فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۱۴) حسن سیرت ابابکر رض

فرمودای عمر حق جل و علی اہل دوزخ را ببدشت ترین کردارشان بیان کرده
چون ایشان را بیاد می آورم میگویم امید دارم که از جمله شان نباشم
و نیز اهل جنت را بجهت انیکه از بدیهای شان تجاوز نموده با حسن اعمال
ایشان را بیان فرموده ہرگاه ایشان را بیاد آور میشوم میگویم کجاست
عمل من تا عمل شان پس اگر وصیت مرا محافظت کنی ہیچ غایبی ترا از مرگ
دوست تر بنظر نمی آید و حال انیکه ترا از ان چاره نیست و اگر وصیت مرا
ضایع نمودی ہیچ غایبی دشمن تر از مرگ ترا بنجا طر نمی رسد با انیکه مرگ را
عاجز ساخته نمی توانی بعد ازان دست بدعا کشود و فرمودای بار خدایا
اراده ندارم با مر خلافت مگر اصلاح امت را و می ترسم از واقع شدن
فتنه بر یشان تو کرده انچه را تو میدانی و خوض کردم در امر است فکر خود را
بهتر و قوی تر در حریص تر بایشان برادر همرا رشاد والی بریشان گردانیدم و ای بار
خدایا بجا آوردم از او امر تو انچه حاضر شد مر اپس خلیفه باش مرا ایشانند
بنده گان تو و ناصیه ایشان بدست تست و ای بار خدایا به صلاحیت ام
ولایت او را و بگردان او را از جمله خلفا، راشده خود و آراسته گردان
رعیت آنرا ابن سعد و حاکم از عبد الله ابن مسعود روایت میکنند
که گفت فراست مندترین مردم سه کس اند که از ایشان فراست بظهور رسیم
یکی حضرت ابا بکر صدیق در باره خلیفه گردانیدن حضرت عمر رضی الله عنهما
و دختر شعیب عیال حضرت موسی که گفت یا ابت استاجره ان
خیر من استاجرت القوی الامین یعنی ای پدر من اجیر نمای این
شخص را که قوی و امین بهترین اجیران است و دیگر عزیز مصر که در باره
حضرت یوسف برای عیال خود گفت اکرمی مثواہ یعنی گرامی
دار جای او را زہری نقل میکند چون حضرت عمر رض با مرد استخلاف
حضرت ابا بکر صدیق رض مسند نشین خلافت شدند امر خلافت را
بدرستی تکمیل داده فتوحات در زمان خلافت شان بحدی رسید که بعد
ازان مانند آن مشاهده نشده از ان جمله شام عراق مصر روم مکر ندا
فارس و غیره است و نیز امام بخاری و مسلم حدیث را که بیاری فتوحات
حضرت عمر رضی اللہ تعالیٰ عنہ میباشد روایت میکنند که فرمود صلی الله علیه سلم
رایت کانی انزع بد لو علی قلیب فنزعت منها ما شاء اللہ تعالٰی


فتوحات اسلامی جلد ثانی
(۳۱۵)
حسن سیرت ابوبکره

اخذها ابو بكر فنزع ذنوبا او ذنوبين وفي نزعه ضعف والله يغفر له
ثم اخذها عمر ابن الخطاب فاستحالت غرباً فلم ار عبقريا يفري فرياً
حتی ضرب الناس بعطن ـ ترجمه فرمود در خواب دیدم که میکشیدم دلو آب را
از چاه کشیدم آنمقدار آب که خدا خواست بعد از آن حضرت ابو بکر دلورا
گرفت پس گردید دلو بزرگ و ندیدم مرد نیک قوتی را که میکند عمل آن را
تا انیکه سیراب شدند و خوابانیدند شتران خود را از شرح مسلم مینویسد
که در همین حدیث اشارت است بخلافت حضرت ابا بکر صدیق رضی الله عنه
و کمی مدت خلافت شان و اشارت است بخلافت حضرت عمر فاروق رضی الله
و درازی مدت خلافت شان و به بسیار شدن فتوحات و ظهور و اتساع
دوایر اسلام و سودمند شدن مردم و به بنا نمودن شهرها و ساختمان عمارت
در فترها و رزمان خلافت شان القصه یکی از بزرگ ترین فضایل حضرت
ابابکر صدیق قتال عربی بود که بعد از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم مرتد شدند
از خود زکواة را منع کرده بودند و فرمود که قسم بخدایتعالی هر آئینه جهاد
میکنم ایشان را تا ما دامیکه قوت گرفتن شمشیر در دست من باشد اگر چه
منع کنند از من و بند شتر یا بزغاله را از انچه که بزمان رسول الله صلی الله
علیه و سلم ادا میکردند حضرت عمر رضی الله عنه از برای حضرت ابا بکر صدیق
فرمود که چگونه مقاتله کنم مردم را و حال آنکه فرموده رسول صلی الله علیه وسلم
است امرت ان اقاتل الناس حتی یقولوا لا اله الا الله
وان محمداً رسول الله فمن قالها عصم منی ماله ودمه الا بحقها
و حسابه علی الله تعالی ترجمه امر شدم انیکه مقاتله کنم مردم را تا ما دامیکه
بگویند لا اله الا الله و محمد رسول الله و کسی که این کلمه را بگوید
نفس و مال آن محفوظ می ماند مگر ئیکه حقوقی بر نفس و مال آنها باشد و حساب
حسن و قبح عقیده شان بر خدایتعالی است حضرت ابا بکر صدیق فرمود
قسم بخدا که مقاتله میکنم کسی را که در فرضیت صلوت و زکوة تفریقی د هد
زیرا ز کوة حق مال است و رسول کریم صلی الله علیه وسلم فرمودند الا بحقها
یعنی مگرا نیکه حقوقی بر مال آن ها باشد حضرت عمر فاروق رضی فرمود قسم
بخدا یتعالی نیست مگر نیکه کشاده کرده است خدایتعالی سینه ابی بکر را برای
قتال و بر حقانیت رأی آن معترف شدم سید محی الدین ابن عربی

در کنشیک بکرد و دولو
کشید یک سطر و ونی
و را بیا مرزد و بعد از آن
آن دلورا عمر گرفت م


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۱۶) حسن و سیرت ابا بکر رض

در کتاب مسامره می نویسد که حضرت ابا بکر بعد رحلت انحضرت صلی الله علیه وسلم از مردم
طلب زکوة کرد مردم امتناع نموده کافر شد. گفتند بزکوة خود را محمد صلی الله علیه وسلم
میدادیم بچه رسیده است ابن ابی قحافه را که ما را بیدلون کوة مسئول نمیسازد
قسم بخدا که هرگز بوی چیزی نمیدهیم ابوبکر در نیب مکله صحابه مشوره خواسته
همگی رای دادند که این وقت باید هر کس شخصا دین خود را نگهداشته مردم را
با سنجه اختیار نمودند واگذار شود بخیال انکه هرکسانیکه مرتد شدند قدرت
نخواهند داشت ابوبکر رضی الله عنه بعد از شنیدن رای شان گفت اگر کسی را
با خود متفق نیابم به تنهائی با ایشان جهاد میکنم تا بمیرم یا ایشان را بطرف اسلام
رجعت دهم اگر از من انوبند شتری را که در عهد رسول الله صلی الله علیه وسلم
میدادند منع نمایند با ایشان مقابله و جهاد میکنم تا بخداوند ملحق شوم ابوبکر رض
همواره جهاد کرد تا انکه مردمان تمامی بسوی اسلام باز گردید چنانچه
بیرون شده بودند داخل شدند حضرت خالد بن ولید را بجانب قبیله
بنی اسد و غطفان فرستاد پنجه بعد از قتل و اسارت که باقی ماند باسلام
عودت نمودند ثانیا حضرت خالد بقیادت عده بسوی یمامه مقابله مسیلمه
کذاب که مدعی نبوت بود فرستاد حضرت خالد او را چند روز محاصره
داشته وحشی قاتل حمزه آنملعون را بقتل رسانید علاء بن حضرمی را در سال
دوم خلافت خود بجانب بحرین که اهل آن جوی ارتداد را مشرب خود ساخته
بود سوق داده بهمان عده که بعد از قتل و اسارت باقی مانده باسلام مرحمت
نمودند و ایضا عکرمة بن ابی جهل را با جمع غفیری بطرف عمان و مهاجر بن ابی
امیه بطایفه و زیاد بن لبید انصاری بطایفه دیگر هر یکی بسمت فرستادند
مظفر و منصور مرجعت نمودند الحاصل هنوز که حضرت ابا بکر دار فانی را بدرود
و سرای جاودانی را قدم اندوز ساخته بود تمام قبائل عرب عودت نموده
سر بسجله اسلامیت فرود گذاشتند بعدا اولین لشکری را که به فتوحات تجهیز نمودند
فتوحات شام و قتال روم بود تا اینکه در شب وفات حضرت ابا بکر صدیق بلاد
شام فتح گردید بیهقی وابن عساکر از ابی هریره روایت میکنند که گفت قسم
بان خدائی که نیست جز ان اگر ابو بکر صدیق خلیفه نمی شد بعد از رحلت رسول
صلی الله علیه وسلم کسی او تعالی را بعبودیت نمی شناخت این سخن دو سه نوبت
تکرار نمود تا انکه از برای او گفته شد که یا ابا ہریرہ کو این گفته را ابا ہریرہ گفت


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۱۷) حسن سیرت ابوبکر رض

حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم عده هفتصد کس را در تحت قیادت اسامه بن
زید تجهیز نموده امر متوجه بجانب شام فرمودند هنوز که متوجه سیر نشده بودند
انحضرت از این خانه رحلت نموده دار جاودانی را مسعود ساختند صحاب
کرام در نزد ابابکر صدیق رضی الله عنه کرد آمده فرمودند که جیش اسامه را
از رفتن روم باز دارید و حال انکه عربها اطراف مدینه منوره از اسلام
عودت نموده مرتد شدند ابابکر صدیق رضی الله عنه فرمود قسم بخدام
نیست غیر ان باز نمیگردانم لشکری را که رسول الله صلی الله
علیه وسلم متوجه ساخته و انمی کشایم لوای را که حضرت صلی الله
علیه وسلم بسته باشد بعد ازان اسامه رضی الله عنه را فرستاد
اسامه رضی الله عنه بهر قبیله که اماده ارتداد را داشتند میرسید
اهل آن قبیله قوت و شوکت آن را دیده بر خود میگفتند
که اگر اسلام قوت و شوکت نمی داشت این گروه بمتابعت
بیرون نمی شدند لکن ما بایشان مقابلت نمیکنیم تا باهل روم
ملاقات کنند اسامه رضی الله عنه رفته رفته با اهل روم تلاقی شد
آنها را مقتول و منهزم ساخت سالم مرجعت نمود انانیکه اراده
ارتداد را داشتند بر اسلام خود ثابت گردیدند علما و کرا م
کثر الله امثالهم این فرموده حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه را
دلیل بر شجاعت مسلم شان اوردند که فرمود قسم بخدا یتعالی
که مقاتله میکنم کسی را که تفرق کند بین صلوة و زکوة ! و انیکه
قسم بخدایتعالی اگر منع کنند از من انچه را که بزمان رسول الله
صلی الله علیه وسلم می دادند اگر چه زانو بند شتری باشد مقاتله میکنم
ایشان را و دیگر علما برانند که حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه
اعلم صحابه کرام رضی الله تعالی عنهم بود زیرا که در جمله مسئله که برایشان
واقع شد توقف کردند مگر ابی بکر رض حکم کرده و برد یگران ظاهر شده
بر حکم آن تصویب رجوع نموده بر دانائی ان معتر شدند
و نیز باین فرموده شان را که بر آینه جهاد میکنم مرتدین را تا قوت
گرفتن شمشیر در دست من باشد دلیل عظمت شجاعت و تصمیم رای آن
کرام شمردند و نیز ثبات کوه انیدن جمیع اصحاب بعد از رحلت


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ۳۱۸ ) حسن سیرت ابابکر رض

آنحضرت صلی الله علیه وسلم از دلایل شجاعت حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه
محسوب میگردد و این قصه مشهور است ذکر آن باعث اطالت است
و ابن عساکر از حضرت علی کرم الله وجهه روایت میکند که حضرت علی
رضی الله عنه در روز وفات حضرت ابابکر صدیق داخل شده
و حال آنکه پرده بر جنازه وی پوشیده بود فرمود
که دوست نمیدارم اینکه ملاقات کند خدا تعالی نامه اعمالی که
بهتر باشد از صحیفه این مرد پوشیده و روایات متعدده ازان
حضرت صلی الله علیه وسلم بصحت رسیده که فرمود لو وزن ایمان
ابی بکر بایمان الامة لرجحهم یعنی اگر وزن کرده شود
ایمان ابوبکر بایمان تمامی امت ترجیح می یابد بآنها فرمود حضرت
عمر ابن خطاب رضی الله عنه و روایت کرده است ابو یعلی
از حضرت علی رضی الله عنه که فرمود بزرگترین مردم اوردی
مزد در جمع کردن قرآن شریف حضرت ابا بکر است زیرا
که در قتال اهل یمامه جمع کثیر از صحابه کرام رضی الله عنهم شربت
شهادت نوشیدند فرمود که می ترسم اینکه آتش قتال دامنگیر
قاریان کلام ایزد متعال شده بسیار یا از قرائتی که در سینه های
مردم است محو و نابود سازد امر فرمود ثابت را
بجمع آوردن و نقل دادن قرآن از رقعه ها و شانه های گوسفند
و از کتاب ها و آنچه در محفظه اصحاب کرام ضبط بود همه را
در یک صحیفه نقل داده تا اینکه در زمان خلافت حضرت
عثمان غنی رضی الله عنه جمع کرده شد همان که حضرت عثمان
از مصحف حضرت ابا بکر رضی الله تعالی عنهم جمیع فرمود
و دیگر از فضایل حضرت ابا بکر صدیق رضی الله تعالی عنه
نصرت دادن بیت المال است از برای امین امت
یعنی ابی عبیده بن جراح امام بخاری و مسلم از جابر رضی الله
عنه روایت میکند که فرمود صلی الله علیه وسلم لوجاء
مال البحرین اعطیتک هکذا وهکذا وهکذا یعنی اگر
آمد مال غنیمت از جانب بحرین بتو میدهم ای جابر اینقدر اینقدر


فتوحات اسلامی جلد ق (٣١٩) حصۀ بیست دوم

اینقدر بمشت مبارک اشاره کرده میفرمودند چون مال غنیمت از جانب بحرین
بعد از وفات رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد حضرت ابا بکر فرمود اگر کسی
در نزد رسول صلی الله علیه وسلم قرض یا وعده داشته باشد در نزد
من بیاید و بگوید جابر میگوید که در نزد ابا بکر رفته قصه را بعرض
رسانیدم حضرت ابا بکر فرمود بگیر مقدار را پس گفتم گرفت بعد در هم شمر
حضرت ابا بکر دو مقدار دیگر که جمله هزار چصد در هم شد بجهته ایفای
وعده آن حضرت صلی الله علیه وسلم برایم بخشید و اصحاب کرام از برای او
در مرض موت او گفتند ایا از برای تو طبیب را نخواهیم فرمود که طبیب
در نزد من آمد و گفت من فعل کننده ام آنچه را اراده دارم ایشان
مراد او را دانسته سکوت را اختیار کردند و سبب مرض آن این بود
کی یهودی طعام شان را زهر آلود کرده بود و بعضی گفتند در طعام
که هدیه آورده شده بود همراه حارص ابن کلاء که طبیب عرب
بود مشغول خوردن شدند حارص دست از طعام کشید از برای
ابوبکر گفت ای خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم دست از طعام بکش
که این طعام زهر آلودست این مقدار را که خوردیم یکسال بعد جمیت
آن با مضرت می بخشد همین بود که بعد از یکسال در یک زمان
وفات یافتند و در روایت دیگر حارص بن کلاء گفت که قسم بخدام
که این طعام مسموم است و یکسال بعد من و تو در یکروز وفات
خواهیم نمود چون دست از طعام کشیدن همیشه علیل بود تا اینکه
در روز موعود فوت گردیدند و گفته شده است که سبب
فوت آن زهرمار بود که گزیده بود پای مبارک آن را در غام
حرا چنانچه اثر آن قبل از وفات طغیان کرد یمن
که این هر دو وسیله شده باشند حاکم از ابن عمر رضی الله
تعالی عنها روایت میکند که فرمود سبب فوت ابا بکر رجوعت
انحضرت صلی الله علیه وسلم که او را محزون و غمناک ساخته
جسد مبارک اورا تحلیل نموده تا انکه فوت گردید رضی الله تعا
عنه حاکم از شعبی روایت میکند که فرمود چگونه توقع کند کسی


فتوحات اسلامی جلد ثانی ( ٣٣ ) حسن سیرت ابابکر رض

ازین زیاد دلی که بهترین عالم صلی الله علیه وسلم وخلیفه برحق آن ابابکر صدیق رض
مسموم گردیدند القصه منشار مرض ابا بکر صدیق رضی الله عنه این است که در حقه
فلم می آید یوم دوشنبه هشتم جمادی الثانی سینزدهم هجرت که روزی بسیار
سردی بود غسل کرده تب برایشان عارض گردید و ایشان را از برامد
منع و بستری ساخت در انقضای پانزده روز روز دوشنبه ۲۲ با
همان سنه فوت گردیدند مدت عمرشان شصت سه و خلافت شان
دوسال وسه ماه وده روز شد و نقل شده است که عایشه رض
در زمان شدت مرض ابا بکر صدیق رض در برابر سر مبارک شان
نشسته این تمثال را میخواند لعمرك ما يغني الثراش عن الفتي
اذا حشرجت يوما وضاق به الصدر قسم بعمر تو که می نیاز میکردی
مال میراثی از جوان ـــ زمانیکه نفس در غرغره فتاد و سینه را تنگ سازد
ابابکر رضی الله عنه فرمود نگوئید این سخن را لکن مرا این بگوئید و
جاءت سكرت الموت بالحق ذلك ماكنت منه تحيد يعنی آمد
سختی مرگ بحق انست آنچه از ان کناره میگرفتی بعد از ان فرمود این دو
جامه که در من است بشوئید و مرا بدیشان کفن کنید زیرا که زنده بسوی
جدید محتاج تر است از مرده و آخر سخن شان این بود توقني مسلما والحقني
بالصالحین یعنی ای بار خدایا بمیران مرا مسلمان و ملحق گردان مرا به نیکو
کاران چون حضرت ابا بکر رض فوت گردید مدینه منوره از گریه و فزع
بارتجاج آمده بمانند روز وفات انحصرت بر مردم وحشت و پریشانی دید
حضرت عمر فاروق رض جنازه شان را خوانده شب در حجره مبارکه بی بی عایشه صدیقه
در جنب رسول الله صلی الله علیه وسلم دفن شان نمودند محب طبری در
ریاض النضره می نویسد که روایت کرده امام ابو بکر محمد بن عبدالله
الخوارزمی و ابن سماک از اسد بن صفوان که در یافته بود رسول
صلی الله علیه وسلم را در حین رحلت گفت زمان فوت ابا بکر صدیق رض
مدینه منوره مانندر وز وفات رسول صلی الله علیه وسلم از بس گریه و فغان بلرزه درآم
حضرت علی کرم الله وجهه در روز وفاتحضرت ابابکر صدیق رض فرمود انا لله وانا الیه
راجعون قطع شد خلافت نبوت تا انکه بر در خانه که جنازه ابوبکر رض در ان گذاشته
و پرده بران پوشانیده بود ایستاده فرمود رحمك الله یا ابابکر رضی الله


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۲۱) در سیرت حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ

محل انس و الفت و راحت و معتمد بهترین عالم بودی توئی که مجلس
اسرار نبوی و اہل شور مصطفوی بودی توئی که اول قوم در اسلام
و خالص تر ایشان در ایمان و محکم تر آنها در یقین و ترسگار ایشان
مرخدای را و بزرگتر ایشان بودی از روی شفقت در دین خدای تعالیٰ
و احتیاط کننده تر بودی بر رسول صلی اللہ علیہ وسلم و ایمن تر ایشان
بر اصحاب رسول صلی اللہ علیہ وسلم و نیک تر اصحاب بودی از روی
محبت و بسیار تر آنها بودی از روی منقبت و بلند تر ایشان از روی
مرتبہ و نزدیک تر ایشان از روی وسیله و مشابہ تر ایشان به پیغمبر
خدا صلی اللہ علیہ وسلم بودی از روی خاموشی اشرف و اکرم ایشان
بودی در نزد رسول صلی اللہ علیہ وسلم بمنزلہ خیجه و گوش بودی و تو
اونی که ظاهر کر دی صدق پیغمبر خدا را زمانیکه کفار ز او را تکذیب کردند
تو آثی که حق جل وعلی در تنزیل خود ترا صدّیق نامید و فرمود
وَالَّذِي جَاء بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ یعنی آنکسی که آمد بصدق
یعنی محمد صلی اللہ علیہ وسلم و آنکسی که تصدیق داد او را یعنی ابا بکر صدیق
رضی اللہ تعالیٰ عنہ مراد است. و ابن عساکر از علی ابن طالب کرم
اللہ وجہہ روایت میکند که حضرت علی رضی اللہ تعالیٰ در تفسیر این
آیت چنین فرمودند و ازین قبیل آیات کثیرہ در شان حضرت ابابکرصدیق
رضی اللہ تعالیٰ عنہ آمدہ بضے ازان آیات این ست کہ حاکم و طبرانی
روایت میکنند اینکه حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ ہفت نفر
غلام کہ بمحبت اسلام خود معذب بودند خریدہ در راہ خدا کے تعالیٰ آزاد
گردانید انرا نزد حق جل وعلی شانه وَسَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى الَّذِي
ر ا تا آخر سورہ در شان آن نازل گردانید ابن جوزی گفته است اتفاق
علما و برآن است کہ ہمیں آیت در شان ابا بکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ نازل
شده و بودہ است پرہیز گارتر آن از سائر اُمت و پرہیز گارتر دلیل
افضلیت است بمفادانَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاكُمْ همچنین
شریف ترشما در نزد خدای تعالیٰ پرہیز گارتر شما میباشد پس افضلیت
ایشان از سائر امت از آیات کثیرہ ثابت شد و نیز احادیث بسیار
صریح در تائید اینکه سوره واللیل اذا یغشی در شان حضرت ابا بکر


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۲۲) در سیرت حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ

صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ وامیہ بن خلف نازل گردیدہ
است امیہ بن خلف بلال رضی اللہ عنہ را بجهت اسلام او در دلق
اذیت و عذاب میکرد حضرت ابوبکر رضی اللہ عنہ او را خریدہ در
راہ خدای تعالیٰ آزاد گردانید بعد حق تعالیٰ این سوره را در شان
آن و امیہ بن خلف نازل گردانید قولہ تعالیٰ ان سعیکم شتیٰ
یعنی سعی حضرت ابوبکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ کہ بلال را خرید و آزاد کرد
وسعی امیہ بن خلف کہ بلال رضی اللہ تعالیٰ عنہ را بجهت اسلام
آوردن آن اذیت و تعذیب نمود از یکدیگر دورست بعضی را ثواب
وکرامت و بعضی را عقاب وملامت مکافات میدهم این است فاما
من اعطیٰ واتقیٰ وصدق بالحسنیٰ فسنیّسره للیسریٰ بدرستی
ہرکہ داد مال خود را در راہ خدای تعالیٰ و پرہیزگاری کرد از شرک و کبائر
وتصدیق کرد بقرآن و نبوت توفیق آسانی میدہم او را در راہی کہ
سبب آسانی وراحت باشد در شان حضرت ابابکر صدیق است
رضی اللہ تعالیٰ عنہ وامّا من بخل واستغنیٰ وکذّب بالحسنیٰ
فسنیسّره للعسریٰ مراد امیہ بن خلف است ترجمہ و آن کس کہ بخیلی
کرد ندادن مال در راہ خدای تعالیٰ یا در گفتن کلمہ و بی نیازی کرد و
تکذیب کرد وعدۂ حق را بآسانی او را مشقت می اندازم و در آیات
بعد ازین ہم امیہ بن خلف مراد است وسیجنّبها الاتقی الذی
یوتی ماله یتزکّیٰ ترجمه و دور است که کناره دهم از آتش دوزخ
پرہیزگار تری را که میدہد مال خود پاک میگرداند نفس خود را و
حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ مراد است وما لاحد عندہ
من نعمة تجزیٰ الا ابتغاء وجه ربّه الاعلیٰ ونبود هیچ
کس را در نزد ابوبکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ نعمتی که مکافات شود لیکن در خرید
بلال رضی اللہ تعالیٰ مراد کردن آن جوینده ی رضای پروردگار
برتر خود را اراده داشت این آیت دلالت میکند بکمال خلوصیت
ابی بکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ ولہذا بعقب آن میفرماید ولسوف
یرضیٰ یعنی بدور باشد کہ برخدا توالی و خوشنود گردد و
است وعده ی بلند تر از همین و بعد از یہ بنت خداوند گوید و دیگر


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۲۳) در سیرت حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ

از جمله آیاتی که دلالت بر فضیلت حضرت ابا بکر صدیق تحیی
اللہ تعالیٰ عنہ دارد ثَانِیَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِی الْغَارِ اِذْ یَقُوُلُ
لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللہَ مَعَنَا فَاَنْزَلَ اللہُ سَکِيْنَتَهُ وَ
اَیَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْهَا یعنی دریم دو تن بودند نصرت داد خدای
تعالیٰ او را وقتیکه هر دو در غار بودند در ان هنگام پیغمبر خدا از برای یار غار خود
یعنی ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ فرمود اندوہگین مشو بدرستی خدای
تعالیٰ بهمراہ ما میباشد اجماع کردند مسلمانان بر اینکه مراد لصاحبه
در آیت ذکر شده است ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ میباشد این جهت
است که منکرین صحبت ابا بکر صدیق را با رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
در غار باجماع کافر دانسته اند و رحمتی که سبب آرامش بود بر
ایشان نازل گردانید و قوت داد خدای تعالی رسول صلی اللہ علیہ وسلم
را بلشکری که نمی دیدند و از جمله آیاتی که دلالت بر صحت خلافت حضرت
ابا بکر میکند فرموده خدای تعالی است وَعَدَ اللہُ الَّذِيْنَ
اٰمَنُوْامِنْکُمْ وَعَمِلُو الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْاَرْضِ کَمَا
اسْتَخْلَفَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِيْنَهُمُ الَّذِی ارْتَضٰی
لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِّنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ اَمْنًا يَعْبُدُوْنَنِیْ لَا يُشْرِكُوْنَ
بِیْ شَیْئاً ترجمه وعده فرموده است خداوند کسانی که از شما ایمان
آوردند و عملهای شایسته کردند هر آینه خلیفه کردند بدیشان
در روی زمین چنانچه با مت های پیش خلیفه میگردانید و هر آینه جائی
و قدرت دید بدیشان توین ایشان چنان شخصی را که رضای
باشد و هر آینه استبدال کند خوف زیاد شان را با منیت زانچنان
خلیفه الهی پرستش مینمایند خدای یگانه را و چیزی بخداوند شریک نمی نمایند
ابن کثیر میگوید این آیت مطابق بر خلافت حضرت ابا بکر رضی اللہ
تعالیٰ عنہ میباشد ابن ابی حاتم از عبد الرحمن بن عبد الحمید مهدی روایت
میکند که گفت خلافت حضرت ابی بکر و عمر این الخطاب رضی اللہ تعالیٰ
عنهما درین آیت است وَعَدَ اللہُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْکُمْ وَعَمِلُوا
الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْاَرْضِ الآیه و نیز از جمله آیاتی که دلالت
کند بر خلافت ابا بکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ میباشد این است قُلْ لِلْمُخَلَّفِيْنَ


فتوحات اسلامی جلدثانی (۳۲۴) در سیرت حضرت ابابکر صدیق رضی الله تعالی عنه

مِنَ الْاَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ اِلَى قَوْمٍ اُولِی بَاْسٍ شَدِيدٍ تُقَاتِلُونَهُمْ اَوْ يُسْلِمُونَ فَاِنْ تُطِيْعُوا يُؤْتِكُمُ اللهُ اَجْرًا حَسَنًا وَاِنْ تَتَوَلَّوْا كَمَا تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ اَنْ يُعَذِّبُكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا بگوای محمد صلی الله علیه و سلم از برای باز مانده گان اهل بیابان زودست که خوانده شوند یعنی از طرف حضرت ابابکر صدیق رضی الله تعالی عنه گروهی که صاحب کار زارند مراد تابعان مسیلمه کذاب است و گفته اند مراد اهل فارس و روم خواهد بود کار زار کنید و بکشید ایشان را یا اسلام بیاورند و یا ادای جزیه را اختیار کند پس اگر فرمان برداری کنید خدای تعالی از برای شما مزد نیک عطا میفرماید و اگر روی بگردانید چنانچه اعراض کردید پیش در سفر حدیبیه عذاب میگرداند شما را خدای تعالی عذاب دردناکی روایت کرده است ابن ابی حاتم و ابن قتیبه رض که بهمین آیت حجت است بر خلافت ابا بکر صدیق رضی الله تعالی عنه و مراد بقوم که درین آیت ذکر شده بنو حنیفه که بعد از خلافت آنحضرت صلی الله علیه و سلم متابعت مسیلمه کذاب را اختیار کرده مرتد شدند و آن کس که متخلفین اعراب را دعوت بقتال کرده ابی بکر صدیق رضی الله تعالی عنه بوده است شیخ ابوالحسن اشعری که امام اهل سنت است میفرماید اینکه ابوالعباس بن شریح رحمه الله که میگفت که خلافت ابا بکر صدیق رضی الله تعالی عنه در قرآن شریف در همین آیت است زیرا که اهل علم اجماع کردند بر اینکه بعد از نزول این آیت کسی بغیر از حضرت ابی بکر دعوت بقتال نکرده و اول دعوت آن قتال مرتدین و مانعین زکواة بود پس اجماع دلالت میکند بر صحت خلافت و فرضیت اطاعت ابا بکر صدیق رضی الله تعالی عنه و نیز حق جل و علا میفرماید فَاِنْ تُطِيْعُوا يُؤْتِكُمُ اللهُ اَجْرًا حَسَنًا یعنی اگر اطاعت کنید میدهد شما را خدای تعالی مزد نیک و نیز خبر داده است بکلام مجید خود فَاِنْ تَتَوَلَّوْا كَمَا تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ يُعَذِّبُكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا یعنی اگر رو بگردانید از اطاعت بمانند پیش عذاب میکنم شما را عذاب دردناکی حق جل و علا رو گرداننده اطاعت را وعید بعذاب کرده


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۲۵) در سیرت حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالی عنہ

ابن کثیر و بعضی از مفسرین برآند که مراد بقوم که در آیت ذکر شد فارس
و روم میباشد درینصورت نیز حضرت ابا بکر صدیق اوّل کس است که بعصم
لشکر و دعوت بمقاتله ایشان نمود اگرچه تمام امر بدست حضرت عمر فاروق و
حضرت عثمان غنی رضی الله تعالی عنهما اختتام یافت ولی ہر دو شعبه خلافت ابی بکر
صدیق رضی اللہ عنہ بودند و اگر گفته شود که مراد بداعی که در آیت ذکر شده رسول
صلی اللہ علیہ وسلم میباشد محل نیست زیرا که به شرع من قبل ذالك الميتبجونا
ابا می اور دیجی پیش ازین ایشانر ادعوت محاربه کردیم متابعت نکردند و از همین جا
است که متخلفین از اعراب در زمان حیات رسول صلی اللہ علیہ وسلم محاربه دمو
شدند و اگر مراد بداعی حضرت علی کرم اللہ وجہہ گریند در زمان خلافت شان از
برای طلب سلامہ بالخوار متقاتله اتفاق نیفتاده بلکه مقاتله شان برای تحقیق
امر امامت و رعایت حقوق آن بودہ پس محقق شد که ہمان داعی که در قرآن
کریم است جمان داعی است که اجر حسن با تباع آن و عذاب الیم بمنا فرمانی
آن منسوط و یکی از خلفاء ثلاثه است اول واصح و اساس ایشان حضرت
ابا بکر صدیق است پس لازم آمد صحیح بودن خلافت آن بر ہر تقدیر و نیز ازین
قبیل آیاتیکه دلالت بر فضیلت وصحت خلافت حضرت ابا بکر صدیق است
بسیار است درینجا ذکر آنها باعث اطالت میکرد د اگر کسی زیادت وقوف
را اراده داشته باشد در کتب تفاسیر و احادیث مراجعت کنند و روایت است
که ابو بکر رضی اللہ عنہ در خطبه های خود میفرمودند باین مضمون کجا ست قاضیان
نیک روی که بشان خود تکبر میکردند کجاست پادشاہانی که در بنا بر شهرها
و قلعه ها و دیوار ہا میشو شیدند کجاست کسانیکه در میدان حرب غلبه می
بردند و دلاوری و عبرت حرب را انجام میدادند زمانه ہمگی را مضطرب
و پریشان و بلاک نگردانیند و همگی در قبر های تاریک جا نگیر شدند
چون حضرت ابابکر رضی اللہ عنہ قتال اہل ردة را اراده و بعد از آن قبال
اہل روم را در ضمیر داشت از اهل مکه و باقی مسلمانان طلب نفری و
امداد کرده و برایشان نامه نوشت و نامه این بود بسم الله الرحمن الرحیم
من عبدالله ابى بكر الى اهل مكة وسائر المؤمنين فاني احمد
الله الذى لا اله الا هو واصلى على نبيه محمد صلى الله عليه
وسلم اما بعد فاني استنفرت الناس الى الجهاد وقد كتبت


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۲۶) در سیر حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ

الیکم والی المسلمین ان تسرعوا ایها امركم ربكم تبارك وتعالى
انفر وخفافا وثقالا وجاهدوا باموالكم وانفسكم في سبيل الله
ذالكم خير لكم ان كنتم تعلمون وهذه الآية انتم احق بها واهلها
واول من صدق بها و قائل بحكمها من ينصر دين الله فا
لله ناصره ومن يخل استغنى الله عنه والله غنی حمید -
فسارعوا الى جنة عالية قطوفها دانية اعد الله للمجاهدين
والانصار و من اتبع سبيلهم من الاولیاء الاخيار و
حسبنا الله ونعم الوکیل ترجمه بدین مضمون از طرف بنده خدا
ابی بکر بطرف شمایان اهل مکه و باقی مؤمنان واضح خاطر میدارد که
اولا پروردگار خود را حمد وثنا میگویم در پیغمبر خدا محمد مصطفے صلی اللہ
علیه وسلم درود میفرستم و بعد اینکه بلکی را اعلان جهاد نمودم و بشما و
باقی مسلمانان نامه فرستادم تا در بجا آوردن امر پروردگار خود سرعت
و شتابی نمائید چنانیچه فرموده است با خفت و گرانباری بجهاد بیرون
شوید و بصرف کردن اموال و نفوس خود در راه خداوند جهاد نمائید اگر
بدانید درین کار خیر دنیا و آخرت شماست و شما ای اهل مکه بدین آیت
شریفه احق والیق و اول مصدقین و قائل بحکم آن نموده شما میباشید هر که
دین خدا را نصرت دهد خداوند ناصر اوست و اگر براه خدا وند بخیلی کند
خداوند از وی بی نیاز است و خداوند غنی دستوده است نامه را مهر
نموده بعبد الله بن حذافه سهی رضی اللہ عنہ دادند که برساند نامہ
را گرفته رفت و بشهر مکه رسیده اہالی را خواسته فریاد برآورد مردمان
جمع گردیدند نامه را بدیشان تسلیم نمود چون نامه را خواندند و بسمع
قبول استماع نمودند سہیل ابو عمرو و حارث بن ہشام و عکرمہ
بن ابی جهل و دیگران همه گفتند دعوت خدای خود را بسر و چشم قبول
داریم و بقول پیغمبر خود محمد مصطفی صلی اللہ علیہ وسلم تصدیق داریم و
عکرمہ رضی الله تعالی عنہ پسر ابو جهل گفت تا چند نفسهای خویش در انیم و اقوام
مایان بغیر از سبقت و پیش دستی نموده خود را در زمرۀ سابقین داخل کردند
و هر کس بصدق و اخلاص کار کند البته نجات یافته بهره ور میگردد
و اگر ما آن از زمره سابقین ماندیم پس ملتزمیم از فرق متابعین چرا واپس

مطرجه سرعت و شتابی
بجهاد جنت عالی که خوشه
های میوه های شان به
یکدیگر نزدیک است
خداوند بیجها د کنندگان
و نصرت دهندگان آماده
و مہیا گردانیده است و
بهر یک از اولیا و اخیار
که متابعت شان را نماید
و خداوند کافی است
مارا و نیکو کار سازی
است ۱۲


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۲۸) در سیرت حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ

سابقان سابقان اند ولاحقان لاحقان امید دارم کہ فی الحال در
جمله غازیان نوشته و محسوب گردیم بعد عکرمہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ بن ابی جهل
در قبیله بنی مخزوم بیرون گردید و عموی وی حارث بن ہشام بهمراه شان
بیرون شد واہالی مکہ مکر مہ بایشان ملحق گردیدہ قریب چہصد مرد شدند ابو بکر
رضی اللہ عنہ بحال اہل طائف نامہ نوشته روانہ نمود آنها چهار صد
مرد بیرون گردیدند و بعد از فراغت از قتال مرتدین باہالی یمن نامه‌ها
روانه فرمود و صورت نامه چنین است بسم الله الرحمن الرحیم
من خليفة رسول الله صلّى الله عليه وسلم الى من قرء كتابي
من المؤمنين والمسلمين من اهل اليمن سلام عليكم اما بعد
فاني احمد الله اليكم الله الذي لا اله الا هو فان الله
كتب على المومنين الجهاد وامرهم ان ينفر و احفافا و
ثقالا و جاهدوا باموالكم وانفسكم في سبيل الله فا
لجهاد فريضة مفروضة وثوابه عند الله عظيم وقد
استنفرنا من قبلنا من المسلمين الى جهاد الروم بالشام
وقد سارعوا الى ذالك و شكروا وخرجوا وحسنت
في ذالك نيتهم وعظمت في الخير حسنتهم سارعوا عباد
الله الى فريضة ربكم والى احدى الحسنين اما
الشهادة واما الفتح والغنيمة فان الله لم يرض من عباده
بالقول دون الفعل ولا يترك اهل عداوته حتى يدينون
بالحق ويقروا بحكم الكتاب او يؤد والجزية من يد
وهم صاغرون حفظ الله لكم دينكم وهدى قلوبكم
وزكى اعمالكم ورزقكم اجر المجاهدين والصابرين
والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته
از طرف خلیفہ رسول اللہ بہر یک از مؤمنان ومسلمانانی کہ این
نامه من بدیشان خوانده شود سلام بر شما باد بعد بطرف شما
حمد وثنا میگویم خدائی را کہ غیر از وی دیگر خدا نیست دانستہ
شما باد کہ خداوند بزرگ بر مؤمنان جہاد را مقرر کردہ فرض نموده
است و مسلمانانرا امر نموده است که سبک و گران بجهاد بیرون


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۲۸) در سیرت حضرت ابوبکر رضی الله تعالی عنه

گردیدند چنانچه فرموده است تبارک و تعالی أنفروا خفافا
وثقالا وجاهدوا بأموالكم وانفسكم في سبيل الله
بجهاد بیرون گردید سبك و گرانبار و جهاد نمائید در راه خدا
بصرف کردن اموال ونفوس خودها بنا برین جهاد فرض مقدره
است و در نزد خداوند ثواب عظیم دارد و مسلمانان را خاست
بجهاد رو میان بشام گفتند و بیم براه خدا شتابید
ولشکر بجلدی آوردند و با وجه خوب و نیت خالص
بیرون گردیدند و خصلت شان در کار خیر عظم
گردید ای بندگان خدا بغرض پروردگار خوشنتابید
و از دو خوبی یکی را پیش نهاد خود بگیرید یا شهادت
و یا فتح و غنیمت و خدای تعالی بعضی قول از بندگان
خود را شخصی نمیشود تا از قوه بفعل نیاورند و دشمن را فرو
گذاشت نمی کند تا براه حق گردن نهاده ایمان اورند
وحكم كتاب اقرار نموده جزیه را بحالت ذلت و خواری
ادانمایند — خدا وند دین شما را محفوظ دارد
و دلهای شما را براه هدایت مستقم داشته و عمل های
شما را پاک گرداند و مزد واجر جهاد کننده گان وصبر
کننده گان را بشما روزی کند والسلام علیکم و السلام
وبرکاته و نامه را بدست انس بن مالك ارسال فرمود
انس گفته است پا پائی بمن رسیده جناح جناح وقبیله
قبید رفته نامه ابوبکر رضی الله عنه بدیشان خواندم
چون از خواندن نامه فارغ میشدم میگفتم الحمد لله واشهد
ان لا اله الا الله ان محمد اعبده ورسوله بسم الله
الرحمن الرحيم اما بعد بطرف شما من ایلچی و فرستاده -
مسلمانان میباشم و چون می آمدم مسلمانان بلشکر گاه
جمعیت داشته از رفتن شان بجهاد چیزی مانع نشود مگر انتظام
شما یا ان ای مسلمانان رحمت خدای بر شما باد بطرف
برادران خود شتاب نمایید و خود را برسانید و تمام کسانی

که بوی


فتوحات اسلامی جلد ثانی (٣٢٩) در سیرت حضرت ابا بکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ

کہ بروی نامہ خواندہ میشد و از من این مقولہ را می
شنیدند بوجہ خوب اجابت میکردند و می گفتند
همین است که رفیقم همچنین وظیفہ و کار خود را می نمودیم
تا بہ پاد شاہ تا خیر رسیدم چون نامہ را بوی
خواندم و این مقوله را ادا نمودم اسب ویراق خود
خاسته و در ساعت بہ مباین قوائم ایستاده گردید
و در امر تار خیر نمود و حکم باجتماع لشکری کرد و جمیع
ہای بسیار بروی گرداندند از اہالی یمن و در کار
مسارعت کردند چون اجتماع مردم را دید در وسط شان
ایستادہ حمد و ثنا ء خدا وند گفته و در کوہ بر تیغمر خدا فرستادہ
بعد گفت ای مردمان محض فضل و مرحمت و نعمت خداوندی
است در بارہ شما کہ حق تعالیٰ بشما پیغمبری فرستاد و بر
شما کتابی نازل فرمود و پیغمبر احکام کتاب را
بوجہ خوب بشما رسانیدہ زکوہ را سنت را بشما تعلیم
داد از مفسدات شما را منع فرمود و چیزی کہ
بهیج علم شما نمی رسید بشما تعلیم داد و بچیزی کہ رغبت
نداستید شما را رغبت و میل داد الحالی ۔
برادران صالح شما بجهاد مشرکین خاسته اند د یفایدہ
گرفتن اجر عظیم شمایان را خواندہ ہر کدام شما کہ می خواهد
ہمراہ من بجهاد بیرون گردد در ساعت بسیاری
از اہالی یمن بہ جہاد بیرون گردیدہ بطرف
ابی بکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ قدوم آوردند
انس رضی اللہ تعالیٰ عنہ گفتہ است ما وا -
پس گذشته چند روز از اردو سبقت نمودیم
ابو بکر رضی اللہ تعالیٰ عنہ بشهر مدینہ بود و
لشکری بر حال خود بود ند و ابو عبیدہ بہ
امامت لشکر مقرر بود کہ قبیلہ حمیر ہمر اہ
عیال واولا د خود با مسجد است ابو بکر رضی اللہ


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۰) در سیرت حضرت ابوبکر رضی الله تعالی عنه

عنه رسیدند ابوبکر رضی الله عنه بقدوم شان خوش
حال گردید و چون ابوبکر رضی الله تعالی عنه
دید که اهل حمیر بهمراه عیال و اولاد آمدند روی
با صحاب نموده فرمود بشما نگفتم که اگر قبیله حمیر
بهمراه اولاد و عیال آمدند بدانید که حق تعالی
مسلمانان را نصرت داد و مشرکین را داخل
خذلان کرد ایندا لمجابل ای مسلمانان مژده
در باشید که نصرت خداوند شامل حال تمامیان
گردید انس رضی الله تعالی عنه گفته است که
قیس بن هبیره بن مکشوحین مرادی که از جمله
سواران عرب در زبان جاہلیت بود و از اشراف
و باشذت شان و از اقوام وی تا دی جماعته
کثیری بودند قدوم آوردند بخدمت ابوبکر
رضی الله تعالی عنه آمده سلام نموده گفت تاکی
فرستادن لشکر ها را می نمائی ابو بکر رضی الله عنه
فرمود ما انتظار قدوم شما را داشتیم قیس گفت ما بان
آمدیم هر کدام که اوّل آمدند درجه بدرجه روانه فرمایند
این شهر جای اقامت نیست ابوبکر رضی الله تعالی
عنه بیرون گردیده پیاده میرفت یزید بن ابو
سفیان را خاسته لوایوی منعقد گردانید و زید
بن اسود بن عامر را از بنی عامر ابن لوی خاسته
وحیلت ها نموده فرستاد و ابوبکر رضی الله عنه
پیش از فرستادن نامه ها خطره غزای رومیان
بدل وی افتاده در قلب خود پنهان میداشت و
بهیچکس اطلاع نداده بود درین میان شرحبیل بن
حسنہ رضی الله عنه آمده گفت ای خلیفه رسول الله می
خواهی بطرف شام لشکر بفرستی گفت آری خطره
بدل خود دارم لاکن به کسی اطلاع نداده ام این


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۱) در رد حضرت ابابکر صدیق رضی الله تعالی عنه

سؤال تو محض از خطره قلبی خودت خواهد بود گفت
آری در جواب می بینیم که شما بهمراه مسلمانان
بالائی کوهی می باشید و بهمراه ایشان بیاد
میروی تا به خیمه بلندی که در بالای کوه بود بالاشدی
بجماعه مردمان نزدیک گردیدی و همین اصحاب بهمراه
تو می باشند بعدانه همان خیمه بزمین ریم ریگ ناک
فرود اندی که قریه ها و چشمه ها و کشت ها و قلعه ها بود و
فرمودئی که ای گروه مسلمانان قصد کنید غارت
پابر بالای مشرکین زیرا که من نصرت و غنیمت را
از برای شما ضمانت میکنم و من هم در میان آنها
بودم و بهمراه من بیرق بود و باهمان بیراق متوجه
جانب آنقریه شدم و اهل قریه از من طلب امان کرد
ایشان را امان دادم بعد ازان آمده ترا در
حصار بزرگی که از برای تو فتح شده بود و بر تو
فرش در آنجا گسترانیده و محفل در آن جا آماده بودند
در یافتم بعد از آن کسی از برای تو گفت
که از خدا می تعالی فتح و نصرت را مسئلت
نمای حق جل و علی ترا اجابت میفرماید بعد شکر
پروردگار خود را کرده و عمل بطاعت او بدار
بعد همان شخص سوره اذا جاء نصر الله تا اخیر برای
تو قرائت نمود شرحبیل رضی الله تعالی عنه میفرماید که درین
زمان چشم های ابو بکر رضی الله تعالی عنه را اشک گرفت
و فرمود که کوه را که در بالای آن می رفتیم تا به خیمه
بلند رسیدم و بر مردم نزدیک شدیم تعبیر این است
که لشکر ما را مشقت تمام فرا میگرد بعد از آن غالب
میشویم و کار ما بلند می شود و اینکه دیدی فرود آمدن
ما را از اخیمه بلند بزمین ریگ زار و کشت زار و چشمه
سار تعبیر این است که کار ما از مشقتی که دران بودیم بآسانی


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۲) در سیرت حضرت ابا بکر صدیق رضی اللہ تعالیٰ عنہ

مبدل میگردد و گفته من که قصد کنید غارت برا بر-
ایشان تعبیر این است که توجه مسلمانان به شهرهای
مشرکین و اثر کردن امن ایشان را به جهاد فی سبیل
الله می باشد و اما همان بیوق که به همراه تو بود
و بقریه از قریه جات مشرکین توجه نمودی و ایشان
را امان دادستی تعبیر آن است که تویکی از امیرهای
مسلمانان میگردی و فتح می کند خدای تعالی بدست
تو و اما همان قریه را که فتح کرد خدای تعالی بدست
من همان فتوحاتی است که حق جل و علی مرا روزی می
گرداند و اما همان تخت و محفل که بر او نشته دیدی
اشاره بر این است که حق جل و علی مرا بلند و مشرکین
را پست میگرداند و اما قرائت سوره اذا جاء
نصر الله و اثر کردن من بطاعت پروردگار به گمان که
مرگ من است زیرا همین سوره زمانی که نازل شد
رسول صلی الله علیه و سلم دانست که رحلت آن
نزدیک گردیده بعد از ان از دیده های مبارک
حضرت ابا بکر صدیق رضی الله تعالی عنه اشک جاری
گردید و فرمود که هر اینه امر بجر دفت و بنی از منکر جدا
کنم و مقاتله میکنم کسی را که ترک کند امر خدای عز وجل را
و اراسته می کنم شکر ها را بآن کانی که در تمام دنیا
از خدا وند جلّت عظمته تا اینکه بگویند که خدای یکی
است و ادا کند جزیه را و حال اینکه ایشان خار
و ذلیل باشند زیر اتا ہنگامی که مرا پروردگار
بمیراند هیچ قصوری از طرف من نباشد و در
رسیدن من بثواب مجاهدین نقصان واقع
نگردد بعد از ان حضرت ابا بکر صدیق رضی الله تعالی
عنه امیر ها را امر کرده بجانب شام فرستاد عبد الله
بن ابی اوفر رضی الله تعالی میفرمایند که چون حضرت ابا بکر


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۳) در سیرت حضرت ابوبکر صدیق رضی الله تعالی عنه

صدیق رضی الله تعالی عنه اراده تجهیز شکر را بجانب شام
نمود حضرت عمر و حضرت عثمان و حضرت علی و حضرت طلحه و زبیر
و حضرت عبد الرحمن بن عوف و حضرت سعد بن ابی وقاص و حضرت ابی عبیده
بن جراح و سعید بن زید رضی الله تعالی عنهم و رؤساء مهاجرین و
انصار از اهل بدر و غیره را در نزد خود طلبید که من در میان ایشان
بودم ابوبکر رضی الله تعالی عنه فرمود که نعمت های بیکران
خداوندئی را با اعمال حسنه مکافات کرده نمیتواند گرد پس از
برای خدای تعالی است حمد کثیر و مکافات نعمتی که داده است
شما یا نرا از جمع کردن شمایان بر دین واحد و با صلاح
نمودن عداوت های زمان جاهلیت براه نما بودن بدین اسلام
و حمد باد مر خدای را که خطرات شیطانی که مفضی با شد از
شمایان منع نموده و شما یان نیز از خود منع دارید و حال
طایفه عرب را که از یک پدر و ما دراند اراده دارم اینست که بهستم
ایشان را از جانب روم بسوی شام اگر کسی از ایشان
هلاک گردد شهید میشود و در نزد خدای تعالی مرتبه کافران را
مرتبه ایست و کسی که زندگانی کند از ایشان در راه دین خود
مدافعه میکند سزاوار است از جانب خدای عز وجل
ثواب مجاهدین را برای من همین است که گفتم و میجویم رائی
را که با من موافقت کند حضرت عمر ابن الخطاب رضی الله
تعالی عنه برخاسته حمد خدا و درود مصطفی صلی الله علیه وسلم
را گفته فرمود حمد باد مر خدای را که خاص میکند از مخلوقات
خود کسی را که بخواهد و قسم بخداوند ما یان هرگز بکار خیر برام پیش
دستی نکردیم مگر اینست که تو ما را سبقت کردی ذالک فضل
الله یؤتیه من یشاء ترجمه این فضیلت از جانب خدا وند
است میدهد او کسی را که بخواهد تحقیق میداند خدای تعالی که من
اراده دارم آنچه تو در این امر گفتی و رائی همین است
که ذکر کردی و قضای خداوندی نیز در گفته تو موافق آمده
و خدای تعالی ترا براه راست ثابت گردانیده بفرست


فتوحات اسلامی جلد ثانی (٣٣۴) در سیرت حضرت ابابکر صدیق رضی الله تعالی عنه

به جانب ایشان سواران و پیاده گان و لشکریان عقب
بعقب و اندرتیکه خدای عز و جل ناصر دین خود و عزیز
دارنده اسلام و اهل اوست و وفای کننده است انچه
وعده کرده است رسول خود را بعد از ان عبد الرحمن
بن عوف رضی الله تعالی عنه برخاسته گفت ای خلیفه
رسول خدا روم و بنو الاصفر سرحد یست بسیار محکم و ناحیه
ایست بسیار سخت گمان نمیکنم اینکه داخل شدن سواران
بأسانی رائی من این است که سواران را در اطراف ایشان
لغارت و چپاول بفرستی و بعد از ان نیز بجانب دیگر بهمین
منوال تا از اطراف وجوانب ایشان غنیمت
حاصل کرده مراجعت نمایند این امر باعث مضرت دشمنان
و تقویت لشکر مسلمانان میگردد بعد اقامتی اکابر یمن
و مضر را در نزد خود طلبیده اگر اراده غزا را به نفس
خود داشته باشی خوب والا دیگری را که اراده و خواهش
تو باشد با ایشان بغزا میفرستی سید بر جای خود نشست
و سکوت کرد و بزرگواران اهل شوری نیز ساکت شدند
حضرت ابابکر رضی الله تعالی عنه رو به جانب
ایشان آورده فرمود شمایان درین خصوص چه رائی می
میدهید حضرت عثمان رضی الله عنه از جای برخاسته
حمد و ثنا ادا کرده و درود مصطفی صلی الله علیه وسلم
را بجا آورده فرمود میدانم که از برای اهل یمین
دین بنهایت مشفقی چیزی را که از برای عامه ایشان
رشد و صلاح باشد قصد و امضا مینمای درین خصوص
مظنون و متهم نیستی حضار عالیقدار از مهاجرین و -
انصار فرموده حضرت عثمان رضی الله تعالی عنه را
تصدیق کرده فرمودند انچه مصلحت میدانی حکم و
امضا نمای مایان سمعا و طاعتا فرمان برداریم و
امر ترا مخالفت نمیکنیم و متهم نمیداریم فکر ترا از ین


فتوحات اسلامی جلد ثانی ص (۳۳۵) در سیرت حضرت ابابکر رضی الله تعالی عنه
قبیل سخنان وامثال آن در مجمع صحابه کرام تذکار یافت حضرت
ابابکر صدیق رضی الله تعالی عنه از حضرت علی کرم الله
وجهه پرسید که یا ابا الحسن تو چه رائی میدہی۔
فرمود که تو شخص مبارکی دم آثار میمنت از ناصیه
تو ہویدا است اگر نفس خود یا دیگری را بسپہ سالاری
انشاء الله تعالیٰ نصرت می یابی حضرت
ابابکر رضی الله تعالی عنه از برای حضرت علی
کرم الله وجهه گفت بشارت باد ترا اینخبر
از کجا دانستی فرمود از رسول صلی الله
علیه و سلم شنیدم که فرمودم لا یزال هذا
الدین ظاهرا علام من ناواه حتی یقوم
الدین و اهله ظاهراین
همیشه همین دین غالب است بر کسی که دشمنی کند او
را تا اینکه دین و اہل آن غالب شوند بعد ازان
ابو بکر رضی الله تعالی عنه گفت چه عجب نیک
حدیث است یا ابا الحسن مرا خوش وقت کردی حق
تعالی ترا خوش وقت گرداناد در دنیا و آخرت بعد
ازان ابوبکر رضی الله تعالی عنه میان مردمان
برپا ایستاده حمد و ثنای خدا را بر زبان راند
بعد ازان گفت ای مردمان حق تعالی
به سبب اسلام بر شما انعام در جنگها
شما را غالب گردانیده و شما را به سبب
همین دین بر تمام ادیان بزرگی بخشیده خود
را برائے جہاد آراسته و میتاد دارید که عزم
دارم شما را بطرف شام بغزای روم بفرستم
و بر شما یا ان امیراً مقرر نمایم امر پروردگار خود
را اطاعت نموده امرای خود را مخالفت نکنید نیت
و خصلت و طعمه خود را نیک نمایند زحق تعالی


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۶) در سیرت حضرت ابا بکر رضی الله تعالی عنه
یار و ناصر کسی است که پرهیزگاری و نیکوئی کند عبدالله
بن ابی اوفی گفت چون سخن خلیفه تمام شد همه
مردم سکوت کردند قسم به خدا که از ترس
غزا کردن روم کسی ابوبکر راضی الله عنه جواب
نگفت زیرا از کثرت شماره و غلبه شان
معلومات داشتند بعد از ان عمر بن الخطاب
گفت ای معشر المسلمین چرا جواب خلیفه پیغمبر خدا
صلی الله علیه وسلم را چیزی نگفتید وقتیکه شما را
به طرف جنات شما دعوت کرد خالد بن
الوليد بن العاص بر پای خاسته بعد از حمد
و ثنای خداوند روی به طرف ابا بکر کرده گفت
ما امر ترا مخالف در د گردان نیستیم باب
اختیار و ناصح و مهربان مائی چون خواندی اجابت
نمودیم و چون بفرمائی می رویم ابوبکر رضی الله تعالی
عنه از گفته او خشنود گردیده برای خالد دعا کرده
گفت جزای خیر دهد خدای تعالی ترا ای
برادر که اسلام آوردی برضا و هجرت نمودی
برای ثواب بجهت و اطاعت خدا
اعراض از دین خود و
و رسول در اعلاء کلمة الله از کفار مکه برگشتی بر و بجنگ
و جهاد کفار رحمک الله بعد از ان سجا نه رفته
شمشیر را حمائل کرده زره پوشیده کلاه خود را بسر نهاده
نیزه بدست گرفته سپر بدوش انداخته به کمال
غیرت و مردانگی با قلب پر از حرارت
ایمانی آن شیر بیشه شجاعت یعنی پهلوان
رشید خالد بن الولید پس داخل مسجد
شده بر ابو بکر و باقی یاران سلام کرده
گفت قسم به خدا اگر سر مرا کسی ببر د یا مرغ
مرا از بین آسمان و زمین بر باید بهتر است بسوی
بقیه در صفحه اینده


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۴) حسن سیرت با بکر رض

من از انچه تاخیر کنم با امرو را مخالفت نمایم قسم بخدا که در دیار اجنبی بر بقای جان
حریص نیستم بدانید که من بشهادت میدهم بر انیکه نفس من و برادرهای من
و اعوان من و تابعان من در راه خدا جل جلاله محکومند که با کفار در راه دین
محاربه نمایند تا اینکه حق تعالی ان ها را نصرت دهد یا شمشیر ایشانرا هلاک
گرداند ابوبکر رضی الله عنه فرمود امید دارم که شما از خیرخواهان و نصیحت
کنندگان حق تعالی در بنده گانی وی باشید در اقامه نمودن حکم کتابخدا و متابعت
کردن سنت نبی او صلی الله علیه و سلم پس خالد رضی الله عنه بامر او با ال و اولاد
و متابعان و اهل بیت خود بیرون شد اول کسیکه در تهیه لشکر باعث شد
او بود بعد ازان بلال را امر فرمود که میان مردمان ندا کرد که ای مسلمانان
به جهاد دشمنان بطرف شام بیرون شوید بعد سوی یزید بن ابی
سفیان و ابو عبیدہ بن الجراح و معاذ بن جبل و شرحبیل بن حسنه
کس فرستاده خواست چون حاضر شدند گفتید ید شمار ا باین طرف
متوجه کننده ام و برین لشکر شما را امیر میگردانم و با هر یک انجه لشکری در
داشته باشم میفرستم چون با دشمنان ملاقات و اتفاق بمقابله نمودند
امیر شما ابو عبیده بن الجراح باشد اگر ابو عبیده بن الجراح نبود و بیمار
پیش اید امیر شما یزید بن ابی سفیان شد بعد ازان اشخاص موصوف
با دیگر مردمان رفته خود را برای جهاد اراسته کردند خالد بن سعید
که از عاملهای انحضرت بود از امارت استعفا نمود ابوبکر ویرا عفو
فرمود بعد ازان مردمان همه روز بلشکرگاه ده و بیست و سی و پنجاه و صد
جمع میشدند تا اینکه جماعت شان بسیار شد روزی ابوبکر با اصحابه رضی الله عنهم
بیرون شدند امدند تا بلشکرگاه رسیدند ابوبکر لشکر را عده دید که دران
از ان لازم نخوانده به صحابه خطاب نمود که برای فرستادن همین لشکر چه مصلحت
می بینید که بطرف شام بفرستم عمر رضی الله عنه گفت این عده لشکر را
برای بنی الاصفر کافی و مصلحت نمیدانم بعد ازان از باقی صحاب خود
رای خواسته همه مثل عمر رای دادند ابوبکر گفت مصلحت اینست که
باطراف بنویسیم و مردم را به جهاد ترغیب نمائیم تا حاضر شود عده
که صلاحیت مقابله بنی الاصفر را داشته باشد دیگر اصحاب رای او را
پسندیدند ابوبکر مکتوب برای اهل یمن فرستاده ایشان اجابت نمود.


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۸) حسن سیرت ابابکر رض

متوجه جهاد شدند چنانچه تفصیل آن بسابقا ذکر شد که لشکر را بطرف شام
فرستاده و فتح و نصرت یافت اول لشکر را که بعد از وفات رسول انعم صلی الله علیه
وسلم فرستاد لشکر اسامه بن زید بود صحابه امارت او را حقیر داشته برای
عمر بن الخطاب گفتند که بخدمت ابو بکر رفته بگوئی که یکی از ما را که از اسامه
کلان تر باشد امیر نماید وقتیکه عمر این سخن را با بو بکر رسانید ابو بکر بر جست
و ریش عمر را بدست گرفته گفت ثکلتک امک یعنی مادر بفراق
تو بگریه یا عمر شخصی را که انحضرت امیر کرده بود مرا میفرمائی که وی را معزول کنم
بعد از ان ابو بکر بیرون شده در معسکر آمده لشکر را فوج فوج نموده
خود پیاده و اسامه بن زید سواره بود اسامه عرض کرد یا خلیفه
رسول الله یا تو سوار شو یا من پیاده میروم ابو بکر گفت قسم بخدا وند که نه من سوار
و نه تو پیاده میشوی بگذار که قدمهای من در راه خدا گرد آلود شود زیرا که غازی را
بهر قدم هفصد نیکی و هفصد درجه بالا میرود و هفصد گناه از وی محو میشود
اسامه در وقت بازگشتن خود توصیه نمود که خیانت نکنند و غدر در مال
غنیمت نه نمائید و دزدی مثله نکنند طفل صغیر و زنها و شیخ پیر را نکشید
درخت با خرما و درخت با میوه دار را قطع نکنید و نسوزانید گوسفند و گاو
و شتر را مگر برای خوردن ذبح نکنید چون به اشخاصیکه خود را در معبد ها
برای عبادت محبوس گردانیده اند مرده آن ها را به عبادت خوانهای
شان متعرض نشوید و بر قومی که از گروه شیطان اند عابد صلیند مبنیا سرهای
خود را تراشیده اند و بر وسطی سر خود را ترک کرده اند مانند دستمال
به شمشیرهای خود بر آن ها حمله نمائید تا مسلمان شوند یا جزیه را بدهند
بطریق خواری شما را بخداوند میسپارم بروید بنام خدا با یزید بن ابوسفیان
در نزول و وداع همینطور معامله کرد که با اسامه کرده بود همراه یزید در وقت
زیادت نمود اینکه چون فتحی بر خود و صحابه نی شکی مکن بر قوم و صحابه
خود غضب منمائی مشوره کن با ایشان را در تمام کارها عدل را رفتار و ظلم را
ترک کن زیرا قوم ظلم کننده بر دشمنان خود نصرت نمی یابند چون با دشمنان
خود ملاقات نمودید در وقت محاربه پشت نگردانید چون نصرت یافتید
زنان و کودکان و پیره ها ابی را نکشید و چهار پایان را پی نکنید و قتلیکه عهد
نمودید فریب نکنید مصالحه نشکنید در وصایای خود برای خالد بن الولید


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۳۹) حسن سیرت

گفت چون بعون خداوند برای کشتن اهل دت بردید و زمین دشمن داخل
گردید از خوردن آن سرزمین پرهیز نمائید زیرا من برحمله بردن شما ایمن
نیستم توشه را ظاهر در پنهانیان را پنهان دارید مجروح را نمشید ز یرا
بعضی مجروح از جمله مقاتلین نیست در خوابها داخل مشوید که عرب را
فریب است سخن دادن را کم کنید زیرا چیزی که از برای شست محافظه چرا
نمی شود ای خالد کار ظاهر لشکریان و غیره را تعقیب نمای پر پوشیده را
بخداوند تفویض نمای ترانجده ای که دردیعت را ضایع نمی کند سپردم
اسامه سابق تر از لشکریائیکه ابوبکر بتجهیز نموده رفت به قبیله قضاعه
که مرتد شده بودند رسید آنها را سرکوب نموده غنیمت گرفته بازگشت
مدت غیاب اسامه چهل روز بود تنفیذ لشکر اسامه از بزرگ ترین
امور برای نفع مسلمانان بود که بدل می پرورائیده باز داشتند ابوبکربن
عیاش گفت از اباحصین شنیدم که میگفت مولودی بعد از نبیین
بهتر از ابوبکر متولد نشده زیرا در مقاتله اهل دت بمنزله یی از انبیاء
ایستاده است انس بن مالک گفته صحابه قتال مانعین زکوة را مکروه
شمردند که اهل قبله اند ابوبکر شمشیر خودر اقلامه کرده تنها بیرون شده
صحابه غیر از بیرون شدن بعقب او چاره ندیدند این دلیل شیخی است
بر شجاعت ابی بکر بعد از ان علی رای داد که خود او برگشته لشکرفرستاً
سابقاً ذکر شد که عمر رضی الله عنه نیز از کسانیکه در قتال اهل دت توقف
داشتند بود بعد از ان حق سینه عمر را مثل سینه ابوبکر منشرح ساخت
که گفت والله ایمان ابابکر بر ایمان تمام امت ترجیح دارد بسبب
مقاتله با اهل ارتداد و از مقوله عمر حینیکه ابوبکر اراده مقاتله مرتدین
داشت این بود که یا خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم با مردم لفت
ونرمی نمای که وحشی اند ابوبکر گفت از تو امید نصرت داشتم مرا بخلاف
آن آمدی عجب در وقت جاهلیت سختی و در وقت اسلام مستی
کننده تکلیف مینمائی مرا که شعر یافته یا بیه سعری مقرراً با ایشان لفت
نمایم کلا ثم کلا دین تمام و وحی قطع گردیده آیا چیزی را از دین کم کنم
و من زنده باشم قسم بخدا اگر تمام مردم مرا عیب نمایند و مرا تعقیب
نکنند به شخص خود با ایشان می جنگم بعض اصحاب به ابوبکر گفتند یا غوث


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴۰) حسن سیرت ابوبکر رض

نرمی کنید تا این امر گشاده شود زیرا این امر شدید الغور و مفضی بهلاکت بدون
دلیل است اگر طایفه از عرب مرتد میشوند میگفتم با یاران خود همراه شان
مقاتله کن حالا عرب همه متفق و همدست شدند زیرا بعضی مرتد و بعضی مانع
زکوة که مانند مرتد است و بعضی متوقف نظر میکنند که کار مسلمانان با مرتدین
چه میشود یکقدم پیش و یکقدم پس میروند و نیز با بوبکر گفتند مردم به مالهای
خود بخل میکنند کاشکی صدقه همین سال را ترک نمائید عینیه بن حصین فزاری
واقرح بن حابس از اشراف عرب با بعضی مردمان بر مهاجرین داخل شده
گفتند عامه مردم غیر از ما که بر اسلام ثابت مانده ایم مرتد شدند از اسلام
و عزم دارند زکواتی را که برسول ادا میکردند ندهند اگر ما را قدری مال دهید
که ایشانرا دلالت و استمالت نمائیم فمهاجرین در انصا مرا می کردند شده
گفتند مصلحت است که عینیه واقرح را طعام تخافی بدهی که فتنه قوم عرب را
دلالت کنند و اسامه را باز گردانی زیرا ما امروز که معلوم میشود ہم طاقت
مقاتله عرب را نداریم ابوبکر به ایشان گفت غیر ازین دیگر چه مصلحت می
بینید گفتند نی ابو بکر گفت همه علم دارید که امر پیغمبر به مشوره کردن است
در ان کاریکه از بین نرفته باشد و بان آیات قرانی نازل نشده باشد
حق تعالی شما را بقرار فرموده آنحضرت بر گمراهی جمع نمیکند و من هم یکنفر از شایم
باشما مشوره میکنم فکر کنید بر انچه رأی عمومی قرار گیرد بر حکم تر امیری اجتماع
نائید حق تعالی بشمار اتوفیق میدهد من چنان مصلحت می بینم که بر
دشمنان خود سخت میگیرم سبیکه بخواهد ایمان آرد و کسیکه بخواهد کافر شود
دیگر اینکه بر اسلام کسی را رشوت ندهید دیگر اینکه به پیغمبر خود صلی الله علیه
و سلم تأئید و جنگ نمائید دشمن اسلام را چنانچه وی میکرد قسم بخدا
اگر یک زانو بند شتر را که در عهد انحضرت میدادند حالا منع نمایند بایاستان
مقاتله میکنم تا از انها گرفته مستحقان برسانم فکر من همین بشما مشوره نمائید
ہد ایکه ایبد و قتیکه کلام وی را شنیدند گفتند رأی تو بهترین رای است
و رأی ما تابع رأی تست بعد از ان برای تجهیز اسباب جنگ بکر بست عبداله
بن مسعود رض گفت اولا رأی وی را غلط بد میدانستم در خر رأی ویرا
تحسین نمودیم ابو هریره گفت اگر ابو بکر رض خلیفه نمی شد کسی حق تعالی را عبادت
نمیکرد روایت دار قطنی که ابوبکر برای مقاتله مرتدین شخصا بردا به خود سوار


فتوحات اسلامی جلد ثانی (٣۴١) من سیرت النبئ

شده علی رضی الله عنه وی ابو بنصحت پس گردانید مذکور شد حاجت تکرار نیست
و صحابه ازین ثبات ابوبکر ثبات بزرکتری دیدند ثبات روزی وفات
انحضرت بود که مردم قدمهای شان لرزیده و عقلما ی شان مختل شده
بعضی فوت پیغمبر را شک بودند تا اینکه عمر که در ان وقت حاضر بود
شمشیر گرفته ایستاده شد گفت منافقین گمان میکنند که انحضرت صلی الله
علیه وسلم فوت کردید قسم بخدا که فوت نشده قطع میکند دست
ابو بکر در لندی نام مسمه منوره بود و بعضی مردم گنگ گردیده و بعضی
متحیرانه نشسته ابوبکر از منزل خود بر آمده بر انحضرت صلی الله علیه وسلم
داخل شد که پرده روی مبارک انداخته بود ابو بکر پرده را از روی مبارک
دور کرده پیشانی مبارک را بوسه زده گفت پدر و مادرم فدای تو باد
یا رسول الله در زنده گی و مردن پاک بودی آن قوت که خدایتعالی
بر تو فرض کرده بود پیش آمد مرانیز نزد پرور دگار خود یاد آور بعد ازان
پس جامه را بر روی مبارک هموار کرده از خوانه بیرون شد که عمر همرام مردم
سخن میگفت ابوبکر عمری را خاموش کرد روی بطرف مردم کرد چون
مردم دانستند که ابوبکر ست عمر را واگذاشته روی بطرف ابوبکر
نمودند ابو بکر رضی الله عنه بعد از حمد و ثنای خداوند گفت ای مردم اگر
کسی محمد را عبادت میکرد اینک محمد صلی الله علیه وسلم فوت کردند و اگر
خداوند را عبادت میکند وی زنده است که هرگز نمی میرد بعد از ان
آیه و ما مُحَمّد اِلاّ رَسُول قَد خَلَت مِن قَبْلِهِ الرّسُل اَفاِن مات
اوْ قُتِل انقَلَبْتُم عَلى اَعْقابِكم وَمَن يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْه
فَلَن يَضُرّ الله شَيْئا وَسَيَجْزِي الله الشّاكرين را خواند می گویند
قسم بخدا مثل این آیت را مردم نشنیده بودند مگر از ابوبکر در نزول این
آیه شریفه یکشنبه سال سوم از هجرت انحضرت میگوید بسبب غصه فرا
شان بفوت آنحضرت فراموش کرده بودند عمر میگفت قسم بخدا این آیت
از زبان ابوبکر شنیدم مثلیکه پاهای من قطع شود تحمل کرد نمیتوانستم
افتادم چون آگاه شدم که پیغمبر فوت کرده صحابه بین دهشت
و تزلزل بود تا اینکه تثبیت نمود آن ها را ابوبکر که خطبه خواند در بینها
دلالت و تثبیت نمود تا صحابه بعقلهای خود آمده حقیقت کار رادی

با بدست و پای منافقین را که
میگویند پیغمبر را زهر داده بود که فوت شد *


فتوحات اسلامی جلد ثانی
(۳۴۲)
حسن سیرت ابابکر
همین ثابت بودن ابوبکر دلالت ارد بر اینکه وی محکم ترین صحابه بود در رای خود
و کامل تر ایشان بود از روی عقل و علم نیز از در مسند خود از علی بن ابیطالب رضی
روایت کرده که یکروز برای یاران خود گفت مرا از دلاور ترین مردمان خبر دهید
مردم گفتند توئی گفت هرچه که منم با کسی مبارزه نکردم تا از وی انصاف
نگرفتم مرا بدلاور ترین مردم خبر دهید مردم گفتند نمیدانیم علی گفت دلاور
ترین مردم ابو بکر بود زیرا روزی بدر خیمه خود که عرب او را عریش گویند
برای انحضرت گردانیدیم و گفتیم کسیست شخصی که همراه رسول الله
صلی الله علیه وسلم باشد تا اینکه کسی از کفار بوی نزدیک نشود قسم
بخدا که غیر از ابو بکر کسی جرات نکرد از میان که وی شمشیر خودر کشیده
در نزد رسول صلی الله علیه وسلم ایستاده بود که کسی بوی نزدیک نشود والا
بشمشیر زده میشود پس ابو بکر اشجع ترین مردمان بود و نیز علی فرمود
که پیغمبر خدای را صلی الله علیه وسلم در مکه قبل از هجرت دید که یکی میکشد
و یکی میزند و میگفت توآئی که خدایای متعدد را یکی گردانیدی علی گفت
قسم بخدا که نزدیک شد کسی زمانگر ابو بکر و میزد یکی او میکشید یکی او میگفت
ایا میکشید شخصی اگر میگوید رب من خدا است بعد از ان علی ردای را
که بر ابو بکر بود بالا کرده چندان گریست که ریش مبارک او تر شد بعد از ان
علی فرمود ایا مؤمن آل فرعون بهتر است یا ابو بکر باز مردم سکوت
کردند علی گفت چرا جواب نمیدهید مرا قسم بخدا که یکساعت ابوبکر بهتر است
از مؤمن آل فرعون زیرا ایمان خود را می پوشانید و ابوبکر ایمان خود را ظاهر
میکند پس همین روایات که ذکر شد و ثبات او در روز وفات آنحضرت
و ثبات او از برای مقاتله اهل ردت همان چیز ست که وادار نموده است
اهل سنت را بر اینکه ابو بکر شجاع ترین مردمان بعد از انبیا صلوات الله علیهم
اجمعین میباشد نیز از در کتاب طور یات از امام محمد باقر بن زین العا
بن الحسین بن علی رضی الله عنهم روایت کرده که گفت شخصی برای علی بن ابطال
که می شنویم در خطبه خود میگوئی خدا یا مرا اصلاح کن بانچه که اصلاح نمودی
خلفاء راشدین را خلفا و راشدین کیانند چشمان مبارک او از اشک سیلان
نموده گفت آنها انکه دوستان مانند ابوبکر و عمره امامهای هدایتنهمای
اسلام مردان قریش مقتدای مردم بعد از پیغمبر صلی الله علیه وسلم کسیکه بانها
اقتدا


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴۳) حسن سیرت ابا بکر ۴

اقتدا کرد خود را حمایت نمود و کسیکه ایشان را متابعت کرد براه راست هدایت
کسیکه بان ها تمسک نمود از گروه حق تعالی است گروه حق تعالی رستگارند
بیهقی از شافعی رضی ۴ عنه روایت کرده که مردمان در زیر برادیم اسمان بعد از
رسول ۴ صلی ۴ علیه ۴ وسلم بهتر از ابو بکر شخصی را نیافتند که گردن های خود را
بماده اطاعت کوبیدند ابوزر هروی و دار قطنی روایت کرده اند که شخصی
بر نفری میگذشت که شیخین را دشنام میداد ان کس نزد علی ۴ آمده گفت
اگر آن ها نمیدانستند که انچه اظهار دارند تو در دل داری هرگز چنین جرات
نمیکردند علی ۴ اعوذ بالله و رحمهم الله گفت فرود آمد دست آن مرد را
گرفته بمسجد برد و به جمع شدن مردم امر داد چون مردم جمع گردید خطبه
بلیغ خوانده گفت چه باعث است مردم را که برادرهای پیغمبر و پروانه بنگرم
رفیق های پیغمبر را به بدی یاد میکنند که آنها سادات قریش و پدر مادر
مسلمان ها بودند و من بیزارم از انچه ایشان ذکر میکنند و بر ایشان است
عذاب الهی که صحبت نمودند رسول خدا را بوفا امر معروف و نهی منکر
می نمودند و حکم میکردند و عذاب می نمودند کسی را که مخالفت میکرد
انحضرت هیچ رای را که مثل رای ایشان نمیدانست و بیح محبت را مانند
محبت شان زیرا محکمی عزم ایشان را میدانست تا انحضرت صلی ۴ علیه وسلم
از دنیا رحلت کرد از ایشان رضی بود و مردمان نیز از ایشان رضی
بودند و از زندگانی خود از امرورای انحضرت تجاوز نکردند نه در حیات
و نه بعد از حیات بهمان حال فوت شدند رحمها الله تعالی قسم بخدا ئیکه
ظاهر کننده دانه و خالق نطفه است که دوست ندارد پیشانرا مگرمومن
و دشمن نمیدارد مگر شقی و بدبخت حب ایشان ثواب و بغض شان عذاب است
بعد ازان ذکر کرد امر نمودن پیغمبر صلی ۴ علیه وسلم ابو بکر را که با مردم
نماز گذارد و مرتبه علی را نیز میدانست بعد بیعت خود را با ابو بکر
بیان کرد و خلیفه ساختن ابوبکر عمر رضی ۴ عنه ذکر کرد آگاه باشید
که بخصو اشتن آن بار اسی بمن رسانید که فلان مبعض آن هاست
او را حدودره افتراء میزنم اول کسیکه باعث بر سخن زدن درباره
شیخین بود عبدالله بن سبا یهودی که بظاهر اسلام آورده باطنا بر یهودیه
خود قایم بود به اسلام آوردن تفرقه نمودن مسلمانان را مقصد داشت


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴۴) حسن سیرت ابا بکر رضی عنه
چنانچه در یهود دین عیسی علیه السلام را تفرقه نمود همچنین شُک انداختن را
اراده داشت چرا که طعن زدن بر اصحاب طعنه بر شریعت که از ایشان با مت
واصل شده وقتیکه عدالت نداشتند بنا بزعم روافض اعتماد ناصحیح بودن
چیزی از قرآن و شریعت نمیشود چون خبر این سکبا بحضرت علی کرم الله وجهه
رسیده اورا حاضر کرد از انچه نسبت بعلی گفته بود از وی پرسید ابن سبا
منکر شد و براب شهرهای دیگر فرار نمود گفت تا من زنده باشم بامن در یک
شهر نباشد دار قطنی از طرق بسیار روایت کرد که به علی رسید که شخص
ابو بکر و عمر رضی عنهماراعیب میکند آشنخص را خواسته عیب گفتن شیخین را
برو عرض کرد تا وی نیز اقرار کند آشنخص سرکی کرده منکر شد علی فرمود قسم
بخدائیکه محمد را بحق فرستاده اگر انچه رسیده بود من از تو می شنیدم یا اگاہ
میشدم بر تو یا ثابت میکردم بر تو چنین و چنان فعل می نمودم بعضی از دلائل که
اهل سنت و جماعت برحمت خلافت ابی بکر وا قرار نمودن علی بران است
که دار قطنی وابن عساکر و غیره روایت کرده اند که علی وقتیکه مقیم بصره
بود دو نفر بحضور او برخواسته گفتند که پایان را از سیرت که بدان رفتار
می نمائی مارا خبرده که ولایت داده شدی بر است ایا عهدی بود از رسول حوم
صلی اللہ علیہ وسلم کہ با تو عهد کرده بود ما یان را سخن گوئی زیرا تو مقتد و پینی
بران چیزی که شنیدی گفت اگر عهدی از انحضرت صلی اللہ علیہ وسلم در امر خلافت
من می بود هر آینه ترک نمیکردم بمباشهم اول کسیکه تصدیق بنی صبا هم علیه وسلام
نماید نه اینکه اول کسیکه تکذیب وی کند اگر تصریح در خلافت من میبود منبر
پیغمبر صلی الله علیه وسلم به شمشین واگذار نشده در امر خلافت میجنگیدم لکن
انحصرت هم کشته گردید نگشته وفات نکرد بلکہ در مرض خود چند شبانه روز
درنگ کرد مؤذن آمده اور ابحماز و اقف کرد ابو بکر را بامر امامت مردم مقرر
نمود مرتبه مرا میدانست در ان وقت من حاضر بودم و مریض نبودم با وجود نیه
بعضی از واج پیغمبر صلی الله علیه وسلم انحضرت را از امر نمودن ابو بکر منع کردند قهرا
گفت که شما صواحب یوسفید ابو بکر را فرمایند تا بمردم نماز گذارد بعد از وفات پیغمبر
ما یان در حال خود نظر کردیم کسر را که پیغمبر ما اختیار نمود در نماز که بزرگترین امور دین
و قوام اتست نیز اختیار کردیم که دو نفر از ما مخالفت نکرد هم بیعت کردیم الحق کیه
در امر خلافت مستحسن بود و روایتی که در نزد با یک کلام شد که مخالفت اند و نفر
مَاذَ


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴۵) حسن سیرت ابا بکر ض

صياد نگردید پس حق ابوبکر را اراده کرده اطاعت نمودیم و در لشکر او غزا کردیم
انچه مرا میداد میگرفتم چون بغزا میفرستاد غزا میکردم و در نزد او مردمان را
بدره خود میزدم چون ابو بکر از میان ما رفت عمر رضی الله عنه خلیفه گردید
وی نیز بان طریق که ابو بکر خلافت میکرد بیعت نمودیم او را مخالفت نکرد
از وی در نفر استحقاق او ندانسته با لشکرهای او غزا کردیم انچه میداد میگرفتم چون
بجهاد میفرستاد میرفتم بحضور او مردم را بدره خود میزدم چون آن فوت
گردید قرابت و سبقت و بزرگی در خواطر من گذشت کفه خلافت از مین
تجاوز نخواهد کرد مگر ازین مسئله احتیاط داشتم که خلیفه بکر کار یکه کند بدر
ورقته ملحق میشود خلفا درا دیدم که نفس خود و اولاد خود را از خلافت کشیدند
اگر بلحاظ خلافت دوستی میبود باید خلیفه ولد خود را جای نشین میکرد امر خلا
بین چند نفر وضع شد که ازان جمله یکی من بودم گمان کردم که از من
عدول نخواهد کرد عبد الرحمن بن عوف از ما بان عهد گرفت هر یکه اطاعت
کنیم کسی اکه حق تعالی بر ما والی گردانیده دیدم که عهد برای غیر من گرفته شد
بعثمان رضی الله عنه بیعت کردند اطاعت خود را مر بیعت خود سابق
ندانستم من نیز بیعت نموده حقوق او را ادا کردم و اطاعت او را لازم
دانستم با لشکر او غزا کردم بداده او قناعت میکرد کم اگر به غزا فرستادی
غزا میکردم در نظر او مردم را حد میزدم چون عثمان شهید شد دیدم که
دو خلیفه که خلافت را بواسطه امامت گرفته بودند گذشتند و یکه من طوعاً
بوی بیعت کرده بودم شهید شد مردم حرمین و کوفه و بصره بمن بیعت
نمودند دیدم شخصیکه نه قرابت او مثل قرابت من و نه علم او مانند علم من
و نه سبقت او مانند سبقت من و حقد ار تر از وی بودم برای خلافت
حرکت کرد یعنی معاویه از طرق بسیار بطریق صحت نقل شده که بعد از
فوت پیغمبر صلی الله علیه وسلم عباس عم النبی برای علی گفت دست
خود را هموار کن تا بتو بیعت کنیم و کسی مخالفت یکند علی ازین سخن ابا
نمود اگر چنان بودی که نص بر خلافت او بودی هر آینه قبول میکرد و تاخیر
نمی فرمود با وجود یکه همراه او عباس زبیر و بنو هاشم و غیران بودند
از هر بدی این قول شیعه بدترست که میگویند علی را نص میدانست
لکن محض برای تقیه پوشید پاک است علیه ازین فعل حاصل اینکه اخبار


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴۶) حسن سیرت ابابکر رض

در روایات بر صحت خلافت شیخین از علی رض و بر افضلیت شان که خبر آنقدر ثابت شده
باطرق و روایات بسیار که اشخاص ثقه روایت کردند از آنجمله محمد حنیفه پسر علی رض
و غیره اگر شخصی تتبع روایات را بکند بصادر شدنی همین اقوال از حضرت علی
یقین کرده از شک و شبهه خلاص میشود حافظ ذهبی گفته که این روایات
بحد تواتر رسیده از هشتاد و چند نفر از اصحاب در روایت شده حضرت علی
در خلا و ملا این سخن ها را بیان فرمود بلکه در خلافت خود بر منبر کوفه بهمین مضمون
خطبه خوانده بحضوری بسیاری از صحابه رضی الله عنهم از همین سبب امامان
چهارگانه و ائمه حدیث مثل صاحب بخاری و مسلم و باقی اصحاب کتب شش گانه
حدیث و غیره و امامان سلف و باقی اهل سنت و جماعت به اعتقاد داشتن
و صحیح دانستن خلافت شیخین از علی اتفاق نموده اند سفیان ثوری فرمود
کسی که بگوید علی در خلافت از ابی بکر حقیقتاً خطا کرده است ابی بکر و عمر و مهاجرین
و انصار را گمان نمی برم که عمل او بآسمان برده شود با همین اعتقاد دار قطنی
از عمار بن یاسر نیز چنین روایت کرده و از علی نقل نشده که گفته باشد پیغمبر
صلی الله علیه و سلم بر خلافت او نص فرموده تصریح کرده باشد بلکه چون از وی
پرسیده شد انکار میکرد چون روافض علیه اللعنه بر کار این امر در انکار
اقرار صحت خلافت شیخین از علی رض سبب کثرت روایات و تواتر قادن شدند
زیرا خلافت شیخین و اطاعت علی خلافت شان را ظاهر بود که غیر از جاهل و شمار
و شخصی مبهوت ستیزه کننده انکار نمیکرد گفته اند این اقوال را علی رض بجهت
تقیه فرموده اند این سخن شان دروغ و افتراست چه قدر ننگیست و بین
مورد قوله تعالی الا لعنة الله علی الکاذبین ایا چگونه توهم میکنند شخصی
که ادنی عقل و فهم داشته باشد تقیه را بر مرتضی علی رض با اینکه حق تعالی و بر عقل
وافر و شجاعت کامل داده بود که غیر از خدا وند از کسی ترس و ملامت کسی
پرواند است چه گونه این سخن ها را عاقل میگوید که وی در خلا و ملا در زمان
خلافت خود بر منبر کوفه حالیکه از روی امارت و جاری شدن حکم قوی بود
و هم این سخن ها بعد از مدتی از فوت شیخین بود ایا از چه می ترسید که تقیه
میکرد سبحانک هذا بهتان عظیم و از قبیح تر افتراشان اینست که
میگویند که پیغمبر صلی الله علیه و سلم به خلافت او وصیت کرده بود اصحاب
مخالفت کردند و علی نیز این امر را می پوشید و از ترس وقوع فتنه سکوت میفرمود

زیرا


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۱۳۴۷) حسن سیرت ابا بکر رض

را انحضرت فرموده بودند که بعد از انچنان فتنه واقع نشود که شمشیرها کشیده
و خون ها ریخته شود این سخن شان کذب و افترا و حماقت و جهالت است
چه قدر گمراهی بزرگست چه گونه متصل و متصور میشود که علی رض از ولایت و امارت
توصیه فرموده باشد بعد از ان او را از ریختن خون کسی که از قبول حق سرزده
منع کرده باشد اگر چنان بود چرا شمشیر در صفین و قتال خوارج میکشید
با وجودیکه امیر شخصا و اهل بیت و اصحاب او شمشیر کشیده مقاتله میکردند
و جلادت و مبارزه نمود هزار ها را از مقاتلین خود حق تعالی وی را از
مخالفت وصیت رسول صلعم پناه داد و چه گونه متصور میشود
که پیغمبر صلی الله علیه وسلم بر ناکشیدن شمشیر بر کسانیکه برفضه علیهم اللعنه
بگان فاسد خود ایشان را کافر و مرتد و بدترین انواع کفر ظاهر میدارند
با وجودیکه حق تعالی واجب گردانیده محاربه و جهاد را با نصاری و بعضی
از اهل بیت نبوی صلی الله علیه وسلم فرمود که چون گفته این گروه گمراه را
ملاحظه کردم غیر از انکه هوای شیطانی دیده شان را کور کرده که بر مفاسد
گفته های خود باک ندارند و عار و رسوائی که از بغاوت شان سرمیزند
تامل نمیکنند و از نیکه نسبت علی رض را بعجز و خواری بنمایند بلکه این عار را بتمام
بنی هاشم ملحق می سازند با وجودیکه بنی هاشم اهل امداد و شجاعت و غیرتند
دیگر چیزی نیست بلکه ازین قول شان لازم میشود نسبت نمودن
تمام اصحاب را بر این امر شنیع چه گونه تو هم میکند شخصی عاقل برینکه صحابه
برنص خلافت علی رض اطلاع داشتند بدان نص عمل نمیکردند حالیکه صحابه مطیع
ترین مردم برای حق تعالی و محکم ترین شان از روی وقوف بر احکام الهی
و دور تر مردم از تضرع هوا بودند و پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرموده خیر القرونی
قرنی ثم الذین یلونهم یعنی بهترین مردمان قرنها قرن من بعد از ان
کسانیکه عقب ایشانند پس چه گونه باشد این امر در ایشان با وجودیکه
در میان ایشان عشره مبشره اند و بعضی از ایشان ابو عبیدة بن الجراح است
که امین امت است بقرار فرموده آن سرور لکل امة امین
وامین هذه الامة ابو عبیدة ابن الجراح چه گونه درین بزرگواران
با وجود این فضایل گمان کرده شود که بآنچه در نزد شان از رسول الله
صلی الله علیه وسلم ثابت شده ترک عمل نمایند زیرا این کار خیانت نمودن است

در حاشیه
ابو عبیده بن الجراح
که در عهد فاروق اعظم وفات
یافته بود ۱۲


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴۸) حسن سیرت ابوبکر رض

در دین پس این افتراء و کذب انسبت بایشان نمودن شرعا و عقلا و عادتاً
جایز نیست زیرا از نسبت نمودن افترا با بد ذات محترم شان تکذیب
انحضرت که شهادت بخیر و خوبی داده شان شان را گفته لازم می آید
و تکذیب پیغمبر صلی الله علیه وسلم کفرست و واقع شدن کذب از پیغمبر محال ا
زیرا که صدق پیغمبر بمعجزه ثابت شده پس انچه مفضی بسوی کذب نبی باشد
نیز محال است و چگونه از صحابه این امر متصور شود که آن حضرت فرمود
لا تجتمع امتی علی الضلالة اگر وقوع این افترا ها از ایشان روا باشد
امان و اعتماد در تمامی اموریکه ازان حضرت نقل شده از احکام و قرآن
رفع میشود و یقین بهیچ امری از امور دین حاصل نمیشود زیرا اصول دین
و فروع آن از صحابه بامت رسیده و پوشیدن حق را نسبت بحضرت علی
نمودن نهایت نقصان است زیرا ازین نسبت کم دلی و ظلم و خیانت
و پوشیدن حق اعاذ الله تعالی لازم می آید و بهمین گفته و مقاله قبیحه شعا
بعضی ملحدان نسبت نمودن علی بکفر سند گرفتند که وی حق اگر نض
خلافت باشد کتمان نمود همه این اقوال دروغ و بهتان است چگونه
میکند برای کسیکه ادنی ایمان داشته باشد بلکه نسبت علی و بانی صحاب
به پوشیدن نفس نماید با اینکه غیرت شان برای دین پیغمبر و سختی غضب
شان نزدیک بحرمات الله مشهور بود تا اینکه پیش وی مبارک بتمالیه
و پدر پسر را و پسر پدر را بجهته رضای خدا وند بقتل میرساند پس سیکر
ایمان بخدا وند داشته باشد ادنی نقصانی یا سکوت را برایشان تجویز
میکند زیرا که حق تعالی شان پر از هر پلیدی نقصان پاک نموده و شهادت
بصدق شان داد که اولئک هم الصادقون و نیز خبر داد که حق تعالی
از ایشان شد که رضی الله عنهم ورضوا عنه واعد لهم
جنات تجري من تحتها الانهار خالدين فيها ذالك الفوز العظيم
دایشان وعده حسنی نموده که جنت باشد بقول خود که وکلا وعد الله
الحسنی و نبی صلی الله علیه وسلم بهر خیر و برکت و خوبی شان شهادت
داده تا حال وفات آن حضرت از یشان راضی بود هر چیزی از افترات
رافضیان و غیره اقدام نمی ورزد مگر شخصی که در ازل حق غلق علی گمراه نموده
داغ خذلان بر پیشانی او نهاده تا به خسران عظیم رجوع نموده دار دوزخ

شود


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۴۹) حسن سیرت ابا بکر رض

شود که بد جائیست دوزخ از خدا و ند بی نیاز سلامت خود و باقی مومنان
را از پنجه این اشرار بد بخت در ان افتاده اند مسألت میدارم بدی فترتن
ثقته انطایفه اشرار را به بین که میگویند که صحابه تصریح امر بر خلافت علی دانسته
لکن بسبب عناد و مکابره انقیاد نکردند ازین هیچ تر اینکه حضرت علی خلافت را
تقیته ترک داد تمام این سخنان دروغ و افتراء بود که مخبر کفر صحابه رضی هم عنهم
میشود اعاذنا الله وجميع المسلمين من هذه الكلمات القبيحة صیفی
از امام حنیفه روایت کرده که گفت اصل عقیده شیعه براء ه از ستن صحابه است
تصریح بر شیعه نموده زیرا که بدی عقیده شان از روافضیان کمتر است زیرا
که روافضیان قایل کفر صحابه اند زیرا بگان شان صحابه بطریق ستیره کار
نص صریح نمودند که خلافت علی رضی الله عنه باشد ابو کامل که رئیس عقیده
بران یا داشت نموده که قایل کفر علی شده که دی آن ها را بکفرشان باز کرده
که امر امامت خود را ترک کرده از علی متواتر نقل شده که وی بصحت خلافت
ابی بکر دعمر و اینکه شان افضل این است اند اقرار نموده و نیز متواتراً
نقل شده که عمر علی رضی الله عنه را داخل مجلس شورا نموده و علی در قبول
نمود ملحد نیکه طعنه در دین و قران زده اند سند شان یا وه سرادی ها
شیعه ها و روافض است زیرا که دین و قران شریف که با رسید از راه
صحابه است از جمله طعن ملحدان انیست که میگویند در قران شریف
اعتراض می نمایند که چگونه خدا یتعالی میگوید که کنتم خیر امة
یعنی در علم خدا یتعالی شما بهترین است ها بودید چه خیریت است که همیشان
بعد از فوت پیغمبر خود منا بلقته مرتضیه کافر شدند مگر شش نفر و مانند آن فقه
بسبب ارتداد را به گمان باطل خود ا با کردن صحابه را از قبول نص بر تقدم و
خلافت علی میدانند چون بکلام انها نظر نمائی میدانی که ماخذ ایراد و مترس
ملحدین فقط کلام رفضه است قاتلهم الله انی یؤفکون زیرا که ایها
بدین دین پاک از یهود و نصاری و دیگر فرقه ها گمراه مضر تر اند از علی رض
صراحه نقل شده که فرموده است این است بر هفتاد و سه فرقه متفرق
میشوند بدترین آن ها طایفه است که ادعای محبت مرا داشته امر مرا مخالفت
مینمایند مشتمل بودن کلام شان بر افتراء و کذب در اختیار نمودن عماليها
و بدعت ها و عناد ها تا اینکه ملحدان بذریعه سخنان شان بر طعن دین دار بها


فضایل صحابه رض
(۳۵۰)
فتوحات اسلامی جلد ثانی

مسلمانان قدرت یافتند دلیل روشن بر بدی آن هاست—قاضی ابوبکر
باقلانی فرموده که ازین سخنان روضه وعقیده باطل شان ابطال دین
اسلام بالکلیه لازم می آید زیرا هرگاه اجتماع صحابه بر کار مخصوص ممکن
باشد— نقل دروغ واتفاق بر کذب هم از ایشان محال نیست پس ممکن است
جمیع احادیث را که صحابه نقل کرده اند دروغ باشد با وجودیکه حق ایشان را
از دروغ پاک گردانیده و نیز باید انچه باقی است ها از رسل و انبیا نقل
نمودند دروغ باشد بر زعم رافضیان چه هرگاه دروغ و افترا را درین امت
که بهترین امم است ادعا نمایند درباره باقی امت بطریق اولی ممکن و جواز
دارد پس فکر نمای که این چه مفسده ها که مرتب نموده اند تا انکه—
ملاحده ملاعنه اساس یاوه گوئی ها را بران نموده اند و چگونه افتراهاست
ہلاک گرداند ایشان را خدایتعالی— بیهقی از امام شافعی رحمه الله علیه
نقل نموده که گفت از اہل ہوا کسی سخت تر بدروغ گفتن از روضه نیست
دار قطنی از عمار یا سر رضی الله عنه روایت کرده که گفت هر کس بگوید که علی رض
به خلافت از ابی بکر و عمر رضی الله عنهما حق دار تر بود حقیقتا ابوبکر و عمر و جمیع
مهاجرین و انصار را مخالفت کرده است—امام مالک رحمه الله علیه فرموده
از قول حق تعالی در شان صحابه که فرموده لیغیظ بهم الکفار معلوم
میشود که طایفه روضه کافرند زیرا که صحابه آن ها را بغیظ و خشم آورده اند
ہر کس که بر صحابه غیظ نماید بیشک کافر است این آیت ما خذ ودلیل است
در اثبات کفر آن ها از همین سبب شافعی حمتہ اللہ علیہ در یکی از دوقول
خود امام مالک را در تکفیر روضه موافقت کرد و جماعتی از ائمه نیز امام مالک را متابعت
نمودند ابن اثیر در تاریخ خود مسمی به کامل در بیان حوادث دو صد و نود و شش
در نزد ذکر ابتدا ردولت عبید بین تصریح نموده که چون حق تعالی سید الاولین و
الآخرین سید نا محمد صلی الله علیه وسلم را بر خلق فرستاد این امر بر یهود و نصاری
و روم و فارسی و قریش و باقی مردم عرب گران و دشوار آمد زیراز رسول۴
صلی اللہ علیہ وسلم حکم به سفاہت و بی عقلی ہوشیاران کرده دین ہا وفز
خدا های شان را تعیب کرده جماعات آن ها را متفرق گردانید به براندن
رسول م درین اسلام اتفاق و اجتماع نمودند حق تعالی شر ایشان را از
حبیب خود کفایت نموده رسول خود را برایشان نصرت داد کسی که ہدایته


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۵۱) فضایل اصحاب رضی

ضعیف در بود ایمان در و چون آنحضرت صلی الله علیه وسلم از دار فانی انتقال نمودند
باز نفاق بین شان پیدا شده بعضی از مردم عرب گمان آنکه صحابه ضعیف
شدند مرتد گردیدند تا آنکه ابوبکر رضی الله تعالی عنه با ایشان جهاد نموده
مسیلمہ کذاب را گشت مرتد ها را بدین باز گردانیده با اهل فارس و روم
جهاد و غزا کرد چون ابوبکر وفات کردند مردمان گمان افتادند که بقوت
وی اسلام و اهل آن ضعیف میشود تا اینکه عمر ابن الخطاب خلیفه گردیده
خوار و زار و برهم کرد هند فارس و روم را در شهر ها و ممالک شان استیلا
یافت منافقان خضیته ابولولو مجوسی را فرستادند تا ویرا به شهادت
رسانید بعد از ان منافقان مطمین گردیده خوشوقت شدند که نور
اسلام و چراغ دین بقوت او کل میشود چون عمر در وقت فوت خود
عثمان را خلیفه کرد فتوحات ان زیاد و ممالک اسلامی وسعت یافت
در امر شهادت او نیز مداخله کردند تا شهید شد بعد از ان علی کرم الله وجهه
بر سریر خلافت نشست بنحو بتر وجه بامر ولایت قیام نمود چون دشمنان
دین از برانداختن دین اسلام بزور و غلبه مایوس شدند به وضع نمودن
حدیثهای دروغ و به شک انداختن مردمان ضعیف العقل نادان در امور
دینیه شان شروع نمودند چنان امور دینیه که محکم و مضبوط ساخته ان هارا
محدثین در محکم نمودند به فساد احادیث صحیحه بتمویلات فاسده خود و طعن
بران بازدند و تشنیع خود را ظاهر نمودند که یعنی گروه این ستم اینکه حال
خود را پوشیده مردم عامه را فریب میدادند صحاب ایشان در شهر ها متفرق
شده اظهار زهد و عبادت نموده خلق را باظهار دین فریب میدادند
حالیکه ایشان برخلاف دین عقیده داشتند طعن صحابه را بسیار نمودند
زیرا که میدانستند که طعن صحابه طعن شریعت است نے براکه از صحابه شرعیت
بمردم رسیده برآ کسانیکه متابعت شان را نمودند مال های بسیار
میدادند تا اینکه مذهب باطل خود را افشا و انتشار نمایند ازین بیانات
دانسته شد که همه گی و تمامی اساس بنیادشان طعن صحابه که مستلزم
طعن شریعت است قاتلهم الله انی یفترون چون کلام طویل است
باید با تمام کلام که تعلق به خلافت ابو بکر رضی عنه دارد و ذکر بعضی از خوبی ها
و حسن سیرت و است رجوع نمائیم یکی از ان فضایل است که گفته اند روزی


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۵۲) حسن سیرت ابوبکر رض

خطبه خوانده حمد و ثنای خداوند و درود پیغمبر صلی الله علیه وسلم گفته بعد ازان فرمود
که بدبخت ترین تمام مردمان در دنیا و آخرت ملوک و پادشاهان است مردم سری
خود را بطرف تعجب بلند کردند گفت معصیت شما را که تعجیل مینمائید به طعن زدن
من بعضی از ملوک کسان اند که چون پادشاه شدند حق تعالی میل شان را از انچه
در دست ایشان است برده میل شان به چیز است که در دست غیر ایشان است
حق تعالی بسبب نیمه عمرشان را کم میگرداند و ترس را در دل ان ها مستولی میکند
که مبادا این مملکت از دست من برود تا بکار بر مال قلیل مردم حسد و بر مال بسیار
شان خشم میکنند از فراوانی اندیشه ناک شده لذت حیات از وی قطع میشود از کار
خود عبرت نمیگیرد با مردم دانا مجالست نمیکند که از ایشان چیزی بیاموزد ایشان
مثل سرابند که بظاهر شان مردم فریب خورده در واقع هیچ نیست بظاهر
مسرور می نمایند و در باطن اندوهگین چون از سلطنت افتاده آب
زنده گانی فرو رفت تاریکی او روشن گردید حق تعالی با او سخت ترین حسا
محاسبه مینماید عزت او را در اخرت کم میگرداند که او عزت خود را در دنیا دیده است
بدانید که مردم نفر اکسانی اند که رحمت الهی شامل حال ایشان است و آگاه باشید
که مؤمن کیست که بکتاب خدا و رسول الله صلی الله علیه وسلم حکم کند بدان
که شما امروز در زمان خلافت نبوت و طریق مستقیمید زود است که بعد از
من ملوک را معاینه کنید که بسان مار و عقرب نیش میزنند و ستیزه مینمایند
و به بینید مردهای بسیار بخیل کناره و خون ناحق را مباح میدانند
کارهای باطل رواج یافت مسجدهای خود را لازم گرفته مشورت را از یکدیگر
در قرآن طلب نمود جنگ در طاعت و عبادت زنید بعد از مشوره کارهای
شما باید بعزم متین باشد عقد و بیعت شما باید بعد از بسیار گفتگو و مناظره
باشد چون باین صفت بودید که شهر برا جستجو و طلب نمودید حق تعالی
برای شما فتح میکند زود است که حق شهرهای خود را برای شما مفتوح نماید
مانند شهرهای نزدیک در بعضی خطبه های خود فرمود که حق تعالی محمد صلی الله
علیه وسلم را رحمت برای کافه مردمان و حجت و هادی شان فرستاده
در وقتیکه مردم در بدی احوال و تاریکی جہالت بودند که دین شان عبث
و دعوت شان افتراء و کذب بود حق تعالی بذریعہ محمد صلی الله علیه وسلم
دین را عزت و غلبه داده میان دلهای شما الفت انداخته شمار ایکدیگر


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۵۳) حسن سیرت ابابکر رض

مهربان گردانید پس ای مسلمانان بسبب نعمت خدایتعالی بر یکدیگر برادر گردید
و فرمود که وصیت میکنم شما را به ترسیدن از خدایتعالی در هر امر و حال و وی
بزرگی است و وصیت مینمایم شما را در لازم گرفتن بصدق هر چیزیکه دوست میدارید
باید بد بشمارید زیرا که در رای سخن حق و براستی خیر و خوبی نیست زیرا که
شخصی که سخن دروغ میگوید بگفته خود فخر میکند کسیکه بدروغ فخر کند هلاک
میگردد به ترسید از فخر کردن چه جای فخر کردن است برای کسیکه از خاک
پیدا شده پس خاک میشود امروز زنده است فردا مرده باید که درین پنج
روز زندگی عمل نیکو کنند و خود را از جمله مرده ها محسوب دارد هر چند بر شما
پوشیده است یعنی هر امری که بر شما پوشیده شد علم آن را بحق تعالی حواله نمائید
که حقیقت ان دانا است از سرای نفس ها خود نیکی و خیر ها پیش فرستید
که بی کم و نقصان به شما میرسد ای بندگان خدا از خداوند تقوی نموده
ملاقات وی را انتظار برید و از گذشته گان عبرت گیرید که شما هم میروید
از ملاقات کردن پروردگار و جزا دادن بگناهان صغیره و کبیره ناچار است
مگر آن گناه را که خدایتعالی بر شما پوشد زیرا که خداوند بسیار بخشنده
و مهربانست بر بندگان خود از نفس های خود بترسید از نفس های خود
بترسید از خداوند یاری و نصرت خواهید زیرا که بازگشت از معصیت
و قوت بر طاعت نیست مگر از طرف خدایتعالی بعد از ان این ایت را
خواند که ان الله وملائكته يصلون على النبي يا ايها الذين
امنوا صلوا عليه وسلموا تسليما اللهم صل على محمد عبدک
ورسولك افضل ما صليت على احد من خلقك ودفنا
بالصّادِقِ عليه والحقنا به واحشرنا فی زمرتِهِ واوردنا حوضه
اللهم اعنا على طاعتك واقضنا على عدوك در خطبه دگر بعد
از شکر حمد و ثنای معبود را نموده گفت شما را بتقوای خداوند یکه بر وی
ثنا گوئید چنانچه سزاوار تست در نیکه خوف ورجا را با هم مخلوط نمائید
و تضرع و الحاح را در سوال خود جمع نمائید زیرا که حق تعالی باین سبب
بزرگی با علیه السلام و اهل بیت او ثنا گفت که انهم يسارعون
في الخيرات ويدعوننا رغبا ورهبا وكانوا النا خاشعين
یعنی آن ها در خیرات مسارعت نموده ما را به رغبت و خوف خوانده برای


فتوحات اسلامی جلد ثانی
(۳۵۴)
حسن سیرت ابابکر رض
خاشع میباشند بعد از ان گفت اعلموا عباد الله حقیقتا حقتعالی نفسهای شما را
بحق خود گرو گرفته و برین گروی پیمان شما را اخذ و به قلیل فانی کثیر باقی را
عوض داده این کتاب خداوند است در میان شما که عجایب ان فانی و نور
آن منطفی نمیشود بگفتہ وی اعتماد نموده از کتاب او نصیحت گرفته برای روز
تاریک در وی نظر نمائید که حقتعالی شما را برای عبادت خود خلق و کرام
الکاتبین ابر شما موکل کرده انچه میکنید میدانند ای بندگان خدا می
بدانید که شام و صبح در معرض جلیئی که علم شما از شانپوشیده است
اگر قدرت دارید که چون اجل شما در رسد و شما در عمل خدا باشید اگر چه مقدور
نیست مگر بعون الهی در خالص نمودن عمل خود پیش از رسیدن اجل خود
سبقت نمائید اگر در اعمال خود اهمال ورزید به بدی اعمال خود واگذار
میشوید که قومهای بودند که مردن و اجل ابرای غیر خود میدانستند زینهار
که شما مانند شان نباشید فالوحا الوحا النجا النجا که در عقب
شما جوینده ایست که امر وی نافذ و سیران سریع است اخر دعا ابوبکر
در خطبه وی این بود اللهم اجعل خيري زماني آخره وخیر عملی
خواتمه وحنی یا محم یوم القائك يكبار خطبه خواند گفت ایها النا
شما این آیت را قوله تعالى يا ايها الذين امنوا عليكم انفسكم
لا يضر كم من ضل اذا اهتديتم را میخوانید و بر غیر تاویل ان تاویل
میکنید من از رسول الله صلی اللہ علیہ وسلم شنیدم که میفرمود قوم نیست
که عمل به معاصی نماید و در میان ایشان کسی که قدرت زنیکار داشته موجود باشد
و انکار نکند آگاه باش که شک نیست که عذاب حق تعالی بر شان عام میکند
از کلام اوست رضی الله عنه که برای خالد بن الولید گفته از شرف بگریز
که شرف ترا تعقیب کند و بر موت حریص باش که حیا برای تو انعام شود چون
اهل یمامه بعد از قتل مسیلمہ کذاب بطرق وفد نزد او آمدند برای شان
گفت صاحب شما یعنی مسیلمہ چه میگفت از انچه وحی برخود گمان میکرد
گفتند یا خلیفہ رسول الله صلی اللہ علیہ وسلم مارا عفو فرموده بگذار گفت چاره
نیست باید بگوئید گفتند میگفت يا ضفدع كم تنقين لا الشرب
تمنحين ولا الماء تكدرين لنا نصف الارض ولقريش نصفها
ولكن قريش قوم لا يعد لون يعنی ای ضفدع چه قدر نقانق میکنه نه اشامیدن


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۵۵) حسن سیرت ابابکر رض

منع و نه آبی را مکدر می‌سازی برای ما نصف و نیمه منگر ای قریش لکن قریش
قومی اند که معادله نمیکنند ابوبکر رض فرمود وای شما را این سخن از زبان الیه دنیای
نمی برآید بکجا برده بود شما را از جمله دعای حضرت صدیق رض این بود که
اللهم انی اسئلک النصف من نفسی و الزهد فیما جاوز الکفاف
چون قوله تعالى من يعمل سوء يجز به نازل شد ابوبکر رض گفت یا رسول صلعم
بعد ازین آیت خلاصی کجاست رسول صلی الله علیه وسلم فرمود بیامرزد ترا
خدا تعالی ای ابوبکر آیا تو بیمار نمی‌شوی ایا ترا آزاری نمیرسد آیا غمناک نمی‌شوی
این همه چیزیست که جزای بدیها میشود چون صدق اکسی مدح کردی میگفت
خداوندا تو داناتری بمن از نفس من و من بخود داناترم از ایشان بگردان مرا
بهتر از انچه گمان میکنند و بیامرز از من انچه ایشان علم ندارند مرا بانچه میگویند
مواخذه منمای حضرت صدیق از جناب نبوت صلعم روایت کرد که گفت از
حق تعالی عافیت را سوال نمائید که کسی را بهتر از عافیت داده نشد که یقین مراد
به یقین عافیت قلب است از مرض جهل و شک پس عافیت قلب از عافیت
بدن اعلی تر است از کلام اوست که میفرمود کسیکه قدرت بگربه دارد گریه
نماید و کسی قدرت ندارد بزور خود را بگریه آورد یکبار مرغی را دیده گفت کاشتی
من مثل تو می بودم و از جنس بشر نمی بودم امام غزالی در کتاب احیاء العلوم
گفته که تمام انچه ابوبکر رض در ایام خلافت خود گرفته بود شش هزار درهم شد
آن را به بیت المال تاوان داد یکمرتبه از کسب غلام خود بخوشید از غلام خود
سوال کرد گفت از کهانت کسب نمودم انگشت خود را بدهان خود درآورد
قی نمود چنان در قی مبالغه میکرد که گمان میشد که نفس وی بیرون میشود بعد
ازان گفت خداوندا از انچه داخل عروق و روده ها گردیده از حضرت تو
معافی میخواهم چون رسول صلی الله علیه وسلم شنیده گفت ایا نمیدانید
که در شکم صدیق داخل نمی‌شود مگر طیب - روایت شده که رسول الله
صلی الله علیه وسلم فرموده که آیه ولمن خاف مقام ربه جنتان
در شان ابی بکر صدیق رض نازل شده وقتی رسول صلی الله علیه وسلم فرمود
که بنده میان دنیا و ملاقات خداوند مخیر کرده شد آن بنده جانب خدا را
اختیار کرد ابوبکر رضی بعد عنه از شنیدن بگریه آمد زیرا ازین گفته
نزدیکی اجل انحضرت صلعم را فهمید این معنی را غیر از ابوبکر رض کسی از صحابه


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۵۶) حسن سیرت ابابکر رض

حاضرین ندانستند بعد از ان انحضرت فرمودند که باش بر علم خود یا ابابکر در میان
مسجد ی نبوی صلی الله علیه وسلم از برای اصحاب دریچه ها بود که از انجا بنماز حاضر
میشدند چون مسجد مشغله میشد انحضرت صلی الله علیه وسلم فرمود که هر دریچه است
بسته نمائید مگر دریچه ابو بکر رض این حدیث اشاره است به خلافت او بعد از
رسول الله صلی الله علیه وسلم که از انجا برآمده مردم نماز گذارد بعد از ان انحضرت
صلی الله علیه وسلم فرمود که نمیدانم شخصی که افضل باشد نزد من از ابو بکر رض چون
مریض شد بمرض موت سلمان فارسی رض بروی داخل شده گفت یا ابابکر رض
ما را به چیزی وصیت فرمای که بعد از تو عمل نمائیم فرمود که دنیا بر شما مفتوح
خواهد شد باید از ان زیاده از حاجت و کفایت نگیرید و بدان که هرکس
نماز صبح را بخواند تمام روز در عهد و ذمه الله تعالی باشد هوش دار که عهد
و ذمه خدا وند را نشکنی که در ان دوزخ شوی عایشه رضی الله تعالی عنها
در وقت احتضار پدر بزرگوار خود تحسّراً این شعر را خواند شعر
وابیض یستسقی الغمام بوجهه — ثمال لیتیمی عصمة للارامل
سفید روئیکه بر بوجاهت او می بارد — غمخوار یتیمان چاره بیوه‌زنان است
ابو بکر رضی الله عنه سر را کرده گفت بنتی صفة رسول الله علیه وسلم نه از من
سعید بن مصیب گفت که وقتی که ابو بکر رضی الله تعالی عنه محتضر بود جماعۀ از صحابه
نزد وی آمده گفتند ای خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم چیزی ما را بیاموز
که توشه آخرت ما باشد ابو بکر فرمود کسی که این کلمات را بخواند و بعد ازان
بمیرد روح آن را حق تعالی در افق مبین جای دهد گفتند افق مبین
چیست گفت زمین هموار است رو بروی عرش مجید که در ان
ریاض و بوستان و جوی های آب و ان درخت ها است روح او را
حق تعالی در ان سرزمین هر روز صد بار شامل رحمت میسازد کلمات
اینست اللهم انك ابتدات من غیر حاجة بك اليهم
ثم جعلتهم فريقين فريقا للنعيم وفريقا للسعير فاجعلني
للنعيم ولا تجعلني للسعير اللهم انك خلقت الخلق فريقا
وميزتهم قبل ان تخلقهم فجعلت منهم شقيا وسعيدا وغويا
ومرشدا فلا تشقني بمعاصيك اللهم انك اعلمت كسب
کل نفس قبل ان تخلقها فلا محيص لها مما علمت فاجعلنی ممن


فتوحات اسلامی جلد ثانی (٣٥٧) حسن سیرت ابابکر

تستعمله بطاعتك اللهم ان احدا لا يشاء حتي تشاء فاجعل مشيئتك
ان شاء ما يقربنى اليك اللهم انک قدرت حركات العباد
فلا تتحرك شئى الا باذنك فاجعل حركاتی فی تقويک اللهم
انک خلقت الخير والشر وجعلت لكل واحد منهما علمك يعمل به
فاجعلنى من خيار المقتسمين اللهم انک خلقت الجنة والنار
وجعلت لكل واحد منهما اهلا فاجعلنى من سكان جنتک
اللهم انک امرت بقوم الهدی و بشرحت به صدر وهم والمتم
بقوم الضلال و ضیقت به صدورهم فاشرح صدری
للايمان وزينه فى قلبى وكره الى الكفر والفسوق والعصيان
واجعلنى من الراشدين اللهم انک دبرت الامور و
جعلت مصیرها اليك فاحینى بعد الموت حيوة طيبة
وقربنی اليك زلفى اللهم من اصبح وامسى وثقته ورجاؤه
غیرک فانت ثقتى ورجائى ولا حول ولاقوة الا با لله
ابابکر رض گفت نام این را در کتاب خدا تعالی است از وی روایت شده
که گفت پیغمبر صلی الله علیه وسلم کسیکه چیزی از امر مسلمانان را ولایت
کند بعد از ان بطریق محابات شخصی را بر یشان امیر کند لعنت خدا بر
ویست و قبول نمیکند خدا یتعالی فرض و نفل او را تا اینکه داخل نماید او را
خدایتعالی در جهنم کسیکه قرق خداوند بوی داده شد وی خیانت کرد
و یا شیئی را بغیر حق گرفت پس روی لعنت خداوند باد هم روایت کرد
که چون رسول الله صلی الله علیه وسلم اراده امری میداشت میگفت
اللهم خرلی واختر لی دیگر روایت نمود که رسول الله صلی الله
علیه وسلم فرمود که سلطان عادل متواضع رحمت خداوند و نیزه اوست
در زمین در هر شب و روز عمل شصت صدیق برای او رفع میشود همچنیز
روایت شده که انحضرت فرمودند قوم که جهاد را ترک نمایند
حق تعالی عذاب را در ایشان عام میفرماید و هم روایت شده
که انحضرت فرمود که نظر کردن بطرف علی رض عبادت است روزی
آیت را از کلام الله از وی سوال کردند گفت کدام آسمان مراسایه
خواهد فگند و کدام زمین مرا واگزار خواهد شد که از خدا چیزی دانسته


( ۳۵۸ )
فتوحات اسلامی جلد ثانی
حسن شمیر ابوبکر رض
بگویم در تفسیر قوله تعالی للذین احسنوا الحسنی وزیادة فرمود که زیا
بر جنت نظر کردن بسوی الله تعالی در وقت عزا پرسی شخصی میگفت همراه
مصیبت صبر و همراه جزع فائده نمی شود موت نظر با قبل خود دشوا
و نسبت با بعد خود آسان است سخت تر چیز یکه یاد آورید نایافتن حضرت
آن را یاد آورید که مصیبت شما صغیر و مزد شما بزرگ گردد چون شریعت
نماز جنازه خواندی میگفت ـ اللهم هذا عبدك أسلمه
الأهل والمال والعشيرة والذنب عظيم فانت غفور رحیم
روزی کسی غضبی شدید نمود ابوبکر برزة الاسلمی گفت نفرمای تا کردن
این را بزنم ابو بکر فرمود وای بر تو بعد از رسول الله صلی اللہ علیہ
وسلم این فعل را کسی حق ندارد وی فرمود که آنحضرت صلی اللہ علیہ سلم
گفته اند که خالد بن الولید شمشیریست از شمشیرهای خدایتعالی شدید
نمی شود مگر بر کفار و منافقین در روایت کرده است که رسول اللہ صلی اللہ علیہ
و سلم گفت ای خدا یا دین اسلام را به عمر بن الخطاب عزیز گردان و همچنین
روایت کرده که رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم فرمود اگر من در میان شما مبعوث
نمی شدم عمر ابن الخطاب مبعوث میشد سیرت و فضیلت آبا با بکر بطول است در هین قدر
که ذکر یافت کفایه است مقصد از تمامی ذاکرات این مسالک سر عدل در بیت المال
و مسلک خلفاء راشدین خلیفه اسلوک نمودن لازم است این خصلت درویشی
حاصل نمیشود مگر با عراض کردن از صحبت دنیا چنانچه خود ابابکر گفته که خراین با نیچه
اولین کرده اند به اصلاح می آید حافظ ابن قیم از زید بن ارقم روایت کرده که گفت
ابوبکر برآب خواست آبی که عسل در آن مخلوط بود آوردند چون جریان خود نزدیک کرد
گریست که کسانیکه با او بودند بموافقت او گریستند چون سکوت کرد آنها هم سکوت
کردند بعد از آن بگریه عود نمود تا اینکه گمان کردند که کسی سوال کردن قدرت
ندارد بعد ازان بخود آمده رو خود امسح کرد سبب گریه را از وی پرسید گفت
روزی همراه رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم بودم دیدم میگوید دور شو از من دورشوا
من بهیئت که چیزی از خود دور نماید اهر چند گریستم چیزی ندیدم گفتم چیست
یا رسول الله سلم گفت دنیا است که خود و ما فیهای خود را بر من عرض میکند و سرا از خود دور
کردم دنیا گفت قسم بخدا یی که اگر از من اعراض نمیکردی کسانی بعد از تو از چنگ خلاصی
نمی شدند حال ترسیدم که این دنیا است بمن لحق شده سبب گریه همین بود و بس عبد
بار خدایا این بنده که باهل
حال و عشیره او را بتو تسلیم
کردند گناه او عظم و تو غفور
و رحیمی ۱۲


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۵۹) حسن سیرت ابابکر رض

بن جبیر برای خبر گیر مرض او داخل شد فرمود که ابوبکر گفت اگر یکی از شما برای گردن زدن
پیش آورده میشود در غیر حد بهتر است از انکه در موج در اشناوری کند حسن بصری رح
فرمود چون ابوبکر بمرض موت خود ثقیل گردید مردمان بروی مجتمع شدند گفت
انچه بر من نازل شده دیدید حق تعالی بین پای شما را از بیعت من ما د و مد مرا
از عقد بیعت شما خلاص کرد امر شما را در نکردم کسی را که بخواهید بر خود امیر گردانید اگر در
حیات من بر اخود امیر بگیرید دوست تر دارم از انکه بعد از من بخلاف نمائید
همه برخاستند یک گوشه شدند رای شان در هر خلیفه انجام نیافته باز گشتند و
گفتند رای ما رای تست ای خلیفه رسول صلی الله علیه وسلم ابو بکر گفت شاید
بعد از من اختلاف نماید گفتند نه حضرت علی گفت یا خلیفه رسول صلعم انچه را
رای میگرا مضائقه ی زیرا ما امر ترا سامع و مطیعیم گفت بعد از من بخلاف
خواهید کرد گفتند نه گفت بر شما لازم است عهد برضا هم گفتند آری گفت
مرا و نصرت دین خدا و بندگان او را با هم بگذارید یعنی مهلت دهید
تا برای نصرت دین و بندگان خدا درندرانی و فکر زنم - بعضی گفته ام
که فرمود انچه می بینید مرا حاضر شد از شخصیکه قایم بامر شما بو که جماعت را
فراهم آرد ظالم شما را از ظلم منع کرده ضعیف را بحق نرسد
لا بد نیست اگر بخواهید شما خود شخصی را انتخاب د اگر نخواهید این وا تفویض
فرمائید قسم بخدا که بیجز نفس خود و شما تقصیر نمیکنم و مرویت که گفت آیا
برانکه خلیفه برای شما تعین نمایم راضی میشوید قسم بخدا از خویشاوند
و اقربای خود کسی را بر شما متعین نمیکنم گفتند بلی هر کس را
که معین نمائی رضا میدهیم پس جماعت را از پیشان خواسته با هر یک
علیحده خلوت کرد استمزاج حاصل نموده هر یک به خلافت عمر ابن الخطاب
رای دادند وی قبول نموده عثمان بن عفان را به نوشتن استخلاف خط امر نمود
بعد از نوشتن و مهر کردن عثمان بن عفان احکم کرد که با مکتوب برآمده بمردم
بخواند ابوبکر پیش از خواندن خط گفت با کسی را که من خلیفه کرده ام خوش و رضا
میباشید همه گفتند آری علی گفت رضا نمی باشیم مگر که عمر بن الخطاب باشد ابابکر رح
گفت آن عمر است علی گفت ای خلیفه رسول صلعم رای خود را امضا نمائی که درین
رای بغیر از خوبی چیزی نمیدانیم عثمان سعید بن ید و اسید بن حضیر و غیر هم از مهام
و انصار گفتند که تو عالم تر از ماین بحال وی و آن عالم ترست از ما بان بکار بندگان


درخات اسلامی جلد ثانی (360) حسن سیرت ابوبکر رض

بعد از تو واز کار پای خوب با صغی ابتکارهای شایسته منصوب میباشد حال پنهانی وی
بهتر باشکارا و در میان با هی با شد از وی قوی تری هرگز بر ولایت آن امر نمیباشد بعد ا
نوشته ابو بکر عثمان نوشته را خواند ان انچه در صحیفه بود همه خورسند و راضی شدند
عاصم بن عدی گفت ابوبکر در حال مرض خود مردمان را جمع نموده امر نمود که مرا
بر منبر بالا کرده خطبه خواند چن خطبه که بعد تفویض خلافت بعمر بن الخطاب بهمین بود
بعد از حمد وثنای خداو ند گفت ای مردم از دنیا بترسید بوی فریب نخورید که دی
فریبی بنده است حتمی است اختیار نماید اخرت را دوست دارید سر بگه دار
در اخرت بمنزله دو ضره هه که محبت یکی دگری خشمناک میشود مدرسنیه که این هم خره آفر تسیم
اول وصلاح میشود این امرا برداشته نمیتواند مگر افصل شما به قوت و ما یکه شمای
نفست خود را و سخت تر شما در وقت سختی و نرم شادر وقتی نرمی و اما تری شما برای مصالحین
ومشغول نشود کارهای غیر مقصور به حوادث ممکنه یی از تعلم گرفتن علم شرعی این امور بدر حبیب
متحر نشود وازاندازه هیچ چیز تظلم وتقصیر تجاوز کنند چشمد در شان آن آب ندارد و رهای
طاعت باشند شخص که موصوف باین صفاتت عمر بن الخطاب است بعد ازان نزد عمرو
آمد و محل سرای خود شد صبحی آمدند کسی وی گفت خلیفه کردن عمر بن خطاب پروردگار
چه خوابی گفت که میکلیت می درشتی او رشما مه میکنی ابوبکر گفت مرا بنشانید بعد ازا
فرمود مرا از خدا تعالی بیم مید سید نو مید وی هر کیست که درین امر ظلم کرده باشد
میکویم بارخدایا خلیفه کردم بریشان اصلح قوی تری شان اور ا برای انجام رو راستین
دگر نیکی کفته یامی ترساند میگویم عامل کردانیدم بریشان برتر و معتبر نوازنده تریشان
مرا خدا برار د د هست که بیند و نسکه از وی مفارقت کنید صاحب گناه گریندی دگر عمر رض
از امر خلافت امتناع نموده گفت طاقت قیام نمودن با بر مردم راندارم ابوبکر د یامین
عبد الرحمن خطاب نموده گفت مرا بالا کن و شمشیر مرا حاضر کن عمر گفت یا رسولی الله ص
مرا عفونی فرمائی گفت نه بعد ازان امر را مجبور ابقول نمود بعضی هم بیعت کرده اند
که عمر گفت با مر خلافت احتیاج ندارم ابو بکر گفت تو محتاج نیستی خلافت بوجود
تو محتاج است خلافت را متوجه بخشیدم ترا به خلافت بخشیدم با وجود این ترا
از نفس تو بیم میدسم که نفس اماره بالسوء است می ترسانم ترا از مردم زیرا
که مردم باندازه ترس و تقوی تو از خدا تعالی می ترسند باید که رضای الله تعالی را
بر هوای نفس خود اختیار نمائی ابو عبیده بعد از توجه لشکر بقتال روم که وی
امیر لشکر بود مکتوب باین مضمون خدمت ابو بکر ضعی می انه فرستاد که هرقل

ضره را غار بی نفاق
گویند ۲


فتوحات اسلامی جلد ثامن (۳۴۱) حصص سیرت ابا بکر ض

مالک روم بانطاکیه که از قرای شام است نزول فرموده اهالی مملکت خود را برای مقابله
جمع آوری نموده مردم بسیار باوی جمعیت نموده بۀ مصلحة شما را وانمگر دانیدیم
که هر چه رای عالی باشد بعمل شود در اسلام ابو بکر رضی الله عنه نوشت انیکه مکتوب
شمار سید بر مضمون آن دانسته شدم انچه از امر هر قلع نزول آن بانطاکیه بتحریر
فرموده بودید آن شکست او و یاران او و نصرت الهی در حق است برای همداق
مسلمانان اما خواستن اهل مملکت و جمع شدن ایشان این نقره ایست که ما
و شما میدانیم که مانند قوم گذشته قومی از مملکت خود برامده سلطان خود را ترک
کرده بې مقابله با ایشان قومی تلاقی شده از مسلمانان که به شمشیرهای خود با ایشان
جهاد می نمایند چنان مجاهديتيكه دوست ارند مرکب چنانچه دوست ارندان
زندگی را در جهاد خود امید جرعظیم دارند جهاد فی سبیل الله را از دوست داشتن
دشمنان دختران باکره وسره اموال خود را دوست تر دارند یکرد ازینان سره جهاد کننده
و غزا از هزار نفر مشرکین بهتر ست با لشکریان خود میان اما رات تا دست موسش نباشد
کسانیکه از مسلمانان از تو غائبند با خود دگرهای من همراه شرا مردمان ولی سالی کمک
میرسانم تا کافی شد زیاده نخواسته باشی و السلام مولف فرموده که گفته ابو بکررض
که منزله او بانطاکیه هزیمت اوست می شاید از لفظ انطا که لغت ایحی است
اخذ نموده باشد یزید بن ابی سفیان رضی الله تعالی عنها بابی بکررض نوشت اما بعد
هر قل ملک روم چون خبر رفتن ما بطرف او بادر سید حق تعالی درول او
اندخته مانگردیده بانطاکیه نزول کرده امیر ها جند خود را بر لشکر شام مقرر فرموده
بمقابله ما یان امرداده به آمدن طرف استعد میباشند معاهدین از شام خبر اوردم
که مستعان اهل مملکت خود را جمع کرده رسیدند که خار و خاشاک را روم میکشند
رای خود را در باره ما تعجیل فرموده با مر خود ما را ما موردار تا ئیکه اطاعت فریابیم
زیاده نصرت و صبر و فتح و عاقبت مسلمانان از درگاه خداوندی مسئلت
میداریم و السلام ابوبکر رض چون مطالعه کرد جواب ان را نوشت که اما بعد
مکتوب تو رسید که در وی تذکار یافته بود که ملک روم بانطاکیه باز گشته جهت تمان
رعب و خوف درول ا وانداخته از جاعۀ مسلمانان ترسناک شده بلی چنانست
زیرا حق تعالی و تبارک ولد احمد در غزاوات که با رسول الله صلی الله علیه و سلم بود
ما را بر پیشان بدرجه رعب نصرت میداد و به سبب ملائکه کرام خود تقویت
میفرمود این دین که امروز مردمان را بان میخوانید همان دینیست که غریب


فتوحات اسلامی جلد ثانی
(۳۶۲)
حسن سیرت ابوبکر رض
نصرت داده میشد قسم به پروردگار تو که حق تعالی مسلمین را بمانند مجرمین نمیگرداند و کسیکه
که شهادت دهد که آن لا اله غیره مانند کسیکه با دی خدایای متعدده عبادت ورزید
و بعبادت الله متدین نشود چون با ایشان ملانی شوی با نفری خود با ایشان مقا
بای مطمین باش که تراخوار نمی سازد زیرا که حق تعالی ما را خبر داده که
بسیاری لشکری اندک بر لشکری بسیار باذن خدا یتعالی غالب شده اند من
باوجود گرفتاری انجاممردمان در اتر مردان مدد رساننده شام تا اینکه کفایت
نموده محتاج انسانی نشوید انشاء الله تعالی و السلام سر آغاز خدا و گفت و را
خبرده که مدد برای مسلمانان بسرکردگی هاشم بن عتبه بن ابی وقاص و سعید
بن عامر الجمعی رسید چون رسول با مکتوب نزد یزید به قدوم آورد یزید لشکری را
جمع نموده مکتوب مرغوب را بر مجاهدین قرأت نمود مسلمانان از شنیدن
مضمون آن بشارت یافته مسرور شدند بعدازان ابوبکر هاشم بن عتبه را
طلب نمود وی برآمده برابی بکر سلام کرد ابوبکر همراه هزار نفر اور اکمک ابی عبیده
فرستاده هاشم با سپاهیان همراه صدیق وداع نموده بیرون شده بطرف ابو
عبیده رفتند چون بروی قدوم آوردند مسلمانان از دیدن شان خوشوقت
گردیده بابی بکر بشارت میدادند سعید بن حجی اخبر رسید که ابوبکر اراده دارد
که ترا بکمک لشکر مسلمانان بفرستد وی بسیار مسرور گردید چند روزی بگذشت
ازین خبر اثری نشد خود برخواسته بحضور صدیق آمده گفت یا ابابکر قسم بخد اگراین
بنده اراده بفرستادنی مرا کردی بعدازان سکوت نمودی نمیدانم مرا در باره
من چه بخیال رسیده یا خلیفه رسولم اگر میخواه که دیگر مجر بفرستی مرانیز
با ا و ضمینه کن و اگر کسی را نمی فرستی من در جهاد رغبت تمام دارم
مرا اذن بده که خود با ایشان ملحق ساخته مسلمانان برسم زیرا که ملک روم
لشکر فراوانی بمقابله مسلمانان فراهم آورده ابوبکر رضی الله عنه گفت رحم سیر
یا سعید بلال را امر نمود تا اینکه بمردمان ندا کند که جمع شوند و با سعید بن
عامر بطرف شام برای جهاد بروند هفتصد مرد با دی به چند روز جمع گردید
چون سعید اراده بر آمدن نمود بلال رضی الله عنه گفت یا خلیفه رسول الله
هرگاه مخلصانه مرا آزاد نمودی نفس خود را مالک شدم بعد ازان بسوی امری توجه
میکنم که مرا نافع باش مراد اگذر که در راه خدا جهاد نمایم که جهاد را از بودن نیجا
دوستتر دارم حضرت صدیق فرمود که خدا شاہدمت که ترا بجهت رضای او آزاد کردی


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۶۳) حسن سیرت ابابکر رض

و مکافات و شکر آنرا از تو تمنا ندارم روی زمین فراخ است برو بهر طرف که میخواهی
و دوست داری بلال گفت یا صدیق اه گو یا از سخن من ملول شدی و در دل خود چیزی را
جایدادی فرمود نه قسم بخدا که هیچ در دل من نرسیده و دوست نمیدارم که سبب هوا
و آرزوی من آرزوی خود را ترک نمائی چگونه آرزوی خود را طالب باشم که از رقبات
و طاعت پروردگار است بلال گفت یا خلیفة المومنین اگر نخواهی همراه تو باشم
ابوبکر فرمود بدان اگر هوای تو در جهاد است هرگز تو را مانع نمیشوم و تر باقامت
اینجا تکلیف نمیداریم زیرا که ترا برای اذان نمودن معین نموده بودم اگر بروی از فرا
تو ملول میشوم چه عمر تصرمه و بقدامیست تا روز قیامت یا بلال هر جا باشی عمل صالح
نمای تو شه تو در دنیا انیست که ما دام الحیوه ذکر خدا کنی تا حق تعالی ثواب آن را
بدرجات نیکو گرداند بعد ازین توصیه ها بلال گفت حزک الله تعالی فی الدارین خیرا
یا ذکی یعنی وای برادر دینی قسم بخدا چیزی که ما را خوشوقت می سازد صبر است
بر جور و استقامت بر عمل بعد از آن گفت برای غیر رسول موذنی نمیکنم
همراه سعید بن عامر برآمده سعید بن عامر و همراهان او مامور گردیدند که رفته
با یزید بن ابی سفیان ملحق شوند بلال در شام بقصد جهاد مقیم شده در دمشق فوت
گردید رضی الله عنه بعضی گفته اند در سنه بیستم یا بیست و هشتم در طاعون
یکمرتبه جته زیارت مدینه منوره قدوم آورد اهل مدینه از وی خواهش کردند که اذان
بگوید گفت بعد از انکه برای رسول از ان گفته ام دیگری نمودنی نمیکنم
چون مردم الحاح و مبالغه را از حد زیاده کردند بمدینه بالا شده که اذان
بگوید مردمان مدینه زن مرد و کلان خور دسر آسیمه بد آن جا جمع گردیده
گفتند که بلال مؤذن نبی صلی الله علیه وسلم اذان میگوید بیایید که بشنویم
چون بلال باشروع اذان نموده الله اکبر گفت مردمان زمانه آنحضرت صلعم
یاد آورده بگریه در آمدند چونکه اشهد ان لا اله الا الله گفت مردمان از حسرت
دلتنگ شدند چون اشهد ان محمدا رسول الله گفت چنان غریو و فریاد از مرد
بلند گردید که زنان و پردگیان از خوانها برآمده بشیون و فریاد کنان
میگریستند آن روز در مدینه منوره ذی روح نماند که از فراق آنحضرت
نگریسته باشد مثل روز فوت رسول صلی الله علیه وسلم دلهای مضطرب در سینه ها
کباب شد چون بلال از مدینه فرود آمده گفت خوشا که چشمیکه در فراق حضرت
حضرت گریه نماید تا از آتش دوزخ خلاصی شود گویند یکدفعه بشام اذان


حسن سیرت ابابکر رض

(۳۶۴)

فتوحات اسلامی جلد ثانی

همچنین مهدی بر پاشد بود ابو بکر رضی علی و جمیع اهل بیت بسیار دوست میداشت که بتواتر
شده بود از رسول الله صلی الله علیه و سلم که نظر کردن بعلی بن ابطالب عبادت است
مثل این حدیث عبدالله بن مسعود نیز روایت کرده صاحب صحیح بخاری در صحیح
خود از ابی بکر الصدیق حدیثی روایت کرده که ابو بکر گفت که صله قرابت رسول الله را
از صله قرابت خود دوست تر دارم ابو الشیخ از ابوبکر روایت کرده که فرمود ای
مردمان شرفت و فضیلت و منزلت برای سوال اهل بیت در ذریه اوست باید
سخن های باطل شما را از راه نبردا بو بکر در اکثر کارهای خود برای علی کار میکرد در وقت غزا
و جهاد علی را برفتن اجازه نمیداد برای فایده گرفتن از رأی و مشوره او د عمره و عثمان را
هم اجازه نمیداد جته یاری خواستن از هر یک در تدبیر امور مسلمانان هیچ کار را
بدون از مشوره انجام نمیداد - جلال الدین سیوطی گفته که ابوبکر در تموز وقت
گرمی روزه نفل میگرفت و در زمستان میخورد جته که روز تموز برنفس دشوارتر
میگذرد دعاوی این بود اللهم انی اسئلک الذل عند النصف من
نفسی و الزهد فیما جاوز الکفاف در کتاب حیا آورده که ابوبکر با کمال
حال خود از دنیا و بودن آن می ترسید شک نیست که نابودن مال دنیا اصلح است
از وجود آن زیرا که خربترین احوال دنیا دار نیست که از حلال پیدا ننموده موافق
شرع مخارج کند با وجود آن طول حسا و و انتظار در عرصات قیامت و یرا ناچارست
و اگر با حساب همراه او مناقشه شود مبتلای عذاب میشود رسول خدا صلی الله
علیه و سلم عایشه رضی الله عنها را وصیت فرمود که اگر بخواهی بمن ملحق شوی
از مجلس اغنیا حذر نمای و پیراهن را از خود مکش تا آن را رقعه نزنی ابوبکر رضی الله عنه
ابو بکر رضی الله عنه خزینه داری بیت المال را برای ابی عبیده بن الجراح که امین امت
بود مقرر نمود سابق مذکور شد که مال بحرین را در برامیان مردم قسمت کرده فرمود
کسی باشد که او را و عده یاد مینی برنزد رسول صلی الله علیه و سلم باشد بیاید تا اینکه
من بوعده و فا نمایم و دین ادا نمایم جابر بن عبدالله برخاسته گفت که رسول الله
صلی الله علیه و سلم انحضرت بمن وعده داده بود که چون مال بحرین آمد بتو اینقدر
و اینقدر و اینقدر میدهم یعنی سه کف ابو بکر رض گفت بگیر آنقدر گرفتم چون شمردم
پانصد درهم شد هزار خچصد در هم مراداد جته وفائی کردن بوعده انحضرت ابو بکر رض
از همان مالها چیزی برای خود برنداشت اینقدر در توصیف وی کفایت است
والله سبحانه تعالى اعلم


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۶۵) حسن سیرت عمر رض

ذکر اقتصاد حسن سیرت سیدنا عمر ابن الخطاب رضی الله تعالی عنه
ابن سعد از صنیف بن قیس روایت کرده که بر در سرای عمر بن الخطاب نشسته بودیم کنیزکی
از اینجا گذشت گفتند این سریه امیرالمؤمنین است عمر این سخن را شنیده گفت سریه
امیرالمؤمنین نیست و حلال نیست بوی بلکه مال خداست گفتند برای امیرالمؤمنین
چه قدر حلال است گفت حلال نیست مگر دو حله زمستانی و تابستانی
و انچه که حج و عمره بجای آورم و آنچه که قوت من و عیال من شود مانند یکنفر
متوسط الحال از قریش که من یکنفر میباشم از مسلمانان سعید بن منصور
و ابن سعد و غیره بروایات مختلفه از عمر روایت کرده اند که وی فرموده
که من خود را در مال بیت المال مانند ولی یتیم شمرده ام اگر غنی بودم ازان
اجتناب واگر فقیر شدم بقدر معروف از ان نفقه کرده بعد اگر متمول شدم
پس رو میکنم و اتفاق کردند که در بعضی سالها هیچ از بیت المال نگرفت
تا اینکه محتاج شد که فقیر گردید با صحابه مشورت کرد که آیا مرا رواست که چیزی
از بیت المال بگیرم علی رض گفت بگیر از بیت المال مقدار صبح و شام را وی
قدر نفقه صبح و شام را میگرفت جلال الدین سیوطی در تاریخ الخلفا گفته
است که در ابتدا ولایت عمر رضی الله عنه بود محمد بن ابراهیم بن سعد گفته
امیرالمؤمنین عمر بن الخطاب رضی در درهم نفقه او دعاله بشم دیگر اسباب
نزد وانی بصل محتاج شد در بیت المال کوزه عسلی بود با صحابه شوره کرده
بعد از اذن آن را استعمال نموده گفت بدون اذن بر من حرام است
اکثری نان جو را با روغن زیت میخورد جامه خود را پیوند می زد خدمت عور اشخاصرا
میکرد و میگفت لذتهای شیا عادته تیار میکنم برای خیر و فقت و قبلی را امگا
مانند حفصه رضی عم تعالی عنها دختر او و عبدالله پسر او و غیره گفتند اگر طعامهای لذیذ
و چرب شیرین تناول فرمائی بر هم استقاق ولایت قوی تر میگردی گفت مینماید
شما درین رای متفق اید گفتند بلی گفت نصیحت شما را دانستم لکن از
دو صاحب خود مفارقت کردم می ترسم اگر بطریق شان رفتار نکنم بایشان
در اصل نخواهم شد مقصود از دو صاحب حضرت صلی اله علیه وسلم و ابابکرصدیق
بود تقریبا پنجاه نفر از صحابه روزی در مسجدی اجتماع نموده گفتند که زهد و تقوی
این شخص را مشاهده نمائید که حق تعالی شهرهای کسری و قیصر و طرف مشرق و مغرب را
بروی مفتوح کرده مردم های عجم و وفدهای ملوک بحضورش می آیند وی جامه


فتوحات اسلامی جلد ثانی (۳۶۶) حسن سیرت عمر رضی

و تو دار و کاسه چوبین طعام میخورد میآئید تا بگوئیم که لباس و طعام خود را تغییر بدهد
تا هیبت وی در شکوه اسلام بنظرشان ظاهر شود علی گفتند که جرات این مکالمه را
علی من بحالت خسر او دارد که دختر خود ام کلثوم را بنکاح وی در آورده علی رض
گفت من گفته نمیتوانم مگر مصلحت من است که این سخن را از واج النبی صلی الله
علیه و سلم امهات المؤمنین بگوئید که آن با مردی جرات کرده میتوانند چنفت
ن پس آنکلت عایشه و حفصه رضی الله عنها کیفیت را عرض کنند هر دو حاضر شدند
عایشه رض گفت من همیشه را میگویم حفصه گفت قبول نمیکند باید مگر نشوی
هر دو سخندوش در کشتند عایشه گفت یا امیر المؤمنین اذن میدهی که کلمه بگویم
گفت بفرمائی ام المؤمنین گفت سوالهم صلی الله علیه و سلم مرحمت و ضوان
الهی پیوست که بدنیا مایل نبود و دنیا هم از وی اعراض کرد ابوبکر نیز همین خصلت
وی را تعقیب کرد الحال حق تعالی گنج های کسری و قیصر روم را بر تو کشاد مالها
آفاق به نزدت بار کرده آورده شد مشرق و مغرب دلیلی فر گردیدند حق تعالی
زیاد کند قاصد های عجم و رسولهای عرب به اطراف خدمتت می آیند و تو برجام
مرقع ملبس و بکاسه چوبین با مهاجرین و انصار طعام میخوری میخواهیم که هیبت
و حشمت تو در نظر مردمان زیاده باشد چه میشود که جامه مرقع را بلباس نرم تر
و قیمتی تر و کاسه چوبین را بدیگر ظرف بدل نمائی چنا نچه رسم ملوکیت است
فرمانی امیر المؤمنین عمر از شنیدن این سخن گریه در آمده بسیار گریست
بعد از ان فرمود ترا بخداوند قسم میدهم که علم داری که رسول صلی الله علیه و سلم
ده روز یا پنج روز یا سه روز از نان گندم سیر خورده باشد یا میان دو طعام جمع
کرده باشد و یا بر خوانی که قدریکشر مرتفع بود طعام خورده باشد گفت نه بعد ازان
گفت شما هر دو زوجه آنحضرت امهات المؤمنین میباشند شما را بر تمام مسلمانان
حق است خصوصا بر من ابده مرا بدنیار غبت میسازید میدانم که رسول الله
صلی الله علیه و سلم جامه پشمین می پوشید که اکثر اوقات پوست جسد مبارک
از خشونت و درشتی آن بخارش می آمد و میدانید که بر یک لای جامه نشیمن خواب
میکرد ای عایشه پلاس در خانه تو بود که بر وز فرش شما و شب بالین شما بود که صفیتا
تا انشکه اثری بوریا بر پهلوی با مبارک دیده میشد ای حفصه یاد داری که بن میشم
گردی که یکشب پلاس را دولای کردم آنحضرت نرمی ان را در یافته و بخواب برد
انشبه بیدار نشد مگر به اذان بلال نزد الی ان فرمود چه کردید ای حفصه دوش فرا
دولای


فتوحات اسلامی جلد ثانی
(۳۶۷)
حسن سیرت عمر رض

دولای کردی تا انکه مرا تا صبح خواب آمد اخر مرا بدنیا چه نسبت و دنیا را بمن چه علاقه
مرا بنر می فرش مشغول کردی ای حفصه میدانی که رسول صلی الله علیه وسلم با شکم
گرسنه راکع و ساجد و تمام شب گریه وزارکنان بود تا به جوار حق پیوست با وجودی
وی از جمیع گناهان مغفور و معصوم بود البته عمر رض طعام خوب و لباس نرم را
استعمال نمیکند تا رویه صاحبین خود را رفتار کرده باشد ابداً میان دو طعام جمع
نمیکند مگر روغن و آب او میخورد گوشت را گمراه بمرتبه عایشه رض و حفصه رض
بعد از شنیدن این مقالات از نزد او بر آمده بحضور صحابه ما جرا را بیان کردند سیرت
وی صلی الله عنه چنین بود ملاقات کرد جُدّا عز وجل را عمر رضی الله عنه مسافت یکساله را
امری مسلمانان اندوش گرفت وی مانند غلام شان است نصیحت و ادای امانت
مولا بر غلام واجب و لازم است یکسال در مدینه منوره قحط واقع گردید آن
سال را عام رماده میگفتند عمر در ان سال گوشت و روغن تناول نکرد انس رض گفت
در آن سال یکروز شکم عمر قَر قَر میکرد شکم خود را بانگشت زنده میگفت غیر ازین در نزد ما
چیزی نیست که ترا خوش سازد ازین جهت رنگ مبارک تغییر خورده بود روزی
کسی در حقارت طعام وی سخن می زد گفت وای بر تو طیبات خود را در دنیا
بخورم و بآن لذت گیرم هرگز نمیخورم روزی پسر او عاصم گوشت میخورد گفت
شخصی را از اسراف همین کا فیست که هر چه آرزو کند بخورد بر خوردن حرز امدادمت
میکرد نه بر خوردن گوشت میگفت از مداومت گوشت به ترسید که وی مانند
شراب عادت میشود که نفس را از وی منع کرده نمیتوانید جعفر بن ابی العاص گفته
همراه عمر رض طعام خوردم گاهی نان و روغن زیت گاهی نان و شیر گاهی نان و گوشت خشک
اعلی و بهتر نان خورش او اگر خوردی گوشت تازه بود وی میگفت آرد را غربال
نکنید که به آن طعام است بکر تبہ نان خشک وی را آوردند بسختی میخورد
گفت بخورید ما یان عذر میکردیم عمر گفت چرا نمیخورید گفتیم یا امیر المؤمنین شما
این نان را میخورید و ما یان هر یک در منزل خود ازین بهتر و خوب تر طعامی
میخوریم حفصه روایت کرده که یکروز بر عمر داخل شدم شوریای خشک با پنیر که
روغن زیت مخلوط آوردم گفت ای دخترک من دو نان خورش در
یکظرف والله نمی چشم ابداً تا خدا تعالی را ملاقات کنم از عبد الله پسر وی
روایت شده گفت روزی بر طعام نشسته بودیم عمر رضی الله عنه بر ما داخل
شد و برا بر صدر مجلس جاید ادیم بسم الله گفته لقمه در دهان نهاد به لقمه دوم