http://hdl.handle.net/2333.1/h70rxxv9 Image 486 of 1140

فتوحات اسلامی ( ۴ سال ) ذکر مالک شدن فرنگ شهر سروج و حیفاو قیساریه

بسوی صلاح الدین رسول فرستادند که شهر را تسلیم میکنیم بشرط ها میکه در بین گذشته بود
صلاح الدین شرطهای شان را اجابت کرد شهر را در سلخ جمادی الاخرسنه مذکور
تسلیم نمودند مدت محاصره شهر چهارده روز بود سلطان صلاح الدین خودشان
و مال و اولادهای ایشان را بجانب بیت المقدس فرستاد و بامان شان وفائی
کرد بعد از ان سلطان صلاح الدین به بیرون شهر عسقلان اقامت نمود
و پراکنده کرد لشکرهارا باطراف شهر هاے که در نزدیک عسقلان بودند پس
فتح گردید . رمله ، و داروم ، و غزه ، و الخلیل ، و بیت لحم ، و بیت جبریل
و نطرون ، و هر جائیکه برای بیابان ها بود بعد از ان هرگاه فارغ شد از امر
عسقلان در انچه نزدیک او بود از شهرها متوجه فتح بیت المقدس گردید و حال انکه
کشتی ها را در دریا بقطع کردن راه فرنگیان فرستاد ه هر وقت کشتی فرنگیان را
میدیدند غنیمت میکردند و زورق های شان را میگرفتند و در بیت المقدس
عالی بزرگی نزد ایشان بود که از ملک شان معظم تر معلوم می شد و همچنین
در بیت المقدس بالیان ابن بیر از ان والی رمله بود و مرتبه او نزد ایشان
بمرتبہ ملک بود و همچنین در بیت المقدس از سوارکاران قاص بسیار بودند
و جمع شدند و جمع نمودند اهل عسقلان و غیره را پس مردم بسیاری
جمع شدند که غیر از زنان و کودکان که آن ها نیز متابعت میکردند شماره
شان سواره و پیاده شصت هزار بودند و تمام ایشان مرک را بر خود اسان تر
میدیدند از تصرف مسلمانان بیت المقدس را و گرفتن آن از دست شان
و میدیدند برخود ـ اینکه صرف کنند نفس و مال و اولاد خود را بجهة حفظ بیت المقدس
از حمله و اجہات و محله نمودند درین ایام هر چه در ان راه می یافتند
و برآمدند به برج ها شهر به شمشیر ها و اسلحه های خود جهة محافظه و دور کردن
از ان بکوشش های بسیار فرم هاے خود را قرار توانائی نمود بر تیر
اندازی مصروف داشتند منجنیق ها را نصب نمودند که کسی بآن ها نزدیک شده
نیز در نیاید پس سلطان موصوف بآن ہا نزدیک شد و ید از مردان بسیار
انچہ در وهم اندخت اورا و شنید غلبه اهل شهر و غلغله شان را
که دلالت بر بسیاری شان میکرد و پنجروز صلاح الدین دور ادور
شهر میگردید تا اینکه به بیند که از کدام طرف مقاتله نماید زیرا که شهر در کمال
محکمی بود پس نیافت در وی جای مقاتله مگر از طرف شمال جانب دروازه


فتوحات اسلامی
(۴۷۵)
ذکر فتح کردن شهر رویح و قادسیه

عمودا و کنیسه صهیون پس بهمان طرف در بیستم رجب متوجه شد در همان شب
منجنیق ها را ایستاده کرد فردای آن که از برپا کردن منجنیق فارغ شد شروع
بانداختن نمود و فرنگیان نیز بر دیوار منجنیق ها بر پا کرده میزدند و مقاتله سخت
بین فریقین واقع شد که هر طایفه این مقاتله را بر خود دین و وجب میدانستند
که در ین حرب محتاج بامر سلطانی نبودند بلکه اگر سلطان شان منع و زجر میکرد
منع نمیشدند و بودندسواران فرنگیان همه روزه بیرون برآمده مقاتله
و جنگجوئی میکردند فریقین بقیل میرسیدند و شخص که از اکابر امرا و دوست داشته
خاص وعام مسلمان بود درینجا شربت شهادت نوشید امیر عز الدین بن مالک بود
پس هرگاه دیدند مسلمانان کشته شدن او را بر دلها ایشان بسیار گران
آمد و بر هم شوریدند و یکباره حمله بردند فرنگیان را از جای شان دور کرده
داخل خندق نمودند و از خندق گذشتند بدیوار شهر رسیدند نیزه شهور از یکطر
وحمله بردند و تیر زننده گاهی ایشان حمایت میکردند ایشان را و منجنیق جاح بار
انداخته میشد تا اینکه دور کنند فرنگیان را از دیوار شهر تا قدرت بیابند مسلمانان
بر نقب زدن چون دیدند فرنگیان سختی مقاتله مسلمانان را و کار فرمانی مجانیق
شان را و قدرت نقابین را از نقب زدن و اینکه خود ایشان نزدیک رسیدند
بر هلاک جمع کردند مشات خودآبر امشورت پس متفق شد رای ایشان بر طلب
امان و تسلیم کردن بیت المقدس را برای سلطان صلاح الدین پس فرستادند
جماعتی از بزرگان را در اعیان خود ها بحضور سلطان صلاح الدین برای طلب امان
آمدند سلطان موصوف اجابت شان را رد کرد گفت نمیکنم باشما مگر هماں
چیزی که کردید با اهل این بلده در وقت تصرف خود در سنه ۴۹۲
از کشتن و اسیر کردن وجزاء السيئة بمثلها چون رسولان ناامید
و محروم برگشتند بالیان بن بیرزان شخصی فرستاد که امان برای او طلبید
تا بحضور صلاح الدین رفته درین امر گفتگو کند سلطان موصوف اجابت
کرد بالیان در حضور سلطان حاضر شده او را در امان ترغیب نمود و التماس
کرد هر چند استرحام و استعطاف نمود سلطان اجابت نکرد چون از حضور
سلطان نا امید شد گفت ایها السلطان درین شهر خلقی انبو هند که شمار
ایشان را غیر از خدا کسی نمیداند با مید امان از مقاتله دست بکشیدند بهمان امیکر
امان ایشان را اجابت خواهی کرد مثلیکه اجابت کردی غیر ایشان را در حالیکه ایشان


فتوحات اسلامی ( ۶ ۴م ) الک شدن فرنک شهر شروری

از مرگ اکراه در بزنده گی را غنیمت دیده پس گاو تسا برخود ناچار دیدیم قسم بخداوندست
که کودکان و زنان خود را بدست خود میکشیم و اموال و امتعه خود را آتش می‌زنیم
و برای غنیمت بشما درهمی و دیناری نمی‌گذاریم که اثنا اسیر کنید مرد یا زنی را چون
فارغ شدیم محزه و بیت المقدس مسجد اقصی را خراب میکنیم بعد ازان میکشیم بندههای
مسلمانان را که پنجزار ند بلکه نمیکذاریم سرای دد و ابه حیوانی را بعد از ان بیرون میشویم
بسوی شما و مقاتله میکنیم با شما مثل مقاتله شخصی که قصد ریختن خون خود
داشته باشد کشته نمی‌شود مردی از ما تائیکہ بکشد مثل خود را از شمایان بطریق
عزت خواهد مردیم و یا بطریق کرامت ظفر خواهیم یافت چون سلطان
این سخنان بشنید با ندیشه فرورفت و اصحاب خود را برای مشوره طلب کرد
بعد از گفت و شنید امان ایشان را پسندیدند بهر بیگه از شهر بیرون نشوند
تا انیکه دانسته شود که عاقبت کار از چه چیز منکشف خواهد شد و فرمودند
که آن باید دست ما اسیرند ایشانرا بسجود شان میفروشیم با نچه درین با
و ایشان قرار گیرد پس درین هنگام صلاح الدین امان داد و فرنگیانرا آنچان
کرد که از مرد مقرر دهنی علی السویه ده طلا و از کودکاں نرو ماده دو طلا واز زنان
پنج طلا گرفته شود بهر این شرط که هرکس تا چهل روز این فدیه خود را داد نجات
یافت و اگر از مدت یکروز متجاوز کرد و فدیه خودرا ادا نکند غلام کردد
پس بالیان بن بیزان در حال سی هزار دینار از مال خود از جانب فقراء
ادا کرد و اجابت کرده شد افتضا و خود ادا کردند تسلیم شد بیت المقدس
روز جمعه ۲۷ شهر رجب ۵۸۳ه و بود آن روز روز مشهور و بیرقهای
اسلامیه را بر دیوارهای شهر بلند کردند و بر هر دروازه شهر سلطان موصوف
امینی از امراء مقرر نموده تا اینکه بنچه بر ایشان قرار گذشته بگیرند پس خیانت را
پیشه کردند و ادای امانترا بدرستی نکردند و قسمت کردند اسنا اموال را
اگر بدرستی امانت را ادا میکردند هر ائینه خزاین پر و عموم مردم را میرسید
بعد ازین کار تمامی ایشان چنان در ماندند که نبود همراه ایشان چیزی که فدیه خود را
اداکنند و شانزده هزار مرد وزن و کودک اسیر کرده شد و سلطان از علوهمت
و شفقت و مرحمت خود ظاهر و بر ایشان چیز برا که امکان زیادت نداشتم
چنانچه از فقراء و محتاجین اندک چیزی میگرفت تا انیکه رها کرد سه هزار مرد
بدون فدیه درین شهر ملکه بورزن پادشاه ماسور یعنی اسیر کرد شد سا بقه چون


فتوحات اسلامی (۴۷۷) ذکر هلاک شدن فرنگ در خروج در عقاد ایده

به صلاح الدین مقابل شد از لطف و حسن خلق و مهربانی انچه می بایست در باره آن زن
ظاهر ساخت چنانچه در وقت مکالمه اشکهای سلطان جاری بود و برای آن زن
مال حشم و خدم ادرار با کرد و اذن داد او را در رفتن بسوی شوهر او که در قریه
نابلس محبوس مج و پس رفت بسوی شوهر خود و بیرون آمد از شهر عالم بزرگی
که از فرنگیان در انجا بود و همراه او مال نا عبادت خوانده بود از انجمله صحره
واقعی و نامه در غیرنا که نمیداند آن را غیر خداوند تعالی و از مال خود او نیز نجان
بسیار بود صلاح الدین بران مالها تعرض نکرد اگر چه به سلطان گفتند که بگی در انچه
با اوست تا مسلمانان بان قوت گیرند سلطان فرمود که من خیانت نمیکنم نگرفت
از و غیر از ده دینار مقرره را و فرستاد تمامی شان را همراه کسانیکه نگهبانی امیکردند
ایشان را بسوی شهر صور بعد از ان سلطان حکم فرمود که مسجد و صحره را
از پلیدیها پاک نمایند و چون جمعه دیگر که چهارم شعبان بود خواندند مسلمانان
نماز جمعه را همراه سلطان در مسجد بعد از ان سلطان خطیبی به نام برای ادعای
پنجگانه مرتب و مقرر فرمود و امر نمود که منبری جبهه مسجد ساخته شود بگفته شد
که نور الدین محمود منبری جته بیت المقدس ترتیبی داده و صنعت گران
به تحسین آن امر نموده بود به خوبی ساخته شده که در اسلام مثل آن دیده نشده
با مید آنکه حقه تعالی بیت المقدس را بدست او فتح نماید آورده در مسجد نهد
الان منبرند کور در حلب است پس سلطان به حاضر کردن آن امر داد در بابت المقدس
نصب کردند از ساخت منبر تا اوردان او بیست سال گذشته بود در ان یکی
از کرامات خوبی مقاصد او بود رحمة الله تعالی بعد از ان سلطان به آبادی مسجد اقصی
و صرف کردن طاقت در تحسین آن و دور کردن انچه را احداث کرده بودند
فرنگیان از صورت ها حکم داد و فرنگیان بالای صحره را فرش رخام کرده صخره را
غایب نموده بودند سببش انکه قسیسین فروخته بودند پیشتری را از صحره
برای واردین زیرا کسانیکه داخل یا شده جبهه زیارت می آمدند میخریدند
بوزن طلا بامید برکت و هر گاه اندکی را از صحره بشهرهای خود می بردند برای آن
کلیسیا ساخته در نذج می آویختند پس بعضی از ملوک شان ترسید که صحره تام میشود
پس حکم داد که فوق آن رخام را فرش نمایند تا صحره محفوظ بماند سلطان
موصوف فرمود که صحره را ظاهر سازند پس هر گاه ظاهر شد مضف های حسنه
و ربعات جیده را در آنجا نقل داد قاری ها قرآن شریف در انجا مرتب ساختظاما

حاشیه
سپس شهرت بهم رسانید که سلطان غازی
فرساد روز جمعه در آنجا آمده دروم
در گشتند و سند را کوبیدند و در هم
فرو ریختند و انزها را مطاره در آوردند
و در راه آن شهر مسلک ماند
دریغ است حکم کندگان در صورتیکه
سقوط می یابند با نام زنده میمانند
غلام و خادم و عصبیت سلطان غازی مجرد ورود
سلطان غازی با اتمام رسید و آثار خیر ماند
شکر لله که پذیرفتندم


(۴۲۸)
فتوحات اسلامی ذکر جنگ فرنگ شهر صور و فتح لابيا
بسیار بر آستان مقرر نمود پس مجدد نمود اسلام در آنجا ترو تازه این کرمت که فتح بیت القدس
باشد بعد از حضرت عمر بن الخطاب رضی الله تعالی عنه غیر از سلطان صلاح الدین کسی را
حاصل نشد رحمه الله علیه برای فخر و شرف او همین کار بسنده است فرنگیان
که در ان شهر بودند و عزم رفتن داشتند اموال و متاع و ذخایر که امکان بردن
نداشت بقیمت ارزان میفروختند و بتجار عسکریان و دیگر نصاری که از اهل
قدس بودند و از زمره فرنگیان نه بودند و در وقت فتح بیت القدس خویش
کرده بودند که از ان بابیته نگرفته بندگان خود ثابت باشند سلطان قبول نموده
بود اموال فرنگیان را که ترک کرده بودند بسیاری خریداری کردند از قسم صنادیق
و غیره و گذاشتند اور خاهم که مانند آن موجود نمی شد چون سلوان ها و لوح ها و غیره
ازین ها بسیار برفتند و تفرق بخش نمود سلطان برتیمان و بیوه زنان که از صه
فرنگیان بود مال فراوان را دانعام و بخشش نمود برای کسانیکه جهت طبابت
و معالجه داخل مملکت شده بودند التماس نمود تا یک سال دیگر را در شهر جهت معالجه و
غمخواری مریضان و عاجز ها باشند بعد از ان سلطان صلاح الدین بیرون مدینه
قدس تا بیست و پنجم شعبان اقامت نموده احوال و امور شهر را مرتب نمود ابتدائ
به تاسیس رباط ها و مدرسه ها اقدام کرد پس مجدد اید و ابواب الاستید را در مرتبه خفن
ساخت و آن در نهایت نیکوئی بود مدت غلبه فرنگیان بر بیت المقدس نو سالون
بود زیرا که تصرف شان در سنه بود و در سنه از تصرف شان بیرون شد
هر گاه فارغ شد سلطان موصوف از امر بیت المقدس بجانب بلده صور
حرکت نمود در حالیکه جمع شده بودند درین شهر مردم بسیار از فرنگیان محرمین
که ما جری از تاجران فرنگیان بود در آن شهر صاحب دولتالی گردیده بود بسیار
به کمال خوبی اجرا میداشت و سعی در نگهبانی شهر ظاهر میکرد در نگا میکه سلطان
صلاح الدین به شهر عکا رسیده بود و در آنجا چند روز اقامت ورزید ه خبرات
به مرکش رسید وی در محکمه شهر صور سعی بلیغ نمود چنانچه دور او در شهرها دیواری
بلند گردانید و خندق عمیق تعبیه نمود و از طرف دیگر بدریا متصل ساخت
گویا شهر مانند یک جزیره در میان آب بود که امکان رسیدن بآن نداشت
و نزدیک شدن محال بود سلطان موصوف از عکا کوچیده به نهم شهر رمضان
به شهر یکه نزدیک شهر صور بود نزول فرمود چنانچه شهر دیده میشد تا اینکه تمام
لشکریان او جمع گردیدند و مردم و پیالخلق شدند در بیست و دوم رمضان بالامین


فتوحات اسلامی
(۴۹۷)

موضع کو مینه به تل که نزدیک دیوار شهر بود بار اقامت فگندند به تل که تمال دیده میشد
مقاتله را در بین لشکریان خود تقسیم نمود برای هر فرقه وقتی تعیین نمود که همه با نوبت
بکار زار مشغول باشند تا اینکه جنگ بر اهل شهر بطریقی دوام و اتصال باشد بنا بر این
موضعیکه مقاتله قریب المسافه بود که جماعہ کی از شهریان برای محافظه آن کفایت
میکرد و هر ان خندقها بود که از دریا بدریا دیگر متصل شده بود که مربع از هر بدن انها
عاجز بود شهر چون کنتی در میان دریا بود و یکطرف شهر متصل خشکه و باقی بادر یا متصل
در هشت و مقاتله همه همین طرف خشکه بود پس مسلمانان به خون حضرت الهی جایشان
حمله آوردند به یکبار به منجنیق ها و عراد ها و کلوله های سنخ- و هم با- واولاد
خود سلطان موصوف بمقاتله مشغول بودند مانند فضل و ظاهر غازی پسران سلطان
ولول بن ایوب برادر وی و تقی الدین برادر زاده سلطان و همچنین سایر
امرابکار زار اشتغال داشتند برای فرنگیان کشتی همروز توامای اتشین بردم
در میان دریا که از پشت غازیان فیر میکردند و مقاتله مینمودند و این امر
بر مسلمانان خیلی مشوار آمد که اهل شهر از پیش وی و اهل شوانتی از
عقب میزدند و تیره آشان از یکطرف بطرف دیگر نفوذ میکرد پیش می آمد
و کشتهای مسلمانان بسیار شد و امکان نزدیک شدن به شهر نبود سلطان
موصوف در قطعه شوانی که از مصر آمده در بلده عکا بود همراه مردان و کاردانانم
شان خواست و در دریا مستقر نمود که کشتیهای فرنگیان را از خروج و تعدی
بر مسلمانان منع میکردند اینجا مسلمانان قدرت یافتند که فی الجمله به شهر نزدیک
شوند پس مقاتله شدیدی در دریا و خشکی نمودند چنان بر ایشان تنگ
گرفتند که نزدیک بود ظفر یا بند در ین بین از قضا و قدر کاری افتاد
که در حساب نمی آید و آن واقعه چنان بود که پنج قطعه کشتیهای مسلمانان
که شب در میان دریا نگهبانی داشتند مقابل مینا صور که فرنگیان از دخو
و خروج مانع میشدند شبی تا سحر حرکت نمودند چون وقت سحر شد
دیدند که از طرف فرنگیان اثری نیست مطمئن گردیده بخواب رفتند
بیدار نشدند مگر نیکه دیدند که کشتیهای فرنگیان بر ایشان فرود آمده اند
پس تنگ گرفتند و مقاتله نمودند و کشتند کسانی را که میخواستند و باقی را
همراه کشتیها شان اسیر کرده درون شهر بردند و مسلمانان از خشکی طرف
شان میدیدند و قدرت رہائی نداشتند جماعتی از مسلمانان از کشتیها خودرا


فتوحات اسلامی
(۴۸۰)

بدریا انداختند کسانیکه شناوری داشتند نجات یافته و بعضی ازیشان غرق شدند
سلطان چون مشاهده کرد که به باتی نه ورق بلا نفع برداشته میشود بسبب کچی شان
حکم داد که ببر بیروت پس بروند در نیوقت که زورق با طرف بیروت
سیر میکردند کشتیهای فرنگیان تعقیب شانرا نموده چون مردمانیکه در شمخا؟
مسلمانان بودند دیدند که فرنگیان در طلبشان کوشش مینمایند خودها را
ببیرون خشکی انداخته شورایی ها را ترک کردند پس گرفت آن ها را صلاح الله
و شکست و بازگشت در خشکی بمقاتله دایمی مجر بتابق عده بود جهت تنگی موضع قتال
و بعضی ایام فرنگیان بیرون شده از ور اخندق با مسلمانان را جنگ میکردند
و بقتل میرسانیدند پس کار زار بین فریقین تا آخر روز بشدت دوام داشت
و بود بیرون شدن شان پیش از عصر و از ایشان یکجوار کلان مشهور اشتهار
بعد از قتال بسیار زمانیکه از اسپ خود افتاد و کار زار بین فریقین چند روز
بهمین منوال گذشت چون صلاح الدین دید که امر بلده صور بطول انجامید
از انجا کوچیده و از انچه از وی تقصیر شده بود پشیمان شد با آن چنان
بود که هر شهر یرا که فتح کرده بود و اهلش را با فرنگیان امان داده همرا یال
و رجالج جانب صور میفرستاد مانند اهل عکا و عقلان وقدس وغیره
باین سبب سوار کاران فرنگ بامال های خود و تجار و غیره شهر را محفوظ
ساختند و از فرنگیان داخل دریا مدد خواستند و ایشان را اجابت کرده به نصرت
وظفر وعده دادند و ایشان را بنگهبدار ی شهر صور امر کرد در تائیکه دار الهجرت
و ملجا و پناه جای شان باشد پس حمایت و پناه بردن بان شهر را لازم دانستند
چون فرنگیان داخل شهر وصیت شان را شنیدند حرص شان در نگهبانی و حفظ
شهر زیاد شد در دفع مخاصمین متفق شدند خلاصه اینکه نمی شاید سلطان را
که در امور ترک احتیاط نماید زیرا که در حین احتیاط اگر تقدیر ویرا مساعدت نکند
بهتر است از اینکه احتیاط را ضایع ساخته نصرت یابد چه در اوائل مغرور
شمرده میشود و در ثانی معذور سلطان موصوف در اخر شوال ازینجا کوچید بسوی
شهر عکا رحلت کرد و چنان امر فرمود که لشکریان بسوی وطن های خود باز گشته
زمستان را بر احت گذرانیده در موسم بهار پس ایند پس مجاهدین شرق موصل
وغیره ولشکریان شام و مصر بازگشتند و تفری خاصه سلطان همراه او مقیم عکا شدند
و پیش ازین سلطان موصوف جماعه را برای محاصره شهر هو تین فرستاده بود


فتوحات اسلامی (۴۸۱) ذکر تملک فرنگ شهر سروج و حصار انطاکیه

در حینیکه سلطان مشغول محاصره شهر صور بود اهالی هونین ایچی بحضور سلطان فرستاد
امان طلبیدند سلطان امان شانرا اجابت کرده ایشان تسلیم شدند و از شهر فرود
آمدند سلطان بامان شان حرفایی نمود چون ده محرم ۵۸۳ داخل گردید سلطانم
موصوف از شهر عکا همراه لشکریان که باقی مانده بودند به قلعه کوکب که ارض
اردن بود بگان اینکه به بتصرف آور د فی آن قلعه مجنه کمی لشکریان اسان است
نزول فرمود چون دید که حصار قلعه بسیار محکم و بلند و رسیدن بدان دشوار است
زیرا که در نزد والی آن قلعه از خود آن و شهر صفد و شهر کرک و مردی بیباک شجاع
مقیم بودند و شهرتاے ساحل را سلطان موصوف از عکا الی طرف جنوبی همیچ
از همین قلعه های موصوف اکمالا مالک گردیده بود و مردم همین قلعه ها را سردار
برگذرنده گان قطع می نمودند پس سلطان موصوف بر تصرف این مواضع
بسیار حریص شده ید بود تا راه عابرین را امن نماید لکن چون محاصره نمود دید
که بسیار محکم است در تصرف آن بزودی میسر نمیشود از اینجا کوچیده و جمعی را
بر محاصره آن باقی گذاشت و خود آن طرف مشق رفت و مکتوبها به شهرها
ناما جهتہ اجتماع لشکریان فرستاد و از دمشق به نیمه ماه ربیع الاول حرکت کردن
به شهر حمص رسید و بر چند موضع که از فرنگیان بود غارت برد تا رسید
به نزدیک شهر طرابس و دید شهر را و دانست که از کدام جانب دخل شود
بعد از ان بلشکرگاه سلامت بازگشت و لشکریان او از چهار پایان مختلف نقدر
غارت کردند که از حساب بیرون بود و فرود آمد بر حصن الاکراد جانب شرقی
حمص بود و در آنجا تا آخر ربیع الاخر اقامت کردند و شهر جبله که از تو بعات
انطاکیه است به تصرف فرنگیان بود و در ان بسیاری از مسلمانان بودند
قاضی آن شهر منصور بن شبیل بود که بر مسلمانان حکم میفرمود و سخن او در نزد کافر
و مسلمان شنیده میشد نام برده را غیرت و حمیت دین گرفت پس حضور
سلطان آمده فتح حبله ، و لاذقیه، و بلاد شمالیه را ضامن و متعهد شد
سلطان قاضی موصوف را با خود بداشته به چهارم جمادی الاول حرکت
نموده به ششم ماه مذکور به انطرسوس فرود آمدند دیدند که فرنگیان شهر
مذکور را تخلیه کرده او بد و برج که هر یک قلعه محکم و حصار ملبند بود پناه بردند پس
مسلمانان سرا و خوانه های شان را با دیوار شهر و یران کرده آنچه از ذخیره
و دفینه یافتند بغارت بردند و یکی از ان دو برج را محاصره نمودند کسانیکه در برج

حاشیه
شهر شیزر کو هیست بلند
در بالا ان قلعه حصین است
بنام قلعه مذکور علیکدان کوبیند
در ارض شام است
قلعه شقیت نام قلعه ایست
بلبنان قریب صور در ارض شام
یکی در طرابلس شام که شاه
حسن الاکراد محالکیست
واقع در بند حمص که میانه این
حصن
شهر مسافت روزا است
انطرسوس
شهر نام در بلاد شام در ساحل
بحر روم و در لاذقیه واقع و شهر
طرسوس با طار مهمله شهر ایست در
بلاد روم بخاک سیس و در میان حلب
و طرسوس مسافت پنج روز است
محیط المحیط و قاموس لغات


فتوحات اسلامیه (۴۸۲) فتح لاذقیه
ریش شهر و حصار محکمی
است بر ساحل دریای شام۱۲

امان خواسته فرود آمدند و برج را تسلیم کردند سلطان برج را ضرب و سنگ باران
آنرا بدریا انداخت و گذاشت کسانی را که در برج دیگر بودند سلطان ولایت بطرسوس را
ویران نمود از انجا کوچید و آمد مرقبه را و اعمالی ازان کوحیده به مرقب سنگر نموده
بودند و آن از محکم ترین قلعه ها بود که قصد تصرف آن با راده کسی به جبهة اینکه عالی و بلند
بود نمی آمد زیرا که راه در زیر و خود قلعه طرف راست، او در کوه و دریا طرف چپ
و راه بنهابت تنگ بود که غیر از یکنفر زیاده مرور امکان نداشت و دیگر از امور
اتفاقی انیکه صاحب صقلیه شصت قطعه کشتیهای جنگی بکمک فرنگیان ساحل
فرستاده بود و ان کشتی ها در طرابلس بودند چون به سیر سلطان واقف شدند
آمدند در میان دریا زیر مرقب ایستاده گذرنده گان را به تیرهای خود مانع شدند
چون سلطان دید امر نمود که فوق کوچه تنگ، چوب تخته انداخته از زیر
دریا تا اینکه راه چون دالانی گردید از اقا تا آخر بعد ازان مردان کارزار
با تیرها پس این نشان که فرنگیان را از نزدیک شدن
مانع آمدند پس مسلمانان کلاً داخل معبر گردیده خود را به
جبله رسانیدند بمجرد رسیدن تسلیم شدند وقت آن دوازدهم
جمادی الاولی بود اوّل شخصی که پیش قدمی کرد داخل شهر شد قاضی
مذکور بود چون سلطان رسید لوأهای اسلامی را بر دیوار
نصب و بلند گردانید الحمد لله رب العالمین فرنگیانی که در شهر بودند
خود را بقلعه شهر سنگری نمودند پس همواره قاضی موصوف هی
ترسانید و ترغیب میداد ایشان تا اینکه فرود آورد ایشان بشرط امان و اینکه یکنفر
کردی خود را از جبله که در نز د او در تا اینکه رها کنند فرنگیان کرویهای مسلمانانرا
از جبله که در انطاکیه بودند و مقرر گردانید احوال جبله را و امیری در ان معین نمود

(ذکر فتح لاذقیه)

لاذقیه شهریست بر ساحل
بحر شام غربی
جبله پارش فرسنگ و جا از
اعمال حمص شمرده میشد
نغلا از اعمال حلب شمرده میشود
۱۲ معجم البلدان

چون از کار جبله فراغت حاصل شد سلطان طرف لاذقیه رفت
فرنگیانی که در شهر بودند از محافظه شهر عاجز شدند شهر را واگذاشتند
در دو قلعه محکم که در کوه آن ولا بود سنگری شدند و بالا رفتند
مسلمانان داخل شهر شدند و هر دو قلعه را محاصره نمودند و حمله های مردانه بردند
و دیوار ها را نقب زدند و امر مقاتله بزرگ و سخت گردید تا رسیدند
بدیوار شهر هرگاه فرنگیان هلاک را پیش چشم خود دیدند درین بین قاضی


فتوحات اسلامی (۴۸۳) فتح صهیون

جلبه برایشان داخل شد از مسلمانان ایشان را ترسانید آن با
طلب امان کردند سلطان ایشان را امان داده بیرقهای اسلامیه را
بر دیوار هر دو قلعه بپا کردند سلطان لاذقیه را به برادر زاده خود تقی
الدین تسلیم و آن را امیر گردانید چون سلطان صلاح الدین به لاذقیه
نزول کرد کشتی های صقلیه که پیش ذکر شده بود رسید و در تالاب لاذقیه
توقف نمود پس هرگاه فرنگیان که در شهر بودند شهر را به صلاح الدین تسلیم
نمودند اهل کشتی های جنگی خشم و غضب چنان آمد قصد نمودند که هر کس
از اهل فرنگ که از شهر برآید مذآمر ا گرفته سزا بدهند زیرا که
شنیدند که آن شهر را بزودی تسلیم کرد بدیس بآن سبب فرنگیان
در شهر اقامت نموده بدادن جزیه راضی شدند بعد ازان رئیس کشتی
از سلطان امان خواست که بحضور سلطان شود سلطان امان داد
چون رئیس حاضر شد و زمین را بوسید و گفت این چه معنے است
که تو پادشاه رحیم و بخشنده و کردی بطایفه فرنگ آنچه کردی و
خواهد شد ند پس بگذار ایشان را که غلامان ولشکریان تو باشند تا
شهرها و مملکت ها را بذر یعه یشان فتح کنی و رد کن بو ایشان خیمه های
ایشان را و الا اگر سخنم را نشنوی بهمین پست که از جانب دریا چیزی
ترا خواهد آمد که طاقت مقاومت آن نیاوری و امر بر تو بزرگ
و کار دشوار خواهد شد پس جواب را صلاح الدین بمانند سخن او در اظهار
قوت و توانائی و بی پروائی در بیان بیان نمود و فرمود که اگر از دریا بیرون
بیرون شده بطرف ما بیایند هر آینه می چشانیم ایشان را چنانچه رفیقان
شان نوشیدند از کشتن و اسیر شدن پس ئیس کشتی ناامید و خاسر
بازگشته نزد یاران خود رفت . ( در فتح صیهون )
بعد ازان سلطان صلاح الدین در بیست و هفتم جمادی الاولی ازینجا کوچیده
بقصد قلعه صهیون روانشد و آن قلعه بود بسیار بلند در سر کوه که به دشواری بآن
بالا رفته می شد و دور کوه وادی عمیق بود و بعضی مواضع تنگ
که سنگ منجنیق از آنجا بدیوار شهر میرسید و دورا دور آن خندقی عمیق
تعبیه کرده بودند که از چقوری بسیار قعر آن دیده نمی شد و هیچ
دیوار بلند تر آن گردانیده بودند پس صلاح الدین در کوهی که بآن قلعه اتصال

نزدیک حصار جای بسته و پر
سوراخها است ۲ م ع پ ع


فتوحات اسلامی
(۴۸۴)
فتح غزه چند قلعه حصون

داشت فرود آمد و منجنیق‌ها را بر آن نصب کردند و شروع بزدن نمودند
و کس فرستاد نزد پسر خود ظاهر که والی حلب بود پس فرود آمد ظاهر
بر مکانی که تنگ بود از وادی بیجان بر پا نمود منجنیق‌ها را و دید از آنجا
قلعه را همراه او بسیاری از مردان پهلوان حلب بودند که در شجاعت و
تیراندازی شهرت داشتند تیراندازی از کمان‌های دست و تیغ یا
وغیره دوام داشت اگر کسانیکه در قلعه بود هر چند مقاتله بر آمده اظهار شجاعت
و جلادت می‌نمودند که مسلمانان یکبار حمله بردند و شاخه از کوه
در پس سنگها خود را پنهان داشته تا رسیدند و قلعه از سر دیوار گذشتند
و مالک شدند و غنیمت گرفتند آنچه از گاوان و چهار پایان و دگر ذخائر
بود نگهداری کردند فرنگیان خشک حصه از قلعه مسلمانان همراه شان مقاتله
نمودند پس ندا کردند و امان خواستند سلطان اجابت نکرد پس اینها
هم بر نفسهای خود ماند کرد و بیت المقدس چیزی مقرر نمودند و قلعه را تسلیم
نمودند و تفرق نمود سلطان قلعه را و سپرد آن قلعه را با میری که آن را
ناصر الدین میگفتند پس محکم و استوار گردانید تا اینکه محکم ترین قلعه‌ها گردید.
ذکر فتح علاقن جند قلعه‌ها
باقنون حصاریست بساحل
شام خالی از جهاد اعمال
طرطوش ۱۲ غیاث
حصنی بلکا ہر حصاریت
بفاسی حصاریست از اعمال
مصر
نو قفد ایت بین طابلس
و بر طوسیه ۱۲ حجم
هر گاه مسلمانان بملک شدند صیون را متفرق شدند در آن نواحی پس مالک شدند
قلعه (بلاطنوش) و قلعه حصن العبد و حصن بحا هیر را پس فراهم پیدا آند مملکت
اسلامیه بهمان ناحیه دار السلطان صلاح الدین سوم جمادی الآخر. بهمون رحلت
کرده بقلعه بکاس فرود آمد دید که فرنگیان آنرا خالی گذاشته بقلعه شغر رفته
اند پس قلعه بکاس را بدون مقاتله مالک شد و بسوی قلعه شغر پیش آمد و حالیکه
این هر دو قلعه براه هموار در آسان روشن بسوی لاذقیه و جبله و شهرهائی را که
سلطان فتح کرده بود از بلاد شام اسلامیه بود پس هر گاه فرود آمد قلعه شغر
را دید آن قلعه را بسیار بلند و محکم که هدف نمی‌شد واحدی برای از راره یا بدان
نمی‌رسید امر نمود بکار زار کردن و بر پا کردن منجنیق ها پس بر پا کردند و زود از سنگهای منجنیق
چیزی بقلعه نمی‌رسید مگر اندکی که اذیت نمی‌رسانید پس مسلمانان چند روز در
آنجا ماندند و از تصرف شدن طمع شان قطع گردید و اہل آن قلعه اهتمام بمقاتله نمی
کردند زیرا که از ضرر ایمن بودند و از نزول بلائی ترسیدند پس روزی
صلاح الدین نشست و اصحاب نزد او جمع بودند در آن قلعه و بلای رسیدن آن سخن میکردند


فتوحات اسلامی (۴۸۵) فتح برزیه

بعضی گفت این قلعه مثل آن ست که خدا عزوجل و علا فرموده فما
اسطاعوا ان يظهروه وما استطاعواله نقباً یعنی این آن شهری ست که
قدرت غالب شدن و نقب زدن ندانستند پس گفت صلاح الدین اذن ياتي
الله بنصر من عنده وفتح درین حین که سخن میراندند ناگاه فرنگی برایشان
نزدیک شد و ندای طلب امان نمود برای رسولی که در نزد سلطان
حاضر شود پس سلطان اجابت نمود بعد از ان رسولی بحضور سلطان
فرود آمد و سه روز مهلت خواست که هرگاه تا سه روز برایشان کمک دهد
شهر را با انچه در شهر ست از چهار پایان و باقی ذخیره ها تسلیم نمایند پس
سلطان گفته او را اجابت نموده و از ایشان گروی گرفت که بران
عهد وفائی کنند و هرگاه سه روز گذشت شهر را تسلیم نمایند و سبب مهلت
خواستن این بود که اهل این قلعه رسولی صاحب انطاکیه فرستاده بودند
و این قلعه هم با و تعلق داشت و چنان گفته بودند که ما محصوریم از تو می
خواهیم که مسلمانان را از ما دور کنی و الا قلعه را تسلیم شان مینمائیم
زیاده طاقت نداریم این کار بسبب بیم و ترس بود که حضرت خداوند
بدلهای شان انداخته بود و اگر نه تا زمانی درازی اگر میبودند دست کسی
بایشان نمیرسید و مسلمانان کامیاب نمی شدند چون سلطان قلعه را
تصرف شد تسلیم کرد آن را با میری که آنرا فلمح می گفتند و آنرا بعمارت شهر
امر فرمود و از آنجا کوچید و پسر خود ظاهر غازی والی حلب را بطرف هر بند
فرستاد پس محاصره کرد و تنگ گرفت بر اهل آن تا فرود آورد ایشان
بر قطعه دیگر که برای شان مقدر کرده بود بعد از ان قلعه را ویران و
اثر آن را نابود کرد درین قلعه با نجانه بسیاری از اسیران مسلمان بود
ایشان را رها کرده لفته و پوستان بانها دادند و فتح این قلعه با در
شش جمعه اتفاق افتاد با وجودیکه در دست شجاع ترین و دشمن ترین
مسلمانان بودند سبحان پاک ست خداوندی که سخوابد دشواری را اسان
میکند و تمام این قلعه ها از اعمال و توابع انطاکیه بودند و برای انطاکیه
غیر از قصیره بغراس و درنگ ساک دیگر باقی نماند و زورست که بیاید
ذکر اینها انشا الله تعالی

( ذکر فتح قلعه بغراس )

چون خبر فتح شهرها که در سطر
اول حلب و همه
چیز گمرکات انطاکیه
برای تو میگزارم و انچه
علاوه بر اینها در جنگهای گذشته
برده اند انرا نیز برمیگردانیم
سم انطاکیه قبول فرمود پس
انطاکیه را امان داد و مردم


فتوحات اسلامی (۴۸۶) فتح برزیه

هرگاه سلطان صلاح الدین از قلعه شغر رحلت کرده بسوی قلعه
(برزیه) رفت و صف متد سهت آن قلعه باین که در مقابل قلعه (انامیسه)
و مناصفه بود آنرا در مابین هرد و دریاچه بود که آب آن از آب عاصی
و چشمه ها ییکه از کوه برزیه و غیره روان بود مجمع شده بود و اهل این
قلعه مضرترین بر مسلمانان بودند که قطع طریق و کوشش در آزار مسلمانان
داشتند چون سلطان بدان موضع رسید طرف مشرق را منزل ساخت
در بیست و چهارم جمادی الآخرفردای آن سواره دور قلعه را طواف
نمود تا موضع براے قتال بیابد پس بنافت که از جانب مغرب بس
در ان طرف خیمه خوردی بر پا کرد و در آن خیمه نزول فرمود همراه او بعضی
لشکریان پیاده بودند جهة تنگی جای و طرف شمال جنوب این قلعه امکان
مقاتله نداشت البته زیراکه از نهایت ارتفاع کسے قدرت
نداشت که بر کوه بالا رود و طرف شرقی اگرچه بالا رفته می شد
اما از نہایت ارتفاع و دشواری مقاتله نمی شد ولی طرف
مغرب و ادئی که دور آن بود اگر چه مرتفع بود ولیکن نزدیک
قلعه بود که از ان موضع سنگ منجنیق میرسید و تیرہا بآن واصل
می شد پس مسلمانان بآن موضع فرود آمده منجنیق ہا بر پا نمودند
و اہل قلعه ہم بر طاقہ منجنیق ہا بر پا نمودند که منجنیق مسلمانان را با طل نماید
و این اثیر صاحب تاریخ درین غزوه جہة جہاد ہمراہ سلطان صلاح
الدین بود وی گفته که دیدم من بر طاقی که بر سر کوه بلند بودیم که تیر
بان موضع نمیرسید زنی را که از منجنیق قلعه بطرف منجنیق مسلمانان
سنگ می انداخت و منجنیق شان را خراب میکرد چون صلاح
الدین دید که از منجنیق فائده نیست قصد بر حمله بردن و هجوم
آوردن نمود پس لشکر خود را سه حصه کرده حصه اوّل را امر هجوم
آوردن بر قلعه نمود چون حمله بردند چندے بعد رنج برده
دوله شده باز گردیدند قسمت دیگر اهل قلعه را ہجوم آورده
ایشان نیز تعب و مشقتی یافته واپس گردیدند قسمت سوم نیز حمله
برده باز واپس آمده متعاقباً حمله می بردند
تا اینکه اهل فرنگ برنج و مشقت افتادند و در نزد ایشان


فتوحات اسلامی
(۴۸۷)
فتح سوریه

لشکر بسیاری نبود تا مانند صلاح الدین تقسیم و سر رشته میکردند چون
گرفتار مشقت و مانده شدند قلعه را تسلیم نمودند هرگاه فردا که بیست و هفتم
شهر جمادی الاخر بود یک جمعیت را از همان سه قسم هجوم داده
اهل فرنگ از قلعه خود برآمده با ایشان شروع بقتال نموده مسلمین
ایشان را از پس بقری با دیشته تا وجاده راه پا به پیه زده به
جانب ایشان میرفتند تا اینکه بجانب کوه نزدیک شدند چون به
فرنگیان نزدیک گردیدند از ملحق شدن برایشان از حیث سختی
بالا شدن کوه عاجز گردیدند فرنگیان بسبب ارتفاع جای شان
برایشان به تیر و سنگ تسلط یافته چون ایشان سنگ های
کلانی را می انداختند پایان کوه غلطیده فرود می آمد چیزی در
مقابل آن مقاومت نمیکرد تا این حصه از لشکر ذلیل گردیده
حصه دیگر که بجمعیت صلاح الدین کشته و انتظار داشتند شتاب کنان
مقصد مذکور شده زمانی بود که شدت حرارت او شترا خسته
کرده مشغول مقاتله گردیده و صلاح الدین با سلاح خود برایشان
گردش بقتال نیز میکرد و تقی الدین برا در زاده
آن نیز این رویه را فروگذاشت نکرده الی ظهر مقاتله کرده
بعد ازان برنج و مشقت افتادند و بازگشتند چون صلاح الدین
ایشان را دید که بازگشتند چماق بدست گرفته بطرف شان رفته ایشانرا
ر می کرد حصه سوم را که نوبت خود را انتظار می برد نفریاد
کرد پس ایشان از جای خود برجسته تکبیر گویان خود را به
کمک برادران خود یا رسانیدند و همراه شان حمله بردند
پس آمد از فرنگیان آنقدر که حد نداشت چون قسمت اول
که استراحت میکردند انحال برار دیدند آنها نیز
برخاسته متفق شدند درین هنگام کار بر فرنگیان سخت گردید
و دلهای شان بحنجره رسیدن و همان ها از گفتار و چشمها از
کثرت غبار از دیدن ماند و ز جله دلاوران غیور اسلامی
راه گریز بر آن مسدود و از هجوم و احاطه لشکریان
ظفر توامان گویا به زنجیر ها مشدود بود ند از مقاتله دست کشیدند


فتوحات اسلامی (۴۸۸) فتح قلعه برزیه

و جائیکه بشتر رنج و مشقت ماندگی بایشان رسیده بود پس عجز
و ضعف نشان از مقاتله ظاهر شد از شدت گرمی اسلحه خود را
برداشته نمیتوانستند پس مسلمانان با ایشان مخلوط شدند
فرنگیان بازگشته داخل قلعه گردیدند مسلمانان نیز همراه شان
داخل شدند و طایفه قلیلی که در خیمه های جانب مشرقی بودند
دیدند که فرنگیان آن طرف واگذار شده زیرا که در آن جانب مردم جنگی
ندیدند تمام شان در طرف صلاح الدین هجوم برده بودند پس
آنطایفه لشکر بالا رفتند و ایشانرا کسی مانع نشد ایشان از طرف بالا
رفته داخل قلعه شدند و همراه مسلمانانیکه با فرنگیان داخل شده
بودند ملاقی شدند پس قلعه را بطریق قهر و غلبه مالک گردیدند فرنگیان
داخل حصار که میان قلعه بود شدند مسلمانان دور حصار را احاطه کرده
اراده نقب نمودند درین بین اسیران مسلمانان که نزد فرنگیان بودند و آنها
را بر بام قلعه برده زنجیر و کنده کرده بودند چون آواز تکبیر مسلمانانرا در نواحی
قلعه شنیدند آواز تکبیر را در بام قلعه بلند کردند فرنگیان گمان نمودند که مسلمانان
بر سطح قلعه برآمده اند همگی تسلیم شدند و خود را بدست خود اسیر نمودند
پس مسلمانان بطریق غلبه آن حصار را مالک گردیده و آنچه در آنجا بود غارت
و مالها را اسیر نمودند و والی آنرا همراه اهل آن گرفتند چنان خالی گردید که
در آنجا نماند مسلمانان بعضی خانه ها را آتش نزده سوختند ابن
اثیر گفت چیزی عجب را که از سلامت حکایت میکند اینستکه
مردی از مسلمانان درین واقعه دیدم که از طایفه مؤمنین
شمالی قلعه بسوی طایفه جنوبی می آمد و ان در پهنای
کوه میرسید و یدپس سنگ بر آن انداخته شد و سنگ کلانی
بر درآمد که اگر او را میرسید هر آینه آن را میکوبید پس مردم
وی را ندا کرد و بیم دادند پس متوجه شده نظر میکرد که چه چیز
ست پای او لغزیده بر رو افتاد پس مردم استرجاع کردند درینوقت
سنگ رسید چون بر روی افتاده بود سنگ از وی گذر کرده
بمحلی که از بلند تر از جای مرد بود خورد و سنگ بهوا بلند شد
از مرد تجاوز نمود و بطرف دیگر بزمین رسید باین شخص ضرر و اذیت

ملیه استرجاع کلمه انا لله و انا
الیه راجعون گفتن


فتوحات اسلامی (۴۸۹) فتح در بساک

نرسید تا اینکه بسیار ان خود ملحق شد پس افتادن او سبب نجات او گردید پس ہلاک باد ما درکم دلی صاحب برزیه همراه اولا د وعیال و اصحاب خود اسیر گردید و از انجمه دختر ملک با زوج خود بود که لشکریان آنها را تفرقه کرده بودند در حال سلطان صلاح الدین بجستجوی شان نفری فرستاد و آنها را خرید و بعض شانرا بمکد یگر جمع کرد پس هرگاه نزدیک انطاکیه رسیدند ایشان را رها کرده بانطاکیه فرستاد و زن صاحب انطاکیه خواہر زن صاحب برزیه بود وزن صاحب انطاکیه بحضور سلطان مراسلات و هدیه ها میفرستاد و او را در بسیاری کار ہا تعظیم میداد که نتیجه آن معلوم میشد پس سلطان محلا داشت که اسیران صاحب برزیه را رها نمود بعد از فتح برزیه سلطان لشکرهای آنرا ازینجا حرکت کرده به جسر حدید که بر دریای عاصی قریب انطاکیه است نزول فرمود تا اینکه رسیدند و نجاشدند کسانیکه از لشکریان پس مانده بودند

ذکر فتح در بساک

بعد از آنجا حرکت کرده در هشتم رجب بدر بساک فرود آمدند و آن از قلعه های محکم بود که در وقت سختی جهتہ نگهبانی خود ذخیره کرده بودند پس ہر گاه بدان موضع فرود آمدند بمجنیق ہا را بر پا و زدن را پیاپی نمود هیچ اندکی از دیوار شہر ویران شد کسانیکه در شہر بودند باک نکرده بعد ازان به حمله کردن و هجوم آوردن امر داد پس عسکر همایون یکبار حمله برده مقاتله را شدت دادند مردمان را از دیوار شہر دور کردند نقب زنان پیش شدند برجی را نقب زده معلق کردند بعد ازان برج افتاد و مکانیستکه مجاہدین اراده دخول داشتند گشاده گردید آن روز پس گردیدند فردای آن روز بوقتی حمله بردند فرنگیان جستجوی والی انطاکیه فرستاده بودند و مدد خواسته صبر و اظهار مردانگی می نمودند و منتظر جواب بودند یا به کمک دادن و ازاله نمودن شکوه یا به واگذار شدن شہر برای شان تا در تسلیم شدن معذور باشند

در بساک شهری است از اعمال انطاکیه


غزوہ اسلامی (۴۹۰) فتح بغراس

پس هر گاه غیر صاحب انطاکیه را در نصرت دادن دانستند و از هجوم
مسلمانان و گرفتن شان بضرب شمشیر و اسیر نمودن و غارت نمودن
مال ہا بے خود ترسیدند طلب امان نمودند پس سلطان ایشانرا
امان داد بشرط اینکه بیرون نکنند کښی مگر جامه که بر تن اوست
نه مال و نه سلاح و نه فروشی و اسباب خانه و نه چهار پایان و نه
دیگر چیز که در شهر است بعد ازان بیرون کرد ایشان را و بسوی انطاکیه
فرستاد و فتح آن نزد هم ماه رجب سنه ۵۸۴ میسر شد .
(ذکر فتح بغراس)
بعد ازان سلطان صلاح الدین از درب ساکت حرکت کرده
بقلعه بغراس فرود آمد پس اصحاب برای محاصره نمودن بغراس
اختلاف نمودند بعضی از ایشان بمحاصره رائے داد
و بعضی گفت این حصار بلند و قلعه محکم است فرقی میان این و انطاکیه
در محاصره نیست و قریب انطاکیه است و محاصره این لازم دارد
که اکثر لشکر می را قراول طرف انطاکیه مقرر نمائیم
چون چنین مقاتلین اندک شده رسیدن بقلعه دشوار میشود
پس سلطان استخاره نمود حق جل و علی را و بیاری الهی بطرف قلعه
سیر نمود و بیشتر مجاهدین را طرف انطاکیه قراول مقرر نمود که بر توقعات
آن غارت برند و از اهل انطاکیه حذر داشتند جهته نزدیکی
اگر از ایشان غافل شوند و خود صلاح الدین با یاران خود
بر قلعه مقاتله و منجنیق ها بر پا کردند اما تا ثیر نمیکرد جهته بلندی آن
پس فتح شدن بر گمان ہا دشوار آمد و تشنگی بر مسلمانان سخت
شد سبب کمی آب مگر سلطان حوض ہا نصب کرد و بردن
آب را به حوض ہا فرمان داد باین سبب امر بایشان تخفیف
شد پس ایشان در قتال بودند که ناگاه در ب قلعه کشاده و مردی
از شهر بیرون آمد و طلب امان نمود پس سلطان اجابت
کرد آن مرد حاضر شد طلب امان کرد برای اهل قلعه تا اینکه
قلعه را و آنچه در آن است مانند قلعه در ب ساکت پس آنچه خواسته
بود سلطان اجابت کرد پس آن رسول بازگشت و لوابهای سلاطین را خود برداشت

بغراس شهریست بیمان
کوه قامنه بغرض مجاز فرسنگ
از انطاکیه ۱۲ معجم البلدان


فتوحات اسلامی (۴۹۱) مصالحه مسلمانان بصاحب انطاکیه

برسر قلعه بلند نمود و کسانیکه در قلعه بودند فرود آمده قلعه را تسلیم کردند
و بتصرف شدند مسلمانان قلعه را و انچه از اموال و اسلحه و ذخائر که
در ان قلعه بود و امر نمود سلطان به خراب کردن پس خراب کردند
قلعه را بعد از ان پشیمان گردیدند زیرا که ازین سبب بر مسلمانان
ضرر عاید شد جهت اینکه این لیون والی ارمن از ولایت خود بر آنجا
خروج نمود چون نزدیک او بود عمارت آن را بتجدید نمود محکم ساخت
و جماعتی را از عسکری خود در انجا جای داد که بر شهرها غارت می
بردند پس مضافات حلب از یشان متاذی شدند.
(ذکر مصالحه مسلمانان وصاحب انطاکیه)
چون سلطان از فتح قلعه بغراس فارغ شده بسوی انطاکیه متوجه شد و
آن را محاصره نمود صاحب انطاکیه ترسید از سلطان مصالحه طلبید و هر
اسیری که از مسلمانان نزد او بود رها کرد پس سلطان یاران خود
را برای مصالحه خواسته اکثرشان بقبول کردن امان رأی دادند
مصالحه را پسندیدند تا اینکه مجاهدین عودت نموده استراحت نمایند و
اشیاء لازمه را بتجدید دارند سلطان قبول کرده هشت ماه مدت
مصالحه واقع شد سلطان رسول خود را نزد صاحب انطاکیه فرستاد است
نمود و رها کرد هرکس از اسیران مسلمان و صاحب انطاکیه در آنوقت بزرگ
فرنگیان از روی شان بود و اکثر ولایات بتصرف او بود زیراکه فرنگ
طرابلس وتوا لعا شأمرا بعد از مردن دلاپالی آن بخوشی تسلیم کرده بود ند چنان
طرابلس بوی تسلیم شد پسر کلان خود را در آنجا نایب خود مقرر نمود چون سلطان
صلاح الدین از انجا بازگشت به سوم ماه شعبان داخل حلب گردید و از ان
جا بدمشق رفت و لشکریان خود را تفرقه نمود و همراه صلاح الدین امیر فخرالدین
ابو طلیطه قاسم بن المہنا علوی حسینی امیر مدینه النبی صلی الله علیه و سلم بود که
در معرکه ها حاضره در مشاهد و فتوحات معیت داشت و سلطان بد یل ناد
یتن و تبرک بمعیت و همراه او انبساط نموده در کارها رجوع گفته و می فرمود
و در اول ماه رمضان داخل دمشق گردید از لشکریان هر کسی با و د بوطنهر
متفرقه داد بعد از ان گفت عمر کوتاه است از اجل پی ایمن
نیست به تحقیق باقی مانده بدست فرنگیان از قلعه ها کرک و صفد

[Marginalia:]
انطاکیه شهر بسیار آباد و
ولایت بسیار دائمی است
از سر داران شامب گویند
آن محاصره هم نه شد آبادی
انقدر بود عساکر انجا پهن
بود


فتوحات اسلامی
(۴۹۲)
فتح قلعه کرک و مجاوران د فتح قلعة صفد

و کوکب و غیره ناچاری ست که از آنها فارغ شویم زیرا که در میان شهرهای اسلام ست که ایمن از شر آنهانیستیم اگر غفلت کنیم پشیمان در ما بعد خواهیم شد و الله اعلم
(ذکر فتح قلعة کرک و مجاوران)
سلطان صلاح الدین سابقاً عسکری جهت محاصره کرک مقرر نمود آنها در مدت دراز محاصره را لازم داشتند تا اینکه خوراکه و ذخیره فرنگیان تمام شد بعد از ان چهار پایان خود را خوردند و صبر کردند تا اینکه طاقت شان طاق شد بخدمت برادر صلاح الدین (ملک عادل) که آن با جمع عسکریان بمحاصره قلعه کرک مسلط بود بگرسنه های این ناحیه و آنچه دور تر بود تا درب ساک و بنر اس پس ایلچی فرنگیان خدمت او از کرک رسید که آنها قلعه را تسلیم دامان می طلبند ملک مذکور اجابت نمود و سرعسکری که محاصره داشت امر فرمود که قلعه را و آنچه نزدیک آن از قلعه ها مانند شوبک و هرمز و غیره مسلّم را ازیشان گرفتند ولها فارغ شد مسلمانان درین ناحیه جهت اقامت بیندازند و نیز فارغ شود قلوب کسانی که دران طرف از شهر ها بود مانند قدس و غیره زیرا که اهل این شهرها از کسانیکه بآن قلعه ها برسان و از شرشان در هم بودند
(ذکر فتح قلعة صفد)
چون صلاح الدین بدمشق رسید و رای داده شد بر او که تفریق باقی مانده لشکریان نماید سلطان فرمود که هر آئینه فرنگیان صفد و کوکب و غیره را معدوم می سازم تا بخیته رمضان در دمشق اقامت ورزید بعد ازان از دمشق طرف صفد حرکت کرده آن را محاصره و مقاتله نمود و منجنیق ها بر پا کرد و شب و روز بزدنے تیرها و انداختن سنگ ها دوام داشتند و اهل قلعه توشه ها و ذخیره ها بی شماری درین مدت نزدیک تمام شدن بر رسید پس ایلچی صفد بخدمت عادل الدین برادر سلطان صلاح الدین که محاصره داشتند چون اهل حصار دیدند که لشکر صلاح الدین بمقاطعہ

کرک قریه است در پایان کوه لبنان «م»
شوبک قلعه ایست نواحی بیت المقدس «م» و قلعه ایست
هرمز حصاری است بین بیت المقدس و کرک «م»
سلع حصار عظمی است در نواحی شام است «م»
صفد شهری است بکوه لبنان قریب حمص از اعمال شام شریفه «م»

چون


فتوحات اسلامی
(۴۹۳)
فتح کوکب

شان جدیت دارد ترسیدند انکه سلطان اقامت خواهد کرد تا چیز
اندکی از خو را که که مانده بود تمام شود و آنها را بعینه گرفته بلاک
نماید یا خودشان پیش از تمام شدن قوت شان ضعیف شده
ایشان را بگیرند پس قاصد فرستاد طلب امان نمودند پس ایشان
را امان داده قلعه را گرفتند پس فرنگیان برآمده بسوی قلعه صور رفتند و
کفایت کرد خداوند تعالی مومنین را از شرشان زیرا که ایشان در
وسط بلاد اسلامیه بودند
ذکر فتح کوکب
هرگاه سلطان صلاح الدین صفد را محاصره نمود کسانیکه از فرنگیان در صور
بودند اجتماع نمودند و گفتند که اگر مسلمانان قلعه صفد را فتح نمودند کوکب
باقی نمی ماند اگر چه صفد هم از تعلق کوکب است درین هنگام طمع ما از بلاد این
طرف قطع می شود پس رای شان متفق شد برانیکه کمک خفیه از مردان
مسلح درین دوتاه جاری دارند پس بیرون کردند از دلاوران و پهلوانان
دو صد مرد که شب خفیہ سیر و روز کمین میکردند از قدرت الهی چنان
اتفاق افتاد که شخصی از محاصره داران کوکب بعزم شکار بیرون شده
مردی را از کمینیان دید عجب آمد او را از وی پرسید حقیقت را
پنهان کرد بزول شروع کرد تا اینکه حقیقت را بیان نماید پس در حال
اقرار شد و آن را بر اصحاب خود دلالت نمود آن مرد لشکری اسلام به
سوی رئیس لشکر باز گشت و فرنگی هم با او بود داناکرد انیــدایشان را به
این واقعــه فی الحال جماعتی از لشکریان سوار شده به کمین گاهشان
رفته ایشان را فرو گرفتند تعقیب شأن نموده از شده و غارها
کشیدند خلاصه اینکه یکی از ایشان رهائی نیافت همراه شان دو سر
کرده سوار بودند آنها را بسوی صلاح الدین که در صفد بود بردند
پس ایشان را حاضر کردند سلطان امر بکشتن شان داد یـکی
ازان دو نفر گفت که در حالیکه ما بروی مبارک و روشن تو دیدیم
گمان نمیکردیم که بدی بما خواهد رسید طلب اعتذار و استغفار
می نمودند چون سلطان سخنان شان را شنید از
از کشتن دست کشیده امر به حبس نمود چون از فتح صفد فارغ شد

کوکب بضم کاف و
کاویک نیز کویند و ان قعله
است در ساحل بحر شام


فتوحات اسلامی (۴۹۴) فتح کوکب

بپوی کوکب نزول فرمود محاصره نمود آن را و بسوی کسانیکه از فرنگیان
در قلعه بودند فرستاد و فرمود اینکه اگر تسلیم شوند امان برایشان
داده میشود و اگر سرباز زنند بقتل و غارت و اسیری شوند فرنگیان نشنیدند
گفته او را و بر امتناع دوام ورزیدند پس مسلمانان بر قتال شان کوشیدند
و مجانیق را نصب کرده زدن را پی در پی کردند و حمله ها متوالی بردند درین
روز ها باران بسیاری بود که شب و روز قطع نمیشد مسلمانان بمقاتله را بطریقی
که اراده داشتند پیش برده نمیتوانستند و مدت برایشان دراز شد
و در آخر کار در دیگر روز بنوبت حمله ها پی در پی نمودند و رسیدند بفصیل قلعه
و همراه شان نقب زنان بود و نیز زنان هم با ایشان معاونت میکردند
از کمانهای دستی و چرخ و هیچکس نمیتوانست که سرخود را از بالای
دیوار قلعه بیرون نماید پس فصیل را نقب زدند اثنا و بعد ازان بدیوار اصلی
نزدیک شدند هرگاه فرنگیان این کار زار را دیدند یقین بردند به تسخیر شدن
بعطلب امان نمودند پس ایشان را امان داده قلعه را ازیشان متصرف شدند که
در نیمه ماه ذی العقده کوجا ئید ایشان را بطرف قلعه صور چون
رسیدند و اجتماع نمودند در آنجا از مکاران و شیاطین فرنگیان از هر جنس پس
شوکت و جمعیت شان محکم شد قاصدان پی در پی بسوی فرنگیائیکه در اروپا و اندلس
و صقلیه و غیره از جزیره های دریا بودند فرستادند استغاثه نمودند و مدد خواستند و در
اندک زمانی بهم رسیدند اینها همه بقصد صلاح الدین بید بر پا کردن هر کس را که محاصره
میکرد در وقتی انگشتان خود را از پشیمانی و تاسف میگزیدند که فایده نداشتند در جمع
شد برای مسلمانان پس فتح کوکب و صفد از حذایله تا آخر مضافات بیروت
غیر از مدینه صور دیگر حاصل نبود و جمیع مضافات انطاکیه را سوای قصیر
هرگاه صلاح الدین صفد و کوکب را مالک شد و رفت بسوی بیت
المقدس در آنجا عید اضحی را عید کرد بعد ازان از آنجا بسوی بخارست
در آنجا اقامت کرد تا سنه ۵۸۴ گذشت و سنه ۵۸۵ داخل شد و
سنه عیسوی ۱۱۸۹ بود پس در ربیع الاول همین سال در شقیف ارنوم فرت
و این از سخت ترین قلعه ها بود تا اینکه محاصره کند در اموج عیون فرود
آمد ارناط والی شقیف که آن والی صیدا بود خبر سلطان را
شنید یر در آنجا نزول کرد و این ارناط از روی مکر و فریب


فتوحات اسلامی (۴۹۵) فتح کوکب

از بزرگترین مردمان بود بر سلطان داخل شده همراه او صحبت نموده
و طاعت و محبت خود را ظاهر کرد و گفت من دوست .. و معترف احسان
توام میترسم که اگر مرکیش والی صور بداند انچه بین من و تست بر آنیلایل
و اولاد من که در نزد اوست آزار میرساند پس میخواهم که مرا مهلت
دهی تا رفته اولاد خود را حاضر کنم و این قلعه را برای تو تسلیم نمایم من و اولاد
من در خدمت تو باشیم قناعت کنیم بآنچه بدهی ما را از ملک سلطان
راستی او را گمان کرده اجابت نمود امر در بین شان چنان
مقرر شد که شقیف را در ماه جمادی الاول تسلیم نماید و سلطان بمرج
عیون اقامت نموده منتظر وعده بود سنقر دیرشک آن بود جهته نزدیک
نشدن وعدۀ مصالحه که در بین سلطان و کلب انطاکیه واقع شده
بود بعد ازان امر نمود تقی الدین پسر برادر خود شاه را اینکه برود همراه
کسانیکه از شکر با اوست و کسی غیر ایشان با او بیایند و مقابل انطاکیه
باشند تا اینکه در نزد انقضاء مصالحه صاحب انطاکیه بر بلاد مسلمانان غارت
نکند و بچنان پریشان خاطر و بسیار مغموم بود از انچه رسیده بود او
را از اجتماع فرنگیان در مدینۀ صور و آنچه که با ایشان متصل شد از دریای
دریائی و دیگر اینکه ملک فرنگیان را که سلطان صلاح الدین اسیر کرده
بود و بعد فتح بیت المقدس رها کرده رفته مرا صاحب صور کرد و آنچه از اختلافی که
در بین شان بود بمتصل مسلمانان ببعضی اجماع نمود که بتجارتی آمد و بیرون
شدند از مدینۀ صور در ظاهر ان پس بین کار و مانعۀ آن بریشان نمود
و رسانید از حرکت نمودن شقیف را بعقب و پیش شدن بسوی صور و در آنجا
جماعتهای بسیار بود پس قطع میشود از انها غله گر اینکه همراه همین پسر برادر مجدی که
با صاحب شقیف معاهده کرده بود ایستاده شد و خوراک صاحب شقیف از
بازار عسکر و اسلحه و غیره را از یز با سیکه محکم شقیف بود خریداری
میکرد و صلاح الدین با و گمان نیک داشت و اگر سلطان غضه شدی
از مکر آن و اینکه مقصد طول دادن است تا از صور ظاهر شود بجهته انقضاء مصالح در ان
او ظاهر شود سلطان تصدیق میکرد هرگاه مقتضاء مصالحه نزدیک شد سلطان از شکرگاه خود بنزدیک
شقیف او یوم پیش آمد و ارباط را نزد خود حاضر داشت از مدت سه روز مانده بود دبابا مسلم بود در
شقیف بوی شکوه کرد الی شقیف با زبسیاراز عیال خود اعتذار نمود که اگر بروم ملک صو را زان سوئی دریا باش


فتوحات اسلامی
(۴۹۶)
فتح کرک
می شود مدت دیگری را هم تاخیر خواست درین ہنگام سلطان بحکر و خیانت
او دانست او را گرفته حبس نمود و بتسلیم شقیف امر داد ولی قسیس را
نامبرده خواست تا وصیت او را بکسانیکه در شقیف بودند رسانیده
قلعه را تسلیم نمایند قسیس را حاضر کردند با او سرگوشی کرد بچیزی که
ایندانستند با آن قسیس رفت بسوی شقیف اهل آن نافرمانی را ظاہر
ساختند چون صلاح الدین دید ارناط والی شقیف را بسوی دمشق فرستاد
بندی کرد بعد از ان بسوی شقیف پیش رفت و آن را محاصره نموده
بر اہل آن تنگی گرفت و گردانید و مقرر نمود بر آن کسی را
که نگهبانی نماید از دحیره کردن و برای شان کمک رسیدن درین وقت
مکتوبی از یاران او که بتبادل بر مقابل فرنگیان سور مقرر بودند رسید مضموان
اینکه فرنگیان برله دشتن جسر سورا جماع نموده قصد صیدا دارند اطلاعاً
عرض شد بجر و شنیدن سلطان بجر یده ہمراہ پہلوانان یاران خود بدون
کسانیکه بر شقیف مقرر نموده بود حرکت کرد تا ایشان رسید در حالیکه کار گزات
بود و آنچنان بود که فرنگیان از صور برآمده بطرف مقصر خود حرکت دارند قراولان
سلطان در جای تنگی با ایشان تلاقی شدند همراه شیر جنبان مقاتله و مدافعه
جاری شد که کودک از دیدن پیر میشو از فرنگیان جماعتی کشته و جماعتی را اسیر
نمودند از مسلمانان ہم جماعتی شہید شدند ازان جمله غلام سلطان که از دلاور
ترین مردمان بود تنہا بر صف فرنگیان حملہ نٹر با ایشان خلط شد شمشیر خود براست
چپ میزد آخر یکبار برو هجوم برده آنرا شہید کردند رحمہ اللہ تعا بعد ازان فرنگیان باز رسیدن
صیدا عاجز آمده بمکانهای خود بازگشتند چون صلاح الدین بقراولان خود رسید و او را کشته
بود سلطان در خیمه صغیر اقامت نمود منتظر باز گشتن فرنگیان بود که از یشان انتقام
خون کسانیکه از مسلمانان کشته شده بود بگیرد سلطان در بعضی روز با جماعتی اندک سوار شکر گرد
از کوه بخیمه فرنگیان نظر می انداخت تا بمقتضی مشاهدات خود عمل دارد و کسانیکه از غراب عجم دران
بران عرب بودند گمان کردند که سلطان قصد کارزار در زمین و دشمنان حیثیته خلو
کردند احتیاط را ترک نوار فتند و سلطان را عقب خود گذاشتند سلطان صلاح
عدة از امر ارفر ستاد کہ آنہا را عودت دهند و حمایت کنند ایشان را تا
بیرون آیند آنها نشنیدند و قبول نکردند در خیال فرنگیان یقین
داشتند که عقب نشان کمین کننده گانند باز کس فرستادند


فتوحات اسلامی
(۴۹۷)
به حقیقت با یشان خبر دهد پس بایشان خبر رسید که از مسلمانان مدا مانده و عقب
اشان هم کسی نیست که از ان ها ترسیده شود فرنگیان به یکبار حمله بر ایشان
محمله بردند و در تک نکردند که ایشان را خراب برد مقابله کردند جماعتی از اشخاص
معروف هم در پنجا کشته شدند انچه بر ایشان جاری شد بر سلطان و باقی مسلمانان
دشوار آمد این فقره از تقصیر کردن خودشان بنفس های شان معلی هم تعا
عنه و رحمهم واقعه در سنه جمادی الاول واقعشد چون صلاح الدین باید
از کوه باشا بان خود را بلشکر ی خود رسانیده بر فرنگیان که برحسر بودند حمله
بردند و گرفتند راه شان را انها خود را در آب انداختند که غیر از انچه کشته شده
صدرزه پوش در آب غرق شد سلطان بمصابره و محاصره شان امر فرمود
آن با فرمان استنیدند خلق بسیار با سلطان جمع شدند چون فرنگیان معامله برای
دیدند پس بسوی شهر صور عودت نمودند چون فرنگیان بازگشتند صلاح الد
نیز بسوی تبنین بعد از ان بطرف عکا بازگشت تا اینکه حال شان مشاهده
کند بعد ازان بسوی لشکر گاه و خیمه ها بازگشت چون صلاح الدین بازآمد او را
خبر رسید که جماعتی از فرنگیان جہته ہیزم و علف بیرون شدند پس نوشت
بسوی کسانیکه در عکا بودند از لشکریان و وعده داد ایشان را که دوشنبه
ہشتم جمادی الاخر از هر دو جانب ملاقات شود و در موضعی از همان حوالی
دکوشه کنار المکینی مقرر کرده و جماعه را از دلاوران لشکر خود جدا نموده بدیشان
حکم نمود که هرگاه فرنگیان بر لشکریان حمله نمودند شما با فرنگیان کارزار
مشغول شوید و بخوی اندک بایشان کارزار نموده بجنگ و گریز مشغول گردیده
و عجز خود را از مقابله بدیشان ظاهر کنید هرگاه فرنگیان در پی شما افتادند
آنها را کش دهید تا اینکه ایشان را از موضع کمین بگذرانید بعد دلیرانه با آنها
مقابل گردید و کمین از عقب بر سر ایشان بیرون کردند جماعه دلاوران حکم را
قبول نموده بر همین عزم بیرون شدند چون هر دو جانب همدیگر را دیدند با هم
تلاقی گردیدند سوارکاران مسلمانان برخود عار دانستند که نام شکست
بر سری خود گذارند و هزیمت اظهار کنند ثابت بمقابله ایستادند و بعضی
سبعضی صبر کامل نمودند و مقاتله اشتداد پیو مگرو فراء عظیم گردید و محاربه دوار
نمود و بر جماعه اهل کمین انتظار دراز کشیده بر یاران خود با ترسیدند بطرفه
شان برآمدند در وقتیکه لشکریان سلطان صلاح الدین مشغول کارزار بودند


فتوحات اسلامی
(۴۹۸)
رفتن فرنگیان حوالی شهر عکا

چون از احوال شان خبر یافته شتابان از جاهای خود بیرون شدند تا خود را برفته رفیقان
برسانند و آنها بسختی جنگ کارزار بودند و کار شان شدت بر شدت می افزود
دچار امیر بر ملکیان مقرر بود از قبیله ربیعه بنی طی از اتفاقات زمان چون
اینها بدین بدن آنزمین نشستند براه رفیقان خود با نار فته بجهتی در افتاد
و اینها بگان که از یجا بطرف یاران خود میروند یکی از غلامان سلطان صلاح الدین
در پی بها افتاد میرفت چون فرنگیان آنها را دیدند علیرشان سید که انها غطلی
و نا دانسته کی باینطرف افتادند بسراینها رسیده کشت و خون بسیار نمودند
و غلام سلطان صلاح الدین خان از اسپ فرود آمده بستگی شسته کمان خود را
بدست گرفته ذگاه و انت خود را نموده تیره های بسیار بطرف شان انداخته
جماعتی از ایشان مجروح نمود و اینها نیز غلام را تیر باران نموده زخم بسیار
بدان رسیده افتاد چون نزد غلام آمدند باندک رمقی بود گمان کردند که مرده است
او را مانده رفتند فرداے آن وزید ان موضع مسلمانان آمدن کشته با را
دیده و غلام را زنده یافتند او را در جامه بچیده غمخواری کردند و غلام از
زخمهای بسیار کسی اور انمی شناخت بعد لنز حیات غلام نا امید گردیده
کلمه شهادت بدان تلقین کردند او را مرده شهید شدن داده درینجا ماندند
بعد چند روزی که آمدند دیدند که صاحب قوت گردیده شربتهای مقوی بدان داده
تا بعافیت شد بعد از ان مجلسیما که حاضر میگردید اثر همان زخمها و جراحتها در و
مشاهده می شد.
بیان رفتن فرنگیان بحوالی شهر عکا و محاصره کردن ایشان
چونکه اجتماع فرنگیان به شهر صور چنانچه پیشتر ذکر کردیم بسیار گردید با اینکه صلاح الدین
چنان قاعده داشت که هر شهر و قلعه را که فتح می نمود اهالی آن را امان داده
بامال و عیال و اولادشان ابه مدینه صور میفرستاد ازین سبب مردم بسیار
لا تعد ولا تحصی مران شهر جمع گردیدند و از مال تا اینقدر جمع شده که با وجود نفقه
کردن سالهای بسیار تمام نمی شد بعد از ان عابدها و ملاها و مردم بسیار رئیسیان
و مشهورین ایشان و سوارکاران شان جامه های سیاه پوشیدند و اظهار
عم و اندوه کردند بسبب اینکه بیت المقدس از دست شان رفته بود و عالم بزرگ
شان که به شهر قدس بود همین مردمان اگر فته بشهر های فرنگیان بهراد خود میگردند
د از اهالی آنها کمک میطلبید و آنها را بر می انگیختند بمکافات تلف بیت المقدس

بجميع


فتوحات اسلامی
(۴۹۹)
رفتن فرنگیان شهر عکا

و مسیح علیه السلام را تصویر میگرفتند و صورت مرد عربی طیار میکردند که مرد عربی مسیح را
میزند و خونها بر روی صورت مسیح علیه السلام میگردانیدند و میگفتند محمد پیغمیر
مسلمانان متمردامین مسیح را او مسیح را مجروح کرده است دو بر کشته است
تا اینکه به فرنگیان بسیار سخت آمده جمع آوری بنهایت نمودند تا اینکه زنان شان
بمعاونت بیرون کردند حاصل انکه مردهای کاری با مال بسیار که به حساب بشمار
گنجایش نداشت جمع گردید تا اینکه بعض اسیران شان حکایت میکرد که والده وی
یک فرزند داشت و از مال دنیا یکی نه زیاد نداشت آن یک خانه را فروخته وبهای
آنرا گرفته معاشندگی کار یک فرزند خود را نموده او را به جبهه خلاص کردن بیت المقدس
روانه نموده بدست مسلمانان اسیر شد تا بدین حد باعث دینی و نفسانی فرنگیان
در محاربه مسلمانان رسید بدین احوال بیابانهای سخت و دریاها را طی نموده کوچ
گلی کردند تا به عکا رسیده سه سال محاصره کردند تا اخر الامر عکا را مالک گردیدند
( مورخگان که کمبند اتفاق - شیز زبان را بدر هند پوست ) و بیدا اجتماع شان
و همچنین مقام شان سنه هجری ۵۸۵ بود و سنه مسیحی ۱۱۸۹ بود
و در نیمه ماه رجب همین سال در عکا آمدند و هر وقت مددها مالی و نفری بدیشان
میرسید و مسلمانان همراه شان کارزارهای سخت نمودند و در سنه ۱۱۹۰ مسیحی
که شیشه هجری بود شجریه سوم برای شان قایم گردید و لشکری بسیار از شهرهای اروپا
بیرون گردیدند در ما تحت سرکتی غلیب پادشاه فرانس و فرید پادشاه جرمن و
بریکار دوس اول پادشاه انگلتر ا که او را قلب اسد میگفتند در برابر برای
شان تماما بر خاستند و اراده شهر فلسطین مع شامات را نمودند در دو صد کشتی
که از لشکریان و باقی اسباب مقاصد شان پر بود تا اینکه رسیدند به شهر صور
که در دست شان باقی مانده بود و از انجا تماما پیش شدند به شهر عکا و شهر عکالا
محاصره کردند به همراه کسانیکه پیشتر از ایشان آمده در محاصره اشتغال داشتند تا اینکه
عد و نفری اینها به شش صد هزار که شش لک باشد رسید و با مسلمانان درین
محاربه بنهایت سختی انجامید و ابتدا حرکت کردن شان از شهر صور هشتم ماه
رجب سنه ۵۸۵ هجری بود که لشکرهای شان در حین رفتار بمثل
دریا بیکران امواج عظیمه می نمود و مالهای بسیار همراه شان بود و کشتیهای مالی
اطعمه و خزانه و لشکری از شهرهای مملوکه شان بدیشان مدد میرسانید و اینها
در رفتار خود با کناره دریا را لازم گرفته بودند و هیچ موضع از کناره دریا دور نمی شدند


فتوحات اسلامی (۵۰۰) رفتن فرنگیان بشهر عکا

و کشتیهای دریائی شان در مقابله آنها آمده اسلحه و ذخیره ایشان ابهمراه شان می آورد
و تسلیم شان می نمود و باز و پس رفته دیگری آورد تا اینکه استعداد ایشان از شمار
و حساب بیرون گردید و در دقت رفتار اردوی شان مسلمانان آماده بودند که اگر
بعضی انها از اردو قدری دور میشدند مسلمانان چپاو نموده میگرفتند تا اینکه کثیرشان
از اردو تها می شد بچنگ مسلمانان گرفتار میگردید و چون خبر کوچ شان بسلطان
صلاح الدین رسید بیرون شده آمد نزدیک شان رسید بعد امیرهای خود را جمع
نموده به همراه شان مشورت نمود که آیا براه راست بمقابله شان برویم یا براه نا
جاده و بیراهه رفته خودها را بر سر شان بیفگینیم امیران گفتند چه حاجت که در بیراهه
و راهی ناجاده خودها را بزحمت و مشقت اندازیم چرا که راهها جاده کوه و سنگ
و تنگ است میشود که بمقصد خودها کامیاب نگردیم فکر بهمین است که در راه راست فراخ
میرود و در عکا بهمراه شان مقابل شده آنها را متفرق کرده پارچه پارچه میسازیم
سلطان دید که میل امیران بجهت رفتار است ناچار با امیران خود موافقت نمود
ولکن رأی سلطان چنین بود که همراه دشمنان که در حین رفتارشان که هنوز بجائی
جاگیر نشده اند بمقابله و کارزار برابر شوند و سلطان فرمود که قاعده فرنگیان
چنین است که اگر بموضعی رسیده منزل نمودند استحکام برای خود ها میسازند
کارزار بهمراه آنها سخت میگردد و مقصود بایمان حاصل نمیشود رأی و فکر من است
که قبل از رسیدن به عکا بهمراه شان مقابل گردیده مقصود حاصل نمائیم چون رأی
امیران برخلاف این بود براه فراخ و اسع رفتند لکن فرنگیان بدینها سبقت
نمودند و سلطان صلاح الدین جمعی از امیران خود مقرر فرمود که بکناره های اردوی
فرنگیان رفته بقتل و غارت و چور و چپاو و کارزار بغزی شان مشغولی داشته باشند
لکن فرنگیان با وجود قات مسلمانان بکارزار مسلمانان اقدام ننمودند درین مجاربه
اگر لشکریان متابعت رأی سلطان صلاح الدین در رفتار و کارزار خود ها
می نمودند البته مسلمانان کامیاب میگردیدند و فرنگیان به شهر عکا نمیرسیدند
لکن امری را که خداوند تعالی اراده فرماید اسباب بهمان برابر میگردد چون
لشکر سلطان صلاح الدین به عکا رسید دیدند که فرنگیان پیشتر از جانب دیگر
آمده ازین دریا تا دریا دیگر تمام زمین عکا را فراگرفته اند و برای مسلمانان
راهی بطرف عکا باقی نمانده است سلطان صلاح الدین بمقابل فرنگیان
نزول فرموده خیمه خود را به تل کیان برپا نمود و میمنه لشکر را به تل قباظیه


( ۵۰۱ )

فتوحات اسلامی واقعه دیگر

و میر لشکر خود را بر نهر جاری مقرر فرمود و به حساب نگرانهای آاروه را بموضع
صفوریه فرود آورده با ستعداد خود بر طرف نامه ها ارسال فرمود و مردمان از تمامی
شهرها بدو مسلمان می آمدند از انی تشکه و مدد فرنگیان از راه دریا بی سید در مدت
اقامت هر دو فریق در عکا کار زارهای بسیار از محاربات خرد و بزرگ واقع گردید
و از وقت نزول سلطان قدرت بکار زار او نیافتند و بموضع عکه هم نرسیدند
تا اینکه ماه رجب گذشت در روز غره ماه شعبان کارزار سخت واقع شد و کامیایت
نگردیدند و شب دوم را مردمان متعب لشکر درند آورند چون لشکر فردای روز
بر سر شب شبیخون نمود هر دو فریق بجمع آوری بسیار مشغول کار زار گردیدند در برابری
دشمنان از باقی طرف از صبح تا وقت ظهر حمله آور شدند و هر دو فریق چنان
بر محاربه ثابت قدم گشتند که بینندگان را بحیرت فکندند چون وقت
ظهر داخل شد تقی الدین برادرزاده سلطان صلاح الدین از طرف میمنه لشکر شمالی
خود بحمله سخت حمله آور گردید چنانچه دشمنان را از مواضع شان بیرون گردانید
که بعضی بالای بعضی افتادند تا اینکه برادر به برادر خود نرسید و رفته بیاران خود نا
گزین شدند و نصف طرف شهر را آلودند تا اینکه امیر تقی الدین موضع شان را
گرفته متصل شهر گردید در ها کردگی شان بدست وی آمد و مسلمانان به شهر
داخل شدند و مسلمانان داخل شهر بیرون شدند را هها متصل شد و محاصره این واضع
زایل گردید و سلطان صلاح الدین هر یک را از لشکریان که میخواست داخل شهر
کردانید و انچه از خزانه و مال و اسلحه و غیره که میخواست بشهر درون کرد و اگر مسلمانان
محاربه را تا شب بر عهده ها میگرفتند البته بوجه خوب با اراده خود کامیاب میشدند
چونکه اول کار زار ترس و رعب و ظفریابی بخوبی دارد لکن همین قدر کامیابی
کفایت نموده استرحت پیش گرفتند و محاربه را ترک دادند و گفتند فردا
انشاء الله بیخ شان را قطع مینمایم و درین روز از فرنگیان جماعه بسیار کشته گردید

ذکر واقعه دیگر

بعد از ان مسلمانان فردا که ششم ماه شعبان المعظم بود با فرنگیان بنای
کارزار گذاشتند و قصد نمودند که امروز به بیخ کندن فرنگیان نهایت سعی
و طاقت خودها رصرف می نمائیم - بعد بوضعیت خوب به تعبیه صفوف
پیشی گرفتند دیدند که فرنگیان بنهایت ترس احتیاط خود ها را گرفته اند
مسلمانان به تقصیر در کارزار روز گذشته خود پیشیمانی بسیار نموده و فرنگیان


فتوحات اسلامی
(۵۰۲)
واقعه دیگر

در حفظ اطراف و استحکام جوانب خود مشغولی داشتند و در کندن خندق ب‌اطراف
خود شروع نموده بودند که امکان وصول بدیشان گنجایش نداشت - بعد
مسلمانان هر چند بمقاتله الحاح نمودند فرنگیان بکارزار پیش نشدند و از جای
خود مفارقت نکردند چون مسلمانان این احوال را دیدند بازگشته و باین مواضع
خودها رفتند ـ بعد خبر به بعض عربان رسید که جماعتی از فرنگیان از طرف دیگر
بجهت هیزم و غیره کارها خود بیرون میگردند شانزدهم ماه شعبان بود جماعتی از
مسلمانان رفته در کنارهای جویها و طرفیشان پنهان شده کمین نمودند فرنگیان
بعادت همیشه بیرون شدند که عربان بر سرشان هجوم کرده حمله آور شدند
ایشانان اناما کشتند و انچه همراه شان بود غنیمت گرفتند و سرهاشان را
بر سر نیزه ها نموده بخدمت سلطان صلاح الدین آوردند سلطان خوشوقت
گردیده بدیشان جایزه‌ها و خلعتها انعام نمود.
ذکر واقعه بزرگ در عکا
مسازمان و قلعه که ذکر کردیم مسلمانان تا بیستم ماه شعبان هر روز صبح و شام
با فرنگیان گفتگوی محاربه مینمودند و فرنگیان از لشکرجای خود نمودار نمی‌شدند
ونه از مواضع خود مفارقت میکردند ـ بعد فرنگیان بمشوره اجتماع نمودند
و گفتند تا حال لشکر مصریان نیامده اند و احوال با صلاح الدین چنین است
هرگاه آن لشکر حاضر شوند بر سر ما یان چه سختی پیش خواهد شد رای بهمین است
که پیش از اجتماع لشکر و رسیدن مددها بمسلمانان فردا همراه مسلمانان تلاقی
گردیم امید که بایشان ظفر یابیم و بسیاری از لشکر سلطان صلاح الدین
غایب بود بعضی مقابل انطاکیه بودند که اگر بالای حلب بیایند آنها را رد
نمایند و بعضی در شهر حمص مقابل طرابلس بودند تا آن سرحد محافظه شود و لشکری
بجهت نگاهداشت در مقابل صور بود و لشکری بمصر محافظه سرحد دمیاط
و اسکندریه و غیره مرامینمود و باقی ماندگان لشکر مصر بسبب درازی راه
و گرانی لشکر هنوز نرسیده بودند تا اینکه فرنگیان از سبب نارسیدن لشکر
مصر بمقاتله مسلمانان بطمع افتادند و دران روز مسلمانان بنا بر عادت خود ها
بعضی بمقاتله بودند و بعضی در خیمه های خود و بعضی برفت و آمد بدهدگر خود و حاصل
کردن مایحتاج خود در غیقان و چهار پایان خود اشتغال داشتند که ناگاه فرنگیان
از لشکرگاه خودها بیرون گردیده مثل ملخ روی زمین را گرفته حمله نمودند

از مجلات


فتوحات اسلامی (۵۰۳) واقعه دیگر

در خالت میمنه لشکر مسلمانان که تقی الدین عمر برادرزاده سلطان صلاح الدین امیر
لشکر بود هجوم سخت آوردند امیر دید که فرنگیان قصد ایشان کردند فورا یاران خود را
خانده بمحاربه پیش شدند وقتیکه نزدیکشان رسیدند و هجوم سخت دیدند
قدری واپس شدند سلطان صلاح الدین که در قلب لشکر بود چون اینحال دید
مردان کاری که در نزد وی بودند بمدد امیر تقی الدین روانه فرمود تا اورا قوت
بدهند فرنگیان دیدند که در قلب لشکر مردم کم میباشد و بسیاری شان
بطرف میمنه لشکر بدر رفته اند حمله کی بدست گردیده بهیئت واحد بر قلب
حمله آور شدند لشکریان مو پیش روی فرنگیان شکست خورده منهزم نمودند
و بعضی ثابت برجا ماندند جماعتی از ایشان شهید گردید و پیش روی فرنگیان
در قلب کسی باقی نماند که آنها را رو نماید بدان تل که خیمه سلطان صلاح الدین
بود قصد کردند و بهر کس که میرسیدند کشتند و غارت کردند و جماعتی را
در پیش خیمه سلطان صلاح الدین کشتند و بجانب دیگر تل شتابی کرده
بهر کس که بدیشان میرسید شمشیر می نهادند- بعد فرنگیان بورا و خودها
نظر کردند دیدند که مدد بدانها نمیرسد ترسیدند که باز لشکریان خود منقطع
نگردند ازین سبب واپس گشتند در حالت واپس گشتن شان میسره
لشکر مسلمانان در بالای شان حمله آوری کردند سلطان صلاح الدین
دید که قلب لشکر شکست کرده است در پی ایشان فته آواز سخت برانها
نمود و آنها را ببازگشتن و مقاتله و حمله نمودن امر فرمود جماعتی از انها بگرد
سلطان جمع گردیدند و بر بالای فرنگیان از پس پشت شان حمله نمودند
در حالتیکه فرنگیان بهمراه میسره لشکر مسلمانان بکار زار اشتغال داشتند
شمشیرهای خداوند جل شانه از هر طرف ایشانان را فرا گرفت تاحدی که تنفر
از دست مسلمانان خلاصی نیافت بیشتر ایشان را کشتند و باقی اسیر گرفتند
عدد کشته شده گان شان به ۱۰۰۰۰ ده هزار رسید غیر آنکسانی که بطرف
دریا کشته گردیده بودند- بعد سلطان حکم فرمود تا قتیل نهر ارنجولی که فرنگیا
از ان آب میخوردند فکندند- در میان اسیران سه نفر زن فرنگی بود که سوارم
اسب کارزار می نمودند و اگر لشکریان بهزیمت متفرق نمیگردیدند البته
فرنگیان را بهلاکت و استیصال میرسانیدند علاوه براین که باستی
لشکریان طاقت خود بار صرف کردند در کشتابست کوشش بسیار


فتوحات اسلامیه
( ۵۰۴ )
حصه رابع
کردند تا انکه با فرنگیان در لشکر گاه شان داخل گردیدند با مید آنکه فرنگیان اسجدی
برسانند که بالکل از کارشان فارغ گردند که ناگاه در میان مسلمانان آوازه افتاد
که اموال محافظین اردو چور و غارت شدند - سبب این بود که چون مردمان
دیدند که کار لشکر بشکست انجامید گران بارها خود ها را بجهار پایان بار کردند
درین هیجان مردمان او باش و غلامان بسیار که در لشکر بودند بر شان ریخته چور
و چپاو بسیار کردند و قصد و اراده سلطان صلاح الدین چنین بود که فردای
امروز در مقاتله و محاربه پیش شده کار را بنهایت بر ساند دید که مردمان پیروی
مالها خود کرده در جمع و تحصیل مالها خود مشغول گردیده از کار ماندند حکم فرمود که هرکس
اموال که چور کرده اند همگی احاضر نمایند بنابران آنقدر فرشها و سار دقها حلوه چاها
و یراق و غیره آوردند که روی زمین افراگرفت مالها را تاماً بر صاحبانشان آپس
داد. اراده و قصد حضرت سلطان فوت گردید. فعلاً کار مقاتله معطل گردید در ین
بین ترسی و رعب فرنگیان ارامی پیدا کرده باقی ماندگان شان کارهای خود او آپس
باصلاح آوردند.
ذکر کوچ کردن سلطان صلاح الدین و قدرت یافتن فرنگیان
بر محاصره عکا
چون از فرنگیان همین عدد بسیار که ذکر نمودیم کشته گردید زمین از بدبوی
شان تعفن و فساد پیدا کرد و هوا متعفن گردید و مزاجهای مردمان فساد پیدا
کرده بر هم شد مزاج سلطان صلاح الدین متغیر شد مرض قولنج عارض شدت
به سلطان پیدا گردید. بعد امیران نزد سلطان حاضر آمدند و مشورت نمودند
که ازین موضع نقل فرمائیم و از کار تنگ گرفتن بر فرنگیان بان مستقیمی طریق
احسان بد انها پیش گیریم و امیران گفتند که اینقدر بر فرنگیان کار تنگ
ساختیم که اگر خواسته باشند که از جایها خود جدا شده بطرفی بروند قدرت
ندارند - فکر همین است که قدری از ایشان دوری گزینیم تا انکه بتوانند کوچ نموده
بوطن های خود باز گردند هرگاه با یان مواضع رسیدن او د کم اگر فرنگیان کوچیده
رفتند از شر همدیگر خلاصی یافتیم و اگر محاربه ایستادند واپس بر شان آمده
کار زار نمائیم الحال مزاج سلطان متغیر است و در زحمت میباشد و خدانخواسته
اگر آو تره واقع شود مردمان بهلاک میگروند بر بر تقدیر رأی همین است که ازین
مواضع دور گیریم طبیب ها هم بهمین رأی متفق گردیدند سلطان رأی


فتوحات اسلامی ( ۵۵ ) کوچ کردن سلطان بوض مو

و مشوره آنها را قبول فرمود تا اراده خداوند بحصول انجامد آیه شریفه است
وَاِذَا اَرَادَ اللهُ بِقَوْمٍ سُوْءٍ فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُوْنِهِ مِنْ وَالٍ
مضمون اینکه هرگاه خداوند بقومی سختی و بدی اراده فرماید هیچکس اراده خداوند را
رد کرده نمیتواند و غیر از خدا وند کسی را ناصر و پناه جائی نیست چهارم ماه شعبان
بود که ازین موضع کوچ نموده بموضع خر دبه منزلگاه گرفتند و بمسلمانان عکا
قاصد فرستادند که محافظه خودها را بو ضعیت خوب داشته باشید و دروازه ها را
بند نمائید و احتیاط خود را بخوب وجه بگیرید و آن ها را بعلت کوچ کردن
خود اطلاع دادند- چونکه سلطان و لشکریان بتی کوچ کردند فرنگیان امین
شدند و در ان زمین طریق انبساط پیش نهاد نمودند فرا پس آمده شهر عکا را
محاصره کردند و گرد اگر د شهر را ازین دریا تا آن در یا فرا گرفتند و کشتی های بحری
شان نیز محاصره نمود و بنا کندن خندقها و در خور ها را دیوار نمودند علماً کرده اند
که در حساب نمی آمد و بخیال هیچکس نبود- و قراولها لشکر مسلمانان هر روز شیر ایشان
می آمد و فرنگیان نه بایشان کار زار میکردند و نه از جای خود حرکت میفرمودند منتهی
به اعتماد تمام دور خود خندق میکندند و دیوار میکردند که اگر سلطان صلاح الدین
در این متقالمه شان بیاید از دست او محفوظ باشند- درین وقت مسلمانان
دانستند که آن فکر کوچ کردن ایشان صواب نبود قراولهای سلطان
صلاح الدین روزانه خبر کارهای فرنگیان را بوی می آوردند و کار بسلطان سخت
گردید و سلطان مریض که توانائی بر اقامه حرب نداشت حیران ماند بعض
امیران مشورت دادند که خود اعلیحضرت سلطان در همین موضع با استراحت
باشند و لشکرها را جمعاً ارسال فرمایند تا همراء فرنگیان مقاتلمه نموده آنها را
از خندق و دیوار نمودن ممنوع شوند سلطان فرمود که من همراه نباشم کاری
نمیکنند و از خبر که بخواهم بہتر اضافه گردد امر معوق ماند تا سلطان جور و صحتیاب
شد درین بین فرنگیان قدرت یافته کاری که میخواستند کردند و امور خود را
استحکام دادند و بهر قسمی که میدانستند خود را متحصن نمودند- درین اوقات
مسلمانان عکا روزانه بطرف شان بیرون میشدند و با ایشان بیرون شهر
مقاتله میکردند تا وقتیکه سلطان از مرض خود شفا یافت زمستان شد
در بموضع اقامت نمودند تا زمستان گذشت قراول و جاسوسان سلطان
از و و رفرنگیان انقطاع نداشته با خبر بودند در نیمه ماه شوال لشکرهای شهریاری


کوچ کردن سلطان صلاح الدین
( ۵۰۶ )
فتوحات اسلامی
و پادشاه شان شهزاده عدالت قرین سیف الدین برادر سلطان صلاح الدین بود
و لها مسلمانان بدیشان تقویت گرفت بهمراه لشکریان مصرا از هر اشیا بسیار بود
از اسباب محاصره سپرها و مشعلها و مشعله ها و تیر و کمان های بسیار و همراه شان
پیاده ها بسیار و بعد از همیشان اسطول مصری رسید و پادشاه آن امیر لؤلؤ بود که
بسیار تیرانداز و دلاور پیشه و هر کار بکارهای دریائی باخبر و بحار به بسیار مبارک
قدم در راه بجمع بزرگ فرنگیان برابر شدند همگی را غنیمت گرفتند و اموال غله
بسیار بچنگ آوردند سنه هشتاد و شش هجری داخل گردید شتا با صفر شد
فرنگیان شنیدند که سلطان صلاح الدین به شکار رفته است و دیدند که در اردو
لشکری کم میباشد و کل ولای در گرد عکا بسیار است که خود را بقتل و غارت رسانیده
نمیتوانند این وقت را غنیمت دانسته از خندقهای خود بر سر قلاوران و ذخائر
دیگر بود که بیرون شدند مسلمانان بمقاتله گرفتار آمده به تیرهای بسیار نفوس
خود ها را محافظه نمودند و فرنگیان بر سرشان هجوم کردند تا تیرهای مسلمانان
خلاص گردید یکبار بر سر مسلمانان ریخته حمله کردند مقاتله شدت کرد و کار سخت
گردید مسلمانان دانستند که نجات ایشان بصبر کردن و سر های را محاربه بسپاردن است
بعد ثبات قدم ورزیده ایستادند تا اینکه شب خوب تاریک گردید و از هر دو طرف
جمع کثیر کشته گردیدند فرنگیان واپس بخندق خود رفتند چون سلطان
صلاح الدین با اردو و پس آمد خبر این واقعه را شنید مردم را بمدد برادران
مسلمان شان حکم داد خبر آمد که فرنگیان واپس بخندق خود ها رفته اند مردم بخواطر
جمع گردیده بر جاکه یستادند—بعد سلطان دید که زمستان رفته و لشکرها از شهرد
قریبه آمده اند از دمشق و شهر حمص و حماه و غیره اردو را از خربقیه کوچ
دادند بطرف عکا و به تل کیسان فرود آمدند و با فرنگیان هر روزه بمقاتله اشتغال
ورزیدند تا روی ایشان را از جنگ مسلمانان شهر عکا گردانیدند درین اوقات
هر دو فرقه شب ها و روزها با همدیگر مقاتله و مقابله و محاربه می نمودند و بچنگ عادت
گرفته ملالت هم بدیشان نمیرسید.
ذکر سوختاندن برجها و واقعه اسطول
فرنگیان در مدت تعطیل خود سه برج از چوب طیار کردند بسیار بلند که هر برج شصت
زرع درازی آن بود و در هر برج پنج طبقه ساختند هر طبقه را انبروان جنگی مملو
نمودند و همگی را به پوست ها گرفتند و سر که و کل و دو اهای مانع سوختن بچوبهای


فتوحات اسلامی (۵۰۷) ذکر سوختاندن برجها

برجها مالیدند و راهها به برجها آراسته کردند و از سه طرف بشهر عکا پیشی گرفتند
بیستم ماه ربیع الاول بود که از دحام کردند و بر دیوار شهر نزدیک گردیدند شیران
مقرری دیوار ها با فرنگیان مقاتله کرده تا از جنگ ایستادند و بنای پر کردن خندق
شهر گذاشته نزدیک شد که شهر را بقهر و غلبه بتصرف نمایند شهریان قاصدی مقرر
کردند که از دریا بشناوری گذر کرده به نزد سلطان خود را برساند و وی را از
جمیع احوالات شان اطلاع بدهد و اینکه نزدیک است که مایان گرفته و کشته گردیم
چون خبر بسلطان رسید فوراً سلطان و لشکریان سوار گردیده بالای فرنگیان آمدند
و از جمیع اطراف شان مقاتله عظیم دائمی پیش کردند تا ایشان را از یورش
آوردن شهر مشغول ساختند فرنگیان دو فرقه شدند یکفرقه بهمراه سلطان
بکار زار ایستادند و فرقه دیگر بهمراه شهریان لکن بهر مقاتله همراه شهریان سبک
گردید و همین مقاتله هشت روز پی در پی گردید که هر روز تا بیست و هشتم
ماه ربیع الاول بود و شب و روز در کار زار بودند تا اینکه هر دو فرق از جنگ
ملال گرفت و یقین مسلمانان شد که فرنگیان بر بالای شهر استیلا خواهند
یافت چون دیدند که از دفع کردن برجها عاجز آمدند که مسلمانان شهر هر حیلہ
در دفع برجها کردند فائده ننمود و کار های برجها را از سر مسلمانان دفع نکرد هر چند
روغن های نفط براندند تأثیر نکرد مسلمانان بهلاکت خود ها یقین کردند
که درین بین نصرت خداوندی ظهور نمود شخصی که به چهار امی سوختاند
اجازه بسوختاندن یافت و این قصه چنان بود که شخصی از اهل دمشق مداماً
اسباب استعمال روغن نفط را جمع مینمود و قسم ادویه از بیخهای نباتات که تقوت
بآتش افروختن میکرد ترکیب مینمود هرچند رفیقان وی را ملامت میکردند
و بروی بکار داشتند آن شخص میگفت که این کار خود را تا الحال شخصاً بعضی
خود تجربه نکرده ام لکن بسیار اشتها دارم که این هنر من بروی کار آید و شناخته
تا ازوی کار گرفته شود و این شخص بسبب ظهور اراده خداوندی سابقاً در شهر
عکا جا داشت این شخص دید که برجها بر بالا شهر عکا منصوب شد بهمان عمل
مستعمله خود شروع کرد و ادویه جات ترکیب نمود که گل و سرکه و غیره
مانع سوختاندن نمی شد چون از کارهای خود فارغ گردید بعه بار امیر قراقوش
که صاحب اختیار و حاکم شهر عکا بود حاضر گردید و عرض منجنیق سازان را بفرما
که در مقابله برج منجنیقی تیار کنند و هر چه بکار من باشد بدهند که برج را


فتوحات اسلامی (۵۰۸) ذکر سوختن برجها

سوزانم و امیر قراقوس را چندان خشم و ترس فرا گرفته بود که نزدیک بود خود را
بکشد از عرض آن شخص خشم امیر زیاده تر گردید و بروی غضب کرده گفت
انا لی بین حرفه در نقطه انداختن بسیار سعی کردند و هیچ فایده نکرد تو از کجا پیدا شده
چنین میگوئی حاضرین دربار گفتند امید هست که حقتعالی بدست این شخص کشایشی
مقرر کرده باشد چه ضرر دارد که بگفته آن موافقت نمائیم امیر اجابت نمود ه
منجنیقی احکم فرمود که کاربای این شخص را برابر کنید- فورا منجنیق را ساختند و چند
دیگ پر روغن و نفط نموده بهمراه ادویه جات - اتش بر برج انداختند فرنگیان دیدند
که دیگرها چیزی نسوختاند در بام برج بالا شده رقصها و بازیها و صدا ها خوشوقتی
کردند آن شخص است دیگ تاریکه آماده ساخته ببرج رسیده خوب بالگیر شده است
سید یکه اکرش شعله ور گردیده سجو بها ببرج برسد که دیگ دوم و سوم پیاپی
افگندند تا تمام اطراف برج را آتش فراگرفت و اشخاص که در چو طعمه برج بودند
بسختن و خلاصی خود شتابیدند لکن فائده نکرده تمامی شان سوختند و در برج
جامه های زرهی جنگی اسلحه و یراق بسیار بود و در ابتدا فرنگیان دیدند که
آگها سے ادبار عمل نکرد بطمع آرامی افتادند در خلاصی خود با سعی نمودند تا اینکه
حقتعالی پیش مار سحرت شان با آن پاره آحار و نیا سوختانید چون احتراق
برج اول شعله ور گردیده هوا را فرا گرفت اتش نقال کرده بهمان غا تا سوخت
حاصل کلام انکه چنان روزی مشاهده گردید که مردمان نظیر آن ندیده بودند
و مسلمانان که بهمراه سلطان صلاح الدین در بیرون شهر بودند انحالت ایی دیدند
و خوشحالی میکردند و بعد از مشقت بسیار روحهاشان تازه گردید بنصرت خداوند
و خلاصی مسلمانان از کشتن خوشوقتی بسیار نمودند چرا که لشکریان بهمراه شهریا
هر کدام شان نسبتی و دوستی داشتند و آن شخص را به نزد سلطان صلاح الدین
آوردند سلطان بدان شخص اموال بسیار انعام نمود وظیفه دلخواه بزرگ بروی
مقرر داشت لکن یکحبه دینار قبول نمود و گفت این عمل را محض برا خدا نموده‌ام
و مزد عمل خود را غیر از خداوند از کسی دیگر نمیخواهم بعد سلطان نامه با خوش خبری
بتمام شهرهای خود روانه فرمود و لشکربای سمت مشرقی را طلب نمود اول کسی
که خود را رسانید پادشاه سنجار بود با عساکر خود و ملک های جزیره بعد پادشاه
موصل با لشکریان خود رسید بعد از ان پادشاه اربل بالشکریان خود با
رسیدند و هر کدام که می آمدند دیگران بهمراه شان متفق شده بمقدمه پیش میگر شدند

بهمراه


فتوحات اسلامی (۵۰۹) سوختاندن برجها

بهمراه فرنگیان محاربه خوب مینمودند بحد بمنزلگاه سلطان فرود آمدند. درین حین
اسطول مصر رسید چون فرنگیان خبر اسطول مصر شنیدند که نزدیک شده میرسد
اسطولی بمقابل آن ساخته کی نمودند که بدان تلاقی شده مقاتله نماید عهد سلطان
صلاح الدین فورا سوار گردیده همراه عساکر خود جمعی از طرف شان محاربه
پیش نمودند تا اینکه بمقاتله اینان از مقابله اسطول صرف نظر نمایند باسطوله
به عکا سلامت برسد فرنگیان از اراده خود باز نماندند میان هر دو فریق
چندان مقاتله پیش شد که بیا با نها و دریاها را فرا گرفت چنان وزیری مشاهده
گردید که تاریخ مثل آن را یاد نمیدهد و مسلمانان از فرنگیان یک کشتی مملو
از مردان جنگی و اسلحه گرفتند و فرنگیان از مسلمانان همچنین لکن کشته شدگان
فرنگیان از کشته گان مسلمانان بسیار زیاده بودند و اسطول اسلامیان سلامت
برسید.

امدن پادشاه المان بشام و موته
در همین سنه پادشاه المان از شهر های خود خروج کرد (المان طایفه
فرنگی است که از باقیان هم در عدد زیادهند و هم در قوت) چونکه رسیدن
مسلمانان به بیت المقدس و تصرف و دریافت کردن شان نفرنگیان
بسیار سخت آمد علی الخصوص پادشاه المان بنابران لشکرهای خود را جمع
کرده آن ها را مدلل گردانید و از مملکت خود بیرون گردیدند و راه شان
بر بالای قسطنطنیه بود و پادشاه قسطنطنیه بهمراه سلطان صلاح الدین عقد
مصالحه داشت و مداماً رسائل مرسول مینمود و اظهار دوستی میکرد درینوقت
بسلطان قاصد روانه نموده خبر قدوم پادشاه المان داد و وعده نمود
که آن ها را در شهرهای خود راه و عبور نمیدهم چون پادشاه المان بقسطنطنیه
رسید پادشاه قسطنطنیه نتوانست که آن ها را از عبور منع نماید بسبب بسیاری
لشکر لکن آذوقه را از ایشان منع نمود و رعیت خود را نگذاشت که بدانها چیزی
برسانند ازین سبب خوراکه بدیشان بسیار تنگی پیدا کرده بسختی فرو شد
تا اینکه از خلیج قسطنطنیه گذشت و در شهرهای اسلام داخل گردیدند که مملکت
پادشاه قلج ارسلان سلجوقی بود از پادشاهان اسلام چون در سرحد شهر های
اسلام داخل گردیدند مسلمانان بسر شان هجوم کردند و همراه شان رفته هر کسی
که از اردو تنها میشد میکشتند و بهر چه اموال شان قدرت می یافتند میگرفتند


فتوحات اسلامی
(۵۱۰)
آمدن پادشاه انکلش مریو

فصل زمستان بود و دران شهر بانحطی سخت میگروید و برف بسیار میشید بسبب خنکی
و گرسنه گی و کشتن و گرفتن مسلمانان بعضی ہلاک گردیدند چون بشہر قونیہ
نزدیک شدند بالای شان پادشاه قطب الدین پسر قلج ارسلان سلجوقی
خروج کرد تا ایشان را منع نماید قوت وی بدانها نرسیده و از پس شهر قونیہ
بازگشت اینها سیر کردند تا بشہر انطاکیه رسیدند چهار چند ہزار بودند
در میان ایشان مرض و با افتاد بسیاری شان مردند و پادشاه شان در جوی یا مین
شد بجهتہ غسل غرق شده مرد پسروی را بجا آن بر سر خود ها پادشاه مقرر و ستاده
کردند همچنین فتار کرده تا نزدیک عکا رسیدند مشقتهای بسیار دیده بسیاری شان
قصد کردند که واپس بشہر های خود ہا باز گردند بسیاری در کشتیها سوار شده
غرق گردیده مردند و از ایشان کم باقی ماند ۔ چون خبر آمدن شان بسلطان
صلاح الدین رسید امیران خود را جمع نموده ہمراه شان مشورت کرد بعض
امیران مشورت دادند که پیشتر برویم و ہنوز که لشکریان دور عکا نرسیدند
با ایشان محاربه نمائیم سلطان فرمود در همین جای میباشیم چون نزدیک شدند
با ایشان محاربه میکنیم تا اینکه لشکریان مسلمانان عکا تنگ نشوند لکن بعض
لشکر را بملکت حلب روانه فرمود تا سرحدات شهر ها را از ظلوما یشان محافظه نمائد
و احوال مسلمانان سخت گردیده بدین آیه شریفه موافق آمد قال اللہ تعالیٰ
اِذْ جَاۤءُوْكُمْ مِّنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ اَسْفَلَ مِنْكُمْ وَاِذْ زَاغَتِ الْاَبْصَارُ
وَ بَلَغَتِ الْقُلُوْبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّوْنَ بِاللّٰهِ الظُّنُوْنَا ہُنَالِكَ ابْتُلِیَ
الْمُؤْمِنُوْنَ وَ زُلْزِلُوْا زِلْزَالًا شَدِیْدًا ۔ مضمون اینکہ یاد کنید وقتی که کفار
بیایند بالای شما یان از جمیع اطراف و چشمهای شما خیره گی کند و دلها بحنجره برسد
و بخدای خود گمانها نمائید در انوقت مسلمانان از مایش شوند و با ضطراب سخت
گرفتار شوند ۔ لکن شر ایشان را خداوند کفایت نمود و عددشان بسبب عارضه مرض
و حادثه ہا و بلایا که در راہہا گرفتار آمدند کم گردید ۔
ذکر واقعه مسلمانان و فرنگیان بر عکا
در ہمین سنه ۵۸۶ در ہیژدہم جمادی الاخر فرنگیان پیاده و سواره
از بی خندقہا خود بیرون گردیده بطرف مسلمانان بمقدمه پیش شدند و قصد
لشکریان مصر را کردند و بزرگ لشکر پادشاه عدالت قرین برادر سلطان
صلاح الدین بود ۔ بعد مصریان سوار گردیدند و بمقابل فرنگیان صف بستند

و مقابله


فتوحات اسلامی
(۵۱۱)
واقعه مسلمانان و فرنگیان در عکا

مقاتله شدید نمودند- مصریان از بالای فرنگیان کناره شدند ناگاه فرنگیان بخیمه‌گاه
مسلمانان درآمدند و مالهای شان را غارت کردند مصریان را غیرت گرفته
واپس حمله نمودند و بازگردیده در میان خیمه‌ها با ایشان مقاتله نموده ایشانرا
از خیمه‌ها بیرون کردند و طایفه از مصریان بطرف خندقهای فرنگیان
متوجه گردیدند و مد درا از لشکریان بیرون قطع کردند در حالتیکه بمثل مورچگان
متصل همدیگر بودند چون مددهای شان قطع گردیده بدیشان نرسید بچنگ
مسلمانان افتادند و شمشیرهای مسلمانان از هر طرف آنها را فراگرفت
که هیچیک از ایشانان نجات نیافت مگر کدام شخص خبر برنده و قتال
عظیم در آنها پیدا شد که کشته‌ها به پشته‌ها انجامید و عدد قتیلها بر ده
هزار زیاده گردید. - و چون این حادثه بدیشان رسید آتش شوکت شان
فرو و طبیعت شان نرم گردید بعد از دو روز مددهای دریائی بنام سید
بهراد کند می‌از کندیای در یائی که مشهور به کندی هنری بود
برادرزاده پدر پادشاه فرانس و برادرزاده مادری پادشاه انگلتر
و اموال بسیاری که از شماره بیرون بود با خود آورد مجرد رسیدن لشکریان
مرتب نمود و مالها صرف کرد نفوسشان واپس قوی گردید و آرامی
یافتند و بدیشان خبر دادند که مددها پی در پی میرسد بعد گاه داشت خودها
نمودند و جاهای خودایافظه کردند و اظهار نمودند که اراده داریم تا بمقابله
مسلمانان بیرون گردیده با ایشان محاربه نمائیم و مواضع مسلمانان
از بوی کشته‌ها نهایت بدبوی شده بود نقل خود را بموضع خوب مصلحت
دیده از آنجا بمنزل خرو به در بیست و هفتم جمادی الاخر انتقال فرمودند
بعد کند هنری منجنیقها ایستاده کرد و دبابه‌ها و عراده‌ها و حصه ساخت
که به شهر عکا اندرون گردد که مسلمانان شهر عکا بیرون شدند بآنها را
فراگرفتند و بسیاری را همانجا از فرنگیان کشتند بعد کند هنری بعد
از گرفته شدن منجنیقهای وی خواست که منجنیق دیگری نصب نماید
قدرت نیافت بسبب اینکه مسلمانان سجود پردا تیار نموده آن‌هارا از
عمل منجنیق و تیر زدن از منجنیق منع داشتند بعد دور از شهر تل خاکی
تیار کرد که فرنگیان آن تل را سجود سپر نموده بتدریج آن را نقل داده
بطرف شهر پیش می‌آوردند چون نزدیک گردید بشهر بمجردیکه ازان تل


فتوحات اسلامی
(۵۱۲)
واقعه مسلمانان فرنگیان

سنگ منجنیق بشهر میرسید در پی طرح و منجنیق تیار کردن و تلا بمجنیقها سپر گردند
در ین‌وقت به شهر عکا غله هم کمی کرده است سلطان صلاح الدین با سکندریه
امر روانه کرد که اطعمه و لحوم و غیره بکشتیها بار کرده به شهر عکا برسانند چون
رسیدن اقوات از اسکندریه سرانجام نیافت سلطان به شهر بیروت بتاب
خود قاصد فرستاد که خوراک روانه نمائید آنها یک کشتی کلان از هر چیز که میخواستند
پر کرده روانه نمودند و اهل کشتی را امر کردند که لباس فرنگیان به پوشند
و خود ها را مشابه بانها نموده چلیپا ها بر سر خود گیرند پنهان کرده چون به عکا
رسیدند فرنگیان به گمان انیکه از آنهاست بریشنان تعرض نمودند چون برابر
دروازه شهر عکا رسیدند فی‌الفور تمام اشیای کشتی را اندرون شهر بردند
مسلمانان از اندازه بیرون خوشحالی کردند و نفوس شان نهایت قوت
گرفت باز اسکندریه غله بدیشان برسد درین بین ملکه از فرنگیان دریائی
هزار شخص جنگی بهمراه خود گرفته بیرون شده بطرف اسکندریه راه را گرفت
و غله های که همراه داشتند همه را گرفت بعد بفرنگیان نامه با مارسید
که این شخص بزرگ شان است که هیچکس از سخن وی امر او بیرون نیست
و گفتار وی نزدشان بسان گفته پیغمبران خلاف نمیشود و هر یکی از نزد خود
رانده رانده است و هر که مرا با خود قریب داد مقرب است دروی پادشاه
رومی کبری نامه و امر روانه کرده بود که عمل جنگ را عموماً لازم داشته
باشند دران ها را اطلاع داده بود که فرنگیان را قاصد فرستاده امر بده
رسانیدن شان نموده‌ام از راه خشکه یا دریا و فرنگیان عکا را هم اعلان
نمود که مدد ها به شمایان پی‌در‌پی میرسد بدیشان ان قوت و طمع زیاده گردید
ذکر بیرون شدن فرنگیان از خندق عکا
چون مدد و کمکیان فرنگیان پی‌در‌پی رسیده و میرسد کند هزی ها و غماز
بسیاری که با خود آورده بود صرف نموده لشکری بسیاری مرتب نمود
فرنگیان اراده کردند که از خندقها سے خود بیرون شده با مسلمانان مقابل
شوند بعد همین مقدار از لشکر که محاصره عکا و مقاتله با اهل عکا کفایت
میکرد همانجا گذاشتند و باقی لشکر جمعه پانزدهم ماه شوال بود از سنه مذکور برد
گردیدند بعدمی مثل ریگ روان در شعله بسان آتش سوزان چون صلاح‌الدین
این احوال دید گران باری ہا اردوی مسلمانان را بطرف میمون که در رستمی

عکا بود


فتوحات اسلامی (۵۱۳) ذکر بیرون شدن فرنگیان از خندقهای خود
عکا بود نقل داد بر مقابل فرنگیان لشکر را بررشته خوب تعبیه نمود اولاد خود
را (افضل علی) وظاهر غاری) واظافر) را نزد یک قلب لشکر جایدا د د برادر خود
(عادل ابوبکر) را در میمنه لشکر و لشکرهای مصر و ضمیمه های شان بادی مقرر فرمود
و در میسره لشکر (عماد الدین) پادشاه سنجار (وتقی الدین) پادشاه مجاز (معز
الدین) پادشاه جزیره ابن عمر را با جماعتی از امیران مرتب داشت و از اتفاقات
زمان در جبال مرفر سنس عادی سلطان صلاح الدین و برا فرا گرفت بجهته
سلطان بموضع بلندی نزد یک لشکر خیمه خوردی منصوب نمودند سلطان
در آنخیمه پایین شده بطرف لشکریان نظر میفرمود فرنگیان سمت شرقی جوی (بنعاک)
را گرفته رفتند تا برا بر سر جوی رسیدند بعد لشکرهای سلطان و بسیاری ایشان را
مشاهده کردند ترس و رعب در دلهای شان جایگیر شد بعد مردم بجانب شیمه با فرنگیان
ملاقی شدند سجدی ایشانان را تیر باران کردند که از بسیاری تیر در هوا پیش روی
خورشید گرفته شد فرنگیان چون اینحالت را دیدند آنطرف را یلا کرده بجهت
غربی جوی مذکور انتقال کردند و مردم جانشیه آنها را لازم گرفته با ایشان
مقاتله مینمودند و فرنگیان با هم دیگر جمع گردیده بعضی با بعضی ملزم شدند مقصود جانشین
این بود که فرنگیان بالا ی خاله آدرشوند و مسلمانان از انطرف با آنها
ملاقی گردد شاید که محاربه هم آمده فیصله شود و مردمان با استراحت شوند فرنگیان
از مفارقت خندقهای خود پاشیمان گشتند جایها ی خود را لازم گرفته هیمن جشب
را گذرانیدند چون فردا گردید د اپس بطرف مخارقه بخندقهای خود پناه آور
شدند و مردم حاشیه در عقبهای شان مقاتله نموده گاهی بشمشیر با و گاه به نیزه با
و گاه بتیر زدن آنها را بنهایت عاجز ساختند و هر قدر از فرنگیان کشته میگردید
همراه خود بر میداشتند تا اینکه مسلمانان بکشته گان شان خبردار نشوند
اگر در دعا وتی سلطان صلاح الدین عارفی نمیکر دید البته امر محاربه فیصله میافت لاکن مادر
هر کار خدا وند حکمتهاست و هر امری را خداوند بخواهد شدنی است و هیچکس اراده
خدا وندی را رد کرده نمیتواند چون فرنگیان بخندقهای خود رسیدند و بعد از ان
ظهورشان بوجود نیامد مسلمانان واپس بخیمهای خود رفتند و از فرنگیان مردم بسیار کشته
بودند و در بیست و سوم ماه شوال بود که جمعی از مسلمانان کمین کردند و جمعی دیگر ای مسلمانان
بکار زار بفرنگیان برا برش د چهار صد سوار فرنگیان بمقابل شان بیرون گردیدند
مسلمانان قدری همراه شان جنگ و گریز نموده فرنگیان بسرسلمانان تیز گردید

سنجار شهر یست در عراق
الجزیر شهر یست در موصل
یمن و غیره هم
سنس در درد روده
بنعاک نام جوی است
مخارقه بشب ماندن در راه


فتوحات اسلامی (۵۱۴) ذکر کمک رسیدن پادشاه فرانس انگلیس

درپی ایشان آمدند تا بموضع کیگاه رسیدند که— اگاه مسلمانان از کیگاه بیرون شده
برشرایشان ریختند و تمام شانرا بقتل نمودند یکنفر ازیش سان خلاصی نکردید وگرانی
قیمت بر فرنگیان اشتداد نمود بیحدیکه اندک مقدار کندم قیمت آن از صد سلای (صوری)
زیاده بود برهمین صبر نمودند چون فصل زمستان شد و بادهای سخت وزیدن گرفت فرنگیان
بر کشتیهای خودترسیدند که از کثرت بادطوفانی کردید بدیعشان بخواهد رسید کشتیهارا بشهر
(صور) که متصرف شان بود روانه نمودند بعد راه دریائی (عکا) بمسلمانان فارغ گردید
اهل عکا بسلطان صلاح الدین ازراه دریا قاصد فرستادند وگله وشکوه بسیار ازسختی
وملالت و تنگ آمدن خود با باطلاع دادند و امیر مسلمانان برعکا ( امیرحسام الدین
ابوالهیجا ء السمین) بود سلطان صلاح الدین حکم فرمود که امیرشان خانه شود
وعوض آن دیگری برود واهالی عکاهم بیایند وعوض آنها دیگر لشکری بجای شان
بروند وپادشاه عادل برادر خود را بدین امر مقرر نمود برادرسلطان بکناره دریا آمده بالای
کوه حیفانزول فرمودتمام کشتیها وزورقها با را جمع نمود هر جمعی از لشکر با که در نزدوی
می آمدند بشهر عکاروانه مینمود وعوض آنها از شهر بیرون می شدند تا اینکه بیست امیر در
شهر درون گردیدند لکن بیرون شوندگان شهر از آمدنیان شهر زیاده شد و نواب
ترتیب شهر با را فرو گذاشت کرده برسانیدن لشکر پرداخت نموده مردم بسیار
متفرق کردیدند در همین حالت زمستان کذشت و کشتیهای فرنگیان و اپس بکعکا عودت
نمودند و راهها همه دریائی مسلمانان قطع گردید مکرقاصدی بطریق شناوری اگر نامه
میرسانید بعد سنه خصد و هشتاد و هفت داخل کردید
ذکر کمک رسیدن پادشاه فرانس عا ول پادشاه انگلیس

در همین سنه که پینصد و هشتاد و هفت بود دوازدهم ماه ربیع الاول مددهای فرنگیان از
طرف بیا بفرنگیان رسید مد اول سیکه رسید— فلیب پادشاه فرانسوی و همراه آن
شب کلان بزرگ بودفرنگیان بقاوت گرفتند وسلطان صلاح الدین هر روز سواری
میکردید وقصد فرنگیان مینمود تا اینکه همراستان بیطرف مشغول کردیده ببالای شهر هجوم نیایند
و قاصد لوالی شهربروت روانه نمود که تمام کشتیهای کلان وخورد را ساختگی نموده
از اشخاص کا رویده جنگی پرکرده درراه دریا روانه نمایند تا مسرنگیان را از کشتی
های مملکتهایشان منع نمایند و الی شهربروت بیجنان حکم سلطان راقبول
نمود ه— کشتی های بسیار ساختگی کرده روانه نمود در حین آمدن شان
پنج کشتی بزرگ فرنگیان عسکری مقابل کردیدند واین کشتیها ازلشکریان پادشاه


فتوحات اسلامی (۵۱۵) ذکر کلک رسیدن پادشاه فرانس و انگلیس
انگلترا که لقبی قلب الاسد بود و نام وی دکلدوس اول میگفتند این کشتیها
را پیش قراول روانه کرده بود و خود او در عقب بجزیره قبرس ایستاده که جزیره را از رومیان
بگیرد بعین کشتیهای مسلمانان همراه کشتیهای فرنگیان انگلترا مقابله خوب نمودند و بالای شان
غالب گردیدند و برایشان استظهار خوب کرده آنچه همراه شان مال و متاع و اقوات بود
همه را غنیمت گرفتند و مرد های شانرا اسیر کردند فرنگیان عکا با اهالی شهر عکا که را با خودها
لازم گرفته بودند و در چهارم ماه جمادی الاولی صفت مضیق نصب کرده کارزار مینمودند چون
سلطان صلاح الدین الخیال را مشاهده نمود مو از موضع خود انتقال نمود نزدیک بشکرگاه
فرنگیان نزول فرمود و مقابل شدند تا آمدن لشکر هر روز بلشکریان تعب و مشقت لازم میامد
که از آرد و میآیند و باز واپس میروند لهذا سلطان بدیشان نزدیک پایان شهر در قلعت
که لشکریان بمقاتله حرکت مینمود خود سلطان حنفی بنفس خود سوار میشد و ید و همراه شان را
از پی خندقها مقاتله مینمود فرنگیانرا بمقابله خود مشغول میگردانیدند تا لشکریان از بالای
شهر شیک میکردید بعد پادشاه انگلترا در سیزدهم ماه جمادی الاولی بهمان سینه مذکوره رسید
بعد ازانکه در راه جزیره قبرس را بمکر و فریب یا از راه دست درمیان درآورده بتسلیم فرنگیان
درآورد بدینقسم که برادر آن جزیره رسید والی دیار شاه جزیره را با قسام مکر و فریب بازی
داده جزیره را بتصرف درآورد و گرفتن این جزیره در ملک وقوت فرنگیان زیاده
بر زیاده افزود از رفتن آن چون تاریخ گردید بطرف فرنگیان عکا متوجه شد رسید
بهمراه سه حصه فوج قطعه بزرگ که از رجال و اموال مملو بوده در بحال تر فرنگیان در سلامت
عظیم گردیده عنف شان بالای مسلمانان اشتداد پیدا کرد و بهمین پادشاه انگلترا در شجاعت
و مکر و چالاکی و استقامت در کارها یگانه زمانه خود بود دستمانان را ببلای سخت و جان
فرسائی در دید پادشاه انگلترا بسلطان صلاح الدین رسید سلطان صلاح الدین حکم
فرمود که یک کشتی کلان که از مردان جنگی و اسلحه واقوات مملو باشد ساختگی نمایند بنان
بحکم سلطان ساختگی نموده اند از بیروت روان کردند هفتصد مرد مقاتل در آن
بود در راه بهمراه پادشاه انگلترا بغضبا مقابل شده مقاتله شدید نمودند و میبر دشتها
کامل ورزیدند بعد که از خلاصی ناامید شدند صاحب کشتی پائین گردید و کشتی را
به سبب اینکه فرنگیان بالای آن ظفر نیا بند و اسبابها و ذخیره هائی که در کشتی است بتصرف
در نیاورند کشتی را پاره نموده شکستن فاحش نمود که تمام آن کا ملا غرق گردید
و اهالی شهر عکا بنفری بسیار محتاج بودند بحد فرنگیان دوتر پاسی بسیار ساختند
و بشر هجوم نمودند مسلمانان از شهر بیرون گردیدند و در پرون شهر مقاتله سخت


فتوحات اسلامی (۵۱۶) فتح ممالک بکر بدست فرنگیان شهر عکا

نمودند و چیزهائی که از دبّه پا ساخته بودند آنها را تماماً گرفتند فرنگیان میدند که هیچ
کاریابی که کرده بودند آنها بهیچ نفع ننمود تل کلان در از خاکی ساخت هراده سوار کردند
و بتدریج آنرا پیش دو بطرف شهر میراند دارو بار آن تل مقاتله مینمودند که ایذای شهر بدانها نرسد
پیش برده تا بنصف تیر انداز رسیدند آن تل را بخود سایبان نمودند و از پی آن مقاتله میکردند
مسلمانان در باب تل هیچ حیله نتوانستند نمودند بآتش و بغیره در نیوقت مسلمانان شهر عکا بسیار
سخت گردید سلطان صلاح الدین صدف ستاده در ایا مور چاره هیچ دادند بر نفع و نعع شان آمد گردید
ذکر مالک گردیدن فرنگیان شهر عکا
روز جمعه هفدهم ماه جمادی الاخر سنه پنجصد و هشتاد و هفت بود که فرنگیان برشهر عکا استیلا یافتند
و اول سستی که برای اهالی عکا پیدا گردید چنین بود که والی شهر وسیف الدین علی پسر احمد حکاری بود
که ویرا منطوب میگفتند و امیران بسیار ماتحت آن بود و بزرگ و حاکم همه ایشان منطوب بود
نزد پادشاه فرانس رفت و وعده نمود که شهر را تسلیم مینمایم بشرطی که راه مسلمانانرا رها نمائید که
بیرون شوند و سلطان صلاح الدین لجی گردند پادشاه فرانس این سخن را قبول ننمود و امیر سیف
الدین شهر واپس آمد باهالی شهر سستی پیدا شد و نفوس شان خفیف گردید و بسیار مغموم شدند
بعد دو نفر امیر از امیران عکا فکر کردند که همراه منطوب به معامله پیش شده فرنگیان امانرا هم
قبول نکردند همین دو امیر نصف شب سوار گردیده پنهان از رفیقان خود با بیرون شدند و
بلشکر مسلمانان ملحق شدند و جمعی همراه شان غرفدار شده بیرون گردیده آمدند چون صبح
شد و مسلمانان شهر واقعه را دانستند و بن و ضعف شان زیاده گردید و بهلاکی خودها یقین
نمودند بعد فرنگیان ایلچی بنزد سلطان صلاح الدین فرستادند که شهر را تسلیم نماید سلطان
قبول نمود و شروط گذاشتند که بعهد شهریان سلطان زرا سیران فرنگیان رها نماید تا اینکه
فرنگیان راه مسلمانان شهر را واگذارند که با رود برسند وصلیب الصلیوت فرنگیان
را هم سلطان تسلیم نماید باین شرطها هم فرنگیان قانع نشدند سلطان قاصد فرستاد
بمسلمانان عکا که بجی همه سست گردیده از عکا بیرون شوند و شهر را بالکل واگذار شوند
و بدیشان وعده داد که از همین طرف که شمایان بیرون میگردید همراه لشکرهای
خود بمحافظه برآمده میباشیم عهد شهریان بکار شروع نمودند و تمام متعلجات خود را
بار بندی نمودند هنوز که از کار فارغ نگردیده بودند که صبح سفید گردید و محکمین شان
ظاهر گردیده عزم شان باطل باشد چون مردمان از نگاهداشت شهر عاجز بودند و
فرنگیان تماماً بشهر هجوم آور محمدن شهر شده بدیوارهای شهر بالا شده بیرقهای
خود را حرکت میدادند که مسلمانان بیرون شهر بینند و علامه شان همین بود که


فتوحات اسلامی
(۵۱۷)
ذکر مالک گردیدن فرنگیان بشهر عکا

چون کار را قطع میکردند پرقهای خود را حرکت میدادند چون مسلمانان این حال
را دیدند بگریه و اندوه آواز ها بلند نمودند و از چهار طرف بالای فرنگیان حمله
آوردند که شاید فرنگیان از مسلمانان عکا بدین طرف مشغول گردند و سلطان
صلاح الدین در اول لشکر گردیده آنها را محاربه کوشش میفرمود و فرنگیان از
خندقهای خود هجوم کرده بطرف شهر میل کردند مسلمانان بخندقهای شان پیش
گردید نزدیک شد که بخندقها داخل گردند و شمشیر ها بدبشان فرود آرند که در
میان فرنگیان آوازه اینواقعه رسید و پس گردیده مسلمانان را مانع آمدند در
مقابله شهریان همینقدر که مقاتله شان کفایت کند باز گذشتند چون این خطوب را دید
که سلطان صلاح الدین قادر بر نفع شان نیست و ضرر را هم از ایشان دفع کرده نمیتواند
پیش فرنگیان رفت و بدیشان تسلیم شهر را مقرر نمود که اهل شهر تمامی موال و طرح خود
بیرون کنند و بعوض این بدیشان دو صد هزار دینار بدهد و پانصد اسیر مشهور شانرا رها کند
و صلیب الصلبوت را واپس بدیشان بدهد و چهارده هزار دینار به (مرقیس) والی صور
بدهد این مصالحه را قبول کردند و بدین قسم سوگند خوردند و مدت گذاشتند که تا مدت
دو ماه مال و اسیران حصول گردد بعد که سوگند خوردند شهر را بدیشان تسلیم نمودند سلامت
بشهر اندرون شدند بعد از ان که شهر را مالک گردیدند بنای عذر گذاشتند و بر مسلمانان
و مالهای شان دست درازی کردند و مسلمانانرا بندی کردند و بمردم اظهار داشتند
که این معامله را پیش نمودیم تا آنچه وعده کرده اند برسانند و با سلطان صلاح الدین
مراسله نمودند که مالها و اسیران و صلیب را که وعده کردید روانه نمائید تا مسلمانان
شهر را رها کنیم بعد سلطان بکار کردن مال شروع نمود چون صد هزار دینار جمع آمده
امیران را جمع نمود با ایشان مشورت کرد امیران مشورت دادند که هیچ روانه
نمی کنیم تا اینکه دوم مرتبه سوگند خورند که مسلمانان شهر را رهائی دهند و طایفه
(داویه) را بمانضا من بدهند (داویه) جمعی فرنگیان بودند که وفای عهد شان معلوم
بود بعد سلطان صلاح الدین بقمس مشورت امیران بدیشان مراسله فرستاد مردم
داویه گفتند ما نه سوگند میخوریم و نه ضامن میشویم سبب اینکه از عذر فرنگیان متجر سیم و پادشاهان
فرنگ گفتند چون مال جمع شدگی و اسیران و صلیب را فرستاده تسلیم نمائید اما
مسلمانانی که محبس ها میباشند باختیار ما میباشد در ینوقت سلطان صلاح الدین
دانست که فرنگیان عزیمت بر عذر و فریب دارد چیزی روانه نمود و بطریق
سابق بدیشان نامه فرستاد و گفت همین مال و اسیران و صلیب را تسلیم


فتوحات اسلامی (۵۱۸) ذکر مالک گردیدن فرنگیان بر شهر عکا

می‌نمائیم و بعوض باقی گروی میدیم مسلمانانرارها نمائید و مردم دداویه و گری
ما را هم ضامن میشوند و بر وفار عهد هم سوگند نمایند فرنگیان گفتند ماسوگند میخوریم شمایم
مبلغ صد هزار دینار که جمع گردیده است بفرستید و همچنین اسران و صلیب را روانه
کنید یاران مسلمان شما را هر قدر که بخواهیم رها مینمائیم و هر کدام که خواهش ما باشد
نگاه میداریم تا باقی مال برسد مردم دانستند که خیال غدر و فریب را دارند از شکرت
غلامان و فقیران و اشخاص غیر معتمد روانه خواهند نمود و امیران و دولتمندانر انگاه خواهند
داشت و از ایشان فدیه طلب خواهند نمود بنا برین سلطان جواب شان فرستاد
یوم سه شنبه بیست و هفتم ماه رجب بود که فرنگیان سوار و پیاده در بیرون شهر خروج
کرده مسلمانان هم سوار گردیده قصد شان کردند و بالای شان حمله سخت نمودند تا
اینکه فرنگیانرا از مواضع شان شکست داده واپس کردند فرنگیان بیرون شهر
را بالای مسلمانان هجومین خود نهاده با اینکه مردم بسیار بودند اکثر را قتل
نمودند و امیران و مقد مین و دولتمندان را باقی نگذاشته دیگران را همگی کشتند
سلطان صلاح الدین چون بدین احوال علم آورد مبلغی که جمع آورده بود بخرج رسانی
و اسیران و صلیب را بقبضه درآورده بشام فرستاد و پادشاه فرانس قبل ازین مجرد
امور گردیده بجهته ترتیب امور آنجا رفته بود و پادشاه انگلترا در عکا ماند تا استیلای
شان بر شهر عکا تمام گردد و مسلمانان عذر و فریب بسیار نمود و معامله تا نهایت
را که ذکر کردیم با مسلمانان پیش کرد و در تاریخ دهم ماه شعبان بطرف عسقلان
رحلت کرد و شهر عکا بعد از استیلای شان یکصد و سه سال بدست شان ماند
تا سنه شش صد و نوزده مجرین سنه مذکوره سلطان الملک الاشرف صلاح
الدین خلیل پسر سلطان الملک المنصور قلاوون از دست فرنگیان انتزاع نموده
فتح نمود و این قصه ذکر خواهد گردید که سلطان مذکوره لشکرهای بسیار آورد و منجنیق
های بسیار نصب نمود و بسخت ترین محاربه با ایشان کارزار نمود تا شهر عکا را مالک
گردید و تمام فرنگیان آنجا را قتل کرد و مالهای بی نهایت شانرا غینمت گرفت
وابتدای نزول سلطان بملکت عکا اول ماه جمادی الاولی سنه مذکور ۶۹۰
بود و فتح آن روز جمعه هفدهم ماه جمادی الاخری سنه مذکور بود و از عجایب اتفاقات
زمان بود که وقت پیشین روز جمعه هفدهم ماه جمادی الاخر سنه ۵۸۷ بود که فرنگیان
بر شهر عکا استیلا نمودند و از سلطان صلاح الدین سابق گرفتند و مسلمانان را
قتل نمودند و در علم قدیم خداوندی رفته بود و تقدیر خداوند شده بود که با


فتوحات اسلامی ( 519 ) ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان

فتح گردید در روز جمعه هفدهم جمادی الآخره ۶۹۰ ششصد و نود بدست
سلطان صلاح الدین قلاوان در همان روز همان ماه که استیلاء فرنگیان
شد بهمان روز همان ماه واپس بدست مسلمانان فتح گردید و لقب سلطان
صاحب فتوح مثل لقب سلطان سابق که فرنگیان از وی گرفته بودند چونکه هر یک
برمات ازین دو سلطان را لقب صلاح الدین بود و در هر کار خداوند حکمتهاست و در
نزد خداوند هر چیز باندازه مقرره است مقدم نمیکردد و نه موخر نه زیاده و نه کم تقدیر خداوند
را هیچکس رد کرده نمیتواند بعد سلطان صلاح الدین قلاون باقی شهرهائی که اندرین شام
بدست فرنگیان افتاده بود همگی را فتح نمود و بیخ شانرا قطع کرد و زمین شام و سر حدات
آنرا از ایشان پاک نمود و لله الحمد علی ذالک .
ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان
چونکه فرنگیان از اصلاح امور عکا فارغ گردیدند غره ماه شعبان بود که از آنجا کوچ کرده
قصد ( عسقلان ) نمودند و متوجه گردیدند از طرف راه حیفا کناره بیابان نزدیک
دریا که از دریا دوری نمیگرفتند و کشتیهای شان در دریا محاذی ایشان روان بود
چون خبر کوچ شان بسلطان صلاح الدین رسید لشکریان خود ندای کوچ داد لشکریان
کوچ نموده رفتند و راه بر فرنگیان تنگ کردند و فرنگیانرا تیر باران کردند مجته یکه از
بسیاری تیر مثل ردی خورشید گرفته شد و بر ساقه لشکر فرنگیان واقع گردیدند
جمعی را کشتند و جمعی را اسیر گرفتند چون فرنگیان بحیفا رسیدند بهمانجا پایین کردند
و مسلمانان نزدیک شان نزول نمودند بعد از آنجا رفتند به قیساریه و مسلمانان در برابر
شان رفته بهر کدام شان که قدرت می یافتند میکشتند چون نزدیک قیساریه رسیدند
مسلمانان بدیشان متصل گردیده بهمرا و شان مقاتله سخت نمودند و خوب
مغضومود را از فرنگیان حاصل کردند و چون فرنگیان بقیساریه پایین کردند مسلمانان
نزدیک شان منزل گرفتند درین میان جمعی از فرنگیان بیرون گردیده از آردوی
خود دور شدند مسلمانان بسرا یشان واقع شده بعضی را کشتند و بعضی را اسیر
گرفتند بعد فرنگیان از قیساریه به ارشوف رفتند و پیشتر از ایشان مسلمانان بدانطرف
رفته بودند و بجهته تنگی راه رفتار فرنگیان خوبسخت گردید چون فرنگیان بمسلمانان
رسیدند مسلمانان بحمله سخت بالایشان حمله آور گردیدند تا اینکه ایشانرا گریزانند
بدریا رسانیدند و بعضی بدریا دروب شدند و بسیاری شانرا کشتند چون فرنگیان
اینحال را دیدند اجتماع کردند و سواران شان بر سر مسلمانان یکبارگی حمله سخت

له عسقلان شهری است بمیدان
از اقلیم ثلث واقع بر کناه
دریا بین غزه و بیت جبرین
و از شام نامیده میشود ۲
مترجم
له حیفاست د خول و مخرج
آن بیان نشد ۱۲
عه ارشوف شهریست بمحاذی
قیسارینه برو یه در پا ۲


فتوحات اسلامی (۵۲۰) ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان

کرده آنها را متفرق ساختند که یکی بیکی نرسید شکست خوردگان تعاقب گر نزد
سلطان صلاح الدین رسیده پناه گزین گردیدند اگر فرنگیان میدانستند که مسلمانان
شکست خورده گی رفتند از پی ایشان می آمدند شکست خوردن مسلمانان شهرت
یافته و مسلمانان هلاک میگردیدند لکن نزدیک مسلمانان قطعه درخت زار بود
مسلمانان در آن قطعه داخل گردیدند فرنگیان بگمان کمید در کم افتاده از سر مسلمانان
واپس گشتند و تنگی از سر مسلمانان زایل گردید بعد فرنگیان بطرف أیافاه رفتند
از لشکریان سلطان بسی در آنجا نبوده آنرا مالک گردیدند سلطان صلاح
الدین بطرف رمله رفت و جمله امیران را جمع نموده از ایشان در کار خود مصلحت
خواست امیران مشورت دادند که عسقلان خراب گردد و گفتند دیروز دیدی
بر سر مایان چه روز آمد و چون فرنگیان بعسقلان بیایند و بروی شان بایستیم و آنها
را نگردانیم بی شبهه همراه ما مقاتله مینمایند و ما یا مزا از آنجا زایل میگردانند
وعسقلان را بتصرف می آورند همان حالت بغا بر سر ما واقع گردیده ناکام شده وا
پس میگردیم کار بر ما سخت میگردد چونکه دشمنان بسبب گرفتن شهر عکا و بدست آوردن
اسلحه و اسباب وغیره عکا راقوت زیاد گرفته اند و مایان بسبب بیرون شدن آن
اشیاء از دست مضعف گردیدیم و اینقدر مدت زیاد شد که اندیگر ممالک بخواهیم
سلطان صلاح الدین خراب نمودن عسقلان را بصلاح ندانسته اجازه خراب کردند
نداد و امر فرمود که بعسقلان اندرون گردید او را نگاه داشت نمایید هیچ یک
قبول نکردند و گفتند اگر نگاهداشت آنرا بخوای خود بهمراه مایان اندرون شو یا شخصی
اولا و بزرگ شما همراه ما اندرون گردند والا کسی از مایان اندرون میگردد تا بر سر ما مثل
مصیبت مسلمانان نایل نگذارد و نگردد سلطان چون حالت چنان دید به عسقلان رفته
حکم بخراب کردن آن فرمود نزدهم ماه شعبان همین سنه ۵۸۷ عسقلان را خراب
نمودند و سنگهای آنرا در دریا افگندند و آنچه مال و متاع و ذخیره سرکاری ورعیتي
غیر ممکن الحصر که در آن بود بیکی هلاک گردید و آثار آنرا بالكل محو گردانید تا اینکه طمع
فرنگیان از آنجا تماما قطع گردیده قصد وارادۂ آنجا بدیشان باقی نماند چون فرنگیان
خراب کردن آن شنیدند بجای خود ایستادند و بطرف آن نرفتند و مرکس پادشاه
شهر صور در موضع عکا احساس نمود که پادشاه انگیرا بغدر و فریب میخواهد شهر
صور را متملک گردد از موضع عکا کو بخته بشهر صور آمد و شهر را قلعه بند کرده محکام
تمام نمود و پادشاه انگیرا در نجاعت وفکر خوب میان فرنگیان مشهور زمان بود

اما مشورت و مصلحت
بجز بنام انداختن فرطبین بین
نمی سازید والله اعلم


فتوحات اسلامی (۵۲۱) ذکر کوچ کردن فرنگیان بشهر نظرون

و تمام همین جنگها را آثار وی پیدا گردید چونکه عسقلان خراب گردید پادشاه انگلترا
بپادشاه صور مراسله فرستاد گفت تو نه مناسب پادشاهی داری و نه لیاقت
لشکر کشی شنیدی که سلطان صلاح الدین عسقلان را خراب مینماید و تو بجای
مانده نشستی ای نادان چون خبر شدی که سلطان شروع بخراب کردن نمود
است میبایست بزودی میرفتی و آنها را کوچ داده دست دیاگیره آنها را با لک
میگردیدی بدون مقاتله و قلعه بندی چوا از خراب کردن آن معلوم بود که از
نگاهداشت آن عاجز بودند اگر بجای تو من میبودم امروز عسقلان بدست ما
میبود مگر یک برج چیزی از وی خراب نمیگردید و فرنگیان در ماه محرم سنه
پنصد و هشتاد و هشت عسقلان را مالک گردیده مجددا آباد نمودند بعد چون
سلطان صلاح الدین عسقلان را خراب کرد بطرف رمله و قلعه آن را خراب
نمود و کلیسای (لد) را بخراب کرد بعد بطرف شهر قدس رفت و آنحا بمحکام
تمام نمود و جمیع ذخیره و یراق آنها را پسندیده قواعد و اسباب و تمام مایحتاج
آنرا مقرر فرمود و بیستم ماه رمضان واپس با ردو آمد در مدت مقیم بودن
فرنگیان بیافا پادشاه انگلترا ازار دو بیرون شد چند نفری از لشکریان همی
همراه بودند که نفری مسلمانان بسر وقت شان رسیده بدانها مقاتله سخت نمودند
و پادشاه انگلترا اسیر گردید یکی از لشکریان خود را فدای وی نموده پادشاه را خلاص
نمود و خود لشکری بجای پادشاه اسیر شد و اندر ان مدت واقعات میان
جماعت مسلمانان و جماعت فرنگیان واقع گردید لاکن نصرت برای مسلمانان بود
ذکر کوچ کردن فرنگیان بشهر نظرون
سلطان صلاح الدین دید که فرنگیان (یافا) رالا زهم گرفتند و میروند در تعمیر آن
شروع کردند سیزدهم ماه رمضان بود که از منزل خود کوچ کرد بطرف نظرون
رفت و خیمه خود را بلاسنی فرد پادشاه انگلترا بخدمت سلطان ایلچی فرستاد
صلح طلب گردید همین ایلچیان میفرستادند نیز و پادشاه عادل برادر سلطان
تا اینکه قاعده گذاشتند که پادشاه انگلترا خواهر خود را به پادشاه عادل بتزویج
بدهد و شهر قدس و شهرهای ساحل که بدست مسلمانان میباشد تا در شام
عادل واگذار باشند و شهر ها و شهر هائی که بدست فرنگیان ست بجواهر
پادشاه انگلترا بدهند زیاده بر مملکت دریائی که از شوهر اول آن بدان میراث
رسیده بود (عادل) این سخن را بر برادر خود سلطان صلاح الدین عرض


فتوحات اسلامی
(۵۲۲)
ذکر رفتن سلطان بصلاح دین

نموده سلطان قبول کرد ملاها و عابدان وزاهدان فرنگیان بخواهر پادشاه انگلتر
اجتماع نموده بر وی انکار نمودند خواهر انگلتر هم ازین سخن گردان یافته قبول ننمود و
پادشاه عادل در مدت ذکر مصالحه بعضی اوقات بهمراه پادشاه انگلتر گشت
و برخاست مینمود و در باب صلح مذاکره میکردند باری پادشاه انگلتر از پادشاه
عادل طلب نمود که خوشخوانی مسلمانان را بشنوم زن مطربه را حاضر آورده چنگی
را ساز نموده شبی مجلس کردند پادشاه انگلتر را خوب پسندید بعد چون خواهر پادشاه
انگلتر سخن تزویج را قبول ننمود سخن مصالحه تمام نگردید معلومات حاصل شد که این مکالمه
را پادشاه انگلتر پیش نموده فریب و مکر بوده است بعد فرنگیان اعلان کردند بر
قصد بیت المقدس سلطان صلاح الدین لشکر را با خود همراه گرفته به رمله رفت و
گران باری ها را بنطرون گذاشتند و بفرنگیان نزدیک گردید و بیست روز به
انتظار ماندند فرنگیان از جای خود بیرون نشدند در پینوت جند واقعه بین الطرفین
پیش گردید لاکن مسلمانان بر بالای فرنگیان نصرت می یافتند و سلطان صلاح الدین
واپس بنطرون آمد ششم ذی القعده بود که فرنگیان باراده بیت المقدس از یافا
کوچ کرده برمله رفتند فریقین بعضی ببعضی نزدیک شدند و کار بزرگ گردید و
بهردو طرف اشتداد نمود که هر ساعتی آوازه در هر دو لشکر می افتاد ازین احوال
شدت بالای شدت بطرفین میرسید فصل زمستان شد و برف و باران و سردی هوا
در بین شان حائل گردید .
ذکر رفتن سلطان صلاح الدین بشهر قدس
سلطان صلاح الدین دید که زمستان هجوم کرده است و باران عقب بعقب
میبارد و مردمان از شدت سرما در سختی و حرج میباشند و یراق پوشیدن و
بیدارخوانی شان دائمی شده است و بیشتر لشکریان از بیکاری ملول شده اند
لشکر را رخصت فرمود تا بروند بشهرهای خود باستراحت شوند و خود سلطان
بهمراه نفری که بادی باقی مانده بودند به بیت المقدس رفت و تماماً اندرون شهر
پائین گردیدند و درین بین لشکر مصر قدوم آورده رسید مسلمانان که بشهر قدس بودند
قوت گرفتند و فرنگیان سیم ماه ذی الحجه قصد بیت المقدس کرده از نطرون رفتند
میان فرنگیان و میان قراول های مسلمانان واقعه های بسیار پیش شد که
در یک واقعه پنجاه و چند نفر از سواران مشهوری فرنگیان دلاوران شان بدست
مسلمانان اسیر گردید و سلطان صلاح الدین چون بشهر قدس داخل گردید حکم

نطرون بشهر قدس است
المقدس را انگاه واقع شده
است ۱۲ نجم