فتوحات اسلامی (۴۲۵) ذکر غلبه نصاری بر بسیاری از شهرهای اندلس
فتنه مشتعل شد در بین بنو دانها و در میان بنی مرین ایشان مشغول شدند بقتال خود ها
نصاری فرصت را غنیمت شمرده بسیاری از شهرها و طایفه ها و قلعه ها را قطع نموده
مستولی شدند بر آنها و در اندلس از لشکری و مردان جنگی سیکه دفع کند دشمن را و مقابله
کند با وی بنود و بسیاری تصرف نصرانیان به اندلس در مدت ضعف بنی عبدالومن
بود و بعضی شهرها را هم قبل از ضعف بنی عبدالمومن تصرف شده بودند مثل تطیله و
و برشونه را که در ۵۴۳ بپنجصد و چهل و سه بتصرف بودند و آن سنه اول دولت بنی
عبدالمومن و چند دولت مرابطین بود بلکه پیش از ان در سنه ۴۷۸
چهار صد و هفتاد و هشت بر طلیطله تصرف کرده بودند چنانچه گذشت تا انکه
یوسف بن تاشفین وقتی که به اندلس عبور نمود در ان زمان واقعه (زلاقه) در
بین بود از خلاص کردن طلیطله از دست گروه طاغیه عاجز شد و گروه طاغیه
بر (سرقسطه) مستولی شدند و در سنه ۵۱۲ بر (بلنسیه) غلبه کردند بعد از ان
مسلمانان باز از نزدشان استرداد نمودند همچنین استیلاء کفار و استرداد
مسلمانان مکرر شد تا که دشمنان بر شهر بلنسیه غلبه کردند باز دیگر او را گرفتند
و بر حصار (روطه) در سنه ۶۲۲ بپنجصد و بیست و نه غلبه کردند و حصار (روطه) از محکمترین
حصارها بود که بر صاحب (طلیطله) این بود در وقتی که از مقاتله عاجز
شده بود تسلیم نمود و در شهر (مریه) سنه ۵۴۲ بپنجصد و چهل و دو دشمنان
غلبه کردند و پیش از ان در سنه ۵۲۲ بپنجصد و بیست و دو بر شهر (لوشه) غلبه کرده
بودند بعد از ان بر شهر (مریه) را در سنه ۵۵۲ بپنجصد و پنجاه و دو موحدین استرداد
نمودند و سالهای بسیار در دست مسلمانان بود پس از ان کفار
شهر (مریه) را بار دیگر از نزد مسلمانان گرفتند و بر شهر (مارده) در سنه ۶۲۷ ششصد و
سی و هفت و بجزیره (شقرہ) سنه ۶۳۰ و بدارالخلافه (قرطبه) سنه ۶۳۳ و بر شهری
اندلس (شاطبه) وغیره در سنه ۶۴۰ غلبه کردند و در سنه ۶۴۰ به شهر (طرطوشه) غلبه نموده
و تصرف کردند جمیع بقاع و قلعه های او را و بر حصار (لاره) و (دائقه را قم)
و در سال مذکور در (مرسیه) غلبه کردند بطریق صلح و محاصره کردند (اشبیلیه) را
در سنه ۶۴۶ و مالک شدند او را در سنه ۶۴۸ اگر بخواهیم تشریح گرفتن گروه طاغیه شهرهای اسلامی
را بنمائیم سبب طولالت سخن و قایع حسرت آورشمان باعث پاره کردن جگر ها و روان نمودن
خون از چشمها می شود وقتی که طایفه طاغیه اصول شهرهای اندلس مثل قرطبه و اشبیلیه
و طلیطله و (مرسیه) وغیره را گرفتند جمیع شدندا بل اسلام بیک قطعه از اندلس که بدست
تطیله شهریست از بلاد اندلس
طلیطله شهریست قدیم بهر بای
اندلس ۱۲
قرطبه شهریست از شهرهای
متوسطه اندلس ۱۲
بلنسیه شهریست بمداینی
واقع در شرقی جزیره اندلس ۱۲
اندلس ۱۲ (فتوحات)


فتوحات اسلامی (۴۲۶) ذکر غلبه کردن نصارا بر بسیاری اندلس از شهرهای

مسلمانان بود مثل محمد بن یوسف بن هود جذامی که پدران او از جمله ملوک الطوایف اندلس
بود و در ابتداء محمد بن یوسف بمرسیه که در شرق اندلس واقع است بود و در
انجا از طرف بنی عبدالمومن عاملان بودند که محمد بن یوسف باستعانت بعضی از
اهل اندلس و علماء واعیان برایشان غلبه کرد وایشانرا اخراج کرد و در آنجا
والی شد و از برای بنی عباس خطبه خواند و مردم را برای ایشان ترغیب کردتا
تا اینکه بسیار شدند باز خون وخون خواهان بروی از مسلمان ها و فرنگها تاخت
شد بروی کار و از جمله کسانیکه او را منازعه میکرد از مسلمانان (بنو الاحمر) بود و
ایشان قومی اند که بسوی سعد بن عباده انصاری سید الخزرج منسوب میشوند
و در تصرف ایشان بود بعضی از شهرهای غربی اندلس واگر فتند آنچه در تصرف
محمد بن یوسف بود وضم کرد ندبسوی ملک خود و اول کسیکه بریاست از بنی
احمر بر خواست محمد بن نصر بود و پدر او نصر در دولت بنی عبدالمومن لذا مراء
لشکر بود و او را محمد شیخ نیز میگفتند و در ۵۲۹ برای او بیعت کرده و او بنام
ابی ذکریا بن عبدالواحد بن ابی حفص عمرا هننتانی صاحب (تونس) خطبه خواند
عوض اینکه جمع کند ملک خود را (بتونس) و افریقا و کشید خود را از اطاعت بنی
عبدالمومن ومردم را به اطاعت خواند و به امیرالمومنین موسوم شد بعد ازان
از مردم بنام ابی ذکریا بیعت گرفت تا اینکه بیعت گرفتن ابن وهود را از برای
بنی العباس فاسد کند واهل (جیان) و (شریش) درین بیعت ابن احمر در ا
معیت کردند گروه طاغیه درین وقت محاصره داشت شهر بلنسیه را که در شرق
بود بعد ازان احمر فرستاد بیعت اندلس را بمعیت اعیان واشراف
اندیار به ابی ذکریا ی (تونسی) وبیعت را به حضور وی آوردند واظهاریت
کردند بر غلبه نصاری (بلنسیه) را وطلب از وی برخواستن را بجنگ نصاری
و او نیز طلب ایشانرا اجابت کرد وعقد کرد ابوذکریا روز رسیدن معیت
بروز سرور و جمع شدن مردمان آنروز در موضع خلافت وانشا د کردو
است شاعری از اهل اندلس قصیده مشهوری که اولش
الحمد بخیلک جیل الله اندلسا _ ان السبیل الی منجا تها در سا
یعنی ظهر مصدب شکر خود که شکر خداست اندلسا _ بدرستیکه راه بسوی نجات دادن اندلس کرشندست
وهب لنا من عزیز النصر ما انتمت _ ولم یزل منک عز النصر مقتبسا
بخش تو برای ما از نصرت غالب چیریز را که امارات _ پیوسته باشد از تو نصرت غالب اقتباس کرده شده

ابی ذکرا


فتوحات اسلامی (۴۲۷) ذکر غلبه کردن نصاری بسیاری از شهرهای اندلس

این قصیده ایست بسیار دراز بلیغ و فصیح که در فتح الطیب مذکور است
بود که یا معیت ایشان را ضعیف و دعوت شان را نپذیرفت
و مهیا ساخت برایشان اسطول ها که در آنها مالها و مردان جنگی بود
وقتی که به اندلس رسیدند دیدند که عده طاغیه شهر (بلنسیه) را
محاصره نموده مالک شده است و همچنین (مرسیه) را نیز بطریق
صلح گرفته است و از جمله کسانیکه در آنوقت به اندلس مقیم بود
ابو محمد (اشقبیوله) بود ابو محمد مذکور برو لایت قارش و وادی آش غلبه نمود
چون میان محمد مذکور و ابن احمد خویشاوندی و دوستی باطنی بود لهذا ابن احمر از ابو محمد بر
علیه هسیر هود استمداد خواست زیرا که ابن هود پیش از مغلوب شدن و فرمانی از طرف خلیفه
عباسی مستنصر بالله ابن ظاهر ابن ناصر در هر حکومت رسیده بود از انسبب کار ابن هود قوت
گرفته ابن احمر بوی بیعت کرده خطبه را از نام ابی زکریا حاکم تونس افریقیه موقوف داشت بعد
از ان ابن احمد در نزد ابومروان باجی که والی اشبیلیه بود برای خواستگاری دختر
اورفت ابو مروان دختر خود را بنکاح وی در آورد بعد از ان ابن احمر ابومروانرا
خفیتاً مقتول نموده خود را والی اشبیلیه ساخت بعد ازینگاه اهل اشبیلیه با بن هود
مراسله نموده بفرمان وی داخل شده ابن احمر را از ولایت خود کشیدند بعد در
۶۳۳ زمانیکه ابن احمر بولایت جیان بود خط اهالی غرناطه در موضوع اتفاق بیعت
شان به ابن احمر قرار گفته مردم غرناطه بر شهر غرناطه تغلب برده انرا پایتخت خود
قرار داد بعد ازان مالقه را تصرف کرد درین مدت که فتنه بین
مسلمانان در ولایت اندلس واقع گردید نصاری قوت یافته
در بلاد اسلامی طامع شدند به سرعت بسیاری شهر و قریه های
اندلس که بتصرف مسلمانان بود داخل شدند چنانچه شاعر فرموده
چو در لشکر دشمن افتد خلاف تو شمشیر خود را مکش از غلاف
ابن هود نیز نصارا را انقیاد نموده در بلاد خود راه داد
بطمعی که ابن احمر را از و دفع نمایند از این سبب ابن هود بسیاری
از سر حدات و قلعه های اندلس را به نصاری وا
گذار شد چنانچه گفته اند ابن هود سی قلعه را تسلیم نصاری
نموده نی سالی چهار صد هزار دینار به ایشان دادن
بعد از ان وزیر او مشهور به ابن رمیحی بروی شورید و او را

در حاشیه
غرناطه شهریست از شهرهای
اندلس که از اعمال اندلس بوده است
و القصه شهریست بسیار بزرگ و
اعمال مدرسه معتبره بنام الحمرا
در مدینه غرناطه است که الان


اندلس
فتوحات اسلامی ( ۴۲۸ ) ذکر غلبه کردن نصارا بر بسیاری اندلس و غیره

بگذاشت بعد ازان ابن احمر به بلاد که بتصرف ابن دیمی بود غلبه گردید در سنه
مردم ولایت بیورته همراۀ همراه ابن احمر بیعت نمودند در سنه درین وقت بین
اولاد ابن هود و ابن احمر وقایع جاری شد که کلام آن طویل میگردد تا اینکه
اولاد ابن هود نیز ابن احمر را اطاعت نمودند بعد ابن احمر از طرف
خود ابن اشقیلوله برای گرفتن شهر مرشيه را از نزدشان فرستاد
ابن اشقیلوله شهر را از ایشان گرفته در ان شهر باسم ابن احمر خطبه خواند عوض ان
قطعه از ولایت خود به اولاد ابن هود داد این واقعه در سنه بود بعد از ان حکومت
بنی هود کاملا قطع گردید ابن احمر در ابتداء حکومتی خود در نزد نصرانیان رفتن
بر عداوت ابن هود از ایشان یاری میخواست چون ابن هود نصارای را
در بلاد خود داخل کرده قلعه های مذکور را به ایشان داد و مبلغ مذکور را جزیه دا
بر خود ثابت گردانید نصاری خود را از معاونت ابن احمر نگهداری
کرده معاون ابن هود شدند ابن احمر چون قوت نصاری و اتفاق شانرا
باین هود مشاهده کرد بترسید که مبادا نصاری بر مملکت من دست تصرف
دراز نمایند ایشان را دشمن گرفته عهد یکه همراه شان بسته بود شکست ملکت
خود را از ایشان محافظت می کرد ابن احمر شهرهای مغرب اندلس و بعضی از
شهرهای وسط که من جمله آن ها غرناطه و شهر (مریه) و (مالقه) و مانند
آن ها بود در مملکت خود داخل کرد ابن احمر محمد شیخ بن یوسف بن نصر در سنه
وفات نمود بعد از ان همراه پسر او محمد الفقیه بن محمد الشیخ بیعت کرده
شد کسانی که از نسل پادشاهان اندلس باقی مانده میدان
اشقیلوله پیش کاران ابن احمر بودند که با وی خویشی
و دوستی داشتند کلان ترشان ابو محمد حاکم ( مالقه ) و برادر
او ابو اسحق حاکم وادی (اش ) و قارش بود ابن احمر
موسوم به محمد الفقیه اشخاصی را بحضور پادشاه بنی مرین جهت
استمداد و معاونت نمودن او را در قتال نصاری فرستاد
زیرا در آن وقت سلطنت بنی مرین در (مراکش ) بوفوت
تقویت یافته پادشاه شان یعقوب بن عبد الحق مرینی بود .
ذکر فرستادن بنی مرین شکر را بمقاتله نصارا در اندلس
چون مغزی ابن احمر برای استمداد رسیدند سلطان یعقوب بن

مرثیه شهریست از اعمال قند به
واقع اندلس ۱۲ مجحم
قرطبه شهریست که بوسط
خطه اندلس واقعاً و اب نزدیک
آن اشبیلیه آباد گردیده ۱۲ مجم


فتوحات اسلامی (۴۲۹) ذکر فرستادن بنی مرین لشکر را بمقاتله نصاری

عبد الحق لشکرهای بسیار از فاس و مراکش تهیه نموده همراه بعضی از
اولاد خود بطرف اندلس فرستاد به نصاری تصادف کرده
مقاتله شدیدی در بین واقع گردید آخر مسلمانان بنصرت الهی
بر نصاری غالب گردیده نصاری به بد ترین احوال شکست
نمودند نصاری را در شهر های شان محصور نموده مال
اسلحه نصاری را غنیمت گرفتند بنی مرین سالم و غانم باز گردید
در این مقدمه چیزی از شهرهای نصاری را مسلمانان متصرف نشدند .
ذکر محاربه دیگر از بنی مرین در ولایت اندلس
در ش ع پادشاه مسلمانان سلطان یعقوب بن عبدالحق لشکری
بسیاری را جمع آوری نموده مسلمانان را از هر طرف اطلاع
داد مردمان حاضر شدند خود سلطان همراه لشکریان
بطرف اندلس حرکت کرد چون بولایت طریف
رسیدند ابن احمر مذکور حاکم غرناطه وسردار ابومحمد ابن
اشقیلو حاکم مالقه به استقبال سلطان برآمده سلطان ایشان را
اعزاز و اکرام نموده در هر محاربه شریک ساخت بر فتن بسوی شهر های خود شان امر داد
ابن احمر بسبب که از ابن اشقیلو سخنانی داشت شنید بطرف بلاد خود غضبناک
باز گردید هنوز سلطان یعقوب در طریف بود که خبر وی رسید که سر هشک نصاری
لشکر بسیاری را مهیا نموده آماده محاربه است چنان لشکری که از کثرت
و صحرا را گرفته سلطان نیز لشکر خود را بطرف نصاری سوق داد چون با هم مقابل
شدند آغاز کارزار نمودند جنگ بین شان شدت داشت تا اینکه حق جل و علا
کفار فجار را شکست داد مسلمانان نصرت یافتند مؤرخین گفته اند که از شکست کردن دوم
عقاب بانی دولت موحدین در حکومت محمد بن یعقوب بن عبدالمومن دیگر نصرت نیافتند مگر
وقت داخل شدن سلطان یعقوب در اندلس خلاصه اینکه در این محاربه اهلی اندلس بسیاری از
رئیس لشکر نصاری مقتول گردید که نام آن رنده بود لشکر نصاری پای و اپس مهد را فرار کشته شدند بقیه
السیف بخشید سلطان یعقوب ملکت اندلس رنده جزیره الخضر اطریف جبل طارق و
غیر ذالک را بتصرف آور د سلطان یعقوب سر سردار نصاری را بعد از کشتن نزد
ابن احمر فرستاد بعضی گفته اند که ابن احمر آن سر را خوش نیامده
به اعذار تمام نزد نصاری فرستاد برای اینکه دوستی خود را به نصاری

ملاحظه مهم فهرست درج شده
اندلس را یکبار در جز اول بین ۱۱
دوم فهرست دیده مالک شاه
اندلس بین ۲۲ و ۲۳ دیده ۱۱


فتوحات اسلامی (۴۳۰) بیان غزوه های اندلس

و قطع دوستی را از سلطان یعقوب نشان بدهد ابن خلدون بفرموده که انشرای؟
بعد از چند وقت ظاهر شد امیر المسلین سلطان یعقوب بعد از مقدمه سبوگ؟
جزیره رجعت کرده در سنه مذکوره نیمه ربیع الاول بعد از ان
غنیمت ها را از مال و اسیران تقسیم نموده خمس را جدا کرده که
موافق کتاب الله در موقع آن صرف شده اموال غنیمت در این
وقت یک لک بیست چهار هزار گاو و هفت هزار شتر صد و سی اسیر
چهارده هزار اسب از گوسفند و اسلحه بیرون از شماره بود سلطان
یعقوب مذکور بعد از تقسیم غنایم چند روزی در انجا توقف کرد.
غزوه دیگر
بعد از فارغ شدن از غزوه سابق و رجوع سلطان بطرف جزیره؟
چند روز اقامت کردن از جزیره بعزم غزا بطرف اشبیله رفت میله
دیار شان را و اقطار و نواحی آن ولایت را جستجو کرد و قتل و غارت
را در جهات و آباد ی های آن انداخت بعد از آن جا کوچیده بطرف
شریش رفت اہل آن را نیز و بال حمله های سختی چشمانیده شہرش
را چاروب کرد بعد از دو ماه بطرف جزیره آمده در سنه ـ
مذکور چون از ترتیب لشکری که در اندلس مقیم باشد تا اینکه غزاو
جهاد را با کفار ادامه دهد فارغ گردید بطرف مغرب جعت نمود .
غزوه دیگر از بنی مرین در اندس
در سته ۶۸ سلطان یعقوب بن عبدالحق لشکری تجہیز نموده
رفت در آخر محرم الحرام به (طریف) نزول نمود
از ان جا کوچیده به طرف (رنده) حرکت کرد در بین راه
ابو محمد بن اشقیلوله والی امالقه و برادر او ابو اسحق والی
قارش که بقصد غزا به مصاحبت سلطان اراده
داشتند به سلطان مذکور رسیدند ابن احمر محمد الفقیه
صاحب غرناطه نیامد بعد از ان سلطان با
مصاحبان ولشکریان خود از (رنده) کوچیده
به طرف منزل های (اشبیله) رفت در این
وقت در (اشبیله) ملک جلالته ابن اذقونس


فتوحات اسلامی (۴۳۱) بیان غزوه های اندلس

بود از شنیدن ورود سلطان ببدل شده همراه اهل
خود جهت نگهبانی خود از شهر برآمد سلطان مسلمانان لشکر
خود را مرتب نموده پسر خود یوسف را در مقدمه
لشکر مقرر کرد بمجرد مقابله لشکر کفار گریخته طرف شهر
رفتند لشکری مسلمانان آنها را تعقب نمودند تا شب بسیار
از ایشان کشتند همین شب را لشکر اسلام سواره دور
قلعه را گرفته بطرف قلعه تیر می انداختند اتس درین
کفار برافروختند آخرالامر لشکریان دور قلعه را احاطه کرده
تا آن قلعه را مالک شدند قلعه قطیانه و جلیانه و قلیعه را بزور فتح
کردند واز نصاری قتل واسیر بسیار نمودند آبادی ها را ویران
نمودند بعد ازان سلطان یعقوب با مال های غنیمت به طرف
جزیره مراجعت کرده اموال را بین غازیها قسمت کرد.

غزوه دیگر
در نیمه ربیع الثانی سند مذکور سلطان یعقوب از جزیره بعزم غزای شهر
شرش برآمد اهالی اطراف شرش را مقابله کرده سختیهای جنگ را چشانید اطراف
شريش را پی گیاه ساخته اشجار را قطع کرده عمارت ها را ویران کرد اهل شهر
از لشکر مسلمانان ترسیده در شهر خود را قلعه بند نمودند سلطان مذکور اراده اخراج
شهر را نمود تا گرفتن حصار شهر آسان شود بعد ازان پسر خود یوسف را با عده
از لشکریان جانب قلعه های اطراف اشبیلیه فرستاد
آن ها رفته در غارت کردن کوشش نمودند تا اینکه تمام
مالهای قلعه روطه و شلوقه و غلیانه و قناطیر را گرفته در وقت
صبح بحضور پدر خود در اشبیلیه حاضر شد سلطان بالشکریان
خود طرف جزیره مراجعت کرده اموال غنیمت را
میان مسلمانان قسمت نمود.

مقدمه دیگر
سلطان مذکور لشکری خود را بطرف قرطبه که آبادی بسیار
ومردم شان متمول ونرخ اشیار ارزان بود بتخويف
واستمالت نمود مسلمانان به طرف قرطبه

روطه قلعه ایست از اعمال اشبیلیه
واقع اندلس ۱۲
شلوقه قلعه ایست قریب
قسطله از اندلس ۱۲
غلیانه شهریست قریب
اشبیلیه از اندلس ۱۳
قناطیر شهریست به اندلس
قریب طلیطله و ابراهیم ۱۲


بیان غزواتهای اندلس (۴۳۲) فتوحات اسلامی
ارشد و نه شهرست باندلس
که از اعمال رو به شمرده میشود ۱۲
بشائط ولایت از اعمال
اندلس ۱۲ ایم
ارجونه شهریست باندلس ۱۲
آرجونه شهریست از ناحیه جیان
در اندلس ۱۲ ایم
میل نمودند سلطان یعقوب رسولی نزد ابن احمر برای روان
کردن نفری فرستاد میان سلطان و ابن احمر در این قضیه
کتابت ها جاری شد بواسطه تبادل مکتوب ها چیزی که در
دل ابن احمر بود از عداوت زایل گردیده به ملاقات
سلطان بیرون شد سلطان موصوف به اول جمادی
الاول سنه مذکور از خضراء حرکت کرده به ارشدونه به ابن احمر
تصادف کرده ابن احمر را غنت داد به اتفاق یکدیگر بتوفیق
خداوندی بالشکریان خونخوار بر بالای قلعه بنی بشیر حمله برده قلعه را
بقهر و غلبه مالک گردیدند مردهای جنگی را کشته زنان و کودکان را اسیر
نموده اموال را غنیمت نمود قلعه را خراب کردند بعد از ان لشکریانرا
در ولایت بسائط پراگنده ساخته اموال بشائط را در حوزه تصرف
آوردند تا اینکه لشکریان عینو را اسلامی مشمول شده منزل ها و آبا دیها را
مسکن گرفتند پس بمیدان قرطبه آمدند مقاتلین و معاونین کفار خود ها را در سرنگاه
شهر جابجا میکردند لشکر مسلمانان در اطراف قرطبه پراگنده شدند و ادم د املی را واوند تا اینکه
خاک قرطبه را بر باد و آبادیهای او را ویران کرده کشت و دبات او را پامال
نمودند قلعه بر کوثه و ارجونه را بقهر و غلبه مالک شدند دشمنان از محاربه مسلمانان
ترسیده شکست خود را یقین کرده بمصالحه مایل شدند رسول جهته مصالحه بقدی
سلطان فرستادند سلطان امر مصالحه جهته احترام به ابن احمر مفوض
فرمود ابن احمر بعد از اذن سلطان مصالحه شانرا اجابت کرد سلطان از راه
غرناطه جهت خوشنودی ابن احمر که غرناطه پایتخت او بود مراجعت
کرد تمام اموالی غنیمت را به ابن احمر بخشیده گفت نصیب بنی مرین
در غزوه ثواب است و بس مانند یوسف بن تاشفین
در سنه ۷۰۹۰ ق که همراه اهل اندلس کرد سلطان مذکور در اول
رجب داخل جزیرة الخضرا گردیده بند رها را اصلاح نمود
پسران اشقیلوله چنانچه ذکر شد همراه سلطان بودند بعد ازین
غزوه جدا گردیده بطرف ولایت خود رفتند ابو محمد حاکم مالقه مریض گردیده
در غز و جمادی سال مذکور و فاست نمود بعد از ان پسر او که نامش
نیز محمد بود مردمان بوی بیعت کردند و بآخر رمضان المبارک بحضور سلطان
۱۲۹


فتوحات اسلامی (۴۳۳) خذو کل من سلاح الیمن
به جزیره آمد برای سلطان گفت که مالقه برادر ملک مجد دغل کن الان به نجوایی بخشد تمام آن
ملک نه شود زیرا که این همسر اراده داشت که مالقیه را از تصرف محمد بکشید محمد مذکور قدرت دفع
آنرا نداشته سلطان لقه را از محمد قبول نموده ابا زبان پسر خود را حاکم مالقه کرد ایام
بعد از گذشتن رمضان خود سلطان بطرف لقه حرکت کرده رفت هشتم ماه شوال
به مالقه رسید مردم مالقه در روز معین باستقبال سلطان آمده اظهار خوشوقتی نمودی
گویا آن روز ورود سلطان مردم مالقه عید سرور بود و سلطان با امر سال نجاتی
بنمود بعد از ان عمر بن یحیی که از کاردانان ولایت بود حاکم ولایت ساخت ابا زبان
فرود ابی عباد بن عبدالحق را با اسلحه فراوان با طایفه از علماء در ان دارسنجا مقر فرمود عمر مذکور
به نیکونی گردن همراه محمد بن شقیلوله وصیت فرموده بطرف جزیره بازگشته ازینکا
رعایتی که بسوی مغرب جات کرده مسلمانان از ورود سلطان غضنفر اثر دولی
بی اندازه کردند چون ابن احمر از تصرف نمودن سلطان شهر مالقه و عودت نموده
بطرف مغرب شدید مدعای خود کامیاب سده بروی گران آمد از طایفه نصاری
معاونت خواسته با هم اتفاق نمودند که بعد ازین دفع سلطان را از داخل شدن اندلس
ممانعت نمایند طاغیه بمعاونت ابن احمر فرصت یافته معاهده که همراه سلطان
نموده بودند شکستند جزیره خضرا که جای لشکر و اسلحه سلطان بودند معیه کشتی ها
مقاتله کرده اما اثری نشد ابن احمر بحیله و فریب القه را از حاکم مالقه گرفت بعضی لشکریان
کشتی کش را بطرف سلطان مغرب فرستاده بر فساد و ویران نمودن سرحدات
تحریض کردند در وقتیکه امیر المسلمین سلطان یعقوب بمراکش بود این خبر دلخراش
و اینکه مسلمانان جزیره در شدت میباشند که دو ر حصار شان را تنگ گرفته اند شنید
برای پسر خود لواء غزا را منعقد و جهازهای جنگی را بدریای جهاد تعبیه نمود.
غزوه دیگر بنی مرین به اندلس
چون خبر عهد شکنی طاغیه به کشتی و معاونت ابن احمر به امیر المسلمین رسید عقد لوا را
بنام پسر خود نمود فرستاد رفتند تا در ماه صفر سته بر حوزیه رسیده در بلاد بجویه خروجی
مهیا نمودن کشتیها جنگی ماند شبته و طنجه و سلال داخل گردید مردمان از تکالیف
و بخششها سرافراز فرموده نفری خواست همت مسلمانان در امر جهاد بجوش خروش
آمده نیت های خود را بر مرگ صادق نمودند- از این امر متوکل چون تختی های
که از طنجبه بر مسلمانان جزیره الخضراء رسید دید غیرت اسلامیت او را بهیجان آورده خواست
که مسلمانان در دست کفار قلعه بند بود نزدیک به گرفتن باشند دوازده عدد


فتوحات اسلامی
(۴۳۴)
غزوه بنی مرین آندلس

جهازها دورائی بمدد مسلمانان جزیره آماده کرده فرستاد تا به فریاد شان برسد جهازهای جنگی
امیر المسلمین هفتاد سفینه یتضا دو دو گفته اند بحرکت آمد امیر نینه چهل و پنج جهاز
جنگی فرستاد اما جهازها طاغیه که چهارصد بالغ می شد باهتزاز آمد مسلمانان دشمنان
ملاقی شده بجلوس نیت و صدق عزیمت در حالیکه ایشانرا خطبا ترغیب مجاد میفرمودند
بیلتدی الهی شروع بمقابله کردند صبر و پایداری پیر غازیان دلاوری از جانب
ناصر مطلق نزول کرد ساعتی نگذشت که پهلوانان شجیع اسلامی انهار ابدار سفاخته
یکسو شده بدریا افتادند مسلمانان شمشیرها مارستان را کشیده در پناه رحمن الهی
و همدردی مسلمانان آنها را فرو برده صفحه زمین را از جساد خبیثه شان پاک کردند
مسلمانان کشتیهای جنگی شان را مالک شده بر بندر و کذ جزیره بغلبه داخل شدند
لشکر طاغیه که محاصره جزیره را داشتند محتمل شده ترس بیپایان غالب گردید مسلمانان
که در شهر محصور بودند سرمدانه برآمدند زنان و کودکان بساحت شهر پراگنده شده گندم
و میوه و روغن بسیار از لشکر گاه طاغیه غنیمت کرده چنان گرفتند که بازارها خور اطو
نمودند بعد انسان با هر بطرف اندلس بیرون شده دشمنانرا بهر طرف به ترس انداخت
در نوقت فتنه ابن احمر اور از توسعه در بلاد مانع آمد سلطان چنان مصلحت دید که همران
طاغیه مصالحه نماید تا اینکه بذیعه مصالحه فی الجمله تصرفی نماید که در غرناطه پایتخت ابن
احمر نزول کند طاغیه از ترس مقابله سلطان و کینه ابن احمر که امداد مسلمانان جزیره
نموده بود بردشمنی ابن احمر پشتیبان شده اساقفه خود را به ان مصالحه بحضور میر سرفوت
بن سلطان یعقوب فرستاد امیر یوسف اساقفه را با کیفیت بخدمت پدر خود
معروض داشت سلطان از نیویقعه خشمناک گردید که بر پسر خود انکاری کرده باراده
اور ضا نداد روی ضار از روی حمید اساقفه را خفقان آلود بسوی طاغیه شان
ر محبت داد اهل جزیره بزمین سوسن بحضور امیر المسلمین آمدند پسر خود ابا زیان
مندی را بر ایشان والی ساخته جزیره فرود آمد صلحه را با طاغیه اتمام داد بعد ازان
در مریه که از متملکات ابن احمر بود از طیف دریا و خشکه نزول کردند گرفتن مریه
برایشان دشوار شد اهل قلعه با قرسه از ترس طاغیه باطاعت عثمان در آمدند
ایشان را قبول نمود لشکر طاغیه در غرناطه بر این احمر فرود آمده او را محصور نمودند
ابن احمر ناچار شده به مصالحه بنی مرین مرجع کرده بطرف ابازیان رهبر مصالحه
کس فرستاد ابا زیان واقعه را بحضور پدر خود عرض کرد سلطان بار مسلمانان ودخویم
بر ابن احمر از غلبه طاغیه رسیده بود شفقت آمده به پسر خود نوشت اینکه مصالحه نمایم


فتوحات اسلامی ( ۴۳۵ ) غزوه دیگر

با ابن احمر تحمیل نموده طاغیه را از غرناطه کوچانید بشرطیکه ابن احمر بملقه را که بابن احمر
تغلب نموده بود بپسپچ سلطان استرداد نماید غزوه د بیکس
یکی از مهربانیهای حقتعا بمسلمانان بنی مرین این بود که حدیقا مخالفت بین طاغیه و بنوش
و پسر او شانجه واقع کرد تا اینکه بر ممالک پدر خود غالب گردیده او را از پادشاه انداخت
بعد ازان سرهنگان طاغیه و وکلای دولت او به نزد سلطان کس فرستادند واو را
خبر نمودند برینکه پسر طاغیه شانجه نام بر پدر خود تغلب نموده بمعاونت طایفه از نصاری
پدر خودرم مغلوب ساخته حال میخواهیم که باستمداد امیر مسلمانان مملکت از تصرف پسراو
بر آمده تسلیم خود او شود امیر مسلمانان از شنیدن اینواقعه خورسند گردید زیرا مکافات
مبغی است که بعزم جهاد در ولایت اندلس داخل شود پست عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد
امیر مسلمانان قاصد های طاغیه را اکرام کرده جواب کافی و وعده وانی داد ـ بر اینکه
همراه طاغیه در استرداد مملکت او میکوشم از جانب من مطمین باشید قاصدان رخصت
گرفته مراجعت کردند بعد سلطان بمسلمانان اعلان جهاد نموده لشکر ها را مهیا نمودند
در جزیرة الخضرا آمد در انجا ماه ربیع الثانی سنه اقامت نمود تا لشکریان سرحدات
اندلس با اسلحه به نزدی وی جمع شدند از انجا حرکت کرده رفت تا بحصنو عباد فرود آمد
طاغیه بنفس خود د لیلانه برتا غزت اسلام و امیدواری امداد بملاقات سلطان رسید
قدر سلطان را بزرگ شمرد ـ ابن خلدون و ابن خطیب در تاریخهای خود گفته اند که طاغی
در وقت ملاقات دستهای سلطان ابوسه داد سلطان بسبب تحقیر کفر تبسم داشته
بحضور مسلمانان فرنگیان دست خود . ابوسلمه بوسه اوشست طاغیه از سلطان
خواهش نمود که بچیزی مال ویرا معاونت کند سلطان ویرا بصد هزار از مال مسلمانان
امداد کرد بعوض آن مالها طاغیه تاج خود را بوی تسلیم نمود که آن تاج تا مدتی در دست
مسلمانان بر افحزآیندگان باقی بود بعد ازان سلطان همراه طاغیه در شهرهای کفر
داخل شد تا رسیدند بولایت قرطبه که شانجه در انجا بر پدر خود خروج نموده تصرف
کرده بود در انجا چند روز محار به نموده بعد از ان در طرف قرطبه و طرف طلیطله
در طرف آن تباهی نموده آباد یها را ویران کرد تا اینکه بقلعه مجرایط که آخر سرحد
اندلس است رسید چنان دست های مسلمانان از مال غنیمت پر گردید که در لشکرگاه گنجایش
نداشت بعد ازان سلطان بطرف جزیره بازگشته ماه شعبان سنه مذکور اقامت
نمود ـ چون ابن احمر تفاق سلطان را با طاغیه دانست ترسیده بدوستی شانجه پسر طاغی
مخنت عباد بر وزن
درواد اندلس پیوست
نچایک نود یست باین


فتوحات اسلامی
(۴۳۶)
غزوه دیگر

میل کرده همراه او عقد نمود آتش فتنه را در اندلس برافروخت لکن برای شانجه دوستی
او فائده نکرد سلطان همراه طاغیه متفق بود تا اینکه شانجه مغلوب گردید سلطان سابق
استرداد مالقه را بر ابن احمر شرط کرده بود ابن احمر مالقه را دعمه کرده نداد در ابتداء
سنه سلطان بعزم گرفتن مالقه بطرف مالقه رفت تا اینکه به قلعه های نزدیک
وی رسیده غالب گردیده مالقه را محاصره کرد چون امیر این احمر دشوار گردید بسوی
امیر یوسف پسر سلطان پناه برده همراه او بزاری گفتگو کرد امیر یوسف عجز او را
دانسته سخن او را قبول کرد بعد ازان امیر یوسف در ماه صفر لشکر پدر خود بر مالقه
رفت طلب صلحرا همراه این احمر از پدر خود استغاثه نمود سلطان آرزوی پسر خود را
بر آورده همراه ابن احمر مصالحه کرده بطرف جزیره بازگشت سریه تا در دار حرب هر طرف
پراکنده نمود آن ها رفته قتل و غارت نمودند بعد ازان خود سلطان بحر اطلس یطله
دینزه ربیع الثانی سنه سیصد و شتاد و دو بیرون شد رفت تا نزدیک قرطبه شد
قتل و غارت نموده آبادی ها را ویران کرده چند قلعه را فتح نموده در ماه رجب
به جزیره باز گردیده غنایم را تقسیم نموده در ابتدا سنه بطرف مغرب باز گشت
در ینوقت خبر هلاک از فونس طاغیه و جمع شدن بر پسر او شانجه که بریده خود خروجنموده
بود رسید عزیمت های خالصانه سلطان به جهاد کفار در حرکت آمد.
غزوه دیگر
در سنه سلطان بعزم جهاد دشمنان دین را ندلس لشکر جمع کرده از مراکش حرکت
کرده در هیمه شعبان به رباط فتح رسید در آنجا روزه را گذرانید بعد ازان بفرستادن
به جزيرة الخضرا شروع نموده تا آخر سال لشکر میرساد بعد و غره صفر سنه
از دریا عبور کرده چون به جزیره رسید در بلاد دشمن رفته لشکریان را بهر طرف پرانید
غارت نمودند قتل و تخریب و اسیر نمودن زنان و کودکان مرا اعتیاد داشتند
خود سلطان با سی هزار سواره در همین طرف غزا میکرد علیاتی که درین غزوت
از تعداد جهات و قلعه هائیکه ویران کردند و آنچه در ان قلعه بود گرفتند اگر بقلم
آورده شود کلام طویل میگردد عنان قلم بطرف اصل غزوه منعطف نمودم خلاص
آنکه نصاری از مشاهده اینحال چنان در قلعه ها محکم خود متحصن شدند که قدرت
مبارزه و بیرون آمدن را نداشتند طاغیه شانجه در حالت و یقین نمودند
که شهرهای شان خالی و زمین های شان خراب گردیده از مدافعه و نگهبانی
خودها عاجز ند لہذا میال به مصالحه و تضرع نموده بسوی امیر المسلمین باتا یکه تجاوزا


فتوحات اسلامی
(۴۳۷)
غزوه دیگر
خود را از ایشان باز دارد و نیز جماعت نصاری بطرز شایسته بمسلک ایشان در معرض ثنا آمدند
که طایفه را از کلانها نصاری بطرف امیرالمسلمین جہتہ عزت اسلام و ذلت کفرایشان را
تا امید پس گردانید چون نزد طاغیه آمدند طاغیه ایشانرا پس فرستاد برینکه
هر چیزیکه سلطان در غزت دین و قوم خود شرط میکند برآنم بپہ چون ذلت شان ہمرآه
عزت اسلام مشاهده کردیم و دیگر شنید که بعضی مفسدین مغرب از اطاعت خارج شده
بعضی رعایا را فاسد نموده اند اراده بازگشتن را برا اصلاح شان داشت مقصود
شان را انجام داده باطاغیه نصاری عقد مصالحه کرد و انچه مراد او بود بایشان
شرط نمود کهاسایر ملوک همجوار خود ها در دوستی ودشمنی بوفق رضای امیرالمسلمین مقام
نمایند و تجار مسلمانان داخل ار حرب از مملکت کاپیه از معرض نقصان در امان
باشند در میان ملوک اسلامی خلل اندازی را ترک کرده بطریق فتنه در کارشان مداخله
نکنند.

ذکر سفارت طاغیه بر امیرالمسلمین
چون رسولان طاغیه بعد از مصالحه سلطان بطرف او باز گردیدند رسول بن احمر
بطریق سفارت رسید برینکه همراه او مصالحه کنند و انیکه با هم برضد سلطان
بدست باشند طاغیه شانجه ایشانرا بعقد نمودن همراه سلطان خبر کرد بعد ازان
گفت این امیرالمسلمین با که می بینیم نه طاقت مقاومت ونه قوه مدافعه او را از شما
دارم شما بولایت خود باز گردید بعد ازان مردان دولتمند و با مر سفارت طاغیه همرآه
سلطان مشوره دادند تا انیکه الفت و اتحاد مبین دولیتین مستحکم شود مشوره شانرا
قبول نمود خود طاغیه بعنوان سفارت بطرف سلطان روان گردید پیشتر از ملاقات
سلطان ولیعهد سلطان که امیر یوسف پسر او بود و بدو فرسخی شهر نبش نزول کرده
ملاقات کرد. بشب لشکرگاه مسلمانان گذر نمیده فردای آن برای ملاقات کوچیده
سلطان آمدن اور اشفیده مسلمانان را بحسن ملاقات طاغیه و قوم برای اظهار
شعار اسلام و شوکت اسلامیان امرداد مسلمانان کسلطان شهر را آیین بستند و چرخها
نموده عزت ملت و شدت شوکت و کمال حمایت را ظاهر ساختند امیرالمسلمین
ویرا به خوب نزخلق و کامل تر کرامتی که لایق شان اد وعظما ر علی باشد ملاقات نموده
پتحفه های سنیه برآ سلطان و پسر او تقدیم کرده سلطان قبول نموده بمضاعف
وکامل تر انان هدیه ها عوض داده مکافات کرد و بعد ازان عقد مصالحه کامل کرد شه
طاغیه باقی شروط را قبول نمود با عزاز اسلام رضا داده بطرف قوم خود باز گردید


فتوحات اسلامی
(۴۳۸)
سفارت خلیفه برای امیرالمسلمین

در وقت و داع نمودن سلطان از وی کتابهای اسلامی که نصاری بران
مستولی شده اند بتجویز سلطان بفرستد چون باز گردید شانزده بار کتاب اسلامی
در نزد سلطان فرستاد امیرالمسلمین در آخر شعبان داخل جزیره گردیده در انجا صوم
رمضان را ادا کرد بعد ازان در محکمی سرحدات و ترتیب اسلحه تفکر نمود بعد از چندی
مریض گردید مرض آن استمرار داشت تا انیکه در رخر محرم ۵۸۰ ه وفات کرد رحمه الله
مدت پادشاهی آن بیست و نه سال شد پس از او یعقوب یوسف بن یعقوب
بن عبدالحق که ولیعهدش او بود و پدر او حته تفقد کارنامه قصی مغرب فرستاده
بود وزراء پدر و عظماء قوم او در غیاب او برای او بیعت گرفتند بعد ازان
در ماه صفر خود او حاضر شد خاص و عام برای او بیعت کردند اول کاریکه کرد
این بود که قاصد نزد ابن احمر فرستاده وقت برای لقای او معین نمود
در اول ماه ربیع در موضع مریاله ویرا ملاقات نمود ولیعهد او را باعزاز واکرام
ملاقات کرد از جمیع بندرهای اندلس که در ملکت والد سلطان یعقوب بود
برای ابن احمر واگذار شد غیراز جزیره و طریف بر بهترین احوال و صلت
از هم متفرق شدند سلطان یوسف بطرف جزیره باز گشت طاغیه شانجه
به جزیره آمده عقد مصالحه که سلطان یعقوب همراه او نموده بود تجدید کرد سلطان
یوسف اجابت نمود.
غزوهٔ دیگر
در ۵۸۶ ه بسلطان یوسف خبر رسید ئیکه شانجه نقض عهد کرده بر اهل بندر ها
غارت برده و از سرحدات تجاوز نموده خیال غابازی اردو سلطان یوسف
به سپه سالار لشکر خود که در اندلس بودحکم داد که بالشکرهای خود داخل بلاد کفر گردیده در ولایا
شریش نزول نماید ولشکریان خود را در شهرهای شانجه غارت کنان متفرق سازد
بعد ازان فرزنده کو ر بقرار فرموده سلطان همراه لشکر خود داخل بلاد کفر گردیده
هر طرف قتل و غارت بسیار کردند خود سلطان یوسف در ماه ربیع الثانی ۵۸۹ ه
از ولایت تازی عزم غزا را نموده اهل مغرب را اعلان جهاد نموده جمله کی برای
جهاد حاضر شدند سلطان با لشکریان از دریا عبور نمود و شانجه کشتی های خود را
بمقابله مسلمانان فرستاد و با کشتی های مسلمانان ملاقات واقع شد در ماه شعبان
با یکدیگر مقاتله کشکر مسلمانان شکست خورده بسیاری از آنها شهید شدند
نوبت مقد مه کردند لشکر شانجه از حمله مسلمانان ببدل شده ترسید ند کشتی ها


غزوه دیگر
(۴۳۹)
فتوحات اسلامی

سلطان کشتیهای شانجه را گرفت آن با مغلوب شدند.

غزوه دیگر
بعد از ان خود سلطان در خیرهای مضان سنه حرکت کرده در طریف نزول نمود
بعد ازان بعزم غزا داخل ارض شبه تار سید به قلعه بلندی که دیوارهای داز محکم کویا
از آهن و فولاد ساخته شد مدت سه ماه در آنجا محاصره داشت بر آن قلعه سخت
گرفت سر یه ها را بر زمین دشمنان برای غارت پراگنده کرد چپاول بر شتر یش واسیا
و نواحی آنجند تا اینکه در تعذیب و قتل دشمنان بغایت رسیدند لکن فصل زمستان
و قطع شدن علفه و خوراکه لشکر با او مزاحمت نموده قلعه را واگذار شده در ۲ جمادی سنه ۹۴
بطرف مغرب رفت.

غزوه دیگر
درسنه ابن احمر با طاغیه همدست شده اتفاق نمودند بر آنکه اگر سلطان دوباره
اراده آمدن اندلس را نماید او را نمیگذاریم بسبب این بود که در سنه ۹۱ که سلطان
بطرف اندلس آمده بود زحمات بسیار به دشمنان رسید ابو یعقه طاغیه بوم اندرا
از پایمال کردن سلطان ترسیده براه کران آمد. ابن احمر هم از غالبه سلطان
خدر نموده و دانست که اگر کار سلطان استیلا را ندرس غالب شدن بروی کشیده
ملک اوست لہٰذا با طاغیه معاوضه نموده با هم صحبت کردند چنین گفتند
که داخل شدن کشتیهای مسلمانان بولایت اندلس بواسطه قرب راه دریای
زقاق است و برابر بودن بندر با هدف گاه اسطول های مسلمانان درین دریا
درین راه اسان میکند گذشتن کشتیهای مسلمانان را بطرف اندلس محکم ترین
بندرهای مسلمانان طریف است اگر بندر طریف از آنها گرفته شود آمدن مسلمانان
در ولایت اندلس دشوار میشود بعد از مشوره چنان اتفاق کردند که شانجه
بندر طریف را قصد نماید و ابن احمر باوی معاونت نموده طعام و غیره به لشکریان
برساند بشرطیکه بندر مذکور را بعد از گرفتن با بن احمر دهد بعد از ان شانجه
لشکر خود را با تهیه اسباب جنگ بطرف طریف فرستاده کشتیهای جنگی را در دریا
زقاق ایستاده کرد که خبر مسلمانان را از پادشاه مسلمانان منع نمایند خلاصه
مسلمانان در بندر طریف مدت چهار ماه محاصره بودند تا اینکه دچار زحمات
بسیار شدند بعد مسلمانان ناچار شده قاصدی نزد شانجه فرستادند که با اریان
مصالحه نموده شهر را تسلیم نمایند شانجه قبول کرده بندر را تسلیم شد ابن احمر

در بحر زقاق بر دو حصه
غرب و جنوب اندلس
و ممتد بر جزیره اندلس


(۴۰)
مقطعه دگر

انتظار داشت که شانجه بقرار و عده خود شهر طریف را حمله کردن با دمیهدر مگر شانجه در ان
خلاف نمود شهر را بوی نداد باوجودیکه ابن احمر بعوض طریف شش قلعه به شانجه میداد
ازین سبب بین شان نفاق افتاده از هم جدا شدند ابن احمر سعید پسر عم خود
و وزیر خود ابا سلطان را همراه کلان های قوم خود برای عذر تقصیر و مصالحه خدمت
امیرالمسلمین فرستاد امیرالمسلمین عذر او را قبول کرده از تقصیرات او گذشت
عهد مصالحه را محکم نمودند وفد مذکور بمقصد خود کامیاب شده در نزد ابن احمر مراجعت
کردند سالها ذکوشد که یک عده از لشکریشمر مرا برای جهاد کفار دامدار اندلس مقیم بودند
اتفاقا در وقت انقلاب افسر لشکر مذکور فوت شد سلطان یوسف پسر خود ابا عامر را
به بندر تا اندلس جهته سرپرستی لشکرهای مقیم اندلس امر داد که با لشکریان در قصر
المجاز اقامت نماید ابن احمر پسر سلطان را در موضع مذکور استقبال نموده هدیهای
بسیاری به پسر سلطان تقدیم کرد پسر سلطان احترام او را بجا آورد از انجا گذشته
با هدیهای لایق خدمت سلطان مشرف شده در باب خیانت بندر طریف و دیگر
تقصیرات سپری خجالت ما بزمن نیاز نهاده سلطان از تقصیر او گذشته جزیره
و ترنده و غریله با هیبت قلعه دیگر از قلاع اندلس بوی بخشید ابن احمر بالشکریان
سلطان بطرف اندلس بازگشته برای مقابله در بندر طریف نزول کردند سلطانهم
نجار به بندر وزیر خود عمر باش را فرستاده بود بندر را چند مدت محاصره
کردند فتح آن میسر نشد از بندر برآمدند بعد از آن پادشاه نصاری بالاک شد
که ملقب بطاغیه بود در سنه ۹۳ ه نصاری بر پادشاهی پسر او اذ فونش هدا
اجتماع نمودند بعد از ان میان مسلمانان فتنه و شورش پیدا شد در ولایـت
تا انیکه از اطاعت سلطان بیرون شدند سلطان عزم نمود که برای دفع فتنه
بطرف تلمسان برود سلطان با لشکریان بولایت تلمسان رفته فتنه مذکور
تا سلمه امتداد یافت در سنه مذکور ابن احمر بولایت اندلس فوت گردید
پسر او که معروف به محمد مخلوع ابن محمد الفقیه ابن محمد الشیخ ابن یوسف ابن نصر
بود به حکومت منصوب گردید محمد مذکور پسر خود را بسوی ولایت تلمسان جهت
تجدید عهد فرستاد امر عهد بین شان محکم گردید در سنه مقصود دو مسله کبر دوام
که مقیم بندر اندلس بودند نوشته کرد که ایشان معاونت و کمک به نغری نمایند
این کار باعث بهم دشمنان گردید بعد از ان رای ابن احمر محمد که مشهور تخلیوم
چنان قرار یافت که با هرانده بن شانجه که مشهور به طاغیه می دوت اتحاد بهریت


فتوحات اسلامی ۴۲۱ غزوه دیگر

اینجا بادی مکاتبات شود عهد مصالحه بین شان محکم گردید سلطان در حینکه به محاصره
تلمسان مشغول بود این خبر وحشت خیز به چشم آمد منادی را فرمود که نفری را جمع
نماید ابا سالم پسر خود را بجهت بستن این رخنه بالشکریان فرستاد و این هم بر آن
محاصره پر سلطان مستعد گردید اهل سبته وا در قلع سلطان و گرفتن حاکم آن
مداخله کرد باین ارکامیاب شد ابو سالم پسر سلطان بالشکری خود بطرف سبته رفت
یکبار آن را محاصره نمود بعد بر لشکریان او شبیخون بردند معسکر آن مختل گردید
از آنجا بهزیمت نموده پس گردیدند این فقره سلطانرا خیلی به خشم آورده بنفس
خود حرکت را باین امر اعزام نمود چونکه بر فتح تلمسان مشرف بود واگذاشتن تلمسان
ممکن ندید آنرا محاصره داشت درین بین به تقدیر خداوندی در وقتیکه سلطان
یوسف محاصر تلمسان بود به پیش خیمه ده گی وزیری از وزرا سلطان غلامی از
غلامان او غفلته ویرا به نیزه هلاک گردانید فتنها بیکدیگر متصل شد این امر تاسنته
هفتصد و شش صفر شد بعد از آن اختلاف بسیار بین اولاد سلطان واقع گردید
بنو مرین در موضوع پادشاهی اختلاف میکردند چنانچه بعضی شانرا بیعت میکردند
هنوز تمام ناشده و یرا خلع کرده به دیگری بیعت میکردند باز و یرا خلع کرده بدیگریرا
بیعت مینمودند کلام طویل است حاجت بذکر آن نیست خلاصه آنکه بین شان فتنهای
ناگوار واقع شد ای کارها تا سنه هفتصد و در استمرار داشت مهام مملکت بر ابوسعید
عثمان بن یعقوب بن عبدالحق برادر سلطان یوسف مطعون قرار گرفت در میان
همین فتنه در اندلس با بوالجیوش نصر بن محمد لغیقه برادر خود محمد المخلوع بن محمد الفقيه
بن الاحمر که شبح انیوا تعهده شته بود ابن عم آن ابوالولید اسمعیل بن فرج غتب
برئیس ابن سعید بن اسمعیل بن یوسف بن نصر بخون گرفتن آن قیام نمود چهل
انیکه مملکت از اولاد محمد الشیخ بن یوسف بن نصر قطع در اولاد ابن سعید فرج الرئیس
بن اسمعیل بن یوسف بن نصر قرار گرفت زیرا که چون ابوالولید ابوالجیوش را بخون
برادر او گرفت ابوالجیوش بادی مصالحه نمود در سنه بر آنکه از اندلس در آید بسوی
وادی عتق برود چون بولوای اعش ملحق شد برای خود ملک جدید نمود تا انیکه
در شته هفتصد و بیست و دو در آنجا فوت گردید ابوالولید غرناطه را داخل گردید
بخود و اولاد خود پادشاهی را تاسیس نمود در عهدی که این فتنها بین شان بر پا بود
طاغیه فرصت یافته بر جزیره خضرا نزول کردند بعضی از حاکمهای آن را از و همرسته او
چشانیده همراه شان صلح کردند از آنجا کوچیده بر جبل الفتح که مسمی به جبل طارق است

مطغون ع نیز به طعنه ۳
مطیع فتح نیز ۳


فرقهات اسلامی (۴۴۲) غزوه دیگر

فرود آمدند سابق گذشت که طارق اول کسیست که اندلس را فتح کرد جامه الان
آنرا جبل الطار میگویند طاغیه بران تغلب نموده آن ممالک شدند این امر در شته
بود هرانده ابن ذقنوش همراه صاحب برشگونه مرسله نموده ویرا امر نمود که
اهل اندلس را از عقبشان مشغول نماید صاحب برشگونه بر قریه فرود آمده آنرا محاصره
نموده آلات حرب ایران نصب کرد دشمنان بزیز مین نقبی زدند که پست سوار
دران سیر میکرد مسلمانان مریه امداد استد عا الاگی کردند از پیش وی شان نقب
زده داخل شدند تا اینکه بهم رسیدند در سحت زمین مقاتله کردند ابن احمر عهد طاغیه را
شکسته لشکری با مداد اهل مریه فرستاد آن با جماعت نصاری که طاغیه ایشان را
محاصره قرشانه فرستاده بود ملاقی شدند لشکریان احمر شانرا از بر تیغ گز دشت
دادند و به نزدیک لشکرگاه طاغیه فرود آمدند لشکر طاغیه بر ساشته و اسطونه
اقامت ورزیدند - عسکر بنی مرین که برای جهاد در اندلس اقامت داشتند بر عسکر اسطونه
حمله بردند سرلشکر نش را با سه هزار از قوم وی مقتول کردند بعضی لشکری مسلمانان
بر دو برج اسطبو نه داخل شدند جماعت انصاری ایشان را محاصره کردند مد د برای
مسلمانان رسیده جماعت نصاری را پراکنده ساختند طاغیه در نظایم جزیره
بود از آنجا کوچیده به عزم انکه مدد مسلمین را جلوگیری نماید اهل شهر یه لشکرگاه وی
ریختند محلات و خیمه های شانرا غارت کردند برای مسلمانان غنایم اصل
بسیاری غنایم و اسیر بدست شان آمد در میان این شکست طاغیه هلاک
گردید در شته دان هرانده بن شانجه بود بعد ازان منفشه پسروی والی شد
چونکه آن طفل صغیر بود زیر نظر عم وی دون بطره بن شانجه گرفته بادکبر انصاری
که نام آن جون بود کفالتش را بدوش گرفتند امرشان استقرار یافت اما سلطان
ابو سعید عثمان بن یعقوب بن عبد الحق پادشاه مغرب به فتنه پسر خود علی مشغول
گردید زیرا آن ناخلف بر پدر خود خروج نموده بود بذکر ماجرای شان کلام
طویل میگردد - نصاری در ینوقت فرصت یافته کار شان قوی گردید در اندلس
قدرت یافته غرناطه که پایتخت سلطنت ابن احمر بود در شته سخت حمله و غلبه
گرفتند. اقوام و عساکر خودرا در آنجا خوابانیدند اهل اندلس استغاثه خود را بسلطان
ابو سعید موصوف رسانید سلطان بحاره بدفتنه خواندگی دوچار بوده از معاوق
اعتذار نمود و بوجود عثمان بن ابی العلاء رئیس لشکر اندلس ایشان را امید وار نمود
چنانچه سابق مذکور گردید که بنی مرین همیشه لشکری را برای جهاد و مدافعه لشکر

یم له

شهر کا مست در حز
اندلس

پر ساشته از اعمال قرنیون
دراندلس
سائقه از اعمال بالا که
اسطبونه شهر پست
از شهرهای اندلس

دشمن


غزوه عظمی
(۴۳۴)
فتوحات اسلامی

صاحب دمه که در امور دیانت شان مرجع و ملجا بود دون بطیره که قوماندکور و ملک
طلیطله بود با قدم احترام پیش رفته سجده عبودیت را مرعی و بانهایت تضرع
و انکسار طلب تخریب عمارت مسلمانهایی که در اندلس باقی مانده بودند نمود و تیغ
غرم را برسینه پر کینه خود فرو تر بود ـ از انجا که حق تعالی رخ و ظفر را نصیب مسلمین
کرده بود جماعه مسلمین مقیمین غرناطه و غیرها از عزم ایشان مطلع شدند فوری
برای استعانت و کمک خواستن نزد سلطان فاس و مراکش ابی سعید
عثمان بن یعقوب بن عبدالحق مرینی قاصدها فرستادند سلطان از سبب
خروج پسر او در مقابلش چنانچه پیشتر ذکر شد از معاونت و مرافقت با آنها
معذرت خواست و اینها بعد از نومیدی بر آمدادی نمریض به بهترین دوستی
که التجا بذات پاک خداوند است با خلوص نیت و صمیمیت رجوع نمودند دران طرف
هم فرنگیها بالشکری بسیار که مجموع لا یحصی بود مقابل شدند که ناگاه
قصای نصرت الهی بار ناصر من لا ناصر له سواء به نسبت شکست لشکر کفار صاد شد
که طاغیه ایشان یعنی دون بطره و همراهان او همه به تیغ نصرت اسلامی مقتول شدند
و آن نصرت خیلی عزیز و روز آن هم در صفحه عالم شهرت بعنوان یادگار مرقوم ماند
و در همین وقت پادشاه اندلس ابوالولید اسمعیل بن رئیس ابی سعید فرج بن اسمعیل
بن یوسف بن نصر معروف بابن احمر بود و شیخ الغزاة از قبیله بنی مرین شیخ العالم
ابوسعید عثمان بن ابی العلاء ادریس بن عبدالله بن عبدالحق مرینی در اندلس مقیم بود
ابن احمر که پادشاه اندلس است در استحکام شهرها و سدند حصون اجتهاد مینمود
چون این خبر به نصاری رسید بر افروه آمدن در جزیره خضرا عازم شدند و نیز طرقت
ابن احمر برای رو ایشان جمع آوریها آماده ساخت کشتیهای جنگی و مردان دلاوران
چون نصاری این اوضاع را دیدند تیشه غضب را بر ریشه اسلامیان تیزتر و برای
تکمیل لشکر و غیره در طلیطله مرجعت و برآنجا به منجنیق ها و آلات محاصره و جهازات
جنگی و ارزاق و غیره مهیا و به غرناطه مرکز حکومتی ابن احمر وصل شدند ابن احمر
چون ساحت زمین را از لشکر کفار پر دید بمجابی استعانت و مدد خواستن بسوی
شیخ الغزاة ابی سعید عثمان بن ابی العلاء رجوع و خواهش نمود که بهمراه غازیها
و پهلوانان برآجنگ بیرون شوند همان بود که در روز پنجشنبه ۲۰ ماه ربیع الاول
سنه هفتصد و و نوزده روان شدند و در شب یکشنبه بهم رسیدند ـ عده
از عساکر کفار بر عده از لشکریان اسلامی غارت نمودند که ناگاه جماعه از سواران نیز


فتوحات اسلامی
(۴۴۵)
غزوه عظمی

اندازان اسلامی خیمه از سر قدس همت و غیرت در میدان محاربه تاختند و آن غند مذکور را
از لشکرشان جدا می‌بردند انهار انز و مسلمانان ایشان و تاسیخ آنها در تعقیب مینمودند
تا اینکه به تیرهای شجاعت و غیرت خود سینه های پر کینه آنها را هدف ساختند و نشان
شان را از ساحت زمین معدوم نمودند این اولین نصرت اسلاممیان بود و باز چون
آفتاب قبال و فتوحات مسلمانان از افق فتح و نصرت بروز یکشنبه طلوع و جهان
مسلمین را منور ساخت شیخ افزاراه برای قتال دشمن با پنجهزار پهلوانان مشهور سلامی
سوار و مقابل شدند چون فرنگیها دیدند که این لشکر قلیل با دشمن عظیم در مقابله اقدام
میکنند بتعجب میفزودند و سلاح حمله را بدست گرفته با مسلمانان داخل محاربه شدند
از آنجاکه اراده حقسبحان و تعالی در فتح اسلام و شکست کفر بود دست معاونت را
با مسلمانان همراه و تیر شکست را بر بازوی کفار جابجا دار ساخت و تاسه روز قتل
و غسارت کفار در دریای مواج محاربه غوطه می‌خورد و پادشاه نصاری (دون بطره)
باہیت و پنجهزار عسکر از ملکان هراسان او بقتل رسیدند و اهل غرناطه برای جمع مال غنیمت
و گرفتن اسیران بیرون شدند و مالک گردیدند چهل و سه قطار طلا و یکصد و چهل قطا
نقره و هفت هزار اسیران اکه از اسلحه زن طاغیه و اولاد آن بود و بر آنجات
نفض خود بدینه طریف و جبل الفتح و جده قلعه را برای مسلمانان می‌بخشید
و آنها قبول کردند و عده مقتولین نصاری در همین غزوه از پنجاه هزار زیاد شد
و همچنین عقده کشته گان بیا با نهاد آن طائیکه ز هر هلاکت را در کوه ها و غیره
چشیده بودند از شماره خارج بود- فروش اسیران و اسپان و دواب نصاری
تا مدت شش ماه امتداد داشت- و بشارت و نوید این نصرت به تمام شهرهای
اسلامی عزور در بخشید و تعجب بر هسیت که در اینهمه عوالم قتل و خون ریزی
از لشکر اسلامی جز سیزده نفر سوار و بیک قول ده نفر دیگر چیزی ہلاک نگردیده بود
عسکر مسلمانان همه پنج هزار و هیصد نفر بودند که از آنجمله یکهزار و پصد نفر سوان
و چهار هزار دیگر پیاده بودند و تعداد جمع غنیمت فوق تصور بود بعد طاغیه
یعنی (دون بطره) را پوست کرده و پوست آن را از پنبه پر و بر دروازه
غرناطه آویزان نمودند تا آنکه سالها معلق و مورد عبرت باقی کفار بود
بعد نصاری طلب صلح نموده مسلمانان در مقام مصالحه حاضر شدند در شقه مراده در مین منعقد
گردید- این غزوه در سنه ۷۱۹ بختتام یافت وفات شیخ عثمان بن ابی العلاء رحمة الله علیه
در سنه ۷۳۰ هفتصد وسی شد و عمر ایشان هشتاد و هشت سال بود و مشهور است که شیخ القراد


فتوحات اسلامی
(۴۴۶)
استخلاص جبل فتح از دست نصاری
در ششصد و سی و دو غزوه دنقالی کرد رحمة الله تعالی عنه بعد از فوت آن ترجمه مفصلی که دلالت
بر علو شان و علم و عمل و اخلاص او در جهاد و غزا میکرد بر قبر او نوشتند و ابن احمر در
سنه ۷۳ فوت نمودند و بعد از فوت او امور ولایت را پسرش ابوالحجاج یوسف
بدوش خود گذاشت و سلطان عثمان المرینی در سنه ۷۳ وفات نمود و ولایت
بعد از ان برادرش ابوالحسن علی بن عثمان بن یعقوب بن عبدالحق مرینی تفویض شد
ذکر استخلاص جبل فتح از دست نصاری
چنانچه پیشتر ذکر شده که جبل فتح را طاغیه در سنه ۹ مالك گردید و این کوه برای
مسلمانان از خوب ترین بندها بود و گویا یک خاری در حلق دشمن بود و درین فریقین
و اندلس فاصل و شان آن کوه در نزد مسلمانان خیلی مهم بود ابن احمر بر آنداکره
در موضوع استخلاص کوه مذکور در سنه سی و دو نزد سلطان رفت سلطان بر آن
استقبال و اکرام و احترام نمود و پذیرائی او را بخوبی مرحات کرد و مذاکره مطلب
نمودند نتیجه به اتفاق در استخلاص کوه مزبور منجر شد سلطان ابوالحسن برا فرآهم
آوردن وسایل استخلاص آن به امیر ابی مالک پسر خود که بر لشکری از بنی مرین رئیس
بود امر داد و او را با ابن احمر برای منازله در کوه فرستاد و چون به جزیره رسیدند
کشتیهای جنگی بمتابعت و مدد ایشان سیدند ابن احمر برای جمع آوری حزق
غزاة گماشتگانی در اندلس فرستاده نفری زیادی با کمال شوق و شغف
حاضر جنگ شدند و در میدان کوه جمع گردیدند — خلاصه اینکه مسلمانان زحمت ها
و رنجهای بزرگی بردند تا اینکه به فتح جبل فتح نایل شدند تلک اسلامیا ن کوه را
در سنه هفتصد و سی و سه شد مسلمانان به کمال قهر و غلبه در کوه داخل شدند
کسانی را که از نصاری در کوه بودند کشتند و اسباب انکه با آنها بود غنیمت کردند
چون سه روز از فتح گذشت طاغیه با لشکری بسیار مدد بنصرانیها آمد مسلمانان
تمام قوت و خوراکه که در جزیره بود با سیان خود با بار کرده در جبل نقا دادند
چون طاغیه با لشکری خود وصل شد ابو مالک با عساکر خود در میدان مبارزه
بمقابل او حاضر شد همچنین لشکر اندلس بمقابله طاغیه آمده دشمنان را
در جای شان محاصره نمودند بعد ابن احمر به ملاقات طاغیه شتابی
نمود و مردمان بدرب خیمه وی پیش رفتند طاغیه به حالت عجز و انکسار بیرون
شده رو به احترام و آمری داشت ابن احمر باو گفت دست از دامن
این کوه بدار ازین بیشتر صدمه را بر خود روا مدار—طاغیه چون تلک


غزوات سلاطین ابوالحسن اندلس
(۴۴۶)
فتوحات اسلامی

کوه و انتزاع آن از دست مسلمان امر مشکلی میدانست ناچار کشته ابن احمر را
قبول نموده تحفه ہائے زیاد یکہ با خود داشت تقدیم کرد فورا بمدرحلت
بربست ـ بعد ابومالک برای بستن خندقها و استحکام بندر ها اقدام نموده
محافظین مقرر و ارزاق مکفی برای شان رسانید این فتح سلطان
ابو الحسن قلاده فخری بر گردن زمانه انداخت مدتی فرود آمدن مسلمانان
بر جبل و متصرف شدن شش ماه طول کشید ـ بعد سلطان عزم نمود که دامنه
کوه را حصاری که کوه را احاطه نماید تا اینکه برای نزول دشمن موقع
نماند و در محاصره آن راه نباید ساخته شود مردمان این عزم را
مشکل دانستند سلطان موصوف به اجرای رای خود دست
کرم را به خزانه سخاوت برده مال بسیاری را صرف و عمال را مرضی
ساخت دیوار محاط کوه را عینا چون هاله بدور قمر ساختند
بعد از سلطان مرحوم ابو عنان راه پدر را در تحصین بندر ها و سد ثغور ازدیاد
نموده

ذکر غزوۀ سلطان ابوالحسن بجانب اندلس
سلطان ابوالحسن بعد از استیلای جبل فتح مشغول مقاتله شد با کسانیکه در تلمسان
با و شورش ورده بودند اینمقاتله با سنه ۷۳۹ بمقصد صلح ند امتداد یافت
بعد از همه شورش ها سر بخط اطاعت سلطان نهادند سلطان هم
از مقاتله دست کشیده همت را برای غزوه نصاری اندلس
متوجه ساخت اولا قصد نمود که پسر خود ابومالک را بر سرحد ها والی
مقرر نماید نتیجه عزم خود را عملی ساخته و از انجل مقصود عازم نمود در مدتیکه
سلطان ابوالحسن بمقاتله اهل تلمسان اشتغال داشت طاغیه
مسلمانان اندلس را در شکنجه سخت گیری گرفتار نمود چند بار طاغیه
بر سلطان ابوالولید ابن احمر به غرناطه فرود آمده بر ابن احمر جزیه
مقرر نمود ابن احمر هم از سبب عدم قدرت بر دفاع جزیه را قبول نمود دمار
بر فرو کوفتن مسلمانان در اندلس وی آورد چون سلطان ابوالحسن از شغل
اہل تلمسان فرغت یافت نفس خود را برای جهاد اماده امیر ابی مالک پسر خود را در
وصیت نمود حالیکه وتی والی سرحدات بود اینکه برای جهاد در اعلای آخر بکوشد لشکرهای
بسیاری بجمعیت وی مرتب و بعد به شخص خود متوجه غزا گردید در شهرهای طاغیه فرود آمد


فتوحات (۴۴۸) غزوه سلطان ابوالحسن بانصاری

بفضل الهی بازوی مردانه آن بهادر از مشرکین جاروب کرد که قتل و اسیر بسیار
نمود و عسکر ظفر پیکر مال بسیاری را بغنیمت گرفتند چون عزم مراجعت اندرین میان نمودند
خبر رسید که نصاری لشکر زیادی را به تعقیب شان جمع نموده سلطان مشوره نمود
وزرا و مستشاران رای چنین رای دادند که اندر زمین شان باید خارج شویم در شهرهای بلاد
خود محافظه خود و وطن خودرا نماییم سلطان از غیرت و شهامت او مانع از قبول فکر آنها بر خاسته
الا خودش یک شجاع و پهلوان و دلیری که به جنگها را کشته دیده بود زیرا که پرسن جنود خود بود لهذا عساکر
نصاری سر خوابگاه شیان لشکر سلامی حصول فرود آمدند پیش از انیکه پسر سوار شود
اسیر و دستر احت گرفتار محنصر گردید و نصف جنود اور ا بریده مقتولش ساختند حق جل و علا
نام نامی اور اور دفتر شهدا مندرج نمود خلاصه اینکه نصاری بسیاری از مسلمانان را
شهید بیداد و اموال شانرا بغارت و بر باد کردند و مراجعت کردند سلطان
ابو الحسن از یواقعه مطلع شد بالش غم و الم جگرش کباب کشته بر دایره خسرواحترام التزام
نمود اجرد و یا برامی داز درگاه خداوند می مسئلت نمود بعد عسکر ها را برای
جهاد اجازه خروج داد کشتیهای جنگی و غیره را اماد ساخت دیوان خود را کشوده
تا لشکری زیاد جمع آوری کرد نو اقصی که بود تکمیل نمودند از پل مغرب نفری خوبتند
بعد بطرف سبته کوچیدند تا جهاد را بر کفار جاری دارند طایفه نصرانیت اینواقعه را
شنیدند برآمد الله مستعد شدند طاغیه جهاز با جنگی خود را نمود صفیکه معروف دزقان
بود بیرون کردند تا سلطان از عبور نمودن مانع شود سلطان جهاز های خود را بمقابله
جهاز های دشمن بر انگیخت سوی ملوک بنی حفص در افریقیه بنام فرستاد که جهاز هایی خود را
بمدد سلطان مجهز نموده بفرستد بیست جهاز که مملو از لشکریان بود بجانب سلطان
فرستاد و جهاز ها را هم نزدیک نموده بمصاف مشغول شدند اند کی نگذشت که نسیم فتح
و نصرت وزیدن گرفت حق تعالی مسلمانانرا مظفر بخشیده بکشتیهای شان داخل شده
بضرب شمشیر و نیزه مارشان را شیدند خمی های شان را بدریا انداختند شکست
کش آن ها بر داشته جهاز با شانرا به بندر سبته کشیده مردمان شهر تماشا بر دریم
سرهای دشمنان را در اطراف شهر گردانیدند اسیرهای نصاری را در بجنبر
کشده بدار الشار محبوس کردند فتح عظیم کردید سلطان ابو الحسن برای
تهنیت و تبریک بر تخت جلوس نموده شعرا قصاید تهنیت را به حضور وی انشاد
کردند این روز عزیز تر ایام بود فلله الحمد و المته سلطان در عربستاون
غازیان شجاعت بنیان و لشکرهای خواهی و البحاریان شروع نموده و خود وی جهاز با خود


غزوة سلطان یعقوب علیه الرحمه

(۴۴۹)

فتوحات اسلامی

و خواص و حشم خود در آخر شب با هم حرکت کرده در ساحت طریف که در دست نصاری
بود نزول کرد لشکرهای خود را در آنجا خوابانید و عسکرهای وی فضای طریف احاطه نمودند
ابو الحجاج پادشاه اندلس هم رسید طریف را مانند کمربند احاطه کردند آلات و اسباب
جنگ را بران نصب نمودند طاغیه دیگر جهاز در اثنای زقاق پیش آورد
که مرافق و حوائجی که بمسلمانان میرسید مانع شود حصار داری مسلمانان
به طول انجامید خوراکه و علوفه شان تمام گردیده احوال لشکر مختل شد
درین بین طاغیه شکر با جمع کرده پرتقال والی اشبونه و غرب اندلس و یرالک
دار طاغیه با قوم و مدد های خود از منزل خود مدت شش ماه حمله میبردند چون
بلشکرگاه خود نزدیک شدند قطعه از لشکر نصاری بطرف طریف فرستادند
آنها بشب با بغلقت محسب داخل شدند در آخر شب به قول آنها را دانستند از
مرصد های خود برایشان شورش آوردند دنباله های متاز اقبل از بین داخل
شدن شهر ادراک کردند از ان عده را مقتول کردند از سیاست سلطان رسیدند
این امر را مخفی داشتند برای سلطان گفتند که خبرشان کسی داخل شهر نشده فردا
آن طاغیه با جماعت های خود حمله در گردید سلطان موکب مسلمانانزا صفوف
آراسته حمله نمود بقتال بید انداخت برای دشمن لشکری کمین کرده بود چون عسکر
محاربه مسلمانان رفتند لشکرگاه خالی مانده لشکری دشمن بر آنها تاختند به خیمه سلطان
قصد کردند کسانیکه در نزد خیمه جهت حراست بودند آنها را مدافعه کردند حارسان را کشتند
همراه سلطان درین غزوه بعضی زنان وی بودند این طایفه هجوم کند بزنان رسیدند
آنها هم بی محله مدافعه نمودند مگر آن بی رحمان دشمنی صفت آنها را کشته بحرم های سلطان
غنیمت هم آن ابی یحیی ابن یعقوب و فاطمه بنت سلطان افریقیابی یحیی حفصی و غیره ایشان
از حرم های رسید کشتند و آنها غنیت نموده باقی خیمه ها را غنیمت کردند و لشکر گاه را
آتش زدند مسلمانانیکه بمقابله کفار مشغول بودند بعقب خود با خبر شدند مصافشان
مختل گردید بعقب خود واپس گردیدند بعد ازینکه پسر سلطان با طایفه از لشکر خود منسکران
را بهجوم آورده برایشان خلط شده بود چون دشمنان لشکر مسلمانانرا باین حال دیدند
بر پسر سلطان احاطه نموده و بر ا گرفتند و خود سلطان روی گردانیده در میان
جماعت مسلمانان جایگیر شد بسیاری از مسلمانان شهید گردید رحمة الله علیهم منیم
خود طاغیه به خیمه سلطان رسید پیش زنان و اولاد بر عسکر خود انکار کرده میبرد
تا آخر کار خود در آنجا متوقف بود بعد از ان بطرف بلاد خود باز گشت ابن احمر به


فتوحات اسلامی (۴۵۰) عوده سلطان ابوالحسن بطرف اندلس

غرناطه بپای تخت خود رفت سلطان بسوی جزیره از آنجا بطرف کوه عبداللهان به
شبته فرود آمد حقتعالی مسلمانرا باک نمود ثواب شان را بزرگ گردانید
چون طاغیه از طرف بازگشت بر مسلمانان مانند شیر گردید طمع در هلاک شان بنمود
لشکر پای نصرانیه را جمع نمود بقلعه بنی سعد سرحد غرناطه کینیستی آن فرود آمد الات
و قوا را بر محاصره آن گماشته سخت فشار آورد اهل قریه را مشقت عطش پیدا بکمک
خاسته بر حکم او فرود آمدند این قصه در سنه ۷۴۳ بود پس بسوی شهرهای خود متصرف
شد اما سلطان ابوالحسن بعد از رفتن به سبته نفس خود را به بازگشتن بطرف جهاد
الزام نمود بطرف فاس رفته در شهره برای جمع غری آدم فرستاد قوای خود را به
بساحل بحر جته تجهز بودن کشتی پای جنگی پرون کرد تا اینکه عده بسیاری بآنها کامل
گردید از آنجا بسوی سبته جته نزدیکی آن کوچ کرد وزیر خود را بالشکری مانند عده
فرستاد بعضی اقارب وزیر را بطرف جزیره روان کرد عدهء با ایشان فرستاد چون
خبر بطاغیه رسید جهازی جنگی خود را برای مدافعه در بحر زقاق جاری نمود کشتی ها
با هم ملاقات کردند حقتعالی مسلمانانرا یاری داد و پاک ساخته از ایشان
عده شهید گردیدند اسطول طاغیه در بحر زقاق تغلب نموده دار پای مسلمانانرا
مالک شدند طاغیه بالشکری نصرانیه از اشبیلیه روی آورد تا اینکه لشکر خودرا در
جزیره خضرا مقابل کشتی پای مسلمانان خوابانید و آرزو کرد که جزیره را با سبیلیه
آن طرف در مملکت خود منضم نماید بعد ازان غله و صناعت گران و اسباب را
جمع کرده تقولے خود بر محاصره جزیره دراز کرد ایند تا اینکه جته مطاوله لشکریان
خانه حویلی برای خود ساختند سلطان ابوالحجاج ابن احمر با لشکر پای اندلس آمده روی
بروی طاغیه بر جبل فتح بعنوان ممانعت فرود آمد سلطان ابوالحسن در تسهیلته
مشکل شده اینکه امداد از سواران و مال و غله را به لشکری رساند اینها فایده نکرد حصاریز
ایشان سخت مشقت بعمل هند سلطان ابن احمر را برای مصالحه همراه طاغیه اجازه
داد بعد ازینکه طاغیه بطریق مکر و حیله اذن و اجازه داده بود بعضی کشتی پای خود را در راه
شان مرصد ساخت مسلمانانرا بمقامی پیش آمدند بعد از خشک شدن گلوی شان زحمت
بسیار بساحل رسیدند احوال جزیره و کسانیکه از لشکر سلطان بودند تنگ گردید از طاغیه
امان خواستند برینکه به شهر فرود آیند برایشان داد بسوی مغرب برآمدند و آن سنه ۷۴۴
بود فرود آور د ایشانرا سلطان ابوالحسن بشهر بلسی خود و غله و باقی کرامت که از ایشان
فوت شده بود سلطان عوض داد به جلیزه پای خوب آنها را نوازش کرد که همیشه


فتوحات اسلامی (۴۵۱) غزوه سلطان بو الحسن بطرف اندلس

مردمان میگفتند سلطان بدربار خود بازگشته یقین ظهور امر خدا و از انجاز وعده در جمع
کردن فتح و نصرت مبین دو علو دین را مد نظر داشت والله متم نوره ولو کره الکافرون
بعد از ان بوالحسن شورش کنان مغرب بغوریدند فتنه های بسیار متوالی شد تا اینکه در
سنه ۷۵۲ هفتصد و پنجاه فوت گردید بعد از وی ابو عثمان پسر وی والی گردید پس از وی برادر او
او نفته ها بسیار واقع گردید اما سلطان اندلس ابو لحجاج ابن الاحمر در نماز عید فطر رسود کشته دست
بروی بضرب نیزه هلاک گردانید بعد از وی محمد الغنی بالله ابن وی والی گردید در سنه ۷۵
بعد در سنه شصت خلع گردید و در سنه شصت و سه پس والی شد کلام درینجا طول است
حاجت بذکر آن نیست در پادشاهی خود مقربلوز تا اینکه در سنه ۷۹۳ وفات شد در حالیکه
ملک و سلطنت وی قوی شده بود بعد عودت سلطنت او سنه ۷۶۳ تا اینکه پادشاه مغرب
و سلطان بنی مرین سخناً مردی گردیده بودند در همین سال در اندلس فتنه ها بین نصاری ها
واقع شد سبب این بود که پیش ملک نصاری در سنه هفتصد و پنجاه و یک پلاک ابن
لویلره والی گردید فتنه ها و جنگ ها بین برادران او برانگیخت ابن الاحمر فرصت یافته جیش
مسلمانانرا برای جهاد جمع آوری نموده با ایشان بزمین نصرانیه داخل گردید قشلاق و شهرهای
شان را خراب نمود بعد از ان بسوی غرناطه بازگشت آن در سنه ۷۶۳ بود مسلمانان
خواهش نمودند که جزیره الخضرا را بمسلمانان زحمت داده شود ابن احمر همراه ملک مراکش
وفاس مراسله نمود سلطان درین وقت سلطان عبد العزیز پسر سلطان ابی الحسن بود
چنان اتفاق نمودند که ابن احمر همراه لشکریان خود بر دشمنان مقابله نمایند و سلطان آنرا
بمال و کشتی ها مدد برساند زیرا که جمع کردن لشکر بر سلطان دشوار بود جته فتنه ها که با
او بود سلطان مغرب بجهازهای خود مشغول شده آباد نموده با مال بسیار روان کرد
و ابن الاحمر با لشکریان حمله را پیش برد و آلات حصار داری را آماده کرد نصاری بهلاک
خود جته دور بودن شان از کمک یقین کردند و از مدد ملک خود مایوس شدند
دست بدامن ابن الاحمر انداخته فرود آمدن را بحکم مصالحه تقاضا کردند سلطان ابن الاحمر
اجابت نمود از شهر نزول کردند شعائر و مراسم اسلام در آن شهر بیا گردید کلمه کفر و معالم
آن محو شد و آن در سنه ۷۷۰ بود ابن احمر از طرف خود بر آنجا والی مقرر نمود جته زیر تصرف
بود تا اینکه رایش قرار گرفت که آنرا از ترس استیلای نصاری منهدم سازد و در سنه هفتصد
هشت آنرا خراب کرد بیابان گردید گویا هیچ نبود بقا برای ذات خداوند جل جلاله تنهاست
غنی با لله محمد بن ابی لحجاج یوسف بن الاحمر در سنه ۷۹۳ فوت شد پسر وی یوسف والی
گردید فتنه ها متوالی شد در سنه ۸۱۴ فرنگیان برتگال مدینه سبته را در کشتی های بسیاری


فتوحات اسلامی
(۴۵۳)
بیان غزاء سلطان ابوالحسن بطرف اندلس

قصد کردند اہل شبتہ با ایشان مقاتله کرده فرنگیان بر آنها غالب گردیده شبتہ را مالک
شدند دو صد و پنجاه سال بتصرف شان بود بعد از ان اسپانیول از شان گرفت
القصہ بعد از ان فساد بین بنی احمر ہمراہ یکدیگر واقع شد در اندلس تا کرمونکہ در بین شان
جاری شد کلام بطول می انجامد تا اینکه سید امر به بیرون ملک اندلس از دست
مسلمانان دشمنان بالله سنہ ہشتصد و نود وسه و غرناطه را سنہ ہشتصد و نود ہفت
گرفتند پادشاهی بنی حین سنہ ہشتصد و نود منقطع گردید ملک بور زارشان بنی عطاس
منتقل شد بعد از ان گاز برا بے اشراف سعیدین رسید کلام در پنجا بطول است
چونکہ دشمنان غرناطه را محاصره نمودند مسلمانانرا در وقت حصار دشمنان بشدت گرسنگی
رسید و کار برایشان دشوار شد در امر مصالحہ بدشمنان نوشتند و شرطهای را گذاشتہ وثیقہ
با مقدر نمودند دشمنان قبول کرده مسلمانان انها را بغرناطہ جای دادند شرطها شصت هفت
فقره بود کہ یکی از آنها امان دادن خرد و کلان در نفس و مال دلیل آنها دیکی از ان
باقی گذاشتن مردمان در جایها و سراها و زمینهای شان و دیگر اقامت شریعت شان
بقسمی کہ بود و حکم نکند بر کسی مگر مطابق شریعت شان و دیگر باقی ماندن مساجد و اوقاف بقرار
سابق و اینکه داخل نشود نصارینی دار مسلمانی را و اینکه غصب نکند کسی را و اینکه والی
نسازند بر مسلمانان در احکام نصرانی و یهودی را و اینکه رها کنند اسیران مسلمانانرا
کسی که اراده رفتن طرف مغرب را دارد مانع نشوند و دیگر اینکه سید نصاری
در وقت محاربہ کشتہ باشد مواخذه نباشد و غیر ذالک من الشروط بعد از ان
نصاری الشروط را تدریجاً شکستند و اندک اندک نقض عہد نمودند تا اینکه مسلمانانرا
بر نصرانیت باعث شدند تا اینکه چنان گردیدند که بعضی مسلمانان میگفتند که جدد نصرانی
بود در مسلان زمان اسلام آورد باید تو نصرانی شوی حتی که اجداد سابقه تو بود چون این وحشت
جماعتی از مسلمانان بموضی که آنرا بیازین میگفتند ایستاده شده نصارایی که در نزدشان
برد کشتند بعد از ان امر از طرف پادشاه شان صادر گردید بقتل مسلمانان مگر کسی که نصرانی
شده باشد آنکس از کشتن خلاصی بست ازین سبب مردم بسیاری در شهر و بیابان
نصرانی شدند جماعتی از نصرانیت سرباز زدند از نصاری که در کوفه در بعضی دهها جمع شدند
متحصن گردیدند دشمنان برای شان جمعیت کرده آنها را از بیخ کنده تا آخر شان قبل
و سبی را اجراء داشتند جماعت باقمانده مسلمانان بکوه بالا رفته خود ها را حما یس کرده دشمنان
ہمراہ آنها مقاتله کردند خلق بسیاری را از دشمنان کشتند بعد از ان بطریق امان بیرون شده
با اہل واموال خفیف خود بطرف فاس رفتند بعد ازین کار ہا کسانی از مسلمانان


فتوحات اسلامی (۴۵۳) غزوہ سلطان ابو الحسن بفرناندس

بودند که بظاهر نصرانیت خود را هویدا میکردند و در باطن خدای را به جمعیت عبادت می
نمودند و نماز میخواندند تا اینکه نصاری بر ایشان سخت گرفته بکجا وی میکردند تا اینکه بسیاری
از مسلمانان را بآتش بیداد سوختند و ایشان از برو استق کار ضعیف و مانع شدند چه جائیکه
از دیگر اسلحه آهنی مسلمانی که در بعض جبال متحصن شده بودند بر نصاری چند بار برخاسته
نصاری بر ایشان تغلب نمودند حقتعالی ظاهر نکرد برای شان ناصری تا اینکه در آخر
وقت نصاری ایشان را در سنه ۱۰۱۰ بقرار داده بیرون کردند هزار با هزار مسلمانان
جانب فاس و هزار با نفر بتلمسان و در بر آن بیرون شدند و تمام شان بطرف تونس حرکت
کردند بر بسیاری شان اعراب و خداناقرسان مسلط شده مالهای شانرا در بادیه ها
و راه ها گرفتند بیشتر غارت و گرفتن اموال واقع بر کسانی شد که طرف فاس و تلمسان رفتند
و کسانی که به تونس رفتند اکثر شان سلامت ماندند بچین جماعت که از اندلس برآمدند بسیاری
موضع های ویران را که آنجا رفته آباد نمودند بعضی از ایشان جماعت که بسلاطین بو
و بحر از سلطان مغرب از ایشان عسکر بحری را استخدام نمود و جماعتی از ایشان به
قسطنطنیه عظمی و بطرف مصر و شام و غیره رفتند زیرا که ایشان عدد کثیری بودند که شماره
شان را غیر از خدا کسی نمیدانست والله وارث الارض وَمَنْ عَلَيْهَا وَهُوَ خَيْرُ
الوارثین در نفح الطیب گفته که سلطانی که غرناطه از وی گرفته شد آخر سلاطین بنی الاحمر
که منقرض شد بانقراض دولت او مملکت اسلام در اندلس و محو گردید رسوم ستلاست
آن سلطان ابوعبدالله محمد بن سلطان ابی الحسن ابن سلطان سعد ابن امیر
علی بن سلطان یوسف بن سلطان غنی بالله محمد که واسطه عقد ایشان و
مشیر مبانی شان بود و سلطان دولت شان در حقیقت ابن سلطان ابی
الحجاج یوسف بن سلطان اسماعیل بن الرئيس ابی سعید فرج بن اسماعیل
بن نصر بن قیس الانصاری خزرجی رحمهم الله جمیعاً در وقت سلطان
مذکور بسوی مدینه فاس با اهل و اولاد خود عدر کنان آنچه از وی گذشته و
افسوس کنان با آنچه از وی ماند در فاس قصراً بنا کردند در نفح الطیب
گفته زریه شان در فاس تا حال که سنه ۱۰۳۷ یکهزار و سی و هفت است
موجودند که مال های فقرا رو مساکین را می گیرند از جمله مساکین بشمار میروند
ولا حول ولا قوة الا بالله العلي العظیم این خلاصه
واقعه اندلس بکمال اختصار بود حالاً باز میگردیم بسوی اتمام کلام بر آنچه
در دیار شام و غیره واقع گردیده ابتداء بذکر حرب سلیم نمودیم

حاشیه:
علاوه بر این شهر هیبت پذیر معظم
از بیخ تا بآسمان یکشید باه
است # معجم البلدان
به سند ثبوت ماضی مضطرب
که مسلمانان یکهزار و یکصد بیست و سهر
آباد نجا نیست # معجم البلدان


(ذکر ابتدای جنگهای صلیبی)
بدانیکه از جنگهای که مسلمانان بشام واقع نمودند در خلافت امیرالمؤمنین عمر رضی الله تعالی عنه
قتال ایشان در آن سرزمین بار و میان بادشاهان قسطنطنیه بعد از باقی خلفا و امرای اسلامی
غزواتی که صادر شد و فتوحات کثیره واقع گردیده از ممالک روم بود میان آن نگذشته
چون آخر قرن پنجم شد و ضعف در خلفای بنی عباسی پدیدار گردید بعضی صلیبین بر مصر و بعضی
از شهرهای شام غالب گردیدند و عالمان فرنگ که برای شان دولت در اروپا پیدا شد
بعد از ضعیف شدن ملوک رومیه که طمع در بلاد شام نموده بودند بر اکثر ممالک اسلامیه
تغلب نمودند پس جمع آوری نمودند جماعتها ی فرنج ملوک اروپا برای تملک ممالک اسلامیه
که در شام و مضافات آن بود و این در سنه چهار صد و نود هجریه بود از اسباب
قیام و هیجان این جنگها این بود که مردی از ایشان بطرس نام ناسک که از اهل خرد جدرا
شعبه و بنهایت میسود بعزم سیاحت و ادای نسک بزیارت بیت المقدس آمده در
خلاص کردن آن اماکن را از دست مسلمانان وی را حمیت و غیرت گرفت چون
ببلاد ایطالیا رجعت کرد بمراه پاپ، والی رومیه مصاحبت نمود و برادرین امر
امر خطاب نمود پاپ در باموافقت نموده برخوبی فکر و رای وی استحسان نمود در
حال برای گرفتن اسبابی وسائل که مقتضی این امرست شروع نمود بطرس را امر نمود
که برای بیداری نصاری و استخلاص آن اماکن را از دست مسلمانان در اقطار بلاد
جولان نموده در هر قبیله منادی و مبشر باشد بطرس بعنوان ترغیب و استمالت
دلهای نصاری را برای باین اشتراک در هر مکان رفته تبلیغ مینمود از ایطالیا
گذشته بفرانس رفت از ان جا به اکثر ممالک اروپا رفته پیش نهادات
مفسدانه خود را در میان شان انداخته برای نهوض و قیام این امر تمام
را به شور آورد از ان طرف پاپ چند مجلسی را در ایطالیا و فرانس بپا کرده
این مسئله را بحضور جمهور انداخته همت انا برای شتابی و استعداد
این امر به حرکت آورد برعایای که درین امر قیام نمایند انعامات تعیین و مالیات
و خراج از آنها رفع کرد درین بین یکی از اساقفه اعظم و پیشوا برخاسته رو
پاپ بتمنی کرد که اول کسی که درین راه جهاد نماید وی باشد پاپ وی را تحسین
کرده بیرق صلیب را تسلیم وی کرده جماعتی از رؤسای دین نصرانیت و
عامه مردمان را تابع وی ساخت و تمامی شان بر سینه های پرکینه خود صورت
صلیب را برنگ سرخ رسم نموده بودند و بهمین نشان را بر اسلحه ولوا با و بیرقها


فتوحات اسلامی (۴۵۵) ابتدای جنگهای صلیبه)

د علمهای بزرگ مصور نمودند از ان وقت به صلیبین موسوم و آن جنگها را حروب
صلیبیه نامیدند چون حق جل علا امری را اراده داشته باشد اسباب آنرا فراهم می
آورد ازین حیث برای شان اسباب و اموری ظاهری سند که عزم شان در اراده
شان یوماً فیوماً قوی میگردید از ان جمله آنچه مورخین ذکر کرده اند اینکه در اثنای این
علامات برای این جنگها و تجهیز مردمان بدخول این امر کارهای عجائب در آسمان و زمین
ظاهر می شد از ان جمله افتادن بعضی ستاره ها از آسمان بر زمین و با ستقال آنها علامات
سرخ خونین در افق هویدا و عمودناری بشکل حربه ذات حدید بقریب آفتاب مشاهده می
شد و در جو هوا صورت شمشیر ها و سواران و اسلحه و اسپان منقش بصلیب ها دیده می
گردید از ان جمله اینکه مدت شش روز متوالی بر جاء های مسجد بصورت صلیب
های روشن و مرسم دیده می شد و بطریقی که کس نمی توانست بآب یا آتش آنرا
محو کند، همین دیدنیها که برای شان عارض می شد، چنان عزم شان را محکم
ساخته که از سفر خودداری نکرده روزانه استعداد مینمودند تا اینکه عده شان
به سیصد هزار مردان جنگی بالغ شد پادشاه کلان شان که مقدم در لشکر کشی بود (برودل) نام
من آن و صاحب صقلیه خویشی و دوستی بود بعد از ان ملک مذکور اراده کرد که گذر لشکر
های آن بر افریقیه باشد چون آنجا را مالک شدند بطرف شام سیر
نمایند بعد بصاحب صقلیه پیغام فرستاد که من جمعیت کثیری را آماده کرده
بسوی تو میرسم اما از تو توقعی داشته بطرف افریقیه رفته آن را فتح کرده همانا
تو می شوم صاحب صقلیه اصحاب خود را جمع نموده درین امر با ایشان مشوره
نموده همه گفتند که قسم بانجیل این کار برای ما و ایشان خوب است که تمام بلاد
شهرهای نصرانیت میگردد پس های خود را بالا کرده برای شان طرطه محملی انداخت
و گفت قسم بحق دین من که این باد از سخن شما بهتر است، گفتند چگونه، گفت چون به
طرف من میسیدند محتاج به کلفت زیاد میکردم باید که کشتی های شان را بطرف
افریقیه برسانم بالشکر ها از نزد خود مهیا کنم اگر شهر ها فتح شد شر از ان ها و مئونت
از مطلبه میگردد آنچه از بهای غله ها و اموال که سالانه بمن میرسید قطع می
شود و اگر فتح نکردند بسوی بلاد من بازگشته مناذی میشوم علاوه اینکه تسلیم
امیر افریقیه میگوید که بمن عذر و عهد شکنی کردی و صلتیتی استحاد که میان ما
ها بود قطع می شود با وجود اینکه شهرهای افریقیه برای ما باقی است هر وقت
که قوت یافتیم بخود میگیریم بعد ازان رسول بر دول را حاسنت گفت هرگاه


فتوحات اسلامی
(۴۵۶)
ابتدائی اشتهار صلیبی

شما به مقاتلۀ مسلمانان عزم دارید بهتر فتح بیت المقدس است که از دست
شان رہائی داده برای خود فخر مباہات کسب نمایند ہرچه افریقیه
است بین من و اہل آن عہد و پیمان است که قادر به شکستن آن نیستم چون
صاحب صقلیه ایشان را بر مر در صقلیه اجازه ندا د عنان توجه را بطرف
شام از راہ قسطنطنیه منعطف ساخته ملک روم نیز ایشان را از عبور مانع
شد بشرط اینکہ قسم نمایند بر اینکه ہرگاہ انطاکیہ را فتح نمودند بملک روم
تسلیم نمایند و گمان شار ا این بود که آنها قدرت بر تصرف شهر های شام را ندارند
زیراکه گور آسنجا لشکریان سلام است و آن اراده ہلاک فرنگ را داشت از ترس
اینکه بر آن خطب میکنند زیرا که وی میدید که روز بروز قوت شان زیاد میگردد چون بر
ایشان شرط کرد کہ انطاکیه را بوی تسلیم نمایند چون مالک شدند اجابت نموده شرط
او را قبول کردند بعد از خلیج عبور کرده طالب قسطنطنیه گردیدند تا اینکه جمع گردند و آنها
اجناس مختلفه و فرقہ ہای بسیار بودند از ایطالیا ؛ وفرانسوہا وغیر ایشان از سالکین
ار و پا بطرس ناسک کہ پیش ذکر آن شد و لقیس بجامه رهبانیت قائد فرقۀ اول گردیده همراه
شان راء المانیا و ہنگاریا و بلغار بارفت در حین رفتن خود با جور و چپاول بر ساکنین شهرها
و سواحل انداختند و اہالی برایشان حمله آورده با ایشان مقاتله کردند از انها عده بسیاری را
کشتند بعد از میکه ہول های سخت را دیده بطرف قسطنطنیه رفتند پادشاہ قسطنطنیه آنها
اذن داد کہ در شہر مقیم باشند تا رفقا رشان حاضر شوند بعد ازان ملک قسطنطنیه
به کشتی های خود آنها را به سواحل آسیا نقل داد چون در آنجا رسیدند لشکر
مسلمانان در قونیه به آنها ملاقات کردند آن عساکر غوک سلجوقیه بودند کہ مالک
شان در روم بود لشکر مسلمانان بر آن با احاطه نموده قتال سخت را پیش کردند
بتوفیق خداوند مسلمانان غالب گردیدہ بر اسباب و ذخائر آن مستولی شدند
از ایشان نجات نیافت مگر اند کی همین بود آخر واقعہ اول اما پطرس ناسک
پیش از حدوث این واقعہ بہ قسطنطنیہ رجعت کردہ بود زیرا کہ در انتظام صلیبیین
و نافرمانی و عدم انقیاد صلیبیین برؤسای خود بشک افتاده بود این خبر دہشت
ناک بوی رسید قسم کرد که هرگز از قصد خود باز نگردد تا حرب صلیبی ثانی را مشاهد نکند
(ذکر مالک شدن فرانج بندانطاکیه را)

پیش بیان شد کہ روم بر انطاکیہ در سنہ ۳۵ غلبہ کردہ تا سنہ ۴۷۷ بتصرف شان بود


فتوحات اسلامی
(۴۵۷)
ابتدای جنگهای صلیبی

سلیمان بن قتلمش سلجوقی از ایشان کشید چون سنه چهار صد و نود گردید امیر بکه
عامل برانطاکیه بود با عیسیان الترکمانی بود ایل اورد با آنچه را که زر و جاهت باصحاب
شان رسیده بود شنیدند بنهائت غمناک شده عزیمت پای خود را برانتقام گرفتن
حرکت دادند و استیلا بران دیار را مدنظر گرفته لشکرهای را از خود منظم
کرده با نیداقولی سیر کردن تا اینکه به قونیه رسیدند لشکرهای اسلام با آنها ملاقات
کرده معرکه های شدیدی بین آنها واقع گردید غلبه برای فرنگیان گردیده بر
شهر قونیه استیلا نمودند و ملک آن بدست قلج ارسلان سلجوقی بود که با جماعت
خود بایشان مقابل شده شکست خورده قونیه را متصرف شدند بعد از ان بطرف
انطاکیه رفته آنرا نه ماه محاصره نمودند در جمادی الاولی سنه ۴۹۰ مالک شدند
از والی آن باغیان ترکمانی گرفتند بعد از انکه شجاعت با دحسن رای و احتیاط
از وی ظاهر گردیده بود که از کسی دیده نشده بود زیرا که ایشان چون بانطاکیه
قدوم آوردند باغیان ایشان چون به لشکرهای خود مقابله شد و با ایشان
قتال سختی را اجرا کرده وقایع متعدده و حمله‌های باطله را واقع نمود چوله
عاجز گردید گریخت بعد از ان کشته شد چون فرنگیان انطاکیه را داخل شدند
هر کس از مسلمانان که در آنجا بود کشتند و مال‌های شان را غارت
کردند چون والی موصل تکش شامز اسنید لشکرهای خود را جمع کرده بطرف
شام رفت وان امیرقومهالدوله ابو سعید کربوقا بود همراه‌لشکرهای
خود بمرج دابق مقیم شد عساکر ترک وعرب وشام بادی جمع گردیدند دفر
از کسانی که به حلب وحمص وسنجار بودند و بسیاری از امراء اجتماع نمودند
مصیبت بر فرنگیان بزرگ گوید به سوی کربوقا فرستاده از وی امان
خواستند وقتیکه برلشکرهای خود برانطاکیه روی آورد و گفت بیرون نمی
شوید مگر به شمشیر - بعد از ان کربوقای مذکور بالملوک و امیران که
همراه او جمع شده بودند بد سلوکی را پیش گرفته برایشان تکبر نمود آنها نیز
نیات خود را با او بد کردند خلاصه اینکه کار بر فرنگیان تنگ گردید و
خوراکه‌شان تمام شد ناچار از انطاکیه برآمده همراه مسلمانان مقابله
کردند با ایشان راهب زیرکی بود که گفته‌وی را اطاعت میکردند قبل
از بیرون شدن شان بهمانکه برای شان گفت که از حضرت مسیح علیه
السلام در قیصان انطاکیه حربه مدفون است اگر آن را یافتید بر آئینه بردشمنان

تجاوز بر ولایت جزیره بردن
روشنها بحلب و آمان خواستن
سیف الدوله صدقه ازان


فتوحات اسلامی
(۴۵۸)
شکست فرنگ معره نعمان را

خود ظفر یاب میگردید واگر نیافتند آماده هلاکت باشند پیش ازین خودوی
عریه را در مکانی از قبان مدفون نموده اثر آن را نا معلوم ساخته بود
ایشان را بروزه و توبه امر فرمود سه روز روزه گرفتند چون روز چهارم
شد تمام شان را در موضع داخل کرده و بیل داران را با خود برده هر
طرف را حفر نمودند تا اینکه حربه را از موضعی که پنهان کرده بود یافتند
ایشان را بفتح و ظفر بشارت داد بروز پنجم از دروازه متفرق بپنج و شش
بیرون میشدند مسلمانان به کر بوقا گفتند که بدروازه ایستاده میشویم هر
کس بر آید آنرا بقتل میرسانیم حالا که متفرق اند کارشان سهل است
گفت بگذارید که کاملا بیرون شوند بعد از ان ایشان را میکشیم که
بر معالجه نمودن قادر نباشند قومی از مسلمانان جماعت بیرون
شونده گان آن ها را کشتند خود کر بوقا بطرف شان رفته منع کرد
چون خروج شان کامل گردید که در شهر یکی از ایشان نماند کار زار
بزرگی را بر پا کردند مسلمانان شکست خورده گریختند از معاطه که
کر بوقا با ایشان از راه بیقدری و اعراض کردن پیش میرد و
ثانیا که ایشان را از کشتن منع کرد همین بود که هزیمت بر مسلمانان
تمام که یکی از مسلمانان کسی را به شمشیر یا نیزه یا به تیر نزدند بلکه خود
سرانه شکست کردند که بوقا هم با ایشان منهزم کردید چون فرنگیان
این واقعه را دیدند کید و مکر پنداشتند زیرا که مقاتله نشد که چنین
شکست داشته باشد ترسیدند که مسلمانان تعقیب شانرا
خواهند کرد جماعتی از مسلمانان بر جای خود ثابت مانده
حسباً و طلباً للشهاده مقاتله کردند فرنگیان از ایشان هزاران را
کشته آنچه در لشکر گاه خوراکه و مال واثاث و چهار پا بود همه را غارت
کردند حال شان باصلاح آمده پس قوی گردیدند .
(ذکر قتلک فرنگ معره نعمان را)
بعد ازان فرنگیان بالشکر های خود بطرف معره نعمان رفته آنرا محاصره نمودند اهل معره با
ایشان مقاتله شدیده کردند فرنگیان که از آنها شدت ومشقت دیدند و آنها را در مقاتل
کوشان وساعی یافتند برجعی را از چوب موازی دیوار شهر ساخته قتال بر بالای آن
میکردند مسلمانانرا ازان مضرت نرسید چون شب شد قومی از مسلمانان که محافظت سور و


فتوحات اسلامی
(۴۵۹)
مصالحه اهل عرقه و حمص با فرنگیان و تملک فرنگان بیت المقدس را

را مینمودند ترسیده حرص و خوف با ایشان تداخل کرده بگان اینکه اگر
بجویلي هاي کلان متحصن شوند البته نگهبانی خود را خواهند کرد- لذا موضع هایی
را که محافظه مینمودند واگذار شده از سور شهر فرود آمدند طایفه دیگر که ایشانرا
دیدند نیز چنین کردند مکان خود را واگذار شدند تا اینکه عقب بعقب فرود آمدند
تا اینکه سور را کاملاً خالی کردند بعد فرنگیان بذریعه نردبان ها بر سور بالا آمدند چون
مسلمانان دیدند متحیر شدند سراپای خود را داخل شدند فرنگیان برایشان
سه روز شمشیر ها را گذاشتند زیاد بر صد هزار را به تیغ بیداد شهید کردند
انا لله وانا الیه راجعون اسیر بسیاری گرفته معززا مالک شدند و چهل
روز اقامت ورزیدند.

(بیان مصالحه اهل عرقه و حمص با فرنگیان)
بعد از تملک معره نعمان بطرف عرقه رفته آنرا چهار ماه محاصره نمودند سور آن را
چند سوراخ نمودند با وجود آن بر تملک آن قادر شدند منقذ والی شیر همراه شان
مراسله نمود بدارن عرقه بآنها مصالحه کرد بعد ازان بطرف حمص رفته محاصره نمود
والی آن جناح الدوله همراه شان مصالحه کرد بعد سوی عکا سیر نموده بر
آن قدرت نیافتند.

(بیان تملک فرنگان بیت المقدس را)
بعد بطرف بیت المقدس حرکت کردند در بنوقت عده شان ایک ملیون که بعبارت
ده لک باشد بود در بیت المقدس شخص مشهور بافتخار الدوله از طرف عبیدین
پادشاهان مصر والی بود که از خلفاء عباسی گرفته بودند چون فرنگیان رسیدند
آنرا چهل و چند روز محاصره نموده در بیست و سوم شعبان ۴۹۲ مالک شده
مردمان را زیر شمشیر گرفته یک هفته در شهر درنگ کرده مسلمانان را بقتل می
رسانیدند فرنگیان در مسجد اقصی زیاده بر هفتاد هزار را شهید کردند که از ان جماعت
بسیاری از امام های مسلمانان و علماء و عباد و زهاد بودند رحمهم الله تعالی از نزد
صخره مبارکه چهل یا چند قندیل نقره که بهر یک سه هزار و ششصد در هم بود اخذ کردند و تنور
از نقره که وزن آن چهل رطل شامی و از قندیل های خرد یکصد و پنجاه
قندیل نقره ئی و از طلا بیست و چند قندیل را قلب نمودند خلاصه چنان


فتوحات اسلامی
(۴۶۰)
مالک شدن انبرنج شهر سروج و یافارغ رو را
غنیمت بردند که از شمار و حساب بون دگر نخبگانی که از شام در بغداد به صحبت
قاضی ابی سعید هردی وارد شدند در دیوان خانه چنان کلامی را ایراد می نمودند
که چشمها از اشک سیلان و دلها بریان می شد روز جمعه در مسجد جامع ایستاده
شده فریاد کردند گریستند و مردمان را بگریه آوردند و آنچه که مسلمانان را
مشقت رسیده بود از کشتن مردان و اسیر نمودن عیال با واطفال وغارت
نمودن اموال چنان فجیعه بالی را تذکار نمودند و خبر پای مصیبت اثری
بیان کردند که مردمان از شدت مصائب مبهوت گردیده با اینکه روزه دار
رمضان بودند روزه ها را افطار کردند شعرانیز درین موضوع قصائد حزن آوری
انشاد نمودند که چشمها خون ریز و جگر ها پاره پاره گردید این مصیبت در خلافت
مستظهر بالله ابن مقتدی بامر الله عباسی وقوع یافت و درین وقت بین سلاطین
سلجوقی در عراق شقا و اختلافات بسیاری واقع گردید که از ایشان و
خلیفه عباسی فائده برای مسلمانان نرسید مگر مصریان لشکری با قتال
فرنگیان فرستادند اما چون جزءی قدس بایشان رسید و با فرنگیان مقابله
آغازیدند شکست خورده فرنگیان ایشان را به عسقلان محصور نمودند کار را
برایشان چنان تنگ گرفتند که بفرنگیان دوازده هزار و بروایتی
بیست هزار دینار داده اند بعد از ایشان کوچیده به قدس مراجعت
کردند آنرا پایتخت قرار دادند بعد ازان فرنگیان بر اکثر سواحل شام
مستولی شده یا فاو غیر آن از قلعه ها و حصن ها را مالک گردیدند این
محنت و مصیبت کلانی بود بر مسلمانان بعد ازان در سنه ۴۹۴ بسوی
شهر عکا رفتند بر فتح آن قادر نگردیدند مدینه یا فا را آباد کرده به نقص نام
تسلیم نمودند ملک قدس دیگر فرنجی مقیم شد گفته اند که خود بر دویل در
ایام اقامت کردبیت المقدس مدتی نود و یکسال بدست فرنگیان
ماند و مزیدن مجا ور آن از سواحل شام با دست بان اسلام از پس
گرفتن آن عاجز بودند باحق جل وعلایدست سلطان صلاح الدین ایوبی
فتح گردانید سنه ۵۸۰ چنانچه ذکر آن در ما بعد می آید انشا ر الله تعالی
بیان مالک شدن فرینج شهر سروج و حیفاً و قیساریه مرا
در همین سنه پادشاهی فرنگ شهر سروج را که از جزیره است تصرف
نمود و بسیاری از اهل آنرا کشته حریم شازا اسیر و اموال شانرا غارت بود


فتوحات اسلامی (۴۶۱) ذکر کار شدن فرنگ شهر سروج حیفا و بیروت

همچنین شهر حیفا قریب عکا که بر ساحل بحر است مالک گردیده شهر قیساریه را مالک
شده اهل و مال آنها را قتل و غارت نمودند در سنه ۴۹۵ بسوی طرابلس شام
سیر نمود اهل طرابلس با ایشان مقاتله کرده نحو سیصد نفر را از ایشان
کشتند آخر فرنگیان بر مال و اسپ با ایشان مصالحه کرد و از نکو جیه به
طرسوس که از اعمال طرابلس است رفتند آنرا محاصره نمود، مالک شدند گو اینکه از
مسلمانان در آنجا بودند شهید کردید بعد از ان بطرف قلعه کوہ ابن رقتند ابن العریض که والی
ان بود با ایشان مقاتله کرده سواری را از اکابر فرنگیان اسیر گرفت که فرنگیان که
ده هزار دینار و هزار اسیر فدیه میدادند ابن العریض قبول نکرد در همین سنه نیز فرنگیان
بسوی حمص رفتند و لشکر کش شان پادشاهی از ملوک فرنج بود بصیل نام
شهر را محاصره کرده مضافات آنرا مالک شدند قس که سابق مذکور شد
بر شهر مجاوزه آمده بران با کار را تنگ گرفتند نزدیک بود شهر را قبضه
نمایند منجنیق با و سی با که شانزده قطعه در میان دریا تهیه کرده بودند بر شهر برام
مینمودند مسلمانان از بواقی سواحل جمع شده بطرف منجنیق های شان آمده
و منجنیق ها و برجهای دریایی را سوختند این قصه نصرت عجیبی بود برای مسلمانان
حقتعالی کفار را ذلیل گردانید شکست خوردند در همین سنه مس
فرنگی بطرف بیروت حرکت کرده آن را محاصره کرده بر اهل آن
مضایقه نمودند مقام محاصره برایشان دراز گردید طمع خود را در آن ندیده
کوچیدند در ماه رجب همین سنه لشکر با از مصر بطرف عسقلان بلا که برای
اینکه فرنگیان را از آنچه در دست شان از شهرهای شام باقی مانده منع نمایند
بردویل والی قدس این خبر را شنیده بطرف شان حرکت کرده بنای
مقاتله را گذاشت حقتعالی مسلمانان را نصرت بخشید فرنگیان شکست خوردند مسلمانان
بسیاری شانرا قتل کردند خود بردویل منهزم گردیده در میان پیشه ئی مخفی
شد مسلمانان آن بیشه را آتش زدند آتش بوی رسیده بعض جسد او
را سوخت بزحمت بسیار از آنجا نجات یافته بر مله رفت مسلمانان تعاقب
ویرا نموده براو احاطه کردند حال وی بد گردیده از آنجا گریخته با غارت کشتن
و اسیر نمودن بر اصحاب وی بسیاری و در سنه چهارصد و نود و شش متوجه
مسلمانان از مصر رسید بین فریقین وقایع پیش شد که ذکر آن طویل است نصرت و مصی
این وقایع برای مسلمانان و گاهی مر کفار را بود در همین سنه که بیرون گردیده است

شبی خرم و معتدل
اندقس با و جیم المجهول


فتوحات اسلامی (۴۶۲) پاک نژادان تاریخ شهر سوم و چهارم شماره ۹

فرنگیان بضمیمه الله بیت المقدس و فلسطین غیر از عسقلان و همچنین یا قا داهر سوسیم
و قیساریه حیفا و طبریه و لاذقیه و در جزیره ربا سروج ضیعمل مذکور طرابلس شام
را محاصره نمود و کمک بوی میرسید و در طرابلس فخرالملک بن عمار والی بود لشکری
خود را در کشتی ها سوار کرده در شهر بانی که بدست فرنگیان بود میفرستاد که همراه شان
غزا نموده هر کس را یافتند بکشند در سنه ۴۹۷ فرنگیان از ریا بر مرج الرقه و قلعه حجر
غارت بردند مواشی و کسانیکه از مسلمانان بدست شان افتاد اسیر نمودند در همین
سنه کشتی ها از بلاد فرنگ بلاذقیه رسید که در ان کشتی ها لشکر ها و تجار ها بودند بر حصار
طرابلس از ایشان براد مجرأ معاونت خاستند طرابلس را تنگ گرفته چند روز همراه
شان مقاتله نمودند قتال سختی را مگراز گرفتن طمع شان قطع گردید بطرف شهر جبل پوئید
آنرا محاصره کرده با اهل آن مقاتله شدید نمودند چون اهل شهر عجز خود را ملاحظه کردند از
فرنگیان امان خواسته شهر را بایشان تسلیم نمودند فرنگیان با امان خود وفا نی نکرده مال
های شانرا گرفته بانواع عذاب و عقوبات ایشان را عذاب نمودند چون از جبل
فارغ شدند بطرف شهر عکا سیر نمودند از ملک خود والی قدس معاونت خاستند بران
نزول نموده طره طرف تفکر و در یا محاصره نموده بالاخره آن را مالک گردیدند با اهل آن
چنان افعال شنیعه را اجرا نمودند که زبان از تکلم اعراض میکند بعد از ان بطرف
حرا ن شتافتند میان شان و مسلمانان قضیه ها واقع گردید که سخن بذکر آن طویل می
گردد مگر نصرت از مسلمانان بود دوازده هزار از فرنگیان کشته و قص را اسیر گرفتند
فرنگیان به سی و پنجاه از دنیا ر و شصت نفر اسیر مسلمانان وی را فدیه دادند در سنه
۴۹۸ فرنگیان بسوی قلعه ارتاح رفتند بین ایشان و مسلمانان قتال شدیدی واقع
گردید مسلمانان منهزم گردیده بسیاری شان کشته و اسیر شدند فرنگیان
قلعه را مالک گردیدند در سنه ۴۹۹ در بین ایشان و مسلمانان در قلعه که
بدست فرنگ بود بین آن و دمشق دو روز مسافت داشت قتال واقع
گردید مسلمانان آن قلعه را مالک گردیده کسانی از فرنگیان که در قلعه
بودند کشتند بعضی از سواران شان اسیر ماندند که دو صد سوار بودند همچنین
قلعه رفینه که از قلعه شام است مالک شده بیصد نفر فرنگیان را کشتند در همین سنه فرنگیان
قلعه افامیه را که از محکمترین قلعه های شام بود مالک گردیده مسلمانانی که در آنجا بود
شهید کردند و در سنه ۵۰۰ وحشتی بین ملک قسطنطنیه و فرنگیانی که در شام بودند
واقع شد بعد از ان بین شان مقاتله سختی واقع گردید که فرنگیان شکست یافتند و همچنین


فتوحات اسلامی (۳۶۳) ملک هومان فرنج شهر بریم ومبقا وحصارها
فرنگیان حصار را بر طرابلس شام وبیروت اعمال میداشتند سخن درینجا در
است کوتاه میکنیم خلاصه اینکه این دو شهر را مالک گردیدند در سنه ۵۰۳
بسیاری مردان را کشته و زنان واطفال را اسیر مالها را جور وچپاول
کردند بعد ازان بانیاس صیدا صور قلعه ارتاب که نزدیک حلب است وغیر
ذالک را مالک شدند در سنه ۵۱۱ بدیکر دایت ۱۴ بر دویل پادشاهش بپای
خود قصد گرفتن دیار مصریه را نمود رفت تا بغزه رسید آنرا داخل شده خراب
کرد مساجد آنرا سوخت از انجا کوچیده در راه مریض شده هلاک گردید حاصل
اینکه فرنگیان بهرشه مملکت های شامیدا متصرف می شدند تا اینکه بدست مسلمانان
غیر از حمص حما رت شام حلب و بعضی قریه های حورد چیزی باقی نماند حال بهمین قسم
استمرار داشت تا سنه ۱۱۴۸ مسیحیه مطابقی سنه ۵۴۲ هجریه حلب و موصل
برای سلاطین سلجوقیه گردید که از بعضی امیرهای مسلمین که تقلب نموده بودند
انتزاع نمودند عماد الدین زنگی بپدر سلطان نور الدین محمود که آئینه ذکر میشود در آنجا
اقامت نمود عماد الدین شخص دلاور و باشها مت و صاحب عزم شدید بر جها د کفار
بود بر فرنگیان غارت انداخته غزوات را متوالی گردانید که اکثر ممالک را پس
گرفت اما افسوس که از دست یکی از غلامان خود کشته شد در سنه ۵۴۱ بدردیکه
آق سنقر غلام سلطان ملک شاه سلجوقی بود چون عماد الدین کشته شد و مملکت
حلب برای پسر وی نور الدین محمود گردید بر فرنگیان شدید تر از پدر خود گردید در
قتال و سرکوبی بمجلدت نمود از اهل علم وتقوی و استقامت بود برای آن اوصاف
طویل است که در ما بعد ذکر میشود اول آنچه را که در ولایت خود آغاز نمود همان لشکری را
برای مقاتله فرنگ تجهیز کرده شهر ارتاج و امدها و موضع دیگر را فتح کرد در سنه ۱۱۴۷
مسیحیه مطابق ۵۴۲ هجریه جنگهای نور الدین محمود شدت ورزیده غزوات و فتوحات
آن متوالی شد فرنگیانی که در ممالک اسلامیه بودند از فرنگیان ما بعد پاه استمداد نمودند
آنها مدد های عظیم فرستادند تحت قیادت پادشاه جرمن و المانیا و پادشاه فرانس
لویز هفتم پیش از قدوم ملک فرانس بروز های اندکی ملک جرامیا بر فلسطین بحالی
رسید که بر اوی گریه کرده می شد زیرا که بیشتر از نصف لشکر اردو میان ما از زحمت
گرسنگی و مرض هلاک و بعض دیگر بضرب شمشیر در سرکه هایی که دشمنان در اثنای راه بر
آن تاختند مقتول شدند چون بسواحل موژیا رسیدند موکب سلطان نور الدین با
لشکریان خود بآنها رسیده بلشکر خود ایشانرا چنان کوفت که براه باقی لشکر منهزم گردید در اثنایکه
محمود سخن بخط آمد
شهری پادشاهی شد و
شهری پادشاهی خواهد
خواست پادشاهی شد
از دست عمر بن
عمر السلطان


فتوحات اسلامی
(۴۶۴)
مالک عدل فری شهر روح بخارا پار را

پس بگردید بملک فرانس و لشکرهای وی ملاقات کردند که ملک فرانس در بهتر
حالتی رسیده بودند لشکر اسلام در نواحی انطاکیه همراه شان مقابل شدند آتش جنگ
بین شان مشتعل گردید مدت چند روز قتال استمرار داشت مغلوبیت طرف
ملک فرانس ولشکریان وی بود هر گاه چاره ندید همراه بقیه لشکرکشان ولشکریان
بازگشته کشتی ها سوار شده جانب قدس رفتند بقیه این عساکر با لشکریان جوانیه
منضم شدند در سنه ۵۴۱ فرنگیان طرابلس غرب را مالک شدند و در سنه ۵۴۴
نور الدین در نواحی انطاکیه با فرنگیان غزا بنمود پرنس صاحب انطاکیه را کشته فرنگیان
شکست فجیع یافتند جماعت بسیاری از ایشان دستگیر گردیدند شعرا قصائد بسیاری
را بمدح و تهنیت وی انشاد کردند در همین سنه و مابعد آن سلطان نور
الدین بسیاری از قلعه ها را فتح نمود فرنگیان چند بار دمشق را نزول نموده محاصره
کردند اما قدرت بر تملک آن نیافتند قتال و غزوات بین سلطان نور
الدین و فرنگیان استمرار داشت تاسنه ۱۱۷۳ مسیحیه مطابق سنه
۵۶۹ هجری سلطان صلاح الدین ابن ایوب که از اتباع سلطان نور
الدین محمود بود وی را سلطان موصوف بطرف مصر سنه ۵۴۴ تجهز
نمود مصر را از تصرف عبیدیین کشیده مالک شد قصه آن طویل است
و مذکور در تواریخ است سلطان صلاح الدین در علم وصلاح وتقوی
مانند سلطان نور الدین محمود بود چون سلطان نور الدین در سنه ۵۶۹
وفات کرد سلطان صلاح الدین ملک مصر وشام را جمع کرده
پادشاهی هر دو را منظم گردید غزوات را بر فرنگیان جهت
خلاصی آنچه در دست شان بود از شهر های مسلمانان متوالی
ساخت اولین مقاتله که بین او و فرنگیان واقع شد در
سنه ۵۷۵ در حیات سلطان نور الدین محمود بود سبب این
بود که جمعیت نامی بسیاری از فرنگیان آمده شهر دمیاط را
محاصره نمودند و برکسانیکه در شهر بودند تنگی گرفتند سلطان صلاح الدین با مصر
بالشکر های انبوهی رسیده مالیشان کارزار میکرد سلطان نور الدین از عقب
لشکریامددوی فرستاد سلطان نورالدین در اطراف شامات غارت را برایشان انداخت و برشهر
های که در دست نشان بود غزوه های پی در پی کرد فرنگیان از دمیاط کوچیده خائب و خاسر باز
گشتند در ۵۸۲ سلطان صلاح الدین از مصر حرکت کرده بر فرنگیان عسقلان و رمله
غارت پیش برده و بر باره غزه هجوم کرده آن را چپاول


فتوحات اسلامی
(۴۶۵)

نمود پادشاه فرنگ لشکریان خود برای تردید شان مد با ایشان مقاتله کرده شکست
داد پادشاه شان بعد از انکه نزدیک بود که گرفته اسیر شود از چنگ شان باشد
صلاح الدین بمصر بازگشت بعد ازان المبره را بعجانب فرنگ قدریزا غزا نمود از
دست فرنگیان کشید در سنه بعضی اهل مصر تا بعان عبید بن که دولتشان
منقرض شده بود به فرنگیان که در شام و صقلیه بودند نوشتند که بآنها لشکربکشد
که بمعاونت لشکر سلطان صلاح الدین را از دیار مصر به بیرون کشند لهذا فرنگیان
بمعاونت شان دو صد جهاز جنگی که پر از مردان و سی آب کوت حامل اسپان
و شش کشتی کلان که از آلات حرب بار و چهل کشتی که خوراکه را متحمل بود
فرستادند که دران جهازه از مردان جنگی پنجاه هزار و از سواران هزار و پیصد در بیست
و هشتم ذی الحجه سنه به اطمینان کامل غفلة بر اسکندریه نزول نمودند اهل اسکندریه
باسلحه و عده خود بیرون شدند که ایشانرا از فرود آمدن منع نمایند مگر دالی شان
منع کرده اهل اسکندریه به لازم گرفتن دیوار شهر امر نمود فرنگیان در زمین خشکی
نزدیک فرود آمده بسوی شهر پیش شده منجنیق ها و دبابات بر شهر نصب کرده
سخت ترین مقاتله را جاری داشتند مردم شهر بر مقابله شان ممر نموده با وجودیکه از
نزدشان از لشکریان عده کمی بودند فرنگیان از شجاعت شان دخولی بشهرشان
نرسیدند مگر اهل اسکندریه در حال مکتوب بطرف مصر به سلطان صلاح الدین فرستا
و خواهش نمودند که فوری خود را برساند تا شر دشمنان را از ان با منع فرماید
خلاصه کارزار از اول روز تا اخر روز دوام نمود چون شام شد فرنگیان
بازگشتند کوشش نموده دحله بردن الازم گرفتند تا دبابات شان به قریب
دیوار شهر رسید در ان روز لشکرهای اسلامیه که قریب اسکندریه بودند بمعاونت
مسلمانان رسیدند نفوس اهل اسکندریه تقویت یافته به خوبی قتال نموده صبر
کردند چون روز سوم شد مسلمانان دلاور به کمال شجاعت دروازه کشوده
از هر طرف پر فرنگیان خروج نمودند آواز های تکبیر بلند گردیده فرنگیان
ترسیدند مقاتله سخت گردید مسلمانان به دبابات و مجانیق رسیده آن ها را سوختند
بمیدان مقاتله صبر نمودند حق تعالی نصرت خود را بر ایشان نازل علامات نصرت
ظاهر گردید کارزار تا اخر روز دوام داشت چون آفتاب غروب کرد طرفین از
مقاتله دست کشید اهل شهر به کمال خوشوقتی و مسرت داخل شهر شدند زیرا آثار
بشارت فتحرا مشاهده میکردند فرنگیان کشته و زخمی بسیار گردیده غمناک بودند

بموجب اکر پست کند و بهروم
ادای باره سوریا به پنجا نهمند میرسد


فتوحات اسلامی
(۴۶۶)

اما سلطان صلاح الدین که خبر ورود آمدن فرنگیان اسکندریه را شنید از مصر با لشکر
خود حرکت کرده طایفه را از لشکر جانب دمیاط برای احتیاط فرستاد غلام خود را
به جانب اهل اسکندریه روان کرد که آن ها را بقدوم سلطان و لشکر بشارت دهد
غلام سلطان بوقت عصر که مردم از مقاتله بازگشته بودند رسید در شهر ندا کرد که اینک
سلطان و عسکریان فوری بشما میرسند بعد از ان سلطان صلاح الدین از عقب غلام
رسید اهل اسکندریه بقدوم وی خوشوقت گردیده بسوی قتال عودت کرده انچه از رنج
قتال دالم زخمها بان ها رسیده بود همه زایل گردید و هر یک از ایشان چنان گمان
مینمود که صلاح الدین همراه اوست و چنان قتال میکرد که گویا شخص است که صلاح الدین
مقاتله آن احتشام را میکند چون فرنگیان آمدن سلطان صلاح الدین را همراه لشکر یافتند
دست هاشان از قوت افتاد رعب سستی شان را بگردید مسلمانان در وقت تاریکی
شب بآن ها خلط گردیده بخیمه شان در سیدند انچه اسلحه کثیره و منجنیق عظیمه که دران
خیمه ها بود غنیمت گرفتند و قتل اسیر فرنگیان بسیار کردند بسیاری شان بطرف دریا
گریخته شوانی خود را بساحل نزدیک کردند که در ان ها سوار شوند بعضی شان بسلامت
سوار گردیدند بعضی از پریشانی بدریا غرق شدند بعضی مسلمانان بدریا غوطه زده
بعضی کشتیهای فرنگ پاره نموده غرق شد باقی نا ان ها که نرسیده بشت
گردیده با شوانی خود ها گریختند سه صد نفر از سوار کارانی فرنگ خود را بر سر تل
حمایه کرده بودند مسلمانان تا صبح همراه شان مقاتله کردند بینگ تا شیر رزو دوم ایام
احوال شهر برایشان غالب گردیده مقهور نمودند میان کشته و اسیر را گردیدند حق
تعالی شرایشان را از مسلمانان کفایت کرد در ۵۷۰ تصرف صلاح الدین قوی
گردیده فرنگیان با وی مکاتبه نمودند از وی طلب صلح و معاهده کردند شر طها که
معلومه همرا ی شان صلح کرد در ۵۷۳ جهت بعضی امور که جاری شد صلح شکسته شد
سلطان صلاح الدین با لشکری خود از مصر قتال فرنگیان را عزم نموده برآمد
این کار در اول سنه مذکوره بود خود سلطان و لشکریان در بیست چهارم
ماه در عسقلان رسید قتل و غارت و اسیری و سوختن را برایشان اجرا نمود در فضای
آن غارت کنندگان را متفرق ساخت چون دیدند که فرنگیان لشکری ظاهر
ندارند و نه کسیکه شهرها حمایت کند جمع گردیده در بلادشان طمع نموده
باطمینان در اراضی شان سیاحت میکردند صلاح الدین برمله رسید
عازم بود که بعضی قلعه شانرا محاصره نماید به نهری رسیدند مردمان و مشهور


غزوات اسلامی (۴۶۸) ذِکر مُحاربة مُظفّر سُلطان صلاح الدّین
از دحام نمودند که ناگاه فرنگیان با لشکر های خود بایشان نزدیک شدند در ینوقت همراه
سلطان صلاح الدین بعضی لشکر بود زیرا که اکثر شان در طلب غنیمت تفرقه شده بودند
چون فرنگیان را دید همراه کسانیکه با و بود توقف نمود ایشان را مقابله کرد.
جماعت از فریقین بقتل رسیدند پسر تقی الدین برادر زاده سلطان شهید گردید
بعد شکست بر مسلمانان واقعیشد بعضی از فرنگیان برخود صلاح الدین حمله
برده وی را نزدیک شد که برسد این فرنگی پیش وی وی کشته شد فرنگی دیگر
برسلطان بسیار شده از انجا نیز جا گذشت اندکی میرفت باز می ایستاد
تا اینکه لشکریان او ملحق شوند تا اینکه شب داخل گردید در بیابان رفت تا به نصره
اندکی بمصر رسید در راه بایشان مشقت زیاد رسید که توشه شان گم شده نیافتند
تا اینکه بسیاری از دواب شان از گرسنگی و تشنگی هلاک شدند اما لشکری
که متفرق شده بودند برائے غارت اکثر شان با مین کشته و اسيری فتند
از جُمله کسانیکه اسیر شدند فقیه عیسی هکّاری که در مقابله از شدید ترین مردمان
و جامع بین علم و دین و شجاعت بود و برادر او ظهیر نیز اسیر گردید چراکه چون
منهزم گردیده بودند میرفتند راه را گم کردند آن ها را گرفتند سالها در اسیری
ماندند تا اینکه صلاح الدین فقیه عیسی را بشصت هزار دینار فدیه داد و همچنین
اسیر ها بسیاری افدیه داد چون این هزیمت مسلمانان حاصل کردید فرنگیان
به شهر حماہ رفتند آن را محاصره نمودند سرشان شباب الدین حارثی بود
امیر و اهل شهر بایشان مقابله کردند نزدیک فرنگیان شهر را مالک شوند قتال
شدید و محاربه بزرگ گردید فرنگیان بر بعضی اطراف شهر هجوم کردند قتال شب و روز
دوام کرد مسلمانان اراده نقل نمودن را داشته بلغه نصفن و مال و اهل خود محاربه
میکردند که ناگاه نصرت خدا وندی بریشان فزود آمد کشتن را بر فرنگیان بسیار
نموده ایشان را از شهر بیرون کردند از انجا نا امید کوچیدند حق شهرشان را
از مسلمانان کفایت کرد بعد ازان رفته حارم را محاصره نموده قدرت نگرفتی
آن نیافته از ان گردیدند ـ در سنه ۵۷۴ فی شهر ربیع الاول رفت
جماعة بسیار فرنگ بسوی شهر حماہ و بسیار شد جماعت شان از سوار ها و پیاده ها
وطمع شان در غارت و چپاول بود پس تاخت ناز کردند جور و غارت در هر جا
کردند و با نیکه در راه شان بود و کشتند و اسیر کردند مسلمانان آنجا را چون
لشکریکه مقیم حماہ بودند این خبر را شنیدند در حالیکه شان با ندک بود بَدوَعَلے

ملازم حصاری مقیم حماہ
بدون کمک دیگر مردانه
مقاومت علیه شرر نمودند.


فتوحات اسلامی
(۴۶۸)
ذکر ملاک شنه و جنگ شهر سروج و حصار ان
برخداوند تعالی نموده بطرف مخالفین حرکت کرده بایشان ملاقات نمودند در میان شان
کارزار واقع گردید چون مسلمانان از صدق و جدیت جنگ میکردند حضرت الهی
انها را نصرت و فیروزی بخشید و طایفه فرنگ رو بگریز نهادند و کشته و اسیر
از ایشان بسیار شدند انچه غنیمت که از فریبه ها گرفته بودند مسلمانان از ایشان
پس گرفتند در ینوقت صلاح الدین به حمص بود پس سرمع بعضی کشته گان و همرا
اسیران در اموال و حضورش بردند امر بکشتن بندبان نمود زیرا که پادشاه مخیر است
جه اسیران که از کفار آورده میشود میان سه کار هر کدام خواهد اختیار نماید یا کشتن
یا فدا یا منت بدوان فدا و در ماه ذی القعده همین سال اجتماع نمودند فرنگیان
همراه پادشاه خود و رفتند سوی دمشق پس تال غارت نمودند و اسیر گرفتند
بسیار چون بعرم صلاح الدین سید برادرزاده خود فرخ شاه را با لشکر فراوان
بان طرف فرستاد و مشغول جنگ شدند حق تعالی لشکر اسلام را نصرت داد و کشته
بسیاری از ایشان او پهلوانان و پیش خیمگان که یکی از انجمله هنفری بود
که در شجاعت و کاروائی محاربه بوی مثل میزدند در شجاعت و تدبیر جنگ و
شر او مسلمانان نجات یافتند در سنه ۵۷۵ فرنگ قلعه محکم و مکنه نزدیک
به بانیاس نزدخوانه یعقوب علیه السلام بنا کردند و مشهور به مخاضته الاحزان
بود چون این خبر بگوش صلاح الدین سید شصت هزار دینار بان عهد سداد
که بی مقاتله و جنگ و جدل بنای خود را خراب نمایند اوشان سر باز زد و
قبول نکردند پس از دمشق جانب بانیاش حرکت کرد بعد از رسیدن در انجا اقامت
نمود و میر انجحت غار نهار ا بریشان بعد بالشکر ظفر پیکر جانب قلعه شتافت و محاصره
کرد قلعه را و کارزار میکردند کسانی که در میان قلعه بودند و خود صلاح الدین
به بانیاس پس گردید در حالیکه جماعت سواران او در شهرهای دومشمان غارت
میکردند پس فرستاد جماعه را از لشکر خود همراه گیرنده گان غله اگاه نشدند
مگر انکه فرنگیان همراه پادشاه خود ناگاه خروج و طغیان نمودند بریشان فرستا
خبرا بسوی ملک صلاح الدین واورا مطلع ساختند پس بسرعت تمام خود را
بلشکر ثار رسانید در حالیکه ایشان در مقاتله و زد و خورد بودند پس فرنگیان سخت
مقاتله ها کرده و برمسلمانان حمله های بسیار نمودند که نزدیک بود آن ها را از جاها
شان به خیزانند همین بود که نصرت خداوند بر مسلمانان فرود آمد مشرکانین
شکست کردند و بسیاری از ایشان کشته گردید و پادشاه شان تنها نجات باف بسیار

حمص نام شهر شام است
راغار قریه است در فلسطین
و در غود با کاف در انجا
کوریست محمود بن زنی بخیر
در وسط اب راه کذافی الراموس
و حمق بضمتین نام قریه
طایفه بنی امیه و در انجا چشمه
و در یال است گفته میشود
انحوقن باد کاف نام جنگل
در پهلو بستان تو بعلاق
ابتدای عبسود

یارمان


فتوحات اسلامی ( ۴۶۹ ) مالک شدن فرنگ بشهر سرو خروج بیرازا

شان اسیر گردیدند که از جمله اسیران ابن بیزان والی رمله و نابلس که بعد از پادشاه
بزرگ تر فرنگیان بود و ایضا برادر وی والی جبیل و والی طبریه و غیره که از مشهوران
سوار کاران شان بود اسیر گردید ابن بیزان خود را خلاص نمود بشرط اینکه صد غلام
هزار طلا بدهد و هزار اسیر مسلمانان رارها نماید پس سلطان صلاح الدین از موضع جنگ
جای به موضع بانیاس عودت نمود و بجهت داخل شدن و محاصره همان قلعه ساختی کرد
و احاطه نمود بران قلعه و لشکریان خود را برای غارت کردن بر فرنگیان در همان
اطرف روان کرد بعد از ان هجوم نمودند مسلمانان بران قلعه و سخت و بزرگ شد
کار مقاتله و سوراخ کردند قلعه را و اتش ها در وی افروختند و انتظار می بردند
افتادن دیوار شهر را که بود پهنای آن نه زرع نجاری بعد از چند روز دویم مجنام
داخل شدند مسلمانان قلعه را بطریق قهر و غلبه و کشتند هر کس را که در ان شهر بود
از کافران و رها کردند اسیران مسلمانان را و کشت سلطان موصوف بسیاری از
اسیران فرنگ را و باقی ها را در بندی خانه دمشق انداخت و خود سلطان صلاح الدین
در انجا اقامت نمود تا اینکه ویران شد قلعه و محوشد اثر آن و با
زمین برابر گردید و بودند تمام فرنگیان جمع آوری نمودند و طبریه برای محافظه
قلعه چون خبری گرفتن و ویران نمودن را شنیدند همه متفرق شدند و در
سنه فتح کردند مسلمانان شقیفا را و از فرنگیان گرفتند و آن از مضافات
طبریه نزدیک سواد است و بر مسلمانان ازان طرف اذیت سخت میرسید
در همگاه رسید طایفه فرنگ را خبر رفتن سلطان صلاح الدین از مصر بسوی شام
جمعیت کردند و جمع شدند سوار ها و پیاده ها به کرک که نزدیک براه است
بامید اینکه ایشان بیابند فرصتی در امرای بازار مسلمانان در رفتن بانجا کمین کنند
در تنگی ها چون چنین کردند شهر های شان از نواحی شام از عسکر خالی ماند فرخ شاه
برادر زاده سلطان صلاح الدین این خبر را شنید جمع کرد در نزد خود از لشکرهای
شام و قصد کرد انچه بدست های شان بود از شهرها پس چور و غارت کردند
آن ها و بوریه را و نزدیک آن از بلاد را و اسیر کرد و کشت مردان را اسیر نمود زنان
و غنیمت گرفت اموال فراوان و فتح کرد از یشان بلده شقیف را پس
خوشوقت شدن مسلمانان از فتح شدن انزیرا که مسلمانان اذیت بسیار
از ان طرف میرسید چون سلطان صلاح الدین بدمشق رسید بلا توقف از انجا
به طبریه رفت و فرنگیان تمامی در طبریه جمع شده بودند پس فرمود آ مر


فتوحات اسلامی (۴۷۰) ذکر تسخیر قلعۀ شمرون و حصار طبریه

سلطان موصوف به نزدیک طبریه و غارت کوه برادر زاده سلطان همه پاسبان
و قلاع غارت نمود و غنیمت گرفت و اسیر نمود و غارت کردند لشکریان و عربان انهارا
تا اینکه نزدیک شدند بمرج بکا را در فتند جماعت از فرنگیان از طبریه فرود آمدند
در کوه کوکب پس مقاتله کردند بایشان مسلمانان کارزار بسیار سخت پس فرج داد پس کشتند
و سلطان صلاح الدین پس دمشق آمد و از انجا به بیروت که اراده فتح وی و محاصره
داشت درین بین و یرا خبر رسید که کشتی بسیار در یا جماعتی عظیم از فرنگیان
سوارند به طرف دمیاط میرند بقصد زیارت بیت المقدس که ارند پس
اسیر کردند مسلمانان آن را بعد از انکه اکثری شان غرق شدند شماره بندیو
فرنگیان هزار ششصد و هفتاد و شش نفر گردید پس این سبب بشارت
مسلمانان شد و دیگر اینکه کشتی کلانی از مسلمانان از جانب مصری آمد در میان
دریا ملاقات کرد بکشتی از فرنگیان که در وی سه صد نفر بودند و همراه شان
اسلحه و اموال خوار دان بود جهت فرنگیان ساحل می آوردند مسلمانان همراهشان
مقاتله کردند به یاری خداوند تعالی برایشان ظفر یافتند فرنگیان همه اسیر کرده
بعضی کشتند و بعضی اباقی گذاشتند و اموال و پهلوشان را غنیمت گرفتند
بعد از ان سلطان صلاح الدین بربیسان ظفر یافت اموال و غارت نموده
بیسان را سوخته و حرب کرد بعد بر کوک و طرف آن غارت نمودند بعد نابلس
رسید بسوخت و خرابی که داشت اسیر نمود و همواره از هر طرف بر فرنگیان
غارت صادر میشد و ذکر وقایع فرنگ کلیة کلام را طول میبخشد تا اینکه
فتح شد طبریه بعد از مقاتله های بسیار سخت در صدمهای هولناک خلاصه
اینکه کشتن و اسارت در فرنگیان بسیار شد در هنگام که سلطان صلاح الدین طبریه را
محاصره نمود شماره شکریان او هشتاد هزار بودند پس هرگاه نزدیک طبریه
شدند و آن را محاصره نمود پادشاه فرنگیان که به بیت المقدس بود بلشکرهای
فراوان مداد رسید و ملکه اشت اهالی طبریه را چراکه طبریه هدیه نزدایشان
از لازم ترین مرکز ها بود و در انجا دو لشکر بهم رسیدند و زمین از کثرت
لشکر موج میزد و مقاتله بین طرفین واقعشد و ظفر و نصرت خداوندی طرف
مسلمانان داد بار و بدبختی طرف مخالفین افرا گرفت اهل صلیب روی
بگریز نهادند بعد ازینکه از لشکریان شان مقداری هزار تلف و مفقود
شده و پادشاه فرنگیان مع خواص ارکان و کلان تر سرداران اسیر شدند


فتوحات اسلامی
(۴۶۱)
ذکر مالک شدن شهر بزرگ شهر سر و جوبینیا و غیره

در آخر جنگ سلطان صلاح الدین دوصد و سی نفر را از اعیان فرنگ که داخل سور
شهر بودند بقتل رسانید و پادشاه را بند کرده جانب دمشق فرستاد و خود سلطان
بطرف بلده عکا رفته آن را محاصره نمود اہل آن به فغان آمده امان خواستند ایشانرا
بر نفس ها و اموال شان امان داد و مخیر گردانید میان رفتن و اقامت کردن چون
از مسلمانان خوف داشتند رفتن بر ابر ماندن اختیار کردند و متفرق شدند و هرچه
امکان بردن داشت همراه خود بردند و باقی را گذاشتند در اخل شدند مسلمانان شهر
عکا را روز جمعه اول ماه جمادی الاول سنه هجصد و هشتاد و سه بعد ازین
فتوحات پی در پی واقع شد بعد از فتح طبریه و عکا و آن باد و فتو بزرگ بودند
و در حقیقت همان دو اول فتوحات بود و انچه پیش از آنها بود محض غارت
کردن اطراف و غزوات و سریه های کوچک بود سبب تاخیر فتوحات الی سنه ها
با وجودیکه سلطان نور الدین در سنه وفات نمود و مملکت بعد از ان به قبضه
سلطان صلاح الدین آمد اینکه بسیاری از عمال و کار کنان سلطان نورالدین که زیر
حکم ایشان بسیاری از مملکت ها بود از اطاعت سلطان صلاح الدین سرباز زدند
و حکم او را قبول نکردند میان سلطان و ایشان محاربات بسیار واقع شد
که از ذکر آن کلام بطول می انجامد تا در ین سالها که همه شان تحت اطاعت او
داخل شدند و کار مملکت بر را و صافی متعین شد و پیش از ین امان بر ا و
فراغت نبود که بمقابله فرنگیان برسد درین سنه برای او فراغت کلی حاصل شد
و بکمال توجه متوجه فتوحات شد هرگاه فرنگیان از عکا کوچیدند مسلمانان داخل
شهر شدند آنچه باقی بود از اسباب که فرنگیان طاقت بردن نداشتند
مسلمانان غنیمت کردند و از بسیاری آن عاجز می آمد شمارند گان پس تجاوزید
از جواهرات و تفنگ ها و اسلحه و متاعهای بسیار زیرا که تاجران فرنگیان
در و میان بنا به مقصد تجارتی درین جا فراهم آورده خزانه کرده بودند
جهة كساد و ناتوانی نقل دادن خودشان سفر کردند اموال مذکوره بطریق غنیمت
کاملا به تصرف مسلمانان آمد و خود سلطان صلاح الدین بر عکا چند روز اقامت
نمود جہة اصلاح حال و مقرر نمودن قاعده ها آن شہر بعد از ان از انجا کوچیده
عساکر خود را متفرق نمود بسوی قیساریه، و ناصریه، و حیفا، وصفوریه
و اشقیوف و الفوله و غیرها از شهرهای که نزدیک عکا بودند پس مالک شدند
آن بلاد را وغارت کردند و اسیر نمودند مردان و زنان و اطفال شان را

[marginalia]
قیصاریه شهریست در بحر
روم از بلاد فلسطین کوه کوه
ناصریه دهیست بشهر طبریه
از اراضی اردن بسیار آباد و در میان
كوهها حيفا مملکتیست
بشهر صور شهر یست در کوه لبنان
شقیف شهریست نزدیک
بعکا غارت و تاختن شام


فتوحات اسلامی (۴۷۲) مالک شدن فرنگ شهر سروج و حیفا

و مخدوم نمودند بقسمی که مسدود نمودند فضا آن دیار و بعد فرستاد برادر خود سیف الدین را
بطرف شهر یا فا محاصره نمود و مالک گردید آن شهر را در آنچه در آنجا بود غنیمت گرفتند
و مردان و زنان را اسیر کرد و جاری کرد بر ایشان چیزی که بر هیچ جانی و نوار اهل ان
بلاد و رفت سلطان صلاح الدین همراه برادر خود تقی الدین و بسیاری از لشکریان بطرف
شهر تبنین و محاصره نمودند آن شهر را و سخت گرفتند و آن شهر از قلعهٔ محکم بلندیست
بر سری کوه چون کار بر آن ها سخت شد و محاصره امتداد نمود در با نمودن با امیران
مسلمانان را که در نزد شان بود و اسیران زصد کس زیاده بودند بعد ازان اشخاص را
بطلب امان فرستادند پس سلطان ایشان را امان داد و بر با من شان
قرار داد - بعد از انجا کوچیده به جانب شقید ارفت و این شهر از شهرهای مشهور
سواحل است پس سید در ان موضع خرفند آن موضع را بدون مقاتله
متصرف نمود اهال انرا عفو و بخشش نمود بعد ازان به شهر صیدا رفت
چون والی شهر صیدا آمدنش را شنید طاقت نیاورده آن موضع را
ترک نموده خود او رفت سلطان صلاح الدین شهر را بدون موانع و مدافع
تسلیم شد بعد از انجا به طرف بیروت حرکت نمود و این شهر محکم ترین شهرهای
ساحل بود پس هرگاه رسید سلطان موصوف به نزدیک شهر دید
که مردمان شهر به بر جها برآمده و اظهار قوت و جلادت می نمایند و پیش
خود را نشان میدهند و بر دیوار شهر مقاتله سخت نمودند و بکلی شهر مغرور گردی
و تصور نمودند که قدرت بر نخواهد داشت شهر دارند حمله نمودند مسلمانان
بر ایشان بار بار درین حین که فرنگیان به مقاتله مشغول بودند که ناگاه از میان
شهر آواز بزرگ و غلغله از حذر باد شنیدند یکی بایشان خبر آورد که شهر را مسلمانان
از دیگر طرف زور آورده گرفتند پس فرستاده اند که خبر صحیح را معلوم
نمایند دیدند که صحت ندارد مردم به وحشت افتادند و تسکین شان امکان
نداشت به جهت بسیاری جمع شدنی اهل سواد در میان هماین بین در میان
اختلاف در افتد بر هلاک خود ها ترسیدند ایلچی فرستاده طلب امان نمودند سلطان
موصوف خودشان و مال با شان را امان داد و شهر را در ۲۹ ماه جمادی الاول
سنه مذکور تسلیم گردید و مدتی محاصره شهر بیروت هشت روز بود بعد از آن
سلطان صلاح الدین قصد رفتن بطرف جبیل نمود و در آن از جمله اسیران که بطرف
دمشق فرستاده شد بود در زمان محبوسی خود همراه نایب سلطان صلاح الدین بدهید

گرفته بودیم
بجهت امداد شهر
از صور حرکت کرده
تا اینجا
به نهزیمت با عسکر خویش
و خزاین طلا و نقره از جانبه شرق
بود


فتوحات اسلامی
(۴۳)
مارکیشن فرنگ شهر بروح دفعتاً

در باب تسلیم نمودن جبیل بشرط رها کردن وی گفتگو نموده بود سلطان صلاح الدین
باین فقره دلالت حکم نمود که ویرا بیاورند آن امقید حاضر نمودند درین هنگام
لشکریان به بیروت بودند و آن والی قلعه را تسلیم نمود و از مسلمانان آنچه در شهر
بودند رها کرد خود والی را سلطان موصوف بنا بشرط نچودر با فرمود و این
والی که صاحب جبیل بود از عیان فرنگ و از جمله صاحب داهی و مکار د شریر بود
که بائع شرارت مشان ده میشد و برای مسلمانان دشمنی خبیثه سعی دیگر که
رها کردن آن باعث ضعف و سستی مسلمانان بود چنانچه بعد ازین بتفصیل
بیان خواهد شد اشار عه هرگاه به تصرف آورد ملک صلاح الدین شهر بیروت
و جبیل و غیره را امر عسقلان و قدس و نزد او به چند سبب خیلی لازم و اہم
بود اول اینکه این و شهر در بین راه مصر و شام واقع بودند سلطا نمو صوف
میخواست که ولایات بهم پیوست شود تا انیکه شیر و ملخ و حوال لشکریان
بطریق سهل میسر شود دیگر ایکه در فتح قدس اند ذکر حسیل و آوازه بزرگ است دیگر
غرض که داشت پس از بیروت بجانب عسقلان حرکت نمود و با برادر خود سیف الدین
که مشهور به عادل بود همراه لشکریان و انچه همراه از لشکر مصر بود پیوست
و فرود آمدند عسقلان را روز یکشنبه شانزدهم جمادی الثانی و حاضر نمود
سلطان صلاح الدین پادشاه فرنگیان را که در مقدمه طبریه اسیر شده بود
و آن ابدشت فرستاده بود و همراه او مقدم الدا و یه یعنی رئیس بیابان
بود و گفت با آنها اگر بلا در امن تسلیم نمایند فرنگیان قبول نکردند و بدترین جوابی
بانها رد کردند که از جوب آن ناخوشی آمدنیشان را چون سلطان دید خشم شده
و کوششی مقاتله شهر نمود و منجنیق ها برن ایستاده کرد و حمله ها پي در پي
برد و پیش فرستاد نقب کننده گان را که سوراخ نمایند دیوار شهر را
و چیزی را نقب نمودند و ملک شان همه وقت با ن امر مراسلات میفرستاد
که شهر را تسلیم نمایند و اشاره کرد و وعده نمود ایشانرا براینکه هرگاه شما شهر را
تسلیم کردید و من از قید رها شدم شهرهای مسلمانان را انتش می افروزم
و کمک میخواهم از فرنگیان از طرف دریا و می طلبم سواران و پیادگان از قصی
بلاد فرنگ هر چند اصرار نمود اهل شهر گفته ملک را قبول نکردند و نشنیدن چون
دیدند که هر روز سستی و خواری شان زیاد میشد هر گاه یکی از ایشان کشته
شدی عوض آن موجود نمی شد و نه برآشان کمک که بانتظار داشتند میرسید

در تسلیم شدن
شهر جبیل
و رفتن به بیروت
و از انجا بجانب عسقلان و قدس ۱۲