[BLANK PAGE]


( ۱ )

الحمدلله و المنه که درین زمان سعادت توامان بعون و فضل ایزد منان در عهد عدالتعهد
پادشاه افغانستان سلطان السطین محمد نادر خان غازی خلدالله ملکه وسلطانه بسعی و همت جناب
جلالتمآب عبدالرحیم خان نایب سالار لشکری و وکیل نایب الحکومه کشوری کتاب لاجواب

سنه ۱۳۴۸ ه ش
تاریخ فتوحات ایبیلا
جلد اول
سنه ۱۳۰۹ ه ش

بعهده مخفی فتوحات نبویه صلی الله علیه وسلم از موهبات ربمیا سعید احمد بن سید زینی دحلان
اسکنه الله بحبوته الجنان بمقتضای ان منآلله بترجمه علماء کرام دار النصرت هرات صانها الله تعا
عن الآفات تحت نظارت محرر زار عبید شایع مد سبحان باهتمام ملا فخر الدین خان سلجوقی
در مطبعه فخریه چهارباغ هرات طبع شد

عبدالرزاق
غلام مجتبیٰ
محمد علی


( ۲ )
فهرست ترجمه فتوحات اسلامیه یعنی فتوحات نبویه علی صاحبها الصلوة والسلام

مضمون | صفحه | مضمون | صفحه
خطبه و افتتاح کتاب | ۱ | بیان فتح قیساریه و محاصره غزه | ۵۳
ذکر فرستادن جیش اسامه رضی الله تعالی | ۴ | بیان فتح بیان و واقعه اجنادین | ۵۴
ذکر واقعه اول سوق جیش اسامه رضی الله عنه | ۸ | بیان فتح بیت المقدس | ۵۵
ذکر توجه ابوبکر و الولید بن عقبه بطرف مرتد انقبیله طی و اسدی | ۱۰ | بیان اخبار حمص و فتج یک قریه مسلمانان آنجا و قصد سردار | ۵۸
ذکر سجاح بنت الحارث | ۱۲ | بیان فتح جزیره و ارمینیه | ۵۹
ذکر توجه خالد بن الولید رضی الله عنه بطرف یمامه بمقابله مسیلمه کذاب | ۱۴ | فتح مصر و اسکندریه | ۶۳
بیان رفتن خالد بن ابوالولید در بطرف عراق | ۲۰ | بیان فتوحات عراق | ۸۱
بیان خروج ما ورا و حیره | ۲۴ | بیان خبر نمارق | ۸۳
ذکر فتح عین التمر | " | بیان و اقعۂ کناطف و شهادت ابی عبیده رضی الله عنه و در ستیم | ۸۴
بیان واقعه دومة الجندل | ۲۵ | بیان واقعه بویب | ۸۶
بیان واقعه ثنی و زمسیل | " | بیان خبر خنافس و سوق بغداد | ۸۷
بیان واقعه فراض | ۲۶ | بیان خبر مرغاد بسیه و متوطن آن در پایاب آب در آورد | "
بیان ارتداد قبائل بنی عامر و هوازن و سلیم | " | بیان روز ارماث | ۱۰۳
بیان ارتداد اہل بحرین | ۲۸ | بیان روز اغواث | ۱۰۴
بیان ارتداد اہل عمان و مهره | ۳۰ | بیان وقایع بعد فتح شب در قادسیه و فتح مدائن کسری | ۱۱۴
ذکر ارتداد اهل یمن و شتم مسلمانان | " | بیان فتح جلولی که ایوان کسری در آن بود | ۱۱۵
بیان فتح ولایات شام | ۳۴ | بیان تعداد غنائم و تقسیم آن | ۱۱۷
بیان واقعه اول بملک شام | ۳۶ | بیان واقعه جلولا و شوش در سال ۱۶ | ۱۲۰
بیان واقعه اجنادین | ۴۳ | بیان شهر سائش بصره و کوفه | ۱۲۲
فتح دمشق | ۴۴ | خبر سعی و فتح تکریت و موصل | ۱۲۳
غزوه فحل | ۴۶ | بیان فتح باسبندان | ۱۲۴
فتح بمیان و طبریه | ۴۸ | بیان فتح قرقیسا سال ۱۶ | "
واقعه مرج الروم | " | غزوه مارس از بحرین | "
بیان فتح حمص و بعلبک و غیره | ۴۹ | بیان خبر فتح اهواز و مناظر و نهر تیری | ۱۲۵
بیان فتح قنسرین و داخل شدن ہر قل قسطنطنیه | ۵۰ | بیان رام هرمز و تستر اسیر شدن هرمزان | ۱۲۶
بیان فتح حلب و انطاکیه و قصبات آن | ۵۱ | بیان فتح سوس | ۱۲۹


( ۳ )
مضمون صفحه مضمون صفحه
مصالحه لشکریابور ۱۲۹ بیان صلح ارمنیه و آذربیجان ۱۵۸
بیان رفتن مسلمانان بکرمان وغیره ۱۳۰ بیان غزا کردن حضرت معاد برضی الله تعا عنه بعد روم ۱۶۰
بیان واقعه نهاوند " بیان غزا در افریقیه "
قضیه نهاوند ۱۳۲ بیان غزوه کابل "
بیان فتح دینور و غیره وغیره ۱۳۹ بیان فتح افریقیه "
بیان فتح همدان و ما بین وغیره ۱۴۰ ذکر انتقاض عهد افریقیه و فتح آن ثانیاً ۱۶۲
بیان فتح اصفهان " بیان غزوه اندلس ۱۶۳
بیان فتح زویله ۱۴۱ بیان غزوه قنسرین "
بیان فتح همدان مرتبه ثانی بیان فتح قزوین وغیره " بیان فتنه در خلافت حضرت عثمان بغزا کردن بعضی از صحابه عظام ۱۶۳
بیان فتح قومس جرجان طبرستان ۱۴۲ ذکر انتقاض عهد اهل فارس ۱۶۴
بیان فتح طرابلس غرب و برقه " ذکر غزا کردن سعید بن العاص رضی الله عنه طبرستانرا "
بیان فتح آذربیجان ۱۴۳ بیان غزوه صواری ۱۶۵
بیان فتح باب ۱۴۴ ذکر مقتل یزدجرد بن شهریار ملک فارس "
بیان فتح موقان " بیان بغض عبد الله بن عامر رضی الله عنه و خلجی بهمان فتح آن ۱۶۶
بیان غزای ترک ۱۴۵ بیان فتح کرمان ۱۶۸
بیان فتح خراسان ۱۴۶ بیان فتح سجستان و کابل و غیره ازیشان ۱۶۹
بیان فتح شهر زور وصامتغان ۱۴۹ ذکر غزوه مضیق قسطنطنیه ۱۷۰
بیان غزا کردن معاویه رضی الله تعالی عنه بروا لبروم " ذکر غزوه بلیخو "
بیان فتح توج " ذکر خروج بزرگان همراه پادشاه خود قارن نام ۱۷۱
بیان فتح اصطخر وجور وغیره ۱۵۰ ذکر غزوه حص المرأه ۱۷۲
بیان فتح فسا و دارا بجرد ۱۵۱ ذکر شکسته اهل قبرس و عهد انقضای شان و سکته "
بیان فتح کرمان ۱۵۴ ذکر فتح رودس در شته ۱۷۳
بیان فتح سجستان " ذکر غزوه سند ۱۷۵
بیان فتح مکران " ذکر غزوه قسطنطنیه ۱۷۶
بیان فتح نیروز و اهواز ۱۵۵ ذکر غزوه عقبه بن نافع ببلاد سوس بیان بسیار وقایع انم ۱۷۹
بیان قصه مسلمه بن قیس الاشجعی و اکراد " ذکر صلح کردن عبد الملک بن مروان با ملک روم ۱۸۵
بیان قحط و فاقه در خلافت عثمان رضی الله تعالی عنه ۱۵۷ ذکر غزوه مهلب با ابی در امیر تهرتیکه والی حرین بود ۱۸۶
بیان مخالفت اہل سکندریه " ذکر فرستاد نیش کر حجاج به قلعه بر همه محمد بن قاسم بن ثقفت ۱۸۷


( ۴ )
مضمون صفحه مضمون صفحه
فتح قالی قلا ۱۹۴ ذکر غزوهٔ دیگر در خزر ۲۲۷
ذکر غزا نمودن قتیبه رضی الله تعالی عنه بولایت سلیه ۱۹۵ ذکر فتح بلنجر ۲۲۸
ذکر فتح طوانه که از بلاد روم است ۱۹۶ ذکر غزای مسلم بن سعید کلابی با ترکان ۲۳۱
ذکر غزوه لو مسکت در ارمینه ۱۹۷ ذکر غزوه که در اندلس واقع شد ۲۳۲
غزا کردن قتیبه رضی الله تعالی عنه بشهر بخارا و د خلان ״ ذکر غزای ولایت غور ״
ذکر صلح قتیبه رضی الله عنه با اهل سغد ۱۹۹ ذکر غزوهٔ ختل و غور ״
ذکر فریب نیزک و فتح طالقان ״ ذکر وقائع اشرس بن عبدالله سلمی با اهل سمرقند ۲۳۳
ذکر فتح هند وسند زابلستان ۲۰۳ ذکر غزای دارالکفر ۲۳۵
ذکر غزوهٔ سند و فتح آن ۲۰۵ ذکر واقعه جنید بن عبد الرحمن مری در شعب ۲۳۶
ذکر فتوحات موسی بن نصیر در افریقیه ۲۰۶ ذکر قتل عبد الرحمن غافقی امیر اندلس ۲۴۱
در بیان غزا کردن قتیبه بن مسلم کش و نسف ۲۰۷ ذکر امارت مروان بن محمد در ارمینه و آذربیجان ۲۴۲
ذکر فتح اندلس ۲۰۸ ذکر کشته شدن خاقان ملک روم ۲۴۵
ذکر غرق شدن مسلمانان نایب طارق در بحر ۲۱۰ ذکر غزوات نصر بن سیار کنانی در ماوراء النهر ۲۴۶
ذکر غزوهٔ سجستان ۲۱۱ ذکر غزوهٔ مروان بن محمد در مردان ۲۵۱
ذکر صلح خوارزم شاه و فتح خام جرد ״ ذکر صلح نصر بن سیار همراه اهل صفد ۲۵۲
ذکر فتح سمرقند ۲۱۲ ذکر تصرف رومیان در ملاطیه ۲۵۳
ذکر غزوهٔ قتیبه رضی الله تعالی عنه بشاش و فرغانه ۲۱۴ ذکر غزوهٔ کش ״
ذکر غزوهٔ شاش ״ ذکر غزوه طبرستان ۲۵۵
در فتح کردن قتیبه رضی الله عنه شهر کاشغر را ۲۱۵ ذکر شکستن اسپهبد عهد مسلمانانرا ۲۵۶
ذکر شهید شدن قتیبه رضی الله تعالی عنه ۲۱۶ ذکر نقض عهد نمودن دیلم ۲۵۷
ذکر والی شدن یزید بن مهلب بخراسان ۲۱۷ ذکر خروج استادسیس ״
ذکر فتح جرجان و طبرستان ״ ذکر فتح مدینهٔ بار بد از بلاد مهند ۲۵۹
ذکر فتح ثانی جرجان ۲۲۰ ذکر غزای صفی با نصارای روم ۲۶۰
بیان محاصرهٔ قسطنطینیه ۲۲۱ ذکر غزوهٔ هارون الرشید با نصاراً روم ۲۶۱
ذکر غزوهٔ ترک ۲۲۳ ذکر خرابے خزر در بلاد مسلمین ۲۶۳
ذکر غزوهٔ سغد ۲۲۴ ذکر غزای روم ״
ذکر واقعه که در بین جرشی و سغد واقع شد ۲۲۵ ذکر فتح مدینه هر قله و قپرس و غیرها ۲۶۵
ذکر غزای مسلمانان در بخارا و طغیان یافتن اهل خزر ۲۲۷ ذکر قتال فرنگیان به اندلس ۲۶۶


( ۵ )

مضمون صفحه مضمون صفحه
ذکر غزوه در اندلس تا بلاد فرنک ۲۶۶ قصه مالک شدن رومیان تاذکر را ۳۱۶
ذکر غزوه مامون الرشید باروم ۲۶۸ قصه انچه کردند رومیان با اهل جزیره 〃
ذکر خروج روم بر زبطره ۲۶۹ ذکر شکست خوردن رومیان در سر تندل کوه 〃
ذکر فتح عموریه یعنی بروسه 〃 ذکر غزوه های هندوستان ۳۱۷
ذکر غزوات زيادة الله بن ابراهيم حاكم افریقیہ ۲۷۱ ذکر محاربه نمودن امیرابوالقاسم کلبی شهر سلیه ۳۱۸
ذکر غزواتی که در افریقیه واقع شد ۲۷۲ ذکر داخل شدن روسیه در دیار نصرانیت 〃
ذکر غزوات و فتوحات بافریقیا ۲۷۵ استطراد ۳۲۰
ذکر فتح شهر قصر یانه ۲۸۱ ذکر دولت فرنسیس ۳۲۷
ذکر رفتن رومیان بطرف مملکت مصر ۲۸۲ دولت انکلیز که آنرا انکلترا میکویند ۳۲۹
ذکر غارت کردن صحرانشینان بر زمینهای حجاز ۲۸۳ دولت نمسا ۳۳۰
ذکر فتوحات و غزوات بافریقیا ۲۸۶ ذکر دولت روسیه 〃
ذکر غزای بزرگ باندیلس و شهرهای سرنگیمان ۲۸۷ اما دولت روسیه که مسکوف نامیده میشود 〃
ذکر مقاتله با پادشاه زنگیان ۲۸۸ اما دولت اسپانیا که اسپانیول نیز گفته میشود 〃
بیان مالک شدن پادشاه روم شهر لاذقیه را ۲۹۲ اما دولت پرتوغال ۳۳۱
ذکر مالک شدن مسلمانان شهر سرقوسه را ۲۹۳ اما دولت هولانه که فلمنک گفته میشود 〃
ذکر جنگ رومیان و وفات نقفور بزمار ۲۹۶ اما دولت دینمارک 〃
ذکر محاصره کردن صقالبه قسطنطنیه را 〃 اما دولت بلجیک 〃
ذکر حرب بین مسلمانان و رومیان ۳۰۱ اما دولت سوجیره 〃
قصه بیرون شدن روسیه شهرهای اسلام ۳۰۶ اما دولت با واریا 〃
قصه حرکت کردن مرزبان دیلمی با پادشاه ارمن ۳۰۷ فائده اول 〃
ذکر غزوه بصقلیه ۳۰۸ فائده ثانیه ۳۳۲
ذکر استیلای روم بر شهر رزبه ۳۰۹ تتمیم کلام ۳۳۳
ذکر فتح طبرمین از صقلیه ۳۱۱ ذکر غزوه یمین الدوله سلطان محمود بن سبکتگین بجانب هند ۳۳۵
ذکر محاصره نمودن رومیان در مهدی باکین ۳۱۳ ذکر غزوه دیگر ایضاً بطرف هند 〃
ذکر استیلای رومیان بر معصیه و طرسوس 〃 ذکر غزوه بهاطیه از بلاد هند ۳۳۶
ذکر بیرون شدن نصارای روم بر شهرهای اسلام ۳۱۴ ذکر غزوه ملتان 〃
ذکر مالک شدن رومیان شهر انطاکیه را ۳۱۵ ذکر غزوه کواکیر ۳۳۷
ذکر مالک شدن رومیان شهر حلب و باز گشتن 〃 ذکر غزوه بطرف هند 〃


مضمون صفحه مضمون صفحه
ذکر غزوه بهیم نغر ۳۳۸ ذکر استیلا فرنگیان جزیره صقلیه را ۳۶۴
ذکر غزوه هند " اتمام کلام در غزوات اندلس ۳۶۹
ذکر غزا نمودن یمین الدوله بلاد غور وغیره " ذکر غزوه از غزوات محمد بن ابی عامر اعنی منصور وزیر ۳۷۷
فتح یمین الدوله ناردین را ۳۳۹ حکایت عجبه از حکایات منصور بن ابی عامر ۳۷۹
ذکر غزوه تانسیر ۳۴۰ ذکر غزوه دیگر از غزوات او "
ذکر غزوه بجانب هند " ذکر غزوه دیگر از غزوات منصور ۳۸۰
ذکر غزوه کشمیر و قنوج وغیره ۳۴۱ ذکر غزوه دیگر از غزوات منصور ۳۸۲
ذکر برآمدن ترکمان بقصد تسخیر بلاد اسلام ۳۴۳ ذکر اول شهریکه طاغیان از اندلس گرفتند ۳۸۵
غزوه یمین الدوله سلطان محمود در بلاد هند و ثانیه " ذکر مالک شدن دشمنان بر شتر بر قسطله ان شرقی ها "
فتح قلعه دیگر از بلاد هند ۳۴۵ ذکر پس گرفتن مسلمانان بر شتر و سر قسطه را ۳۸۸
ذکر توجه سلطان محمود بپارس و مفارقت فخر آن " ذکر مالک شدن طاغیه طلیطله را ۳۹۰
ذکر غرق شدن کشتی بجزیره صقلیه ۳۴۸ ذکر غزوه ذلاقه ۳۹۶
ذکر غزوه مسلمانان بلاد هند ۳۴۹ ذکر آنچه بعهداین غزوه ذلاقه واقع شده ۳۹۹
ذکر بیرون شدن پادشاه روم برمسلمانان محاربه " ذکر خروج افرنج بجانب اسلام از راه آبسنتین وقفه جن ۴۰۰
ذکر غزوای فضلونگی کردی هراه خور ۳۵۰ ذکر قیام محمدبن طومرث که ادعایهمی کردی بطریق هشم ۴۰۱
ذکر مالک شدن رومیان مدینه رها را " ذکر اول پادشاهی عبدالمومن در مملکت اندلس ۴۰۷
ذکر مالک شدن رومیا قلعه افامیه را ۳۵۱ ذکر فتوح مهدیه ۴۱۱
ذکر فتح قلعه سرستی و غیر آن از بلاد هند " ذکر فتوحات یوسف بن عبد المومن ۴۱۵
ذکر مالک شدن روم قلعه برکوی را ۳۵۲ بیان فتوحات امیر یعقوب بن یوسف بن عبد المومن ۴۱۷
ذکر مالک شدن مودود و بن مسعود و بسگلی بلاد هند ۳۵۳ ذکر محاربه دیگر از بنی مرین در ولایت اندلس ۴۲۹
ذکر روم در روسیه ۳۵۴ غزوه دیگر ۴۳۰
ذکر غزا نمودن سلجوقیان بشهرهای روم " غزوه دیگر از بنی مرین در اندلس "
ذکر غزوه دیگر سلجوقیان ۳۵۵ ذکر محاربه امیر یعقوب منصور علی بن یوسف عبد المومن بن ولاد ۴۳۲
ذکر فتح الب ارسلان قانی وغیره را از بلاد هند ۳۵۸ ذکر دولت بنی مرین و غزوات ایشان باندلس ۴۲۴
ذکر خروج پادشاه روم بجانب اسلام برشهرهای ان ۳۵۹ ذکر ندرت کردن سری با از عشرا ان اس و فتون عبد المومن "
ذکر کشته شدن سلطان الب ارسلان ۳۶۱ غزوه دیگر ۴۳۱
ذکر فتوحات دیار هند ۳۶۲ مقدمه دیگر "
ذکر فتح انطاکیه و انتزاع آن از روم ۳۶۳ غزوه دیگر از بنی مرین به اندلس ۴۳۳


( ٧ )
مضمون صفحه مضمون صفحه
غزوه دیگر ۴۳۵ ذکر کوچ کردن سلطان سلاالدین وحمله یافتن فرنگیان بمهجر ا ۵۰۴
غزوه دیگر ۴۳۶ ذکر سوختانیدن برجها و واقعه اسطول ۵۰۶
ذکر سفارت رفتن طاغیه بر امیر المسلمین ۴۳۷ آمدن پادشاه المان بشام و موته ۵۰۹
غزوه دیگر ۴۳۸ ذکر واقعه مسلمانان و فرنگیان برعکا ۵۱۰
غزوه دیگر ۴۳۹ ذکر بیرون شدن فرنگیان از خندقهای خود ۵۱۲
غزوه دیگر " ذکر کمک رسیدن بشباب ذیاد از هر طرف با رادان و سایرکها ۵۱۴
غزوه عظمی ۴۴۳ ذکر مالک گردیدن فرنگیان شهر عکا را ۵۱۶
ذکر استخلاص جنجی از دست نصاری ۴۴۶ ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان ۵۱۹
ذکر غزوه سلطان ابوالحسن بجانب اندلس ۴۴۷ ذکر کوچ کردن فرنگیان بشهر نطرون ۵۲۱
ذکر ابتدای جنگهای صلیبی ۴۵۴ ذکر رفتن سلطان صلاح الدین بشهر قدس ۵۲۲
ذکر مالک شدن فرنگ قونیه وانطاکیه را ۴۵۸ ذکر مصالحه با فرنگیان ۵۲۵
ذکر تملک فرنگ معره نعمان را ۴۵۸ ذکر مالک شدن فرنگ قسطنطنیه را ۵۴۴
بیان مصالحه اهل عقه و حمص با فرنگیان ۴۵۹ ذکر غارات فرنگ بشام وحصر الاکراد ۵۴۶
بیان تملک فرنگ بیت المقدس را " ذکر ظهور زنگ بطرف شام و رفتن شار بطرف مصر ۵۴۷
بیان مالک شدن فرنگ شهر سروج و حیفاد و قیساریه را ۴۶۰ ذکر محاصره نمودن فرنگ دماط را تا اینکه مالک شدند ۵۴۹
ذکر فتح لاذقیه ۴۸۲ ذکر مالک شدن سلطان دمیاط را از فرنگ ۵۵۳
ذکر فتح صهیون ۴۸۳ ذکر وفات ملک العادل ۵۵۶
ذکر فتح عده چند از قلعه ها ۴۸۴ ذکر پس آمدن بیت المقدس بدست مسلمانان ۵۵۸
ذکر فتح قلعه برزیه ۴۸۵ ذکر مالک شدن فرنگ دمیاط را بار دگر ۵۵۹
ذکر فتح در بساک ۴۸۹
ذکر فتح بغراس ۴۹۰
ذکر مصالحه مسلمانان با صاحب انطاکیه ۴۹۱
ذکر فتح قلعه کرک و مجاور آن ۴۹۲
ذکر فتح قلعه صفد "
ذکر فتح کوک ۴۹۳
بیان رفتن فرنگیان مجانی شهر عکا ومحاصره کردن انهام ۴۹۸
و بر واقعه دیگر ۵۰۱
ذکر واقعه بزرگ در عکا ۵۰۲


( ٨ )
اسماء علما کرام که کتابتخابه اسلام را فرمت نمایی تحسین تا حینلان مصنفین آن تقریظاتست
نمبر
اسم
شغل
من
الی
ملاحظات
١
خطبه کتاب طبع اقای علی احمدخان
خواجه زاده پیشاور
صفحه ٢
صفحه ٣
٢
جناب ملاعبدالغفارخان
خطیب مدرس
۴
"
۶۳
"
٣
جناب آخند ملا میر ابراهیم خان
مدرس
۶۴
"
٨٧
"
۴
جناب خواجه ملا عبدالرحمن خان
"
٨٨
"
١٢٠
"
۵
جناب آخندزاده ملا عصمه الله خان سلجوقی
"
١٢١
"
١۴۴
"
۶
جناب آخند زاده ملاعبدالله خان "
"
١۴۵
"
١٧٠
"
٧
جناب آخند زاده ملا میر عطا محمد خان
"
١٧١
"
١٩۵
"
٨
" " " "
"
٢٨٩
"
٣١٣
"
٩
جناب آخند زاده ملاعبدالغفورخان سلجوقی
"
١٩۶
"
٢٢٣
"
١٠
جناب آخند زاده ملا نعمت الله خان "
"
٢٢۴
"
٢۴٧
"
١١
جناب حاجی ملاعبدالباقی خان
"
٢۴٨
"
٢٧۵
"
١٢
جناب حاجی ملا محمد صدق خان
امام ارگ
٢٧۶
"
٢٩٩
"
١٣
جناب آخند زاده ملا محمد صدیق خان
مدرس
٣٠٠
"
١٣٢
"
١۴
" " " "
"
٣٩۵
"
٣١٨
"
١۵
جناب ملاعبدالله خان
شاعر
٣٢١
"
٣۴٠
"
١۶
جناب آخندزاده ملاعبدالوهاب خان سلجوقی
مدرس
٣۴١
"
٣۶۴
"
١٧
جناب آخندملا میر غلام رسول خان
خطیب جامع شریف
٣٢
"
٣٢٨
"
١٨
جناب آخند ملاصلاح الدین خان
مدرس
٣٢٩
"
٣۴٠
"
١٩
جناب ملاغلام رسول خان
کاتب
۴۴١
"
۴۶۴
"
٢٠
جناب حاجی ملا تاج محمد خان
مدرس
۴۶۵
"
۴٨٨
"
٢١
جناب ملا محمد سعید خان مرحوم
"
۴٨٩
"
۵٠۴
"
٢٢
جناب قاضی شمس الدین خان
"
۵٠٧
"
۵٣٠
"
٢٣
جناب آخند زاده ملا محمد اکرم خان سلجوقی
"
۵٣١
"
۵۶٠
"
از اینکه جنابان فضایل مآبان علمای کرام فوق ترتیب اسامی شان بلحاظ صفحه آمده امید عفو است


خفافا وثقالا وجاهدوا با موالكم و انفسكم في سبيل الله ذلكم خير لكم ان كنتم تعلمون

الحمد لله والمنة که در این اوان سعادت توامان بعون و فضل ایزد منان بعهد عدالت مهد
پادشاه افغانستان سلطان المسلین محمد نادر خان غازی خلد الله ملکه و سلطانه و بسعی و
همت جناب جلالتمآب عبدالرحیم خان نایب سالار عسکری و وکیل نایب الحکومه کشوری کابل و غیره

بسم الله الرحمن الرحیم

تاریخ فتوحات اسلامیه
سنه 1304 هـ ش

بعد ضمی مستر دها ثبوتیه از مؤلفات مولینا سید احمد بن سید زینی دحلان اسكنه الله بحبوحة الجنان
مصنفہ زباں ترجمہ علما کرام دارالهجرت ہرات حماه الله عن الافات تحت نظارت مأمورین معارف علیہ حزام
باهتمام ملا فخر الدین خان سلجوقی

مطبع ملی ماشین سید محمد خان
در مطبعه فخری چهار باغ هرات طبع شد
مهتمم مطبعه فخری حاجی عبدالمجید خان


دیباجه کتاب
( ۲ )
فتوحات اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم
مبارک است بنام تو افتتاح کلام تبارک اسمک یا ذا الجلال و الاکرام
اولین نوری که سوادیده بینش را به پرتو قبول مقدمات معرفت کسب ارکان بخشد و روشن
فروغی که طلیعه آفرینش را به زیب استعداد علم و حکمت شرف نزول بدار ستایش نیایش حضرت
خداوندی ماند است جلّت عظمته و تعالی جده که ارواح پاک، روان نامقدس، اشخاصا
ستاره گان درخشان، کوهای بلند، دره ها وسیع، محیط فراخ، زمین ثابت ، طبیعت
طواف عرش ابهت جلال و سرگرم طلب کار و بار و مدهوش نیرنگ افتخارند. ناله های
سحری بلبل، جلوه های سیمی گل، بهار خرم و دلگشا، نسیم لطافت آمیز حیات بخشا به
آهنگ و نوای ترانه عاشق وادهای و مشغوف عجز و انکساراند شمشیر آبدار جوانان
عرب تا بوسه بر رکاب عبودیت او نزدی، عروس فتح و ظفر را به آغوش مرام نکشیدی
و ارواح گلگون شهدا تا به قطرت یاقوتی لعل فام خونابه خویشتن رنگ راه محبت او نشدی
همچو مرغکان بهشتی با اجنحه قرمزی از غرفات فردوس برین پر و بال نگشودی ـ آری
تا پرتوی از فروغ جمال بی مثالش نمی تافت اشعه سنان بارقه و شمشیرهای
برهنه عرب کران تا کران محیط را بقعه نور و حوضه جو نمیکردانید ـ و اگر سحاب
فضل و مرحمتش سایه نمی گسترد سرتاسر دنیا بسایه لوای سعادت التوا و اعلام فیروز
فرسای اسلام نمی پناهید ـ و همچنین بهترین پیرایه که رخسار شاهد دلفریب
سخن را مشاطه گی نماید و خوش ترین غازه که عذار معانی را آراسته گی بخشد نهضت
نعت حضرت خاتم النبوة است ـ که نهال برومند اسلامیت و ریشه های مسعود
دیانت سعادت در ساحه غبرا به ابیاری سحاب فضل و کرامت او نشو و نما یافته و دنیا
معالی و مقدمات مقدسه اخلاقی بنام نامی آن سر دفتر گرامی منیت اکمال و شرف اجلال
پذیرفته است ـ و درحت الی عظام و اصحاب کرام اور است که مقدمه الجیش جنود مجنده اسلام
و قلب جناح عساکر فیروزی اثر مسلماند ـ پرتو نزول رحمات و افاضه برکات از پیشگاه اجابات
حضرت قاضی الحاجات نثار روضه مطهر و روح فتوح بیگرنجات و معتقم موجودت و بر آل و اصحاب
انجنابت و تا مادامی که مپنا نیر ومند باد در وزش است و شاخه های دستان سبز در جنبش تادمی
که لاله های یاقوتی سرخ بر ساقه های امردین سبز از پرچم فتح و سعادت بر سنان عزم و ارادت
اسلام نشانی دهد و رخسار رزین خورشید توی پرده های خونین شفق بهر صباح منا از انتقام
جمال شهدا ز بر نقاب گلناری خون بیانی کند آمین .
اما بعد از آنجا که علم و تاریخ گذشته گان دانستن موجبا ارتقا و انحطاط عالم اسلام


دیباچه کتاب ( ۳ ) فتوحات اسلامی

برای ابنای اسلام بالخصوص ارباب شمشیر امروزه شان امریست محتم و فرضیست لازم در کتابخانه اعظم شهر
باعث بقای شجاعت و ادامه در مز حیات و سعادت ابدیت شناخته میشود یادگار روزگار زندگانی
و دوره با مسعود درخشا انده این حفظ آثار و ضیاء شاه کاری ها ادوار سلف صالحین مغرنام متاخرین
در بایستی از افتخار بهشت بشمرده میشود هم در زبان فارسی همچه تاریخی که آن سرگذشت با مقدس
و شیونات مبارک ایراند ازه نپیماید بطور تفصیل و تسهیل شرح هم موجود نبود— لهذا تاریخ
مقدس فتوحات اسلامیه بعد از گذشتن فتوحات نبویه تالیف فرید العصر و الاوان عالی الهمة
عظیم الشان شیخ الاسلام قطار حجازیه مفتی سادات شافعیه در مکه مکرمه مولانا سید احمد
ابن سید زینی دحلان اسکندریه بهجره ترجمان که مشتمل با اولین فتح زمان خلافت
سوق جیش مجاهدین و بدرضین م تعالي عنه تا فتوحات سلطان عبدالحمید ثانی از حیث مجزات
کلام و طلاقت بیان بصحت اخبار و اتعز د داشتن اطلاعات بتاریخی صحیح و جامعی تعلیم میشود در سال
۱۳۰۲ هجری قمری تالیف شده از زبان عربی بفارسی و نادری با این از افادتی در د و ابنای وطن ابتیاج
افزاید در نوروز سال ۱۳۱۹ هجری شمسی مطابق ۱ محرم قمری که نوروز فتوحات و ر شابی
سرتاسر افغانستان ابها را لطف موهبتی میبخشودند و کران تا کران بطون ابوب سعادت
و منیت اکشوده بود بحسن کوشش و اسلامیت کستری و صدقنا عقیدت و دین پروری
جناب ستخام شجاعت ماب عبدالرحیم خان نایب سالار شهرا پسر مرحوم عبدالقادر خان کوهستان
قوم صافی در حالیکه اداره نظم و نسق امور ملکی و کفایه مهمات عسکری این لا لا را داشتند
بصرف پول زیاد از مال شخصی خودشان مخلصانه خالصا بخدمت جلتو هم از طرف مکها هرات
بامر و احکام مومی الیه ترجمه تالیف گردید و این ترجمه بنام تواریخ اسلام که نام معنوی
و تاریخی نسبت نامیده شد— ارزومیرو د بصدم بلند این تفیر و ناله های حزین این
تاریخ روان چشم حشر و حسا تا مرده ها از خواب غفلت بید ار است، جز در آن شیار نگردد و بدر
زمین نگا را که گذشته کا ام بخون سرخ خویش قلمار نمودند و برای ایکه اسلامت و بقر بانی اولاد
بفدای جان به مرگ جوانان خود حاصل کردند و خاک را که چیدن نایاب دید تر نموده و بخون دل شستند
چون نوبت بیار سید با کمال و لامت و پستی اعاده نموده و به نهایت ذلت و زبونی به ست
دشمن سپردیم— ( ارج دشمن نکند انچه بخود ما کردیم ) تعلم خلیل بسم الله خن یلی کو بیتاً محررید
دیباجه کتاب برا حسا احکام نایب سالار موصوف
و بعد مولف موصوف میفرماید که میگوید بقد فقیر خادم طلبة العلم بالمسجد الحرام كثير الذنوب و الاثام
المرتجى من ربه الغفران احمد بن زینی دحلان غفر الله له ولوالديه ومشايخه ومحبيه والمسلمين
اجمعین که این چند ورقیکست جمع کردم به غایت اختصار در ان فتوحات اسلامیه که اصحاب
النبي صلى الله عليه وسلم و کسانیکه بعد از ایشان اند تا وقتیکه مذهب بایع در زمان سلطان سلیم خان رحمة الله واقع
گردید بورا شروع نمودم این کتاب فتوحات اسلامی بعد ختم فتوحات نبوی نام نهادم بسوال ان اختویات
شوق پیش از مکامه بویه پدیده است نوید میشود اللهم اغفر للمؤلف ولوارثه ولا بيده ولساير المؤمنين


( ۴ )
ذکر فرستادن جیش اسامه

فتوحات اسلامی

ذکر فرستادن جیش اسامه رضی الله عنه

حضرت رسول صلعم در آخر زمان حیات خود لشکری تحت قیادت
اسامة بن زید رضی الله عنه آراسته کرده امر فرمودند بمکه‌ایکه پدرش زید بن حارثه شهید
گردیده بود رفته با کفار مقاتله نماید اطراف و اکناف سرحد بلقا و داروم را از زمین
فلسطین شرقی شام پامال سم ستوران سلام نماید لیکن پیش از رفتن لشکر اسامة آنحضرت
صلی الله علیه وسلم بدار بقا رحلت نمودند انا لله و انا الیه راجعون لهذا
وقتی که حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه بر مسند خلافت نشست آنکه بعضی از اصحاب
رأی تعطیل سوق عسکر دادند و از طرف دیگر بسیاری قبایل عرب مرتد شدند حضرت صدیق
رضی الله عنه با عزم متین و فکر رزین فرمودند اولین امری که اجرا نمایم هماناسوق جیش
اسامه رضی الله عنه است که آنحضرت صلی الله علیه وسلم در حین حیات خود تجویز فرموده اند
اگر درندگان خودم را پاره پاره نماید از اراده خود منحرف نخواهم شد بنابرآن
اسامه هم متابعینش را برای سرکوبی اهل ارتداد بجانب بلاد قضاعه فرستادند بعد از
قتل و غارت و اسیر نمودن اهالی انجا که در ظرف چهل روز مراجعت نمودند الحق
فرستادن جیش اسامة رضی الله عنه یکی از اعظم و انفع امور اسلام بود چه عرب که قوت
و سطوت مسلمانان پی برد از عزمها که بدل می‌پرورانیدند انصراف ورزیدند پس
از وفات آنحضرت صلی الله علیه وسلم بسیاری عرب مرتد شدند مگر قریش و بنی ثقیف
که خداوند آنها را بدین مبین اسلام ثابت گردانید - لیکن یگانه ذریعه ثبات قریش
سهیل بن عمرو عامری شد که مانند حضرت صدیق اکبر رضی الله عنه بوسطه خطبه هدایت
کافی خود مردم مدینه منوره را از وفات رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر داده به پابندی
اسلام توصیه نمود - زمانیکه خبر مصیبت اثر رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم بمکه مکرمه
رسیده از اثر جاگداهشتش تزلزل منظور طاری شد و نزدیک بود اهالی مکه از اسلام
عودت نمایند سهیل بر درب کعبه ایستاده فریاد زد اهل مکه باطرافش گرد آمدند بعد
از حمد و ثنا خداوند بی همتا مردم را از وفات آنحضرت صلی الله علیه وسلم آگاه گردانیده
فرمود ای مردمان کسیکه معبودش محمد صلی الله علیه وسلم بود او بفرودس اعلی صعود نمود
و هرکس که حقتعالی معبودش میباشد خدا وند بصیفت حیات موصوف است که هرگز
نمی‌میرد آیا نمیدانید که حق جل وعلا شانه در قرآن مجید خود فرموده اِنَّكَ مَیِّتٌ
وَ اِنَّهُم مَیِّتُونَ و نیز در جا دیگر فرموده وَمَا مُحَمَّدٌ اِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ
مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ الی اخرالایه ایهاالناس بخداوند قسم تا وقتیکه

بلقا
شهریست از اعمال دمشق
واقع بین شام و وادی
القری مجمع

داروم
قلعه ایست از نواحی
شام مجمع

قضاعه
پدر قبیله ایست
از یمن مجمع

ابنی
موضعیست
بشام مجمع


فتوحات اسلامی (۵) ذکر فرستادن جیش اسامه رضی

که آفتاب و مهتاب در طلوع و غروب مداومت ورزند این دین مبین ممتد خواهد بود. وای
اهل مکه اینطور نباشید که آخر تر از همه ایمان آوردید و اول مرتد شوید. والله که حق جل جلاله
این دین را بنهایت کمال میرساند چنانچه خودم رسول الله صلی الله علیه وسلم را در بمقام تنهایی
ایستاده دیدم که میفرمودند ای مردمان با من بگوئید لا اله الا الله تا در مملکت سعادت بار
داخل گردیده تمام قبایل عرب را مطیع کرده و جمیع طوایف عجم بشما جزیه پردازند قسم بالله تعالی که خزائین
قیصر روم و کسری کی سبیل الله انفاق خواهیم نمود لیکن بعضی مردمان قول را تصدیق میکنند و برخی
استهزا می پندارند اکنون جزو از آنها بمعرض ظهور رسیده سوگند بخدا که باقی هم بوقوع می آید
بعد سهیل رضی الله عنه خبر فوت آنحضرت صلی الله علیه وسلم و خلافت حضرت صدیق رضی الله عنه را
بیان نموده گفت این خلافت باعث تقویت اسلام است من بعد اگر کسی را دیدیم
که مرتد شد البته سرش را از بدن جدا خواهیم ساخت یا معشر المسلمین بخداوند توکل
نمائید که دین اسلام حق و قایم است و کلمه شرکا بل بدانید که خداوند کسی را نصرت میدهد
که او تعالی را نصرت نماید ( مقصد از نصرت نمودن خداوند تعبد و تسلیم است )
الله تعالی مقوی دین شما که اسلام است میباشد که شما را بواسطه بهترین شا یعنی حضرت
ابابکر صدیق رضی الله عنه جمع نموده است حاضرین از استماع خطبه سهیل رضی الله عنه متاثر
و متنبه گشته خود را از انچه اراده داشتند ممانعت نمودند. بلی این خطبه سهیل رضی الله عنه
همان مقام و مرتبه است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در غزوه بدر ابراز فرمودند
سهیل رضی الله عنه در ان غزوه از جمله اسارای قریش بود که بدست مسلمانان گرفتار شد
دارای فصاحت و بلاغت زیادی بوده قبل از مشرف شدن بدین اسلام بذریعه خطابه ها
فصیح و بلیغ خود کفار را بهیجان آورده بمقابله و محاربه آنحضرت صلی الله علیه وسلم تحریض مینمود
لهذا زمانیکه اسیر دست مسلمانان گردید عمر رضی الله عنه گفت یا رسول الله صلی الله علیه وسلم
مرا اجازه دهید که دوزندان پیش نان سهیل رضی الله عنه را بکشم تا دوباره زبان بطعن شما
نگشاید زیرا لب بالای او مشقوق بود چنین شخصی را اگر از دو دندان پیشین محروم سازند
کج کرده نمیتواند رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود یا عمر رضی الله عنه بگذار سهیل رضی الله عنه را
چرا که او بمقامی اصاحب میشود که تو وی را مدح نموده مذمت ننمائی. این بود که سهیل
رضی الله عنه اهل مکه را بواسطه خطبه خود از کفر باز داشته بدین اسلام ثابت قدم ساخت
این خطبه همان مقام موعود است که صحاب رضی الله عنهم از زبان گزربان آنحضرت
صلی الله علیه وسلم شنیدند سهیل در وقت فتح مکه منظر ایمان آورده در غزوه یرموک سنه ۱۱
از هجرت بدرجه رفیعه شهادت فایز شد بقول بعضی مورخین برسنه ۱۸ هجرت بطاعون عمواس


فتوحات اسلامی
( ۶ )
زکر فرستادن تارها
دنیا را وداع گفته بعقبی شتافت بنبش لوي بن غالب بحر ارسول الله صلی الله علیه وسلم جمیع شد
زیرا که سهیل رضی الله عنه از بني عامر بن لوي بود و آنحضرت صلی الله علیه وسلم از بني کعب بن لوي
لهذا از اشراف قریش بود و در فصاحت و تقریر وسعت تام داشت – کینی قحطاف غطفان
بذریعه عثمان بن ابی العاص ثقفی رضی الله عنه باسلام ثابت ساخت که او هم مانند سهیل رضی الله
قوم خود را وعظ و نصیحت نمود بر اثر آن قومش درین اسلام ثابت راسخ ماندند : - ظهور
مسیلمه کذاب در یمامه و طلحه بن خویلد اسدي بربني اسد و غطفان اسود عنسی در ولایات یمن
در عوای نبوت کذباند شان قبل از وفات آنحضرت صلی الله علیه وسلم وقوع یافته بود خدایتعالی
فیروز دیلمی را بر اسود عنسی مسلط کرده که اور امقتول ساخت خبر قتلش را آنحضرت صلی الله علیه و سلم
در حین حیات شنیده و در بد و خلافت حضرت صدیق رضی الله عنه بین مردم انتشار یافت
احوالات مسیلمه و طلحه انشا الله بیان خواهد شد . بعد از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم
بواسطه که اکثر از قبایل عرب مرتد کشته بودند مصیبت مسلمانان عظیم گشت یهود و نصارا
سر بر تعرض و دائر را بالا نموده نفاق عام گردید و مسلمانان مانند گوسفند های صیده در
شبهای سرد گردیدند آتش اضطراب بین آنها شعله ور گشت ارتداد قبایل عرب مختلف
بود. بعضی میگفتند که اگر محمد صلی الله علیه وسلم پیغمبر می بود موت نمی یافت در می عقیده
داشتند که نبوت او بموتش منقضی گردید و من بعد با کسی اطاعت نمیکنیم و بعضی از
ایشان میگفتند که به خدایتعالی ایمان داریم و بعضی معتقد برین بودند که ایمان
داریم نماز و شهادت میدهیم بر اینکه محمد صلی الله علیه وسلم رسول الله است نماز را
ادا میکنیم لیکن اموال خود را به شما یا ن نمیدهیم یعنی زکوة را ادانمی نماییم اما حضرت
ابا بکر صدیق رضی الله عنه فرمودند که زکوة مانند نماز است بخداوند قسم که اگر یک زانو
بند اشتري را که بر ارسول الله صلی الله علیه وسلم میداوند از من باز دارند حتی المقدور
با ایشان مقاتله خواهم نمود . در انباب حضرت عمر رضی الله عنه و ابو عبیده ازاد کرده
ابی حذیفه و تعداد زیادی از صحابه رضی الله عنهم همرای حضرت ابا بکر صدیق رضی الله عنه
مجادله نمودند و این گفته حضرت عمر رضی الله عنه از جمله مقالات و مجادلات شان است
که بخدمت حضرت صدیق رضی الله عنه فرمودند که - مردمان بمنزله وحشیانند بایشان
رفق و الفت نمائید ابو بکر صدیق رضی الله عنه بجوابشان فرمودند که یا عمر رضی الله عنقا عنه
من از توامید نصرت داشتم و حالی که تو آمده مرا از قتال تدمین باز داری چه مناسبت
دارد که در حین جاهلیت نهایت شجاعت در وقت اسلامیت ضعف و ستی دعوتی که
وحی منقطع و دین با اکمال یافته باشد چه گونه زنده گانی نمایم که دین نقصان یابد بخداوند

مسیلمه
موضعيست در یمن از بحرین
ده روزه محال مکه
مسکن مسیلمه کذاب در مانیه
خلافت حضرت ابا بکر صدیق
بدست خالد بن ولید متل
و مسیلمه مقتول گردید
معجم البلدان


فتوحات سلاطین
( ۲۰ )
ذکر فرستادن جیش سامه ض

قسم تا وقتیکه بدست شمشیر گرفته بتوانم همراه اهل ارتداد جهاد می نمایم اگر چه یک زانو بند
اشتری از من ممانعت نمایند. حضرت عمر رضی الله تعا عنه فرمودند چون اعراب
بواسطه اموال خود بخل میکنند اگر از زکوة بنده اسپه معافشان فرمائید نیکوست
حضرت ابی بکر از تمام اینها ابا نموده فقط قصد مقاتله کردند عمر رضی الله عنه گفت که بکدام
جهه همراه مردمان مقاتله مینمائید و حال انکه رسول الله صلی الله علیه سلم فرموده اند
امِرتُ أن أقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ
فَإِذَا قَالُوْهَا عَصَمُونِي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِهَا یعنی از طرف خداوند
مامورم که همراه مردمان مقاتله نمایم تا حینیکه بگویند لا اله الا الله محمد رسول الله
بعد از گفتن این کلمه طیبه محفوظ و مصئون میگردند از طرف من از ریختن خونها و اخذ
اموال شان ابوبکر رضی الله تعا عنه گفت که آیا آنحضرت صلی الله علیه وسلم نفرمودند الا
بِحَقِّهَا واز جمله اتمام حقوق کلمه طیبه خواندن نماز و دادن زکوة است بخداوند قسم
اگر تمام مردم مرا ترک گویند و از مقاتله منع کنند در مقابل ندادن زکوة اگرچه یک زانو
بند شتر باشد تنها بنفس خود همراه شان جهاد می نمایم حضرت عمر رضی الله عنه گفت دانستم
این دیگر چیزی نیست مگر دیدم که حقتعا سینه ابوبکر رضی الله عنه را برای قتال تشرح
گردانیده و با صحاب فرمود که ایمان ابابکر رضی الله عنه ترجیح دارد بر ایمان تمام امت
در جهاد با اهل ارتداد عبد الله بن مسعود رضی الله عنه فرموده که ما یان بعد از رسول الله
صلی الله علیه وسلم در مقامی بودیم که اگر خداوند حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه را
بر ما منت نمیگذاشت نزدیک بود که هلاک شویم زیرا ما اجماع نموده بودیم که بسبب
امتناع بنت مخاض و بنت لبون با اهل ارتداد قتال ننمائیم همین بود که خداوند | بنت مخاض شتر ماده یکساله
حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه را بقتال مرتدین هدایت نمود و تمام اصحاب در این | که از زکات بیست پنج شتر
صواب دانسته اتفاق نمودند انس بن مالک رضی الله عنه گفته است که اصحاب | واجب میشود
گفتند قتال با نفی زکوه مکروه است ایشان اهل قبله اند اما حضرت صدیق شمشیر خود را قلاده | بنت لبون
نموده بر مقاتله با اهل ارتداد تنها برامد اصحاب هم بجز از متابعت چاره ندیدند | شتر ماده دوساله که از
معلوم است که اینحرکات و افعال حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه ناشی از کمال و شجاعت | زکوة سی وشش شتر
شان بوده ابا بکر بن عیاش میگوید از ابا حصین شنیدم که میفرمود بعد از پیامبر بخودی فاضل | واجب میشود
تر از حضرت ابابکر رضی الله عنه تولد نیافته و در قتال اهل ارتداد در مقام نبی از انبیا قیام فرمود
رضی الله تعالی


(۸)
ذكر واقعه اول
فكر واقعة اول
وقتيكه اين بلاى بى تدارك دامنكير مسلمانان كرديد بعضى از مرتدين جبهه استيلاى مدينه منوره
و استيصال صحابه رضی الله عنهم را بسته بنا بران جمعی عازم شدند که امور مسلمانانرا
بزمان عاجلیت بی جهت دهند و این جمعیت عبارت از بنی عبس ذبیان بود که بموضع
ابرق نزول نمودند و بعضی از ایشان همراهی می از بنی سعد بنی کنانه موضع ذی القصه
اشغال كردند جماعتی به اقسم سفارت نزد حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه فرستادند که بادام
نماز بروا اقتصار و اکتفا نموده گرفتن زکوه را از ما محو نمائید حضرت ابوبکر صدیق
رضی الله عنه ابا کرده تدارک حراست شهر را نمودند حضرت علی کرم الله وجهه و زبیر طلحه
وعبد الله بن مسعود رضی الله عنهم غيره را بجهه حفاظت شهر به نقب ها ارسال نمود
وقتيكه سفرا برشته از قلت اسلام بمدینه قوم خود را آگاه نمودند آنها بر اثر شنيدن
قلت مجاهدین بردسوال خود برمسلمانانکه در نقب ها متمکن و متخرس بودند حمله
بردند آنها نزد حضرت ابا بکر صدیق رضی الله عنه کسی را فرستادند تا امداد فرمايد
و انحضرت رضی الله عنه مجرد شنيدن با اصحاب از مسجد خارج برشترهای آبکش
سوار شده بسطرف نقب باروان شدند اهل ارتداد از مشاهده بحال
رو بفرار گذاشته مسلمانان ایشان را تا بموضع ذیخشب تعقیب نمودند
و مرتدین بموضع ذیخسی بهر مسلمین کمین گرفتند مسلمانان در حالیکه ایشان را
تعقیب مینمودند بان موضع رسيدند کفار بخار مشکهای خشکی که دمید و ما بین
آنها را پر از ریک کرده بودند بر گذر اشتران آنها انداخته بروی زمین می کشیدند
شتران از ترس آنها رو بطرف مدینه منوره کریختند از فضل خداوند کسی از مسلمانان را
اذیتی نرسید کمان کردند که اصحاب رضی الله عنهم را ضعف و سستی عارض کردید
بنا بران این خبر را به ذی القصه با اقوام خود ارسال نمودند اهل ذی القصه نیز درین
موضع آمده همه جمع کردیدند در همین شب حضرت الصدیق جیش خود را ترتیب آراسته
نموده برای سر کوبی آنها شتافت پیش از طلوع فجر با دشمنان دین ملاقی گشته
و هنوز آن جهال ز حال پر ملال خود آگاه نگشته بودند که خود را در زیر شمشیر مجاهدین
اسلام یافتند و هنوز آفتاب از افق سر نکشید بود که آن دشمنان حقیقت رو بفرار
گذاشتند و جیوش هوش ابا بکر بر آنها غالب گشته اکثر یه آنها را قتل نمودند و حضرت صدیق
رضی الله عنه با همراهان خود تا ذی القصه ایشان را تعقیب نمودند این اولین فتحی بود
که در زمان سعادت اقتران انحضرت رضی الله عنه واقعشده بود مقرن با جمعی از مسلمین

حاشیه:
ابرق موضعی در راه
مکه مکرمه و منزلیست
از منازل ذبیان
معجم البلدان
ذى القصه منزلیست
از منازل غمر بن هبیره
معجم البلدان
ذى خشب موضع چوب
دار ریست از منازل


در انموضع مستقر فرمود باین واقعه حضرت ابا بکر مشرکان ذلیل و مسلمانان عزیز و محترم گردیدند
بعد از انکه اسامة رضی الله عنه مراجعت نمود حضرت ابا بکر رضی الله عنه اورا در مدینه منوره
خلیفه ساخته و خود همراے جمعی از صحابی ذی القصه را سیر کرده بموضع ابرق اسپد نزول
کردند و با مرتدین مقاتله کردند مشرکان را شکست داده حطیئه را اسیر ساختند و دو
قبیله بنی عبس و بنی بکر بر اثر گمراهی خود تنزل مذلت یافتند و حضرت ابی بکر رضی الله عنه
چند روزی در ابرق توقف کرده واکثری از بلاد بنی ذبیان را غلبه نموده بمدینه شریفه
مراجعت کرد قبیله بنی عبس و ذبیان بعد از هزیمت بموضع بزاخه جانب طلیحه اسدی متوجه
گشتند ابوبکر رضی الله عنه از شنیدن این قضیه لشکری ترتیب داده و یازده بیرق قرار
و بر هر بیرتی امیری نصب کرد و خود بشخصه بر ا مقاتله کفار خارج شده مردم را
بجہاد امر فرمود مسلمین بر ا قتال جهال اماده گشتند و بسیار دیار مقصود یعنی بزاخه شد
خود حضرت ابو بکر رضی الله تعالی عنه با صد نفر از مهاجرین و انصار بیرون گشت لوا را بحضرت
خالد رضی الله عنه سپرده سیر کنان بموضع ذی القصه فرود آمدند و چندی انتظار بقایای لوا
میکشیدند درین حین بقبایل: اسلم، غفار، مزینه، اشجع، وجیبه که دران
حوالی بودند کس فرستادند تا که برای جهاد آماده شوند مسلمین از دیدن رسول حضرت
صدیق رضی الله عنه و شنیدن پیغام شان مهیا گشته از هر ناحیۀ وی در دند تا که عدهٔ
انان کثیر گردید چون حضرت عمر وحضرت علی رضی الله عنهما دیدند که خودشان بنفسه اماده
سیر جهاد میباشند در رجعتشان بسوی مدینه منوره مکالمه کردند حضرت عمر رضی الله عنه فرمود
یا خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم بر این قوت مدد رسان باش زیرا اگر کشته شوی
اسلام را از مصیبت خود محزون می سازی و مردم مرتد شده حتی از باطل پست میگردد
مع اینقدر معارضه سیدنا ابو بکر رضی الله عنه چنان ظاهر میساخت که خودشان با نفس خود
اراده سیر دارند. دار قطنی از عبد الله بن عمر رضی الله عنهما روایت کرده است
که چون حضرت صدیق رضی الله عنه بعزم مقاتله بر مرکب خود سوار گشت سیدنا علی کرم الله
وجهه عنان راحله شانرا گرفت گفت یا خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم کجا سیر
میفرمائی و آن قولی را که حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم در روز غزوهٔ احد فرموده بودند
میگویم شمشیر را بغلاف کن و ما را به مصیبت خود مبتلا مساز و بمدینه منوره مراجعت
نما سوگند بخدا که اگر از نفس شما بر ما مصیبتی برسد هرگز نظام اسلام تکوین نمی یابد بنا
بر الحاح ایشان مراجعت به مدینه منوره نموده و امرا را برای مقاتله اہل ارتداد بہر
طرف معین و موظف فرمود.

علیه
امیر خد لشکر را گویند
قاموس
بزاخه
موضعیست از قبیله بنی
اسد


(١٠)

ذکر مسیر خالد بن الولید رضی الله تعالی عنه بطرف بزاحه برای مقاتله
طلیحه بن خویلد الاسدی که از قبیله بنی اسد بن خزیمه
بن مدرکه بن الیاس بود
طلیحه مذکور قبل از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم بر دعوی نبوت کذابانه خود قیام نموده
میگفت که جبرئیل علیه السلام بر من نازل میگردد و بعضی کلمات بیهوده مسجع می نمود
که سامع از شنیدن آن منفر میگردد و مسجعات آتیه از اکاذیب اوست.
والحمام والیمام وصوام والصوام قد ضمن قبلکم با عوام لیبلغن
ملکنا العراق والشام بمبایعان او از بنی اسد و غطفان کثرت یافته تبعه
خود را از سجده در نماز منع نموده میگفت سجده نمودن پنجاک آلوده کردن روی قبیح
نمودن پشت ها را خداوند پسند ندارد حق تعالی را باید در قیام ذکر و عبادت نمود
بعد ابوبکر رضی الله عنه خالد ابن ولید را با عده زیادی از مهاجر و انصار که عدی بن
حاتم را همرای هزار نفر از قبیله طی نیز با او ضمیمه گردانید بود بمقابله طلیحه فرستاد
طلیحه قبلا ایمان آورده بود لیکن در حین حیات آنحضرت مرتد گشته بواسطه که در فن
کهانت مهارت داشت دعوی نبوت نمود بعد از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم
کار طلیحه انتشار یافته قبایل بنی غطفان هوازن و غیره به او گرویدند عینیه بن حسن
فزاری نیز مرتد شده بطلیحه ملحق گردید تمام اهل ارتداد بموضع بزاحه اجتماع نموده
خالد رضی الله عنه مع اصحاب خود ایشان را قصد نمود بعد از مقاتله شدیدی مرتدین
هزیمت یافته بعضی مقتول و بعضی بدین اسلام عودت کردند خود طلیحه از مشاهده احوال
بر اسپ خود سوار و زنش را ردیف ساخته رو بشام آورده در تهلکه نجات یافت
نقل است که چون طلیحه انهزام یافت بر جمعی از اصحاب خود ملانی گردیده گفت چه موجب
شکست ماین گردید مردی بجوابش اظهار نمود که مایان دوست میداریم رفیق مان قبل از
خودمان کشته شود لیکن با قومی مقابل شدیم که تمام شان آرزو دارد قبل از رفیق خود
مقتول گردد این بود سبب هزیمت ما خالد رضی الله عنه پیش از مقاتله و مقابله عکاشه
بن محصن اسدی و ثابت بن ارقم انصاری را بصورت طلیعه فرستاد تا که از احوال دشمن
وقوف یابند و ایشان سجنال برادر طلیحه مقابل شده او را کشتند زمانیکه این خبر
بطلیحه رسید همرای برادر خود سلمه برآمده عکاشه را طلیحه و ثابت را سلمه شهید نمود
بعضی گفتند که آن دو نفر به حبال برادر طلیحه مقابل شده اراده کردند که او را به نزد
ابابکر رضی الله عنه ارسال نمایند مگر خود حبال گفت گردن مرا قطع نمائید بهتر است

ازینکه


( ١١ )

ازینکه آن محدثی در امین وی میتپید چون قتال ابتدا از طرف طلیحه واقوامش شروع شد و خا
رضی الله عنه هم مسلمانان را بمقاتله تحریص نموده فرمود يا معشر الانصار الله الله وداخل
مشرکین شده صفوف فریقین مخلوط و مبارزه شدت یافت. حضرت خالد رضی الله عنه
دران روز با دو شمشیر چنان مقاتله نمود که هر دو شمشیرش شکست و عیینه بن حصن فزاری شو
که مقصد نصر بودند از طرف طلیحه محاربه می نمودند بالأخره خداوند مسلمین را نصرت
داده قوم طلیحه انهزام یافتند عیینیه و قره بن هبیره اسیر شده مجاهدین اسلام ایشانرا
نزد ابی بکر رضی الله عنه فرستادند بحضور حضرت صدیق رضی الله عنه رسیده پس
بدین اسلام رجعت کردند طلیحه بعد از هزیمت قوم خود بجانب شام رفته نزد قبیله
بنی غسان مکث نمود تا اینکه ابا بکر رضی الله عنه وفات نمود و قبیله بنی اسد بغیر اسلام
آوردند طلیحه نیز بدین اسلام مشرف شده خدمت حضرت فاروق رضی الله عنه آمد بیعت
نمود عمر رضی الله عنه فرمود یا طلیحه تو قاتل عکاشه و ثابت رضی الله عنها میباشی بخدا وند قسم که ترا
دوست ندارم طلیحه بجواب گفت شهادت آن دو مرد شما را محزون نسازد زیرا که آنها بدست
من بدرجه شهادت مکرم گردیدند و من در حال کفر مقتول نگشتم طلیحه از پهلوانان مشهور
و در فتح عراق با بلای حسن آثار جمیله از وی سرزده در سنه سیزدهم از هجرت بولایت نهاوند
برتبه شهادت فایز گردید چون حقتعالی بن غدلان را بی اسد واقع گردانید و هزیمت یافتند
خالد رضی الله عنه لشکر های اند کی اطراف پراگنده ساخت تا بر ریخته قادر شوند بگیرند
بنابران مردم بسبب محبت با سلام یا از بیم شمشیر آبجا نمیت خالد رضی الله عنه می آمدن حتی
خالد رضی الله عنه را هم ترک کرده نزد ابا بکر رضی الله عنه میرفتند خالد رضی الله عنه بعد از
فراغ امور بنی اسد عنان عزیمت را جانب بنی تمیم منعطف نموده به بطاح که در زمین
سنجاست وارد شد درین جمعیتی باوران موضع ندیده لشکرهای متوجی بنی تمیم متفرق
ساخت درین حین مسلمانان به دوازده نفر از بنی تمیم که مالک بن نویره متهمی از انجمله بود
متقابل شدند این جمعیت از زمره مرتدین و مانع الزکوه بوده ایشانرا نزد خالد آورده
ضابطان و اسیر کننده گان مالک اصحابش اختلاف کردند جمعی گفتند که ایشان
اسلام آورده اند کاری بآنها نداریم و قومی برین بودند که آنها داخل دین اسلام نگذاشته
قتل و سبی شان برما حلال است رأی خالد رضی الله عنه همچنین بود لهذ اب قتل ایشان
امر فرموده مسلمانان آن دوازده نفر را کشتند و خالد رضی الله عنه زوجه مالک را
بنکاح خود در آورد بعضی گفته اند تا خالد رضی الله عنه کلامی شنید که دلالت برکفرش
مینمود که این جمله از اقوال مالک بود: ان صاحبكم قد نهي يعنى مصطفى


(۱۲)

به تحقیق صفات نموده و گفت صاحب باو غیره حضرت خالد رضی الله عنه فرمود ای مالک تو صلی الله علیه
وسلم صاحب ماست، صاحب تست بعد از تکرار بیان قصدش را دانسته مقتولش ساختند بعضی
میگویند که مالک باجمع پانزده نفر دیگر بقسم محبوس به ضرار بن از ورسپردند و دران شب باران
می بارید منادی حضرت خالد رضی الله عنه در بین مسلمانان ندا کردند که محبوسین را دفاع کنید
و دفاع در لغت بنی کنانه کنایه از قتل بود لذا ضرار رضی الله عنه که از بنی کنانه بود محبوسین را مقتول
ساخت وقتیکه حضرت خالد رضی الله عنه این احوال را شنید تأسف کنان برامد لیکن در آنوقت
مسلمانان از قتل فارغ گشته بودند و حضرت خالد رضی الله عنه فرمود چیزی را که خداوند اراده
نماید اجرا میشود. بعد از انکه خالد رضی الله عنه خدمت حضرت ابا بکر رضی الله عنه مشرف شد
از وی درباره مالک استفسار نمود خالد رضی الله عنه کوایفی بیان نمود معذرت خواست
و عذرش قبول شد حضرت عمر رضی الله عنه منحرف است که خالد رضی الله عنه بقصاص عم در رسد اما
حضرت ابا بکر رضی الله عنه فرمود با عمر رضی الله عنه زبان خود را در باره خالد رضی الله عنه نگاهدار
زیرا او شمشیریست از طرف خداوند بکفار برهنه گشته و من آن سیف را غلاف نمیکنم بعد
حضرت ابا بکر رضی الله عنه اولیا مالک را مالی نقدی (دیت) داد. مالک حین حیات
آنحضرت صلی الله علیه وسلم مشرف بحضور شان شده و دین اسلام را قبول نمود بعد ازان
برای اخذ زکوه قوم خود مأمور شده بود وقتیکه خبر رحلت رسول الله صلی الله علیه وسلم را
شنید اموال اخوذه واپس بصاحبانش داد و چون استعذار خالد رضی الله عنه پزیرفته
گشت حضرت ابا بکر رضی الله عنه او را برتن یمامه جهت سرکوبی مسیلمه کذاب امر فرمود
بنابران نیر ا با صحابه با نظرف متوجه شد. قبلاً ما ذکر خبر سجاح بنت حارث تمیمیه را
که دعوی نبوت مینمود مناسب میدانیم.

ذکر سجاح بنت حارث
سجاح بنت حارث از جزیرۀ برای قوم خود و جمعی از بنی تغلب بقصد محاربه با قبایل عرب
برآمده و تبعه گمراه خود را بالفاظ مقفی خرد در فتنه رو براه گذاشته و قبیله بنی تغلب که بادی معاونت
نموده بود ایشان با خیلیهای آن بودند با عساکر خود یکسره بطرف قبایل اعراب می آمدند مانند
مسیلمه وطلیحه کلمات مسجع ساخته که عبارات آینده ازان دروغ بافیها او میباشد اعدو
الركاب واستعد والنهاب شم اغير واعلی الرباب فليس دونها من
حجاب سجاح اراده داشت که برای جیش خود رو بطرف مدینه بیاید اما قوم او
د رایش را گردانیده او را وادار نمودند تا که برای مقابله و مقاتله مسیلمه کذاب بطرف یمامه
برود و او قوم خود را بذریعه ابیات مسجع که معنی مقفی فارسی آن قرار ذیل است بطرف یمامه


صوحاسم سلامی
(۱۳)
ذکر سجاح بنت الحارث
سوق داد : رو آرید بجانب عامه بشتابید باندر یمامه، زیرا که این غزا دت سرآمد
ملحق نمی شود شمایان را بعد ازین غزوه یمامه ، وقتیکه این خبر به مسیلمه رسید حیله نموده
بفرستادن هدایا شخصاً از وی امان خواست سجاح امان او را قبول نمود بعد از آن
مسیلمه با چهل نفر از بنی حنیفه بطرفش روان گشته خبر فرستاد تا که از اصحاب گناره کند
سجاح از شنیدن خلوت فرحت نموده خیمه سراپرده آنرا از روایح عطره خوشبوی
نموده در ان خیمه با مسیلمه یکجا گشت سجاح مسیلمه را سوال نمود که خدای برایت چه
وحی فرستاده او در جواب این کلمات را برایش خواند، الم تر الى ربك كيف
فعل بالحبلى اخرج منها نسمه تسعى من صفاق وحشا سجاح پرسید
دیگر چه مسیلمه گفت ان الله خلق للنساء افراجا وجعل الرجال لهن
أزواجا فنولج فيهن ايلاجا وتخرجها اذا شاءت اخراجا
فينتجن لهن سخالا انتاجا سجاح از استماع این کلمات گفت اشهد
انك نبی و گفت مسیلمه آیا میگذاری که با تو ازدواج نمایم و باتفاق قوم خود
و تو بسیاری از قبایل عرب محو و نابود سازیم سجاح گفت بسیار خوب مسیلمه باین ابیات
سجاح را خطاب نمود الا قومى الى الديك فقد هيئ لك المضجع وان
شئت ففي البيت وان شئت ففى المخدع وان شئت سلقناك
وان شئت على اربع وان شئت بثلثيه وان شئت به اجمع
قالت بل باجمع مسیلمه گفت نیز چنین وحی شده است بعد از سه روز بطرف قوم خود
رجعت نمود وقتیکه سجاح نزد عساکر خود رفت از و پرسیدند که مسیلمه را چگونه دیدی او
جواب داد که اور ابحق می دیدم و خویشاهم را بد ر فتم یعنی متابعت او بر من قبول کردم قومش گفتند
برایت چه مهر داد گفت هیچ او را دلوا رساندند تا که بر آمد مهر خود بطرف مسیلمرفت
مسیلمه از دیدن سجاح درب حصار را بسته و از و پرسید بر چه مقصد آمده گفت برای
اخذ مهر خود، گفت مؤذن تو کیست جوابداد که ثبت بن ربعی باحی مسیل او را طلب
نموده گفت بر آوم خود بگو نماز صبح و خفتن را که محمد صلی اللہ علیہ و سلم امر فرموده من بر
سجاح قرار دادم د شما از خواندن آن معافید بعد از ان سجاح بطرف قوم متوجه گشت
و بعضی از اصحابش این عبث برایش سرودند: امست نبیتنا انثی نطوف
بها واصبحت انبياء الناس ذكرانا پس از ان مسیلمه با سجاح چنین مصالحه
کرد که نصف غلات یکساله یمامه را از اخذ و عمال آن گرفته و نصف دیگر را واگذار شود
در حینیکه سجاح غلات را گرفته بجانب قوم خود میرفت که ناگاه شیر بیشه اسلامیت


فتوحات اسلامی ( ۱۴ ) ذکر تعزیه اللّه بجانب یمامه
سیف الله الاعظم خالد بن ولید رضی الله عنه بآنها رسیده آنها را تار و مار مشاهده انجمال و نفرا
گذاشتند وقتیکه مسیلمه مقتول گردید سجاح نزد طایفه بنی تغلب که خا لوهای او بودند
در آنجا مرد و بعضی میگویند که سجاح اسلام آورده و بولایت بصره انتقال نمود و در آنجا
وفات یافت سمره بن جندب رضی الله عنه که از طرف حضرت معاویه رضی الله عنه امیر بصره
بود بر او نماز جنازه خوانده اینواقعه قبل از آمدن عبید الله بن زیاد از ولایت خراسان
ووالی بودنش در بصره وقوع یافته .
رفتن خالد رضی الله تعالی عنه بجانب یمامہ بمقاتلۀ مسیلمۀ کذاب
بن حبیب الحنفی
حضرت ابا بکر صدیق رضی الله عنه برای مقاتله مرتدین سریه ها بهر طرف سوق نموده از آنجمله عکرمه
بن ابی جهل را رضی الله عنه بمر اکعسکری بطرف یمامه بمحار به مسیلمه فرستاده شرحبیل
بن حسنه تمیمی یا کندی را که حلیف قبیله زهره بود بمتابعت او گسیل داشت عکرمه
با تعجیل تمام بطرف گروه مرتدین شتافت براد سخت گرفتند بنابران منهزم گشته شرحبیل
از استماع این خبر درهمان آن بهمان مکان توقف نمود عکرمه از انهزام خود بحضرت
صدیق رضی الله عنه ارسال نمود آنحضرت جواب فرستاد یا عکرمه مبادا مراجعت کنی
که با که آمدن تو ضعف و سستی مسلمانان نشان میدهد بطرف عمان و مهره
برای مقاتله عزیمت نما پیشتر، اقفال این دو موضع خدیفه بن محصن و عرجو بن
هرمشه را فرستاده بودند و عکرمه را نیز به ملحق شدن آنها امر فرمود - بعد از وقعه مالک
بن نویره وقتیکه حضرت خالد رضی الله عنه مشرف حضور فیض ظهور حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه
شد او را بمقاتله مسیلمه در یمامه مامور ساخت - مسیلمه : از قبیله بنی حنیفه است
بنی حنیفه قبیله ایست از قبایل ربیعه ابن نزار بن معد بن عدنان - مسیلمه رئیس
قوم خود بود لذا با وفد خود بحضور حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم رفته و از انحضرت صلی الله علیه وسلم
سوال نمود که بعد از رحلت خود آیا امر عهده امین امینگذارید ! که آنوقت چوب باریکی خرما
بدست آنحضرت بود فرمودند یا مسیلمه اگر از من این چوب عتیق خرما را طلب نمایی نمیدهم
وقتیکه مسیلمه مراجعت نمود آن دشمن خدا مرتد گشت و ادعای نبوت نمود و بر اقوام خود گفت
با محمد صلی الله علیه وسلم در امر نبوت شرکت نمودم بنابرین بنو حنیفه او را متابعت کردند مسیلمه
این مکتوب با خدمت حضرت نبی اکرم فرستاد من مسیلمة رسول الله الى محمد
رسول الله اما بعد فاني قد اشركت في الامر معك وان لنا نصف
الأرض ولقريش نصفها ولكن قريش قوم يعتدون این مکتوب را بد و در دو نفر

حاشیۀ
عمان شهریست در پایان شام
ولایتیت در جنوب شرقی
جزیرۃ العرب که بحر عمان نامیده میشود
مهره ولایتی است که بین
یمامه راه مسافت دارد
معجم


فتوحات اسلامیه ( ١۵ ) در مقتل خالد رضی الله عنه کذاب را

از قوم خود ارسال نمود بعد از تشرف آنحضرت صلی الله علیه وسلم بآن دو نفر فرمودند آیا
شهادت میدهید که من رسول الله میباشم جوابدادند بلی و نیز سوال کردند که شماها
در رسالت مسیلمه میدهید نیز گفتند بلی آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند بخداوند
قسم که اگر قتل سفرا منع نمی بود گردنهای شما را قطع میکردم و این مکتوب را برای
مسیلمه فرستادند بسم الله الرحمن الرحیم من محمد رسول الله الی
مسیلمه الکذاب السلام علی من اتبع الهدی اما بعد فان
الارض لله یورثها من یشاء من عباده والعاقبه للمتقین
وقد ملکت اهلها خرابا ولله الحمد ومن صوت معک مسیلمه از قرائت
مکتوب رسول الله صلی الله علیه وسلم آرامشی کرد و یک مکتوب کاذبانه از طرف خود نوشته بشعر
بر شرکت بنوت بود در بین مردم انتشار نموده لهذا قوم او مفتونش گردیدند و این حادثه
مطابق اواخر سنه از هجرت واقعشد - علامه زمخشری در کتاب ربیع الابرار از جاحظ
نقل نموده که: مسیلمه قبل از ادعای نبوت در بازارهای بلاد عرب گردش نموده تعلم حیل و
نیرنگهای اصحاب نجوم را مینمود از آنجمله آن بود که بیضه مرغ را در بین سرکه تندی
میگذاشت تا که باندک فشاری باشکال مختلف تشکل شود آنرا از دهان شیشه داخل نموده
بعد از چند ساعت که بحالت اول خود رجعت میکرد آنرا نزد اقوام صحرانشین می برد آنها
از مشاهده آن بحیرت افتاده و بر نبوتش اقرار کرده جمعی بوی ایمان آوردند و او نماز را
از قوم خود وضع نموده آشامیدن شراب و عمل زنا و مانند اینها بسی افعال شومه را حلال نمود
تمام قبیله بنی حنیفه او را متابعت نمودند بجز از بعضی ذوی العقول بعد ازان بتألیف سجعهای
مضحکی مشغول گردید و گمان میکرد با قران مجید معارضه میکند این کلمات دال بر اسجاع او
میباشد الفیل ما الفیل وما ادریك ما الفیل له ذنب شیق مشفق
خرطوم طویل ان ذلک من خلق ربنا القلیل - دیگر - یا ضفدع
کم تنقنقین اعلاک فی الماء واسفلک فی الطین لا الماء تکدرین
ولا الشارب تمنعین ایضا یا ضفدع بنت ضفدعین لحسن
ما تنقنقین لا الشارب تمنعین ولا الماء تکدرین امکثی فی الارض
حتی تاتیك الخفاش بالخبر الیقین لنا نصف الارض ولقریش نصفها
ولکن قریش قوم یعدلون در مقابله سوره انا اعطیناک الکوثر
نیز سجع نموده انا اعطیناك الجواهر فصل لربك هاجر ان مبغضك
لفاجر و بعضی چنین نقل کردند انا اعطیناك لجما فصلحة لنفسك ابدا


فتوحات اسلامی
(١٦)
رفتن خالد به بجانب عمامه

واحذر ان تخترص او تكاثر بطور ديگرـ انا اعطينك الكواثر فصل
لربك بادر فى الليالى الفوادر وقتيكه ان لعين سوره مباركه والنازعات
غرقا را شنید باراده مقابله چنین مقفی نمود ـ قال والذارعات زرعا فالحاصدات
حصدا فالذاريات قمحا والطاحنات طحنا والخابزات خبزا
والخابزات خبزا فالثاردات ثردا فاللاقمات لقما واللاكلات
اكلا لقد فضلتهم على اهل الوبر و ما سبقكم اهل المدر
این خرافات او دلالت میکند برخفت عقلش و کسانیکه او را متابعت می نمودند
روزی بی نزد او آمده گفت بحق تعالی دو عا کن که تا کثرت در انفاس و اشجار و برکت
بر آب چاها مان بشود چنانچه محمد صلی الله علیه وسلم بر قوم خود دعا میکند که آبهای
چاهشان عذب و کثرت یافته مسیلمه از وی پرسید که حضرت محمد صلی الله علیه وسلم چگونه
این عمل را اجرا میکند گفت دلو آبی را طلب کرده و قدری از ان آب را مضمضه نموده
در دلو می انداخت پس از انکه آن آب به ایچاهای خود میریزند از فیضان آن محظوظ
و مستفید میشوند مسیلمه نیز چنین عمل نموده از نحوست او در هر چاه که آب همان
می انداخت خشک میگردید و نیز شنیده بود که روز فتح خیبر محمد صلی الله علیه وسلم بر چشمهای
حضرت علی کرم الله وجهه که درد مینمود قدر آب دهان مالید شفا یافت این لعين هم
بر چشم عنا بی آب دهان مالید آن بیچاره کور شد از شومی و دبر پستان گوسفند شیر
دهنده مساس کرد شیرش قطع شد بنو حنیفه چاهی حفر نموده بودند که بدون
دلو و ریسمان از انش استفاده میکردند آن ملعون در ان آب دهان انداخت فورا
خشکید مسیلمه اب و ضوی خود را در نهالستان شخصی پاشید آن نهالستان تما ما صور
خزانی بخود گرفته و خشک شد شخصی نزو او آمده گفت برام اولاد م دعانما شلیکه حضرت
رسول الله صلی الله علیه وسلم در حق اولاد امت خود دعا میفرماید و دعایش با جابت مقرون میگردد
هر وقت مولودتی که نزد شرع می آوردند و او بر سرش مساس مینمود یا طفل اقرع یعنی کل
و هرگاه کامش را الامینمود گنگ میشد شخصی نزدا و آمده گفت که من دار ا اموال زیادی میباشم
لیکن هرگاه اولادی برایم متولد میشود بسن دوساله گی نارسیده میمرد و حال فقط فرزندی
دارم که سنش بیست و دیروز نیز مولودی برایم خداوند عطا کرده از تو استرجاعی عادارم
مسیلمه گفت برو که من اکنون عا میکنم تا که فرزندت چهل سال عمر نماید آن بیچاره شادان
و خندان بمسپار خانه خود گردیده که ناگاه آواز گریه عیال خود را شنیده چون داخل خانه شد
دید نهال باغستان امیدش در چاه افتاده پدر را بمرگ خود متالم ساخته و طفلش نیز در جا


فتوحات اسلام
( ۱۷ )
رفتن خالد بیانامه

زنج است قضیه مسیلمه را به عیال خود گفت آن ضعیفه فرمانه که بخدا قسم اگر مسیلمه را نزد خدای
منزلتی باشد تند حضرت محمد صلی الله علیه وسلم که در بارگاه صمدیت مقبول
و دعائیش با جابت مقرون است مسیلمه قبیح الخلقه و بد شکل بود بر عکس حضرت رسول صلعم
مقبول صلی الله علیه وسلم بمعنی هر چند که نور جمال کمال حضرت رسول له صلی الله علیه وسلم
دلر با میبود اهل حقیقت بود صورت آن ملعون منفور و مذموم نام اصلی وی تارون
بن حبیب کنیتش ابوثمامه و لقبش مسیلمه و رحمان یمامه او را نیز مینامیدند بعضی
گفته اند که مسیلمه نیافت کسیکه نزد من می آید نام او رحمان است و این دال است
بر تعنت کفرشان :ـ وقتیکه حضرت خالد رضی الله عنه از حضور پرنور حضرت ابابکر
صدیق رضی الله عنه بمقابله مسیلمه مأمور گردید رو بجانب یمامه چون شیر بر بیشه شجاعت
نموده بموضع بطاح توقف کرد تا معاونین که از طرف حضرت صدیق رضی الله عنه
معین و ارسال میشوند برسند پس از رسیدن مجاهدین و بطرف یمامه نموده رفتند عده
عساکر ظفر مآثر بالغ بر چهار هزار نفر بود چون این خبر بر ای مسیلمه رسید رلیف را
عسکرگاه خود نموده تمام قوم خود را برای مقابله مسلمین تحریص نمود حضرت خالد رضی الله عنه
شرحبیل بن حسنه را بر عسکر جوش مجاهدت خروش خود ساخته در شباخیز اجل قطران
بر حضرت شرجبیل حمله نمودند مگر مسلمانان ضرب شمشیر آن مردودین را بمد افعا فرستاده
پس از آن خالد آن شهریار مملکت شجاعت و آن مایه افتخار اسلامیت در نزد یک
قبیله بنی حنیفه آستین باسی مردانه گی را بالا زده مقابله را شروع نمود چنان جنگی
شدی دی رویداد که مانند آن را هرگز مسلمانان مشاهده نکرده بودند انهرام و تقلب
گاهی از کفار و گاهی از اسلام بود تا انیکه حضرت احدیت مسلمانان را نصرت داده
و آن کفار نابکار که قبلا یکدیگر را بمقابله تشویق مینمودند متیجه باغی گشته باز خورد ما نام
قتال و جدال نمودند مسلمانان همه داخل آن باغ گردیده داد مردانه گی را دادند تا که مسلیمه
مقتول گردید و این محاربه که در باغ وقوع یافت نسبت محاربه قبل خیلی شدید تر بود
صورت قتل مسیلمه این بود در حینیکه آتش جنگ شعله ور گردید وحشی ازاد شده
جبیر بن مطعم قاتل عم مختار نبی اکرم در زمان جاهلیت خود بآن ملعون رسانیده
حربه خود را بر سینه او فرو برده آن مرد انصاری که نزدیک و ی بود چنان شمشیر او نواه
که روحش از ابهران نمودـ در باب مرد انصاری اختلاف است بعضی میگویند
عبدالله بن زید بودهـ درین اثنا عبداله بن عمر رضی الله عنها بآواز بلند فریا وزد
که مسیلمه را عبد الاسود بقتل رسانید و نیز جاریه از بالای بام ندا زد که امیر المؤمنین

بخطا ے
آبیست در دیار بنی اسد
بفتح او لیکه در آن
آب علف در یک جا
و موضعی که قریب آبست
نیز رلیف گویند
(غ)


فتوحات اسلامی
( ۱۸ )
ذکر قتل مسیلمہ کذاب

مسیلمه را بحد الاسود گشت بنو حنیفه از مشاهده این حال حمه در و بگریز نهادند جمعیت
زیادی از ایشان مقتول گشت بجز از انانیکه در حصار پناه برده بودند و حضرت خالد رضی الله عنم
با ایشان چنان مصالحه نمود که بحر از نفسهایشان هر انچه از انها مطالبه شود بدهند قیروان
و غیره را دن نقود و حیوانات صلح کردند وحشی فریاد زمان میگفت در جاهلیت محمدی افضل
مردمان و در حال مسلمانی شرالناس یعنی مسیلمه را کشتم بعد از انکه در غزوه احد وحشی حضرت
حمزه رضی الله عنه را شهید نمود و مردمان بین را از انحرم تقریض حضرت رسول الله
صلی الله علیه وسلم می امدند میگفتند ویل بارد شما را بدوزخ انحضرت منع نموده میگفت که اقوال
مسیلمه کذاب هست اجل عم حمزه بقضا یافته بود این بود یکی از معجزات انحضرت صلی الله علیه
وسلم تعداد شهدادرینحار به اصلح تا شام بطور جمال از انصار مدینه سیصد و شصت نفر
و از مجاهدین غیر مدینه سیصد مرد و از باقی مسلمانان ششصد نفر که حلفا هزار و دو شصت
میشود از مسلمانان بدرجه اعلی شهادت فایز و نام نیک خود را در لوحه اسلامیت منقوش
ساختند مقتولین کفار بیست هزار کس که هجده هزار ان در باغ و باقی در خارج باغ
مقتول گردیدند حضرت خالد رضی الله عنه در ان روز فرمودند که عساکر زیادی دیدم
لیکن قومی را طاقت دار تر نیز در شمشیر از بنو حنیفه ندیده بودم رافع بن خدیج رضی الله عنه
فرموده با وجود انکه چهار هزار نفر بودم با طایفه مقابل شدیم که خداوند در باره شان
فرموده سَتُدْعَوْنَ اِلیٰ قَوْمٍ اُولِی بَاْسٍ شَدِیدٍ و بر استیلای شان موفق
گشتیم در تاریخ ابن خلدون ذکر است که این واقعه در شهر ربیع الاول ۱۲
از هجرت کشد چنانچه در تاریخ ابن اثیر و حسین نیز چنین مذکور است و این حقیقت دارد
زیرا که حضرت خالد رضی الله عنه پس از فتح یمامه بمقابله اهل عراق رفتن شان محرم عام
مطابق بود با سنه دوازده قبل از اعزام حضرت خالد رضی الله عنه بجانب
یمامه حبیب ابن زید فرزند ارجمند ام عماره از یمن بطرف مدینه منوره امده حبال سلام
بخدمت حضرت ابابکر رضی الله عنه داشت مسیلمه از قصد حبیب مطلع شده چند نفر از قوم
خود را فرستاد تا او را دستگیر نموده بیاورند و قتیکه حبیب رضی الله عنه را به نزدش
بردند از وی سوال نمود که ایا شهادت میدهی که من رسول الله میباشم حبیب گفت
من هرگز بر رسالت تو باندازه تو اقرار نمی نمایم پس گفت بر رسالت محمد صلی الله علیه وسلم
چطور جواب داد البته که شهادت میدهم زیرا که پیغمبر بر حق است مسیلمه ملعون
از استماع این کلام مجشم شده حکم داد تا که دستها و پاهای او را قطع نمایند پس
از انکه دستهایش را از مرفق و پاهایش را از سرین بریدند از وی سوال نمود که در

شهادت


فتوحات اسلامی (19) دفتر خالد بن ولید بجانب یمامه

شهادت به نبوتم چه میگوئی بجز از انکار از و چیزی نشنید تا اینکه وجودش در بالای
آتش افروخته گذاشت و هر ساعت از وسوال می نمود و آن مسلمان تا ساعت آخرین
که در بین آتش پیدا و مسیلمه در سوز و گداز بود و جان بجان آفرین تسلیم کرد بآواز بلند میگفت
که من هرگز به نبوت تو اقرار نمیکنم و پیغمبر بر حق محمد صلی الله علیه وسلم را میدانم زمانیکه مسلمانان
بمقابله طرف یمامه میرفتند آن زن با دیانت نزد حضرت ابابکر رضی الله عنه رفته اجازۀ
خواست تا بمقابله مسیلمه و حضرت صدیق رضی الله عنه فرمود یا ام عماره چون توزنی
که بصفات شجاعت موصوفه باشد از رفتن جهاد ممنوع نیست و من جرأت تو را
بمحاربه دانستم. بنابران ام عماره جبراً مجاهدین اسلامی بطرف یمامه جهت اخذ خون فرزند
خود رفت آن جابدهٔ عفیفه در مقابله و قتال گشته مشغول قتال و جهاد بود تا جائیکه
کفار باغی متوجه کشتند و این زن با همت بکوشش بازو و ادای باغ نمود بهر طرفی
که گوش میداد بجر صدای شمشیر چیزی نمی شنید و جهد نمود تا که خود را بمسیلمه ملعون
برساند ناگاه یکی از متابعین مسیلمه شمشیر بدست آورده دستش را قطع نمود آن شیر
زن با غیرت چندان اعتنائی بدست بریده خود ننمود رفت تا که خود را بمسیلمه برساند
و از و انتقام گیرد وقتیکه نزدیک شد دید که نعشش بخاک مقاومت افتاده و پسرش عبد الله
که از پستان پاک او شیر نوشیده و در آغوشش مرقع الکار انجیل دو شمشیر خود را بر
لباسهایش پاک مینمود فریاد زد فرزند عزیزم عبد الله آیا مسیلمه را تو بقتل رساندی
جوابداد بلی ام عماره سجدۀ شکر بجا آورد. پس از مراجعت محار به حضرت خالد رضی الله عنه
طبیبی از اعراب طلب نموده تا دست اور ا معالجه نماید آن طبیب دست ام عماره را بروغن زیت
داغ نموده ید او اکرد خودش میگوید بخدا وند قسم اینقدر دردی که از داغ نمودن روغن زیت
دیدم وقت قطع شدن آن احساس ننمودم و حضرت خالد رضی الله عنه بهترین غمخوار و هم
صحبت من بود و او حقوق ما را می شناخت و وصیت نبی را می نظت میکرد یحی بن
حبان میگوید ام عماره را در ان روز یازده زخم شمشیر و نیزه و تیر رسیده بود غیر از
قطع گردیدن دست ان و وقتیکه بمدینه منوره مراجعت کرد حضرت ابابکر صدیق
رضی الله عنه با وجود شغل خلافت همیشه از و عیادت نموده واقعات جنگ را می پرسید
از جمله اشخاصیکه در ان وز شهید گردیدند یکی ثابت ابن قیس ابن شماس خطیب
حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم بود که هر گاه اعراب نزد انحضرت صلی الله علیه وسلم
بخطبه خوانی خود افتخار مینمودند حضرت رسول صلی الله علیه وسلم نیز به خطبه های
ثابت مفاخره مینمودند و ران وز ثابت رضی الله عنه بیرق انصار را گرفته بود


فتوحات اسلامی
(۲۰)
رفتن خالد بجانب یمامه
بعد از شهادت مانگیدار در فن مینمودند از قتراء اینکلمات را شنیدند محمد رسول ۳ ابوبکر صدیق
عمر شهید عثمان البر الرحیم مستمعین در اشتباه افتاده در آو نظر نمودند او را مرده یافتند
این خبر را قاضی عیاض در شفاء خود ذکر نموده - مردی از مسلمانان او را بخواب دید که باو
میگوید ترا وصیتی میکنم زینهار این را خواب شیطانی ندانی توجیه مرا ضایع نکنی دیروز
شهید گردیدم مردی از اهل نجد که بزرده من علم داشت آمده آنرا برده در زیر در یک
سنگی خود پنهان نموده و بالای آن امتعۀ خود را گذاشته که از نظر مخفی باشد و خیمۀ آن انتها
عسکر و در جنب خیمه اش اسپ ابلقی که در طول خود بزرگ میباشد فردا که صبح شود نزد خالد رفته
رفته وصیتم را بیان نما تا که زره مرا بگیرد چون نزد خلیفۀ رسول صلعم صلی اله علیه سلم بروی
بگوی که اتعقد دین از مردمان برد مه من و اند من نزد مرا ایشان است سعد و مه ترک
که غلامان اند آزاد شوند این خواب را شیطانی ندانی و بوصایایم عمل کنی چون صبح شد آن
مرد نزد حضرت خالد رضی اله عنه خوابچه را عرض نموده عینا عمل گردید از همان مکان زره را
گرفتند و این اولین شخصی است که وصایایش بعد از موت بیان نموده اجرا شد. بعضی میگویند
که صاحب غیبا بلال بن حارثه رضی الله عنه بوده – بعد از صلح حضرت خالد رضی اله عنه بعضی انرا
مردمان یمامه را جمع کرده در باب سجعاً مسیلمه از ایشان سوال نمود آنها آن ابیات
خواندند حضرت خالد رضی اله عنه فرمود سبحان الله سخنان مسیلمه از (الوبر) بیرون
نشده و خیالات شیطانی شما را تا کجاها سوق داده حضرت ابوبکر رضی الله عنه در باره اهل
یمامه میفرمایند که ما روز قیامت بباعث این کذب از بلیه دانی شوند مگر خداوند آنها را
عفو نماید این بود واقعات محاربه یمامه که بطور اختصار بیان شد عجایب کرامات
که از معجزه رسول الله صلی الله علیه وسلم و از اصحابش بظهور رسیده ما از شرحش بهمین قدر
اکتفا کردیم .
بیان رفتن خالد رضی الله عنه بطرف ولایات عراق
پس از فراغ حضرت خالد رضی الله عنه از امور یمامه تاریخ سنه دوازدهم از هجرت
حضرت صدیق رضی الله عنه رسولی نزدش فرستاده امر نمودند که بطرف ولایات عراق
برود بعضی میگویند که حضرت خالد رضی الله عنه بمدینه منوره رفته از آنجا عزم عراق کرده
ابتدا بقريه سواد رسیده بگرفتن ده هزار دینار و تقرر جزیه اکتفا کرده بولایت
حیره رسید اشراف آن مع حصه طائی که بعد از نعمان بن منذر امیر حیره بود
نزد حضرت خالد رضی اله عنه رسیده بیکی از سه امر ذیل مخیر شدند (۱) دخول در
دین اسلام (۲) ادای جزیه (۳) آماده شدن بر محاربه اما اهالی
حیره فقط


فتوحات اسلامی
( ۲۱ )
رفتن خالد بطرف ولایات عراق

حیرہ فقط دادن جزیه را اختیار کردند و خالد رضی الله عنه بعوض نود هزار درهم با ایشان مصالحه
نمود و بطرف ایله کرد ابا بکر رضی الله عنه مثنی بن حارث شیبانی را که قبل از اعزام خالد
غزا نمودن با اهل عراق را از حضرت صدیق رضی الله عنه خواهش نموده بود همركاب هشت
هزار نفر کمک خالد رضی الله عنه فرستاد تا که ملحق گشته با کفار مقاتله نماید جیوش مسلمانان
که با هشت هزار نفر مثنی مرکب از هژده هزار نفر بودند به موضع حفیره نزول نمودند و این
در بندی بود بین اسلام و کفر یکی از بزرگ ترین در بند ہا فارس که از حیث عظمت باسم
والی حفیره مسمی به هرمز بود هرمز از شنیدن قصد اعراب بر املاک کسری اردشیر
خبر فرستاده خودش به تعجیل بکواظم آمده عساکر خود را باز بخیر وابستہ نمود که فرار نهانی
زیرا آنها چنان رسم داشتند که در حین مقاتله لشکر خود را با زنجیر یا ریسمان بسته میکردند
تا که میرند گریخته نتوانند هرمز قوم خود را در موضعی نزول داد که منبع آب آنجا اما لشکر گاه
مسلمانان بی آب خشک انت بران مجاهدین نزد حضرت خالد رضی الله عنه از عدم آب شکایت
نموده خالد رضی الله عنه فرمود همر کم قسم آب نصیب فرقه است که صابر تر باشد و بطرف
کفار خود را آماده می ساختند ناگاه ابر رحمت ایزدی نمایان و چنان بارید که عقب مسلمانان
غدیری تشکیل داد اهل اسلام از پیشا مده آن با قلبہائے متین آماده مقاتله گردیدند
ابتدا هرمز بمیدان در آمده حضرت خالد را بمبارزه خود طلب نمود خالد رضی الله عنه پیاده
از عسکر خارج شده داخل میدان گشت هرمز نیز از مرکب پیاده شده مشغول
محار به گشتند بعد از انکه یکدیگر را چند زخم زدند حضرت خالد رضی الله عنه انرا بغل زد
شکر ہرمز از مشاهده اینحالت سر خالد هجوم نمودند قعقاع بن عمر در رضی الله بر انتون
هرمز حمله کرده از جانب خالد رضی الله عنه ایشان را دور نمود بعد از ان خالد رضی الله عنه
هرمز را مقتول ساخته عساکر فارس و بگریز نهادند حضرت خالد رضی الله عنه اسباب هرمزار
تصرف نمود کلاه هرمز صد ہزار درہم یا دینار قیمت داشت زیر امر سوم ایشان بود
که شرف انسان کامل نمی گردد مگر بداشتن کلاه صد هزار درهمی حضرت خالد رضی الله عنه بشارت
فتح را مع خمس غنایم خدمت حضرت صدیق رضی الله عنه بمدینه منوره فرستاد و این واقعه را
ذات السلاسل می نامند شنی انچہ تعقیب سلامان فرستاده او حسن المره که صاحبات
زن بود محاصره نموده فتح کرد و آن زن دین اسلام را قبول کرده شنی او را بنکاح خود دراور
رفتن خالد رضی اللہ عنہ بطرف مذار
چون مکتوب هر مرکز قبلا ذکر یافت به اردشیر رسید لشکری تنظیمی کمک فرستاد در گرینچی گان
جیش هرمز در راه با ایشان ملاقی گشته با تفاق بموضع سنی که اسم شهریست آمدند کنایه

اشیا
شهر یست در سایه کواظم که
واقع است در حجاز و شام
و بموجب راه نام
مسنجہ
سمی شد کہ مال بسیار در پیچے
در بندی فارس در انجا بود


فتوحات اسلامی

رفیق طالب طریقت

(۲۲)

مک حیره شهریست از بابل که د آنجا بحر مکش عمان پیشتر و غیره بودند از حله اساری ذات می‌شدند مالا انران نیست
ولیّس موضعی است در دیار بکر ۲۲ هم همدان

واقعه به ثنی معروف است حضرت خالد رضی الله عنه بمجرد شنیدن حال بآنها متوجه گشته وقتیکه
بیکدیگر رسیدند مقاتله شدیدی شروع گشته عساکر فارس پسراغ دادن ... سوسی هیتر
تلفات رو به انهزام نهادند غنایم عظیمی مسلمانان را حاصل شده از دا قین یکرایه گشتان
جزیه گرفته ایشان را تحت ذمت مسلمانان قرار داده پدر حضرت حسن بصری که نصارا
بود در ضمن اسرا گرفتار شد – چون خبر انهزام لشکر فارس بکو شل اردشیر رسید دیگیر
لشکر بزرگی برای مقاتله مسلمانان فرستاد حضرت خالد رضی الله عنه نیز بجانب آنها رفته دقم
مهمی رخ نمود اهل فارس باز شکست خورده عده کثیری از ایشان مقتول شد اهل آنجا
پس از انهزام در موضع ولیّس جمع شده عده زیادی از نصاری با ایشان معاون
بود خالد رضی الله عنه بعقب ایشان رفته وقتیکه مقابل گشتند مالکان قیس او را بمبارزه
طلبیده حضرت خالد رضی الله عنه رفته سرش را از تن جدا نمود قتال مهمی رخ نمود که از خون کفار
نهری جاری گشت که بنهر الدم معروف است عده کشتگان بالغ به هفتاد هزار گردید
خالد رضی الله عنه بطرف مغیثا رفته پیش از انکه اهل آن در خود را قفل نمایند مسلمانان
حمله کردند و غنایم زیادی بدستشان رسید وقتیکه این خبر بحضرت صدیق رسید فرمودند
که عجزت النساء ان یلدن مثل خالد یعنی زنهای خبرند از اینکه مانند خالد
پسری بیاورند بعد از ان حضرت خالد رضی الله عنه بطرف حیره رفته بنو همت مسلمانان
و اموالشان را در کشتی بگذار مرزبان سردار حیره بمقابله خارج گشته و متین را
عسکر گاه خود ساخت و پسر خود را فرستاد تا که آبرا از کشتی مسلمانان قطع کنند ابخبرا
بحضرت خالد رسید فوراً بطرفش متوجه گشته پسر مرزبان را همراه تمام اجناسش بقتل رسانید
مرزبان چون ازین قضیه آگاه گشت بدون مقاتله رو بگریز نهاد و قبیصته نیز از قصر سفید
خارج شد و عمرو بن عبد لمسیح که یک شخص دستمری در نیز خارج شد خالد پرسید یا عمرو
چقدر عمر داری و در ان عرصه کدام چیز عجیبی را مشاهده کرده گفت عمرم صد سال
بروایتی چهار صد سال – و چیزی عجیبی را که دیدم این بود از دمشق تا حیره چنان
آبادی بود که اگر زنی از آنجا سجده عازم میشد فقط یکنان او را کفایت میکرد خینکه
عمرو سخن میگفت ملازم او کلیسه در دست داشت خالد رضی الله عنه فرمود در تخریطه
چیست گفت این سم الساعه است که انسان را بمجرد خوردن بظرف یکساعت
هلاک میگرداند و این را من همیشه با خود دارم که هرگاه خود می یا قومی را بلیه عارض کردند
میخورم زیرا مرگ بنظرم محبوب است از اکراهی که بر قومم عارض شود انگاه حضرت خالد آن
زهر را گرفته فرمود بسم الله الذی لا یضر مع اسمه شئی یعنی میخورم بنام

زهی را


مقدمات اسلامی
(۲۳)
در فتوحات کا بینہ مسلمین

زیر را بنام خداوندیکه هر آاسم او هیچ شئی مضر نیست در ساعت آن زهر را بخورد
عمر و عبدالمسیح از مشاهده این کرامت گفت بخدا وند سوگند ما وقتیکه یکی از شما
چنین باشد هر چه را خواهش کنید حصول مینماید هرچند اهالی حیره بحضرت خالد آرزوی
مصالحه نمودند خالد بشرط گذشت که کرامت عبدالمسیح را به سویل بغ بسپارید صلح میکنم
و بعضی از مورخین کرامه را بشبا و سویل را شریک گفته اند و سترحی این قضیه چنین بود
که روزی حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم از فتح حیره مسلمانان بشارت داده چندیکه
داخل شهر گردید کرامه را خواهید دید که بر مرکبی سوار و چادر سیاه بر سر دارد سویل گفت
یا رسول الله بشرطیکه کرامه را بمن ببخشید چون در ایام جوانی او را دیده بود و کشته بالا او
بود حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود کرامه را بتو بخشیدم بنا بران زمانیکه خالد حیره را
فتح کرد سویل اظهار مطلب کرد و شاهد با خود با قام نمود خالد کرامه را با او سپارید اولاد
کرامه هزار درهم با زین امر را از سویل خریدند بعوض دو صد و نود هزار در هم با دینار
اهل حیره مصالحه کرده و بعد آیا زیادی بخالد فرستادند خبر فتح را مع آن هدایا خالد
بنز د حضرت صدیق رضی الله عنه ارسالداشت ابا بکر مکتوبی بر آخالد فرستاد که هدایا را
عوض جزیه قبول نموده با قمیانده جزیه را از آنها اخذ نماید - قصه سویل و کرامه را دیگری
از بیان طبرانی و ابونعیم که از زبان خود او سان نموده اند چنین است و بعد از
غزوه تبوک خدمت حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم مشرف شدم که میفرمودند
ولایت حیره بشما تعلق میگیرد و بزودی شما او را فتح میکنید در حین فتح کرامه را
با الا قاطرابق که سفیدیش از سیا بیش اضافه تر است سوار و چادر سیاه بر سرین
ظاهر میشود من گفتم یا رسول الله اگر مایان بحیره داخل شدیم آنرا بمن میبخشید حضرت
فرمودند بتو بخشیدم بعد از ان سویل میگوید که در روز فتح حیره اول کسی که دیدم
همان سمات شبها بنت بقیله که باختلاف اسم کرامه ذکر شده بود همان نشست
که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده بود با لا قاطر ماده ابلق چادر سیاه بر سرش بود
دیدم فورا دویده عنان مرکب اوراگرفتم گفتم اینرا رسول الله صلی الله علیه وسلم بمن
بخشیده حضرت خالد از من شاهد طلب کرد دتر از گفته طبرانی من دو شاهد که یکی
محمد ابن مسلمه و دیگری عبد الله بن عمر بود حاضر نمودم پس انه ابراز شا هدید و را بمن عطا
نمود بعد از ان برادر اکرامه نزد من آمده گفت که آیا خواهر من را می فروشی گفتم بخداوند
قسم اگر انه هزار در هم کم باشید نمیدهم و آن مبلغ را پرداخته اکرامه را بدو وا گذاشتم
پس از ان اصحاب نزد من آمده میگفتند چرا اضافه تر طلب نمودی حال آنکه اگر مقدار

[margin text]
بقیله در لغت بفتح باء موحده
و کسر قاف و سکون یای مجہوله
نام مردیست که نام او عبدالمسیح
و عده دیگر عمرو و بعضی
عده بن عمر و گفته اند بقیله
در لغت نام درخت کو هی است
و چون او شول را ترک
کرده در بالای درخت مذکور
عورت خود را پوشیده بود
بقیله کنیه یافت ۱۲


فتوحات اسلامی ( ۲۴ ) رفتن خالد بطرف ولایات غربی

حیره
شهریست محله که بیندا و کوفه
موضع که فعلا نجف نامیده میشود
در ایام اکر با دست پر من
فارس بصح
سرسید لشکر اندک

فارس
در آن سامان در نیامده هجرت
اولا بلاد قاطیعه ثانیا عراقی
ادشاه از اهالیان شهر د ایام
جه خنده شهر در اور جنت شدگان

انبار
شهریست در عراق واقعه دریا
بغداد بفاصله ۱۰ فرسخ در غرب
فارس از شهر فرسها کوبنایند
کلو از
ناحیه ایست از پیشه پیمان
بغداد خلاصه بانان سنگی که
بغداد بنی است در اینجا
موقعه بست عین که در یا غریب

عین التمر
شهریست غربی کوفه بر قرب
انبار بضم

درهم طلب مینمودی میداد گفتم من نمیدانستم که از هزار در هم اضافه تر هم مبلغی است
این قصه یکی از معجزات آنحضرت است که دلالت بر صدق نبوت میکرد.

بیان فتح ماوراء حیره

جنگه حضرت خالد مشغول محاربه و مصالحه اهالی حیره بود دهقانان اطراف بانتظار مینمودند
که اخر قضیه یکجا منجر میگردد دیدند که حضرت خالد با مردم حیره مصالحه نموده اقامت ورزیدند
لهذا ایشان هم به دادن دو لک دینار صلح نمودند حضرت خالد سریه ها را به اطراف فرستاد
تا کفار را قتلا غارت نمایند مدت توقف خالد یکسال انجام یافت اگر چه در ظرف اندرت
خیال حرکت انمود لیکن باز بنا بر مصلحت مکث کرد در ینوقت اوضاع فارس کلی مختلف گردیده
بود از یکطرف فوت پادشاه و از طرف دیگر هجوم مجاهدین عرب در مملکت شان خیلی
آنها را مضطرب ساخته حضرت خالد برای شان مکتوبی فرستاد که یا دین اسلام را قبول یا دادا
جزیه پردازند بنا بر عدم جواب مکتوب حضرت خالد عنان عزیمت را متوجه بطرف فارس نمود تا اینکه
به انبار رسید و آنها را محاصره نموده فرمود که تیر اندازان چشها اهل انبار را هدف
سازند ایشان چنان نمودند باز دفعه ثانی همه یکمرتبه تیر باران نموده چشم هزار نفر را
از بینائی محروم ساختند اهالی حیره از مشاهده اینحال به تاال خود خواسته کجاسر کردیدند
چون طلب صلح نشان مطابق میل حضرت خالد نبود بنابران شتران ضعیف عسکر را بحر نموده
در خندق انداختند و راهی ساختند انبه حضرت خالد بعد از ان مجاهدین عبور کرده با کفار
مقابل گشتند آنها از مشاهده این فعل سر انچه حضرت خالد طلب نموده قبول نموده
طلبگار مصالحه شدند و چون همه اکفار بجز از استوچر نجیخ لذا ایشان را با من شان فرمودند
درین مقاتله چنانکه قبلا تذکار شد بذات العیون مسمی گشت اهالی کلو از هم مانند
انباری ها با خالد مصالحه کردند.

ذکر فتح عین التمر

در نی موضع جمعی از عجم و عرب بنی تغلب برای مقابله با مسلمانان خود را آماده ساخته بودند
بعد از فراغت از قضیه انبار و کلواز حضرت خالد بطرف عین التمر متوجه گشتند عرب بعضی عجانین
عجم را گفتند ما یان در قتال عرب نسبت بشما عالیم و برای جنگ پیش شدند حضرت خالد میرا
شانرا بقتل رسانیدند و باقی عساکرشان شکست فاحشی داده عده زیادی را صلا اسیر ساختند
اهل فارس منهزم گشته از حصار گریختند اما عرب منصره در ان حصار سنگری گشتند و حضرت خالد
هم تعقیب نموده آنها طلب صلح کردند قبول نگردیده بحکم حضرت خالد تمام شان را خارج نمو اقتال

رسانید


فتوحات اسلامی ( ۲۵ ) ذکر فتح عین التمر
رسانیدند بجز بعضی که بحصار پناه برده بودند اسیر گشتند و جمیع اموالی که در قلعه بود غارت
نمودند و در معبد شان چهل غلام بود که انجیل می اموختند آنها را نیز اسیر کرده باهل
بلاد تقسیم کردند گویند که سیرین والد محمد ابن سیرین و نصیر پدر موسی بن نصیر و حمران
غلام عثمان از آنجمله بودند پس از انجام امور حضرت خالد بشارت فتح مع خمس غنایم
خدمت حضرت ابابکر رضی الله عنه بمدینه شریفه ارسال نمودند.
بیان واقعه دومة الجندل
عیاض بن غنم که در دومة الجندل بر آقتال اعراب متنفره مامور بود مکتوبی بجهته
استدعای امداد خدمت حضرت خالد فرستاد حضرت خالد چون از امور عین التمر
فارغ شده بودند بددگاری عیاض بطرف دومته الجندل شتافته بطرف آن
نزول فرمودند وعیاض از طرفی دیگر بر اعراب حمله نموده منهزم شان ساختند و آنها
بحصاری پناه بردند از طرف مسلمین قصر آنخار ج شده و بقتل رسید و زیاثشان
اسیر گشتند حضرت خالد در دومته الجندل اقامت گزید در نیوقت عجم خیال تصرف
شهر حیره را کرده جمعیتی زیادی از اهل رس و غیره با نصا را بموضع حَصید جمع گشتند
قعقاع بن عمر که از طرف خالد امیر حیره شده بود در حصید با آنها مقاتله کرده آنها را
منهزم ساخته عده کثیر شان مقتول شدند و غنائم زیادی نصیب مسلمانان گشت
اعاجم گریخته از انجا بموضع مضیح بنی البر شاجمع گشته عده شان کثرت یافت اینخبر
بسمع خالد رسید برا قعقاع خبر فرستادند که در فلان شب بفلان ساعت بکجا گشته
مستعد غارت گردید حضرت خالد هم برآ معاونت مسلمانان از دومته الجندل
خارج شد در موضع مذکور در ساعت موعود خود را بمسلمانان رسانیده در حالیکه کفار
پابند خواب غفلت بودند از سه طرف حمله نموده بسیاری شان مقتول ساختند
عبدالعزی بن ابی رهم و لبید بن جریر که از سابق اسلام آورده کتابی از حضرت صدیق
بر آسلامیت با خود داشتند نیز در آن شب خطاء کشته گشتند و حضرت صدیق م
دیت شان از بیت المال معین کرده با ولادشان دادند حضرت عمر قبل ازین دو نفر
و مالک بن نویره را که قبلاً ذکر یافت بخالد نسبت میدادند اما حضرت ابابکر فرمودند
عاقبت کسی که با مشرکین منزل کند چنین است .
بیان واقعه ثنی و زمیل
ربیعه بن بحیر تغلبی بموضع ثنی و زمیل که بشرق رصافه واقع است با جمعیت کثیری
بر آکشتن حضرت خالد آماده شده بودند قعقاع بن عمر و هبر آ جمعیت زیادی از

حاشیه
یک اسم این رساله
دومة الجندل
قلعه او قریه است
من مدینه منوره
حصید
وادیت در بین کوفه
و شام شریف معجم
مضیح بنی البرشا
دیمیت در بند کوه حل
وادی حوران
ثنی
قلعه ایست بشرق رضائه
زمیل
وسمیت موضعی در قریه
شرق رصافه معجم
رصافه
عمارت در هشام بن عبد
در نام هشام مسجد کلان و کو
واقع غربى رقہ قریبا یک
روزہ سنگ ۱۴ معجم


فتوحات اسلامی ( ۲۶ ) بیان واقعه ثنی و زمیں

از مسلمانان بمقابله ایشان از طرف حضرت خالد مأمور گردیدند و خودشان نیز بعد از انجام
امور مضیخ بکمک مسلمانان رفتند در همین شب که ان کفار حمله نمودند چنان مقابله نمودند
که یکنفر از ایشان باقی نماند مسلمانان غنایم و اسارۀ زیادی بدست آمد در این اثنا
که در بین اسراء اهل مضیخ بود گرسیخته بعسکر عظیمی که در شبر بود ملحق گردید حضرت خالد
بشب ایشان را مورد حمله قرار داده اکثریت را مقتول ساختند بعد از ان عزم رضاب
کرده خمس انرا خدمت حضرت صدیق رضی الله عنه فرستاد خود خالد بطرف رضاب متوجه
گشتند جمعی از عرب ضباری که در آنجا بودند از آمدن خالد اطلاع یافتند رو بگریز نهاده
هیچ مقابله رخ نداد.
بیان واقعه غراض
بعد از فراغ امور رضاب حضرت خالد عنان عزیمت را بطرف غراض که موقعیت بین
شام و عراق و الجزیره معطوف نمودند و بسبب اتصال غزوات روزه رمضان افطار
کردند اهل روم از عزیمت مسلمانان مطلع گشته بغیرتے ننگ آمده از قبایل
قریه فارس استعانت نمودند اهل فارس و قبایل بنی تغلب و ایاد و نمر بمعاونت ایشان
برآمده روی بخالد آوردند سران مقابله شدید شکست یافته خالد فرمود که مسلمانان
شمشیر را بر ندارند در تعقیب شان بکوشند در محاربه از کفار صد هزار نفر مقتول
گردید حضرت خالد عساکر مسلمین را از فیروزه توقف بر تنع حیره امر نمودند و خودشان
چون ده روز از شهر ذیقعده مانده بود خفیا از بیراهه بحج بیت الحرام روا گردیده پس از ادا
حج بطرف حیره رفته با مسلمین که مکث قت دجل گردیدند ازین مسافرت خفیه غیر خودشان
و اشخاصیکه خود حضرت خالد بدیشان گفته بود کسی مطلع نبود حتی حضرت صدیق هم پس از
مرجعت شان خبر شده بوی عتاب نمودند و اورا از عراق بطرف شام بامداد مسلمانان
در یرموک امر فرمودند و تمام این غزوات حضرت خالد در عراق یکترا یکسال بود چرا که در
شهر محرم سنه دوازدهم بطرف ولایات عراق توجه نموده بودند.
بیان ارتداد قبایل بنی عامر و هوازن و سلیم
حال قبیله بنی عامر چنین بود که گاهی بیکقدم بطرف ارتداد پیش و گاهی یکقدم پس میکردند
و انتظاری نمودند تا عاقبت بنی غطفان اسد چطور و طلحه اسدی چه میشود تا اینکه
خالد چنانکه مذکور شد گردنشان را گرفته منهزم ساخت علقمه بن علاثه در زمان حیات حضرت
رسول صلی الله علیه وسلم اسلام آورده در همان ایام مرتد شده پس از فتح طایف بشام
فرار کرد بعد از انکه حضرت نبی اکرم وفات نمود از شام آمده قبیله بنی کعب عسکر گاه

شیر
که موقیت در شام مقام
و مسکن بنی تغلب

رضاب
حصه ایست از رصاف هشام
بن عبد الملک در انفرود

خود


http://hdl.handle.net/2333.1/h70rxxv9 Image 39 of 1140

توجهت آفاق
(۲۷)
بیان ارتدادی عهد ابوبکر

موضعیت در نزدیکی
بزاخه
عطفان
وادیست نیز نزدیک
به یمامه معجم

مور ساخت حضرت ابا بکر صدیق ضمیر بداد که قعقاع بن عمرو امیر شریج در مقابله علقم بن علاثه فرستاد
قعقاع در نزد آبی که علقمه منزل گرفته بود نزول نموده غارت را پیشی با اهل او او لا علقمه
مسلمان شده قعقاع آنها را نزد ابا بکر برده ایشان اظهار داشتند که در امور محوله علقمه
شرکت و تعلقی نداشتند بنابران حضرت صدیق آنها رارها نموده خود علقمه باسلام آمده و مدینه
قبول سید ـ بنو عامر بعد از هزیمت بزاخه بحضور خالد آمده دست بیعت داد و گفتند بدین
اسلام دخل گردیدیم و حضرت محمد صلی الله علیه سلم را بر رسالت قبولداریم اما حضرت خالد بیعت احدی
از بنی اسد و بنی غطفان طئی سلیم و عامر قبول نفرمودند مگر اینکه اشخاصی که در زمان
ارتداد مسلمین را مثله و سوزانیده بودند تسلیم نمایند لہذا جنایت کاران قوم خود را بدست
مسلمین سپردند مسلمانان بعضی را مثله و برخی را محرّق بعضی را به سنگ قتیل کردند و نیز عده را
سرنگون بچاه و چندی را از کوه انداختند خالد این جبار را به ابا بکر فرستاد عمرو بن العاص
زمانیکه از عمان بعد از وفات رسول الله صلی الله علیه سلم مراجعت مینمود قره ابن هبیره با و گفت
که از اخذ زکوة بگذرند و اگرنه اعراب تا نقطه آخر با شما انقیاد نخواهند نمود وقتیکه عمرو بن العاص
نزد ابا بکر رسید گفته او را بیان نمود حضرت صدیق مقوله او را بر خالد نوشت خالد هم
او را دستگیر کرده نزد ابا بکر فرستاد و ابن هبیره باسلام آورده معذرت خواست حضرت
صدیق قبول فرموده از ریختاندن خونش امتناع کردند قبایل غطفان هوازن سلیم
طئی اسد در جوأت نزد سلمی بنت مالک حذیفه بن بدر جمع گردیدند ـ اخیر بعد از فراغ
بزاخه بسمع خالد رسید بمقابله شان شتافت سلمی حین محاربه که در بین هودج
بالای شتری نشسته بود تا وقتیکه شترش را پی کردند سواره بود بالاخر با صد نفر مرد که در
رکابش بودند بقتل سید متفقین از مشاهده اینحال دیگر تو نماندند لیکن از قبیله بنی سلیم
فجاه ابن عبد یالیل دین اسلام را قبول کرده از حضرت صدیق مقابله با اهل ارتداد را
رجا کرد آنحضرت مطلب را مجرا کردند فجاه بطرف جون رفته مرتد شد و بجیرین ابی المجنی
که از قبیله بنی شرید بود فرستاد تا که از هر طرف مسلمانان اقسام غارت نماید حضرت ابا بکرهم
نزد طریقه بن حاجز و عبد الله بن قیل سمی حبة مقابله فجاه کس فرستادند آنها براثر فرموده
صدیق جانب فجاه رفته اورا بر آنجبه تلاقی شدند بنجبه مقتول فجاه بگریخت مکر طریفه وی را
تعقیب کرده اسیرانه بحضور ابابکر آورد حضرت ابابکر در مصلی مدینه آتشی افروخته فجاه را
با دست و پای بسته در ان انداخت لہذا کار از دست بنی سلیم رفته دین اسلام را قبول
نمودند ابو شجره بن عبد العزی سلمی ابن خسا از جمله ایشان بود مگر ابو شجره باز مرتد گشته
شعر میگفت این بیت از اشعار آنست : ـ فمرویت رمحی من کتف خالد
او واردم من نیزه خود را از شکر خالد


فتوحات اسلامی ( ۲۸ ) ارتداد اهل بحرین

عمرین در حج فارس واقع در مقابل الا حشریابنگه در ساحل بحر ہند واقع است بعض عماره وعمان بضم »

چریدامداز مرکب بعد از ان بردخواب راحا آمدم
ولین الا جوا بعد ها ابناعمرا مرتبه دیگر ابو شجره نرد ابا بکر رضی الله عنه آمده ایمان آورد
نامش قبول گردید در زمان خلافت حضرت عمر رضی الله عنه بمدینه آمده دید که حضرت عمر مالی را بتقان
مینو به گفت یا عمر سهم جاحبتر را هم چیزی عطا نما حضرت عمر رضی اله عنه فرمودند تو کیتی گفت
ابو شجره حضرت عمر گفتند یا عدو اللہ تو نبودی که این شعر را گفته ضربی سختی الی اثر که قبلاً
مذکور شد در ده را بلند نمود الملعون گریخت د بنا قه خود سوار گشته بطرف قوم خود رفت هم شفاری
خواند که این بیت یکی از انجمله میباشد : صمت علينا ابو جفص بنائله وكل
مختط يوما له وسرق حضرت عمرار کو شش خود در
ساعتی فرا هم شد روزی چیزی است

بیان ارتداد اهل بحرین

قطیف شہریست در بحرین سنگی بضم »
حجر قصبه ایست در بحرین سنگی دادین
شواثا موضعیت از اعمال
بحرين بضم » مشرب بفتخين اسیا بانی

عبدالقیس د بحرین دائل وغیر ایشان که از قبیله ربیعه بود بعد از رحلت آنحضرت صلی اللہ علیہ سلم
در بادیه گمراهی راه ارتداد را می پیمودند مگر عبد القیس د جارود بن معلی بدین اسلام عودت
داد عبد القیس در حین حیات انحضرت صلی اللہ علیہ وسلم بطور سفارت آمده پیش انحضرت
قوم خود را بدین اسلام دعوت کرد و ایشان ایمان آوردند لیکن زمانیکه خبر رحلت انحضرت را
شنیدند مرتد گشته گفتند اگر محمد صلی الله علیہ وسلم پیغمبر می بود موت نمی داشت جارو د فرمود
ای قوم خدا وند قجلانه انحضرت پیغمبران متعددی فرستاده که همه وفات نمودند حضرت
محمد صلی اللہ علیہ وسلم نیز رحلت نمودند من شهادت میدہم کہ لا اله الا الله محمد رسول اللہ
قومش نیز با و هم آواز گردیده بازدین اسلام را قبول نمودند اما ر بیعہ د بحرین بحال ارتدام
خود باقی ماند حطیم بن ضبیعه با عده زیادی مشرکین در نزد بکر بن وایل خروج نموده پیش از یا
بجمعیت در قطیف و حجر نزول کرده با اهل آنمواضع که نیز مرتد بودند متفق گشته عسکری
بدارین و جواتا فرستادند تا مسلمانانیکه در آنجا بودند محاصره نمایند حضرت با بکر صدیق رضه
از استماع این علاء بن حضر می راه را بجمعیتی کثیر کو بمالی قاطی مرتدین بحرین فرستادند ابتدا او
به حجر رسیده مکتوبی بجار و د فرستاد تا که به نزد عبد القیس دحطم بن ضبیعه نزول نماید علا رضا
همراه مسلمانان با طراف خود خند قها حفر نمودند و با مرتدین محار به اشتغال نموده پس از انهزام
و تغلب متوالی که مدت یکماه بطول انجامید شبی شور و غوغای زیادی از لشکرگاه کفار شنید
یکی از مسلمانان رفته بعلاء مه خبر آورد که مرتدین در حال مستی میباشند علا فورا امر هجوم داده
بر آنها شبیخون زدند و با شمشیر های برهنه بهر آن به هوشین قتال وجدال نمودند
که مخبری از ایشان باقی نماند و خداوند مسلمین را از شران اشرار نجات بخشید مجاہدین
غنایم و اسرار را در بین خود تقسیم کردند حضرت ابی اعلا برای مسلمانان گفتند که خداوند
آیات خود را در بیابان بر آنها اشکار ساخت بشتابید که تا در بحر چه با او بینم درید خودش

عناق علینا رضه


( ۲۹ )

فتوحات اسلامی

امتداد آن بحر عمق

عثمان عزیمت آنطرف أعداد سوق داده متابعینش نیز پیروی کردند بین مسلمین و دارین بد پر گیا بود
که بدون کشتی عبور از ان ممکن نبود لہذا معر که دابی آن همه اسپان و شتران و مخران خود سوار پیاد
بهمان حالت به آینی زد و در حین عبور علا در صدم این اسمأ باریتعالی القراثت میکرد یا ارحم
الراحمین یا کریم یا حلیم یا احد یا صمد یا حى یا محی الموتى یا حى
یا قیوم لا اله الا الله انت یا تنها با مرفدا مسلمانان زان خلیج که بغیر کشتی و کوکی
شبانه روز می نبودند بساحل خود را رسانیده همه کفار مقاتله را آغاز کردند مسلمانان ندی
کفار را قتل کردند که احدی باقی نماند و بعضی را اسیر ساختند و غنایم را در بین خود تقسیم نمودند بعضی کات
کنان خود را در آنجا مقیم و کنار ساحل آمده مانند اول از آب گذشته درین محاربه از غنایم بر بر فردی
از سوار شش هزار درهم و بر پیاده دو هزار رسید خبر فتح را از رام مشرکین با خدمت حضرت ابا بکر صدم
فرستادند همه مسلمانان ره انروی از بحر بجا کشته دین اسلام را قبول نمود از وی سوال کردند
که آیا چه ترا وادار باسلام آوردن نموده گفت سه امر را ۱ ، جاری شدن آب به دشت زمین گیاہما
۲، بلند شد نی سطح بحر در حین عبور شما د ۳ ، شنیدن دعا که وقت سحر از طرف مسلمین خوانده
میشد بر حقانیت مشرب تان پی برده ترسیدم که اگر ایمان نیا درم مستیخ شوم و گفتم که اگر سلمانها
بطریق حق نمی بودند بذر بیع ملائکه مدد نمی یافتند بعد از محاربا اصحاب بن دو عار از دو شنیدند
اینست اللهم انت الرحمن الرحیم لا اله غيرك البديع فليس قبلك شى الدا
غير الغافل الحي الذي لا يموت وخالق ما يروى مالا يرى وكل يوم انت في شان
علمت كل شي بغير معلم حضرت علا در یکی از اصحاب کرام و مستجاب الدعوت بود در سالها
ہجری فمات نمودند صیلر شان از حضرموت اما جدا و در مکه معظمه سکنا گزیده همه آخری را یه
هم عهد بودند درین غزوه اثار مختلفه از ایشان بظهور رسیده یکی از کرامات شان این بود که وقتی
مسلمانان بیابانی بی آبی از تشنگی مضطرب گشتند و حتی در ان خوف ہلاکت بود بنا بر ان
علا دو رکعت نماز خوانده دستها را بدرگاه قاضی الحاجات بلند نموده بخواندن اسما او تعالی
مسئلت نمود و دعایش این بود یا حلیم یا علیم یا على و یا عظیم اسقنا
که ناگاه ابری ظاهر شده چنان بارید که مسلمانان و د داب شان سیراب گشتند راوی
میگوید وقتیکه کنار در یا رسیدیم کفار کشتیها را بر آمنع عبور مسلمین سوراخیده بودن
و بدون کشتی گذشتن از ان ممکن نبود باز حضرت علا دو رکعت نماز خوانده خداوند را بدین اسم
یاد نمود یا حلیم و یا علیم یا علی یا عظیم اخزنا بعد عنان مرکب را گرفته گفت جوان
باسم الله سماء در آب داخل شد چنانچه قبلاً بیان گشت عموم مسلمین عبور نبود حضرت
ابا ہریرہ میگوید ما بر روی آب مشی نمودیم حتی که پاشتران و سم د واب ترنگشت

ناصیه نور افت است از نبی صدیقان
حضرت عودت


فتوحات اسلامی
( ۳۰ )
ارتداد اهل عمان و مهره

ابراهیم بن حلیمه میگفت در حین عبور ما آب خبس گردید و تعداد مسلمین در نیجابه چهار هزار
بود .

ارتداد اهل عمان و مهرکه
جیفر و عیاذ پسران جلندی از طرف رسول الله صلی الله علیه وسلم عامل عمان مقرر بودند
بعد از وفات آنحضرت صلی الله علیه وسلم شخصی از قبیله ازد که موسوم به لقیط بن مالک از دی
بود پیدا شده ادعا نبوت نمود و بر مردم عمان دست یافت لیکن جیفر و عیاذ او را
فرصت نداده تغلب او را دفع نمودند این خبر را جیفر خدمت حضرت ابا بکر صدیق ارسال
نمودند و آنحضرت حذیفة بن محصن حمیری را به عمان و عرفجه بارقی را به مهره حرکت
دادند و باین دو امیر فرمودند تا که همرا جیفر مکاتبه نموده در معامله ارتداد رأی بگیرند
قبلا مذکور شد که حضرت ابابکر صدیق عکرمه بن ابی جهل را برای مقاتله مسیلمہ یمامہ فرستاده
بودند مگر در انجا منهزم شده مامور به رفتن عمان و مهره نمودند تا که با تفاق حذیفه و عرفجه با اهل
انجى مقاتله نمایند اما قبل از اینکه حذیفه و عرفجه به عمان برسند عکرمه بآنها ملحق گشته و بحضرت
ابا بکر صدیق برای تمام عساکر مسلمین و جیفر خبر فرستادند که در محاربه و مقاتله از عکرمه اخذ
رأی نمایند - لقیط چون بر عزیمت مسلمانان مطلع شد شهر و با را عسکر گاه خود سات
و جیفر و عیاذ موضع صحار را معسکر نمودند و عکرمه و عرفجه را نیز به صحار طلب
کردند و با رئیس جیوش مسلمین مکتوب فرستاده استعانت خواستند وقتیکه عسکر
مسلمین تکمیل شد لقیط نیز نظام عسکر خود را نمود عیالش را در عقب صفوف استاده
نمود در ابتدا مسلمین شکست خوردند تا اینکه از طرف بنی ناجیه که حریث بن راش
از قبیله عبد القیس و سیحان بن صوحان بریاست شان منصوب بودند امداد رسید
و بر کفار حمله نمودند و آنها را چنان منهزم ساختند که تعداد تلفات شان بالغ برده هزار
رسید زنان و اولاد شان را اسیر ساختند پس از تقسیم غنایم خمس انرا مع خبر فتح خدمت
حضرت صدیق فرستادند و خمس غنایم هشتصد راس بود حذیقه در عمان اقامت نمود
عکرمه بطرف مهره رفت و پر از قتل رئیس شان مرتدین آنجا را منهزم سا در دین اسلام
داخل نمود و مسلمانان دو هزار اشتر سیره شا کفار بدست آمد عکرمه خبر فتح را با شش غنایم
خدمت حضرت صدیق فرستاده مسلمانان بطرف یمن متوجه گشتند.
ذکر ارتداد اهل یمن و فتح مسلمانان
اسود عنسی قبل از رحلت حضرت رسول الله صلی اللہ علیہ وسلم در یمن دعوی نبوت کرده جم کثیری
مرتد ساخت و وقتیکه فیروز دیلمی وی را کشت بعضی از یاری باز بدین اسلام عودت نمود

عمان
شهریست در کنار بحر فارس
که بحر عمان بنام آن یا
میشود
مهره
موضعیست بین عمان
و حضر موت بفاصله یکمام
راه دبا بضم
دال
شهر و بازار بیست
از بازار های عرب دراقع
عمان
صخار
شهریست کثیر الفواکه
که وسیع و اصح خوش هوا
که مانند آن در آبادی و
بزرگ در آن نواحی نیست
معموره و امشهر از خشت
پخته و چوب ساج بمانیا
واهل شهر کلا ابا دبیست
و انها بازار های کاست
در کجا بلند د ایما گوناگون
چنانچه نامیده میشود
به خزانه شرق و خزانه
عراق و دیله چین
و مغربیه یمن واقع
عمان مجمع البلدان

زمانی که این خبر


فتوحات اسلامی
(۳۱)
امتداد اهل یمن

برائیکه باهل یمن خبر فوت آنحضرت صلی الله علیه وسلم را شنیدند بجز عده معدودی تبد عهد گشتند
حضرت ابی بکر صدیق فیروز دیلمی را بامارت صنعای یمن منصوب نموده و او بر هر طائفه که متمرت؟
قادر میشد مقاتله مینمود. حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در حیات خود مأمورینکه بولایا و بلاد
یمن ارسال نموده بودند قرار ذیل است: عمر و بن حزم مامور نماز به بحران و ابوسفیان
بن حریث بھر عمر و با مورز کواة و صدقات مامور ساختند. در بین ولایات زمع وزبید
و نجران خالد بن سعید بن عاص را با جرا امور شرع و بر کل شھر ھمدان عامر بن شهر همدانی را
و بر لشکر همدان یعلی بن امیه را منصوب و بر ولایت مأرب ابوموسی اشعری در ولات
عک طاهر بن ابی هاله بر حضر موت زیاد بن لبید بیاض و عکاشه بن نور عبوس
در ولایت کنده مهاجر بن ابی امیه مخزومی را عامل نمودند معاذ بن جبل در بلاد سواد یمن
کاهے نزد اینها بجهت انطایفه رفته تعلیم قرآن مجید میکرد وقتیکه اهالی یمن مرتد گشتند عمر و بن
حزم و بعد از ان خالد بن سعید بمدینه منوره مراجعت نمودند اما مهاجر بن ابی امیه که بحضرت
رسول اکرم صلی الله علیه بجانب کنده فرستاده بودند لیکن بپاعث مریض بودن خود نتوانست
که بموضع مامور فیه خود برود زیاد بن لبید به نیابت او در انجا اقامت نموده بود حضرت صدیق
ابتدا اهالی تناد را بوسیله مکاتیب سبیل تهدید نمود. و بعد از ان بفرستادن مهاجر و فصل
بالاخره بملا ناحیه که
با مرتدین قریب بودند امر مقاتله داد تا جنگ
از آخر کار های مردم فراغت یافت از یک مرتد طمعی داشت نه نمود بعد حضرت ابا بکر صدیق رحه
به مکه بر آ عتاب بن اسید و به طائف به عثمان بن ابی العاص مکتوبی فرستاد که خارج نشوید
مباینکه مرتد نکشتند بمقاتله باشی حسیکه مرتد شدند بعضی و با شان بر زمین که از بنی تریاک
جمع شده بودند عتاب سریہ بطرف آنها فرستاده که آنها را متفرق و مقتول ساختند
جمعیتی نیز از بنی از دو و خشعم و بجیله در شنوه اجتماع نموده بودند عثمان بن ابی العاص
هم جمعیتی بر آ سیر کوبی آنها فرستاده ایشان اهنهزم نمود و در راه ساحل زمین تہامہ جماعته
از قبایل عک و اشعری مجتمع گشتند طاہر بن ابی هاله بهر امر قتالکی بجانب شان حرکت
نموده مشرکین آنها هریمت دادند طاهر در انجا اقامت ورزیده انتظار حضرت ابو بکر را
مینمودند حضرت صدیق سریه به بجران ارسال نموده مکتوبی بر آ عثمان ابی العاص فرستادند
که مضمونش این بود بر مخالفین اهل طایف فوج بفرست و بر هر متخلف عتاب بنز
مقرر نما و او مجرد قرائت مکتوب چنان عمل کرده عبدالرحمن را در خود را بر آنها امیر جزا
نمود بر عتاب نیز مکتوبی فرستاده امر نمودند که بآلام هریک از مخالف مکه و سواد وقرا
آن حصه نفر مقرر نما عتاب امر شان اسجا آورده خالد بن سعید برادر خود را بر آنها امیر

حاشیه راست:
گور در اینه تهامه
تهامه
موضعیت بساحل مدین مجاز و درین موضع الحصیب
استریست و مقره یمن شمرده میشود گویند تهامه عبارت از سه شهر است مکه مدینه میمن بعضی آنرا مجاز قیاس نمایند
احساد
موضعی در یمن و است و گویند کوهی با ساحل یمن

حاشیه چپ:
حشوه
چند طایفه ای از همین کوه است
در حدود آن کار خانه تا بجزان
و مأرب دو سه پتا عدد
صنعا
شهر بیست از یمن که پایتخت
یمن است سابقاً بوند
و دروزن قصبه است و هم
یمن از ناحیه که نقطه
در انجا یمین مراد است
حجم
قبیله است و گویند گاه
عرب
شهر شهور است در کنده
که در ایام خلفا معوره
و حوادث رخ داده است

حاشیه پایین:
با فراء بضم نصر
بن داود
بن فندل
بن زمان بن
حصن مور
و وادی است بجران
شهریست از منه یمن


فتوحات اسلامی ( ۳۲ ) ارتداد اهل یمن

ساخت این رؤسا و امرا منتظر امر ابابکر بودند المهاجر بن امیه مخزومی که سابق بر سرت الا[؟]
به کنده مقرر شده بود و بباعث مرض خود رفته نتوانست حضرت ابابکر او را بولایت یمن فرستاد
که اصلاح امر خود را نموده بموضعی که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم او را مقرر نموده بودند برود و نیز
بعماله نجران و اقصی یمن وی را مامور داشتند تمام این امور را اجرا نموده ولایات کنده
وطایف را سیر کرده عبد الرحمن بن ابی العاص و خالد بن اسید مع اصحاب خود همرا المهاجر
میرفتند و به نزدیک شعبه بن ثور و جریر بن عبدالله مرور نموده آنها هم با وی منضم گردند عمر و
بن معدیکرب و قیس بن مکتوم که از مرتدین بودند المهاجر بر آنها غالب گشته ایشان اسیر
نزد حضرت ابابکر فرستاده و آنها توبه کردند توبه شان را قبول نموده بمجرد پارت ان فرستاد
چون المهاجر بولایات یمن مواجهه نمودند و بر هر قومی از اهل ارتداد که ظفر مییافتند قتل رسا[؟]
و هر کس از کفار که خیال قتال داشت با او مقاتله مینمود و هر انکه توبه مینمود توبه‌اش را قبول
میفرمود تا اینکه بولایت صنعا رسید بعد مکتوبی بحضرت ابابکر از دخول خود بصنعا ارسال
نمود جو ابش از حضرت صدیق فرستاده امر نمودند که همراه عکرمه بطرف کنده برود عکرمه
که با وی عده کثیری از ناحیه عمان و قبایل مهره و از د ناحیه و عبد القیس و غیره بود کی[؟]
با المهاجر وصول یافته بودند تمامی باهم بطرف کنده عزیمت نمودند زیاد که قایم مقام المهاجر
در کنده بود مکتوبی برای مهاجر فرستاده او را با مدن کنده ترغیب و تاکید نمود و این مکتوب
در مغاره که بین مارب و حضرموت واقعست بمهاجر رسید پس المهاجر عکرمه را
بر مسلمین امیر ساخته خود بطرف زیاد شتافت چون اباغلی آنجا مرتد گشته بودند با آنها
شدت نموده اشعث بن قیس که یکی مرتد گشته اهل ارتداد او را بر خود امیر ساخته
بودند المهاجر همراه شان مقاتله نموده مرتدین را منهزم ساخته عده زیادی از ایشان
مقتول گردیده منهزمین از مشاهده اینحال بطرف محجر که قلعه شان بود شتافته
محصور گشتند و مسلمانان آنها را تعقیب نموده محاصره کردند در راه عبور و مرور
بر آنها بستند درین حین عکرمه همرا مسلمانان با لمهاجر ملحق شده اشعث از عکرمه
استدعای امان نموده عکرمه او را امان داده نزد المهاجر برد او نیز قبول نموه مال
و ال او را با نه نفر امان داده و گفت بهر طریق که میخواهید امان نامه خود را مرقوم
دارید که امضا نمایم تا محفوظ بمانید و آنها شرط کردند که بعد از حصول امان سر حصار را
بر مسلمین بکشانید پس از اعتصام امان نامه درب حصار را گشوده مجاهدین اسلامی داخل
قلعه گردید، مقاتلین را مقتول و باقی را اسیر ساختند و هزار نفر زن درین اسارا بود
اشعث در حین نوشتن امان نامه اسم خود را فراموش و نام نه نفر دیگر را مرقوم نموده

مغاره
قریه ایست در یمن
بفصلین

مخیر
حصاریست از[؟]
فلسطین

مجحم


فتوحات اسلامی
( ۳۳ )
ارتداد اهل یمن

بود پس از فراغ قتال جدال المهاجر صحیفه اطلبنموده قریمت نمود دید که اشعث نام خود را نوشته
المهاجر اشعث را خطاب نموده گفت: - الحمد لله الذی اخطاک یا اشعث یعنی حمد
میکنم خدائی را که بخطا کردن تو ما را توفیق داد یا اشعث یا عدو الله از سابتر آرزو داشتم که خداوند
ترا فضیحت و رسوا کند اکنون خوب شد بعدا تقطین اشعث را بستند بعضی مسلمانان گفتند که [margin: و به رفتن]
مهاجر اراده قتلش را دارد لہذا گفتند اشعث را خیر نمائید برا که حضرت ابا بکر صدیق حکم بشدت
دانا تر میباشد المهاجر او را همراه اسیراي بدنيه شريفه خدمت حضرت ابا بکر صدیق فرستاده
و در راه مسلمانان پسران قومش او را لعنت میکردند و زنان قوم وی او را عرف النار یعنی خیانت
کار نام نهادند حضرت ابا بکر صدیق از و سوال نمود که آیا در باره خودت چه بر امید که اجرا نمایم
گفت نمیدانم آنحضرت فرمود که من ترا میکشم اشعث گفت من به ایمان گرفتن ده نفر قوم خود را
راضی نمودم حالا رستگاندن خونم حلال نیست حضرت ابا بکر گفت پیچ چرا که تا نیکه نامشان در
صحیفه مرقوم است واحد بکشی مده و تو قبل از کتابت صحیفه خبر خواهی قوم خود را نمودی چون
اشعث برگشتن خود یقین نمود به ابا بکر گفت آیا در باره من نیکی میفرمائی یعنی اسیرها را رها کرده
از خطایم در گذری تا زوجه ام یعنی خواهر خود را بمن دهائی و بر من چنان عمل نمایی که بر دیگران
کرده چون در زمان حیات حضرت رسولعم صلی الله علیه وسلم مدینه منوره آمده ایمان آورد
و بر خواهر حضرت ابا بکر صدیق خواستگاری نموده عقد و مناکحت ابد فعہ دوئم آمدن
خود تأخیر نمود لیکن پس از مراجعت از خدمت رسولعم صلی الله علیه وسلم خبر وفاتشان را شنید
مرتد گشت بعد نزد حضرت ابا بکر عهد نمود که اگر تو بر حقم چنین مرحمتی فرمائی مرتدین بدین اسلام
از بهترین افراد قوم خواہے یافت بنا بر ان حضرت ابا بکر صدیق از قتلش عفو ۔ وامته عایشه را
اجابت نموده همشیره خود را بد و تزویج نمودند اشعث بدیانت محمد یه عامله کوششی نمود با وقت
فتح عراق به مینه منوره اقامت گزیده و در محاربات قادسیه و یرموک شامل گردید مقاتله نمو و در غزوه
صفین با حضرت علی کرم الله وجهه همراه بود در سنه چهل و دویم ہجرت بولایت کوفہ وفات نمود
و بعضی میگویند بعد از شہادت حضرت علی کرم الله وجہہ بچهل روز دنیا را وداع گفت رضی الله تعالی
عنه وحضرت امام حسن بر او نماز خواند قرار گفته ابن اثیر در تاریخ محاربا مسلمانان با اہل ارتداد
اختلاف است ابن اسحق میگوید فتح یامه یمن و بحرین و فرستادن عساکر بشام در سنه دواز دهم
ہجرت و عهده ابو معشر و یزید بن عیاض و ابو عبیده بن محمد بن عمار یا سر آندینه که تمام فتوحات
خواه در تحت امارت خالد و یا غیره به سنه یاز دهم از ہجرت وقوع یافته و سر خالد بولا تا عراق از
از ابتدا رسالۀ دوازدهم هجری تا ماه ذی القعده سال دوام ورزیده و این قول خیر معتبرات


فتوحات اسلام
فتوح در ولایات شام

بیان فتح ولایات شام
چون حضرت ابابکر صدیق از محاربات اہل ارتداد فارغ و تمام قبایل عرب مطیع گردیدند همشه
خیال جہاد با اہل روم را بدل صفا منزل خود می پرورانیدند و علی الدوام درین تصور بودند که
کسی آگاه نبود شبی شرحبیل حسنہ در عالم خواب فرستادن مجاهدین ابطرت روم مشاهده
نموده صبح خدمت حضرت صدیق آمده گفت یا خلیفہ المسلمین آیا در باب مجاہد بار و همان اراده
داری فرمودند بلی ومن احدی را از عزم خود آگاه نساخته تو از کجا دانستی شرحبیل گفت که در
خواب سوق عساکر مسلمین ابطرت روم دیدم آنحضرت تعبیر خوابش را به فرستادن لشکر
مسلمین بطرف روم و فتح نمودن شان کردند حضرت ابا بکر صدیق حضرت عمر و عثمان وعلی المانی
وعبد الرحمن بن عوف طلحه وزبیر و سعد بن ابی وقاص وابو عبيده بن جراح وروسای
مهاجرین و انصار از اهل بدر وغیره رضی الله تعالی عنهم اجمعین را در یکجا جمع نموده در سناباب
مشوره نمود تمام حاضرین در آنحضرت ابابکر پسندیدند گفتند هران رای را که شما صوابه دانید
امضا نمائید زیرا که ما سامعون و مطیعون میباشیم و هرگز از امر شما تخلف نمیکنیم
حضرت علی کرم الله وجه که از ان جمله بودند بکلمتی نمود حضرت صدیق فرمود یا ابا الحسن
توجه را میفرمائی فرمودند که من برامید هم که تو کبارک الله و میمون النقید میباشی زیرا که اگر
خود شما بالفعل به تم موجه بد یا بدریعه امرا جیش ارسال امر ید نصرت می یابید بشار اسب
بجنب ابکر گفت یا علی خداوند ترا خیر د ہد کہ مرا بنصرت تبشیر نمودی آیا از کجا دانستی
حضرت علی کرم الله وجه فرمودند که من از رسول الله صلی اللہ علیہ وسلم شنیدم کہ میگفتند
لا تزال هذا لدين ظاهراً على كل من ناواء حتى تقوم الساعة واهله
ظاهروان یعنی همیشه این دین غالب میشود بر هرکس که ازین دور باشد تا جنینکه قیامت
بر پا گردد حضرت ابابکره فرمودند سبحان اللہ بقدر خوبت این حدیث یا علی مرا مسرور
نمودی خداوند ترا بدنیا و آخرت مسرور گرداند بعد از ان حضرت ابا بکر صدیق در میان
مردمان بپا ایستاده خطبه ایراد نموده مسلمانان ابجهاد کفار ترغیب کردند و بلال را امر نمودند
کہ در بین مردمان ندا کند که بجانب دشمنان دین بطرف شام خروج نمایند حضرت صدیق
بفرستادن جیوش مشغول گردیدند و اینمواقعه مطابق بوده است در ابتد آسنۀ هجری
و نیز مکتوبها حضرت ابابکر بولایت مکه و یمن وطایف و غیره ارسال نمودند که بدی مضمون
بود بسم الله الرحمن الرحیم السلام علیکم محمد میکنم خدائی را که غیر آن معبودی نیست
و درود میفرستم بر نبی او که محمد صلی اللہ علیہ وسلم میباشد اما بعد بدانید ای مسلمانان که
اراده دارم که شما را بسوی ناحیه بلاد شام متوجه سازم تا آن انصار را از دست کفار قطعاً

دلالت نمودن
مشتی از مجاز کوهشتی
و غیر با شد نخودیس
از آغاز فتنہ شام
در فتح ذوالخلاصه مسطور
بود بعد از خطوط متون
در این فتح ابه اکنون بستر
در این جا شد

بگیرید بوسیلہ شما


فتوحات اسلامی
(۳۵)
فتح ولایات شام

میبرید هرکس از شما که حریص سبحا و ایثار از دن کوفتن این دو دن آماده شود بطاعت یک عالم دهم
مکتوب من آیه را نوشتند انفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا وَجَاهِدُوا بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ
فِي سَبِيلِ اللَّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ یعنی بیرون شوید گران واسوایا
و پیاده و جهاد نمائید بمال نفس خود در راه خدا زیرا که اینی ز نیکوست از برام شما اگر از فضیلت جهاد
عالم باشید این مکاتیب را بتبایل عرب ارسال نموده منتظر آمدن مجاهدین بودند از حمله
مکتوب اهالی یمن باندر حصه السن از ممالک فرستادند پس از مدت اندکی مشارالیه بدره
بحضرت ابا بکر صدیق بشارت داده گفت یا خلیفه رسول هم و ضحاک علی هم که بدست
نامه شما را بر هر کس که خواندم بکوش اطاعت بشنوده اجابت نمودند خود ها را تجمیر و متاع شترا را
چیده و حلقه های زره را بهم انداخته با کمال شوق ذوق مهیا میکنند در شما، اشارت سید
بهر مغرب شجاعان حال شرف محذورمان میگردد حضرت ابا بکر صدیق ازین نوید خورسند
گشته جیش انام را ساخته لو اهار العقد نموده و بر هر لوا امیری مقرر کرده جانب شام فرستا
منزلیگه که جماعتی میرسید بمجاهدین سابق الحاق نمودند از حمله امرای که با نها بیرق داد
سنة بود ابوعبیده بن جراح و یزید بن ابی سفیان بعه بن عامر شرحبیل بن حسنة
خالد بن سعید و عمرو بن العاص وغیره بودند که آنها را با طرف معین فرستادند از انجمله ابو عبید را
امیر الامرا مقرر کردند و هر زمان که امیری ابطرف شام میفرستادند وصایای یادی نموده
وداع میکردند بعضی از توصیه هایشان اینست هر جا که باشید و هر ای مسلمان بحسن خلق رفتار
نمائید نماز های خود را بیماجما و اوقاتش بجا آرید هر یک شما نفس های خود اصلاح کنید تا که
خدایتعالی مردم را برا شما بصلاح آرد و سفر د دشمنان الاکرام نمائید و نگذارید که در بین شما
زیاد توقف کنند زیرا که بر نواقص تان مطلع گشته مستفاده مینمایند و عسا کر خود را از کماله
شان منع نمائید اسیر های حفظ شکر خود باشند دیگر آنکه در حراست و صیانت سفر اکوشش
ورزیده نگذارید که در بین عساکرمان متفرق گردند و نیز از پاسبانان سفر آگاه کا بدون اطلاع
شان خبر گیر بوده غافلین ایشان را فرع عقوبت نمائید حر است و پاسبانی را من خود با ترتیب
کرده حصه اول شب را نسبت بآخرش دراز نمائید زیرا که نوبت اول شب آسانتر و اخیر
شب دشوار تر میباشد زنهار از احوال عساکر خود غفلت نورزید که از بی خبری شما ایشان
فاسد میگردند اسرارشان را متجسس نمائید که نصیحت میگروند و اگر بر سرایرشان وقوف
یا بید اظهار نمائید بلکه بافتصاح اعمال علانیه شان اکتفا ورزید با اهل صدق صفا و وفا نجات
کرده در امور خود از ایشان مشورت نمائید یا معشر الامرا کذل و بی جرأتی ننمائید زیرا که از کم
جرأتی نمایان لشکر بیدل میگردند در مال غنیمت خیانت مکنید که فقر را قریب مغفرت العید


فتوحات اسلامی ( ۳۶ ) فتوح ولایات شام
فلسطین اخرمملکت شام است از طرف متدین بمصرآباد یه گه از قبیل عسقلان در طرون الریخا نینیا تیرنابلس رمای الخ باشد شهر حص
دمشق شهر مشهوریست در قطعه سفلاے ترکیه اسیا
حمص شهر یست بین دمشق و حلب
انطاکیه از بند رهاے تاوروس انیما د ا قبالها در انجا بنهایت خوب شهرها
جنابیه قریه ایست در عمال دمشق
عربه موضعیست بر زمین فلسطین
دشتریک ایکلیسه در فلسطین
عرشه یعنی موضعی در فلسطین
میسازد و فرمود۔ زودست که شما اقوامی را می بینید که در صوامع منزوی بعبأ د شمانزه اشتغا
نکردیده بحال شان واگذار شوید و غیزه وصایا مفیده میفرمودند واشارا بدین قسم دعا
میفرمودند۔ اللهم احفظهم من بين ايديهم ومن خلفهم وعن ايمانهم
وعن شمائلهم واحطط اوزارهم واعظم اجورهم یعنی الهی محافظت
نما ایشانرا از مصائبی شدائد یکه از پیش وی ایشان و از عقب سرشان از
طرف است و چپ پیشانست محو نما گناهانشانرا و بزرگ کن مزد با شان - چون
خبر اعزام عساکر مسلمین بگوش هر قل رسید در فلسطین تنظیم جیوش خود را کرده دول
آن دیار را بمقاتله مسلمان تحریک تحریض نموده و خودش بشهر دمشق واز آنجا
به حمص واز حمص به انطاکیه آمده تمام اهالی آن ولایات را مانند مردم فلسطین
بمحار به مجاهدین اسلامی بشور آورد و مکتوبی باهل روم فرستاده آنها را نیز بمقاته
اعراب دعوت نمود چنان مردم روم آمدند که از حد افزون و از شماره بیرون بود
وقتیکه ابو عبید بن جراح به سید شخص د آو ا بده که و کیف جیش کفار را بر ایشان نمود
و او انجبر را بحضرت ابا بكر فرستاد و حضرت صد یق تبتر جوانی که مشعر نوید۔ نصرت داد
بوعدۂ خدای و فرستادن مجاهدین بکمک شان بود ارسال نمودند بعد از ان حضرت
ابا بكر صدیق لشکر مهیزی را که همراه هاشم بن عتبہ بن ابی وقاص سعید بن عامر و جیش دیگری
در تحت قیادت معاویه به ید در ادرش زید بن ابی سفیان فرستادند در هر وقت
از هر طرف مسلمین که بمر أ جها د می آمدند حضرت صدیق ایشانرا بد د مجاهد ینکه سابق بشام
فرستاده بودند سوق میداد۔
بیان واقعه اول بملک شام
اول واقعه که در شام و قت شد در عرشه از زمین فلسطین بود شش قاید که در تحت قیادت
هر یک پنچصد نفر که جملة سه هزار نفر میشدند از اہل روم در موضع عربه برای مقابله مسلمانان
آمدند یزید بن ابی سفیان ابو امامه باہلی انجبر آ پنچصد نفر بمقابله او فرستادند ابو امامه
بمجر د رسیدن بکفار حمله نموده ایشانرا ہزیمت و تعداد کثیری با یک نفر امیری شانرا بقتل رسانی
باز دفعه ثانی جمعیتی از کفار در موضع دشتر مک محاربه مسلمانان آمدند ایندفعه هم مجاهدین جیوش
اسلام بر آنها هجوم نموده شکست فاحشی به آنها داده نزدیک بکشام رسیدند اهل روم از
مشاهدۂ احوال پر ملال خود خوف نموده بلاک خبر فرستادند ملکتان برا استند آم جمعیتی
زیادی در تحت قیادت شقیق بر اور مرزال بموضع ایلی از فلسطین که انرا مجیه جلق میگفتند
فرستاد و عده آنها بالغ برنود هزار نفر بود که اہالی شام در دم مجتمع بودند خود هر قل نیز بهر
موضع نزول نمود


فتوحات اسلامی ( ۳۷ ) بیان واقعه اولی لک شام
حمص نزول نمود ـ در امور فلسطین امیر عمرو بن العاص همرا بجهه خود مقرر بود هر قل شصت هزار
نفر تهیه کرده به جابیه بمحاربه و مقابله ابوعبیده بن جراح فرستاد و شصت هزار بطرف
یزید بن ابی سفیان که در بلقا متمکن بود نیز ارسال نمود و جیشی به بصری بتقابل شرحبیل بن
حسنه گذاشت مسلمانان از مشاهده کثرت کفار مصلحت برین نمودند که یکجا شده با کفار مقابله
کنند بنا بران در یرموک که وادی است از ناحیه شام جمع گردیدند اهل روم نیز در آنجا
اقامت گزیده بهیچ امری قادر نگردیدند و هر وقت که اهل روم از ان وادی خارج
میگشتند مسلمانان بر آنها غلبه مینمودند در ینمدت در بین فریقین زدوخوردی نمیشد و بدا
مسلمانان از کثرت کفار بحضرت صدیق رضی الله عنه خبر فرستاده امداد طلبیدند
بنابران حضرت ابی بکر صدیق رضی الله عنه مکتوبی بملک عراق بخالد فرستاده امر نمودند که همراه نصف لشکر خود
بطرف یرموک متوجه شده و بالای نصف دیگر مثنی بن حارث شیبانی را امیر گرداند حضرت خالد فوری
بعد از قرائت مکتوب با نه ۹ هزار نفر و بقولی شش هزار عازم یرموک گردیدند و در بین راه
با طوایف زیادی از مشرکین مقاتله نموده اسیر ساختند و در عرصه راه بمشقات زیادی مقابل گردید
روزی در بیابانی رسیدند که آبی در آنجا نماء الوجود بود حضرت خالد گروهاسی هر جماعت را امر
نمودند تا که شتران سالخورده خود را پس از عطش شدید چند مرتبه آبی ده لبها و گوشهایشانرا
ببندند تا که آب از شکم شان خارج نگردد و ایشان چنان نمودند بعد از یک شبانه روز طی مسافت
اسپان را تشنگی زیادی مستولی گشت حضرت خالد امر فرمودند تا که شکمهای ده شتر را پاره
نموده آبها معده آنها را همراه شیر شان مخلوط ساخته باسپان خورانیدند و جهاز
شبانه روز را بهمین طریق سیر نموده تا اینکه بموضع ثنیة العقاب که از زمن شام است
وصول یافتند و درینموضع رایت سیاه خود را پراکنده نمودند وحضرت رسول  اسما
صلی الله علیه وسلم آن بیرق را عقاب مسمی نموده بودند . بعد ازان حضرت خالد اصحاب خود را
بقبیله غسان که از نصاری عرب شام بودند فرستاد و آنها با اهل قبیله غسان مقاتله
کرده ایشان را منهزم و اسیر ساختند و سریه ثارا به کنیسه غوطه فرستادند مسلمانان اموال
آنها را کشته اهل و عیال شانرا اسیرانه خدمت حضرت خالد آوردند بعد از ان خالد بطرف
یرموک متوجه گشته به بصری رسیدند و همراه اهالی آن مقاتله نموده اموال انها ظفر یافتند
بعد از استیلاء همراه شان صلح کردند این اولین شهری از شام بود
که بدست خالد رضی الله عنه واهل عراق فتح گردید بقول بعضی بعد از فتوح
یرموک بتصرف مسلمانان آمد بعد از ان خالد بطرف مسلمانان حرکت نموده در ماه
ربیع الاخر به یرموک رسیدند. قبلا حضرت ابابکر مکتوبی بخالد فرستاد که مضمونش این بود از