ت اسلامی جلد دوم (۴۸) رفتن تا تار بومیا فارتین در خطه شام

محافظان هرند کوه در ان شهر باشد من ان شهر داخل میشوم و این بود که بعد از بیکار پیرس مذکور در رتبه محافظان
میگوید سلطان ظالم بیرس گفت در قالم نمیدانست بنا برخلیق خود میگوید خداوند بر ان همت مغفرت کند
او را در اسلام روزهای محنث موقعیت های بزرگ فتوحات مستعده و بود و هم در حق الحاضره میگوید طلاقیرس
میگویند با دارد و بابل شام ظلم بی زیادی رو است بیکر ا تب یکجا عه او را موافق هوای نفس خود فتواد او
مگر شیخ محی الدین رومی آن قیام نموده گفت ترا با طل فتوی داده اند شیخ مذکور در سر خیل نافذ الکلمه بود و متنی شیکر
مروز فوت شده شاه گفت که اکنون مملکت من مستقر شد چه کسی در معرار جوف شیخ بیرون می نموز
جمله محاسن بیبروس مذکور یکی این است که اکن گنه در تاریخ خود نگار میکند که شیخ مذکور در محاکمه و جاه با خود
خود نز د قاضی تاج الدین نشسته دختری از حاضر شده و بدون قاضی محب اشار ه پادشاه نشست با وود
مردم پیشین وی آن قیام نمودند شاه با مدع او که یکی از امرا، بود نزد قاضی نشست و چون محنه است
بیبرس در د و شاهان دوام داشت خوبی با برد از محاسن پیرس آن است که مسجو نبوی را بعد از حریق
مدینه تکمیل نموده منبر مسجد نبوی را ساخت در سنه ششصد و شصت وپنج الله خانه کعبه را باست نمود ه کبو
محلا شهرست باشد نموده هم در مدینه منوره مشرف شد، و چون دید که مردم خود را به تربت پاک می پسند
و طراف تربت پاک رابدست می اندا د گرفته و در سال آینده مجری ساخته برای کناره اطراف قبر مقدس دار نموده
باز گشت تتر بالشام
چون خبر شکست قنج با مر فتن شام از دست شان به ایشان اسید در همان سال شکر عظیمی تشکیل
داده در حین سال پنجاه و هشت بطرف ملطیع امده از انجا نموده شمشیر را در ان گذاشتند و اکثر شانیرا
کشته عده قلیلی از ایشان سنجات یافت لایق جمعی اسلامیان با هم اجتماع نموده و تنز با بکاری
بستان شتافته بر پنجم محرم سنه ششصد و پنجاه نذد و بیرون حمص با هم متلاقی شدند و تترا
با اینکه بارها از مسلمانان پیشتر بودند شکست فاحش خوردند و از طرف مسلمانان
تعقیب و قتیل و اسیر می شدند بقیه السیف شان بطرف اغاصید گریخته
و در انجا هم از کشتا د مسلمانان بجانب شرق هزیمت نمودند .
مبایعه شخصی بخلافت اثبات نسب ان
در رجب سنه ششصد و پنجاه و هشت شخصی از بنی العباس ؟ که از بغداد سنجات
یافته واسم احمد بن الظاهر بن الناصر بود بمصر آمده وجناب عزالدین بن
عبد السلام وغیره از از علماء برایش مجلسی منعقد نموده سلطان بیبرس هم در
آن جلسه که شامل شده نسب انرا با نینکه عم خلیفه
مستعصم بالله می شود ثابت نموده دیک جا عرب
اعراب که بنسب شان عارف بود ند هم باین اسلو نیپمان


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۴۹) مباحث شخصی یکه داشته باشد

دادند سلطان مذکور با علما و مردم بآن بیعت نمود اور اخلیفہ المسلمین شناخته با سپاه
بیکران اور ا مجهز ساخته روانه گرفتن بغداد و جهاد با تا تار ها نمودند مراسلات آن هم
مشتعر بر اینکه با عساکر خود بر عانه و حدیثه قبضه نموده مصر رسید در مکاتیب اہل عراق
بدو رسید که اورا بر اقدام بر عراق و بغداد تحریص مینمودند بد و رسید و پیش از اینکه
خلیفه به بغداد برسد تاتار ہا بد و رسیده جنگ نمودند و خلیفه با تمام اصحاب خود
کشته و اموال شان بغارت رفت و در خرسنه مذکوره خبر بمصر رفت و در ذی الحجه
اخر سنه شصت نیز شخص دیگری از بنی العباس پیدا شده و سلطان بپرس با علماء و
له احمد بن حسن بن ابوبکر بن علی بن حسن بن الراشد بن المستر شد بن المستظهر نام ثابت
النسب بخلافت شناختند و بان سلطان مذکور با علماء بیعت نموده و بحاکم بامر الله
لقب دادند مگر این خلیفه بمصر مانده و همه سلاطین او را بیعت نموده چیزی از سلطنت
بدستش بود در این مسئله تا سنه هفتصد و بیست و دو که سلطان سلیم مصر را فتح
نمود جریان داشت و در سنه شصت و یک الملک الظاهر عساکر خود را مجهز نمود
از مصر بر عکا و نواحی آن که بدست فرنگ بود غارت انداخته غنیمت زیاد نموده
و واپس عودت نمود و باز ملک الظاهر با عساکر شخصاً با جماعتی از دلیران بر عکا و نواحی
آن تا براج انداخته یک برج بزرگ بیرون شهر را با کلیسای بزرگ باصره
که از بزرگترین مواقف عبادت نصاری بوده و آنرا نجادین نصرانیت تطهیر
نموده بود خراب نمود و یکدسته بزرگ سپاه را بجانب انطاکیه و بلاد آن
که بدست فرنگ بود روانه نموده بر طرف آن غارت نموده شهر را نیز در فشار
و مضایقه گرفتند و باز بهمراه زیاده از سه صد اسیر مراجعت کردند در سنه
شصت و سه الملک الظاهر بیبرس به عساکر زیادی از مصر جانب شام حرکت
نموده بساحل طرابلس شام توجه نموده به قیساریه نزول کرده و بعد از شش روز
محاصره آن را فتح نموده ویران ساخت و باز بطرف ارسوف توجه
نموده آن را نیز فتح نمود و در سنه شصت و چهار بهمراه عساکر زیادی
از مصر جانب شام حرکت نموده به ساحل طرابلس شام که بدست فرنگ بود
وصل شده قلعه چه ها و عرقا را فتح نموده و خود به صفد نزول نموده و خیلی
شدت نموده بذریعه سخت گیری و آلات حصار بعد از ان که بسیاری مسلمانان
قتل شدند آن را فتح نموده کاملاً اعدا را قتل عام نموده و یک حصه بزرگ عساکر را
به بلاد سیس روانه نموده و ایشان هر قدر که توانستند قتل و اسارت


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۵۰) صیغه شخصی بخلافت و ثبات اسباب آن

نمودند در سنه شصت و نه هلاکو خان بن طولی خان بن چنگیز خان ہلاک شده ابقا خان
جای نشین آن شده تا سنه هشتاد و یک بر بلاد پدر حکمرانی نموده و آن نیز در ان سنه
فوت شده برادرش تکدار بن هلاکو مسلمان شده برخود نام مبارک احمد ا گذاشت
تخت نشین شده بعد از اسلام سفرا را بهمه سلاطین خاطر نشان نموده از مصر نیز طلب
مساعدت نمود لاکن تا تاریها عهد مذکور از روی تعصب شوریده او را بقتل رسانیدند و افغانی
ارغون خان بن ابقا در سنه هشتاد و دو تخت نشسته از دین اسلام عدول نمود
دین براهیمه را اختیار نمود اخیرا بمرض صرع در سنه ششصد و نود ہلاک شد
و بعد از ان کنجاتو خان بن ابقا الی سنه نود و سه حکمرانی نموده کشته شد و بعد
پیدو بن طرغای بن ہلاکو تخت نشست سه سال نود و پنج آن نیز کشته شده
غازان بن ارغون بن ابقا بن ہلاکو در سنه هفتصد و سه جای نشین او شد و
بعد از ان برادرش حز بند بن ارغون پادشاہی نموده و اسلام آورده خود را
محمد نام و غیاث الدین لقب نہاد و باز بنا بمصاحبت روافض اعتقادش خلل
نموده نام شیخین را از خطبه وضع نموده ائمه اثنا عشر را در سکه خود نقش نمود
نموده در بین قزوین و ہمدان شہری بنام سلطانیه بنا نهاده و در ان خانه خیلی مزین
که از خشت های طلا و نقره مرکب بود بنا کرده در مقابل آن بوستانی که درختها
آن طلا و ثمر آن مروارید و دیگر احجار کریمه بود ترتیب داده جویهای شیر
و شہد در ان جاری اده حواری و غلمان را در ان جای داده در ان موضع که مشابه
خنفتش میداست در تعزیت جاقومی خود انہماک نمود تا اینکه در سنه هفتصد و ہفده
بہ شرب زہر ترک حیات نمود پسر سیزده ساله اش ابو سعید بعوض پدر
تخت نشسته و بواسطه وزیر پدر خود چوپان نام امور جہانبانی را خیلی استقامت
داد در سنه هفتصد و سی و شش در حالیکه در بین او و ملک الناصر قلاوون شاه مصر
صلح منعقد شده بود چه بعضی از اقارب ابو سعید تا تاری بعزم حج رفته در حرمین
مقدمات صلح را با شاہ مصر تهیه نموده بودند و بعد از انکہ ابو سعید وفات یافت چون
وارثی نداشت اہل دولت آن مختلف شدند و سلطنت از خاندان ہلاکو منقرض
شده ایالات سلطنت متفرق شده در خراسان و عراق عجم و فارس و آذر بیان
و همچنین در ممالک روم ملوک الطوایف با قیام نمودند و بعد از فوت ابو سعید کسرا
قوم او وزیر غیاث الدین و ملک موسی خان را که از اسباط تاتار بودند نصب نمودند
و شیخ حسن بن حسین بن بیغنا ابن ایخان که پسر عمہ ابو سعید مذکور بود بدولت

آن


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۵۱ ) فتح یافه وانطاکیه و عکا

آن نموده تغلب زنگن حاصل نموده حل و عقد امور سلطنتی را بدست گرفت تا اینکه در
سنه هفتصد و پنجاه و هفت فوت پسرش اویس وارث آن شده اولیس نیز در سنه
هفتصد و هفتاد مرده پسرش حسین بن اویس تخت نشین شده لکن برادرش اسم
بر و متغلب شده در سنه هفتصد و هشتاد و یک بران غالب شده او را کشته
احمد تا سنه هفتصد و نود و پنج حکومت مینمود تا امیر تیمور لگ باشکر خود آمده عراق
و بغداد را فتح نموده احمد بن اویس نزد سلطان برقوق شاه مصر بطلب معاونت
رفته در انجا پنا هنده شد در بهار سنه هفتصد و نود و شش سلطان برقوق نیز او را
پذیرفته عساکر خود را بمرام انجام مقاصد آن مجہز نموده چنانچه در قصه تیمور این مسئله را
ذکر خواهد شد و با ملوک تا تار برای ربط سخن نتا بعا ذکر نمودیم اکنون بقیه فتوحات
ملک الظاهر را با بقیه محاربات تاتار و ملوک مصر که بشام شده ذکر مینمائیم.
فتح یافه و انطاکیه و عکا
در سنه شش صد شصت و شش ملک الظاهر پیرس با عساکر بیشمار خود بشام متوجه
شده یافه را از فرنگ گرفته بطرف انطاکیه شتافته و آن را محاصره کرده بزور
شمشیر فتح نموده شمشیر به احد ان مردم گذاشته از قتل و اسارت زنها و اطفال
نیز مضایقه نکرده اموال هنگفتی را بغنیمت برده جانب بغز اس پسپار شده آن را
نیز مالک شد در سنه شصت و نه به حصن اگر اد توجه نموده آن را منصرف شده حصار
عکا روی آورده در مجدت نام آن را فتح نموده و باز بحصار قرن عطف عنان
کرده آن را نیز قبضه نمود و در سنه ششصد و هفتاد تا تار ها بر عیتاب و سسرو
و متیطون غارت نموده و خود را به نزدیک اماسیه رسانید واز ان رجوع
نموده به بیره نزول کرده منجنیق ها را بران نصب نموده اهالی را بمضایقها در آورد
ملک الظاهر بیبرس جانب شان شتافته و در زمانی که میخواست از فرات بدشت
بیره عبور کند که تتار جلوگیری آن را نموده جنگ شدید واقع شده در ر خاتمه بیبرس
از فرات عبور نموده و تا تار ہا شکست خورده آلات حصار با بیره بدست مسلمانان
باقی ماند در سنه هفتاد و سه بیبرس متوجه علاقه جات سیس بعساکر وافره خود
آنرا فتح نموده غنایم زیادی بدست آورده و از انجا بدمشق مراجعت نمود
در سنه ششصد و هفتاد و چهار باز تاتار ہا قصد بیره را نموده در انجا نزول
نمودند کز مجرد که نام بیبرس را شنیدند که متوجه شان شده از انجا کوچ نمودند.
در سال ششصد و هفتاد و پنج ملک الظاهر با عساکر وافره خود جانب روم

(حاشیه)
ملک الظاهر ملقب به بند قدا ری بیبرس صاجح
انطاکیه را در سنه شصت و شش
فتح نمود
تیمور در سنه هشتصد و نود [مرده؟]
از ملکیت او مأیوس
شدند


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۵۲ )

سوقیات عسکری نموده در مین راه بیک حصه سپاه تا تار مصادف شد و ایشان را
شکست داده حصه زیادی را از ایشان تلف نموده سر عسکر شان را نیز کشته و بیا با
اسیر نموده بجانب قیصاریه متوجه گشته آنرا نیز دخل نمود پس از ان در عمق
حارم داخل شده قتل و اسارت زیادی کرده بطرف دمشق مراجعت نمود در سنه
پنجاه و هفت مسئله محمل بردی که آمده در مدت سلطنت ملک الظاهر انرا برای
تشویق مردم بحج در کوچه ها مصر طواف میدادند و بعد همراه غازی حجاج بطرف
خانه کعبه معظمه رفته و بعد از طواف رهسپار مدینه منوره شده و باز بمصر
مراجعت مینمود در سنه هفتاد و شش ملک الظاهر شخصاً بحج آمده و بزیارت حضرت
رسول صلی الله علیه وسلم مشرف شده بر حرمین صدقات زیاد نموده خانه کعبه را
بدست خود بگلاب غسل داده و بمصر رجوع کرده در شبت و هشتم محرم سنه
ششر صد و شصت و هفت وفات یافت و قریباً هفده سال سلطنت نموده
پسرش سعید برکت جانشین او شده در سنه هفتاد و هشت خلع و برادرش
سلامش بتخت نشسته این هم بعد از دو ماه خلع شده و عوضش الملک
المنصور قلاوون صالحی پادشاه شد این سلسله را ملوک های بحریه سلطنت
شان را دولت ترکیه می نامند که بعد از ایوبیها الی آمدن سلطان سلیم چرا که
سلطنت نمودند وبالجمله بعد از فاطمیین در مصر ملوک ایوبیه سلطنت نمودند
اول شان صلاح الدین و آخر شان ملک الاشر موسی بن یوسف بن مالک مسعود
اقسیس بن ملک کامل محمد ابن ملک عادل ابوبکر بن ایوب و ملک عادل برا
صلاح الدین که ملک را فرزندان او الی سنه ششصد و چهل و هشت بمیراث
بردند و چون از غلامان دریائی زیاد داشتند غلامان بران ها غالب شده
و بعد از اقایان خود سلطنت نمودند و سلطنت در خاندان ممالیک مدت
یکصد و سی و شش سال از سال ششصد و چهل و هشت الی سال هفتصد و
و هشتاد و چهار امتداد یافت و تعداد سلاطین شان بیست و چهار بود
و ایشان غلامان جراکسه اشند که برسلطنت استیلا و واول پادشاهان
ممالیک بحریه عز الدین ایبک و اخرشان ملک صالح شعبان بن حسن بن ابنای
قلاوون شاهان جراکسه غلامان غلامان بحریه بو د واول شان ملک الظاهر
برقوق و اخرشان قانصوه غوری است و مدت سلطنت شان صدو سی و دو
سال بود که از سال هفتصد و هشتاد و چهار الی سال نهصد و بیست و دو امتداد


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۵۳ ) فتح یافته در انطاکیه و عکا

یافته طبیت دو و نفر تعداد سلاطین این سلسله بود سبب سلطنت ممالک بحریه
که خداوند پیشان جای نشین اتایان شان نمود این بود که در اخر دولت ایوبیه
فرانسیس ع بر دمیاط مصر هجوم و قبضه نمودند و ملک مصر هم در دست صالح نجم الدین
ایوب بن ملک کامل محمد بود که نام برده مریض و فوت شده سلطنت بنام بپام
فرزند خود توران شاه که غایب در یک قلعه متحصن بود وصیت نمود زن
صالح مذکور که شجرة الدر نام داشت ام ولد خلیل بود همیشه در تدبیرات امور
مداخله مینمود و بعد از مرگ شاه مرگ آنرا مخفی داشته خود باوامر و نواهی
اقدام میورزید تا اینکه توران شاه حاضر شده با فرانسه بپای جنگیدن را
گذاشته ایشان را شکست و بقدر صد هزار کس از ایشان کشته پادشاه
شان را اسیر گرفت و بعد ازان بطرد غلامان که از آبا د آن بامارت پای
بزرگ مقرر شده بودند قیام نمود غلامان هم چون خطر خود را حس نمودند بقتل آن
اتفاق نموده اورا کشتند و سلطنت را بشجرة الدر تفویض کردند که نام برد
برفرمین امضا نموده خطبه هم بنام او خوانده میشود باین طریق که خطیب بعد
از دعای خلیفه الفاظ آتی را میگفت اللهم احفظ الجهة الصالحة
ملكه المسلمين عصمة الدنيا والدين المعتصم صاحبة السلطان
ملك الصالح سکه هم بقدر هشتاد روز بنام شجرة الدر زده شده ملکه
موصوف عزالدین قطز را که از غلامان ملک صالح بود نایب خود مقرر نموده
شاه فرانسه را بشروطی که ذکر شد رها نموده نایب خود را بنکاح گرفت
درین حال مکتوبی از خلیفه واصل شده مردم را بر انیکه چرا زن را پادشاه
نمودید توبیخ نموده اظهار نموده بود که اگر در ملک شما مردی نباشد که لبا
شاهی را داشته باشد بگویید که من برای شما مرد روانه کنم مردم هم اتفاق
نموده از خاندان ایوبی الملک الاشرف موسی مذکور سابقا را که صغیر بود
بپادشاهی منتخب نموده و شجرة الدر را با او شریک ساختند و عز الدین
هم به نیابت خود مقرر بود و بعد از زمانی ملک الاشرف را خلع نموده عزالدین
قطز را بپادشاهی قبول نمودند و پس از مدتی که عزالدین مذکور به
نحوست با دختر پادشاه موصل تزویج کند شجرة الدر بغيرت شده با عوا
محسن جوهری متفق شده بر عز الدین در حمام هجوم برده اورا کشتند
و همینکه غلامان آن از قتل آن خبر شدند بپای انتقام را گذاشتند مگر زن


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۵۴) فتح یافه و انطاکیه و عکا

عزالدین بر ایشان سبقت نموده با کنیزه های خود داخل شد و او را کشتند نورالدین
ولد عزالدین ایبک را که دارای ده سال عمر بود بتخت نشانده یکی از غلامان
پدر را که قطر نام داشت نایب او نمودند لکن بعد از نیکه تاتار ها بر شام استیلا
نمودند اهل حل و عقد مصر چنان صلاح دیدند که نور الدین صغیر را خلع کنند
و امیر قطز را مستقلا پادشاه نمایند که بخاطر جمعی با تاتار ها جنگ نماید - درین
هنگام شاه مستقل شده و به شاه مظفر اورا لقب دادند و بعد از ان اورا
به جهاد روانه نمودند انهم در شام نزدیک چشمه جالوت بارض کنعان به تاتارها
مقابل شده و آنها را شکستی داده تعداد زیادی از ایشان اسیر نموده تاتارها
همه به قلل کوه فرار نموده در انجا هم زیر شمشیر مسلمان در آمدند و بیبرس را
به تعقیب مفررین شان روانه نموده الی اطراف بلاد آنها را تعقیب نمود رئیس
جناب تاتارها درین جنگ کشته و پسر آن اسیر شد قطز با عساکر خود بد مشق آمده
لشکر مسلمانان را بجانب خود جذب نمود چه از دست تاتار ها بعالم اسلام نقصانی
زیادی رسیده و در هر جا که میرسیدند فتح بدست شان بوده و ازین نقطه مسلمانان
مأیوس شد هیچ امیدی بدیشان نمانده بود این فیروزی در جمعه بیست
و پنجم رمضان سنه شش صد و پنجاه و هشت واقع شد و همینکه قطر بد مشق
داخل شد یکجماعه را که به تاتار ها معاونت نموده بودند بدار کشید - چون
قطز کارهای شام و حلب را انتظام داد با عساکر خود عزم مصر را نمود امیر
بیبرس از قطر خواهش نمود که او را والی حلب سازد قطر قبول نکرده
و بیبرس با بعضی امرا قطر بان سوء قصد نموده همراه او از دمشق رهسپار
شده انتظار فرصت می بردند و همینکه بیک منزلی صالحیه رسیدند و هم
نایب قطز که بمصر بود با عده مستقبلین از صالحیه بر آمده بودند و حینیکه قطز
بسواری رهسپار بود که خرگوشی بر آمده بنای گریزر ا گذاشت و شاه
به تعقیب آن اسپ را مهمیز نمود بیبرس و خلفاء آن نیز با قطر
تاختند تا از سپاه دور شدند بعد از ان یکی ازین نفری به نزد آن آمده
در خصوص یکنفر مجرم شفاعت نمود قطز حرف آن را قبول نمود آن شخص
هم خیلی امتنان اظهار داشته و آمد که دست های او را به بوسد و حسن بهرسین
او را محکم گرفت و بیبرس به شمشیر او را از وه از اسپ پائین نموده کشتند
و این واقعه بهفتم ذیقعده همین سال واقع شد - پس از انجام قتل بیبرس

در هنگام جلوی عثمانیان
موضع چر ا کند در اشتباهات
این در بینت که آردی
اسلام را نابجا خفا نموده
در نیزی اگر چه بخیه بود
لکن برو هم قدیم بود
صلاح الدین کر دی باید که
بعد در اکمال او سزاوار بچه
اسلامی نمیداده نام بزرگی
خود را در مکن محفوظ یابد
معلوم میشود که دنیا نیز
مخود در بغل تا صلبی میخانه
طریق روحانیت دیمانی نیست
داد خداوندان جا بھی شد
و لله الحمد مکرراً

با همراهان


فتوحات اسلامی در شام (۵۵) فتح یافه و انطاکیه و غیره

با همرایان خود جانب صالحیه آمده بمعسکر مستقبله رسیدند نایب السلطنه که از قضیه قتلاقز
شده بود از بیبرس پرسید که قاتل قطز کیست بیبرس گفت منم ای خوند یعنی بزرگ
بنشین که سلطنت از ان تست بعد بیبرس در انجا نشسته از عساکر بیعت
گرفته پادشاه شد و عساکر را به قلعه کوه روانه نموده و برایش در شده داخل قام
شد مصر که برای قدوم قطز تزئین شده بود بهمان زینت خود جهة استقبال
باقی ماند فسبحان الذی یدى ملکه کیف یشاء بیبرس در اصل خود
غلام اندکجین بندقدار صالحی بوده و ملک صالح نجم الدین بن ایوب آنر اگرفت
بود ابن وردی میگوید که ملک الظاهر بیبرس در دیانت ثابت قدم بود و
نمازهای پنجگانه را در اوقات آنها محافظه میکرد و بلکه همه وابستگان خود را
بصلوات پای بند داشت خمر نمیاشامید و مسکرات را منع نموده بود بلکه
از ان از محصول خمر روزانه هزار دینار عاید میشد که بیبرس از ان صرف
نظر نموده منعش نمود در روز حج آن را دیدند که احرام بسته و بر دروازه
کعبه ایستاده دوست ضعفا و رعیت را گرفته ببالا شدن کمک هم نمود خانه
کعبه و حجره همایون نبوی را پوشش نمود یکدفعه در موعظه محمد اسمعیل واعظی
حاضر شد و آن مرد در خطبه خود شاه را مخاطب ساخته گفت ای پادشاه تو
در روز قیامت بنام سلطان مخاطب نخواهی شد و فقط ترا مانند یک شخص
رعیت بنام ندا خواهند نمود و در ان روز هر یک از نفس خود مسئول خواهد
بود مگر تو که از عالمی مسئولیتی داری پس باید بزرگان رعیت خود را پدر
و متوسطین شان را برادر و خردان را فرزند بخوانی این و عظ بر شاه
متاثر شده و بر واعظ احسان نموده بر فقرا و احسان زیادی نموده اوقاف
زیادی به فقرا مقرر نموده طریقه های عمرین را یعنی حضرت عمر رضی الله عنه را
و عمر عبد العزیز رحمه الله پیش نهاد ساخته انطاکیه، بغزاس، قصیر، حصار
کرران، حصار عقا، قرین، صافیتا مرقبه را فتح نموده از نهیب آن
راه ها کاملا مامون شدند و در فصل آن تنها واقعه تا تارها که چند مرتبه آنها را
شکست فاحش داده و مسلمانان را از شرارت شان نجات داد کافی است
در ین کتاب مبدء دولت ممالیک بحریه و چراکسه را تا آخر برای نگه فائده
برای مطالعه کنندگان عاید کنیم و سلسله را مطرد سازیم و برای قاریئن
آئینه عبارت را نمایش دهیم تذکر نمودیم ورنه آن با خارج بخشند کنون


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۵۶) تاریخ خلافت عباسیها

به مبحث خود که واقعات سنه شش صد و هشتاد باشد رجوع مینمائیم درین سال
سپاه تاتاری بجانب شام در عهد سلطان منصور قلاوون مصری توجه نمود
سلطان مذکور هم در مقابل شان تجهیزات نموده در حمص فریقین متقابل شدند
و خداوند مسلمانان را در حالی که مایوس بودند فاتح ساخته تاتارها را در حال
که هشتاد هزار بودند مغلوب ساخته و بسیاری شان قتیل و اسیر شدند و سلطان
بعد از فتح با اسیرها و سرهای دشمن بدمشق رجوع نمود و در سنه هشتاد و چهار
سلطان قلاوون با سپاه خود جانب حصار مرقب رفته و بدان قلعه بسیار منیع
و سخت که هیچ یک از سلاطین گذشته امید فتح آنرا نداشته بل اراده هم نکرده
بودند هجوم برده امر بنقب نمودن و منجنیق نهادن نمود و بمجرد تکمیل نقوب
قلعه گیان امان خواستند و سلطان هم بر آنکه قلعه خراب نشود ایشان را
امان داده اجازه داد که بدون اسلحه اموال خود را از انجا بیرون کنند
بعد خود بامر و تنظیم قلعه مذکور توجه نموده جانب ساحل آمده به مروج منطوس
و از انجا به زیر حصن اکرادر سیده نزول کرده و از انجا به در بلجه حمص
آمد در سنه هشتاد و شش به قلعه صهیون آمده منجنیق ها را بر آن نصب کرده
براعالی فشار آورده و اخیراً آن را بامان متصرف شده و بطرف لاذقیه
که در انجا قلعه از فرنگ ها موجود بود که از همه جهات بآن محاط بود بگر
سلطان از سنگ ها که در دریا انداخته بود برایش راهی ساخته انرا فتح و خراب
کرده و بامان انرا فتح نمود و بعد از تخریب آن جانب مصر رهسپار شده
سپاهی جانب نوبه روانه ساخت آن هم رفته و با غنایم مراجعت نمودند و در سنه
هشتاد و هشت سلطان مذکور با سپاه خود جانب طرابلس شام که بدست فرنگ
بود رفته و منجنیق های خورد و بزرگ بران ها نصب کرده و اخیراً بقوه شمشیر
آن را فتح نموده بعضی اهالی بذر یعه کشتیها گریختند و غالب اهالی کشته شدند
و زن های شان بامال زیادی بدست مسلمانان افتاد - در دریا نزدیک طرابلس
مذکور جزیره بود که بسیاری نفری علاوه بر ساکنین بومی انجا از طرابلس
در انجا گریخته و بکلیسای مشهوری که دران بود پناه گزین شده بودند عساکر
مسلمین بذریعه اسپ ها از دریا عبور نموده و بر قلعه داخل شده همه رجال را
کشته و همه زنان و اموال را بغارت بردند فرنگ ها در سال پانصد و سه
طرابلس را فتح نموده تا این سال بدست شان بود- ملک منصور قلاوون

درسنه


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۵۷) فتح عکا

در سنه هشتاد و نه وفات یافته پسرش ملک الاشرف صلاح الدین خلیل بجای جانشین
پدر شد.

فتح عکا
در سال ششصد و نود صلاح الدین خلیل بن قلاوون سنجا جانب عکا
با منجنیق‌ها و آلات حصار روانه نموده بر عکا شدت نمودند و فرنگ با هم ملل
دروازه ها را بسته نکرده از درون می جنگیدند تا اینکه در پیشین روز
جمعه هفدهم جمادی الاخر خداوند مسلمانان را فاتح شهر ساخت دیگر جماعه
از شهر بذریعه کشتیها فرار نموده بقیه از شمشیر مسلمانان نجات نیافتند
غیمت هم از حد بیرون بدست مسلمانان افتاد و از عجایب اتفاق
اینست که این شهر در پیشین روز جمعه هفدهم جمادی الاخر سنه پنجصد
و هشتاد و هفت بدست فرنگی ها از نزد سلطان صلاح الدین ایوبی
گرفته و مسلمانان آن قتل عام گشت و بعد از یکصد و سه سال در همین
روز و همین ساعت و همین ماه باز بدست صلاح الدین خلیل مفتوح شده
کفار قتل عام شدند.

فتوحات بعضی حصارها
بعد از فتح عکا ترس و رعب در دل های عموم فرنگیان ساحل شام افتاده
صیدا و بیروت را تخلیه نموده فرار کردند و مسلمانان آنها را تصرف کرده
اهل شهر صور نیز گریختند و سلطان بنز عده را برای اشغال آن ارسال نموده
عثلیث و انطرطوس نیز فتح شدند برای این سلطان بدون
تکلیف و زحمت خداوند آنقدر اسباب فتوحات میسر نموده
بود که برای هیچکدام از سلاطین مهیا نشده از حیطه شهرهای
بزرگ بکوشش هیچ پادشاه بدست نیامد چه فتح این دیار
شامی امر متعسری معلوم میشد که هیچکس تصور آن را کرده
نمیتوانست فرنگی با بدرجه قوت داشتند که ممالک مصریه را
تهدید می نمودند از فتح حلب که در سنه شصت و چهار شده
و تا تارها قلعه آن را خراب نموده بودند مسبوق شده اید اینک این سلطان
در سنه نود و شش حکم آباد آن را داده و بعد از سی و سه سال خرابی باز
بتوجه این شاه آباد شد.

حاشیه:
عثلیث
نام قلعه ایست نام مشهور به
انطرطوس شهریست
در سواحل شام در شمال
دمشق دارای ساحلید


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۵۸) فتح قلعه روم

فتح قلعه روم
این قلعه ایست که بکنار فرات بنهایت حصانت و رزانت ساخته شد صلاح الدین
قلاوون در سنه نود و یک با فوج زیادی بفتح آن بیرون شده آنرا محاصره کرده
بذریعه منجنیق ها کار را بر ایشان دشوار نمود ایشان طلب امان نمودند این هم
بشرطیکه تنها جان شان را حفظ کند ایشان را امان داده بعد سلطان عمارت
نمودن قلعه فرمان داده بد مشق مراجعت نمود و بعد ازین در سنه نود و سه
صلاح الدین مذکور بدست بعضی غلامان خود هلاک شده و برادرش الملک الناصر
جای نشین او شد در سنه نود و هفت عساکر مصری جانب شام رفته بلاد سس را
نزول
نموده ویران غارت و تاراج نموده واپس آمدند و باز مرتبه دیگر آمده بر حمص نزول
نموده آنرا محاصره و مضایقه نمودند و ارمنی با که در ان بودند پایداری میکردند
و بعد ازان که مسلمانان آب بر ایشان منع نمودند زنها و اطفال از تشنگی تباهی و هلاکت را
گذاشته ارمنی ها هزار و دوصد زن و اطفال را از شهر بیرون نمودند و در بین لشکری هاء
تقسیم شدند حصار هم مقاومت کرده عده زیادی از حصاری ها بذریعه قتل و عطش
بلاک شده غنایم زیاد هم بمسلمانان نصیب شده اخیرا امان خواسته حمص حصوص
و تمامی قصباتی که بجنوبی نهر جیحان بود همه بتصرف مسلمانان در آمد تل حمدون
با باقی حصار ها در شوال سنه ششصد و نود و هفت در قبضه یشان داخل کشته
والیان و حاکمان اسلامی در آنجا ها مقرر شدند در سنه شش صد و نود و نه
تاتار ها بجمع های زیادی توجه نموده و از طرف عبور جانب حلب آمده شناخته مسلمانان
این دو شهر هم بمقابله شان اجتماع کرده بعد از جنگ مسلمانان منهزم شده مال زیادی
به غنیمت تاتار ها گذاشت و بعد مسلمانان تا غزه وقدس و بلاد کرک تعقیب کرده
اهالی دمشق از پشیان امان خواسته و قلعه دمشق تا میان گذاشته خیلی استقامت نموده
تسلیم ننمودند تاتارها هم خانه ها و مدارس گردا گرد قلعه را سوختند عساکر
مصر باین که بمصر رسیدند تنخواه های خود را با انعامات شاهی گرفته و شتر هان
خود را خوب کرده و باز بنای جمع شدن را گذاشته در ده اول رجب
سنه نود و نه از مصر بیرون شده با مسلمانان شام بنای مکاتبه ستری را نهادند
و ہنگیکه خبر عساکر مصری را شنیدند فورا ابنای حرکت را گذاشته شهرهای
شرقیه شناخته شام را تخلیه نمودند عساکر مصریه هم رسیده حکام خود بار شام
و حلب وحماه مقرر نمودند و زمانیکه تا تار با دخل شام شدند ارمن با هم

مطيع


فتوحات اسلامی جلد ثانی (59) فتح قلعه روم

بطمع افتاده عزم استرداد ممالک خود را از مسلمانان نمودند مسلمانان که ضعف
خود را معاینه میفرمودند شهرهای شانرا از نفری و سپخا خود خالی ساختند و ارمن ها
هم حمص و تل حمدون دکوپر و سرفند کار و نفیر و غیره را واپس گرفته برای
مسلمانان غیر از قلعه حجر شعلان دیگر جائی نماند و دیگر ممالکی که به جنوب نهر جیحان
بود بدست ارمن ها در آمد در سنه ششصد باز تاتار ها قصد شام را نموده در
ربیع الاخر از فرات عبور نموده مسلمانان را بخوف انداخته حلب التجا نموده
تاتار ها هم ببلاد سرمین و معره و بترلمین دمشق و غیره اقامت نموده قتل
و تاراج میفرمودند صلاح الدین قلاوون که دوره سلطنت آن بود با لشکری
مصری حرکت نموده به عوجا رسیدند مگر بارانهای شدیده حادث شده راه
و حل و بی گذشته صلاح الدین نتوانست خود را به تاتار ها رساند و لاجرم به مصر عودت
نموده به دهم جمادی الاول بهمین سال بمصر رسیدند تا تار ها در حلب و قصبات آن پدر
سه ماه تردد داشته مردم آزاری میکردند تا اینکه خداوند تاتار ها را عودت داده در ستم
جمادی الاخر این سال خود شان فرات را عبور نموده واپس رفتند عساکر حلب
به حلب و گریخته گی ها با ماکن خود ها مراجعت نمودند در اول این مسائل همینکه
خبر رسیدن تاتار ها به شام شایع شده بود اکثر اغیار شام و مصر شب اموال
خود را برای جهاد بیرون کرده در اعانه بودند در سنه ششصد و یک عساکر اسلامی
برای جنگ آرمن تا برآمده در شهرهای سیس پراگنده شده کشت زارها
سوخته و هر که را مییافتند میکشتند و غنیمت بسیاری هم بدست شان
آمد در سنه ششصد و دو مسلمانان بر جزیره ار واد که در بحر روم مقابل
انطرطوس و نزدیک ساحل و بسیاری فرنگیان در ان متمکن بوده در انجا
جا دیوار های بزرگ و حصار ها ساخته و خود را محکم نموده بودند و همیشه
از حال مسلمانان در ان جزیره مطلع شده راه ها را بر مسلمانانیکه
بساحل تردد داشتند هجوم آورده از مصر براه بحر درم در انجا
شتافته محاربه نموده بعون خداوند جزیره مذکور را فتح
کرده تمام اهالی را قتیل و اسیر ساخته و سورها و شیرازه های
قلعه را خراب نموده با غنایم و اسیر های با ر مصری عودت نمودند.
داخل شدن تا تار ها بشام و شکست های متواتر ایشان
در سال ششصد و دو تا تارها قصد شام را نموده به فرات مدتی متمکن


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۶۰) داخل شدن تاتارها بشام

شده یک دسته ده هزاری را به تاراج نمودن قریتین مقرر نمودند عساکر
اسلامی هم به حماه جمع شده یکدسته را بمقاتلۀ تاراج کننده گان قریتین روانه
نموده فریقین در موضع کوم ملاقی شده بعد از پایه داری مفرط طرفین
مسلمانان فاتح و تاتارها شکست خوردند و یک حصه بزرگ تا تارها از اسپ‌ها
پیاده شده و مسلمانان اطراف شان را گرفتند هر چند مسلمانان آنها را
امان میدادند آن را قبول نکرده و زین‌های اسپ‌های خود را پیش روی
خود‌ها سنگر ساخته از پشت آن‌ها از صبح الی عصر ظهر به تیرها جنگ نموده
و اخیراً مسلمانان بر ایشان حمله نموده کاملاً ایشان را هلاک ساختند
و این عنوان نصرتی است که آینده ذکر میکنیم مسلمان‌ها هم بعد ازین فیروزی
در هشتم شعبان به حماه مراجعت نمودند.

جنگ روم و فضیلت نمایان

بعد از واقعه کوم تاتارها به جمعیت‌های بزرگ خود جانب حماه در بیست و سوم
شعبان سال مذکور آمده تعداد زیادی از عساکر مسلمانان هم
در مقابل شان از دمشق حرکت نموده سلطان ناصر با عساکر مصری هم
رسیدند هر دو فریق در دوم رمضان متلاقی شده نفری زیادی از
مسلمانان بشهادت رسید و بالآخره خداوند نصرت را نصیب مسلمین
کرده تا تارها شکست خورده بسیار کشته شدند و بطور فرار میکردند که یکی
از حال دیگری مطلع نمی‌شد در وقت شب در بین مسلمانان و تاتارها
حایل شده تاتارها در کوهی نزدیک مرج الصفر توقف نموده آتش افروختند
مسلمانان هم بدان آتش بر ایشان راه یافته و اطراف شان را بطور
خموشی در همان شب گرفتند صبح چون تاتارها بیدار شده و از وضعیت
احاطه و کثرت مسلمانان واقف شدند بنای فرار را گذاشته و مسلمانان
از پی بنای کشتار شان را نهاده مقدار زیادی از آن‌ها کشتند
و یک مقدار از گریزی‌ها در بین راه شان وحل آمده نفری بسیاری
در آن غرق شده بعضی اسیر و بعضی نیز قتیل شدند و یک حصه
از مسلمانان تاتارهای شکست خورده را که بطرف قریتین گریخته
بودند تعقیب می‌کردند تاتارهای مذکور بلب فرات که در نهایت
طغیان بود رسیده نتوانستند عبور کنند و آنهایی که قصد عبور نمودند

غرق


جنگ دوم دفعه ثانیه
(۶۱)
فتوحات اسلامی جلد اول

غرق شدند و آنهائی که عبور نکردند لب لب دریا جانب بغداد شتافتند
و در آنجا بنده ماندند بعضی از گرسنه گی هلاک و بعضی بدست عربها با طعمه شدند
و خداوند انتقام مسلمانان برآورد سنه ششصد و نود و نه برای دست
تاتارها دیده بودند از ایشان گرفت در سنه هفتصد و سه عسکر مصری
برآمده و داخل بلاد سیس شده و تل حمدون محاصره کرده و بامان آنرا
فتح نموده از ارمنی ها واپس گرفتند و بزمین هموار ساختند
غارت نمودن عسکر حلب بلاد سیس را
ارمن قومی است که به ملت نصرانی داخل شده موطن اصلی شان ارمنیا است
بعد از آن که مسلمانان شهرهای شان را فتح نموده و جزیه بر ایشان گذاشتند
خلاصه که پای تخت شان بود از ایشان گرفت ایشان بجانب سیس
نقل نموده برای مسلمانان جزیه میدادند بعد از آنکه تاتارها پیدا
شدند ارمن ها تبعیت شان را قبول نموده در جنگ های شان
معاونت و رفاقت میکردند و هم شابان مصر هم بر ایشان حمله و غارت
می نمودند در اواسط محرم سنه هفتصد و پنج عساکری از حلب برآمده عزم
غارت بلاد سیس را نکرده در آن داخل شدند مگر امیر شکرشان
ضعيف العقل و قليل التدبير و دايم الخمر بوده و در امر سپاه داری تهاون
ورزیده و از اخبار دشمن غافل نشسته صاحب سیس جمعیت های
بزرگ از تاتارها و ارمن و فرنگ جمع نموده به غزه رسیده و بدرک
ایاس فریقین متلاقی شدند و چون حلبی ها با حریف خود مقابقت را
نداشتند روی براه نهادند و تاتارها و ارمن ها دست برایشان یافته
اسیر و قتیل زیادی ازانها نمودند و عده که در کوه ها فرار نموده بودند بعضی
از ایشان توانستند که بدون اسپ و یراق و پا برهنه به حلب برسند
در همین سال لشکری از دمشق بکوه های طسس که مردم شان باغی
و از دین متمرد بودند رسیده در آن کوه های بلند لشکری مذکور
بر ایشان احاطه نموده تمامی باشنده گان آن دیار را قتل و اسیر
نموده بنیاد بصیریه و طسس را کندند این کوه ها بین دمشق
وطرابلس بوده خیلی ارتفاع دادند و آن راهی که از دست قطاع الطریق
این اقوام مختل شده بود باز بعد از فتح مسلمانان مامون شد ند چه اینها حتماً


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ٦٢ ) غارت نمودن عسکر حلب را و سبب آن

سروردی مال مسلمانان را نیز دزدیده به کفار میفروختند ـ در سال هفتصد
و هشت فرنگ شهر رودس را فتح نمودند ـ حافظ ابن حجر در تاریخ خود میگوید
رودس در وقت خلافت معاویه رضی الله عنه فتح شده و بامر آنجناب
یک جماعه از مسلمانان در آنجا متوقف شدند چون یزید پادشاه شد
ترس خورده و مسلمانان مذکور را فرمود که خود را از آنجا بیرون کنند
و بر اهل آن جا جزیه و خراج گذاشت ـ و رومیان بعد از نیو قعه
بران قبضه نموده و فرنگ ها آن را از رومی ها گرفتند در سنه ششصد
و دوازده تاتار ها به جمعیت زیاد باز آمده و اهل حلب و اطراف آن
مجرد شنیدن خبر مذکور بنای تزلزل و فرار را گذاشتند تا تار ها
به بلاد سیرع باز به فرت رسیده به رحبه نزول نموده و آن را محاصره
کرده و منجنیق ها را بر ایشان نصب نموده بنای نقب زنی را نهادند
اهل قلعه هم به نهایت مردانه قیام نمود صبر زیاد و جنگ شدید نمودند
عساکر اسلامی هم از هر طرف برای نجات مردم رحبه مجرد عازم شدند
تا تار ها هم از یکطرف به قحط و غلا و گرسنه گی مبتلا و از طرف دیگر خبر هجوم
عساکر اسلامی را شنیدند بعد از انکه گیاه رحبه را حصار شدید نموده
بودند ناکام برحسرت مراجعت نموده منجنیق ها و آلات حصار را در نیج قلعه ترک
کردند مردم رحبه هم بر آمده و آن ها غنیمت گفته بداخل شهر نقل دادند
وکفی الله المومنین القتال.
فتح ملطیه که بدست ارمن بود
در سنه هفتصد و پانزده ملطیه که از شهرهای مشهور ارض روم و دارای
آب و درختان زیاد و جای سرحد و بسیار سخت و محاط بکوه ها قیمتی ست
سبب اینکه عساکر را اطرف آن سوق دادند اینست که یکجا مسلمانان
که به نصاری مخلوط شده و حتی تزویج و تزوج در بین شان
از طرفین جاری بود در ان مواضع موجود بودند و عساکر مسلمان ها هم در بلا
روم همیشه غارت و حمله نموده راه شان قریب ملطیه میبود اتفاقاً
یکدفعه مردم ملطیه بر ان سپاهیان مترددین تاخته و بعضی را اسیر گرفته
یک جماعه را نیز کشتند سلطان ناصرالدین قلاوون که از واقعه مطلع شد
لشکری زیادی از مصر براه دمشق فرستاده و فرمان داد که تمام عساکر شام


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۶۳) فتح ملطیه که بدست ارمن بود
بلکه عساکر حماه و حلب نیز با عساکر مصری همراهی کرده بردند اینها همه در بیست
و دوم محرم سال مذکور بملطیه رسیده آن را محاصره شدند و یکدسته
مردم از شهر برآمده برای خود امان خواستند دامان داده شدند مگر از
تصادف همان دروازه که برای بیرون شدن نفری مستامن باز شده
بود مقابل لشکر حماه بوده و عساکر بدون درنگ بر دروازه مذکور داخل
شده کار از اختیار برآمد و این لشکر طماع که از حد زیاده بودند تمام
اموال شهر را خواه از مسلمانان و خواه از غیره چور کرده فرق نکردند
و همچنین تمامی اهالی خواه مسلمان و خواه نصاری برای خود برده ساختند
مگر در چی غلامان اسلامی از نزدشان گریخته در نامشدند لاکن مال ها
رفت و کسی تدارک آن را کرده نتوانستند- نصاری کامل غلام شده
و تا اخر بهمان حال ماندند بعد اتش را در شهر انداخته اکثر حصین شهر را
سوختانده و بقدر امکان از دیوارهای آن نیز خرب نموده بعد از توقف
یکشبانه‌روز بمملکت خود عود کرده بمالک شهرهای سیس
نوشتند که شهرهای جنوبی جیحان را پس بدهد و خراج را نیز اضافه نماید
خراج زیاده شده بهزار درهم رسید.
غارت نمودن شهرهای سیس
در سنه هفتصد و بیست فرامین سلطان ناصر قلاوون باجتماع عساکر قما را از
شهرهای سیس صادر شده عساکر از مصر و شام و حماه و حلب جمع شده
در نصف ربیع الاخر بقلعه سیس نازل شده هجوم برده غنایم زیاده
بدست آورده شهر ها و زراعت ها را تلف نموده مواشی زیادی را بغارت
برده تاراج نمودند و خرب کرده سالم و منصور واپس رفتند
فتح ایاس که از شهرهای سیس است
در سنه هفتصد و سی و پنج عساکر به ایاس نزول نموده و محاصره کرده بزور
فتح نمودند لکن قلعه که در دریا بود پایداری مینمودند مسلمانان در آنجا
منجنیق بزرگی نصب نموده و از دور راه بکشتیها سوار شده بآن طرف شنا
و همینکه نزدیک قلعه شدند ارمن ها شهر را خالی نموده آتش زدند مسلمانان
که داخل شدند و بهر اندازه که خواستند خرب کردند و همه عساکر بموطن
خود رجوع کردند. در رمضان سنه هفتصد و بیست و هفت چهل و هشت سیر


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۶۴ ) فتح ایاس

از بلاد فرنگ آوردند و سبب آن این بود که جلال الدین قاضی القضات
اعلان نموده بود که هر که اسیری را حاضر کند یک مبلغی که معین شده
بود برایش میدهد فرنگ ها که ازین مسئله واقف شدند بتجارت
اسیران را نموده و ایشان را در ان موقف می فرستادند و همان بود
که از مصرف اسیران شصت هزار درهم داده و اسیران را رها نمودند
غزو عساکر حلب ببلاد سیس
در سنه هفتصد و سی و پنج عساکر حلب با شهرهای سیس بنای جهاد را
گذاشته در ادنه و طرسوس خرابی نموده کشت زار اسبونت
و مواشی را بردند و دو صد و چهل اسیر گرفتند و از مسلمانان
بدون یکنفر که آنهم در نهر غرق شد بود دیگر تلفاتی رخ نداد
نفری عسکری بدون ایجاری و ملحقین خود ده هزار کس بودند
همینکه اهل ایاس ازین مسئله واقف شدند هر قدر تجار مسلمانی
که در ان دیار موجود بود جمع نموده در یک کاروانسرای
داخل نموده انحا را آتش زدند و قریباً دو هزار تاجران
بغدادی در روز عید فطر هلاک شدند انا لله وانا اليه راجعون
در سنه هفتصد و سی و هفت عساکر مصر و شام برای غزای
ملک ارمن بر آمده و در دوم شوال به بندر ایاس رسیده
سه روز آن را محاصره کردند بعد قاصدی از ارمن ها از دمشق
آمده خطی از نایب شام با خود داشت که باید ارمن ها قلاع شری
و شهرهایی که در شرقی نهر جیحان است برای مسلمانان
واگذار شوند مسلمانان هم ممالک مذکور را که ملک وسیعی بود تسلیم شدند
مصيصه، کوپرا، بارونیه، سرقندکار، ایاس، باناس
کجمه، نقیر، از شهرهای مشهور این ممالک است مسلمانان برج ایاس را
که در بین دریا بود خراب نموده و در ان ممالک نوابی مقرر نمود و و پس
رفتند و این فتح نمایانی بود که او حیات ارمن با حل نمود در سنه هفتصد و چهار یک
ملک الناصر محمد بن قلاوون فوت نموده عوضش پسران الملک المنصور ابو بکر جانشین شد
در سنه چهل جفا ترکان تا چند مرتبه بر شهر سیس غارت و کشتار نمود خاطر ارمنی بار تباهی آورد
سنه چهل وشش ترکمان قاوقانان که شجاع ترین اقعه آسیه صغیر به حمله گرفت و در آجا گشاد های محال نمود اند

روایت
ورود کارین در قلعه بابر
فتح آن انطاکیه و غیره


فتوحات اسلامیه جلد ثانی (۶۵) واقعه اسکندریه سنه هفتصد و شصت و هفت
واقعه اسکندریه سنه شصت و هفت
ابن خلدون میگوید اهل قبرس از امت های نصرانی و باقی مانده های روم
میباشند و این دور را ازان سبب دور فرنگ میگویند که در ینوقت فرنگیان
بر باقی ملت های نصرانی غلبه و کثرت یافته اند اهل قبرس هر ساله جزیه معلومی بمصر
میداد و این جزیه از زمان حضرت معاویه رضی الله عنه که این جزیره فتح شده
بود بر آنها مقرر بوده و هر زمان که تمرد میکردند کشتی های اسلامی از طرف شام
آمده و بنادرشانرا خراب نموده و بنای تقدم را ویران میگذاشتند تا وقتیکه
برای ادای جزیه راضی شدند پس در سنه ششصد و هفت و نه یک اسطول
و کشتی جانب آن روانه نموده در شب سینک با لشکرگاه خورده و شکست در آن افتاد
باز تک با پرغوره روم و پس هجوم آورده او را از لشکری شاه قسطنطنیه در سنه هفصد
و هشت گرفتگاری آمده آنرا متصرف گردید اهل قبرس هم با ایشان در بین جنگ
و آشتی گذاره میکردند و بالاخره جنگیدند جزیره قبرس در سواحل شام ومصر
روی بروی طرابلس در میان دریا یکبانه روز از ساحل دورست آنها بعضی
اوقات حالات اسکندریه را مراقبت نموده و فرصت را انتظار میکشیدند
یکدسته جهاز را که میگویند مانع بر هفتاد جهاز میشد از پیاده و سوار بر کرده به
ساحل پیاده شدند و مردم شهر که ببرای زیارت از شهر برآمده از کید دشمن بیخبر
بودند و هر سالما جنگ را فراموش کرده بودند بر جا و باره با هم از مبنای
خاکی و آبی که با مر صلح و جنگ قیام داشت هم درین روز با علیل غل عوام
بوده بکار های دیگر مصروف بوده حاضر نبود این مهاجمین هم بنای خیمه را گذاشته
و چون دروازه بر ایشان بسته شده بود زد نوار به بالا شدند مردم شهر
مضطرب شده تا توستند اهل و عیال خود را جانب دشت میدان نمود و گریختند
و بحیرت و دهشت جانب بیابان میرفتند و بدست اعراب بدوی گرفتار می
شدند مهاجمین هم لشهر ریخته دو کانهای امتعہ و صرافی ها را و طلاهای تجاری
را چور کرده کشتی خود را از اموال و ذخائر پر کرده بقدر وسع خود اسیرها از زنان
و اطفال گرفتند و چون فریاد عرب با بلند شد اینان بکشتی خود رسیده بار
گیری خود را کرده بوده بقیه روز را در دریا توقف کرده و فردا رفته بودند چون
این خبر به کفیل دولت مصر امیر شیغا که کفیل شاه اشرف شعبان صغیر
بود رسید آن با شاه و سپاه برآمده و نایب اسکندریه ابن العوام نیز از


فتوحات اسلام جلد ثانی (۶۶) انقراض دولت ارمن و استیلا بر سیسی

حج مراجعت نموده بود و با آن امراء و عساکر زیاد بودند و علی الغور با سکندریه
رفته چیزی تعدیلات و اصلاحات در مهمات جنگی آنجا نموده و
با دلی پر از کین بجانب مصر شتافته فرمان داد که صد کشتی بسازند
تا با سپاه مصر جانب قبرس رفته انتقام گیرد با اینکه همه مهمات حرب را
کامل نموده بود باز هم بر مطلب خود الی سنه هشتصد و بیست و نه نتوانست
کامیاب شود چنانچه ذکر میشود انشاء الله تعالی سبب این تأخیر آشوب
ها و اختلاف امراء مصر بین خودشان بوده است
«انقراض دولت ارمن و استیلا برسیس»
در سنه هفتصد و هفتاد و شش در وقت شاه اشرف شعبان بن حسن
بن ناصر قلاوون سپاه زیادی برای غزای ممالک سیس تجهیز شده امیر
لشکر با ردینی نائب حلب بود که ایشان را دو ماه محاصره نموده و منجنیق ها
را بر ایشان نصب نموده اصناف ترکان را برای جنگ دعوت کرد
و بعد از شدت و مضایقه زیاد تکفور که رئیس ارامنه بود برای امان
پائین شده و بجانب مصر فرستاده شد ابن خلدون میگوید نائب حلب
سنه هفتاد و شش با عساکر خود جانب ارمن روانه شده باقی قصبات
آنرا تصرف کرده بر شاه آن تکفور با مان تصرف نموده آنرا با پاسه دا ولاد
آن بسده شاهی فرستاده در آنجا برایشان جیره مقرر شده سلطان بر
ممالک مستولی شده سلطنت ارامنه منقرض شده و سلطان یعقوبشاه
را در انجا نائب مقرر ساخته واذنه و ایاس و غیره نیز بآن بلاد منضم گشت
در سنه هفتصد و هشتاد فرنگ با طرابلس شام نزول نموده سلطان چند
کشتی بمرامی یلغا الناصری فرستاده و فرنگیان بعد از تلاقی همدیگر منهزم نموده
و بعد عساکر خود امر دادند که پس نشینی کنند فرنگی با هم بطمع افتاده آنها را
تعقیب نمودند که باز مسلمانان رجعت نموده بسیاری آنها را کشته و بقیه فرار
نموده به کشتی های خود نشسته رفتند در سنه هفتصد و هشتاد و پنج فرنگیها به
بیروت با بیست کشتی نزول نموده نائب شام هم از آنها بهانه اینکه به
فرمان سلطان بخصوص جنگ نمودن بدست ندارم از انها متقاعد شده
بسلطان نوشت اینال یوسفی بران جهاد عودت نموده و جماعتی را
با خود متحد ساخته در بین فرنگی ها و دریا حائل آمده بسیاری را از فرنگیان


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۶۷) ظهور امیر تیمور

بقتل رسانیده و بقیه‌شان از کشتی پائین آمده بآنهاریختند اما غازیان
پای فشرده ایشانرانیز منهزم کرد و بسیاری شانرا کشته شش کشتی شانرا بغنیمت
گرفتند و اینهم یکروز سرور و نشاط مسلمانان بود از سنه هشتصد هشتاد و هفت -
مسلمانان کشتیهای جنگی بسیاری برای جنگ فرنگ در بحر روم ساخته و خیلی
در اخت آن کوشش نمودند و بجانب دمیاط رهسپار شده بسواحل دمیاط
یک کشتی بزرگ فرنگی را دیده و آنها را بیغا نموده باشندگان او را اسیر نمودند
در سنه هشتصد و نود در ناحیه سیواس در بین مسلمانان و تترها واقعه عظمی احداث
شده فتح با مسلمانان بود درین سالها امیر تیمور در ممالک هند و هرات دعوی
میداشت و از شدیدترین بلیه های این امت کشته در زمین نشار نمودن
و باعث هلاک نسل و زراعت گردید که ما ملخص وقایع آنرا تذکر مینماییم و باز به
فتوحات شاهان مصر مراجعت میکنیم که سیر تیمور جانب شام در سنه هشتصد
و سه واقع شده و علامات منذره برین بلاء عمومی سبقت نموده
اولین این علامات منذره همان حریقی است که در مسجد حرام در سنه
هشتصد و سه واقع شده شیخ ابن فهد میگوید اهل معرفت گفتند که این
علامه بیک حادثه بزرگی آشکار میکند و واقعاً بهمین طور بود چه از
قدوم تیمور لنگ در ممالک شام در دم زحمت با و پریشانیها به
مسلمانان خودشان کشته و زنهای شان اسیر و مالهای شان غارت
و خانه های شان ویران گشت حریقی که در مسجد حرام حادث شد
در اواخر شوال سنه هشتصد و دو در عهد سلطنت ناصر فرج بن برقوق بود و و
از جهته غربی مسجد شروع شده به سقف رسیده و ازینجا تمام جانب غربی هم
آتش گرفته به بعضی رواقهای جانب شام تا محاذی باب واسطیه
سرایت نموده سقوف و آستانه ها را که از چوب ساج بود سوختاند و بعد
ازان در سال هشتصد و چهار زمانی که امیر مکه شریف حسن بن عجلان بود
تعمیر سوختگی‌ها ستجدید شد . (ظهور امیر تیمور)
ما ازینجا امیر تیمور را درینجا ذکر نمودیم که شاه مذکور اگرچه دعوی اسلام مینمود اما قتلی و
نهب آن از کفار هم زیاده تر بمسلمین رسیده است و هم آنقدر شهرها را خراب نموده که
در هیچ جا نشده بود و خودش هم رافضی شدیدالرفض بوده با مسلمانان مخالفت داشت
سبب خروج آن اینست که ملوک تتر بعد از انکه ممالک را در بین خود با تقسیم

در این ایام قاضی برهان الدین که حاکم
سواس بود ابن قره عثمان بک سب پیوند شده
که آن شخصی بود که دعوای
سلطنت را مینمود عاقبت هم سلطنت را
نموده و دعوای خود را به
اثبات رسانیده است ۱۲ مترجم


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۶۸) ظهور امیر تیمور

نمودند فتنه و جنگ در بین شان شدت نموده بغاوت با یافته باری
داده موجب ضعف دولت تتر و قیام تیمور شد بعضیها میگویند نسب تیمور
به چنگیز میرسد ابن خلدون او را همراه قوم آن از دودمان جغطای خان
بن چنگیز خان محسوب مینماید و بعضی یقین کر اند که از طرف مادر بچغطای مذکور
میرسد اول ظهور آن در سنه هفصد و هفتاد و سر است که ماده تاریخ آن کلمه
عذاب» را گرفته اند و آن یکی از دجالین موعودیست که در اخبار نبوی آمده است
و آنچه در ممالک اسلامی از قتل و افساد حرث و نسل و تخریب بلاد مضایقه
نکرد ابتدای کار او و پدر او همین بود که هر دو فقیر بودند و پدرش کفش دوز بوده
در یکی از قرا رکشر از ممالک ماوراء النهر نزلت می نمودند تیمور از ابتدا بی
شخص چالاک و قومی بوده و جثه بزرگ داشت و از شدت فقر دزدی می نمود شبی
گوسفندی دزدیده و از طرف چوپان دو تیر بآن اصابت کرده یکی بران راست
او و دیگری به کف راست رسیده و یکه بدان آنرا معیوب ساخت
و ازیر جهت او را نصف انسان گفته اند و با این هم از سرقه دست بردار نشده
افساد و اپلاک مینمود تا اینکه سلطان حسین شاه هرات بآن ظفر یافته
امر بضرب و بعد ازان بدار کشیدن آن نمود مگر پسر آن ملک غیاث الدین شفاعت
تیمور را نموده هر چند سلطان بکشتن آن ابرام نموده گفت از نصف یاز باز ان
چه میزاید و بدین بهانه او را خلاص نموده در جرگه ملازمین خود نگاه داشته و
خواهر خود را بآن داده و او را از جمله وزرا ر خود ساخته و بعد از مرگ شاہ حسین
و سلطنت غیاث الدین کار تیمور بالا گرفته بان درجه رسید که توانست بر مولای
خود بغاوت کند و سبب آن این بود که در بین تیمور و زن آن که خواهر ملک غیاث
الدین باشد مناقشه واقع شده و تیمور زن مذکوره خود را کشته و هیچ به ولی النعم
خود احترام نکرده و بعد چون ردنی برای خود نمیدید مجبور شده بغاوت اختیار نمود
و با آن سپاهی که بدست آن بود تمام ممالک ماوراء النهر را تصرف نموده بفتح دیگر بلاد
کوشیده در حب عالم بمانندی که شیطان در جسد بنی آدم نفوذ میکند و یا زهر در بدن
حلول میکند نفوذ یافت و بعد به سلطان غیاث الدین شاه هرات برای اینکه او را
بمقابل احسانهای او جزای بد دهد و حدیث مبارک حضرت پیغمبر صلی الله علیه و سلم
را که فرموده اند (بر هر نفس های خبیثه خداوند فرض گردانیده که باید از دنیا بیرون نشوند
تا اینکه باشخاصی که بایشان نیکی نموده اند بدی نکنند ) نوشته نموده طلب اطاعت


فتوحات اسلامی جلد دوم
(۶۹)
ظهور امیر تیمور

نمود غیاث الدین در جواب نوشت که آیا تو خادم من نبودی که بتو احسان نموده و
نعمت داده ترا از کشتن نجات دادم اگر تو انسان نیستی و نیکی را نمیدانی باری از
سگ هم کمتر مباش مگر تیمور اینرا نشنیده از جیحون عبور و عزم هرات نمود و چون غیاث
الدین قوه مقابله آنرا نداشت خود را در قلعه محاصره نموده و از طرف تیمور سخت
فشار یافته امان طلبید و بعد از امان بچنگ تیمور افتاده در حبس خانه از گرسنگی و
تشنگی مرد بعد ازاں جانب خراسان رفته و باستحام شمشیر را در سیستان گذاشته
یکی از دست آن نجات نیافت و شهر را هم خراب نموده و بهمین خصلت آن تا همه
ممالک و ملوک عجم نزد آن خضوع نمودند بعضی ها او را چنین تصویر مینمایند که شخصی بسیار
بلند قامتی بود که گوئی از بقیه قوم عمالقه است سر و پیشانی آن بسیار بزرگ و دارای
قوت و بأس شدید بوده رنگ سفید مایل بسرخی و اطراف بزرگ و کتف های عریض
داشت پنجه آن کامل و ریش آن آویزان و دست و پای راست آن لنگ و
هر دو چشم آن بمانند شمع درخشان و صوت آن بلند بوده از مرگ نمیترسید عظمت
و هیبت آن بدرجه بود که ملوک اطراف و سلاطین اکناف با اینکه استقلال تامه
میداشتند چون با هدایا و تحف نزد آن می آمدند بر آستان عبودیت آن می افتادند
و هر وقت که بخت کدام از آنها بیدار می شد و تیمور آنرا بحضور خود میخواست
خادم رفته و از بین مردمان آن شاه را بنام دعوت مینمود و آن شاه جلیل به
کمال امتثال از جای خاسته و بمفاخرت جانب سرا پرده در خفنه خادم میرفت سلاطین اکناف
گویند بصورتی که ماتحت تریا بودند در طاعت تیمور داخل شدند بعد از تملک اصفهان
و عراق عجم و ری و فارس و کرمان پس از جنگهائی که شاهان دیار مذکور در آنها تلف
و جماعت ها پراکنده و زنها اسیر و بلاد خراب شدند سلطان احمد بن اویس شاه
بغداد هم ترسیده عساکر خود را جمع نمود و خود را مستعد ساخت و بعد ازان این عقیده
را نیز ترک نموده بنای جنگ آشتی را گذاشت مگر این هم فائده نکرده تیمور با آن
حیله بنای فریب را نهاده حرب زبانی و مراسله مینمود تا اینکه عزم احمد سست
و عساکر آن متفرق شدند و تیمور بناگهانی خود را بممالک آن انداخته خطه حور را بهیجلم
رسانید و از انجا نفری بسلطان احمد خبر داده و نامبرده در شب خود با متاع و سمر
ذخائری که میتوانست حمل کند کوچ نمود کشتی های دجله را گذاشته و خود را از نهر حله
عبور نمود و صبحگاه خود را بمشهد حضرت علی رضی الله عنه رسانید و عساکر تیمور در یازدهم
شهر شوال هفتصد و نود و پنج بساحل دجله رسیده چون کشتی نیافتند خود را بدجله انداخته


فتوحات اسلامی جلد ثانی
( ١٤٠ )
ظهور امیر تیمور

بغداد نازل میشد عساکر را بتعقیب سلطان احمد بن اویس روانه نمود عساکر جوان بل
حله را بریده و ویران مشاهده نمودند خود را بدریا انداخته سلطان احمد بمشهد حضرت علی
رضی الله عنه یافته بر اموال آن استیلا رنمودند سلطان احمد با جمعیت خود بر ایشان هجوم
نموده و امیر لشکر تیمور کشته شده بقیه عسکر بنای رجعت را گذاشتند سلطان احمد نجات
یافته و جانب رحبه از خطه شام سمت گرفته در آنجا راحت نمود نایب شام هم جز گزار
سلطان ظاهر برقوق شاه مصر فرستاده و سلطان مذکور بعضی خواص خود را با زاد و توشه
نزد آن فرستاد و احمد بپذیرائی پای زیاد بمصر رسیده سلطان باستقبال آن تمامی
أمرا برکاب اورفته او را خیلی اکرام نمودند ملحد هم سلطان مصر را از اینکه تیمور عرق
عجم و عرب را گرفته و قاصدان خود را بمصر میخواند روانه کند سلطان مصر هم بنبات خود
نوشت که قاصدان تیمور را بقتل رسانیدند و این مسئله هم شد احمد بعد ازین
از سلطان مصر اعانت خواسته و برای استرداد ملک خود از ان امدد خاست و از
طرف سلطان برقوق دعوت آن اجابت شد آمدن سلطان احمد نزد شاه مصر در
ماه ربیع الاول سنه هشتصد و نود و شش بود چه در راه برای احمد چیزی مرض رسیده و آنکه
آن نظر بنجوم آن مؤخر شده بود سلطان احمد در بغداد برای خود نایبی مقرر نمود
و بعد واقف شد که تیمور در روز عید اضحی داخل بغداد شده و افساد نمود از مسلمانان
قربانیهای زیاد و قتل بسیار کرد و بعد برای عساکر خود حکم داد بمرد که هر کدام دو سر مرد را
حاضر کند و چون این مسئله بواسطه نبودن و تباه شدن مردها بر لشکری آن دشوار بود برای
زنها و اطفال را بریده و میبردند مالهای سلطنت را برده و اهل بغداد را نیز از یکسر
مصادره کرده موجودیت بغداد را سلب نمود و بعد از فتح بغداد جانب تکریت روانه شد
آنرا چهل روز محاصره نموده تا اینکه ماهر آن دروازه را گشودند و مردم را کشته آنرا خراب
ساختند و عساکر آن دیار بکر تا علاقه رها رفته و یک باعث روز آنجا توقف نموده آنرا
چور و مردم آنرا متفرق ساختند انجیر که بشاه ظاهر برقوق مصری رسیده عسکر خود
دعوت نموده و آنها را بجانب شام مجهز ساخته و بزان انعام داده دیگر صنوف عسگری
خود را مجهز ساخته و خود با آنها که سلطان احمد نیز با ایشان بود جانب شام رهسپار شد
تیمور درین روزها حصار ماردین را اشغال کرده و چند ماه در انجا اقامت
نمود و شهر را ویران و اطراف را جاروب و از انجا ببلاد روم متوجه گشته و در
بین راه قلعه های که بود هم را غارت نموده و نواحی آنرا نیز بتاراج
جاروب کرده است و در همین مدت سلطان برقوق عساکر خود را بهمراه


فتوحات اسلامی جلد ثانی
مراسله تیمور بسلطان برقوق

سلطان احمد بغداد روانه نموده و آنرا فتح کرده چنانچه علامه ابن شحنه میگوید
سکه را بنام سلطان برقوق زده است سلطان برقوق هم در شام عساکر زیادی
جمع نموده منتظر است که تیمور رجوع کند و بران بیک دفعه حمله نماید تیمور که از مسئله
واقف شد قوه خود با عسکر برقوق ندیده جانب خراسان رفته و نتوانست که جانب
شام توجه کند مگر بعد ازان که برقوق فوت شد چنینیچه ذکر میشود انشاء الله تعالی
مراسله تیمور بسلطان برقوق

بسم الله الرحمن الرحیم
اللهم فاطر السموات و الارض عالم الغیب و الشهادة انت تحکم بین عبادک
فیما کانوا فیه یختلفون بدانند که ما در زمین خداوند سپاه آن و از غضب آن خلق
گشته بر هر کسی که مورد غضب آن شده مسلط شده ایم به بیچارگان رحم و باشکهای
آه گریه کننده گان رقت و شفقت نداریم خداوند رحمت و رقت را از دلهای
ما بکلی سلب نموده وای بر آنکس که از حزب ما نباشد ما شهرها را خراب و بسا اولیا
را یتیم ساختیم اسپ های تیز رو و شمشیرهای مانند صاعقه و تیرهای با بسیار شکافنده
و دلهای ما مانند کوه محکم و شماره ما مانند ریگ بیشمار است ملک ما مصون و مصاب
ما مامون است هر که با ما صلح کند سالم و هر که جنگ کند پشیمان میشود اگر شما شرائط
ما را قبول نموده اوامر ما را مطیع شدید مال و جان شما مامون میشود و اگر بغی نموده
بر بغاوت اصرار نمودید در آنوقت غیر از خود دیگری را مسئول ندانید چه این
کاریست که خود بخود کرده اید چه در ان روز قلعه های شما مانع و سپاه شما دافع در کار
شما مقبول نخواهد بود زیرا شما حرامخواری کرده جمعه را ترک و کسان را مخنث و
اید و من بدین واسطه شما را بذلت و خواری هم میدهم فاليوم تجزون عذاب الهون
بما کنتم تستکبرون فی الارض بغیر الحق و بما کنتم تفسقون اگر شما ما را کافر کمان
میکنید ما شما را فاجر میدانیم و آن کسی که امور مدبره و احکام مقرره بید قدرت اوست
ما را بر شما مسلط نموده پس عزیز شما نزد ما ذلیل و کثرت شما نزد ما قلیل است ما بخوبی
برای شما واضح نمودیم شما هم برذ جواب پیش از آنکه پرده از
روی کار برداشته شود و جنگ شرر افشانی کند و شما هم به بلیه بزرگ ما
دو چار شده کسی از شما باقی نماند و منادی فنا این ندا در د مدهل
تحس منهم من احد او تسمع لهم رکزا جواب ما را بنویسید و کنون ما شما
را منصف ساخته قاصد های خود را روانه نمودیم شما هم قاصدان ما را


مراسلہ تیمور سلطان برق
(۷۴)
فتوحات اسلامی جلد ثانی

بہرہ جواب بفرستید والسلام بعد از انکه برقوق اینمراسله را خواند بقضیه
امر تحریر جواب نموده و این مثل عمری حسب الجواب انشا ر نمود بر نوشت که
رسید واقف شدیم اینکه میگوئید از غضب مخلوق شده در کسی که محل غضب است
مسلط میشوم و بمظلوم دیگر یہ بیچاره رحمت و رحم نداریم خداوند حس مرحمت
را از دل شما بیرون نموده است اینها همه از بدترین عیوب ست که دارید ملکه اساطو حیات
صفات شیاطین گفته میشود وا و صاف سلاطین قُلْ یَا اَیُّهَا الْكَافِرُونَ لَا اَعْبُدُ
مَا تَعْبُدُونَ پس شما در هر کتا ب ملعون و بر زبان ہر پیغمبر سیدی یا در ہر قباحتی که
موجود شود موصوف شده اید و ما از حین آفرینش شما واقفیم که شما بطوری که
خود را نشان داده اید کافرید و لعنت خدای بر کافران باد ما کلاً مسلمانیم که
نه عاصی و نه مذهبهای ما شکنی است قرآن به پیغمبر ما نازل شده و خداوند
ما ہمیشہ بہا مهربان است آتش برای شما خلق و از پوست شما افروخته میشود
تا وقتیکه آسمان پراگنده شود عجب این است که شما شیر را بروباه و درنده را به
کفتار تهدید میکنید ما اسب های دونده و تیر های جگر دوز و شمشیرهای بران داریم
مشهوری در شرق و غرب داریم اگر شما را گشتیم چه نیک سر ما یه است
و اگر کشته شدیم درین راه بهشت بساخته راه ست وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ
قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاء عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ و اینک گفتید که لسکریم
مامانند کوه است و شماره ما مانند ریک باست میگویم که قصاب از زیادی
گوسفند نمی ہراسه و هیزم هر قدر باشد یک شراره آتش برای آسیب آن کافی
است كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللهِ وَاللهُ مَعَ
الصَّابِرِينَ اگر از مرگ بیمی رسید از فضیلت نرسید لاکن ما بطور عادی
مطمئنیم اگر کشته شدیم شهید و اگر زنده ماندیم سعیدیم اَلاَ اِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ
الْغَالِبُونَ آیا امیر المؤمنین و خلیفه رسول رب العالمین یعنی خلیفه
عباسی که در آن روز پا بمصر بود، از ما دور شده که شما از ما معیت و طاعت
میخواهید حاشا و کلاً اینکه از ما قبل از انکه پرده برداشته شود و خطا
از شما بر سر دو صیحه خاسته بودید این سخن رکیکی بود که لایق شنیدن نبود
آیا بعد از آسمان کفر د قبول نمودن خدای دیگری هم ممکن است
لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئًا إِدًّا تَكَادُ السَّمَوتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنْشَقُ الْاَرْضُ وَتَخِرُّ
الْجِبَالُ هَدًّا برای کاتب خود که نوشته خود را ترتیب و مقاله خود را توصیف


فتوحات اسلامیه جلد ثانی
(۷۳)
مراسله تیمور بسلطان برقوق

نموده بگو که برای ماحظه نامه صدائی از خانه و یا مانند آواز مکس رسید
فَسَنَكتُبُ مَا يَقُولُ وَتُمِدُّ لَهُ مِنَ الْعَذَابِ چون این جواب برای تیمور
رسید چنین خشمگین گشته دندان خایی ها نمود لکن چنانکه رعب سلطان برقوق را
بسر آورده بعد از چندی دوست شد و چون ترس برقوق در دل تیمور خیلی
جای گزین شده بود بمجردی که خبر وفات او را به تیمور رسانیدند خیلی مسرور
شده و برای مبشر انعامهای زیاد داد بر قوق در سنه هشتصد و یک فوت
نموده و پسرش شاه ناصر فرج بعوضش بر تخت جلوس نمود تیمور بنای تجهیزات
را گذاشته قصد شام را نمود وجه اینکه سلطان برقوق قاصدهای او را
کشته بود و هم ازینکه برقوق مذکور احمد بن اویس متصرف بغداد اعانت نمود
بود و هم ازینکه سلطان بایزید عثمانی ملکهای زیادی را از سلطان سلجوقی
تصرف نموده و حال اینکه سلطان سلجوقی باینطور مکاتبه نموده و از ترس بایزید
عثمانی اطاعت آنرا قبول نموده ازین با همه بعضی خطره ها در دل داشت این
ممالک از فخار سلجوقی بود که اینطایفه آنها را فتح نموده دعوت اسلام
را در آنها کار فرموده از دست شایان روم اهل قسطنطنیه گرفته بسیاری ممالک
را از ارمن و دیار بکر با آن ضمیمه نموده مملکتشان وسیع شده و پایتخت شان
قونیه بوده اقیصر و انطاکیه و علایا و طغرل و د مریو و قراحسار از توابع آن و آذر
بایجان بود و آق شهر و کاخ و قلعه کونیه از اعمال او نیز از ممالک شان قیصریه
با اعمال خود نکرا و قلیه و سنال و نیز سیواس با اعمال خود نیسار و اماسیه
و تو قات و لنگره و کوریه و سامول و صفوی و کسونیه و طر خواد بهلوا
بودند و نیز از ممالک ارمن خلاط دار میته کبرلے و وان وسلمان
و ارجیس با اعمال آن و از دیار بکر خربوت و ملطیه و سمیصاط و مساره
در تصرف شان می بود گویا این بلاد با ممالک متصل شمالی خود
الی شهر روسیه و خلیج قسطنطنیه از آنها بود ملک شان بزرگ و
دولت شان معظم شده شاهان مصر با ایشان منازعه داشتند
بعد ازان در دولت سلجوقیه پیری و نواع به طورے که بهر ملت
با پیدا می شود و زمانے که تاتار ها بر ممالک اسلام
متولی شدند بر بسیاری ممالک اینها نیز استیلا یافته و
غیاث الدین سلجوقی با اهل وعیال خود بقونیه رفته در اطاعت غازان

در سنه ۱۴

نویسنده ویزار واقعه ارمین
نوشته دوست در کجا رفته بریم
نمیریم (۱۴)


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۷۴) تجہیز سپاه تیمور بقصد شام

داخل شده ممالک آنهم بین ترها تقسیم شده بمیراث آنها باقی مانده بود
تا تیمور دعوی سلطنت نموده و هم درین اوقات قوت سلطان بایزید افزونی
جسته بر بسیاری ممالک سلجوقیه مستولی شده بود باقی ماندگان ملوک
سلجوقیه به تیمور مکاتبه نموده اطاعت آنرا قبول نموده برای استرداد
ملک خود از نزد بایزید از تیمور معاونت خواسته بودند مگر تقدیر خداوندی
درین روز با بمرگ بعضی سلاطین سلجوقی انجامیده و ضعف پیشتری در آنها
تولید بقیه ممالک شانرا نیز تصرف شده بود و ازین سبب بود که بیشتر باعث
مزید کینه تیمور شده قصد قوی برای جنگ سلطان بایزید نموده بود
تفصیل اینواقعه در آینده می آید انشاء الله تعالی .
«تجهیز سپاه تیمور بقصد شام»
ما گفتیم که تیمور بمرگ برتوق خیلی خوش گشت بعد ازان در سال هشتصد و سه
بنای تجهیزات را گذاشته قریباً هشتصد هزار فوج تهیه نموده داولاً بسیواس
رسید و در آنجا حاکم سلطان بایزید موجود میگویند یکی از اقارب آن
حاکم بود و بهر اه مردم قسم کرد که شمشیر را در ان نگذارد مردم هم اطاعت نمودند
بعد از انکه قرار گرفت حکم نمود که حفره با بکند و آنها را که قریباً سه هزار مسلمان بودند
زنده در ان بیخوری با دفن نموده و شهر سوخته و ویران نموده جانب عین روانه
شده و همینکه رسید دید که مردم قبلاً کوچیده و رفته اند آنرا نیز خراب و
احراق نموده بملطیه شتافته و آنرا از مردمی که کوچیده بودند خالی یافته
خراب نمود و به بهسنی رسیده آنرا محاصره کرده و منجنیق ها را بر آن
نصب کرده بعضی قلعه های او را ویران ساخته و بعد او را بطریق صلح
مالک شده در نهم ربیع الاول همین سال بحلب که در آنجا نفری
بسیاری از سپاه مسلمانان از قبیل دمشقی و طرابلسی و از حماه و غیره
و غیره موجود بودند رسیدند مردم درین وقت مختلف الرأی شدند بعضی
گفتند باید همه سپاهیان بشهر داخل شده و از دیوار ها بجنگند و بعضی
گفتند همه نفری از شهر برآمده در بیرون شهر خیمه ها بزنند امیر حلب هم
در آن روز نائب السلطان و مرد اسش خاصگی بود و چون اختلاف
را مشاهده نمود فرمان داد که شهر را خالی کرده بروند هر جا که میخواستند
و این خوب رأی بود اگر اجرامی شد و بعد ازان که بامر آن کار فرما


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۷۵) تجهیز سپاه تیمور بمقصد شام

نشدند خیمه های خود را بظاهر شهر در مقابل دشمن زدند قاصدی نیز از تیمور
بدین معسکر آمده و او را با امیر لشکر ملاقاتچه دون اینکه از ان چیزی بپرسید او را کشت
و این کاری خلاف بود و در دهم ربیع الاول یک جنگ آسانی واقع
و در یازدهم تیمور با سپاه و فیل پای خود هجوم آورده و مانند امواج بحر بر
مسلمانان ریختند مسلمانان فرار نموده بشهر توجه کرده از کثرت ازدحام
خلق زیادی در زیر دروازه با تلف شدند دشمن هم از پشت سر بنای
قتل و اسارت را گذاشتند امیر لشکر مسلمانان با جمعیت بزرگی
بقلعه خود را محکم نمودند لشکر تیمور بشهر داخل شده دست خود را بهمه اقطار
آن دراز نموده و اسب پای شان در بازارها جولان کرده از قتل و نهب
و اسارت چیزی کوتاهی نکردند زنهای مخدره و دو شیرمکان و اطفال بمساجد
داخل شده و آنجا پناه گرفتند لاکن سپاه تیمور برینها هم هجوم نموده و
آنها را نیز در لسیان نابسته برون نمودند و در قتل مردان و اطفال د تاراج
مالها و تخریب منازل و افتضاح ابکار و هتک ناموس با خیلی اسراف
نموده سه روز یجه فجایع در شهر جریان داشت و مع ذالک از نقب زدن
قلعه و پر کردن خندق منصرف نشده مردم نیز اکثر اموال خود را بقلعه
پنهان نموده بودند و چون د مرداش امیر حلب کار زارا سخت دید بهمراه
طایفه از امراء نزول نموده امان خاست تیمور هم در اول امر انرا خلعت
داده مامون ساخت تا اینکه بقیه هم خاطر جمع شده برآمدند و بعد تیمور
هر دو نفر را از ان در یک زنجیر نموده در بین قوم خود تقسیم نموده و بعد از
آن حکم هدم قلعه را داد ابن الشحنه میگوید بذراعه امان رایمانی را بالتفویض قسمها
گرفته شد که همراه آن ایمان نیست و فردا ی آن تیمور شخصاً بقلعه
داخل شده قریباً یک ماه در ان شهر می بود و سپاه آن در جور نمودن
شهر و قریه جات و قطع نمودن درخت ها و غلطاندن بناها مشغولیت
میداشتند و بعد از ان حکم نمود که از سر های مقتولین مناره ها
بسازند و بطول هشت گز ارتفاع و چیزی بیشتر بیست گز محیط ده مناره از
سر های مقتول با ساختند که روی شان بطرف بیرون
کار شده و پس سر بطرف درون و بسیاری از علماء که پنهان شده
بودند از کشتن نجات یافتند چه بعد از بر آمدن ایشان را امان دادهم


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۷۶) تجهیز سپاه تیمور بقصد شام

بود ابن شحنه میگوید وقتیکه روز دوم در قلعه صعود نمود آخر روز علماء
حلب را طلب نموده و پایان حاضر گشته یک ساعت ایستاده و باز بامر آن
نشستم تیمور ہم علمائی را که همراه آن بودند طلب نموده باہم بامراء قطعیکی از آنها
مولای عبدالجبار بن عبدالله نعمان الدین حنفی که نعمان الدین از علماء مشہور سمرقند
محسوب می شده بود بتیمور همان عبدالجبار را که یکی از احرار آن بود گفت
بایشان بگو که من از شما مسئله را سؤال میکنم که اذعلاء سمرقند و بخارا و ہرات
و سائر ممالک که فتح نموده ام پرسیده ام دیکی جواب واضح نداده و باید
کسی از شما جواب بگوید که عالم تر و فاضل تر باشد و باید سخنی خود متوجه شده
بگوید چه من با علماء مخالطت نموده و با ایشان اختصاص واقعی دارم و علماء
را از قدیم طلب مینمودم این شحنه میگوید ما شنیده بودیم که این مرد علماء را در
سؤال اذیت میکند و آخر ہم از آنها بهانه گرفته و بقتل میرساند و یا تعذیب
میکند درین حال شیخ قاضی شرف الدین موسپائی انصاری شافعی به
جانب من (یعنی ابن شحنه) اشاره نموده گفت اینک این مرد مدرس این
دیار و نقیب و مرجع الیه آن است از ان بپرسید والله المستعان عبد
الجبار مذکور روی خود را با بن شحنه نموده و بطور ترجمانی از طرف تیمور
گفت که شاه ما میگوید که دیروز نفری زیادی از ما و شما کشته شد آیا این
دو کدام شهید گفته میشوند بعد ازین سوال ہمہ بدل گفتند همین مسئله است
که شنیدم با علماء بهانه گیری می کند ہمہ سکوت نمودند و خدا وند راه
جواب را بر ابن شحنه باز نموده و ہدایتاً این جواب عجب را گفت که این
سؤال حضرت رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم سؤال و من بدان سؤالی که
حضرت رسالت پناهی جواب فرموده اند جواب میدهم قاضی شرف الدین موسی
الانصاری بعد از انقضاء حادثه براس این شحنه گفت قسم بخدای بزرگ
ہمان وقتی که گفتی من جواب میدهم بجوابی که پیغمبر داده است غصہ من محل شد
و با اینکہ قاضی شرف الدین محدث زمان خود بود و بواسطه آن حادثه ہائی
کہ درین ایام دیده بود معذور بودہ و ممکن نبود بواسطه سطوت امیر تیمور
خصوصاً باشخاصی که مخالف مرام او باشند هیچ جوابی بدهد در دل امیر
عبدالجبار هم مثل این کیفیتی حادثه شده برای ابن شحنه بطور تمسخر گفت چطور
از حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم سؤال شد و چطور جواب فرمودند تیمور


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۷۷ ) سپاه تیمور لقصد شام

هم چشم و گوش خود را بابن شحنه کرده متوجه بود ابن شحنه گفت روزی
اعرابی بحضور حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد و گفت ای
رسول خدا مرد برای حمیت و برای شجاعت و برای اینکه موقعش
شناخته شود جنگ می کند پس کجاست در راه خدا حضرت رسول علیه
السلام فرمودند کسی که جنگ کند برای اینکه کلمه خدا بلند شود این جنگ
برای خدا است و هر کس از ما و شما برای بلندی کلمه خدا بجنگد آن شهید
است تیمور بعد از دانستن این جواب گفت خوب و تحسین کرد عبد
الجبار هم گفت که چه خوب جواب گفتی بعد ازین مسئله دروازه موانست
باز شده تیمور گفت من نصف یک آدمم و اینچنین ممالک را امثال ممالک
عجم و عراق و هند و ممالک تتر را گرفتم من فتم لیس للدم است که بشکرانه
این نعمت از بندگان خدا عفو کنی و کسی را نکشی گفت قسم بخدا وند اگر من
کسی را قصد داشته باشم مگر خود شما خود را در دروازه کشتید یعنی از ازدحام
و قسم بخدا که نمی کشم از شما یکی را و یعنی اکنون ) و شما باشخاص و اموال
خود ها مامون میباشید و بعد ازین سوال های تیمور و جواب های علما
متکرر شده و هر کدام از علما و حاضرین در جواب بنای تقدم را گذاشتند
و چنان تصور می شد که تیمور در مدرسه بین طلبای خود بمباحثه مشغول است
لاکن قاضی شرف الدین علما را منع نموده گفت ساکت باشید که این مرد
یعنی ابن شحنه جواب بگوید چه آن بلغتۀ تیمور میداند و آخرین سوالی که
تیمور نمود این بود که در باب علی و معاویه و یزید چه میگوئید درین وقت قاضی
شرف الدین که بپهلوی ابن شحنه نشسته بود با بن شحنه خفیاً گفت که میدانم
چه باید بگوئی چه این مرد شیعی است و هنوز کسی جواب نداده بود که قاضی علم
الدین قفصی سیفی مالکی سخی گفت معنیش چنین بود که همه اینها مجتهد اند تیمور
ازین سخن برآشفته و خیلی غضب نموده و گفت علی بر حق و معاویه و یزید
فاسق است و شما حلبی ها تبعۀ مردم دمشق و آنها یزیدی بایند که حضرت
حسین را بشهادت رسانیدند ابن شحنه بنای ملاطفت را گذاشته
و از علم الدین معذرت نموده گفت این ملا یک چیزی در یک کتابی که
معنی آنرا نمیدانسته خوانده بود تیمور بعد ازین معذرت قدری خوش
شده عبدالجبار هم بنای خوش طبعی را گذاشته گفت که ابن شحنه عالم


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۷۸) تجهیز سپاه تیمور بقصد شام

ملیح و شرف الدین مرد فصیح است تیمور از ابن شحنه پرسید که عمرت چند
است ابن شحنه گفت تولد من در سنه هفتصد و چهل و نه شده و اکنون پنجاه
و چهار ساله ام و از قاضی شرف الدین پرسید که تو چند سال عمر داری قاضی گفت
من یک سال از ابن شحنه بزرگ ترم تیمور گفت شما در عمر فرزندان منید چون
امروز هفتاد پنج ساله ام درین وقت نماز شام پیش آمده عبدالجبار
امام گشته و تیمور پهلوی ابن شحنه بنماز ایستاده شده و بعد از نماز پراکنده
شدیم در روز دوم تیمور بهر باشنده گان قلعه خیانت و جمیع مال پا را که در
قلعه بود از متاع قماش همه را قبض نموده و میگویند این قدر ثروت که این
قلعه حاصل شد از هیچ شهر نیامده خود مسلمانان قلعه هم بانواع عقوبات -
معاقب شده با نواع حبس در قلعه محبوس گشتند تیمور هم از قلعه نزول نموده
ببرای حکومتی جلوس کرده و بطور مغولی ولیمه داده همه ملوک و امراء
بخدمت آن استناده شده جامهای شراب را در بین آنها بگردش
آورد در حالیکه مسلمانان در عذاب و عقوبت و کشتن و اسارت و
تاراج گرفتار و مسجد جامع با مدرسه ها و خانه ها در غلطاندن و خراب شدن
و سوختن بود در آخر ماه ربیع الاول باز ابن شحنه و قاضی شرف الدین
را طلب کرده و باز در خصوص علی و معاویه و یزید از ایشان سوال
نمود ابن شحنه در جواب گفت حق بدست حضرت علی بوده و معاویه
از جمله خلفاء محسوب نمی شود چه از حضور حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم
بصحت روایت شده که خلافت بعد از من سی سال است و آن سی
سال بعهد حسن تمام تیمور بر ای ابن شحنه گفت بگو که علی بر حق و معاویه
ظالم است ابن شحنه گفت که صاحب هدایه گفته است تقلید قضاوت از
حکام جور کننده هم رواست چه بسیاری صحابه و تابعین قضاوت را از
معاویه تقلید نموده و حال این که حق بنوبت خود در دست علی ۴ بود این
سخن تیمور مسرور شده امراء خود را که در حلب تعیین نموده بود طلبیده درباره
ابن شحنه و قاضی شرف الدین چنین توصیه نمود که در حق این مرد و رفتار شان
و هر کسی که با ایشان الصاقی داشته باشد نیکی کرده هیچ اذیتی نباید بدیشان
برسد و براتنی کعلوفه مقرر نموده در قلعه ایشان را نجوا بید بلکه اقامت شان
در مدرسه یعنی سلطانیه که مقابل قلعه است باشد امراء آن هم حسب وصیت تیمور

یا ابن


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۷۹) داخل شدن تیمور دمشق

با این دو نفر رفقا رہنمودند لکن ایشان را نگذاشتند بدون قلعه جائی اقامت
کنند و حاکم شہر بدیشان گفت من از شما میترسم و از ان جہته در قلعه باشید
ابن شحنه میگوید چیزی کہ مانع نسق تیمور در مملکت آن بود دانستم این
ست که اگر بکار بدی امر کند علی الفور بعمل می آید و اگر با مرنیکی حکم نماید
بعد از ان اختیار بدست حاکم آن است در اول ربیع الاخر از شهر بردان شده
متوجه دمشق شده ماند در روز دہم علما را طلب نموده مردم افواه
نمودند که تیمور میخواهد سرهای مسلمانان را قطع کند علما هم که بمعسکر آن حاضر
شده بودند سؤال نمودند که خبر چیست و چرا احضار شده ایم گفتند که تیمور
از سپاه خود چنانچه عادت اوست خواہش نموده که سرہای
مردم را قطع کند علماء با اینکه امان داده شده بودند باز هم ترسیده قاصدی
روانه نمودند که از احضار شان نزد تیمور اطلاع دهی کند تیمور در ان هنگام
بخوردن گوشت کباب مشغول بوده و قدری از ان بعلماء هم روانه
نموده بود و بعد یکی از امراء نزد علماء آمده و اعتذار نمود که در طلب شما
سوء تفاهم شده و امیر حکم بقطع سرهای مردم نکرده و فقط حکم نموده که
سرکشته گان بریده شود و ہم بالای تیمور قبه بجهة احترام آن ساخته
شود اکنون شما مرخصید هر جا کہ میخواهید بروید تیمور ہم بدان ساعت سوار
شده جانب دمشق پویان شده علماء هم جانب قلعه عودت متصلحت خود را
در اقامت قلعه دیدند و امیر موسیٰ نایب حلب درباره شان احسان نمود و
شفاعت شانرا قبول و احوال شانرا تفقد مینمود و تیمور قصد دمشق را نموده
ملک الناصر فرج بن برقوق از مصر باعساکر خود و خلیفه عباسی که بمصر
بود و متوکل علی اللہ لقب داشت آمده و دو روز بدمشق اقامت
نموده روز سوم از شہر برآمده در قبہ یلبغا خیمہ زدند .
داخل شدن تیمور دمشق
در دہم جمادی الاول سنه هشتصد و سه عساکر تیمور با طراف دمشق داخل شده و بعضی
عساکر آن بر یک کوهی که پہلوی پشتهٔ دمر هست ظاهر شدند و اینها مرتباً هزار
سوار بودند و از عسکر ملک الناصر کمتر از صد نفر برآمده و باین سواران تیمور
مصادف شده بهم جنگیدند که ناگاه هزار سوار تیمور منهزم شده فرار
نمودند و در حین فرار بعسکر ملک الناصر رجوع نموده سه نفر سپاهی های ناصر


فتوحات اسلامیه جلد ثانی ( ۸۰ ) داخل شدن تیمور بدمشق

را با خود گرفته نزد تیمور آوردند تیمور هم درین شب بعساکر خود امر نمود که در
مواضع متعدده آتش های زیاد بیفروزند و از دیدن این آتش ملک الناصر
گمان نمود که بهمین میدان وسیع کامل عسکر آن سمت و عساکر آن از
شمار بیرون است و هم تیمور همان سه نفر سندی را که از سپاهیان ملک الناصر
بدست آمده بود طلب نموده دو نفر را بسیخ کشیده بروی آتش بریان نموده
و یکی را رها نمود که خبر را بملک الناصر برد این شخص هم خبر را بملک و سپاه رسانید
از آتش شب و کار امروز تیمور دل سپاهیان شکسته و سلطان در همان
شب فرار نموده بطرف مصر شتافت خلیفه هم با امراء که با هر کدام دو نفر
یا بیشتر غلام باقی مانده بود بدون اسپ و کالا فرار نموده بقیه سپاه هم
لخت و پای برهنه پراگنده شدند اهل دمشق که از فرار خبر ندارند صبح برخاسته
بجنگ متوکل اند و بر دیوارها شهر بالاشده همدیگر را بر جهاد تحریص میکنند
و با نز باشکر تیمور جنگیده و عده از ایشان کشته غنایم بدست آورده درین
جنگ قوت نامی بعمل آمده تقریبا هزار نفر از ترها کشته شد در آخر روز دو نفر از
اصحاب تیمور آمده یکی از ایشان خواهش نموده در خاست کرد که یکنفر از
عقلاء شهر نزد امیر تیمور حاضر شود مردم هم قاضی ابن مفلح حنبلی را اختیار نمودند
و آن رفته و باز آمده از ملاقات خود با تیمور که در باره آن نموده بیان نمود
و گفت تیمور این شهر را بشهر انبیا ء گفته و بصدقه اولاد خود آزاد کرده است -
ابن مفلح در تبلیغات کوشیده و مردم را دو فرقه ساخت حصه اهل علم
طرف دار ابن مفلح و اطاعت شده فرقه دیگر عوام الناس باشد طرفدار
جنگ کشتند بعد از گذشتن شب فرقه ابن مفلح قوت گرفت و عادت تیمور
چنان بود که از هر شهری که بامان فتح میکرد خواهش مینمود که از هر نوع نه چیز حاضر
کنند و اینرا طغرات مینامیدند ازینها هم خواهش نموده و اینها هم میخواستند
که آن اشیاء را از دروازه قصر بیرون کنند مگر یکراتبه نائب قلعه ایشانرا منع
نمود و بسوختاندن شهر تهدید نمود ایشان بهمانرین راه اعراض نموده از بالای دیوار
به خیمه گاه تیمور شب را گذرانیده و صبح در حالی که از ایشان قضاة
و وزیر و مالیاتی مقرر شده فرمانی که دارا ی هشت سطر دستخطی
امان مخصوص برای اهل دمشق بود بشهر رجوع کرده و فرمان
را در منبر خوانده و دروازه صغیر را باز نمود امیری اند امرار

قلعه بقطا ر زنگه
مورد ایجاد شده *

تیمور


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۸۱ ) داخل شدن تیمور بدمشق

تیمور نشسته در انقسام اموالیکه برایشان نهاده بود در یک ملیون دنیار بالغ شد
اشتغال نمود و بعد از انکه این مبلغ حاضر شد امیر غضب شده و گفت که من
یک ملیون تومان دینار خواسته ام یک تومان دینار ده هزار دینار است
باز مردم بنای جمع نمودن پیسه را نموده بلا و بزرگی بگردن شان افتاد
و در بین جمع نمودن پیسه بودند که ما بین جامع و قلعه را باتش سوختند
و این قرینا ثلث شهر بود بعد از بیست و نه روز قلعه کیان نیز تسلیم شدند
بما موالیکه حانیا حکم داده بودند نیز جمع شده حاضر گشت باز امیر برای این
مبلغ در غفار آن گفت این مبلغ مساوی سه هزار دنیار ملک ماست
اکنون هفت هزار ملیون دینار بر شما لازم است که حاضر کنید و میدانم که حاط
شده نمیتوانید و بعد برای شان گفت که متروکات عساکر را هر چه باشد
حاضر کنید و بعد از ان تمامی اموال و دواب شهر را که دوازده هزار بود
طلب نموده و باز اسلحه را جلب نموده و بعد اسامی قرا و قصبات را
طلب نموده و هر قریه را برقعه نوشته و بدست امرا و خود او هر امیر بقصبه
و قریه رفته و اهالی را بیرون نموده مال زیادی از یشان میخواست و اگر
عاجز میشد آن را بانواع عذاب معذب نموده باملک ان امیر گرفت
و بعد زن ها و دختران آن را کشیده بی ناموسی مینمود و بدین شیوه نوزده
روز دوام کرده و بعد از ان که دانستند چیزی درین دیار نمانده از شهر
بیرون شدند و عساکر خود را به شهر انداخته و این ها بقیه را چور نموده حتی
زنان را نیز برده و اطفال را گذاشتند و بعد شهر را اتش زده آنرا یک
تل خاکستر ساختند در سوم شعبان تیمور عزم حلب را نموده خواسته بملک
خود رجوع کند مدت اقامت آن بدمشق هفتاد و چهار روز بود و بعد از
و فتن تیمور باز اهل بادیه و کشت کاران بر بقیه مصیبت زده گان هجوم آورد
این هم بمثل تیمور نهب و تاراج نمودند در هفدهم شعبان تیمور به جول
شرقی حلب رسیده و به شهر داخل نشده به نفری خود که در حلب مقرر بودند
به خراب نمودن قلعه و سوختاندن شهر و کشتن مردم امر داد مامورین آن هم
امر او را اجرا نموده از قلعه پایان شدند ابن شحنه میگوید اتش در همه شهر میسوخت
و بعد از سه روز هیچیک از اتباع تیمور در شهر نمانده همه رفتند و کسی از فتن
نه بخانه خود گذاره میتوانست و نه در کوچه رفته میشد بعد حلب آباد شد و پس از


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( 82 ) جنگ تیمور سلطان بایزید

بخانهای خود آمده امیری از سلطان هم نشست درسند هشتصد و چهار باز تیمور
برای جنگ سلطان بایزید بن مراد حرکت نمود .
جنگ در بین تیمور و سلطان بایزید بن مراد
رفتن تیمور به جنگ بایزید آن است که جماعۀ از ملوک الطوایف روم که ممالک شان
بذریعۀ بایزید تصرف شده بود بطرف تیمور رفتند از بایزید شکوه نمود و آنرا
بطرف روم ترغیب کرده انان در رد ممالک خود استمداد خواستند تیمور هم
خواهش شان را منظور نموده در سند هشتصد و چهار بجانب روم شتافته و چنانچه
عادت آن بود که همیشه مکر و فریب مینمود به سلطان بایزید نوشت که تو مردی
که فی سبیل الله جهاد میکنی و من با تو جنگیدن آرزو ندارم و همین کدام یک
از شهرا از اجداد تو بتور سده آنرا مگیر و باقی را بمن تفویض کن سلطان
که مکتوب آنرا خواند بقاصدهای آن گفت که آیا مرا هم شایان عجم و یا
تاتارهای دشت گوسفندان تصور نموده مرا باین ترهات و شطحیات میترساند
آنرا تصور میکند که من اورانمی شناسم که اول آن حرامی خون ریز پیمان
شکن است و از امثال این سخن بسیار گفته و بهمین منوال جواب هم نوشت
درین روزها بایزید بمحاصره قسطنطنیه مشغول بوده نزدیک بود آنرا مفتوح سازد
که ازان منصرف شده بجنگ تیمور متوجه شده عساکر خود را مانند سیلها
بنیاد کن متوجه ساخت و چون در نظام بایزید عده زیادی از تاتارها
شامل بوده و بلا کثریت فوج آنرا احراز نموده بودند تیمور در خفا امرا و
تاتار هالشکر بایزید پیغام فرستاده وضعیت خود را با ایشان ثابت نمود
و وعده های زیاد کرده آنها را بطرف خود مایل ساخته بود و آن تا هم وعدۀ
معاونت نموده بودند تیمور هم به انقره نزول نموده سلطان بایزید با عساکر
خود بدو رسیده جنگ شدید واقع شد و تاتارها خود را بلشکر تیمور واصل
ساخته و جنگ از چاشتنگه الی عصر بشدت جریان نموده و در آخر بقیه عسکر سلطان
بایزید شکست نموده و بایزید شخصاً بدست تیمور اسیر شده تیموری ها بقتل
و فساد زیادی نمودند و اینواقعه روز چهار شنبه هفدهم ذی حجه هشتصد و چهار
واقع شد تیمور هم همراه بایزید بطرف تبریز رفته و بایزید در آنجا در 14 شعبان
سنه 805 بمرض فوت شد تیمور هم شهرهای روم را بر شاهانی که ازان
یاری طلب نموده بودند تقسیم نمود که سلطان محمد پسر بایزید زمانیکه سلطنت

82


فتوحات اسلامی حصه ثانی ( ۸۳ ) جنگ در بین تیمور و سلطان بایزید

بران استقرار یافت و پس آن با ارمنیه ملک خود نمود در سنه هشتصد و پنج
در بین تیمور و سلطان مصر صلح منعقد شده یک رابطه دوستانه پیدا شده
و تیمور به سلطان مصر بعضی هدایا و فیلها روانه نمود و سنه هشتصد و شش قرا
یوسف حاکم آذربایجان بر بغداد حمله نموده بغداد را از دست احمد بن اویس
گرفت و احمد مذکور در لباس فقیری به حلب رفت و بعد عساکر تیمور بر بغداد
رفته و بغداد را نهب و چور نموده بتصرف کردند و قرا یوسف جانب شام
رفته حسب فرمان شاه مصر محبوس شد و بعد ازان فرمانی بطلب سلطان
احمد رسیده و حسب آن فرمان احمد مذکور بدمشق روانه شده و منطوق
فرمان دیگری که رسید این نیز محبوس شد - در سنه هشتصد و هفت امیر تیمور
به شهر (نزاد) وفات یافته نعش ان به (سمرقند) منتقل شده در آنجا
دفن شد و عمر آن از هشتاد سال متجاوز شده سی و شش سال سلطنت
نموده بود و بعد از و نواسه آن خلیل بن امیر شاه بن تیمور تخت نشسته
قدری درنگ نموده و هلاک شده مملکت شان بدست متغلبین تقسیم
گشت بغداد را ملوک ترکانی بتصرف نموده و بعد شاه اسمعیل صفوی
از نزد آن گرفته و از نزد آن هم سلاطین عثمانی واپس گرفتند و برای
تیمور بعضی باز مانده گان باقی ماند که از ان جمله سلاطین هندند - و ما باید با تمام
سخن خود که در باره فتوحات سلاطین مصر بود رجوع کنیم و بعد ابتدا بدولت
عثمانی و فتوحات شان را تذکر نمائیم - بعد از سلطان برقوق در بین سلاطین
مصر بر آطلب سلطنت نزاع ها و فتنه ها ایجاد شده تا سنه هشتصد و بیست
و پنج این زد و خورد ها دوام نمود و بعد ازان الملک الاشرف سیف الدین
ابو نصر برسپاهی تسلط شده سپاهی بزرگی برای عساکر قبرس مجهز نمود.
لشکر کشی برای جنگ اهالی قبرس
علامه قطبی میگوید قبرس سبین ندلصاد جزیره است در بحر شام مسافت
آن شانزده روز دور ان و بات و کشت ها و درخت ها و موهائی معدن
زاک قبرسی است که از انجا به باقی ممالک میرود دور ان سه شهر است
و از قبرس تا طرابلس شام دو مجرا در دریا موجود است تصرف مسلمانان
در ان کرار شده و باز کفار آنرا گرفته اند و چنانچه گفتیم اولین کسی که آنرا
فتح نمود معاویه رضی الله عنه بود که با اهل آن بجزیه که بالغ بر هفت هزار دینار


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۸۴ ) لشکرکشی برای جنگ با اهل قبرس

می‌شد مصالحه نمود و کفار بعد از ان عهد را شکستند باز دفعه ثانی با اوشان غز‌نموده
قتل و اسارت زیادی نمود و میگویند وقتیکه شهرهای قبرس فتح شده و مسلمانان
به تقسیم غلامان و کنیزکان مصروف بودند حضرت ابو دردا رضی الله عنه گریسته و زانا
خود را گوشه نموده بجایل شمشیر خود خود را متکی ساخته اشک‌های آن بر خسار آن
میدیدید و گفتند آیا در روزی که خداوند اسلام را معزز و کفر را خوار گردانید گریه
میکنی حضرت معزی الیه دست‌های خود را بزانوی خود زده گفت چقدر خلق برم؟
خدای سهل انگاری میکنند در حالیکه این یک قوه ظاهری است که بمردم
یافته‌اند اینقدر اسارت و اهانت میکنند مقصود جناب ابو دردا اینست
که شخص مجاهد باید که محض مقصد آن اعلاء کلمة الله باشد نه تاراج و مال و دستی
چنانچه این مسلمانان در قبرس نموده بودند ـ در بین قبرس و ساحل مصر مسا
پنج روز و در بین ان جزیره رودس یک روزه راه است در این جزیره را
از ان سبب قبرس میگویند که در ان بت بزرگی است که آن را قابرس
میگفتند و کفار آن را خیلی تقدیس نموده اهل جزیره را هم بران تقرب مجید
میکردند عیش و رفاه و خیر درین جزیره بسیار و اهل آن غالباً متمول اند
درین جزیره معدن‌های مس و لادن‌های خوشبوی که از بعض آن‌ها
که از سر درختان جمع میشود بوی عود می‌آید و اینها به قسطنطنیه حمل میشود
و آن بالی که بروی زمین می‌چکد برای مردم فروخته میشود اوزاعی میگفت
ما می‌بینیم بطایفه را یعنی اهل قبرس که اهل عهدند و صلح بطوری واقع شده
که بعضی شروط برله شان و بعضی بر علیه شان است و ایشان قدرت ندارند
که این عهد را بشکنند مگر یک امری که نزدشان بزرگ و مهم باشد عبدالمالک
بن صالح در واقعه که ایجاد نمودند میگوید این نقض عهدشان محسوب میشود
در این فقره را بجماعتی از قضا بطور مشوره نوشت که از انجمله لیث بن
سعد و سفیان بن عینیه و ابو اسحاق فزاری و محمد بن حسن باشند درینمرام
بفکر خود چیزی گفتند تا اینکه خراج قبرس که بعد از دو صد سال هجرت بمسلمانان
می‌پرداختند به چهار ملیون و نهصد و چهل هزار منتهی شد و چون ملک الاشرف
سیف الدین ابو نصر برسبای (لقب سلطان بود) سلطان مصر بر فرنگیان
بسیار غزامی نمود و در سنه هشتصد و بیست و شش خبر با و وصل شد
باینکه فرنگیها بطرف مسلمانها حرکت نمودند لاجرم سیف الدین مذکور چند قطعه


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۸۵ ) لشکرکشی برای جنگهای قبرس

عسکر تهیه نموده و بسواحل فرستاده یک عده را بدمیاط و یکدسته اباسکندریه
و یک حصه را بدیگر جوانب روانه نموده دو کشتی که یکی از بیروت و دیگر آن جزیره
بودند نیز مجهز ساخته به خبیره ماغوص درسنه ۸۲۲ فرستاده آنجا را
نهب و احراق نموده دهات و کشتی های ساحلی آن را نیز سوختند و بعد
از قتل و اسر سالم و غانم مراجعت کردند تعداد اسیران شان یکهزار و ششصد
نفر بودند و درسنه بیست و هشت چند لشکری زیادی ترتیب نموده و همراه
شان بلیجاری بسیاری مصاحب ساخته ایشان را متوجه دمیاط ساخت
وچون شاه قبرس نه کشتی را بدانرو میاط روانه نموده ایشان را امر نموده
بود که آن دهانه را بگیرند که کشتی های مسلمانان نتوانند داخل دریای شور
نشود وچون آنها کشتی های مسلمانان را دیدند بدون جنگ شکست خورده
رفتند- پس از ان مسلمانان از طرف طرابلُس توجه نموده به ماغوصه رسیده
سواران با بسیاری از پیاده گان بخشکه نزول نموده و خیمه های خود را
نصب نمودند رئیس ماغوصه قاصد فرستاده طالب امن نمود وایشان
هم اورا امان داده و الی بحال سوار شده دبر هر کس که دست یافتند دمار
ازان برآورده احراق و تخریب را به پیمانه وسیع کار فرموده و دادند
ترس در دل های کفار انداخته به سه نفر از مسلمانان بریز یاده از صد نفر کفار
نصرت یافتند برادر رئیس جزیره قبرس بهمراه هزار سوار و سه هزار پیاده
برای مقابله آمده و بدون اینکه جنگ کند شکست خورده و فرار نمود
وچون در ماغوصه فتح برای مسلمین شد عزم ملیحه را نموده و بر هرچه گذشتند
سوختند تا بموضعی رسیدند که آنرا در اس عجوز) میگفتند و در آنجا خیمه زده
و تا یک اند از غنایم خود را مجهز ساخته و بعد از ان بکشتی ها رفته یک حصاری را
که آنجا بود محاصره کرده بزور فتح نموده و از غنایم و غلامان دست های
خود را پر کرده حصار مذکور را سوختند درین دو ماه عده کشته گان فرنگ
بالغ به پنجهزار نفری و از مسلمانان از سینزده نفر کشته زیاده نشده مسلمانان
واپس مراجعت نمودند- و باز به اشرف خبر رسید که رئیس قبرس از شاهان
فرنگ کمک خواسته و از مصری ها و مظالم ایشان شکوه نموده و هر کدام پیرهای
کشتی ها سوار ها و امدد نموده اند اشرف هم فرمان داده زیاده از صد
کشتی ساختند و اموال زیادی بذل نموده مردم را هم بجهاد دعوت نمود


فتوحات اسلامی جلد ثانی
(۸۶)
لشکر کشی برای جنگ قبرس
و بسیاری از امرأ و عساکر د ایلمجاری دعوت را قبول نموده و بطرف مقصود سفیان
هشتصد بیست و نه متوجه شدند چون به لمسون رسیدند دیدند آن
حصاری را که خرب نموده بودند و ا پس صلاح شده و بمقابله ایستاده است
اینها هم بران احاطه نموده و به نردبان ها بالا شده برج اول را گرفته فرنگیانرا
شکست دادند و بعد بیک قریه از دهات قبرس احاطه نمودند و اهل قریه
امان خواسته و مامون شدند و باز مسلمانان قاصد بشاه قبرس روانه
نموده طلب اطاعت نمودند شاه مذکور قاصد را کشته و از اطاعت ابا نموده
مسلمانان را سخت بهیجان آورده و اینها به سپاه آن ملاقی شده جنگ بسیار
شدیدی واقع شد - و از حسن اتفاق اینکه شاه قبرس میخواست بگریزد
و باسب خود سوار شده از اسپ افتاد و باز آنرا سوار نمودند که باز افتاد
و مرتبه سوم با اسپ یکجا افتاده قوم آن ازین واقعه متدهش شده بنای
شکست را گذاشتند شاه هم بدست بعضی اتراک افتاده و میخواستند انرا
در مجمع نفری بکشند که فریاد نموده و خود را معرفی نموده بود اتراک او را
اسیر نموده بودند مسلمانان هم عقب فرنگ را رها نکرده تعقیب مینمودند
تا اینکه آفتاب غروب نمود گویا درین روز از فرنگیان شش هزار کس کشته
و شاه قبرس و برادر شاه مقتول شده و کسی از فرنگی ها بدون اینکه خود برا
بدریا رسانیده باشد نجات نیافت مسلمانان بسیاری را از کشتی های شیا
بتصرف در آورده شاه قبرس را با غنایم بمصر برده و آنرا در کوچه ها گردانید
و بالاخره در بدل دو صد هزار دینار که نصف آنرا قبلا در حالیکه بمصر است
برساند و نصف دیگر را بعد از ان که بوطن برسد روانه کند آن را رها نمودن
و هم اهل قبرس قبول نمودند که سالیانه بیست هزار دینار و هزار جامه شفی
برای سلطنت مصر بپردازند فرنجی ها که طمع خود را درین سواحل نیز نموده بودند
چون این فتحرا دیدند طمع شان قطع شده دیگر هیچ خیال نکردند و بعضی مورخین
در مناقب اشرف برسبای میگویند که نام برده مالک قبرس را فتح و شاه
آنرا اسیر نمود و حال اینکه خودش در پای تخت مملکت خود بمصر بوده هر پیچ
حرکت ننموده است
سوقیات عسکری جانب رودس
در سنه هشتصد و چهل و چهار ملک الظاهر جقمق شاه مصر شانزده کشتی از لشکری


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۸۷) سوقیات عسکری جانب رودس

پر نموده برای جنگ رودس مهیا نمود و در سنه چهل و پنج در خصوص توجیه زیانی
نموده در سنه چهل و هفت کشتی های مذکور حرکت نموده به قشتیل نزول نمود
بالفاری که در آنجا بودند جهاد نموده از طرفین تعدادی زیادی بقتل رسید
ثمر مسلمانها درین دفعه بکار های نالایق امثال زنا وغیره مشغول شده
چندان دست بردی نکردند و قریباً سه ملکه زیاده از مسلمانان کشته قریباً
بپنجصد نفر زخمی شدند بدر عینی میگوید این سفرشان بازیچه بوده بعضی از ملوک هم
درین سفر مرتد شدند و چون مسلمانان به جزیره رودس رسیدند اهالی
آن را بجنگ خیلی مستعد و مجهز یافته آلات و اسباب شان را فوق العاده
مشاهده نموده بعد از اندک جنگ مسلمانان بدون استعداد مراجعت نمودند
در تاریخ کرمانی مخالف این نوشته میگوید ـ در سنه چهل و پنج سپاه که بجانب رودس
مجهز شده بود غالـ شده و با دختر شاه رودس از اسیران و زمان واطفال
و هجده صندوق طلاء خالص که همه آن با سه قنطار طلا بالغ میشد و نیز دوازده
دبلی مسی که از قلعی پران مهر شده و در هر کدام یک نیم قنطار ـ طلا دینور
با جواهرات و یاقیت و غیره بوطن مراجعت نمودند در سنه هشتصد و شصت
وشش الملک الظاهر غوش قدم خان سلطان مصر یک حصه عساکر را بطرف
قبرس برای اینکه شاه قبرس را در آن متمکن ساخته متغلبه را ازان دور کنند روان
نموده و آن با رفته و بسلامت و کامیابی مراجعت نمودند درین سالها
فتنه ها و آشوب زیادی بیش از پیش در مصر ایجاد شده امیران آن
برای مقصد سلطنت در بین خود ها منازعات نموده امر غزا و جهاد دران
دیار ضعیف شده و دولت عثمانی در ارض روم ظهور قوسف نموده درام
غزا و جهاد پیش قدمی ها نموده و بسیاری از شهرها را فتح نمودند و ما
معلومات خود را که درین باب داریم بطور اختصار بیان میکنیم و باله مستعان
دولت عثمانیه و فتوحات آن
علما متفق اند که اگر کسی بر تاریخ سیر دول اسلامی وقوف داشته باشد
قطعاً میدانند که سیرت دولت عثمانی بعد از خلفاء راشدین بهترین
سیرت های سلطنت های اسلامی است چه این سلسله کاملاً بمذهب
اهل سنت و اشخاص صحیح العقیده و مددگار ان سنت و تعظیم کنندگان
صحابه و اهل بیت و علماء و صالحین بوده هیچ کجرفتاری و بدعت کاری


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۸۸) دولت عثمانیه و فتوحات آن

نداشتند غزا و جهاد باز یاد نموده و فتوحات وافره درین باب نصیب شان شده به شعایر اسلام خصوصا بحرمین شریفین خدمات زیاد نموده در شعایر حج و تامین طرق حجاج و زوار بذل همت نموده اوقات وصدقات زیادی در حرمین نمودند پس برانبی هر مسلمان لازم است که تثبیت و تائید و بقا و نصرت و توفیق برای شان دعاکند و این مشهور است که ایشان از طوایف ترکمان و نسب شان به یافث بن نوح علی نبی میرسد و بعضی میگویند که از نسل عرب اند علامه سنجاری در تاریخ خود از صاحب دررالاثامان فی اصل منبع آل عثمان نقل میکند که اصل شان از عرب حجاز و ایشان از مدینه منوره اند که جد بزرگ شان از بلاد حجاز هجرت نموده است خیرالله افندی که مورخ دولت عثمانی است میگوید ما اراده نداریم که درین مباحثه داخل شویم لاکن اینقدر میگویم که این عائله شریف از شریف ترین عشایر اسلامی است و بعد از ان گفته که جد ایشان عثمان که اول کسی است که بروم استیلا یافته بود پسر ارطغرل بن سلیمان شاه بود که سلیمان شاه در دیار ماهان نزدیک بلخ سلطنت داشت و بعد از ان که تاتار ها بنای فساد را در زمین گذاشتند و بلخ و توابع آن را خرب کردند سلیمان شاه همراه باقی ملوک که بجمعیت آن بودند دیار را ترک نموده و چون از دولت سلجوقی های روم و بزرگی شوکت و کثرت جهاد شان باکفار خبر بود خلقی زیادی بسوی شان رفت و در بین راه در آذر بایجان باکفار مصادمه نموده و مقاتله کرده غنایم زیادی بدست آورده ناحیه را پیش گرفتند درینکه بحلب رسیدند چون گذرائی دانسته آب بر ایشان غلبه نمود و سلیمان شاه در آب غرق و شهید شد که آن را برآورده در قلعه جبر که هنوز قبر آن زیارتگاه مسلمانان است دفن نمودند بعد از سلیمان شاه سه پسر باقی ماندند که اسامی شان سنقور، کون طوغدی، ارطغرل بود و چون این سه نفر در موضعی که آن را یسین اوسی میگفتند رسیدند سنقور و کون طوغدی پسران سلیمان شاه جانب بلاد عجم رفتند و ارطغرل جد شاہان عثمانی با سه پسر خود که گوندز الپ و صاروبی او عثمان باشد از ان ها تخلف نمود ارطغرل در ان موضع مکث نموده باکفار بنای مجاهدت را گذاشت و بعد پسر خود صارو بنی را به نزد سلطان علاء الدین سلجوقی رئیس قونیه و سیواس

روانه


فتوحات اسلامی جلد ثانی
(۸۹)
دولت عثمانیه فتوحات

روانه نموده طلب دخول نموده و خواست که علاء الدین برایش موضعی سکنته افغان
معین کند علاء الدین هم برایش جبال طومانج و جبال ارمنک را که در بین هما
موضعی برآ اقامت بود معین نموده ارطغرل به همراه چهار صد خانه قوم خود رفته
در قره جه طاغ متوطن شدند در سند شش صد و هشتاد و پنج سلطان
علاء الدین با شکر زیادی که از طغرل هم به همراه شان بودند به قلعه کوتاهیه
که در ان روز بدست کفار بود نزول نموده امر قلعه را بدست ارطغرل
تفویض نموده و خود به جنگ تاتارها که به بعضی ممالک آن تعرض نموده بودند
شتافت ارطغرل هم جد و جهد زیادی نموده و اثیر ا قلعه را بزور فتح نمود
اموال زیادی بغنیمت برده قرب زیادی به نزد علاء الدین پیدا کرد.
و همیشه ماتحت علاء الدین بمجاهدت کفار اشتغال نموده در سند شش صد
و هشتاد و هفت فوت کردید علاء الدین از مرگ آن متاسف شده عثمان
که پسر آن بود بجایش مقرر نموده و چون علاء الدین جد و اقدام آن را در غزا
و جهاد مشاهده نموده نجابت آن را در فتح شهر ها دید آن را اکرام نموده
او را در سلطنت مشارک خود ساخته و علم شاهی و خلعت های فاخره
و طبل شاهی بآن روانه نمود. و همینکه طبل که پیش روی سلطان عثمان
برای تعظیم نواخته میشد عثمان برای تعظیم علاء الدین بد و پای خواسته
و تا اختتام سلامی نمی نشست و ازین جهت که تا کنون در عهد ما و سلفاً
وقتی که طبل نواخته میشود عساکر برپا ایستاده میشوند سلطنت عثمان
در سنه شش صد و نود و نه شروع شده در ممالکی که پدر آن و خود آن
فتح نموده بود قبل از نشاط خود سلطنت مینمود که از جمله آن ها شهر قره حصار
و حصن قراء و قصبه و ینی کوی، و قلعه بلاجک، و شهرینی شهر و غیره میباشد
و بعد از تسلط خود پای تخت خود را قره حصار نموده از انجا به ینی شهر
نقل داد بسیاری از تاتار ها بر بعضی ممالک سلجوقیه هجوم می آوردند که پدرشان
و خود آن در دفع شان میکوشید و آن ها را دور نموده ملک را از دست
شان میگرفت. و بدین مسایل منزلت آن به نزد علاء الدین زیاده شده
میرفت بعضی مورخین میگویند که دانستن ترجمه حال این شاهان و فتوحات
عجیبه شان موجب آن است که بگوئیم آن ها بزرگ ترین شاهان اسلام اند
چه هر کدام از آنها کار های درخشان و غزوات نمایان نموده اند که کارنامه


دولت عثمانی مقوت

( ۹۰ )

فتوحات اسلامی جلد ثانی

های این پادشاهان باید برا جرآت اکاسره وقیاصره و باقی شاهانی که نامی
شان در کتب تاریخ ثبت شده است مقدم باشد و هرکه تاریخ این پادشاپار
مطالعه کند عظمت وکار ها و شجاعت و بطش شان را که در باره دشمنان خود
نمودند مشاهده میکند و می بینند چطور شهرهای بزرگ و قلعه های محکم را فتح نمو
وچطور جبابره پر قوت را مقهور ساخته برآ و بحر و ممالک و مسافت های
دور مسخر نموده از سطوت شان دل های تمامی دول فرنگ در هراس بوده
اظهار اطاعت و انقیاد مینمودند سلطان عثمان اول که جد بزرگ
شان است باعث تاسیس دولت شان گشته بود چون سلطان
علاء الدین پیرو منحنی شده و عثمان را به همراه خود در سنه شش صد و پنجا
وچهار شریک ساخته و تاحین مرگ این شریک با او فداکاری مینمود درسته
هفتصد که علاء الدین فوت و ممالک آن بدست فرزندان و بنی اعمام
آن مانده و روی بضعف نهاده آخرین پادشاه شان سلطان مسعود
کیکاد س بوده و آن نیز در سنه هفتصد و دوازده فوت شده سلطنت
شان مضمحل شده و چون ایشان از تاتار ها لشکر زیاد و داشتند و تاتارها
بر همه غالب بودند سلطان عثمان و پسران آن با آن ها غلبه نموده
تمامی مملکت بدست شان افتاد و از ممالکی که سلطان بعد از سلطنت
خود فتح نمود یکی حصن صفصاف هست که بقلعه سلیجک مشهور است
و خلیفه هارون به نفسه با روسها غزا نموده و این قلعه را گرفته و بعد
کفار بران مستولی شده و تاکنون که عثمان آن را فتح نمود بدست کفا
بود باقی فتوحات هم ذکر خواهد شد سلطان عثمان شاه عادل و در
دنیا خیلی زاهد و بآخرت نهایت رغبت داشت شجاعت و میل جهاد
آن برای خدا نهایت زیاد دلیران را اکرام و به بیوه گان و صغیران
احسان می نمود و از جمله زہادت آن یکی اینست که بعد از وفات
آن چیزی از متاع دنیا باز مانده گان آن نمانده تنها چیزی اسب
وچیزی از گوسفند که تاکنون از نسل آن بنام سلاطین عثمانی در توهی
بروسا دیده میشود و یک قنطعان و یک عمامه و بعضی کمربند یک پنجه گی
و ملعقه و نمک دان از ان بمیراث ماند این سلطان مبارکی بود که از
صلب آن بسا شاهان بزرگ که ذریعه تشید ارکان اسلام شدند بوجودا

آمدند


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۹۱) دولت عثمانیہ فتوحات

آمدند عقیده آن خیلی صحیح و به عقیده اهل سنت و جماعت که محب صحابه و اہل
بیت و علاو دصلی و محسن بایشان بود در است می نمود شعایر دین و قرآن
مجید را احترام میکرد میگویند قبل از تسلط خود بیک موضعی مسافرت
نموده و بیک انسانی که او را مسافر گفته دعوت نموده بود مهمان شد
و چون وقت خواب رسید و صاحب خانه شب جامه را تعیین
نموده و عثمان در ان خانه داخل شده دید که قرآنی در دیوار خانه تعلق
عثمان بر خود گوارا ندید که در ان خانه خواب شود لاجرم دست بسینه
بسته و روی بروی قران بپای الی صبح ایستاده شده خواب نکرد عثمان
به حضور شیخ عارف (ردہ مالی) کرمانی رحمہ اللہ تردد زیاد می نمود شبی
سلطان عثمان بخواب دید که ماهتابی از اغوش شیخ مذکور برآمده در اغوش
خودش داخل شد و از ناف او عثمان درخت بزرگی که شاخهای آن
آفاق را گرفته بود روئیده و در زیر آن درخت کوہ ہای بلند که در ان
چشمه و جویها جریان دارند مردم هم از جوی و چشمه ہا نوشیده انتفاع
میکرند و همینکه بیدار شد بحضور شیخ رویده خواب خود را بحضور شان
عرضه نموده شیخ که از جمله مکاشفین بود برایش گفت که ترا منصب
سلطنت بشارت میدہم کہ مردم بواسطه تو و اولاد تو منتفع شده کار تو
بالا خواهد گرفت اینک من دختر خود را بتو دادم سلطان عثمان هم دختر را
قبول نموده از ان فرزندانی تولد شد که از انجمله سلطان اورخان جد
سلاطین آل عثمان است و تفصیل فتوحات سلطان عثمان غازی
و غزوات آن در تواریخ مفصله خصوصا تواریخ که بزبان ترکی است
مذکور است اگر کسی بتفصیل فتوحات و مناقب و سیرت آن را خواسته
باشد بدان ہا رجوع کند و ما ہم شمه از ان را ذکر میکنیم از جمله غزوات
و فتوحات آن یکی قلعه حصار است که آن را پای تخت سلطنت خود
الی زمان فتح ینی شہر گردانیده بود چنانچه گفتیم و نیز یکی از فتوحات آن
مارحصار و قصبه آینه کول و ینی شهر که در این ہا شعایر اسلام را بر پای
نموده است میباشد - در سنه هفتصد به جنگ کفار قیام نموده بچیهال
در اطراف از نیق کار زار نموده ایشان را عاجز نمود نام کا ریک فر از نیق
به شاه قسطنطنیه توسل نموده از طرف آن بکشتی ہا دسپاه بسیاری


دولت عثمانی ترقیات آن
( ۹۲ )
فتوحات اسلامی جلد ثانی

کملک یافت و چون کمکی ها از طرف یلاق اوه بساحل سیدند مسلمان ها برای
شان کمین کرده از ایشان کشتار زیادی نمود بدون عده قلیلی که زنده
ماندند دیگران کامل تباه شدند در خلال اینحال سلطان علاءالدین سلجوقی
در سنه هفتصد فوت شده و هرج و مرج در مملکت آن پیدا شده اکثر سپاه
آن به غازی سلطان عثمان پیوستند و همچنین در سنه هفتصد و هفت سلطان
عثمان ناحیه مرمره را فتح نمود و در همین سال بسیاری از شاهان روم به جنگ
سلطان عثمان اتفاق نمود و بقدر سی هزار لشکر در مقابل قیسون حصاری
با مسلمانان جنگیدند آن روز که روز هلاکت کفار بود از ایشان در و ساحه
شان نفری بسیاری کشته شده باقی با فرار نمودند و بیک حصاری از حصارهای
بروسا متحصن شدند مسلمانان غنایم بسیاری یافته بر حصار کیستل
نیز فائز گشتند و باز بطرف الو بار رفته بران نیز غلبه نموده رئیس آن
بواسطه دادن خراج با مسلمانان مصالحه نمود در همین سال بر حصار
گفته و ملحقات آن مستولی شده ممالک را بر فرزندان خود تقسیم نموده هر کدام
به طرفی روانه کرده و خود در ینی شهر متمکن شده و در آن آبادی ها و قلعه ها
ساخته معسکر را نیز در انجای قرار داد در سنه هفتصد و هشت حصار لفکه
و آق احشار مه (توق حصار) را فتح نموده مسلمانان را در آنجا سکونت داده
شعایر دین را در ان جا ها نصب نموده و درین سال بار و دهم بروی گا
آمد اما تقرب در سنه هفتصد و شصت رو داد متقابلاً نندر در سنه
هفتصد و دوازده حصار کیوه و حصار طرناوی حبسی و حصار
تکور پکاری وغیره فتح گردید و در هفتصد و سیزده حصار او قوس
و توابع آن و عینه کول در اینیاس حصار وغیره مسخر شد در سنه
بیست و دو غازی سلطان عثمان شهر بروسا را محاصره نموده وقتی
که امر اشتداد نمود حکم داد که دو قلعه در پهلوی شهر مذکور بنا کنند بعد
سپاهی ها را در ان قلعه جای داده حکم نمود که به شهر خیلی تضییق نمایند
و آذوقه را از ایشان منع کنند و در یکی ازین قلعه نبی عم خود را و در دیگر
آن یکی از بندگان دلاور خود را مقرر نموده و خود به ینی شهر رفت در سنه
هفتصد و بیست و سه قلعه تذکریه با توابع خود و ممالک ملاونی و ممالک
انبازی مفتوح گشت و در سنه بیست و شش بلاق آباد و حصا قاندی

کستریها


دولت عثمانیه و فتوحات آن
( ۹۳ )
فتوحات اسلامی جلد ثانی

که اینها امروز بنام قوجه که نام فاتح شان است یاد میشوند فتح شدند و درین
سال حصارهای زیادی که از انجمله حصار یولی و حصار صمانور با توابع
خود مفتوح گشتند شهرهای قره مرسل هم درین سال بدست امیر قره مرسل
مفتوح شدند این قصبات که خیلی وسیع و دارای میوه جات و انوا است
که فواکه آن تا به قسطنطنیه حمل میشود نیز بنام فاتح خود یاد میشوند درین سال
سلطان عثمان پسر خود اورخان را با سپاه زیاد بطرف بروسه روانه
نموده و خود به علت مرض نقرس در ینی شهر ماند و در اثنای حصار پسرش سلطان
عثمان برحمت حق پیوست و بعضی میگویند بعد از فتح شهر مذکور چند روز
نیز زنده بود بهرحال در سال هفتصد و بیست و شش وفات نمود تولد
آن در سنه شش صد و پنجاه و شش شده شصت و نه سال عمر و بیست
و شش سال حکمرانی نمود و روزی که فوت میشد ممالک که خودش و پدرش
از طغرل فتح نموده و ممالکی که سلجوقی با فتح نموده بودند همه در دستش بود
که مندرجا به سالها مالک شدند و آن ممالک حسب آتی است ، قونیه
وان ، اقصرا، قیساریه ، سیواس ، بلاد آیدین ، غیسا ، صاروخان
حمید ، کرمیان ، بر قسطمونی ، انگوره ، ملطیه ، مرعش ، البستان توقات
اماسیه ، نیکسار ، آذرجان ، سامسون ، جانیک ، عنتاب ، و بعد
از پدر خود اورخان در ابتدا و سال بیست و هفت بعد از اینکه
پدرش فوت شده بود و خودش بمحاصره شهر بروسا قیام داشت و خبر
بد و رسید پادشاه شد.
فتح بروسا
بعد از ان در محاصره بروسا بذل مجاهدت نموده و بقوت بر آن استیلا
یافته مسلمانان را در آنجا جای داده آن بتکده را مسکن اسلام و پای
تخت ملک خود هم آنجا را ساخته و در آنجا مسجد جامع و مدرسه و تکیه
که در ان برای فقرا و ایتام و غربا، طعام پخته میشد بنا نهاد در این شهر
از بزرگ ترین شهرهای اسلامی و معمور ترین آنها و شهریست که دارای
میوه جات و چشمه های زیاد است.
ذکر فتوحات اورخان در مملکت یونان
بعد از آنکه اورخان پای تخت را به شهر بروسه نقل داد تهیه ما در تهام آن


فتوحات عثمان در یونان
(۹۴)
فتوحات اسلامی جلد ثانی

برای فتح شهرهای جدید نموده بر شهرهای یونان بعد از تجهیز قوا هجوم کرده اکثر شهرهای
آنرا فتح و همراه اهالی شفقت و مرحمت سلوک نمود حتی که بسیاری زنهای رومی
که مردها و فرزندان شان در جنگ تباه شده بودند نزد آن می آمدند و خود را
بپای تا آن انداخته ازان مساعدت و مراعات طلب مینمودند و آن هم بزر
و مال برایشان ملاطفت نموده در بدست آوردن دلهای شان میکوشید
و ازین سبب دلها مردم بطرف آن مایل شده و فتوحات آن رو بتزاید
بود تا اینکه به خلیج قسطنطنیه و بوغاز (کلیبولی) که کلید قسطنطنیه است نزدیک
شد در سنه هفتصد و سی یک سلطان اورخان با سپاه خود رفته حصار
قیسیون حصار، با از مید، و شهر از نیوب که از بزرگترین شهرهای کفار
بود فتح نموده و مسلمانان غنایم زیادی بدست اورده حصاری زیاد
دیگری نیز گشودند در سنه هفتصد و پنجاه و هشت سلطان اورخان
پسر خود سلیمان را امر داد که از دریای سفید عبور نموده در روم ایلی جهان
کند و چون کشتی ها نداشتند لاجرم بصورت کشتی تخته ها و لوح ها ساخته
از موضعیکه آن را کمر میگویند بشب در آن تخته سوار شده به خشکه
واصل گشته بحصاری که صمیا نام داشت متصادف شده بران مستولی
گشتند و بعد از ان به چند قلعه دیگر هم متصادف شده آنها را نیز تصرف
شدند.

جنگ بهمراه اهل کلیپولی
امیر سلیمان بن اورخان دارای شهامت و عدالت فوق العاده و هم
چون کفار ازین اخلاق آن واقف شدند بدان راضی گشته اطاعت
نمودند کار اسلام هم در بین اوقات بالا گرفته شهامت و عدالت آن
مشهور شد تنها رئیس کلیبولی با عساکر زیاد برای جنگ بمسلمانان
قیام نموده سپاه مسلمانان با اینکه خیلی کم بود باز هم توکل بخداوند توسل
بحضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم نموده داخل کارزار شده و بفضل
خداوند بر کفار غالب گشته چند حصار را از ان ها گرفتند که از ان جمله یکی
کلیپولی است که شهر بزرگ و بر ساحل دریا واقع و مسافه بین آن
و قسطنطنیه هشتاد و شش نیم میل است. و یکی قلعه قره چک و قلعه
خیره پول که اینها هم ملک های فرانج است و یکی قلعه دکور و یکی قلعه طافی


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۹۵) جنگ ہمرأ اہل کلیپولی

و نیز ذلک است سلیمان کلیسا ہا این دیار را حزب کرده در عوض آن مسجد ہا بنا نمود
در سنه هفتصد و شصت امیر سلیمان برای شکار بر آمده و از اسپ افتاده
در حال فوت شد پدرش بر آن پسر نیکو سیر خود ناله و فریاد زیاد نمود و در بین سال
امیر مراد غازی بن سلطان اورخان از در با عبور نموده از طریقه کلیپولی
بروم ایلی رفته شہر چورلی را کہ متصل قسطنطنیه است فتح نموده همیشه شهر را
محاصره و با کافران مقابله مینمود تا کہ به شهر دیمتوقه کہ از شهر ہای
بزرگ اسلامی است رسیده آن را فتح کرد در سنه هفتصد و شصت و یک
سلطان اور خان در حالیکہ عمر آن هشتاد و سه و مدت سلطنت آن
سی و پنج سال بود فوت شده به شهر بروسه مدفون شد اور خان
شاہ بزرگ و دارای سیرت نیکو و جوانمرد و عادل و نیک اعتقاد و سلیم
القلب بوده بدشمنی اہل کفر و الحاد و جہاد و غزا خیلی مایل بوده
جوامع و مدارس بسیار را بنا نموده خیرات و اوقاف زیادی در آن ہا
نموده رحمۃ اللہ علیہ و بعد ازان فرزندش سلطان مراد اول جلوس
نموده در اول جلوس خود شہر انقوره را کہ عصیان نموده بود باز فتح نمود
و چون این خبر با بن کرمان صاحب شهر لارنده رسید ہراس نموده
دسته جات زیادی از طوایف تاتار و ورشق وطور غور و ترکمان
جمع نموده و به تعداد بیشمار بجنگ سلطان مراد شتابیده در بینشان
جنگ شدید شده و در آخر به شکست ابن کرمان و فتح سلطان امر
روشن شد.
فتح ادرنہ در یا نپ ل
در همین سال نیز سلطان مراد فوجی برای فتح ادرنه روانه نموده
و لالا شاہین اتابک را امیر شکر ساخت این افواج جنگ شدیدی نمود
لالا شاہین از فتح عاجز شده از سلطان کمک خواست سلطان ہم باشا
زیادی از مجاہدین بدان طرف متوجه شده و چون کفار از آمدن آن
مخبر شدند متزلزل گشته مسلمانان کہ از بی ثباتی کفار با خبر شدند قبل
ازیکہ سلطان برسد هجوم آورده و شهر را فتح نموده به سلطان مژده
فرستادند سلطان ہم آمده شهر داخل شده در ان شهر که از جمله
شهر ہای بزرگ دنیا و در بین آن جوی ہای بزرگ و بین آن و قسطنطنیه


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۹۶) فتح ادرنه اورخان وغیر

هفتاد میل است مدتی اقامت نموده لا لا شاهین را به فتح فلبه و زغره روانه
کرده و آن هم این دو شهر را با توابع آن فتح نموده و ثانیاً به بروسه رجوع
کردند از جمله غزوات آن یکی این است که به اقلیمهای صرب و بلغار توجه
نموده و در آن ممالک فتوحات زیاد کرده بسیاری را قتل و اسیر نمود .
و هم در بین اناطول بعضی امرا اتراک موجود بودند که دارای استقلال بود
تن دهی نمیکردند با ایشان نیز محاربه کرده و آن ها را خاضع ساختند در سرپین
که میقل و غیره ولایات قبضه کرده و بعد به شهر کوتاهیه قبضه نموده تمام
سرزمین مکدونیا و ممالک ارنا وط بایشان خضوع کرده از ملک یونان
هم بسیاری را گرفتند و از بحر مرمر عبور نموده در آن سو شهر ها و قلعه ها را
از طرف تاسالیا متصرف آوردند .
ابتداء اختراع عسکر انکشاری
در سنه هشتصد و شصت نه خلیل پادشاه به سلطان استشاره نمود که اسیران
که مانند سیل به یا از روم ایلی می آورند نیخ یک اسلطنت گرفته و ازان ها
فوجی تشکیل بده و همین بود که تعداد کثیری از آنها نزد سلطان جمع شده
و از طرف سلطان به تعلیم تفنک چی گری مأمور گشتند و بعد از تعلیم شدن
سلطان آنها را امر داد که به حضور شیخ عارف بالله حاجی بکتاش رفته
و علامه خود را از نزد آن حاصل نموده در هر اسمی که شیخ بخواهد آن ها نام
بگذارید و بر ایشان بخیر و ظفر دعا نماید و چون به نزد شیخ جمع شدند شیخ
یک آستین قبا نمدی خود را بریده و بر سر رئیس شان کرده و بر ایشان عا
نموده این قطعه را ینک چری (یعنی فوج جدید نام نهاد که کنون از تصرف
استعمال انگشاریه شده است چرا که سلطان عثمان اکثری سپاهی آن از سواران
ترکان بوده به ضبط و ربط عسکری معرفتی نداشتند در حین جنگ انتظانی هم است سلطان
اورخان عزم نمود که بیک صورت منظم افواج خود را ترتیب دهد و همین بود که
فوج انگشاریه را ترتیب داده و بدست پسران مرادخان اتمام شد و تاسنه هزاران
و چهل و یکحال خود مداومت نموده و از دست سلطان محمود ثانی مد و گشت چنانچه ذکر میشود
و به عوض آن فوج موجوده کنونی اردی ها را آورده در سنه ۷۳۶ سلطان مراد خان از تسری جا
حمید بلع قلعه را که یلواج و ینی شهر و آق شهر و قره آغاج رسید ملحق شد خریداری نمود و در
آخر ۷ سلطان افغان جنگ پیلیس نفار هلاک زما که بر آنجائی آخان پانی ناد هلا پرور و ارانه


فتوحات اسلامی جلد ثانی
( 97 )
شهادت سلطان مراداول
در بغدان وابل و علمن و مخبر - در بلغار را جمع نمود به مرکب اتحادیین تیغی
برعلیه آن تشکیل داده به اقدام نمودند و در رو میلی در یک موضعی که آنرا
قضو میگویند جنگ واقع شده و در اخر نسیم فیروزی برمسلمانان وزیده و
رئیس کفار کشته شده آن جماعت بزرگ نتابک سخت منهزم شدند.
(شهادت سلطان مراد اوّل)
خداوند آخرت شه
را خوب کند برای شه
لازم است که شخه
را مطالعه کرده برایش
دعا کند
چاپ خانه حروفی مطبعه
بعد از نهزیمت کفار یکی از احرارشان که یلواش نام داشت بهمراه پیاده
و سوار خود بنام اطاعت بحضور سلطان آمده قصد بوسیدن دست او را
نمود و همین که دست آنرا گرفت خنجری که در آستین داشت بشکم سلطان
زد و از همین سبب است که تاکنون کسی که بطور وفد بحضور سلطان ہای عثمانی
می آید و خیال مصافحه میکند دو نفر از چاؤشان استین ہای او را گرفته
بحضور میآورند سلطان در اثر این ضربت که روده ہای آن برآمده
و روده ہا در آن جا بحسب آن نقل یافته بخبر و ساژ فن شده بود به
تاریخ هفتصد و نود و دو فوت شده و آن کافر ہم بخون آن کشته و قطعه
قطعه شد سلطان مراد رحمہ اللہ شاہ جلیل عادل و دارای معرفت
بود که عمر خود را بجهاد و غزا مصروف نموده فوق البیان شجاع و مقدام
بود سی و یک سال سلطنت نموده بعمر شصت و پنج سالگی مرد
و پسرش سلطان السعید یلدرام بایزید خان جای نشین پدر گشت
بعد از جلوس سلطان بایزید متوجه صرب با که پدرش با ایشان
جنگ داشت شده و قوای او زیاد شد تا اینکه بشہر ودین رسیده
شهر اسکوپ را گرفته شاہ صرب ہم متصل شد که خواہر خود را برای بایزید
بنکاح بدہد و سالیانہ خراج تأدیہ نماید از جمله فتوحات آن این است
که جزیره رودس که از مسلمانان بوده کفار اور ا گرفته بودند و همچنین
ردو بدل پای زیاد شده و حاضرآ این سلطان آن را تغلب نمود
در سنه هفتصد و نود و دو سلطان مذکور علاقه قرطوه را که در آن کان
نقره خالص است ونظیر آن ہیچ جای نیست فتح نموده اسکوپ که کنون از
شہر ہای جلیل اسلامی است بآمودین تصرف نمود این آلمدین که این فتوحات
را مشاهده نمود ترسیده و کلید ہای قلاع نرا بسلطان روانه نموده اہل
بلاد قرسی مصاروف ہیم برای خضوع کردند صعب قسطونی که اینها


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۹۸ ) شهادت سلطان مراد اول

باشد فرار نموده سلطان هم برای ضبط آن قلعه با آدم فرستاد چون
علاء الدین رئیس کرمان نقض عهد نموده و بسلطان خبر رسید که نامبرده
بر بعضی بلاد اناطولی غارت انداخته است سلطان بر آن هجوم نموده
و علاء الدین گریخته در موضع اق چای بدست آمده و با بر دو پسر خود محبوس
شد سلطان بسواران بشهره که پایتخت آن بود نزول نموده و آنرا محاصره
نمود و چون وقت رسیدن غله جات و حاصلات بود سلطان بلشکر
خود امر داد که بحاصلات مردم خريدار شده کسی را اذیت نکنند
و هم برای اهل قلعه اطلاع داد که هرکس که میخواهد غله جات خود را جمع
کند و برای عسکر ما بفروشد بیرون شود مردم از قلعه برآمده بدرو و جمع غله
خود مشغول شده و بعد از بدست آوردن غله بهر نرخی که میخواستند به
رضای خود بلشکر سلطان فروختند و بعد که بقلعه رفتند خود رجوع نموده گفتند
شاهی که باین عدالت و رعیت پروری باشد چرا بر و عصیان کنیم بعد از ان
جمعاً نزد آن آمده گفتند که تو از هر شاهی باطاعت سزاوارتری و کلیدهای
قلعه را بدان تسلیم نموده و خود اطاعت نمودند باقی قلعه جات که وضعیت بوسیه
را که بزرگ ترین شهرهای ترنمان بود دیدند آنها نیز تقلید نموده و کلیدهای آق
سرای و ینکیجه و قیصریه و دوقی قره را نزد سلطان آورده و تسلیم نمودند سلطان
هم بکمال اطمینان به بروسه رفته علاء الدین را کشته و پسران آنرا محبوس نمود تا
اینکه امیر تیمور آنها را از حبس رها کرد در سنه هفتصد و نود و پنج سلطان مذکور بر
برسیواس و آماسیه و شهر توقات و نیکسار و جانیک و صامسوق مستولی شده
و همه را از دست سلجوقیان و امرارشان گرفت در آخر همین سال برایش خبر رسید
که رئیس قسطمونی بر بعضی بلاد سلطان تاراج انداخته تخریبات زیاد کرده
است و اینخبر زمانی برایش رسید که برای جنگ کفار از دریا تجاوز نموده عازم
روم ایلی رسیده بود سلطان هم ازین جنگ صرف نظر کرده جانب قسطمونی
شتافت مگر قبل از رسیدن سلطان رئیس قسطمونی فوت شده و پسرش جانشین آن
گشته و برای سلطان چنین پیام داد که پدرم جنایت نمود و مرد و من برای مادام
آقای خود حضرت سلطان فرمانبردارم و خود را از جمله غلامان آن میشمارم و از
عدالت شان امید دارم که مرا بگناه دیگری نگرفته و شهر سینوپ را که شهر پدرم و مسقط
الراس خودم است برایم واگذار شده مرا دران نائب مقرر فرمایند سلطان هم