنجائی امی شکست
اهل سنود میگفتند که برین بتان خشم سومنات شده است زیرا که اگر ازانها
رضامندی بود کسانی که بدی بتان اراده کرده بودند هلاک مینمود چون این سخن
بگوش سمع سلطان رسید قصد سومنات را تصمیم کرد میگفت که هرگاه هنود
این بت را نیابند بطلان ادعاشان محقق گردد شاید که بدین اسلام میل نمایند
پس استخاره سنجد اوند جل و علی نموده دهم شعبان سنه مذکوره با سی هزار سوار
جرار غیر التجاری از غزنین بیرون شد که در راه ملتان روان شد و پانزدهم
رمضان بملتان رسید و از انجا قصد مهندر کرد در بین مهند و ملتان بیابان
بی آب علفی و قعست و باشنده هم ندارد خورا که موجود نیست سلطان بقدر
کفایت راه طعام درآب جهته خود و لشکری خود برداشت بلکه اضافه از جهت
احتیاط بیست هزار شتر آب و طعام بار نمود و قصد انهلواره را نمود
چون از ان صحرا خون خوار گذشت قلعه که محکم در اطراف آن صحراثر دان جنگی بیار
تلاقی شد با وجود اینکه قلعه نامذکوره محیط اسجندقهای عمیق بود و گرفتن
آنها متعذر مینمود هرگاه مسلمانان بقرعه قلعه رسیدند حق جل و علی رعبے بدلی شانه
جائی داده مجموع القلاع را تسلیم کردند و بموجب فرمان سلطان مردانشانرا
بقتل رسانیده بتها را شکستند آنچه طعام و آب و غیره که مایحتاج شان بود
بار نموده بجانب انطلواره رفتند و غزه ذی القعده بدانموضع رسیدند و حاکم آن
که بهیم نام داشت شهر را گذاشته فرار را بر قرار اختیار نمود و بقلعه که داشت
خود را حصاری نمود بعد سلطان شهر را تصرف نمود مایحتاج خود را مرتب ساخته
برسمت سومنات عزیمت کرده در بین راه قلعه های پر از بت مصادف شد
که مانند سومنات دارای دربان و نقیب بودند با اهل قلعه مقاتله نموده قلعه ها را متصرف


فتوحات اسلامی
(۳۴۲)
فتح سومنات

شده منهزم ساخت و بهان از شکست بعد بجانب منا از بیابان کم آبی علفی درانش
در بین راه بیست هزار مرد جنگی سکان آن بیابان بدیشان تصادف نموده مقاتله
نمودند لشکر سلطان آنها را شکستی داده تا گماشان غنیمت گرفتند واز آنجا
گذشته خود را به دبو لواره رساندند و آن مسافت دو منزل است از سومات
اهل قلعه برجا خود ثابت مانده جی جانشدند برگان که سومناتایشانرا از دشمنان
رہائی میدہد تا اینکه سلطان مذکور قلعه را متصرف شده، اهل آنرا بقتل رسانید
اموال شان را نهب و تاراج نموده قصد سومنات را کرد در روز پنجشنبه پانزدهم
ذی القعده بنواحی سومنات رسید در کنار در یا قلعه بود که موج در یا بفصیل آن
میرسید مشاهده نمود که خلقی بسیار بر دیوار قلعه بر آمده اند و بامید فتح را بر مسلمانان
دارند زیرا که جمله واثق اند که معبودشان جمعی را که قاصد آن دیار شده اند هلاک
خواهد کرد روز دیگر که روز جمعه باشد لشکر اسلام مقاتله بحرب شغال ورزیدند
هندویان چنان حربی را مشاهده کردند که هرگز به خیال شان نگذشته بود اقصد
سردیوار را از ترس تیراندازان خالی گذاشتند غازیان نردبانها نهاده بدیوار
حصار بر آمده بآواز بلند تکبیر گفتند ہندویان چون آواز تکبیر را شنیدند جنگ
سخت آغاز نمودند و جمعی از ایشان به پیش سومنات رفته در خاک غلطید با تضرع
وزاری ازان نصرت و یاری خواستند چون شب آمد از یکدیگر جدا شدند بعد
که صبح شد مسلمانان باز روی بمقاتله نهادند اکثری هندو یان را بقتل نمودند تا اینکه
ایشان گریخته داخل بتخانه گردیده بدرب بتخانه مشغول حرب شدند وافواج تازه
بر سبیل نوبت داخل بتخانه شده بتها را بغل گرفته بدو خواسته واپس آمده
محار به مینمودند و کشته میشدند تا بسیاری شان بقتل رسید و بقیه شان در کشتیها
نشسته رو بگریز آوردند مسلمان تعقیب شانرا نمود بعضی شان را قتل و بعضی را
غرق نمودند و آستانه که سومنات در ان بود طول و عرض تمام داشت چنانچه پنجاه
و شش ستون مقایه سقف آنرا کرده بود در و کش آن ستونان از قلعی بود سومنات
از سنگ تراشیده طولش بمقدار پنج زرع بود سه زرع آن ظاهر و دوزرع آن در بنا
مخفی و صورت مصوره هم نداشت چون یمین الدوله آنرا گرفت و شکست بعضی را
سوختاند و بعضی را بار نمود فرمود تا به غزنین برند و در آستانه مسجد جامع بندازند
و خانه بتخانه تاریک بود و روشنائی آن از قنادیل جواهر معلقه بود و در ان خانه زنجیر
طلائی آویزان بود و دران زنجیر زنگ بود که چهل و پنج من وزن داشت هرگاه پاره


فتوحات اسلامی (۳۴۸) فتح سومنات
از شب برنخاستی خادمی بتخانه آنرا حرکت دادی تا بآواز آن برهمن که بدانجا مقیم عبادت
بودند از خواب برخاستی در ان بتخانه خزانه بود که در ان بتان طلائی بود و بران
بتان پردهائی پر زنگار کرده شده مجوهر آویزان بود و هر یک از پرده بکا منسوب
به بزرگ از بزرگان شان میشد و قیمت اشیا که در ان خزانه مجتمع بود زیاده از
دو لک طلا سرخ بود یمین الدوله تمامی شانرا متصرف شده تخمینا پنجاه هزار کس
شانرا بقتل رساند درین اثنا خبر رسید که بهم صاحب منهلواره قصد قلعه کند بهرا
نمود که در بین دریا میباشد سلطان راهی تسخیر آن قلعه پیدا شد عزیمت بهتوبیا
نمود چون بدان نواحی رسید قلعه را دید که آبی عظیم بر طرف آن محیط شده
از غواصان استجابی دو شخصی بدست آورده از عمق آب استفسار نمود ایشان
گفتند که گذشتن ممکن است اگر هوا اندک حرکت نماید و موج پیدا شود همگی را
هلاک خواهد کرد ـ سلطان بعد از استخاره توکل بر عنایت الهی کرده با لشکریان
خود بآب داخل شده بسلامت بپا قلعه رسیدند چون اهل قلعه این حال را
مشاهده نمودند رو بگریز آوردند مسلمانان داخل قلعه شدند مسلمانان
دیدند که بهم قلعه را فارغ ساخته از ان قلعه باز گردیده تعرض نکردند بعد
یمین الدوله قصد منصوره را نمود چون ملک منصوره خبر یمین الدوله را شنید
به سبب سابقی اسلام آورده بود و باز مرتد شده تاب نیاورده قلعه را گذاشته
به جنگل اشبه پناه برد لشکری یمین الدوله جنگل را از دو طرف احاطه کرده آنرا
به همراه لشکری او بقتل رسانیدند بعد قصد بهاطیه را کرده اهل آن مقام بقام
آمده جزیه را قبولدار شدند سلطان مذکور مظفر و منصور بدار السلطنه غزنین
مراجعت نموده بدهم صفر سنه چهارصد و هفده بغزنین رسید.
ذکر غرق شدن کشتی مجرمین صقلیه
در سنه چهارصد شانزده رومیان با جمع کثیر بقصد جزیره صقلیه برآمدند هرگاه
بـقرب جزیره تلوریه که متصل جزیره صقلیه است رسیدند جزیره رمالک
شده آنچه اموال و امتعه که از مسلمانها بدستجا بود گرفتند و بساختن ابنیه مشغول
شده انتظار مدد را از خواهر زاده پادشاه خود داشتند که با جمعی عظیم و کشتیهای
بسیار بمعاونت شان خواهد آمد تا اینکه خبر بسمع معز پسر بادیس عامل افریقیه که از
طرف عبیدیها مقرر بود رسید کشتیهای کلان که مرکب از حراصد قطعه بود و ساخته
خلقی بسیاری از انجباری و غیره که در جهاد امید ثواب داشتند سوار کرده به کانون
تمامی


فتوحات اسلامی
(۳۴۹)
غزوة مسلمانان ببلاد هند

ثانی که ماه رومی است بمددشان فرستاد هرگاه به نزدیک جزیره قوصرہ مکه قریب پایان
افریقیه است رسیدند باد و باران شدیدی گرفت که کشتی ها غرق گردید اکشری اهل
کشتی ہلاک شدند و نجات نیافت مکراندک از ایشان رحمهم الله تعالی عنهم .
ذکر غزوہ مسلمانان به بلاد هند
در سنه چهار صد و بیست و یک امیر احمد پسر نیالتگین نایب یمین الدوله بهمرای صد هزا
کس سوارہ و پیاده محار به مدینه ترسی که بزرگ ترین شهرهای هنود
و از قصبات دیار ہند شمرده میشد بیرون شد درین راه چپاول بر شهر ائد اخته
چور و اسپیر نموده قتل بسیار کردند هرگاه امیر مذکور به شهر رسید از یکجانب داخل شد
مسلمانان اہل و اموال شہر را اسیر و غارت نمودند از صبح تا شام از غارت و نهب
بازار عطار ها و جوهری فروش ها رهایی نیافتند و باقی اکناف شهر از دخول مسلما
مطمح نگردیدند زیرا که طول و عرض شهر مسافت یکنزل راه بود چون شام شد
لشکری مسلمانان از سبب کثرت نفوس شہر جسارت نه نمودند که شب را در انجا
گذاره کنند از خوف از شهر بیرون آمده در موضعی خارج از شهر را م گرفتند
و از بسکه اموال بسیاری غارت کرده بودند طلا و نقره را به پیمانه تقسیم نمودند
و قبل از ایشان هیچ لشکر از اسلامیان در ان موضع نرسیده بود مسلمانان
مذکور ثانیا قصد مراجعت ہجوم را بر شهر مذکور کرد موفق نگردید زیرا اہل شہر
اور ا مانع شدند در همین سال سلطان محمود پسر سبکتگین فوت نمود سلطان
موصوف شصت و یکسال عمر داشت مدت سلطنتش سی و چهار سال بود سلطان محمود
عادل محب و مکرم علماء بود جہاد را بسیار دوست داشت بعد وفات او بین محمد
و مسعود پسران وی با مریخلافت اختلاف افتاد اخر الامر بار امارت و سلطنت
بدوش مسعود گذاشته شد.

ذکر پین و بدن پادشاہ مجار به شامیان شکست خوردن آن

در سنه چهار صد و بیست یک پادشاه روم از قسطنطنیه بهم دستی سیصد هزار
کس جنگی بقصد محار به شامیان بیرون گردید و جمعیت لشکر خود رفت تا بقرب
حلب رسیدند. چون لشکریان بر علیه پادشاه خود بودند د ایشان عطش
شدید ہم مستولی شد هر گاه لشکری از عرب با وجود کمی عددشان بدیشان طلاق
شدند بنظر شان آمد که اینها مقدمه لشکر خواهد بود که بجهت شبیخون آمده اند بنائبرا
خوف زیاد غالب گردیده فرار را بر قرار اختیار نموده از ان موضع کوچیدند و عرب


فتوحات اسلامی
(۳۵۰)
غزا فضلون کردی همراه خزر

در اهل سوأ تعقیبشانرا نموده تا امن در گذاشت نکردند و قبل و غارت بیاد بر آنها رسانند
و چهار صد قاطر بار کرده از نقد و جنس از نزدشان گرفتند بلکه اکثریه شان از سد تشنگی
بهلاکت رسیدند و کسی از لشکریان نجات نیافت مگر خود پادشاه که به تنهائی خود بتغییر
لباس گریخته اموال و اسلحه خودر امسلمانان غنیمت گذاشت و حق جل و علی بکرم بی نهایت
خود مسلمانان را از شر شان رهائی داد.
ذکر غزا فضلون کردی همراه خزر
چون فضلون کردی یک قطعه از آذر جان را مالک و متصرف شد در همان سال محاربه خزر را
تصمیم کرد و بسیاری اهل خزر را کشته اموال شان را گرفت چون قصد مراجعت
بلاد خودر انمود در عودت خود تجاسلی ورزید بر کائیکه اهل خزر بسبب صدمه که بدیشان
رسیده قوه تعقیب گیری شانرا نخواهند داشت که ناگاه اهل خزر در دره
کوبی شانرا نموده شبیخون بر لشکر او زدند و اکثر لشکری و المجاری که همراه آن بود
بقتل رساندند و عدد مقتولین فضلون زیاده از ده هزار کسی دویده اموال و امتعه
که مسلمانان از ایشان گرفته بودند واپس گرفته بوطن خود عودت نمودند.
ذکر مالک شدن رومیان مدینه هارا
چون در سنه چهار صد و بیست وارمانوس پادشاه روم مدینه رها را مالک
گردید در هارا دو برج بود که یکی کلان و دیگر خورد کلان را ابن عطیه متصرف بود و خرد را
ابن شبل ابن عطیه تخلی با رمانوس ملک روم فرستاده برج مسکونه خود را به
بیست هزار طلا و چند قریه بد و فروخت بعد که ارمانوس برج را مالک
گردید در داخل شهر شد تبعه ابن شبل برج خود بار ا تخلیه کرده قرار را اختیار
نمودند رومیان مسلمانان را مقتول و مسجدها را خرب کردند که خبر بسمع
نصر الدوله پسر مردان پادشاه کردیان رسید قصد محاربه رها را نموده لشکری
خود را بد ا نضوب فرستاده شهر مذکوره را محاصره نموده قهرا فتح کرد رومیانی
که در آنجا بودند بان برج پناه برده مدافعه نمودند نصار ا که مبررومی بودند
در کنیسه که بزرگ ترین و آباد ترین کنیسه های شان بود خود را نگهداری کرده
جای گرفتند لشکری مسلمانان آن را محاصره نموده اهل پیچه را بیرون آورده
بقتل رساندند و تمامی اموال اهل شهر را نهب و تاراج کردند رومیان درون
دو برج محصور ماندند تا اینکه این مردان لشکری را بمدد مسلمانان فرستاد که عبارت
از ده هزار مرد جنگی بودند ایشان همراه اهل برج مقاتله نمودند تا مقابلت را

خرابه بین که سه در نام
خیر الدین است واقع

نیاورده


فتوحات اسلامی
( ۳۵۱ )
مکتبہ فنہ مبانہ حمیدا
نیا در ده شکست خورده بوطن خود مراجعت نمودند پس از ان و مبینا از برج بیرون آمد
شهر را متصرف خود در آوردند و دیگر شهر های که از مسلمان بقرشان بود نیز مالک شدند
و پسر ثناب نمیری که مالک قلعه از بقاع اسلامی بود مصالحه نمود همراه رومیها بدی شطرین
که خران و شمروج که اسم دو شهر است بدیشان اگذار شد خراج خود را
بدیشان برسانند و در ہین سال خلیفه قادر بالله فوت نمود و مدت چهل و یکسال
در سده خلافت نمود بعد از فوت او ہمرآہ پسر او قایم بامر لله بیعت گردید.
ذکر مالک شدن رومیان بقلعه افامیه مرا
چون در سنه چهار صد و بیست دو قلعه افامیه که از قلعه ہا شام شمرده میشد
بسبب کج عاملہای شان بر غلبه یکدیگر بود ند اہل روم بسنه مذکوره قلعه ممالک
و متصرف شدند بعد حسان پسر مفرج طائی از نزد و زیری از طرف خلیفه مصر با
عامل شام بود گریخته به نزد پادشاه روم رفته از ان قلعتی و نشانی که بران نقش صلیب
بود گرفته همراه لشکری پیاده بجانب افامیه آمده اہل قلعه را شبیخون ده مال اہل
آنرا غارت و اسیر کرد .
ذکر فتح قلعه سرستی و غیر آن از بلاد هند
سلطان مسعود پسر سلطان محمود سبکتگین قصد قلعه سرستی ا نمود درین قلعه از محکمترین
قلعه ہاء پارہند بود و سابق نیز سلطان قصد تسخیر آنرا نموده فتح یا به نشده بود بعد
که در سنه چهار صد و بیست پنج سلطان موصوف قصد قلعه مذکوره را نموده و آنرا
محاصره کرد مباحثه به بجانب سلطان خطی نوشت به ادن مال وعدہ داد و سلطان
نیز صلح را قبولدار شد چون صاحب قلعه قصد گرفتن بدل المصالحه را از تجاران
کرد که مسلطان بد ہد تجاران بر نجه بسلطان نوشته ند ربیعه تیر کمان بجانب
او انداخته از ضعف ہندو یان ایشان را خبردار کردند که اگر چند روز دیگری محاصره
خود استقامت در زبد انشاء الله تعالی فتحیاب میشوید پس از ان که سلطان مکتوب
تجار را دید از مصالحه خود رجعت نمود خندق محیط قلعه را از خاک چوب و غیره
پر ساخته قلعه را فتح نمود و تمامی اہل قلعه را مقتول و اسیر ساخت و شهر های
قریب آن را نیز مالک متصرف شد بعد قصد قلعه نغشی را تصمیم کرد و آن قلعه
بسیار بلندی بود که چشم از درک بلندی آن عاجز بود و در محاصره آن پادشت
نمود کہ ناگاہ عجوزہ ساحره از قلعه برامده به زبان ہندی چیزی گفت جا روب بانک میکرد
بجانب لشکر مسلمانها پاش نها د بعد سلطان را مرض شدید عارض شد که سرحدی لا ز شد

دران شهر محمد قاسم نام شخصیث
درباره او میگویند دقیقه العمر و
روز ها در میخوابد
مورخ نجم سنبلة ۶ ۳۱۳ م
از روز چہار شنبہ
الی یوم جمعه غایب و با ر وبیدار
میباشد


فتوحات اسلامی (۳۵۲) مالک شدن نام قلعه بکوی

مرض برداشته نمیتوانست بعد که از قلعه مفارقت کرد مرض ان زایل گردیده فی الحال صحت
و عافیت یافت بعد به غزنین روان شد .
ذکر مالک شدن مسلمین قلعه یی بوکوی
قلعه بوکوی قلعه بزرگ و از قصبات ارمن است مالک ان ابی الحجار پسر حبیب الدوله خواهر
زاده و هوران پسر علان بود چون مبین ابی الحجار و خالوی آن دهود ان مخالفت
افتاد خالوی آن به پادشاه روم خط فرستاده ایشان را به تسلیم نمودن شهر بشارت
داد پس ازان پادشاه مذکور اندر و میان جمعی عظیمی را بطرف قلعه مذکوره فرستاده
قلعه را در سنه چهارصد بیست پنج مالک متصرف گردیدند بعد که خبر بخلیفه رسید
کسی را بابی الحجار فرستاد که او را به دهودان خالوی او صلح و متفق سازد که ایشان
قلعه را از رومیان و پس گرفته بتصرف خود درآرند بعد که متفق شده باسترداد آن
قلعه موفق نشدند بعد الحجار یایاد جمع آوری نمودند هم فتحیاب نشدند درثانی
پسر شباب در پیشر بهم متفق گردیده با معاونت نصر الدوله بن مروان درسنه چهار
بیست و هشت بسوی سویدا و قصبه از قصبات رنا هجوم آوردند با وجودیکه قبل
روم در انجا بناهای محکم نموده و لشکر زیادی از قریه های قریب در انجای
خرابه آورده بودند مسلمانان انرا محاصره کرده قهرا فتح کردسه نیم هزار کسی از اہل
شهر بقتل آور دند مال و اموالی شهر را غنیمت و اسیر کرده قصد مدینه ربایرا نمودند پس
از محاصره و قطع آب و طعام شدۀ توشنگی و گرسنگی نشان امجبور ساخته کسی را سینه
مخفیتا گریخته خود را بپادشاه روم رسانده حقیقت حال اندر و بیان نمود پادشاه
روم اورا با پنج هزار کس بجانب لشکری مسلمانان فرستاد چون خبر تقر به سمع پسر شباب
و لشکری نصرالدوله رسید جزوی از لشکری خود در مین راه در سنگرها پنهان نمودند
هرگاه لشکر روم به ایشان قریب شد ایشان از سنگرهای خود برآمده
اکثری شان را مقتول و اسیر ساختند و همان رئیس را اسیر کرده با اسیران دیگر بدرب شهر
ربا آوردند و اہل شهر را تخویف دادند که اگر درب شهر را نکشائید رئیس را با اسیران
خواهیم کشت بعد ایشان عاجز آمده درب شهر را گشوده رومیان اہل شهر بقلعه متحصن
نموده مسلمانان داخل شهر گردیده مالہایشان را غنیمت و اهالی را مقتول و اسیر ساختند بعد
پسر شباب یکصد و شصت شتر از سه نجشان بارکرده با لشکری بجانب امامیه فرستاد
و خود با چیزی از لشکر خود بحصار داری همان قلعه که رومیان پناهگاه خود قراردام
بودند اقامت ورزید پس از ان که حسان پسر جراح طائی بانجیرا رسوم از عرب


فتوحات اسلامی
(۳۵۳)
مالک شدن قلعه هندری

و روم بمعادنت مسلمانها را تا قصد نمود چون قریب رسیدند پسر شر اب بلچنیزی از لشکری خود
باستقبال شان تا حران آمده رومیان هر گاه شهر را خالی دیدند از قاعه برآمده همراه
مسلمانان محاربه نمودند چون خبر وحشت انگیز بسمع پسر غاب رسید بسرعت برگشته
در میان اما مقاتله نموده اکثری شانرا مقتول ساخت و بقیه پسف شکست خورده
داخل تاشدند و درب با شهر را محکم نموده خود را متحصن نمودند بعد که پسر شاپ حره را
از گرفتن مدسنه رها عاجز دیده بانطا بله رانند هشت همراه با بن دم صلح نمود و قصبه که از یشان
گرفته بود در پس تسلیم شان کرد رومیان ب آنجا بسیار شده آبادی زیاد نموده شهرا محکم نبود
بعد در سنه بیست و هم در بین منتصر بالله عبیدی پادشاه و پادشاه روم معاهده گردید
بدین شروطه که پادشاه روم پنجزار اسیر مسلمانان اره نماید و پادشاه بیعت عامه التزا نمایید
پادشاه مذکور مال زیادی بمصرف بیعه رساند و پادشاه روم اسیران اس را نمود بعد در سنه
سنی در و معاهده شان بر هم شد رومیان جمعی کثیری را بمحاربه مسلمانان فرستاده درین
مدینه حماة و افامیه ومسلمانان ملاقی شدند در بین شان حرب عظیم و قوع یافت فتح بنای
مسلمانان انصرت داد اکثری کفار ان اقتل رساندند پسر عم پادشاه شلون را اسیر ساختند
تا ئیکه کافران بفدیه آن مال بسیاری تادیه کرده و جماعت کثیره از اسیران مسلمانان ار را کردند
و در سنه مذکور احمد برادر زاده مسعود را بقتل رسانید بامر سلطنت مدوش مود و د پس پرد
نهاده شده بعد در سنه سی و پنج رومیان مسلمانان و غربا را از قسطنطینه بیرون نموده
اعلان کردند که من بعد کسی زیاده از سه سال بقسطنطنیه اقامت نماید بنا درین مل کثیری
مجبور است اکثری اهل شهر فرار شدند غیر از دوازده کس که بضمانت در میان باقی ماندند.
ذکر مالک شدن مودود پسر مسعود پسر محمود سبکتکین چند قلعه از قلاع هند را
در سنه چهار صد سی و پنج سه پادشاه از ملوک مهند تفاق نموده لشکری بسیار فراهم او د
الا هور را قصد نموده محاصره کردند لشکری اسلام که در لاهور بودند رسولان بغزنین فرستادن
استمداد نمودند مود ود سپاه زیاد بمددشان فرستاد پیش از رسیدن مدد از غزنین مابین
ملوک مهند که بمحاصره مشغول بودند اختلاف واقع شده بعضی از ایشان با مودود متفق شد
در تحت اطاعت او در آمدند و با اهل شهر یار شدند و دو پادشاه دیگر گریخته متوجه بلاد
خویش شدند لشکر سلام عقب یکی ازین دو پادشاه را گرفته پادشاه را با جمیع لشکری
در قلعه وسیع و محکم که در کوه بود محاصره کرده طرف جوی آب را آرفته شدی روز
مقاتله کرده بسیاری آنها را مقتل آوردند و بقیه پسیف امان طلبیده راضی شدند
که قلعه را بسپارند مسلمانان گفتند که اگر میخواهید که شمارا امان دهیم هر قلعه که هست


مالک شدن کوردر چند قلعه
(۳۵۴)
فتوحات اسلامی

تصرف پادشاه شماست با ما بگذارید هندیان از عدم قوه و خوف جان مجموع اقلاع را تسلیم
نمودند چون مسلمانان از تسخیر این نواحی فارغ شدند قصد ولایات پادشاه دیگر نمودند بعد که
پادشاه ازین قضیه خبردار شد بمقابله مسلمانان بسبخزن آمده در بین ایشان و مسلمانان حرب
شدید وقوع یافت بعد پادشاه هندیان بقتل رسید و لشکریان اور رو بگریز آوردند و تخمینا
پنج هزار کس شان مقتول و اسیر شد و جمیع اموال و اسلحه شان بدست مسلمانان غنیمت افتاد
بعد که باقی ملوک هند ازین فتح مبین خبردار شدند بقدم اذعان و انقیاد پیش آمده بدون
مال رضا مند شده طالب امان کردند مسلمانان نیز بصلح راضی شده بلادشان را بر آنها تسلیم کرده
و ادای مال اندمه شان گذاشتند.
ذکر اخبار روسی در رسیه
در سنه چهارصد و سی و پنج روسیه با جمعی کثیر باراده محار به اهل روم برآمده از راه ریا
داخل قسطنطنیه شدند حالیکه بعضی شان از کشتیها فرود آمده و بعضی هنوز در کشتیها
بودند که اهل روم بمحاربه شان برآمده کشتیهای شان را اتش زدند چون دفع اتش
ممکن نه بود اکثری شان بحرق و غرق هلاک شدند و کسانیکه از کشتی بر آمده بودند بعد
از محاربه چون پناه نیافتند تابع شده بغلامی شان در آمدند و کسانیکه سر کشی مینمودند قهرا
آنها را تابع ساخته دست هاشان را قطع کرده در شهرهای خود تشهیر میکردند و کسی از انها سلا
نماند مگر اندکی که باسیر پادشاه روسیه نجات یافته گریختند و در سنه سی و نه خغزین
پادیس ملک افریقیه لشکر کشتی نشانده بجانب جزایر قسطنطنیه فرستاد بعد از ظفر یافتن
مالی کثیری را غنیمت گرفته بوطن خود عودت نمودند.
ذکر غزا نمودن سلجوقیان به شهرهای روم
اولا ذکر مینمائیم ابتداء ظهور دولت سلجوقیه را سلجوقیان که از قوم ترک و در ماوراء النهر اند پدرا
شان سلجوق شاه با جمعی کثیر اسلام آورده از دار حرب بدار اسلام مهاجرت کرده همیشه
اوقات خود را بمحاربه کفار میگذرانید و در بین سلجوق شاه و پادشاه خرجان محاربات عظمی
وقوع یافته که بذکر آن کلام طویل میگردد و از برای وی اولاد با شد بیزان و قاش و اولادش
نیز مجاهدت زیادی کردند تا اینکه مالک خرجان و عراق را تسخیر کرده جمعیت شان
بسیار و شوکت شان قوی کردید طغرل بیگ پسر میکائیل پسر سلجوق شاه و طغرل بیگ بضم
طاء و سکون غین نقطه دار و ضم راء و سکون لام و فتح باء یکنقطه بعد آن کاف طغرل
اسم و بیگ بمعنی امیر است در سنه چهار صد و چهل و هفت داخل بغداد شد سلطنت را
از بنو بویه ربوده بغداد را مانند بنو بویه مالک و متصرف شدند این واقعه در زمان خلیفه قایم


فتوحات اسلامی
(۳۵۵)
غزوه سلجوقیان

طوس نام شهریست در خراسان
ملک مشهور در خریطہ بخراسان
شمال در جه چهل گلان و در دایره
مدار شهر بطهران است ۱۲

قایم بامر لله پسر قادر بالله پسر اسحق پسر مقتدر بود و چون در سنه چهار صد پنجاه پنج طغرلبیگ
فوت نمود برادرزاده اش الب ارسلان محمد پسر داود پسر میکائیل پسر سلجوق بر سریر سلطنت
نشست و ابتدا ممالک اکه سلجوقیان متصرف شدند بعضی طوس گویند و بعضی ری را
و مدت مملکت ایشان یکصد و شصت سال بود و این غزوه را که در قید قلم می درایم قبل از
ملک بغداد بود که در سنه چهار صد و چهل و نوع پذیرفت در سنه چهار صد و چهل سلجوقیان
لشکری را با امیر ابراهیم انیال برادر طغرلبیگ بجانب روم فرستاده بودند و بریشان
غالب آمده اموال و امتعه آن را غنیمت گرفتند تا اینکه غاز کرد و ارزن روم
و قالیقلا و طرابزون و تمام نواحیات آنرا مالک گردیدند بعد لشکری از رومیان
که عده آن پنجاه هزار کس ع د مجار به آمده با ایشان حرب را آغاز دادند بین فریقین
واقعات گذشت لشکر امیر ابراهیم گاه غالب و گاه مغلوب میشد آخر الامر مسلمانان غالب
آمده رومیان روی بگریز آورده مسلمانان اکثری شان را قتال ساختند و قاریط
پادشاه روم را با جمعی از رئیسان آنها اسیر کردند و قاریط سه هزار غلا با هبارا که صد
هزار طلا قیمت داشت فدیه داده که خود را رهای دهد فدیه آن قبول نگردیده از قید
رهائی نیافت بعد سلجوقیان شهر بانذکور را محبس میکردند تا اینکه بین ایشان قسطنطنیه
باقی ماند و مسلمانان در ان نواحی بنا بر نهب و غارت پراگند شدند تا انکه جمیع اموال
اهل شهر ها را گرفته صد هزار کس شان را اسیر ساختند اموال و امتعہ و دوابی را که بالجه
کرده بودند از شماره بیرون واز حمله شان ده هزار زره بود و جمیع این ها را
بده هزار عراده بار کرده بولایات خود فرستادند بعد رومیان بتنگ آمده
در سنه ۴۴۱ پادشاه شان ہدیہ بسیار بسلطان طغرلبیگ فرستاده امان میخوا
در خواست نمود سلطان هدایا اور اقبول کرده با او مصالحه نمود بعد پادشاه روم
مسجد جامع در قسطنطنیه بنا کرد که نماز جمعه را مسلمانان باسم طغرلبیگ بخوانند
مسلمانان در آنجا بسیار بودند خود را بسلطان مذکور رسانیده اور ا بمالجه جای
دادند و اکثری بلاد پیش از رسیدن او بغداد متصرف شد.
ذکر غزوہ دیگر سلجوقیان
در سنه چهار صد و چهل چهار سلطان طغرلبیگ بار مینیه رفته قصد بلا ز کرد که تقصیر
رومیان بوده نمود بعد از محاصره و قطع آب و طعام از اهالی مدینه را فتح کرده آنرا
خرب و منهدم ساخته بعضی را مقتول و بعضی را اسیر نموده جمیع اموال شان را
غنیمت گرفتند بلکه بلاد قریب شان را نیز نهب غارت نمودند در لمان در نبودن


غزوات سلجوقیان (۳۵۶) فتوحات اسلامی

زخم رسید وارزن روم ممالک گشت چون بستان قریب شد باذربجان عودت نمود
در اثناء که سلجوقیان در اطراف اکناف عالم پویان بودند و جستجو تسخیر بلاد را مینمودند قلتمش
پسر عم طغرل بیک داخل بلاد روم گردیده قونیه و اقصرا گونوامحی آنرا فتح نمود و بعد فوت
قلتمش سلطنت با ولاد او تا ظهور دولت عثمانی باقی ماند سپس عثمانیان آن دیار را
با دیار دیگر مثل سیواس و توقات و انقوره، و ملطیه، و بلاد بستان و قیساریه
و نکسار، و اماسیه را نیز مالک شدند.
ذکر فتح البارسلان مدینۀ انی و غیران از بلاد نصاریٰ
در سنه چهارصد و پنجاه شش سلطان البارسلان قصد تسخیر بلاد نصاریٰ کرده
از ری بآر مفرر ابسته تائیکه بآذربیجان رسید بعد با تمام قلی خل شکر رفته بـه بـتـقـوان
رسید چون اماده عبور نهر ارس را کرد بساختن کشتی امر فرمود بعد فراونیا
چنان مصلحت دادند که اول شهر دین خوی و سلماس که از قصبۀ آذربجانت
به تحت اطاعت خود در آورده بعد از ان محاربه دیگر به شهر تقسیم فاسلطان
عمید خراسانرا با جمعی بجانب آن دو ولایت فرستاده که پیش از ابا طاعت سلطان
توصیه نمایند چون ایشان بدان موضع رسیدند اهالی خوی سلماس طوق انقیاد را بدوش
نهاده سر اطاعت با بقدوم سلطان نهادند پس از ان لشکری نهایت برای جمع آوری یا
کشتیهای بسیاری تهیه نمود قصد دیار گرجستان انموده و اندکی از لشکر را
باملکشاه و نظام الملک سپرده بر خود بجانب قلعه که جمعی بسیار از رومیان در انجا
سکونت داشتند فرستاد اهل قلعه فرود آمدند و چیزی از عسکر که بودند و بستند
امسلمانان گروه بسیار بر املکشاه و نظام الملک فرود آمدند قلعها دهجوم نمودند
بر ایشان تا کشتند ملک قلعه را پس از تلفات زیادی که بطرفین رخ بـدا در سیه
رو میان فراهم اختیار کردند مسلمانان قلعه مذبوره را متصرف گردیده از انجا رحلت
نموده عزیمت قلعۀ سرماری که موضع پر آب و با طراوت بود نمودند پس از مقاله آن را
نیز مالک شده و اهل آن را اخراج کردند سپس ملکشاه مذکور متوجه تسخیر قلعه که بجوار
قلعه اولیٰ گردید و آنـرا نیز فتح نمود اراده تخریب انرا نمود نظام الملک و را مانع شده
گفت که این بندر اسلام است لازم است که محکم باشد و اسلحه زیادی انجا تعبیه کرده
قلع مذکور را با میر محمو آن سپرده بجانب مدینه مریم نشین عزیمت فرمود داند مریات
که رهبانان و قسیسین زیاد در ان سکونت دارند و نصاری آن موضع متبرک
می شمارند و آن بادیوار سنگی که با هن و قلعی محکم شده بود محیط بود و بطرف شهر راهندی

انی
شهریت بارمینیه
قلعی در من رودیه سفلی
از بلادار مینه آن را گرج تارخا
آن در کو جوز به امیه
سلماس شهریست
از رنجان در راه ارمنیه
سرماری ولایتی استر گرجستان


فتوحات اسلامی (۳۵۷) فتح الب ارسلان مدینۀ انی را
عظیم احاطه داشت که تسخیر آن صعب مینمود بعد نظام الملک قوه پر آتشفیز آن از کشتی
و سلاح و غیره مهیا کرده محاربه شان شب و روز مداومت نمود و لشکری خود را دوست
نمود که بر سبیل نوبت محاربه نمایند کار بر کفار سخت شد تاب مقاومت نیاورده مسلمانان
خود را بدیوار رسانده نردبانها نهاده بسر دیوار بالا رفتند چون اهل شهر هذا الحال را
مشاهده نمودند ضعف برایشان مستولی شده تاب مقاومت را نیاورده ملک شاه
و نظام الملک داخل شهر گردیده بیعه های شانرا سوختانده خرب نمودند و بعضی
اهل شهر را بقتل در آورده و بعضی دیگر بشرف اسلام در آمده خود ها را از قتل رهایی دادند
بعد سلطان الب ارسلان پسر و وزیر خود را خواسته شهر مذکور را داخل کردستان
نمود و ملکشاه در بین راه که بوطن خود عودت مینمود چند قلاع دیگر را فتح نموده کثیری
اهل آن قلعه را اسیر نمود تا اینکه بخدمت پدر خود الب ارسلان رسید و پدر او از
فتوحات پسر و وزیر خود خوش شده با ایشان بجانب شهر شیبند عزیمت فرموده
در بین او و اهل شهر حربی شدید وقوع یافته اکثریه مسلمانان بشهادت رسیدند بعد حق
جل و علا مدینه را بدست الب ارسلان فتح داده الب ارسلان مذکور قصد شهر عال لاله
که شهر محکمیست و دیوارها محکم دارد و دو طرف شرقی و غربی انرا کوه عالی که بران
کوه چند قلعه هاست و دو طرف دیگر آن را جوی آب کلانی محیط که فتح آن بغایت
صعب مینمود کرد پادشاه قلعه گرجستانی بود چون مسلمانان خود را از فتح قلعه عاجز
دانستند سلطان الب ارسلان جسری بر آن جوی بنا کرده چون مسلمانان از ان
عبور نمودند در بین شان و اهل شهر حربی عظیم وقوع یافت بعده کسان از شهر
برآمده از سلطان طلب امان کرده التماس نمودند که چیزی از لشکری خود همراشان
بشهر فرستد سلطان عده از اشخاص مستعد و معتمد همراه‌شان به شهر فرستاد
مسلمانان هنوز از شیرازه شهر تجاوز نمودند که ملکشاه با جمعی از اهالی شهر مقابله نشان
آمدند چون عده مسلمانان قلیل بود در راه گریز ند شدند جتی تنگی راه خلعت
شهادت را پوشیده جنت را بانفسهای خود خریدند پسران ان ملک با انبوه
از شهر برآمده قصد مسلمانان را نموده با ایشان حرب را آغاز داد درین وقت
سلطان بنماز مشغول بود هر چند که قضیه را با دمعروضداشتند نماز را قطع نه نمود
بعد که از نماز فارغ گردید اسپ را سوار شده شخص خود محاربه کفار اقدام نمود
مسلمانان آواز های خود را بکلمه طیبه الله اکبر بلند کرده اهل شرک را رعب افتاده
شکست خورده از معرکه پشت دادند سلطان با لشکر خود داخل شهر گردید شهر را


فتوحات اسلامی
(۳۵۸)
فتح ایالت سلانیک بدست شمانا
متصرف شد و کسانیکه از اهل شرک در شهر بودند در برجی از برجهای شهر پناه برده تحصن نمودند
سلطان پس از مقاتله شان امر فرمود که هیزم بسیار جمع آورده در گرد اگرد برج انداخته
برج را همراه اهالی آن بسوزانند هرگاه برج با اهالی خود سوخت سلطان بلشکرگاه خود
آمده مسلمانان بغارت کردن شهر اشتغال نموده مال بسیاری که از شمار بیرون
بود بدست آوردند چون شب آمد باد شدیدی وزیدن گرفته بقیه آتش برج را بدیگر خانهم
شهر نقل داده تمامی شهر را سوختانید بعد سلطان قلعه که در کناجیه شهر واقع شده بود
انرا نیز تا لک شده بقصد فرشلی و آتی را نمود در بین راه نزدیک آنها دو قصبه دیگر
که دستل و رده، و ثوره نام داشتند واقع بود سلطان عزم نمود که اولاً تسخیر این دوقصبه
کرده بعد اراده آتی را نماید چون بقرب آن دوضع رسیدند اهل آن باستقبال برامده
اظهار انقیاد و اطاعت را نمودند پس از تعمیر مساجد و تخریب بیعه ها عزیمت آتی انمودند
و این مدینه بسی محکم بود و اهل بسیاری داشت و بیعه ها آن تخمیناً سیصد بود و سه
طرف آن انهاراس و طرف دیگر آن جوی بسیارعمیق شد بدالجریان بود که هر قدر
سنگهای کلان در ان انداخته میشد استاد نداشت دراه قلعه از خندق که دیواری
سنگی بلندی داشت بود چون مسلمانان پس از محاصره از فتح آن مایوس شدند
سلطان برجی از چوب ساخته و آن را پر از مردان دلیر نمود اهل شهر را از سر دیوار
شهر بضرب منجنیق و تیر کمان دور کرده مسلمانان خود ها را بدیوار شهر رسانده پایسورام
دیوار را داشتند که بلطف و مرحمت حق جل و علا قطعه کلانی بدوزان سبب اندیو احمد گوتی
مسلمانان داخل شهر شده اکثر یه اهالی را بقتل رساندند بحدیکه بسبب بسیاری
مقتولین امکان سکونت نداشت چون خبر فتح باطراف سید مسلمانان اسرر
زیادرخ داد بعد سلطان مکتوبی بدارالخلافه بغداد فرستاده خلیفه را از فتح مطلع
ساخت چون خبر به سمع خلیفه رسید اور اثنا گفته در حق وی دعا خیر نمود سپس
سلطان اسیریان لشکری جرار به آنجا مرتب ساخته خود بآن بوطن خود مراجعت
نمود درین اثناء ملک گرجستان خطی بسلطان فرستاد طلب صلح را نمود سلطان
صلح را بدادن جزیه سالیانه قبولدار شد در سنه چهارصد و شصت و دو پادشاه
روم با جمعی کثیری از قسطنطنیه بقصد شام بیرون شده بمدینه منبج نزول نموده
شهر را غارت نمود و اهالی شهر را کشت و جمعاً عربان شکست خوردند پادشاه
روم از شدت گرسنگی طاقت اقامت نیاورده رحلت نموده به شهر های خود مراجعت
نمود.

حاشیه:
واس خطبه است
از دنیا هزین ۱۲
علی سلورد قصه بیست در
لرغنج محال
لرنج قصبه ایست در


فتوحات اسلامی
(٢٥٩)
خروج پادشاه روم
ذکر خروج پادشاه روم بجانب خلاط واسیر شدن آن

در سنه چهار صد و شصت و سه که سلطان الب ارسلان عزیمت عراق عرب کرده بقرية
خوی رسید خبر بسلطان رسید که ارمانوس پادشاه روم با لشکر عظیم که عبارت از دوصد
هزار کس از مردم روم و فرنج و روس و کرج وغیره در هم کشیده با کرو فرزیاد آمده
قصد بلاد اسلام را در خاطر دارند رسیده ما لا د کرد که از همان خلاط است چون سلطانرا
جمع لشکر بزودی میسر نشد بنظام الملک وزیر خود فرمود که احمال و اثقال و اهل
بیت مرا بهمدان فرست وخود او با جمعی که عدد آن پانزده هزار سوار جرار
بود برآمده لشکری را توصیه داد که مجاهده من حسبته لله است اگر سالم ماندم
نعمتست از حق جل وعلا و اگر شهادت نصیب باشد ملکشاه پسر من ولی عهد
من است بعد چونکه بدشمنان قریب شد لشکری را دو قسمت کرده جمعی باسم
قراولی از پیش فرستاده مقدمه لشکر روس را که عبارت از ده هزار کس بود
با خلاط تلاقی شده همراه شان مقاتله کرده آنها را شکست داده سرعسکرشانرا
اسیر نموده بخدمت سلطان تقدیم کردند سلطان اسلحه و امتعۀ انرا بنظام الملک
بخشید و امر فرمود که پوز آن را قطع کرده در بغداد تشهیر نمایند قبل از مبارزه
صفین سلطان قصد مصالحه و معاهده رومیان کرده عزیمت خود را بکاغشان
ابراز نموده ملک سخن بسلطان نپرداخته گفت که تاری اکه از قصبات ملوکته است
متصرف نشوم مرا مصالحه نیست سلطان ازین سخن بد آمده با وزرا وندماء
خود مشوره کرده امام پادشاه وفقیه آن ابونصر محمد پسر عبد الملک بخاری حنفی
بسلطان گفت که مجاهده و مقاتله بجهته نصرت دین حق است و حق جل و علا
نصرت دین خود را وعده داده چنانچه فرموده ـ محمد رسول الله ارسلة
بالهدی ودین الحق ليظهره على الدين كله ولو کره الکافرون
یعنی محمد رسول خدا است فرستاده است او را خداوند جل و علا بر هدایة و دین حق
تا ظاهر سازد دین اسلام را بر جمیع ادیان عالم اگر چه بد آید کافران را و امید
از حضرت باری عزّت نصرته اینست که فتح این دیار را باسم تو مثبت کرده باشد
بناءً علیه در روز جمعه بعد زوال که خطباء اسلام بر منابر برآمده زبان بالجله اللهم
انصر جيوش المسلمين والموحدین کشاده باشد و خاص وعام دست
امین را بر داشته اند بدین تدبیر حمله باید کرد دستظر باید بود که حق جلّ
و علت نعامه فتح و ظفر را روزی گرداند چون روز جمعه آمد سلطان بر منبر


فتوحات اسلامی ( ۳۶۰ ) خروج پاشارم سنجا خلاط

بالا رفته گریه کنان تضرع دست دعا را برداشته از درگاه احدیت فتح و نصرت را مسئلت
نمود و مسلمانان نیز بجوش و خروش آمده از گریه او بگریه آمده در دعا موافقت نمودند
بعد سلطان لشکری را بآواز بلند مخاطب کرده گفت که هر کدام از شمایان اراده
برگشتن بدارید بگردید من امروز خود را سلطان شمایان نمیدانم بلکه هرایکی از خود
دانید و از من بیم ندارید و کمان و تیر را از دست انداخته شمشیر و گرز آهنین را
گرفته دم اسپ را بدست خود گره کرده جامه آسفند خوشبو را پوشیده و باسپ
خود سوار شده روی بمخالفان آورده گفت که اگر کشته شوم همین ثیاب کفن
من با شد چون لشکریان این حال را از سلطان مشاهده کردند با او موافقت کرده
بجانب کفار صف کشیدند هرگاه سلطان بصف قتال نزدیکتر رسید از اسپ
فرود آمده روی برخاک نهاده تضرع و زاری نصرت از درگاه ربوبیت مسئلت
نموده با لشکر خود بجانب کفار حمله آور شد در ین زمان غباری کثیف برخواسته
دشمنان را محیط ساخته حامیان راه دین شمشیر کین را از نیام کشیده جمعی کثیر وجم
غفیر را بقتل آورده حتما نصرت خود را بر مسلمانان نازل نموده چنان کشتند که زمین
از نعش های کشته تا پر گردید صفوف لشکری روم برهم شده راه انهزام را پیش گرفتند
و امیر شان اسیر گردید غلام از غلامان که سابق مولی او آن را بنظام الملک وزیر بخشیده
بود و وزیر او را از جهته حقارت قبول نکرده بود هرچند مولی آن ستایش کرد نظام الملک
بطریق استبعاد گفت بلی سلطان روم را اسیر خواهد آورد چنان شد که گفته بود
آن غلام ویر ا اسیر کرد بخدمت مولی خود آورده مولی سلطان را از قضیه خبر کرده
سلطان امر با حضار آن نموده مولی قیصر را با نهایت ذلت تمام به نزد پادشاه اسلام
رسانید سلطان بدست خود او را سه لطمه زده زبان توبیخ و سرزنش را گشوده
و گفت من با تو عزم صلح به او داشتم چرا ابا نمودی قیصر بخدمت سلطان عرض نمود گفت
سرزنش را بگذار بکن انچه میخواهی سلطان قیصر را مخاطب کرده گفت که اگر فرضا
من بدست تو اسیر میشدم همراه من چه میکردی جواب داد که با تو بدی میکردم آنچه
از دست من میشد تقصیر نمی نمودم سلطان گفت حال گمان تو چیست که من با تو چه
خواهم کرد قیصر جواب گفت که سلطان نسبت بمن یکی از سه کار اقدام خواهد نمود
اول کشتن دوم تشهیر ساختن در بلاد سوم اگر چه بعید می نماید رقم عفو بر جرائم جرایم
کشیدن و نگرفتن مال الکفار نمودن و مرا نایب خود ساختن سلطان گفت
که غیر ازین دیگر اراده نداشتم بعد سلطان همراه او پنجاه ساله معاهده کرد و شروط


فتوحات اسلامی (۳۶۱) خروج باشار دوم بخلط

بدینشروط نمود اول انکه هروقت سلطان البعد احتیاج افتد از لشکر روم بفرستد
دوم انچه مسلمانان که در بلاد روم اسیرند رها نماید سوم پانزده لک طلا سرخ بدهد
چون معاهده بر شقیر ار گرفت سلطان قیصر را بخیمه فرستاده رئیسان روم را بد و شخنیه
از قید رها نمود و ده هزار طلا نیز برای او انعام کرد که تجهیز سفر نماید و خلعت بخشید
بعد قیصر فردا بخدمت سلطان آمده پرسید که خلیفه کدام طرف است و پرانشان
دادند سر خود را برهنه کرده تعظیمات بجا آورده اظهار اطاعت و خدمت گذاری
نمود سلطان او را بجمعیت لشکر بقوم او رساند و خود سلطان نیز تقربیا بملک سنگ
بمشیعت او رفت و چون رومیان خبر دفعه در اسیر یک شنیده بودند بمیکائیل
دست بیعت داده او را بر سر سلطنت نشانده بودند بعد که ارمانوس ملک شان
به قلعه دوقیه رسید جابجا نشین پوشیده زهد را نمودار کرد خطی به میکائیل
فرستاد و او را از معاهده سلطان خبر دار نمود و خیار حل و عقد را بد و تفویض
نمود میخائیل شیر معاهده را امضا کرده تقرب سلطان ابوسله او سفلت
نمود بعد ارمانوس دو صد هزار طلا که در نزد او بود جمع کرده با طبق طلائی
پر از جواهر نموده که تخمینا نود هزار طلا قیمت داشت بخدمت سلطان
فرستاده سوگند نمود که زیاده تر ازین قوه نداشته و الا مضایقه نمی نمودم ازانخو
بر بلاد ارمن و اعمال وی استیلا یافت شعر از بان ابدعی سلطان الپ اسلان
گشوده محاربات و فتوحات او را تحسین نمودند .
ذکر کشته شدن سلطان الپ ارسلان
چون سلطان بآد اخر ایام دولت خویش در سنه چهارصد و شصت و پنج مجار به
شمس الملک حاکم ماوراء النهر که از زیر حمایت سلطان بیرون شده بود رفت
بعد که بقرب جیحون رسید جسر بمران بسته بالشکر ی خود که عبارت از دو صد هزار
سوار جنگی بود بظرف بیست و چند روز گذشته طایفه از غلامان او بقلعه که در کنار
آب بود شبیخون بردند و کوتوال قلعه را که یوسف خوارزمی نام داشت اسیر کرد
با ردوی همایون آورده دو غلام آن را بتقرب سر سلطان ایستاده کردند سلطا
بسبب خیانتی که از یوسف صادر شده بود بنجدام فرمان داد که چهار میخ در زمین فرو برد
دست و پای یوسف را محکم نمایند چون یوسف اینحالت مشاهده کرد از کمال
وحشت و حیرت کلمات پریشان آغاز کرد و سلطان ازین کلمات بغضب رفته
غلامان را گفت از وی دور شوید چون نیروی همواره بهدف مطلوب آمده


فتوحات اسلامی
(۳۶۲)
کشته شدن الب ارسلان

هرگز خطا نشده بود صواب چنان دید که او را بدست خود هلاک سازد بنابراین تیری از کمان
گشاده تا بران دشمن بیباک زند اتفاقا خطا شده یوسف فرصت یافته پیشتر رفت
رسید چون سلطان از جابرخواست بیک طرف خود افتاد یوسف بر سینه سلطان
زانو زده کار درا از ساق موزه کشیده به شکم گاه سلطان فرو برد بعد ترکان لشکر سلطان
یوسف را گرفته بقتل رساندند و سلطان را برداشته بخیمه بردند سلطان فرمود
که این زخم را از دشمن نرسیدم بلکه دیروز که بران پشته ریگ بالا شدم انبوهی لشکر
و کثرت عسکر را مشاهده کردم که زمین را بجنبش درآورده در ضمیرم خطور رسید که تمام
دیار عالم ترا تسخیر شده کسی از ملوک تاب مقاومت ترا ندارد لذا خداوند عالم
من را عاجز گردانده اضعف مخلوقات خود را بر من مسلط نموده که بدین حالم فرستاد
بعد استغفار نموده از خداوند عفو خطرات خود را مسئلت نموده رخت رحلت را
بدار بقا کشید آن مصر معدلت که تو دیدی خراب شد - و ان نیل مکرمت که شنیدی
سراب شد گویند که چون اهل سمرقند عبور سلطان را از نهر شنیدند جمع شده
ختم خواندند که حق تعالی ایشان را از دی کفایت کند دعاشان مستجاب شد
بعد از فوت سلطان موصوف ملکشاه پسر او بر سریر سلطنت نشست و نیز
در سنه چهار صد شصت هفت خلیفه قایم بامرالله فوت شده با نواده او
مقتدی بامر الله بیعت شد بعد مدینه حلب از تصرف رومیان بر آمده در تصرف
نصر پسر محمود پسر مرداس درآمد یعنی پر از مسلمانان شد.
ذکر فتوحات دیار هند
سلطان ابراهیم پسر مسعود پسر محمود سبکتگین پادشاه غزنین شاه عادل شجاع
صاحب رای و تدبیر بود یکی از تدبیرهای وی این بود که چون سلطان ملکشاه
سلجوقی لشکری زیادی جمع آوری کرده عزیمت پدرش غزنین را تصمیم داد که ممالک
متصرفه سلطان ابراهیم را تسخیر نماید این خبر به سمع ابراهیم رسیده نامهای با مراد
ملکشاه نوشت مضمون همه آنکه بغایت محسن افتاد که شما ملک شاه را باین گماشته اید
که متوجه این صوب گشته و وظیفه شما اینکه سعی نماید که زود تر باین ولایات در آید
تا بالکلی از وی خلاصی یابیم و درباره شما یان عاطفات بیکران مبذول خواهیم داشت
و این مکتوبات را بدست پیک داد و گفت که ملکشاه اکثر اوقات بصید مشغول است
فرصت نگاهداشته تا تر او را شکار گاه به نزد او برند مقصود سلطان ابراهیم
آن بود که در محلی که امرا ملازم ملک شاه نباشند مکتوبات ظاهر شود در زمانی که ملکشاه


(۳۶۳)
فتوحات دیار هند

فتوحات اسلامی
بقصبہ اسفزار نزول فرموده بود و عزم شکار کرد پیکے ان نواحی رسید او راگرفتہ بہ نزد
سلطان بردند ملکشاه استفسار احوال نمود پیک انکار امدد سلطان فرمود تا کہ اورا
تاریانہ زنند تا اقرار کند موجب فرموده پیک را درلت کشیدند مکتوبات را اظهار
نمود چون ملکشاه برنامہا مطلع گردید صلاح ندید کہ قضیہ را بامر اظاهر کند تدبیر
بسیار با امرا کرده از سر آن عزیمت گذشته بوطن خود عودت ورزید بعده بین
سلطان ابراہیم وملکشاہ ارسال مرسول بپا وقوع یافت تائیکہ دختر ملکشاه را
به پسر خود مسعود خطبه خواند و در سنه جهار صد هفتاد و دو سلطان مذکور بجانب
ہندوستان لشکر کشیده بسی از مواضع را فتح نموده و از انجمله یکے قلعه اجود
بود کہ از لاہور یکصد و بیست فرسنگ مسافت داشت و قلعہ بزرگی بود کہ
در ان ده ہزار کس جنگی اقامت داشت پس انرا محاصره با اہالی قلعہ محاربات
زیادی کرده کہ از نهایت شدت حرب دلہاشان اخوف و رعب جا گرفتہ قلعہ را
تسلیم نمودند و دیگر قلعہ روبال کہ بر سر کو ہی رفیع واقع بود کہ از دیگر طرف آن امکان
وصول نداشت و راه آن از موضع ضیق بود کہ مشحون از پیلان کوہ پیکر و مقابلآن
عفریت منظر بود و عده مقاتلین ان از شماره بیرون سلطان محاربات گوناگون
بوقوع آورده قلعہ را مفتوح گردانید و ایشان را از قلعہ اخراج کرده بعد متوجہ
دره نوره کہ در ان جماعت از کفار جاد اشتند گردید اول ایشان را باسلام دعوت
کرد چون استنکاف شانرا مشا ہده کرد بایشان محاربہ کرده اکثری شانرا بقل اود
و بقیه سیف بدیگر بلاد متفرق شدند و از زنان و فرزندان کفره صد ہزار کس را اسیر
گرفتہ قصد درہ را کرد و در بین راه عقبات لاتعد ولا تحصی و منتقل پنہا اشجار در ہم
پیچیده بود در ان مکان سه ماه توقف کرده بایشان مقاتلہ نمود حق جل و علی اورا
ناصر و منصور گردانیده اکثری آنہارا بقتل آورده اموال شانرا غنیمت و اولاد
شان را اسیر نمود بعد سالما نعمین مراجعت کرد.
ذکر فتح انطاکیہ و انتزاع ان از رومی
مدینه انطاکیه که از مدت سه صد پنجاه و هشت سال بدست رومیان بود در سنه چهار
هفتاد و هفت پسر قلتمش سلجوقی ملک قونیه و شام قصد مدینه مذکوزه را کرده باشکر
خود او را محاصره نمود نرد بانها بر دیوار شہر گذاشتہ بران بالا رفتہ داخل شہر شده
و بین شان و اهالی شہر محاربات زیاد وقوع یافته اہل شہر را شکست داده اکری
انها را بقتل آورده بقیه شان منقاد گردیده بعد سلطان رقم عفو را بر جراید جرایم


فتوحات اسلامی ( ۳۶۴ ) استیلاء فرنگیان بجزیره صقلیه

کشیده بانها موهات ورزیده شهر را بایشان تسلیم کرده مراجعت نمود.
ذکر استیلاء فرنگیان جزیره صقلیه را
چون در سلطنت خلفاء ضعف و فتور واقع شد امرا که از طرف خلیفه به قصبات صقلیه
حکم فرما بودند هر یک بر خلاف بخیر شده از زیر حمایت خلیفه بیرون گردیده دعوی
استقلال و استبداد را نمودند چون فرنگیان تفرقه مسلمانان را مشاهده نمودند
در سنه چهار صد و هشتاد و چهار با لشکر لا تعد ولا تحصی جمع آمده همراه مسلمانان محاربات
شدیدی کرده جزیره صقلیه را متصرف شدند بعد که حکومت خود را بجزیره صقلیه
قایم نمودند تدریجا تیگان تیگان مملکت را از مسلمانان گرفته بتصرف خود می آوردند
تا اینکه غیر از قصر یانه و جرجنت دیگر بلاد بمسلمانان باقی نماند و این دو بقعه را نیز
در سنه مذکوره با انبوه زیادی محاصره کردند کار بملمانان بغایتی دشوار شد
که از گرسنه گی اموات را تناول نمودند چون چاره بر ایشان حصر گردید لا بد متفقاً
گردیده آن دو موضع را نیز تسلیم نمودند بعد فرنگیان بعض همه رجار فرنگی را که از
پادشاهان ایطالی بود در انجا حاکم مقرر کردند چون در سنه چهار صد و هشتاد و پنج
سلطان ملک شاه وفات محمد و در بین اولادش بامر امارة و سلطنت اختلاف
افتاد و معقب آن در سنه چهار صد و هشتاد و هفت خلیفه مقتدی بامراله نیز فوت
شد و بار سلطنته بدوش پسر او مستظهر بالله نهاده شد فرنگیان بطمع افتاده
که دیگر ممالک افریقیه را نیز مالک شوند بعد جمع غفیری از مشهورین و دلاوران شهر
خود بکشتی کلانی نشانده متوجه مدینه جربه شدند چون در ان نواحی رسیده میدا
قریب شهر فرود آمده کشتیها را بدور آن گردانیدند شهر را محاصره نمودند اهل شهر
از شهر بر آمده مقاتله زیادی بوقوع آورده آخر الامر فرنگیان غالب شده اکثری مسلمانان
بقتل آورده بقیه شان گریخته فرنگیان جزیره را مالک شده اموال و زنان و صبیان
مسلمانان را نهب و غارت کرده اکثری رجال جزیره را مقتول ساختند بعضی از مسلمانان
از نزد پادشاه صقلیه امان خواسته اموال و زنان اسیر کرده شده خود را استراد
کردند چون مدت گذشت فرنگیان صقلیه بکشتیها سوار شده قصد مدینه طرابلس
غرب را کرده آنرا محاصره نمودند در اثناییکه دیوار شهر را با کلند و غیره آلات سوراخ
مینمودند ناگاه لشکری از عرب بداخل شهر رسید مسلمانان اقوت حاصل شده با فرنگیان
محاربه کرده آنها را شکست فاحش دادند و اکثری شان بقتل آورده بقیه فرنگیان
اسلحه و اثقال و دواب خود را بمسلمانان غنیمت گذاشته در کشتیهای خود سوار


فتوحات اسلامی
(۳۶۵)
شده بجانب صقلیه فرار شدند بعد فرنگیان آلات و اسلحه خود را مهیا کرده وقت شام بجبل
رسیدند اہل شهر کثرت شانرا مشاهده کرده تاب مقابله را نیاورده فرار جبال و میاض شدند
چون فرنگیان شهر را از نفوس خالی یافتند داخل شهر گردیده کسانیکه در شهر باقی مانده بود
اسیر نموده قصر یکه بنام امیر یحیی پسر عبد العزیز پسر حماد بود که جہتہ تفریح ساخته بود مخرب
و منهدم ساختند سپس باز گشته کشتیهای بسیار تهیه نموده بجانب طرابلس غرب
عودت کرده بندرگاه دریائی محیط بان طرابلس را گرفتند اہل مدینه مذکوره بمقابله شان
بر آمده در بین مسلمانان فرنگیان نایره حرب باسه روز اشتعال داشت و روز چهارم
میان اهالی طرابلس مخالفتي افتاد که عاقبت آن تفرقه انجامید فرنگیان این را حس
کرده فرصت را غنیمت شمرده بزو با بحار را بدیوار شهر گذاشته بالا رفتند بعد از مقابله
زیادی شهر را قهرا و غلبه گرفتند مردان شهر را بقتل آورده زنان را اسیر کرده اموال
شانرا غارت کردند کسانیکه پای گریز را داشته گریخته به بربر و عرب پناه بردند
بعد که فرنگیان اعلان امن و امان را انتشار کردند مسلمانانی که گریخته بودند و پس با مسکن
خود آمده سکونت گرفتند فرنگیان تا شش ماه در آنجا سکونت داشته دیوار شهر را
آباد و خندق ها را حفر نمودند گروی از اہل شهر گرفتند و یکی از اهالی شهر در انجا حاکم مقرر
کرده از نزد او رهائن بسیار گرفتند گرویہا باقی با را واپس دادند خود آنها بوطن خوده
مراجعت نمودند امر مدینه محکم گردید ملک شان اہل صقلیہ و روم را بد ین طرابلس
حکم سفر داد به سرعت مدینه را آباد گردید بعد که امیر قابس علی نام با حسن پسر علی
پسر یحیی پسر صمیم امیر افریقیہ بر خلاف شد به پادشاه صقلیه خط فرستاده اظهار
انقیاد و اطاعت کرده استعانه خلعت و تولیت قابس را بطریق نیابت از طرف
پادشاه صقلیه خلعتی با منشور تولیت و عهد بد فرستاد امیر قابس خلعت را
پوشیده منشور را بجمع عموم قرائت نمود چون حسن امیر افریقیه از صورت قضیه
خبردار شد لشکری کران بجانب قابس فرستاده آن را محاصره نمود بعد اہل
شهر همراه نخود که شهر را به پادشاه صقلیه تسلیم نموده بود مخالف شده دعوی
خون بهار مقتولین خود هارا کرده پس از مقابله زیادی او را بندی کرده بخدت
امیر افریقیه فرستادند امیر مذکور بعد از انواع عذاب ذکر او را بریده در یمان
او کرده مقتولش ساخت و معمر پسر رشید را والی قابس نمود اقارب امیر اول
بصقلیه گریخته به نزد امیر صقلیه آمده صورت واقعه را بد و گفتند او غصب
آمده تخمینا دو صد و پنجاه کشتی جنگی تهیه کرده پر از مردان جنگی و اسلحه نموده بجای


فتوحات اسلامی (۳۶۶) استیلا افصلیه

مهدیه که پایتخت حسن پسر علی آغریقته بود فرستاد از قضا و خداوند جل علی هما سال تمریقیه
قحطی و گرانی زیادی بود که اکثری اهالی شهر وقری از گرسنگی فرار مقلبه شده بودند
چون امیر حسن از رسیدن فرنگیان خبردار شد علماء و اعیان شهر را جمع کرده بایشان
مشوره کرد علماء و اعیان مقاله دشمنان را پسندیدند امیر حسن بمقاتله رأی نداده
گفت که من بسلامت مسلمین از مال و مملکت دوستردارم میترسم که اگر بدیشان محاربه
نمائیم بندر بآدریا و بیابان اگر غته طعام و آذوقه را از ما مانع شوند و حال که ما بان آذوقه
یکماهه خودر انداریم بعد که مارا ناچار سازند ممالک را بقهر و غلبه متصرف شوند پس
بهتر چنین است که با اهل و اولاد از شهر بیرون شده شهر را تخلیه نمائیم هر کس که خواهد
بمن موافقت نماید والا خیرتی الحال مرکوچیدن کرده کسانیکه از قلعه او محار بودند
با مال اندک خفیف الوزن از شهر فرار نمودند پس از بیرون شدن او اکثری اهل شهر نیز ابل
و اهل از شهر خارج شدند مگر اندکی که در خوانه های کنایس نصاری پنهان گردیدند چودن
شهر خالی ماند فرنگیان فرصت دیده بآسوده حالی بدون از جنگ و تدافع شهر را مالک
گردیده داخل مصر امیر حسن شدند خزاین و ذخایره ا مشاهد نمودند که مثل آن در
خزینه هیچ پادشاه نه بود فرنگیان خزاین را مهر نهاده تملک گشتند و کنیزان امو ولاده
حسن را جمع کرده شهر را تخلیه دو ساعت بروی غارت نموده بعد اعلان آمان
و امنیت را انتشار ساختند اشخاص مخفی شهر برآمده کسانیکه از شهر خارج شده بودند
بعد از هفته بشهر مراجعت نمودند و خود امیر حسن به نزد عبدالمؤمن پسر علی پادشاه
مراکش پناه برده در نزدویکریم و معزز بود تا اینکه امیر عبدالمؤمن مدینه مهدیه را
فتح نمود چنانچه ذکر آن خواهد آمد چون حکومت فرنگیان بمدینه مهدیه قایم
و محکم گردید کشتی پر از مردان کرده بجانب سفاقس وکشتی دیگر بمدینه سوسه
وبحو القابس فرستادند اهل سوسه چون خبر مهدیه را شنیدند امیرشان علی بن
الحسن امیر افریقیه بیرون شد به پدر خود حسن ملحق شد مردم هم حته بیرون شد ندانج
گردیدند فرنگیان شهر را بی قتال داخل شدند اهل سفاقس بمقاتله شان برآمد باندی
حرب شدید آغاز دادند بعد فرنگیان به حیله شکست خود را ارائه کرده گریختند تا که
مسلمانان از شهر دور شدند پس دمی گشمانده مسلمانان را هزیمت داده اکثری
شان را بقتل و آوردند بقیتہ السیف بعضی بجانب شهر گریخته و برخی فرار بیابان
گردیدند بعد که ندا امینته را بلند نمودند فراریان شهر به شهر مراجعت کرده اسیران
وزنان خودهارا از اسیر بایندند و فرنگیان تا بس را نیز بدین دستور مالک شد ند بعد


فتوحات اسلامی (۳۶۷) استیلا فرنگیها بجزیره صقلیه

فرنگیان لشکر تهیه نموده قصد قلعه قلیبیه که قلعه بس عظیم و محکم بود تصمیم کرده متوجه بمقوب
شدند هرگاه بقرپ قلعه رسیدند خلقی بیاد از عرب جمع گردیده با فرنگیان مقاتله ورزیدن
تاکه فرنگیان را شکست داده اکثری شان را مقتول ساخته بقیه شان بکام بمهدیه
مراجعت کردند ثانیاً فرنگیان ببندر مهم اسلام را که صقلیه باشد متصرف شدند در فتح
و غارت ممالک افریقیه بروی شان گشاده شد که تا هیکه الجزایر و مالطیه و جربه و
تلاوت و غیر آنها از طرابلس غرب تاتونس و قیروان متصرف شدند در این وقایع
تلسله تا سنه چهر صد و چهل و سه امتداد یافت و در سنه چهارصد و چهل و چهار در بین
پادشاه صقلیه و پادشاه قسطنطنیه مناقصیته و ضدیت پیدا شده واقع شد در بین
ایشان جنگهای بیحا تا اینکه بواسطه دشمنی همدیگر از امر مسلمانان بازماندند واگر
همچنین نمیشد با لک میشد پادشاه صقلیه جمیع شهرهای افریقیه را و جنگهای شات
حمیشه جاری بود در بیابان و یا غلبه همیشه از برای ملک صقلیه بود تا انیکه دحل
شد ملک صقلیه و بنه شمار او گرفت خط کشتی را از قسطنطنیه و اسیر کرد بسیاری
از نصاری روم تا انیکه انداخت فرنگترا مینمای قصر یک ای به تیرا انچه با مسلمانان
دروم کارزار میکرد جرجی نام وزیر پادشاه صقلیه بود بعد از ان هلاک شد جرجی
چون صاحب صقلیه دیگر چنین شخصی کاری نیافت همراه ملک قسطنطنیه مدح صلح
نموده فتنه ارام شد دور سال چصد و چهل و هشت رجار نام ملک صقلیه که عمر اور نزدیک
بهشتاد سال بود هلاک شد بعد از ان پسر آن غلام نام پادشاه شد وی شخصی
بی تدبیر بود که رفتار میکرد طریقه پادشاهان اسلام را چون مقرر کردن زبان ملا
و کشیدن اسپان یدک و غیر آن و جاداد در صقلیه فرنگ را همراه مسلمانان ملانا
اکرام کرده تقرب میداد تا بیرون شد از حکم آن چند قلعه صقلیه در میار خروج
با افریقیه و در سال چصد و پنجاه و یک طبع مردم دران قوی شد از اطاعت او جزیره
جریه و قرقنه بیرون شد و ظاهر کردند خلاف را از اهل افریقیه و سفاقس بنام
پدر آن چون تصرف کرده بود این شهر سفاقس را والی گرد هیده بود برین ابوالحسین
عریانی را که آن از علما صالح بود و آن اظهار عجز و پیری کرده گفته بود که عمرا
پسر مرا والی گردان که جوان رای است پس پسر او را عامل کرده بود و خود ابوالحسین
به نزد خود کرد نگاه داشته بود در صقلیه چون ابوالحسین قصد رفتن صقلیه کرد بود
به آپر خود تر گفته بود که من کلان سالمه واجلم نزدیک است پسر هروقت که فرصت
یافتی بر دشمن دین خلاف کردن و دریغ مدار و مترس کشتن مرا و مرا مرده فرض کن پس چون

تلاوت شهرت از طرابلس غرب

جربین شهر کلان در دریاست

یصیر در صقلیه پسر رجار کودم
چصد و نوق پادشاه شد و در
در ایام محله او به یعقوب و عبد المومن

حریه جزیره ایست در مغرب
از اعمال افریقا نزدیک بسف
آمن سه حص دارد یکی انرا جزیده
میگویند


فتوحات اسلامی (۳۶۸) استیلا در جمیع جزیره صقلیه

فرصت یافت باعث شد اهل شهر را بخلاف ملک گفت جماعتی از رعایان پاره با شهر را پاس
بانی کنید و برخی دیگر داخل شوید خوانها نصاری فرنگی او بکشید آنها را پس گفتند ای بابا
بسید ما و شیخ ما که والدست به نزد غلالم است و بترسم که آن را به شهادت رساند گفت
پدرم مرا همچنین امر کرده است و هر گاه عوض کیفر هزاران کافر کشته شود گونیا آن زنده
بعد از ان مسلمانان شروع بکشتن نمودند چون آفتاب طلوع کرد یکی فرنگی کشته شده
بود بعد از ان یحیی بن مطروح در طرابلس همچنین کرد بعد ازین هر دو محمد بن رشید
بقابس همچنین مخالفت کرد و لشکر عبد المؤمن بسوی تونه رفته آنرا مالک شدند جمیع
افریقیه غیر از مهدیه و سوسه از پنجه فرنگ بیرون شد و فرستاد عمر بن ابی الحسین بسوی
زویله و آن شهریست که در مابین آن و مهدیه مانند میدان اسپ است بجهته آنکه
آنها را نیز ترغیب کند بر خروج و کشتن نصاری فرنای در ناحیه شان است پس اهل
زویله هم فرنگیها را کشتند و عربان نیز قدوم آورده زویله را واعانست
کردند مسلمانها راه قطع کردند غله را از مهدیه -- چونکه این خبر ببلاد ملک صقلیه
رسید حاضر ساخت ابو الحسین پسر عمر را که صاحب سفاقس بود و آگاه کرد آن را
بکار پسر او عمر و اوکرا که به پسر خود بنویسید که نادم شود از بغاوت خود و اعادت
کند ملک را و اگرنه مر هلاک میکند پس گفت ابوالحسین بجواب غلالم که کسی همچنین
کار با کرده باشد پسته بمحض خط و نصیحت من از کار خود برنمیگردد پس ازان فرستاد
کسی را به نزد عمر و آن را تهدید کرد که اگر از بغاوت خود باز نمیگردی همین است
که پدرترا میکشم چون رسول ملک بسفاقس رسید رسول را عمر شب در شهر اجازه
نداد چون صبح شد که رسول دید که اهل شهر جنازه را بیرون کرده به قبر دفن کردند و باز
گشتند پس عمر فرستاد کسی را بسوی رسول که این جنازه که دیدی پدرم بود که انرا
دفن کردم و بعزا پرسی نشستم یعنی بکشتن پدر خود باک ندارم فرض کردم که مرد
بعد از ان رسول باز گشت بسوی غلا لم و آنرا دانا کرد بصنع عمر بن ابی الحسین
پس از ان غلا لم حکم کرد که ابوالحسین را بدار برکشند چنان کردند و ابوالحسین
مشغول بذکر خدایتعالی بود ای مسلمان ببین که مسلمانها چه قدر صلابت در دین
داشتند که جهة تقویت ملت خود بقتل میدادند اما اهل زویله جماعتشان بعرب و اهل
سفاقس و غیره قوی شده محاصره کردند مهدیه را و تنگ کردند معاش را بر ایشان
چونکه ملک اینحالت را شنید فرستاد بیست کشتی که در ان مردان جرار و طعام و سلاح
بود در اهل مهدیه شدند به نزد عربان مال بسیار فرستاده با یشان دادند که یکسو شوند

قومی بغایت ذو قوتین انی
الا در وبنای زرفنای
سوسه شهریست
بحری از بغرابی دلس
ساخته اند
زویله دلده یی در سودان
با فریقیه نیز شهری بوده
که آن در جوار مهدیه است


فتوحات اسلامی (۳۶۹) استیلا فرنگیا مجزیره صفه
و اعانت نکنند مسلمانان آخرد آن بیرون شده اهل غروبله را خرمان هزیمت کردند
و باقی ماند اهل دمیله د اما اهل سفاقس پس ایشان سوار کشتیها شدند در پارفته سجا
باقتدا اهل دمیله تنها ماندند فرنگیان بر ایشان حمله کردند اهل زومیله طاقت نیاورد
بشهر زومیله گریخته در پله اسبقه با فتقدا جمار مقاتله کردند در بازئی شهر و صبر کردند
تا انیکه کشته شد اکثرشان و بنجات یافت اندکی از یشان پس متفرق شد ندا هل
زومیله بعضی شان بسوی عبد المومن رفتند چون کشته شدند کسانیکه شهادت نصیب
شان بود انچه سلامت ماندند از زنان و کودکان و پیران به مالهای خود ملتفت نشده
در بیابان گریختند و داخل شد فرنگی دمیله را کشتند هر کرا یافتند در ان و نهاد اطفال
و غارت کردند مالهاشان ا و قرار یافت فرنگ مهدیه تا انیکه گرفت مهدیه را
عبد المومن درود هست که بیاید باتی قصه انشا الله تعالی انچه بیان شد حاصل انست
که فرنگ افریقیه کرده است اما انچه درین سالها در دیار شام کردند زود است
که بیاید ذکر آنها در بیان حرب صلیب انشا الله تعالی لکن می شاید که ذکر کنیم بقیه
انچه شده است از اندلس از فتوحات و حوادث تا رحمه تعالی بعد از ان جنگ صلیب را
ذکر کنیم
اتمام کلام در غزوات اندلس
پیش گذشت بعضی عزوات اندلس با ختصار و باتی ماندست بسیاری از غزواتی او که ذکر
نشده است پس می شاید که تمام کنیم سخن را بذکران بسیاری از مورخین ترک کردند آن
غروات را با انکه مسلمانان اور ان غزوات فتوح بسیار و وقایع بی شمار شد است پس شرع
میکنم کتاب خود را بذکر آن وقایع تحقیق که پیش گذشت که اندلس فتح شد است
در خلافت ولید بن عبد الملک در سنه نو صد و دو در دست طارق بن زیا د مولای
موسی بن نصیر و موسی مولی عبد العزیز بن مروان والد عمر بن عبد العزیز بن مروان بود
عبد العزیز برادر عبد الملک بن مروانست - بدانکه اندلس مشتمل بود بر علم بسیار
متبحرین و جامعین فنون کثیره و مشتمل بود بر عجایب و معادن بسیار و غیر ذلک
در کتاب نفح الطیب نقل از کسان الدین بن خطیب گفته که خاص کرده است خدا تعالی
اندلس رادر بسیاری غله وجوهها بسیار ومستشکان لذیذ و بسیاری حیوانات ومیوه او آبادیها و لباسها
فاخره و آوند های سیم و بسیاری یراق و خوشی هوا و سفیدی دندانها و تیزی فهمها وجودت
صنعنها بانچه زبان قاصر است از ذکر آن حتی آرزوی کردند ثانیا آن بقعه را بر آسمانا
به برکة النبی صلی الله علیه وسلم و نیز گفته است فتح الطیب که از جمله اندلس شهریست که آنرا


فتوحات اسلامی
( ۳۷۰ )
اتمام کلام در فرقه اندلس

شتره خوانند واز خوبی آن شهر است که گندم و جو در چهل وز کاشته و برداشته میشود و دور سیب
آن شهر سه شهر است یا بیشتر و کژدم دران شهر موجود نمیشود گفته است ابن الیسع که گفته ا
برای من ابو عبید مه با کوری که آن شخصی معتمد بود دیدم نزد محمد بن عبله مرویر اثمار آل
شتره که هدیه آمده بود بر آ و چهل سیب که هیچ حامل نه یاده از ان برداشته نمیتوانست
دوره هر سیبی پنج شبر بود و در اندلس بسیار است از معادن شهرهای محکم قطعه های
حصین وطول اندلس سی و نه مهر است و عرض آن هفده وز و در ان چهل قهر
کلانست و هشتاد شهر کلان است و سیصد شهر میانه و در ان دها و قطعات بیشمار
تا اینکه گفته شده است انچه در کناره نهر اشبیله است دوازده هزار قریه است
و گفته شده است که طول اندلس چهل وزه راه است و عرض ان هژده روزه
و فرموده است بعضی علما که نصاری محروم شدند از جنت آخرت و عوض داده است
آنها را جنت دنیا یعنی بلاد اندلس اور فرموده است بعضی علما را که مریه شهر یست
از دیار اندلس که در ان سیصد کارخانه است از حریر و از حلل تفسیته ار
و از کلا باطون باقی هزار و از ثیاب جرجانی هزار و از ثیاب صفهانی هزار
و از جام های کلان هزار و ـ دوره شهر قرطبه از اندلس چهارده میل
و عرض آن دو میل و عدد سراهای رعایا که داخل قرطبه است یک لک سیزده
هزار است و شماره سراهای اهل دولت شش هزار و سیصد است و در ان
سه هزار و هشتصد و سی مسجد است و شهر قرطبه قبة الاسلام است از بخلاف
مروانیه است و آن شهر معدن علما است و قرطبه نسبت با ندلس منزله سرست
نسبت به بدن و مسجد جامع قرطبه در دنیا بی نظیر است طول آن سیصد
و سی ذرع است و عرض آن دو صد و پنجاه زرعه و باره آن هزار و چهارصد
و آن مسجد مزین است بسنگ خام و مر مر و آب طلا و لاجورد و بخارج قرطبه سه هزار
قریه است در هر قریه یک عالم فقیه کرسی نشین است که مرجع افتا و احکام
شریعیت غرا است و شرط است که آن فقیه حافظ موطا د امام مالک باشد یا اینکه
ده هزار حدیث با کتب مدونه حفظ داشته باشد و هر یک ازین سه هزار فقیه در روز
جمعه همراه خلیفه در مسجد جامع قرطبه حاضر میبودند و خلیفه را خبر میدادند باحوال شهرقره
خود و پیش گذشت که اول ملوک بنی امیه در اندلس عبد الرحمن بن معاویه بن هشام بن
عبد الملک بن مروان بود و آن را عبد الرحمن داخل ملقب میکردند ابتداء تصرف او در
اندلس سنه یکصد و سی هشت بوده آن چنان بود که گریخته از شام پنهانی در ابتدا دولت بنی عبا


اتمام کلام در غزوات اندلس
(۳۸۱)
فتوحات اسلامی

در حالیکه میکشتند بنی العباس بنی امیه را و خود را باندلس رسانید لشکری جمع نموده غالب آمد
بر عمال بنی العباس و متصرف شد براندلس و قوی شد سلطنت آن و آن واقعه
در زمان منصور دوانقی بود که آن ثانی خلفاء بنی العباس است و منصور آنرا صقر
قریش می نامید چنانچه روزی منصور خلیفه گفت بر ندیمان خود خبر دهید مرا
از صقر قریش که آن کیست گفتند که امیرالمومنین است قصد داشتند خود او را
که اصلاح کردست ملک او ساکن کرد است فتنه ها را و هلاک کرد است دشمنان را
گفت منصور ندانستید آنرا گفتند پس معاویه است گفت این هم نیست گفتند
پس عبدالملک بن مروانست گفت این هم نیست گفتند پس کیست ای
امیرالمومنین گفت عبدالرحمن بن معاویه بن هشام است که گذشته است از دریا ها
و قطع کرده است بیابانها را داخل شده است شهر غریبان را تنها تا جمع کرده است شهر ها را و بسیار
کرده است لشکرها را و نظم آورده است دفترها را و قوی کرده است پادشاهی را بعد از
شدن آن بحسن تدبیر و هیئت سیاست خود چرا که معاویه سوار شد بمرکب که بسیار رام
کرده بود آن را حضرت عمر فاروق و عثمان ذی النورین رضی الله تعالی عنها و عبدالملک
به بیعت ملک شد و امیرالمومنین که من باشم بطلب دیگران و جمع شدن گردی
من خلیفه شدم اما عبدالرحمن به تنهایی خود و رای و عزم خود متصرف شد
اندلس را و مدت سلطنت عبدالرحمن داخل سی و دو سال و پنج ماه بود در سنه
یکصد و هفتاد و دو فوت شد و عمر آن پنجاه و نه سال یا پنجاه و هشت بود و از
عقب آن خلیفه شد عبدالرحمن ناصر بن محمد بن عبدالله بن محمد بن عبدالرحمن الاوسط
بن الحکم بن هشام بن عبدالرحمن الداخل متصرف شد خلافت او در سنه سه صد
وفوت شد در سنه سه صد و پنجاه در مدتی او فراخ شد پادشاهی اندلس چنانچه
تاریخ او بنیست که بنا کرد در مقابل قرطبه شهر را و نامید آن را هزار حصه سکونت
خود که آن شهر از عجایب دنیاست بنای آن شهر دلالت میکند بر عظم قدر بانی و مصرف
کرد چند بنای آن شهر یکصد و هفتاد و پنج هزار طلا و غلامانیکه در شهر ز هرا بود سیزده
هزار هفتصد و پنجاه است گوشت خورانکه آنها را هر روز سیزده هزار رطل بود غیر از
گوشت مرغ و تا عدد زنهایکه در شهر قصر زهرا بود از خادمه و مخدومه شش هزار وسیصد و پنجاه
بود و عدد بچگان صقالبه سه هزار و هفتصد و پنجاه و هفت بود و خرج ماهیان باچه زهرابیه
در هر روز دوازده هزار نان بود و نخود که خرج ماهیان در هر روز میباشد شش پیمانه بود و اوصاف
شهر زهر اطویل است باعث ملالت سامعین میشود بعد از ان چون فتنه ها در اندلس بسیار شد منهدم


اتمام کلام در غزوات اندلس
(۳۷۲)
فتوحات اسلامی

شد شهر زهرا و از عجایبات که حکایت از خلیفه ناصر است آن است که روزی قصد فصد کرد
نشست در عمارت کلان که واقع بود در اعلا و شهر زهرا و طلب کرد طبیب را چته فصد چون
گرفت نیشتر را و میمالید دست خلیفه را درین اثنا داخل شد سارۀ مجلس خلیفه و بنظرفی
از طلا نشست و خواند این بیت عربی را در حضور مجلسیان چنانچه تعجب کردند همگی
ایها القاصد رفقا بامیر المومنینا --- انما تقصد عرقا فیه محد العالمینا
یعنی ای فصاد نرمی کن با میر المومنین ناصر زیرا که فصد میکنی رگی را که در آن زندگی عالم است
و این بیت را مکرر میگفت ازین خواندن خلیفه ناصر بسیار خوشوقتی نمود و تعجب کرد
و پرسید که که تعلیم کرده است این ساره را گفتند که ام ولد شما حکم تعلیم کرده است و مهیا
کرده است برآ همین سال پس انعام داد برای همان ام ولد سی هزار اکلا و مدتی در شاهی
ناصر پنجاه سال شد و عادتی خلیفه ناصر بود که هر روزی که بروی خوش میگذشت عدد آن
روز خواطر وی ملول نمیشد آن روز را بخط مینوشت بعد از فوت آن خط او را دیدند
که در تمام پنجاه سال سلطنت ایام سرور آن چهارده روز بود - پسری ان ای عاقل
که دل بستن باین دار خراب از عین حماقت است و بود جد خلیفه ناصر هشام بن عبدالرحمن
در اخل امتداد میکرد در روش خود بعمر بن عبدالعزیز در تفتیش میکرد احوال معیت را بطریقی
که چند نفر از ثقات میفرستاد در میان رعایا که عمال همراه رعایا چه روش دارند هرگاه میدانم
جوری از اعمال آنرا معزول میکرد و مال رعیت را از ان میگرفت و آنرا فضیحت میکرد
و چونکه وصف کرد آن را زیاد بن عبدالرحمن سرام حضرت امام مالک رحمة الله تعالی
فرمود حضرت امام از خدا تعالی مسئلت میکنم که زینت دهد موسوم مارا بمثل همین امیر
و چونکه رسید هشام را این قول حضرت امام و جلالت قدر او و بسیاری علم و تقوی
حضرت امام پس باعث شد هشام رعایا را در اندلند بمذهب حضرت امام و بیشتر مردم
اندلس مذهب اوزاعی بودند پس هشام مذهب امام را در مغرب نشر کرد غزا کرد
هشام اهل اربونه را و فتح کرد آن را و شرط کرد بر معاهدین اهل جلیقه که برند خاک را
از باره شهر اربونه بباب القصر قرطبه چته بنای مسجد جامع پس بنا کرد از ان خاک
مسجدی را در پیش باب الجیان و مناقب هشام بسیار است در کتاب عقد الفرید
در وصف هشام گفته هشام از روی جاهت و شرنت از باقی مردم نیکوتر و شریقت
کامل المردة و تابع کتاب وسنت بود در حکم زکاة اموال مازیاده از مقدار شرع
نمیگرفت و در جوانی از ان لغزشی بظهور نرسید و میفرستاد کیسه های زر را در شبها
تاریک بمسجدها و با هلان تقسیم میکرد و اراده داشت درین فعل خود آبادی مسجدارا


فتوحات اسلامی
(۳۷۳)
اتمام کلام در فتوحات اندلس

معلم و عبادت وصیت کرد مردی در زمان آن مال خود برای خلاص کردن اسیر شهر های
کفار هر چه جویا شدند موجود نشد اسیر مسلمانان بدست کفار از کمال حراسه آن در بندر ها
در ایام دولت او منجم ماهری بود که آنرا ضبی میگفتند روزی از ان منجم پرسید ایام
دولتی من چند هست خبر داد او را که هشت سال ساعتی متفکر شد پس از ان گفته عجب
ترسانیدی مرا آنکه نیم کننده حکم کرده باشد مرا بر زبان تو قسم بخدایتعالی که در حین شدت
اگر کسی در سجده باشد به نزد خدایتعالی هنوز کم هست پس ازان زیاده گردید بیدار از دنیا
و بسیار کرد خیرت را در سنه یکصد و هشتاد فوت گردید و والی کردید دیده شد
بعد ازان پسر او حکم بن هشام حکم مشابه بابی جعفر منصور از صفا و بیعباس در محکم
کردن دولت و شدت ملک هیچ کندن اعدا بود روزی حکم بر یکی از خدام خود غضب
نمود امر بقطع دست او نمود زیاد بن عبد الرحمن در ان مجلس حاضر بود زیاد گفت صباح
گرداند خدایتعالی امیر را امام مالک مرا بخبر مرفوع حدیثی روایت کرد که هر کس فرع خورد
خشم خود را در حالیکه قادر بود بر تنفیذ آن پر میکند او را خدم عالی از امن و امان در روز
قیامت هشام مجرد شنیدن امر کرد که دست از خادم بازداشته در عفو کرد او را
زیاد بن عبدالرحمن گفت ترا سوگند بخدا که مالک حدیث کرد ترا باین حدیث زیاد گفت
سوگند بخدا که مالک حدیث کرد مرابین حدیث و از چیزهائیکه حکایت میشود از حکم
بن هشام اینست که عم آن سعید الخیر بن عبد الرحمن الدخل بر آن دعویتی
بود با ابن بشیر و با سعید الخیر وثیقه بود که در ان شهاد تها بود از جمله شاهدان حکم
بن هشام بود که پیش از خلافت خود تحمل شهادت کرده بود پس عم آن سعید الخیر
آمده از خلیفه طلب شهادت کرد در حالت خلافت خلیفه ترسید که قاضی شهادت
او را رد خواهد کرد پیش از ادا شهادت در قضاء بخط خود نزد قاضی فرستاد و خبر داد او را
که من بهمین حادثه شا هدم اگر قاضی شرع قبول میکند قاضی شهادت خلیفه را
رد کرده غضب شد از رد شهادت خود و از اخبار عبد الرحمن بن حکم بن هشام است
که روزی غضب کرد جاریه خود را طروب نام که محبوبه آن بود و آن را طرد
کرد چون خشم آن ساکن شد کسان خود را جهت استرضار بطلب آن فرستاد
طروب از اجابت خلیفه ابا نموده در ب مجلس خود را بست کرد خلیفه بی طاقت
شده امر کرد که بدره ها در اہم را بیرون درب خواند وی انداختند
چنانچه درب از بیرون بسته شد خلیفه آمد و ایستاده شد به در طروب گفت
اگر از من راضی شوی همین در اهم هنگی از ان تو باشد طروب اجابت کرد در را باز


فتوحات اسلامی
(۳۷۴)
غزوات اندلس

کرد پس خود را بر پاها خلیفه انداخت و جمع کرد در هم تار را و ابرام میکرد بسیاری کار را
و رد نمیکرد خلیفه چیزی را از عبدالرحمن مذکور تا صد و پنجاه پسر و پنجاه دختر ماند و برای
عبدالرحمن اوسط نامیدند از اخبار عبدالرحمن ناصر هنیست که چون بنا کرد قبه را
برای خود قبه ساخته مزین کرد آنرا بطلا و جوهر طعام را مهیا کرده علماء را
دعوت نموده در ان غرفه نشست چون علماء حاضر شدند همراه شان قاضی منذر
بن سعید بلوطی بود چون قاضی مذکور قبه را دید اشک قاضی بر ریش او جاری گردید و
گفت یا امیرالمؤمنین گمان نمیکنم که شیطان لعین رسیده باشد به رتبه تو و تمکن
یافته باشد باین تمکین علاوه آنکه داده است ترا خدا تعالی از نعمت ها که کسی را
نداده است تا اینکه نازل کرد ترا بمنازل کافران پس ملول شد عبدالرحمن ناصر و گفت
نظر کن ای قاضی که چه میگوئی و چگونه زبان میکنی مرا در منازل کافران پس گفت قاضی
منذر آیا نگفته است خدا تعالی در قرآن مجید ولولا ان يكون الناس امة
واحدة لجعلنا لمن يكفر بالرحمن لبيوتهم سقفا من فضة ومعارج
عليها يظهرون - پس متفکر شد خلیفه و اندکی سر فرود انداخت و اشکهای او
فرو ریخت بر ریش او از جهة ترس خدا تعالی پس از ان بمند در روی گردانیده
گفت جزا دهد ترا خدا تعالی ـ ای قاضی بهترین جزا و بسیار گرداند خدا تعالی
امثال ترا - بعهد امر کرد به تخریب سقف قبه و باز بنا کرد قبه را بطرزی که خلاف
شرع شریف نباشد قاضی مذکور صاحب علم بسیار و جامع جمیع فنون عامل
و متقی و زاهد و خطیب بسیار بلیغ بود که هر کس موعظه او را شنیدی ترسناک
و گریان میشد و حاضر جواب و صاحب منظر نیکو و خلق جمیل و متواضع و فروتن بود
قاضی مذکور در سنه دو صد و شصت و پنج متولد در سنه سه صد و پنجاه و پنج
وفات نمود رحمة الله علیه و عمر او نود سال شد ناصر آنرا تولید قضاء القضات
داد تا انقضاء اجل در قضاء مقرر بود از برای آن مؤلفات بسیار است از ان جمله
كتاب أحكام القرآن والناسخ والمنسوخ و غیر آن از کتب فقه است پیشنگان شدیم که
غزوه عبدالرحمن ناصر جلالقه را در سنه سه صد و هشت و حرب کرد عبدالرحمن سران
شان را و فتح کرد در بندر های شان را بعد از ان غزا نمود عبدالرحمن بیملونه را
در سنه سه صد و دوازده در حل شد دار حرب او و حرب کرد قلعه ها کفار را و جمیع
قریه ها و قلعها را مسلمانان مسخر نمودند و هیچ کس همراه شان مقاومت ننمود مگر بعضی جاها
بعد از مدتی معاودت نمود با دیدی استعانت خواست از کفار آنها را گرفت و کشت و بمقام


فتوحات اسلامی (۳۷۵) غزوات اندلس

نمود و گشت کسانیکه همراه او بود از نصاری و اهل المیه و فتح نمود سی قلعه را از ایشان و مردم
کلیس پادشاه نمودند بر حوز زنی را که نام آن طوطره بود اولاً در مابین ناصر و آنهای صلح
و عهد شد بعد ازان نقض عهد نموده برگشتند پس غزا کرد ایشان را و گرفت شهرهای شانرا
و بازگشت بسوی قرطبه پس غزا نمود جلالقه را در سنه سه صد و بیست و هفت و فرستاد
همراه لشکر بنفس خود پس نازل شد دار الملک جلالقه را که مسمی است به سموره و آن
از اعجب شهرها بود که هفت باره داشت در بین باره ها آباد یها و منازل وسیعه بود
پس فتح کرد ازان شهر دو باره را و عدد غازیان تقریباً یک لک بود همراه ملک جلالقه
که اسم آن میرفرنخی و همراه لشکر انبوهی از فرنگ بود ملاقی گردید جنگ شدید
در بین مسلمانان و فرنگیان واقع شد و نصرت اولاً بر مسلمانان بود ثانیاً رجوع
کردند نصاری و حمله شدید نمودند بر مسلمانان تا اینکه به شهادت رسانیدند
درین حمله از مسلمانان پنجاه هزار کس را بعد ازان غزاها بر همراه شان متوالی
نمود تا اینکه گشت از ایشان و چند مسلمان -- علامه احمد بن عبدربه اندلسی
که معاصر وی بود در کتاب عقد الفرید هیبت و دبدغه او را بنظر بیان کرده گفت مسخر
گردانیدند مسلمانان جمیع شهرهای نصاری را تا اینکه جمیع ملوک نصاری هدیه آورده
و سبرزیده شدند بجرآشان و نیز هدیه آوردند جهت صلح از رومه و قسطنطنیه
و جزیره ملوک اندلس که به سرحدات بلاد اسلام بودند باطراف قشتاله و نبلونه
بودند به بارگاه وی آمده دست او را بوسیده و میگوشیدند در تحصیل رضای او
بعد مالک شد بسیطه و فارس و اطاعت نمود اورا بنوا ادریس امیرهای عده وه
و ملوک زناته و بربر تا اینکه پادشاهی او بسیار قوی شد و گذشت آنجه مدت
پادشاهی او پنجاه سال بود در سنه سه صد و پنج وفات کردند - مسلمانان
بعد از فوت آن به پسر آن که مسمی بود بحکم منتصر بالله بیعت نمودند پس درگذشت
پسر او با برادرش یحییٰ چون فوت شد ناصر و مالک که پسر آن سید صحن نمودند جلالقه
در ثغور حکم بخضوع حمله شان غزا نموده داخل شد شهر فرولسد بن اسپن مایل شد شنب
اشپیر او فتح کرد آن ابزورو استباحت کرد آن او اسرا و و شتابی کردند بصلح بعد ازان
به غزا میفرستاد مولا خود را و رفت بسوی شهر سالم جهت آنکه برساند خود را از انجا مدامی مغرب
و مقاتله کردند اورا جلالقه پس شکست داد آنها را و پامال کردند لشکرهای اسلام شهر فرولسد را
چون شیکش نقض عهد نمودند حکم به غزای آنها صاحب سره قسطه را با لشکر بسیار فرستاد پر تسخیر کرد
و در هم کوبید لشکر مسلمانان اطراف آن و غزا نمودند پس از آن فرستاد حکم با لشکری و فتح نمودند بسوی شهر شاقوبه

در سنه سه صد و هشتاد و دوم
نام یهودیست
عُدوه حصریست بحر محیط
زناته
فرولسند درین [word?] اندلس
علاوه سهل در بالا آورده ۱۲


فتوحات اسلامی
(۳۷۶)
غزوات اندلس

تباە کردند نواحی شهر را و فرستاد جیشە غز را هذیل بن هاشم
مولی خود و غالب را بسوی شهرهای قوس فاسد نمودند بطرف شهر نار ا و مرحمت نمودند در سالیا
شد فتوحات حکم و از اعظم فتوحات آن فتح قلعه یه بدست غالب مولای بود کە از شهرها بشت سر
پس آباد کرد حکم آنرا پس فتح کرد بعض عمال او قطونیە را و از انجا غنایم بسیار حاصل کرد
از قوت و اثاث و چهار پایان و اسیران همگی این غزوات باندک فرصتی شد و در سنە صد و
نود و چهار تجهيز نمود لشکر را همرە مولی خود غالب بسوی شهر الیه همراە او یحیی بن قسیم
و قاسم بن مطرف بودند داخل شدند شهر های شان را و بازگشتند همرە غنیمت بسیار
و در همین سال ظاهر شد شبها مجوس در بحر کبیر پس فاسد کردند طرف اشبونه اندلس را و مردم
همراە شان با من جنگ مینمودند و مهیا کرد حکم لشکریرا جهت پاسبانی سواحل بعد خبر آمد
کە عساکر از طرف بیرون کردند مجوس را تا آنکە در کشتینها سوار شدە بازگشتند بس ازین
پسران ان اردون بن اذفونش ملک جلالقه انچی بسوی حکم فرستادە و از ان درخواست
کرد کە مر اضرت ده بر این عم من کە خروج کردە است بر من حکم اورا اکرام کرده عدن
نصرت داد و خلعت بر آنملک مذکور فرستاد بعد از ان بنی عم اور ا کسان خود را
بسوی حکم بر ا طلب بیعه و اطاعت و این کرد بیعت آنها را قبول نمودە شرطها برانجا
نهاد بعد از ان ملک برشلونە و ملک طرگونە و غیر آنها از ملوک فرنگ ہم طلب معا هدە
و اطاعت را بر آحکم نمودند هریکرا کران بها برای حکم فرستادند آنها را قبول نموده صلح
کرد همرە شان بشرط آنکە منهدم سازند قلعه های را که ضرر دارد بر بندری مسلمانان
و انکه معاونت نکنند اهل فتنه خود را بر مسلمانان بعد ازان مکتوبهای فریمیلک شکنتر
کە مشتمل بود بر طلب صلح و اطاعت برای مسلمانان سید حکم بیعت شان اقبول نیام
شادمان شدە بازگشتند بعدازان رسید ام لذریق بخدمت حکم ولذریق سرهنگ
کلان تر بود و حکم بقدوم مادری لذریق محفل عالی بساخت و عقد کرد صلح را برای پسر خود
لذریق و بازگشت حکم برای قدوم این پادشاهان محفلهای عالی ساخت و سخت اکرام
کرد ایشان را و بر آشان شوکت و عزت اسلام افشان داد چنانچه در باقی تواریخها
مذکور است در ملوک نصاری وقت داخل شدن مجله حکم سرها خود را برهنه میکردند
کلاه خود را میکشیدند جهه تعظیم حکم و بوسه میدادند دست حکم را و بزبان میگفتند کە ما
غلام امیر المؤمنین میباشیم و هریک کە از مجلس بر میخاست بپلس پشت میرفت و دعا
خیر مینمود و امیر المومنین حکم عالمی متبحری بود و برای علماء جهت تعظیم و تکریم موضعی محفلی
بزرگی میساختە بازار علم را گرم نمودە بود و از خزاین کتب آنقدر جمع نمودە بود کہ هیچ یک

لذریق
بکسر لام
و فتح ضاد و را و سکون یای و
دال است


فتوحات اسلامی
(۳۷۷)
غزوات اندلس

از سلاطین گذشته اینقدر جمع نموده بودند گفته است ابن حزم عدد فهرست کتابت چهل و چهار
بود که هر یک مشتمل بر بضعت ورقة و کتب که از بانی علوم بود لا تعد و لا تحصی بود بعضی از علما
فرمودند که عدد کتب او چهار لک مجلد بود و در اکثر کتب دستخط و حاشیه او بود معلوم
میشد که همگی از نظر و مطالعه او گذشته و چون ابوالفرج اصفهانی کتاب آغانی را تالیف
نمود فرستاد یک نسخه را بر آنکه جایزه فرستاد حکم برای او هزار دینار را حکم خلافت را
در سنه سیصد و شصت و شش تولی نمود و مدتی ماره او شانزده سال گردید رحمه الله علیه
بعد از ان پسر او هشام موید خلیفه شد زمانیکه هشام نه ساله بود و حکم او را ولیعهد خود
کرده نیده محمد بن ابی عامر را که ملقب است به منصور معافری ـ و معافر بطن است از حمیر
و خدمت میکرد ام هشام را اولاً پس حکم آنرا ترقی داد تا اینکه بمنصب قضا رسید بعد ازان
که نجابت او ظاهر شد مترقی نمود تا انکه وزیر کلاوة شد پس از ان بر آپس خود آنرا وزیر
الوزرا ساخته بود و وزیر مذکور تدبیر سلطنت را می نمود و دارای صفات حمیده بود و دان
خلافت هشام در میان مسبوی اهل اسلام حرکت کردند تسخیر کردند حصه شان
لشکر های بسیار تا اینکه نصرت داد خدا تعالی اهل اسلام را بر ایشان چون این سیر
احسان و کرم او جمیع مسلمانان را شامل شد حب او در دل مسلمانان جای گرفت
آوازه او بخوبی بلند شد و بلند گردانید مرتب علما را و تجمع نمود مهندسین اطبا را را
توسعه داد برای عساکر مسلمانان و این وزیر صاحب عقل در ای شجاعت و کرم
و بصیرت بحروب متدین و عالم متقن بود و هلاک کرد متغلبین و سرکشان و مستقل
بود در کارهای سلطنت تا اینکه نام کسی از اولاد خلفا برده نمی شد و خلیفه محجور بود
این حالت بیست و هفت سال استمرار یافت و در هر سال دو غزا میکرد یکی
در زمستان و یکی در تابستان در نفح الطیب گفته که منصور بن ابی عامر واقع شد
بلاد اهل شرک و طغیان را و خوار کرد ایشان را انقدر که هیچ کس نکرده بود
ذکر غزاوه از غزوات محمد بن ابی عامر اعنی منصور وزیر
سبب غزوه این بود که بعضی از رسولان وزیر منصور بسوی فرسیه ملک شبکسن ابن شانجه
رفته ملک بسیار اعزاز و اکرام کرد این رسولرا و مدت مدید رسول سیاحت میکرد
و بر سر روز به نزهت گاهی میرفت تا اینکه روزی در کنیسه کلان تماشامیگذشت
و تفرج میکرد ناگاه ملاقی شد زنی پیر مسلمانی را چون سخن گفت زنی این رسول را
شناخت و گریه کرد و گفت چگونه خوش میگذر و منصور را خوابیدن در بستر راحت
و من سالها در اوار الکفر ماسور باشم در این رسولرا قسم داد که هر وقت


فتوحات سلامی
(۳۷۸)
غزوه از غزوات محمد بن قاسم

رفتی عرض مرا بمنصور بنمائی چون رسول مراجعت نمود به نزد منصور قصه نفوذ آن
شهر و اظهار فرحت میکرد منصور گفت ایا دران شهر امری مستکره ندیدی ناگاه یاد
اوازان زن آمد و گفت دیدم قضیه آن زن ا گفت — منصور چون شنید
بر اشفت و تغیر کرد و گفت چرا در اول این قضیه را نگفتی پس از ان تجهیز نمود لشکری
عظیم بسوی عموریه جهتہ انتقام چون آوازه لشکر باین شاسجه رسید ترسید فورا
رسول با مکتوب بسوی منصور فرستاد که من بر گناه خود نمیدانم که لشکر بر سرمن
میاید پس منصور رسل ابن شاسجه را پس فرستاد و گفت گناه تو انیست که با من
معاهده کردی که اسیر مارا زن و مرد پس میفرستم و حال ظاهر شده است که یک پیر
زنی در شهر تو از ماسورت باقی مانده در فلان کنیسه چون خبر باین شاسجه رسید همان
زن را خواسته و همراه آن زن دیگر همراه کرد و متهم باز کرد که ابن زن را ندیدم
و خبری اورا نشنیدم و عرض کرد که آن کنیسه را خزب کرده ام پس منصور لشکر را
از ان شهر باز گردانید آن زن را با هل او رسانید و بوی احسان بسیار کرد خلیفه
هشام بنحوی فراموش شد که هیچ کس آن را نمیدید و ازان بیم و امید نداشت
مگر انیکه اسم او در سکه بود و در منابر خوانده میشد و گاه که سوار میشد و تفرج مینمود
آن را نقاب میکردند با چند زن بنحویکه شناخته نمیشد و کسیکه پیش او مد عیه
و راه باز میکرد و کسیکه قصد مرادت بازی مینمود آنرا محبوس میکردند و منصور
پنجاه غزوه کرد که هر یک فخر اسلام است و اگر مفصلاً آن ابیان کنیم کلام بطول
می انجامد و هیبت او در دل کافران بسیار متمکن شده بود و بعضی از حکایات
آن اینست که در بعضی از غزوات لشکریان بیرق را فراموش کرده بودند
مدتی مدیدی غلائیده و کفار از ترس مطلع نمیشدند که کسی همراه بیرق
هست یا نیست و این از مفاخر اهل توحید است بر اهل تثلیث چون میداستند
که ما را قوت مقاومت اہل اسلام نیست ناچار فرار بر قرار اختیار کرده
در قلاع و جبال متحصن و متمکن میشدند و از مفاخر منصور در بعضی غزوات نیست
که گذشت بالشکر خود از ما بین دو کوه کلان در بلاد فرنگ غیر آن مضیق دیگر راه
نداشت و در ان شهر ها بسیار بود قتل و غارت نمود و کسی حوصله مقاومت نداشت
چون مراجعت نمود که از ان مضیق بگذر د دید که لشکری زیادی از فرنگ در ان مضیق
مهیا گردیده آن تنگ نای را گرفته است و وقت زمستان بود پس احبکی
در بلادشان و لشکر گاه مرا عسکر خود معین کرد و برام خود منزلی گرفت و امر کرد لشکر را که بناء


(۳۷۹)

فتوحات اسلامی

غزوه محمد بن ابی عامر

کردن سرایا و قصور او مهیا کرد اسباب زراعت او فرنگیها را چنان نشان داد که در ان شهر
اقامت میکنند و پراکنده کرد لشکر را که قتل و غارت کند چون از لشکر اسلام بستوه
آمدند عرض صلح کردند که بی غنایم و بی اسیران بروند و کسی غرضدار نشود منصور قبول نکرد
گفت من نمیروم در یمانه است میگفتند از بسکه بستوه آمدند گفتند غنایم و اسیرانرا با خود ببر
و برو گفت من پائین نمی آیم که غنایم را ببرم و بروم اخر الامر رضی شدند که سرانشان
را حمل و بارکش بهمند و بشر طیکه بروند پس فرنگ بر حیوانات خود غنایم و اموال را با کرد
و توشه برداشتند و جیفه های مردگان را بد و شرع نگرفته از راه دور کردند ایشان را
از شهر تا باسلام رسانیده اند.

حکایه عجیبه از حکایات منصور بن ابی عامر لا

و از اخبار منصور اینست که وقتی قدوم آورد بروی رسول ملک روم که بزرگ پادشاهان
روم بود و قصد ملک از ارسال این بود که گوائیف اہل اسلام را معلوم نماید پیش از آنکه
رسول بحضور حاکم اند است پس امر کرد که در محاذی قصر او بکنار برکه بزرگی در میان بستان
مزرعه را نیلو فر بکارند و امر کرد که بقدر این مزرعه چهار قطار قطعاتی از طلا و نقره
بسازند بعد از ان فرمود تا پر کنند آن نیلو فر را از آن طلا و نقره همچنان کردند چون
رسول ملک روم قدوم آورد حاضر کردند او را پیش از فجر در بارگاه ملک که سمی بود
بزاہرہ چون قریب طلوع فجر شد ہزار غلام که قباهای طلا و نقره کار پوشیده بودند در میان
شان کمربند طلا و نقره بسته بود بدست بعضی طشت طلا و بدست بعضی طشت نقره
آمدند چون رسول اینها را دید تعجب نمود از حسن صورت و خوبی سیرت شان ۔ اما
ندانست که مقصود از یشان چیست چون آفتاب طلوع کرد ظاهر شد نیلو فر از آب
پس شتابی کردند برآ چیدن طلا و نقره از نیلوفر چنانچه میوه را از درخت میچینند
تا اینکه همگی طلا و نقره را چیده بحضور ملک آورد و توده کرد ند پس تعجب کرد رسول
ملک روم از دیدن این امر بزرگ مقرر آنرا و گمان کرد که این طلا و نقره با میوه این
درخت است و طلب کرد صلح را از مسلمانان و به سرعت بازگشت سوی ملک روم
و گفت که هرگز دشمنی مکن باین قوم مسلمان زیرا که من دیدم که زمین خدمت یمها را
میکند و گنجها را بایشان میدهد و این حیله عظمی بود جهته شوکت اسلام و منصور
بن ابی عامر از نشانها دین بود در نصره اسلام

ذکر غزوه دیگر از غزوات او

سبب این غزوه این بود که روزی طلاقی شد منصور را زنی و گفت ای منصور بشنو عرض مرا

فقط مقدار صدف بود

١٤


فتوحات اسلامی ( ۳۸۰ ) حکایت عجیبه

که تو در خوشی عیش خودی و من گرفتار غم و مصیبت پس رحم کن برایم پرسید آنرا از مصیبت
او آن زن گفت که بود برایم پسری و آن در غزوت اسیر شده الحالا در فلان شهر بدست
کفار گرفتار است پس منصور آنرا تسلی نموده اظهار رقت کرد فورا امر بتجهیز لشکر
بطرف آن شهر نموده همراه لشکر بسوی آن شهر رفته داخل شد آن شهر را و قتل و غارت
نمود تا اینکه خلاص کرد پسر زن و باقی اسیران اسلامی را و بازگشت بسوی دارالملک خود
مظفر و منصور و پسر آن زن را تسلیم نمود بان همچنین تا پدر جهت سلطانیه و غیرت ایمانیه
و از جمله مناقب او که باقی ملوک اندلس را نشده این بود که اکثر لشکرا و از اسیران و شمنان
بود که بزور احسان فدوی میشدند و خدمت میکردند و از محاسن آن است که مصحف
شریف بدست خود نوشته در آن او سفرها همراه خود میبرد و از ان تلاوت مینمود
و از قوت جہاد این بود که غبار یکه در وقت غزا بروی او مینشست انرا برو مال گرفته
در خریطه میکرد و وصیت نمود که آنرا همراه او در قبر گذارند و همچنین کردند و از
جمله سعادت او این بود که در هیچ غزا بر نگشت و منهزم نشد ملکه نصرت نصیب او شد
و گفته شد مر او را که فلان عمامه نحس است آنرا ترک کن گفت نحوست و سعادت مرا
نمی پوشد پس شوم آن هیچ مضرت نرسانید فالحمدلله
ذکر غزوه دیگر از غزوات منصور
از جمله غزوات مشهوره منصور غزوه شهر شنت یاقب است و آن شهر در بحر محیط است
و با عظم مشاهد نصاریست اندلس و کنیسه آن شهر نزد نصاری بمنزله کعبه مشرف است
در نزد مسلمانان بآن شهر سوگند میکنند و بقصد حج آن شهر میروند از شهر های رومه
و اطراف آن و گمان میکنند که در آنجا قبر یاقب است و آن یکی از دوازده حواریون
عیسی علیه السلام و همراه بود او را در حضر و سفر و بمنزله برادر بود ـ و یاقب بلقب
نصاری یعقوب است ـ و متولی امر بیت المقدس بود بعد از ان بیرون شد از آنجا
و جوانب عالم را میگشت و مردم را بدین حضرت عیسی علیه السلام دعوت مینمود
تا اینکه رسید باین شهر و بعد از مدتی مراجعت نمود بسوی شام و در آنجا فوت شد و عمر او بعد از
بیست سال رسید پس برداشتند نعش او را و بردند بکنيسه مذکوره در آنجا آنرا دفن نمودند
و بسیج ملک از ملوک اسلامیه قصد دخول آن کنیسه را ننمود جهت صعوبه مدخل آن و درشتی
زمین آن منصور با عسکر بسیار در غزای تابستان از قرطبه در ماه جمادی الاخر در سال سیصد
و هشتاد و هفت بیرون شده در اول شهر قوریه گردید چون رسید در شهر غلیسیه نزول کرد
از اشراب مشرکان که تحت طاعت او شده بودند آمده در عسکر مسلمین داخل شدند و منصور


فتوحات اسلامی
(۳۸۱)
غزوه دیگر از غزوات منصور

سابق امر کرده بود به بنا کردن کشتی بزرگی در قصر ابی و نزدیک سه مغربی اندلس انهما
تجهیز حال کرده و حمل نمودند در ان قوتها و یراقها جبهت پشتیبانی نفوذ عزیمت تا انکه
بیرون کرد ان اسطول را بموضع برتقال بر نهر دروس بود پس داخل شد دران نهر
بسوی موضع که معین کرده بود منصور برای شات جنته گذشتن از انجا ساخت سجا
پلی به نزدیک قلعه و متصل با اسطول ساخت پس هر چه در آنجا غله و خوراکی بود آنرا نقل
دادند بقلعه و از انخا رسانیدند به عساکر منصور باشکری از انجا حرکت نموده عزم
شنت یاتی نمود و زمینها بسیاری را قطع کرده گذشت چند نهر کلان او طغیرا که
که بکناره دریا اخضر بود بعد از ان رسانید لشکر را بسوی شهر های قرطارس معرستانی
لشکر پیاده ابکوهای بلندی که از هیچ طرف راه بنود در ان پیش کر دمنصور
کار گیرهای تا راه ساختند و لشکر گذر نمود بعد ازان از وادی بنبه عبور کرده
بفراخی همواری رسیدند و قطع کردند زمینهای بسیار و پرشان او زمین بنبوا که که شان
بحر محیط است غارت کردند قلعه شنت بلایه را فتح نمود مال با بسیار غنیمت گرفتند
تا رسیدند به جزیره از بحر محیط که پناه گرفته بودند انجا خلق بسیار و غنیمت کردند مالها
بعداز ان بخلیجیکه هنگامان سرما او نشان اده بودند عبور کردند و از نهر المدیه گذشتند
پس از ان رسیدند بزمین ها ابادی پر فائده بعد رسیدند به موضعی از مشاهدر یا قب که میا
آن قبر است نزدیک بر تبه قبر او تعظیم کردن نصاری متها گه زواران از شهرهای دورواز
شتر ها قبط و نوبه و غیره در آنجا می ایند پس که دیدند آنها را مسلمانان پیش ہم سوار بعد ازان
نزول کردند از انجا بر شنت یا قبه آنزمان شب سوم بود از ماه شعبان پس یافتند
مسلمانان آن گنبه با خالی از ایران پس جمع کردند مسلمانها اموال نفیسه از انجا و خراب کرد
نصرا و گنبیدا و مقرر کرد منصور حفظین به آنه نگاه بانی کنند آن قبر را و پاک کنند پلیدیها آن را
و عمارتها خواب محکم را هموار و به خاک برابر کردند و پراکنده شدند لشکریان در طرف و جوانب
پس از ان رسیدند مسلمانها بسوی شهر شفت ما کشف به کناره بحر محیط که در پیجا هیچکی از مسلمانها رساند
بود بعد ازین محال رفتن حیوان و انسان نبود بر گشت منصور از در شن یعقوب
بعد کرانید قصد خود را در حین باز گشتن بر محال برمندین برون لشکرهای او در تخریب معاد جبل
میکردند تها واقع شد محال شرف معاهد ین که بودند همراه او در لشکری و پرایس کرده باز دشت خروط
از تخریب موضع پیش آنجا گذشت و بیرون شد بسوی قلعه بلقیدیه شرکان الاکرام نمود خلات
پوشانید و ایشان را در شهرهای ایشان رخصت داد و عدد نیچه خلعت داد درین غزوه ببر الملوک بانی
مردم دو هزار و دو صد هشتاد و پنج از جاها خز طرازی و بیست یک از پستی های براء جونسی ها