عشق و وظیفه یا شب اخیر

فاروق که چهره اش قرمزشده میگوید :
ـ موسیو در حق همشیرۀ تان !
ضابط رومن سخن فاروق را قطع کرده بصدای بلند میگوید:
ـ چپ شو ! .. اگر بار دیگر این کلمه را از دهانت شنیدم زبانت را با گلوله قطع میکنم !
يك زن پست فطرت و پلید را که بدتر از زنهای فاحشه است به من نسبت
میدهی ! ..
فاروق با هیجان فوق العاده میخواهد که به او حمله نماید:
ـ ولی موسیو ! ..
ماریر زا فاروق را محکم گرفته و میگوید:
ـ نكنيد فاروق، او لتر مرا بكشيد بعد ازان ! ...
افکار دختر مانند امواج دریا که معروض به بادهای طوفانی میشود بکلی مشوش است، این
دفعه روی خود را بطرف برادرش دور داده بتمام قوت لبهای خود را بحرکت آورده میگوید:
ـ برادر جان، چه میشود، قدری تحمل كن، بحرف من گوش بده ! .. بعد ازان
هر چه . . .
بمجرد شنیدن کلمۀ برادر ... ضابط رومن مثل گرگ تیر خورده از جای خود جسته
بيك حمله وحشیانه سیلی محکمی بروی دختر زده میگوید:
ـ ای پلید، باز هم بدون شرم وحیا مرا برادر خطاب میکنی ؟ ..
ماريا فریادی کشیده و بزمین می افتد... فرصت تفریق خوب و بد نیست، همه باهم
در آویختند ! .. فاروق دیوانه وار به پولبواش حمله برده دوسه مشت سخت به الاشه او حواله
می نماید ... ضابط رومن که حملۀ ناگهانی او را هیچ انتظار نداشت مقاومت را از دست
داده، رفته رفته بدیوار تکیه میکند... تفنگچه از دستش افتاده و کلاه از سرش
پریده والاشه اش غرق خون است .
عسکرها تا حال که از سخنهای ایشان چیزی نفهمیده بودند در اثر این حملۀ ناگهانی به
فاروق هجوم نموده او را محکم می گیرند ! ..
یکی از آنها تفنگش را بالا برده میخواهد بسر فاروق حواله نماید، پولبواش که از تأثیر

ـ ٢٢٦ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ضربت مشتهای فاروق بدیوار تکیه داده و صدا میکند:
— نزنید، نزنید! قدری صبر کنید!...
عسکرها ایستاده میشوند...
پولیواش خون‌های آلاشه‌اش را باپشت دست پاک کرده می‌ایستد... چهره‌اش خیلی مهیب و چشمانش وحشت‌ناک است... کم‌کم به کپایتان نزدیک میشود... ماریورا در يك گوشه روی کوچ افتاده و سرش در بین بازوانش پنهان است.
ضابط رومن با خون سردی تمام نزديك شده مقابل فاروق که عسکرها آنرا محکم بسته‌اند ایستاده و با نظر پرکین سوی او نگاه می‌کند!...
از شدت غیظ دندان‌هایش بهم می‌خورد... صدا میکند:
— کپایتان!...
ساکت میشود... خود را خم کرده تفنگچه را از زمین میگیرد... دست خود را آهسته آهسته بالا می‌کند... دهن تفنگچه را برابر به شقیقه فاروق گرفته و در لبانش خنده زهرآلودی نقش میشود... يك قدم دیگر هم به او نزديك میشود... فاروق هم بدون آنکه در وضعیتش تغیری رخ دهد بطرف او می‌بیند. بقدر يك دقیقه ساکت و با نگاه‌های پرغیظ بيك‌دگر نظر میکنند... بالاخره پولیواش باموهای زرد ژولیده سر خود را بلند کرده میگوید:
— کپایتان!... اگر خواسته باشم به يك حرکت خفیف با گلوله مغزترا پریشان می‌سازم.
کمی مکث نموده بعد میگوید:
— اخیر نترس این کارا نمی‌کنم!... باین زودی ترا نمی‌کشم!... کشتن گویا در يك آن همه چیز را فراموش کردن است! تو مرتکب گناه عظیمی برای عائلهٔ ما شده‌ئی اگر ترا بضرب گلوله بکشم چون بیش از يك دقیقه اضطراب نمی‌بینی اعمال سوء تو بخوبی پاداش نمی‌شود!... تو مستحق چنین اعدامی نیستی!...
ضابط رو من زهرخند پرمعنی کرده و می‌گوید:
— اخیر خیر نترس کپایتان!... ترا بيك دفعه نمیکشم، بلکه میخواهم حیات معذبی بسر برده

— ۲۲۷ —


عشق ووظيفه يا شب اخير

هر ساعت ، هر دقیقه و هر ثانیه بمیری !.
چشم های خودرا به چشمان سیاه او دوخته به سخن خود ادامه میدهد:
این فکر دفعةً بخاطرم رسید، تصور کرده نمیتوانی که چه نشئه خوبی برای کشتن تو طرح نمودم!..
آتش انتقام در تمام وجود او شعله ور است. كوچكترين حس ترحم هم درچهره مدهش او دیده نمی شود بعد میگوید :
کاپیتان !.. خوب بخاطر ندارم، در یکی از کتب انگلیسی خوانده بودم!...که ترک ها با لعموم به اثاثیه شان علاقه زیاد دارند!..این هم ذکر شده بود که : « ترکها بهر پیش آمدی تحمل کرده میتوانند فقط بمقابل بی حرمتی به اثاثیه شان تحمل ندارند» اينك تجربه ميكنم که حقیقت دارد و یا نه!..
فاروق که از سخن های مبهم او مقصدش را نمیفهمید بتمام قوه حواس خود را جمع کرده بوضع خیلی متین در انتظار انجام سرنوشت خود است...سخنان اورا گوش میکند و هیچ نمیگوید... ضابط رومن باهمان وضع خشن روی خودرا بطرف عسکرها که فاروق را محکم گرفته اند دورداده و بيك آواز مهیب میگوید:
- اورا بیکی از پایه های بین اطاق به بندید!..
عسکرها فورا فاروق را بیکی از پایه ها نزدیک ساخته با ریسمان هائیکه قبلا تهیه کرده بودند بسته می کنند.
- خوب محکم بسته کنید که حرکت کرده نتواند..
عسکرها ضابط ترك را با تمام قوت بسته می کنند، بیچاره فاروق آنقدر محکم بسته شده که قطعاً حرکت کرده نمیتواند...
ماریورا تا حال بی خود روی کوچ افتاده است.
آفتاب هنوز طلوع نکرده !.. ازکوچه ها آواز های مسرت بگوش میرسد ... اهالی برائیل ادخال اردوی رومن را در شهر با هیجان و محبت استقبال می کنند.... هلهله و آوازهای شادی از هر سو بلند است.
درین حین دروازه باز شده يك نفر عسکر رومن به اطاق داخل شده و میگوید:
- ۲۲۸ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

پیره زن را هم قرار امر شما بقوماندانی سپردیم!..
ـ خیلی خوب !..
معلوم شد عمهٔ بیچاره ماریا هم دستگیر شده !.. او را هم مجرم دانسته بقوماندانی ارسال نموده‌اند !..
پولیواش هنوز همان وضع خشن را از دست نداده!.. در روی و پیشانی او خط‌های فرورفته و چین‌های عمیق دیده میشود. در چشمانش شعله‌های غیظ و کین می‌درخشد. اگر انسان بلاراده به او نگاه کند بهراس می‌افتد. از سخن‌های جدی، وضع سکوت آمیز و نگاه‌های ساکتانهٔ او معلوم میشود که بهمین زودی نقشهٔ وحشیانهٔ خود را عملی میکند ...
فاروق در حالیکه به ستون محکم بسته شده با توکل و گردن خمیده منتظر است ... دقایق آمیخته به اضطراب می‌گذرد...
پولیواش سگرتی را روشن کرده آهسته آهسته سوی کاپیتان روان میشود بمقابل او ایستاده میگوید:
ـ کاپیتان ؛ حال وقت حساب دادن است. اولتر بگو پدرم را چرا کشتی؟..
فاروق بوضع طبیعی و بدون اضطراب میگوید:
ـ زیرا کشتنش را ایجاب میکرد !..
کشتنش را ایجاب میکرد!.. گویا حقیقت را بدون ترس بیان میکنی !..
ـ ما عادت نداریم چیزی را که کرده باشیم پنهان نمائیم و یا بترسیم !..
ما هم عادت نداریم جنایت‌ها را بی پاداش بگذاریم !..
ـ ممکن است!..
ـ خوب در حالیکه یک پیرمرد بیچاره را می‌کشتی دست‌هایت نلرزید ، بحال او ترحم نکردی ؟. قلبت تکان نخورد؟...
هرگاه من او را نمی‌کشتم، او مرا می‌کشت !..
ـ این کلمه را از شخص دیگر هم شنیده بودم!.. برای مدافعه از خود فکر خوبی کرده ئی !..
ـ ما وقتیکه محتاج به دفاع از خود باشیم تنها به حقیقت متوصل شده و حقیقت را میگوئیم..

ـ ۲۲۹ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

دروغ گفتن عادت ما نیست!...
- چقدر بی قید سخن میزنی کاپیتان؟ ... جای تعجب است . گمان میکنم هیچ
نمیترسی ؟..
- در مقابل پرسش مسائل اشخاصی حقیقت گفته میتوانند که ترس نداشته
باشند !..
یولیواش دور خورده بطرف ماریا که روی کوچ بی حال افتاده میبیند ... دفعةً چشم
هایش پراشك میشود.
- خوب اینرا قبول میکنم اگر تو چالاکی بخرج نمیدادی پدرم ترا می کشت مگر این
دختر بدبخت چه کرده بود؟.. اور اچرا بدبخت ساختی؟.. ازین حرکت رذیلانه در وجدانت
تکان حس ننمودی ؟ از فریم یخن و لباس تن خود هیچ نشرمیدی؟..
ضابط رومن سر خود را بلند کرده بوضع حقارت آمیزی میگوید :
- این وضع تو شایسته یك نفر عسکر با شرف و با ناموس نیست!..
رنگ فاروق سرخ شده لب هایش میلرزد دندانهای خود را فشار داده
میگوید :
- از قسمتت خیلی شاکر باش که دستهای من بسته است و گر نه به این سخنان بی سروته تو
بخوبی جواب داده دهنت را خورد میکردم تا میفهمیدی که حقارت یك ضابط ترك چه
نتیجه دارد !..
یولیواش زهر خندی کرده میگوید :
- راستی بمن فهماندی !.. ولی صبر کن !.. این دفعه نوبت از من است !.. من دهانت را
خورد نمی کنم ، لیکن حیات و استقبالت را تیره و تباه می سازم! .
ماریورا آهسته آهسته بخود آمده موهای سیاه و درازش چون ظلمت شب رویش را پوشیده
و در پرتو اولین اشعهٔ صبح مانند جسم بی روح آرام و بی حرکت بنظر می آید ... قطرات خون
در رخسارش دیده میشود...
یولیواش به آواز خشن صدا میکند:
- کاپیتان ؛ چون فهمیدم که تو حقیقت را نمی پوشی. از تو می پرسم : مناسبات تو و ماریا تا
کدام درجه است؟.. بمن بگو!.. زودشو بگو!.. همراه ماریا !...
- ٢٣٠ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

سخنش ناتمام میماند زیرا مار یورا از بازوی کوچ محکم گرفته ایستاده میشود . . . چشمان پراشك خودرا بطرف پولیواش دور داده میگوید :
— پولیواش صبرکن، این سوالات رامن جواب میدهم ! ..
دختر بازحمت زیاد به او نزديك شده میگوید:
— مايك دگر خودرا !...
ضابط رومن بيك حمله وحشیانه از مو های دختر گرفته او را روی کوچ پرتاب میکند .
— چپ باش !.. نمیخواهم که صدایت را بشنوم !..
— پولیواش ! يك دقیقه بمن گوش بده !..
— خیر، نمیخواهم تحمل ندارم ، میگویم چپ باش!..
— پولیواش ! بمن ترحم كن ! يك دقیقه گوش بده ..
— ترحم! بتو ؟.. انسان بيك حشره موذی میتواند ترحم بکند مگربتو هرگز ترحم لازم نیست !... تو ازمار وعقرب هم بدتر ومهلك تر هستی !..
— برادر جان!...
— چپ !.. مرا برادر مگوی کاسه صبرم لبریز شده !.. اگر این کلمه را تکرار کنی گلویت را آنقدر خواهم فشرد تا بمیری هنوز هم شرم و حیا نداری که مرا برادر خطاب میکنی ؟. من برادر تو هستم ؟.. تو شرف و ناموس دوصد ساله ما را فدای راه عشق و محبت ساختی وضعیت ننگین تو زبان زد خورد و بزرگ اهالی ایزائیل است !.. این هم کافی نبود که در دقیقه اخیر برای اثبات عشق خود بوطن هم خیانت نمودی !.. بازهم مرا برادر جان میگوئی!.. یعنی من برادر تو هستم ؟..
ضابط رومن ، سرخودرا بلند کرده میگوید :
— آه، که روح تو چقدر ملوث وفطرت تو پست بود !.. کاش من برادر يك دختری می بودم که حیات خودرا در کوچه ها بیگدائی میگذرانید ، ولی اسم برادری تو بمن نسبت نمی شد ! . . کاش مادرم ترا نمی زاد و باعث این همه فلاکت نمی شدی ...
چشم های ضابط رومن پراشک شده و میگوید :
— حاشا !.. تو ازآن پدر نجیب بوجود نیامده ئی هرگز تو خواهر من نيستى ويك دختر

— ۲۳۱ —


عشق ووظیفه یا شب اخیر

بد سرشت و زشت كردار! ... تويك زن پلید وسیاه كار وبدترازآن
هستی!..
دختر دیگر تحمل نتوانسته خودرا روی كوچ انداخته و گریه میكند:
- چپ باش یولیو ا ش! ... بهتراست مرا بكشی و این كلمان را بمن
نگوئی!...
- می كشم!.. می كشم! .. ترا باعاشقت يك جا می كشم، شمارا وجدا نامی كشم كه تا آخرین
دقیقهٔ حیات معذب باشد! .. عجله مكن! .. چند نكتهٔ دیگر است كه آنرا باید
بدانم!..
يولبواش، باضطرابات مدهشی دست و گریبان است!..
- بگو كاپیتان، مناسبات شما با همشیره ام تا كدام درجه است؟..
فاروق هم از حال رفته او هم مانند دیوانه چهرهٔ وهمناكی بخود گرفته، اضطراب اورا هم
دیوانه ساخته. تمام هستی مادی و معنوی خودرا فراموش كرد. است . . . لحظه
سكوت و بعد از سكوت میكوید:
- موسیو یولیواش، قبل از آنكه به سوال شما جواب بدهم باید بگویم كه يك شخص بی
انصاف وظالم هستید!.. با وجود هر گونه پیش آمدی لازم نبود كه بايك دختر بیچاره به
الفاظ رذیلانه حرف بزنید...
يولبواش زهر خندی كرده جواب میدهد:
- شما میدانید شخصی كه حیات خود را هیچ دانسته برای وطن و براه شرف و ناموس همه
چیز خود را فدا ساخته و می جنگد، وقتیکه از هر سو آواز خوش وقتی ومظفریت بلند است
و او بیگانه خواهر خود را كه به او اعتماد كاملی داشت در آغوش ضابط دشمن می بیند، در او
چه گونه تاثیر خواهد كرد؟..
- اگر قدری دقیق شوید این حادثه كه شمارا برای اخذ انتقام واداشته و در نظر شما
گناه بزرگی جلوه میكند فقط منحصر به محبت است!..
آیا محبت يك وضع بی شرفی است. كه باین اندازه تاثير سوء داشته باشد؟..
- دختریکه به قاتل پدر و دشمن وطن خود محبت وعلاقه داشته باشد، و برای نجات او از
فروختن وطن هم دریغ ننماید بدبخت تر و بی شرف تر از آن نمیتوان سراغ كرد!

- ۲۳۲ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- موسیو پولپواش ، سخنت را سنجیده تر بگوکمی فکر کن آیا عشق بهمه چیز حاکم نیست؟ ...
پولپواش باشده غیظ دست خود را بطرف ماریورا که روی کوچ افتاده دراز کرده با انگشت به او اشاره کرده فریاد میزند ...
- این فاحشه رذیل خواهر من است! اگر او بزرگترین گناهی را مرتکب می شد ممکن او را عفو می کردم و بهتر بود از اینکه بايك ضابط دشمن عشق و علاقه پیدا کند!...
فاروق سر خود را بلند کرد . ودرحالیکه سراپایش می لرزد دیوانه وار فریاد میکند :
- چپ!... چپ!... ای وحشی ، ظالم!...آواز خشنت را که از آن نفرت دارم خفه کن!... آه اگر دست و پایم بسته نمیبود آنوقت میدیدی !..
- قدری صبر کن!... بیشتر تنفر خواهی کرد! بتو نشان میدهم روح من چقدر عادی است!. فعلا تنها سوال مرا جواب بده! ..
- چه میخواهی ؟..سخن های مبهم تو اعصاب مرا تکان میدهد!... آنچه میخواهی واضح تر بگو تا ترا بفهمانم ! .
- آنچه تاحال گفتم نفهمیدی؟ ... میگویم مناسبات تو با ماریا تا کدام اندازه است ؟ . .
- ماریا را دوست دارم، او هم مرا دوست دارد!..
- تنها همین قدر است؟..
- میگویم که يك دیگر خود را دوست داریم و برای دیگر زندگانی میکنیم!..
- چیزیرا که من میخواهم بدانم باکلمات مرموز روی آن را مپوش!.
فاروق سخن پولپواش را قطع کرده میگوید:
- در بین چیزی نیست که پنهان نمائیم !..
- ممکن است !..
- چه ممکن است؟..

- ۲۳۳ -


عشق ووظيفه يا شب اخير
- این که درین دقیقه همشیره...
ماریورا از جای خود برخاسته فریاد میکند:
- وقتیکه میخواهی بدانی! بگذار که من بگویم، یولبواش !.. در ین دقیقه خواهرت بهیچ چیز فکر نکرده ، بدون احساس اندك ترس ، بگوید که تمام هستی مادی ومعنوی خودرا به شخصی که دوست دارد داده است !.. اینست حقیقتی که برای دانستن آن خیلی شتاب داری.
ضابط رومن مثل اینکه در مغزسر خود گلولۀ خورده باشد بايك صدای مهیب میگوید:
- او وووووو !..
پس پس رفته تا بدروازه رسیده تکیه میکند. رنگ از رخش در رفته چشما ش از اندازۀ طبیعی بزرگ ترشده میگوید:
- آه !.. راست بود ؟. اشعاریکه زبان زد اطفال شهر ایزائیل شده بودحقیقت پیداکرد !..
ای بی شرف !.. مانند زنهای فاحشه خود را آلۀ ساعت تیری يك نفر دشمن هم ساختی !.. هیچ خجالت نه کشیدی ؟..
بطرف اودیده دندان های خودرا فشار میدهد:
- لعنت بتو !..
دفعتا خود را راست کرده چشما نش میدر خشد . .. بوضع غضب ناکی میگوید:
- خوب وقتیکه وجود تو آنقدر پلید بود که هرکس آرزو وخواهش میکرد با بی حیائی مایۀ ساعت تیری اوشده میتوانست پس بهتر ازيك نفر ضابط دشمن، هموطنانت بودکه برای حفظ وطن و ناموست در سنگرها جنگیده اند!..
اینرا گفته وبطرف پنجره میدود ... سر خود را از پنجره کشیده به پائین نگاه میکند ... چند نفر عسکر رومن که در انوقت سرخوش از آنجا می گذشتند، یولبواش به صدای گرفته آنهارا صدامیکند .
- رفقا بیائید!.. بیائید!.. جای ساعت تیری است !.. زود بالا بیائید !..
-٢٣٤-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

عسکر ها وقتیکه می بینند شخصی که آنها را دعوت می کند یکنفر ضابط است از خوش
وقتی زیاد يك بار « هورا » گفته بدروازه داخل میشوند ...
یولواش دور خورده بطرف فاروق میرود، در لبانش زهر خند وحشی نمایان و رویش
از خط های متعدد پر است .
خواهرم را دوست داری بلی ؟ .. او هم ترا دوست دارد ! ازین چه بهتر که بصدای بلند، بگوئید
يك دگر خود را دوست داریم و قرار داده ایم از يك دگر خود ابداً جدا نشویم و تنها برای
يك دگر خود زندگانی نمائیم !.. همین طور نیست ؟..
بطرف عسکرهائی که بدهن درازه ایستاده هستند دور خورده میگوید:
این در پرده را گرفته باین گوشه خانه بگذارید!.
عسکر ها که تا حال از سخن های ضابط که بزبان المانی حرف میزد چیزی نفهمیده و
حیران حیران میدیدند دویده در پرده را بجا ئیکه ضابط شان نشان داده می گذارند .
بعد ضابط سوی در پرده رفته قالینیکه زیر پایش هموار است يك طرف كرده بأصداى
بلند فریاد میکند.
این قالین را هم بردارید عقب در پرده هموار کنید!..
عسکر ها بحير ت فو ق العا د ه دویده قالین را برداشته عقب در پرده هموار
میکنند ...
ضابط :
تمام شد ؟...
بلی تمام شد! ..
خیلی خوب !.. بروید ، گم شوید!.. از پائین رفقای سرخوش خودرا بالا روانه کنید
زود شوید !..
عسکرها بحیرت بطرف يك دگر دیده از دروازه خارج می شوند:
هر دقیقه که میگذرد چهره يوا بوش بيك صورت وحشی تری تبدیل میشود ... چشم هایش
بزرگ شده ... لب های خودرا زیر دندان فشرده میگوید :
برای يك دگر خود زندگانی میکنید ، قرار داده اید که ابداً از هم جدا نشوید
بلی؟.. خیلی خوب !..

ـ ٢٣٥ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر
فاروق و ماریا : بنظر حیرت و دهشت بطرف پولیواش که در بین اطاق قدم زده و خود
سرانه حرف میزند ، می بینند چند دقیقه دیگر هم بسکوت میگذرد. در زیر فشاريك هوای
مختنق می لرزند... اطاق هم چون مزارستان غرق سکوت و خموشی بوده و... آفتاب هنوز
طلوع نکرده است ...
دفعة از طرف زینه ها صدای قال مقال شنیده میشود . آواز های غیر مفهوم بلند
شده میرود ...
عسکر ها می آیند ، صدای پاهایشان از نزديك شنيده میشود... اينك بدروازه رسیدند
به يك لگد دروازه دوپله ئی باز میشود و ٦ نفر عسکر مست و سرخوش داخل اطاق میشوند
چشم های هر شش آنها چون مشعل فروزان است ، روی شان کثیف و يك حالت نفرت آور
دارند. دستهای خود را بطرف کلاه خود برده میخواهند که ضابط را سلام
بدهند .
پولپواش يك قدم سوی آنها رفته و بزبان رومن میگوید :
ـ رفقا بیائید !.. نزديك تر بیائید !..
عسکرها نزدیک می شوند.
- از جبهه آمدید ؟..
همه شان يك آواز جواب میدهند:
ـ بلی !. .
ـ خیلی وقت است در جبهه بودید؟..
ـ٣ ماه است که در جبهه بودیم !..
- بکدام فرقه منسوب هستید؟..
- بفرقه سیزدهم !...
- از کجا هستید؟
ار بين يك نفریش تر میشود... در روی این شخص خال های فرورفته زیاد دیده میشود
مثل اینست که به آتش توپ ماشیندار سوخته باشد !.. منظره مدهشی دارد !.. خنده
وحشت انگیزی کرده میگوید:

- ٢٣٦ -


عشق دو طبقه یا شب اخیر

اجازه میفرمائید من بگویم... ما عملگرهائی هستیم که از بادیه های سرسبز جمع
شده ایم!... وطن ما دشت... وسبزه زارها است!... ما خیمه ها و کلبه های خود را ویران کرده این
جا برای حرب آمدیم ۱.. ۳ ماه میشود که روی شهر را ندیده ایم!...
چشم های یولبواش از حیرت میدر خشد :
- این بهتر است !.. گویا بخت با من مساعدت نمود !۱...
فاروق که از مذاکرات شان چیزی نمیفهمدا... با نظر حیرت بطرف این آدم های
عجیب وغریب میبیند .
ماریورا، سرخود را در بین بازوهای خود گرفته هنوز بيك گوشه افتاده است . بعد
از يك دقیقه پولبواش، آهسته آهسته جائیکه عسکرها ایستاده اند میرود. لب های
خودرا با تمسخر حرکت داده آهسته میگوید:
- رفقا!... امروز روز بزرگ ترین هیجان ملی ما است تمام اهالی ابرائیل امروز
با خوش وقتی و مسرت زیاد تفریح می نمایند. ما هم تفریح میکنیم !... بین ضا بط و
وعسکر فرق نیست !...
همه عسکرها بيك صدا میگویند :
- زنده باد ضابط ما ! ... زنده باد ...
یولبواش، روی خود را دور داده بطرف ماریا که بيك گوشه افتاده می بیند .
انگشت خود را سوی او دراز کرده میگوید:
- رفقا!... آنجا يك زن را می بینید ؟...
همه عسکرها سرخود را دور میدهند:.
- بلی می بینیم!...
- این زن يك دختر رومن است!...
بعد ازان جانب فاروق دور خورد ه
- به بینید اینجا يك نفر بسته است !.. این شخص يك ضابط دشمن است !..
این بارعسکرها سرهای شان را سوی فاروق دور داده بنظر حیرت با و دیده میگویند:
- او و وو وو !.. هنوز اینجا چه کاردارد !..
- صبرکنید، همه را بشما دانسته میکنم!!..

- ۲۳۷ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

پس از چند ثانیه:
— این دختر رومن با يك ضابط دشمن که پدرش را کشته ووطنش را اشغال نموده بود، دوستی و محبت گرفته و بدون آنکه قلبش باندازه يك ذره هراس داشته با شد وطن، شرافت و ناموس پدر و برادر خود را پامال نموده !...
عسکرها، چشمهای قرمز خود را دور داده بطرف دختر میبینند:
پولیواش سخن خود را تعقیب نموده میگوید:
— این بود اصل مطلب رفقا!... فهمیدید!... وقتیکه ما در سنگر برای خلاصی ناموس و شرف وطن جان میدادیم؛ این رذیل بی‌شرف با يك ضابط دشمن درین خانه حیات بسر میبرد !...
درین وقت عسکرها که میخواستند بالای دختر حمله کنند ضابط بمقابلة‌شان می ایستد:
— عجله نکنید!... قدری صبر نمائید! ببینید من چه میگویم !!...
عسکرها با چشمهای قرمز خود طوری بیکدیگر میبینند! که ویا از گفتار ضابط چیزی نفهمیده اند.
پولیواش که هیچ در وضعیت خود تغیر نداده وخیلی خون سرد دیده میشود بسخن خود ادامه میدهد :
— این بدبخت که قطعا بشرف خود وعائلة خود فکر نکرده حیات يك عائلة با‌شرف را ننگین واسکه دار ساخته من هم شما را كه يك زمان طولانی در راه نجات وطن جنگیده اید، اینجا طلب کردم تا بشما دعوت خوبی بدهم !...
عسکرها، سرهای چرب و مدور خود را یکبار مانند گرگهای گرسنه بطرف ماریو را دور میدهند!... وهمه بيك صدا میگویند:
— بلی... بلی!... راست است!... حق بجانب هستی !...
ماریورا هنوز بخود نیامده سرش در بین قولهایش گذاشته نق‌زده گریه میکند... فاروق که ازین مکالمه‌ها چیزی نمیداند، غرق تفکر است، از واقعة فجیع و مدهشی که استخوان ها را بلرزه آورده موه را در بدن راست می سازد بی‌خبر است... بعد از دقیقة پولیواش صدا کرده میگوید:

— ۲۳۸ —


عشق ووظيفه يا شب اخير

- ول بكير، اينها بيا ! .. اول تو هستی فقط اول تو و بعد ديگرها ! ..
به اشارۀ يولپواش بطرف ماريا حمله ميکنند، چشمها بسته وقلب ها بشدت درطپش است ! ..
صدای حزين يك زن را می شنویم که مورا در تن مار است می سازد :
- برادرجان ... برادرجان !.. چه میکنی ؟ .
يك جواب كوتاه : ..
- پاداش عمل ! ..
ماريا بحال نيم ديوانه ونيم هوشیار تا میتواند صدا میکند :
- امداد ! .. امداد ؟ ..
فاروق چون قالب بی روح در جای خود مانده ... فقط حس میکند که چشمهایش چون قوۀ آتش میسوزد. نزديك است قلبش محترق شود. هنوز عاقبت این رذالت را نفهمیده است .
هرچیز را فکر کرده میتوانست هرچیز بخاطرش خطور کرده بود ! ..
مگر هیچ گاه نمیدانست يك برادر باین اندازه بی عاطفه باشد ! ..
صدایش بر نمی آید ... در گلوی خود فشار حس کرده و چشمهایش بزرگ شده میرود ...
نفس های سوخته وسریع میگیرد ! ..
ماريا در بین چنگال های آدم وحشی برای يك بار ديگر قوای خود را جمع کرده صدا ميزند : ..
- برادرجان ! ... برادرجان ! ... رحم کن ! .. بمن رحم کن ! ..
یولپواش چون مجسمۀ سنگی بی حرکت در جای خودایستاده است.
دختر برای آخرین بار فریاد میکند :
- امداد ! .. امداد ! ..
دفعتاً خود را از چنگ عسکر رها کرده بگردن فاروق می اندازد :
- مرا نجات بده فاروق ! .. میمیرم ... معومی شوم ... برادر ظالمم مرا بدست این آدم های خون خوار میسپارد ! .. تباه میشوم ! .. مرا نجات بده ! .. نجات بده ! ..
صدایش قطع میشود ... جاوچشم، ش را پردۀ سیاهی می پوشد ...
_ ۲۳۹ _


عشق ووظیفه یا شب اخیر

زانوهایش میلرزد وآهسته آهسته از خود میرود... یکی دو دفعه تکان خورده دست
هایش از گردن فاروق رها میشود و در آغوش نفرینکه اورا از عقب گرفته می افتد.
در اطاق سکوت عمیق حکمفرماست درین حین چشمان خود را بطرف فاروق دور
داده می بینیم. خدایا چه منظرهٔ مدهشی است!.. موهای پریشانش به پیشانی و شقیقه هایش
افتاده در چهرهٔ زردش چشمان سیاهش را مشاهده میکنیم، که بدون مژه زدن بيك نقطه
نگاه میکند... در روی گندم گونش خالهای سیاه برنگ خون دیده می شود ناخن
هایش سیاه گشته و ساکت است !..
در ین وقت یولبواش با قدم های آهسته بطرف او میرود به مقابلش می ایستد با وضع
انتقام سر خود را بلند می کند... در لب هایش باز همان خنده وحشی نمایان است.
ـ چطور کاپیتان... این ایجادمرا خوش نمودی؟.. البته تا آخرین دقیقه حیات این
خاطرهٔ دهشت آور را فراموش کرده نمیتوانی !
یولبواش باهمان وضع خون سرد وجدی سخن میزند :
ـ يك دیگر خود را خیلی دوست دارید؟.. برای یکدیگر حیات بسر می برید؟..
زهرخندی کرده با انگشتانش از موهای سر فاروق گرفته سرش را بلند میکند :
ـ به اثاثیه های ترك هیچ دست درازی ممکن نیست بلی؟..
ضابط رومن سخن خود را تعقیب کرده میگوید :
ـ در چند دقیقهٔ دیگر این وضعیت را به چشم های خود خواهی دید!.
فاروق آهسته آهسته بخود آمده سر خود را بالا میکند به صدای جگرخراش او گوش
داده چند مرتبه مژه های خود را بهم میزند وسپس بطرف یولبواش می بیند ...
یارب چه روی خشن و روح وحشی است... به نفرت روی خود را از او میگردا ند نمیتواند
بیش ازین بروی يك درندهٔ وحشی که بجامهٔ انسان درآمده به بیند، به ترس و وحشت
سر خود را دور میدهد ولی این بار چشمانش بروی ماریا که بوضع رقت آور در آغوش
یکی از آن عسکرهای وحشی افتاده مصادف می شود... لبانش بلا اراده لرزیده و با يك
صدای حزین فریاد میکند :
ـ ! یولبواش، بتو عذر میکنم که اول مرا بکش بعد از آن هر چه میخواهی بکن!..
ـ خیر نمیکشم !.. زیرا کشتن دريك دقیقه تمام اضطرابات را فراموش کردن است !..

ـ ٢٤٠ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر
ترا نمیکشم زیرا میخواهم تاوقتیکه حیات داری هر لحظه بمیری !..
موسیو یولواش !.. این وضع تو وحشت، ظلم ورذالت است کمی ترحم کنید !.. این
دختر بیچاره خواهر شما است!.. نکنید !.. برای خدا نکنید !..
یولواش بدون حرکت ایستاده !.. چشمانش یک نقطه می بیند و میگوید :
میکنم !.. محقق میکنم !...
پس اول مرا بکش !..
نمیکشم !..
بکش، برای خدا مرا بکش! اگر به انگشتانت قوة کش کردن ماشه نمانده
عذر میکنم، لطف کنید یک دستم را رها کرده تفنگچه را بدستم بدهید تا در یک آن
خود را نیست نمایم !..
خیر، انگشتانم آنقدر قوه دارد که گلوله را بمغزت خالی کنم، مگر نمیخواهم
که یکبارگی بمیری !.. نمیخواهم که مترس خود را !..
فاروق دیوانه وار فریاد میکند :
چپ، مترس من نیست !..
چیست ؟..
خانم من است !..
خانمت ؟..
بلی خانم است !.. خداوند شاهد ما است !.. قرار گذاشته ایم که باهم ازدواج کنیم!
بعد از یک ماه آمده اورا بمملکت خود می برم !..
یولبواش لحظة فکر میکند چشم هایش خیره ورنگش سفید میشود ... بعد صدا
میکند :
دروغ !.. دروغ میگوئی !.. شخصی که لباس عسکر را در بر میکند با چنین دختری که
وطن را فروخته وشرف خود را پا مال کرده باشد، مزاوجت کرده نمیتواند!.. دروغ!..
برای خلاصی او این چال را ایجاد نمودی !..
دفعتاً روی خود را سوی عسکری که دختر را در آغوش دارد، دور میدهد و با آواز بلند
صدا میکند:

- ٢٤١ -


عشق وظیفه یا شب اخیر
چرا انتظار میکشی؟.
در ین وقت در چهار دیوار اطاق انعکاس صدای مهیب و مدهشی انسان را بلرزه می آورد.
ماریا با آواز دلخراشی که قلب های سخت و بی عاطفه را هم تکان داده و می شگافد صدا میکند:
امداد!.. امداد!.. خدایا امداد!..
آخرین صدای حزین و فریاد های فاروق هم بگوش میرسد:
الله... الله... الله!.
سرش در بین بازوهایش پیش رویش می افتد و همان طور باقی میماند!..

بعد از يك ساعت ... در اطاق هستیم ...
اشعة طلائی آفتاب اولین پرتو خود را از پشت پرده های پنجره در اطاق نثار کرده صبح خیلی قشنگ و هوا معتدل است!.. از بیرون آوازهای عجیب بگوش میرسد ... کمی چشم های خود را دور داده به اطراف اطاق نظر می اندازیم...
فاروق در جائیکه بسته است از هوش رفته یولبواش در يك گوشه اطاق روی کوچ در حالیکه سرش در بین بازوهایش ماندگی است نشسته آه های عمیقی می کشد. بطرف راست پنج نفر عسکر سرخوش با تن سیاه و کثیف در روی خانه نمودار است. در يك گوشه وجود گندم گون زنی دراز افتاده است:
از هیچ طرف صدائی نیست!..
انتظار میکشیم!..
يك دقیقه... دو دقیقه... پنج دقیقه... ده... پانزده دقیقه!..
بالاخره نیم ساعت دیگر هم میگذرد.
یولبواش سر خود را بالا میکند... چشم های خود را کشاده بقدر يك دقیقه به دهشت و حیرت بطرف خواهر خود كه بيك گوشه افتاده است می بیند...
خاموش است... تنها لب های خود را زیر دندان می فشرد... بعد از آن دیوانه وار از جای خود برخاسته و بطرف فاروق که در ستون بسته و بی هوش است میدود ...
در ینوقت چهرة فاروق وضع مدهشی بخود گرفته، در رویش خط های متعددی دیده

_٢٤٢_


عشق و وظیفه یا شب اخیر

میشود... یولیو اش بمقابل او می ایستد. انگشتان خود را بموهای سیاه و تر فاروق درآورده
و از آن محکم می گیرد . سرش را با لا کرده و بصدای مدهشی میگوید :
- بمن به بین !.. چشمهای خود را گشاده خوب نگاه کن!... تمام فامیل ما را تباه ساختی
چیزی را که دور از قواعد انسانیت بود بر من اجرا نمودی !.
بعد سر خود را سوی سقف بلند میکند :
- ای خدای کریم !.. ای رب توانا !.. نمیدانم چه گناهی را مرتکب شده بودم که مرا به
این بد بختی دچار ساختی !..
دفعتاً بزا نو می افتد، با دستهای خود از تخته ها محکم گرفته کشان کشان سوی مار یو را
می رود... بازوهای خود را گشاده سر کوچکش را که با موهای سیاه دراز مستور است
برداشته به سینهٔ خود می گذارد. لبان خود را به لبان باریک و بی خون او گذاشته می بوسد.
در حالیکه قطرات اشك از هردو چشمش جاری است با آه و ناله میگوید :
- ماریا، ماریای عزیزم مرا عفو کن !.. جانم ماریا ! همشیرهٔ كوچك وبيگانه عزيز
دلم ماریا !.. این برادر خائن، خونخوار و وحشی خود را عفو کن ! . من بکلی دیوانه بودم، از
انسانیت خارج شده و نمیدانستم چه میکنم !..
سر دختر را باز روی تخته ها میگذارد .
بعد از آن دستهای خود را بزا نو های خود محکم گرفته ایستاده میشود ... بازهم
بطرف فاروق می آید... چشم های پر اشك خود را باز نموده بچشمان فاروق متوجه ساخته
از شانه های او محکم گرفته تکان میدهد :..
در ین وقت حرکت لب هایش را می بینیم ، با يك صدای حزین و يك ناله جانكاه :
- او را بتو گذاشته من میروم !.. جائی میروم که باز گشتن از آن ممکن ندارد !.. میروم که
دیگر بر نمی گردم !.
فوراً با دست خود تفنگچه را از جیب خود می کشد ... يك لحظه با هراس بطرف تفنگچه
می بیند، بعد از آن روی خود را سوی ماریا دور داده میگوید:
- خداحافظ ماریا !... خداحافظ ای خواهر بد بخت و بیچارهٔ من !..
بيك حركت سريع ماشه را کش میکند !.
دريك آن واحد يك صدای مدهش ويك دود زود !.. بيك برهم زدن مژه يك جسم
ثقیل توام با يك آواز مهیب روی تخته ها می افتد .. و همانجا می ماند.

- ٢٤٣ -


قسمت سوم
بعد از يك سال
يك شب در استانبول
یکی از شبهای خزان ۱۹۱۹- است.. فشار دشمن، امپراطوری عثمانی را تهدید
میکند.. دقایق و ساعات ، روزها بسرعت آمده و میگذرد. تا چشم بر هم زنیم سال دراز با
بهار و زمستان آن با اضطراب یا آرامش از خیال ما محو میشود...
هنوز يك سال تمام از متارکه نگذشته که باز به يك حرب نوین شروع میکنیم.. يك ملتی که
صدها سال آزاد زیسته ، اکنون کوشش دارند که آنرا محو و آزادی او را سلب نمایند
تمام افراد مملکت برای حفظ شئون تاریخی خویش آمادگی دارند ... در کوه های
انا دول مجدداً کندن استحکامات شروع شده است..
در دامان یکی از تپه های (ینی کوی) که در کنار آبنای بوسقور واقع است يك عمارت
كوچك وقشنگ سفیدی که اطراف آن با انواع درختهای زیبا احاطه شده نظره را
اولتر از همه بخود جلب میکند...
در مقابل این عمارت زیبا کوه مرتفعی است که پادبیای زمردی مستور است ... اگر از
تماشای زروه های سرسبز وخرم این کوه زیبا خسته شده و روی خود را بگردانیم بلا در ننگ
چشمان ما را آب نیلی و براق دریاچه که مانند دختر جوان و مهوشی که موهای درازش
در برابر بادهای تند بهاری به اهتزاز می آید آهسته آهسته با موج های پست و بلند وادی
های سرسبز را گذر کرده در آبنای بوسقور فرو میرود!.. در کنار این تپه ها و این وادی
خرم راه باریکی که با سنگچلهای هر رقم فرش شده امتداد دارد؟.. ما هم در امتداد
این راه پیش میرویم ...
- ٢٤٤ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

پس از قطع مسافه کمی بمقابل عمارت يك طبقه قشنگی که سمت خارجی آن تماما سفید
است میرسیم ! ..
موقعیت ورؤیت ساده این عمارت وضع وخيالات افسرده يك شخصی را که از اجتماع
خودرا بر کنار ساخته بما تلقین میکند. شخصی که درین عمارت سکونت دارد فاروق
است. فاروق پس ازینکه بدست رومانی ها اسیر گردید يك مدتی در محبس بسر برده
و بالاخره از طرف صلیب احمر به استانبول اعزام شد... عمار تیکه فعلا در آن سکونت
دار د خانه پدری او است ... از مراجعت او از رومانیه بیش از يك سال میگذرد ... درین
دور يك سال بیشتر اوقات او در داخل این خانه به تنهایی گذشته وازاطاق کمترخارج
میشود.. زمستان و تابستان پیش روی پنجره نشسته چشمانش را بيك نقطه میدوزد.
ساعات طولانی وقت او به تفکر میگذرد!..
بعضی از شب های مهتاب به تنهائی در کوه های سبز و خرم بوسعور گردش
میکند !.
باموهای ژولیده و وضع افسرده در پای درختان کوهی دراز کشیده چشمانش را به
به ستاره های درخشنده آسمان نیلگون خیره می سازد ! . . این وضع او ساعت
ها طول کشیده و بعض اوقات شب صبح میشود و او هیچ حرکت
نمیکند ! . .
فاروق از وقتیکه از رومانیه بازگشته دچار اختلال فکری است.. مخصوصا بی خوابی های
شبانه بیشتر اعصاب او را خسته ساخته و روز بروز قوای بدنی او را ضعیف و تحلیل نموده.. جسمش
ضعیف و رنگش پژمرده شده!. در بازگشت او پدرش هم مرده بود و این واقعه دردهای روحی او
را تقویه می نمود!.. تا آنکه مریض شد و به بستر افتاد... زمان طولانی مریض بستری بود ...
دکتورها درد اورا درمان پذیر ندانسته از مداوای او دست کشیده بودند... تا اینکه اواز
فلاکت مرض هم خلاص شده و صحت یافت!.. فعلا او فقط درین خانه كوچك و قشنگ که در
يك زاویه دور از اجتماع است بحال خاموشی و سکوت با قلب افسرده وروح مضطرب
تنها بسر می برد !..

یکی از شب های پائیز است ... هوا رفته رفته تاريك شد وغبار روی بوسعور پرده
— ٢٤٥ —


عشق و وظیفه یا شب اخیر

انداخت ... برگ های خزانی يك يك از شاخه ها جدا شده به ترتیب مخصوصی روی زمین قرار میگیرد ... باد سرد و خشك در وزش است!.
فاروق با مادرش در يك اطاق كوچك كه بوسیله چراغ پطرولی روشن شده است مقابل هم نشسته اند چشمان فاروق بيك نقطه متوجه است مادرش مشغول بافت است ... دیری نمی گذرد كه پیره زن سر خود را بلند كرده بروی پسرش می بیند ...
ـ فاروق ، بازچه فكر میكنی ، خیلی مشوش هستی!..
فاروق مثل اینكه از خواب عمیقی بیدار شود ، تكانی خورده با صدای گرفته میگوید :
ـ اوه، مادر جان !امشب باز با اضطرابات مدهشی دست و گریبان هستم!.. نزدیك است قلبم از هم بپاشد.
مثلیکه تمام كائنات پردة سیاهی است و آهسته آهسته بالای من گـترانیده میشود... مانند آن انسان هائیكه در زیر توده های خاك خاموش شده اند، در خود فشار حس میكنم، نفس كشیدن برایم خیلی دشوار است ... آه مادر جان ، مضطرب هستم و خیلی مضطرب هستم!..
خانم پیر كار دستی خود را بيك طرف گذاشته به او نزدیك میشود، سرش را كه با موهای سفید مستور است بروی او گذاشته دست های تب دار او را بدست های خود گرفته با يك صدای حزین میگوید:
ـ عزیزم فاروق !.. در ین مدت يك سال كه از محاربه بازگشتی بلاسبب خود را افسرده و تبا ه ساختی !.. بیا تا بیرون شویم و گردش كنیم !.. به بین این شب خزانی چقدر قشنگ است . . . شاید در هوای صاف و تازه قدری كدورتت رفع شود ...
ـ خیر، خیر مادر جان... نمیخواهم، برآمده نمیتوانم !... زیرا خواهش ندارم به ستاره های درخشنده آسمان و به این خط سفیدی كه دریأ در برابر ما تشكیل داده و به این درخت های سرو به بینم!. خیر،خیر، نمیخواهم، نمیخواهم مادر!.. این مناظر تماماً مرا دیوانه می سازد !..

ـ ٢٤٦ ـ


عشق دو طبقه یا شب اخیر

فاروق دفعةً خود را در آغوش مادرش پرتاب میکند، قواپای خود را بگردن او حلقه کرده و بگریه میشود:
- مادرجان !.. مادرجانم !.. ازین جا برویم !.. جائی برویم که دریا نباشد، ستاره ها در آسمان ندرخشد !.. این ساحل، این دریا، و این افق تماماً ایزائیل را بخاطر من می آورد !.. دیوانه میشوم مادر !.. هستی خود را گم کرده ام !.. بگیر مرا وازین جا ببر !.. چه میشود عذر میکنم ! التجا میکنم مرا ازینجا ببر !..
خانم پیر درحالیکه گریه میکند انگشتان خود را بروی فاروق میگرداند واو را نوازش داده میگوید:
- فرزندم !.. عزیزم فاروق !.. قدری صبر کن !.. درحالیکه تو خواسته باشی میرویم، جای دیگری میرویم، تو آزرده مباش کمی تحمل کن !..
فاروق سر خود را بلند کرده و از پنجره بیرون را تماشا میکند تپه های مقابل تاريك شده !... آهسته آهسته ظلمت شب افق را تاريك می سازد. دفعتا سر خود را روی سینه مادرش می گذارد. با صدای گرفته میگوید:
- مادرجان می ترسم !.. هروقت که هوا تاريك میشود، ظلمت شب اطاق را تیره می سازد فوراً همان شب موحش بخاطرم می آید، در مغز سرم فشار ... در رگهایم سوزش و در قلبم آتش در میگیرد !.. مادر می ترسم !.. از خانه های تاريك و از شب های تاريك می ترسم !..
خانم پیر با شفقت و مهربانی موهای سر او را نوازش میدهد:
- حق بجانب هستی فرزندم !.. يك شب خیلی دهشت ناکی را در حیات خود گذشته ائی !.. کوشش کن که فراموش نمائی ! . . آهسته آهسته آن تصورات را از ذهن خود دور کن !..
- مادر چطور فراموش کنم، ممکن ندارد تصورات آن از ذهن من دور شود !.. مادر تو نمیدانی که بچه اندازه مدهش بود !.. گمان میکنم رشته های فکرم تماماً گسسته و در کارگاه خیالم پردة ملونی آویخته اند که هردم نظرم به آن مصادف میشود و در آن همان چهره های وحشت انگیز و وضعیت رقت بار را می بینم !.. هیچ گاه فراموشم نمی شود و از حافظه ام دور نمی گردد !. اوه مادر جان این اضطراب مرا می کشد !.. يك روزی بی سرو صدا خواهم مرد !..

_ ٢٤٧ _


عشق ووظیفه یا شب اخیر
زن بگریه شروع میکند:
فاروق، ازین سخنان بی معنی بگذر!.. قدری فکر کن، من هم جز تو کسی ندارم فعلاً
مسئولیت حیات یک پیره زن بیچاره هم بدوش تست!.. پاره جگرم بتو عذر میکنم ازین خیالات
بیهوده بگذری!.. پدرت مرد، مرا هم از دست میدهی.
چشم های فاروق هم پر اشک شده و میگوید:
- مادرجان چه کنم، بدستم نیست ، مراعفو کن!..
خانم پیر با انگشتان بی خون خود مو های فاروق را نوازش میدهد.
عزیزم فاروق ، چندین مرتبه است که بتومیگویم خود را بیهوده از دست میدهی...
خود را هلاک میسازی!.. یقین کن روزی میرسد که با کسی که آنرا دوست داری یک جا شوی!..
ممکن ندارد که او ترا فراموش کند!.
- خوب در صورتیکه چنین است پس چرا در ظرف این يك سال که هزاران مکتوب به او
نوشتم یکی آنرا هم جواب نداد؟.. دوستی همین است؟..
- فرزندم اینرا بارها برای من تکرار کردی!.. این حس عکس العمل احساسات غرور
وحيثيت يك زن است !.. این سکوت او معنی دیگری ندارد!.. چون به او گفته بودی که
بعد از يك ماه می آیم و ترا می برم نرفتی، گرچه از رفتن تو انگلیس ها مانع شد و با آن
کوشش میکنی که برای آن چاره پیدا کنی ولی آیا او این معاذیر ترا قبول کرده و یا نه؟...
و آیا مکاتیب تو تماماً به او رسیده خواهد بود یا خیر..
فاروق لبهای خود را روی انگشتان بی خون و بی رنگ او گذاشته
می بوسد :
- مادرجان بگو اگر يك روز او را پیدا کرده و اینجا بیاورم آیا او را دوست میداری؟.
شفقت و محبت مادرانه خود را از او دریغ نمی نمائی؟.. وآیا او را هم در آغوش خود
می فشاری ؟..
- فرزند عزیزم!., برای تامین سعادت و خوشنودی تو آنچه بتوانم دریغ نمیکنم!..
اگر پاره سنگی هم باشد بسینه خود فشار میدهم !..
- گفتی اگر سنگی باشد ؟..
فاروق دفعتاً سر خود را بلند میکند.. قطرات اشك در مژگان هایش میدرخشد ...
- ٢٤٨ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

چشم‌های سیاه خود را بچشمان مادرش می‌دوزد کوشش دارد از نگاه او چیزی
بفهمد ...
- مادر راست بگو بعد از آنکه با ماریا ازدواج نمایم به‌نسبت من اندک نفرت هم
حس نخواهی کرد؟..
خانم از گفتار پسرش می‌داند که مقصد او چیست زهرخندی کرده
میگوید:
- دیوانه هستی فاروق، من به‌نسبت تو هیچ گاه نفرت کرده
نمی‌توانم !...
- بعد ازین فاجعه مدهش اگر ماریا زوجۀ من شده و بنام من یاد شود و برای بوسیدن
دست تو بیاید ...
خانم سخن فاروق را قطع کرده میگوید:
- برعکس، وقتیکه او را ببینم با تمام هستی و هیجان آغوش خود را برای او باز خواهم
کرد. ماریای کوچک و قشنگ ترا یکی از با ناموس‌ترین زن‌های دنیا دانسته بسینۀ خود
فشار خواهم داد. تا زنده باشم بر موجودیت تو و او افتخار خواهم داشت ... مطمئن
باش فرزندم !..
خانم پیر چشم‌های خود را بیک نقطه دوخته بسخن خود ادامه می‌دهد:
- نباید جسم ظاهری زن را بنظر ساده و سرسری دید، بلکه روح زن و اخلاق آن قابل
تمجید و محبت است!..
فاروق در بین یک عالم هیجان لرزیده و خود را در آغوش مادرش
می‌اندازد:
- مادر جان خیلی تشکر ! .. با این سخن‌های قشنگ خود امشب بمن حیات
تازه بخشیدی! .. حال در خود شوق و شفقت زیاد حس میکنم، مثل اینست که تازه بدنیا
آمده باشم!..
فاروق رخساره‌های تر و بیخون مادرش را می‌بوسد...
- مسعود هستم ! خیلی مسعود هستم مادر جان !..
خانم از بند دست‌های فاروق گرفته ایستاده میشود. با انگشتان خود قطرات اشکی را

- ٢٤٩ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

که بر رخساره هایش جریان دارد پاک کرده و میگوید :
— فرزندم برخیز تا يك ساعت بیرون بر آئیم ... امشب باز از دردهای سابق بحث نمودیم زخم های دیرینهٔ خود را تازه ساختیم. اگر قدری گردش کنیم بد نخواهد بود!..
— خوب مادرجان !...
هر دو سوی دروازه میروند ... همینکه میخواهند از دروازه خانه خارج شوند، صدای دروازه بشدت شنیده میشود، خانم می ایستد:
— درین تاریکی که خواهد بود؟..
سوی پنجره رفته می بیند يك شخص قدمیانه، كه يك بالان سیاه پوشیده دارد عقب در حویلی ایستاده است فاروق در خورده میگوید:
— يك شخصیکه نمی شناسم، به بینم چه میخواهد!..
خانم به عجله پائین رفته دروازه را باز میکند. شخص نو وارد يك قدم به خانم نزديك شده آهسته میگوید:
— خانم کاپیتان فاروق بی در اینجا اقامت دارند؟.
— شما که هستید؟..
شخص نووارد به اطراف خود نظر کرده با آواز خفیف تری میگوید:
— بگوئید يك نفر از وزارت دفاع ملی آمده !.
— بفرمائید فرزندم!..
خانم برگشته شخص نو وارد از عقب او روان میشود، يك صفه سنگی، ۳ زینه پایۀ چوبی، بعد از آن يك اطاق بزرگ ... خانم سر سفید میگوید :
— فرزندم بفرمائید، فاروق هم اینجا است !..
شخص نو وارد داخل اطاق میشود... در مسافهٔ دوسه قدمی فاروق ایستاده پاهای خود را يك به دگر زده سلام میدهد و میگوید :
— بنده شوکت !.. در وزارت دفاع ملی ضابط استخبارات هستم!..
بعد يك قدم دیگر هم نزديك میشود:
— کاپیتان!.. فردا ساعت ۹ صبح در وزارت دفاع ملی شما را انتظار دارند... قمندان

ـ ۲۵۰ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

فاضل بی را ملاقات نمائید!..
ـ فردا ساعت ۹؟..
ـ بلی!..
ـ کدام چیز مهم است؟..
شخص نوارد ایستاده شده يك لحظه فكر ميكند... در گفتن و نگفتن متردد است... بعد چنین میگوید:
ـ گمان میکنم به نسبت حرکت شما بطرف انا دول از انقره امر رسیده!..
ـ چه گفتید؟.. به نسبت حرکت من از انقره امر رسیده؟.
ـ بلی!..
يك دقيقه بدون سر و صدا می گذرد .
ـ با که ملاقات کنم!..
ـ باقندمشر فاضل بی!..
ـ ساعت ۹ صبح؟..
ـ بلی!..
شخص میانه قد سلام داده و با قدم های سرد از اطاق خارج میشود...
فاروق ومادرش نزديك پنجره هستند ..
ـ فرزندم . این شخص که بود و چه میخواست؟.
ـ هیچ مادر جان ، يك ضابط بود!.. فردا مرا در وزارت دفاع ملی انتظار دارند... برای خبر دادن آمده بود !..
ـ در وزارت دفاع ملی ترا انتظار دارند؟..
ـ بلی !.
ـ برای چه؟..
ـ نمیدانم ، بهر حال چیز مهمی نیست !..
ـ چرا دفعةً رنگت اینقدر زرد شد ؟..
ـ نمیدانم ، معده ام قدری خراب است... بلیکه از سبب آن باشد !..

ـ ٢٥١ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

خانم خیلی مشوش است... بنظر حیرت سوی فاروق می بیند ... بعد از آن سرخود را
بلند میکند .
- خوب،خوب فرزندم، بیا که قدری بیرون برویم ! ..
- بسیار خوب برویم ! ..
مادر وپسر آهسته آهسته از اطاق خارج میشوند..
اطراف تاريك شده است ... در روی آسمان ستاره ها می درخشد ...

فردا صبح... ساعت (٩)است..فاروق دروزارت دفاع ملی در اطاق غندمشر فاضل بی است.
غندمشر روی میز كار نشسته است ... فاروق هم در مقابل او روى يك چوكی
قرار دارد ...
نیم ساعت است که سخن میزنند .. غندمشر میگوید :
فاروق بی ! با تمام این توضیحات شما تكرار میکنم حركت شما بطرف اناطول حتمی
وضروری است ... امروز احتیاجی که وطن بشما داردازهمه ضرورتر است ... این دفعه حرب
نیست، بلکه مجادله برای حریت وحیات است ... میدانی فاروق بی ! حریت وحیات ! ..کپاپیتان
دفاع از وطن فریضه مقدسی هرفرد است ! .. عشق و محبت زن وفرزند حتی حیات
بعدازان می آید!..
غند مشر چشم های خود را خوب باز كرده بطرف فاروق دیده
میگوید :
کاپیتان ! ازشما يك كلمه جواب قطعی میخواهم ! ..امید میکنم این جواب ساده
صورت قبولی شما باشد !..
فاروق موهای خودرااز شقیقه های خودپشت سربرده میگوید:
متأسفانه که جواب من منفی است زیرا اندیشه وافكاریكه نسبت به محبت
او در دل من جاگزین شده گمان نمیكنم كه برای وطن مفیدشده و یا خدمتی كرده
بتوانم !. .

- ٢٥٣ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ـ چه میگوئید کاپیتان! ..
ـ همین است که عرض کردم! .. وطن خودرا به اندازه جان خود دوست دارم ولی خانم
خودرا هم به اندازه وطن خود دوست دارم نه از او جدا شده میتوانم ونه ازین گذشته میتوانم! ..
چکنم زیر تاثیر قوۀ زندگانی میکنم که بدستم نیست .... بی او بفکر و ادراک خود
صاحب نیستم که بتوانم حرب بکنم! .. اگر وطن میخواهد از من استفاده نماید واگر یقین
بفکر خدمت بوطن هستید بمن كمك نمائید !.. بشما عرض کردم برای من ده روز اجازه بدهید
تا به ابرائیل رفته اورا بیاورم!.. لحظۀ که اورا به استانبول رسانیده و بخانه مادرم بردم به
ناموس و شرف خود قول میدهم که وجودم به هر امر شما آماده می باشد! .. چه می شود
غندمشر صاحب دست خودرا محض باسم انسانیت دراز کنید و بمن معاونت نمائید! .. من از
روزیکه چشم خودرا كشاده ام حرب میکنم ... تاه مین دم بدون وقفه برای وطن خود كار
کرده ام . امروز که ۳۲ سال از عمرم میگذرد!.. جناب قوماندان فکر کنید بالاخره من هم
انسان هستم، من هم دل دارم من هم عشق و محبت دارم! ..
غندمشر چشم های خودرا می بندد... سر خود را بطرف کاغذ هائیکه روی میز
گذاشته شده دور میدهد يك دقیقه فکر کرده میگوید :
ـ کاپیتان ! این خواهش شما خیلی مشکل و دشوار است! .. این را هم فکر کنید که يك
ضابط ترك با يك دختر خارجی چطور ازدواج کرده میتواند؟ .. و درین راه من چطور بشما
كمك كرده ميتوانم ؟..
ـ جناب قوماندان فعلاً مسأله ازدواج در بین نیست ... من تنها اورا گرفته نزد مادرم
می آورم... اینست خواهش من... بیش ازین از شما چیزی نمیخواهم! ..حیات ما بعدها تحت
حکم قضا و قدر است!.. جناب غندمشر ما از طفولیت بد بخت هستیم! .. از روزیکه چشم کشوده ایم
حرب میکنیم.. حال به يك جنگ تازه ما را دعوت میکنند..
فاروق کمی مکث کرده میگوید:
ـ اگر بازگشتم گویا وظیفه خودرا ایفا کرده ام به بینید که موهایم تماما سفید شده است به
۳۲ سالگی پیر شدم جناب قوماندان !.. بعد ازین کوشش میکنم برای خود زندگانی
نمایم... ذاتاً بعد ازین احتیاج وطن هم برای اشخاصی که مانند من رو به پیری و ضعف باشد
باقی نمی ماند! .. آنوقت من هم از سلك عسكری استعفا میکنم... مثل يك انسانيكه با حضور

ـ ٢٥٣ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

غلب وظیفه خود را بپایه اکمال رسانیده باشد بيك گوشه رفته با خادمی که دوست دارم زندگانی
میکنم ، اگر بر نگشتم ..
غند مشر در حالیکه خیلی متاثر شده سخن كاپیتان را قطع کرده
میگوید :
ـ خیلی خوب خیلی خوب کاپیتان ، مقصد را فهمیدم ... حالا شما بخانه خود بروید فردا بساعت
ده انتظار داشته باشید ...
غندمشر، سر خود را بلند کرده به فاروق وقت نمیدهد که چیزی بگوید، با صدای ملایم
بسخن خود ادامه میدهد:
ـ فعلا بروید کپاپیتان !..
فاروق بپا ایستاده میشود... پاهای خود را به يك ديگر زده سلام میدهد ...
بدون آنکه چیزی بگوید دور خورده با قدم های تند از اطاق خارج
میشود ...

فردا صبح... فاروق در اطاق خود انتظار دارد... چشم هایش به يك نقطه متوجه است
و بفكر عمیقی فرو رفته ... ساعت ده صبح است ... یکی از روز های خوب فصل
خزان است... آفتاب درخشان و باد خفیف دروزش است . شر شر برگهای خشك درختان
شنیده میشود ...
درین بین صدای پائی فاروق را متوجه ساخته در حال از جای خود برخاسته و بطرف
پنجره میدود ... بازهم همان شخص میانه قد پایالان سیاه است!..
ـ مادر جان ، صبر کن در حال می آیم !..
از اطاق خارج میشود و بطرف باغچه میدود ... بدمن دروازه بیرونی با شخص
نووارد مقابل میشود... فاروق با یکعالم هیجان میگوید :
ـ رجا میکنم بگوئید چه خبر است !..
شخص نووارد، از جیب خود پاکتی بر آورده به فاروق تقدیم می نماید...
ـ اينك کاپیتان ! اجازه نامه حرکت شما با تکت جهت رفت و آمد تان به ایرانیل .. بعد از
شش روز یعنی روز چهارشنبه از بندر «سرکچی » جهاز امریکائی موسوم به « نیلسون » حرکت

ـ ٢٥٤ ـ


عشق ووظيفه يا شب اخير

می نمايد... همین جهاز شما را واپس به استانبول هم میرساند. در براقیل دو روز می ماند . در بازگشت شما راجع به خانمی که باشما رفاقت خواهد داشت به کابینتان جهاز گفته شده برای شما تکلیفی نخواهد بود...
فاروق در بين يك هیجان بزرگی میلرزد... از فرط مسرت چشمانش پر اشك ميشود... نزديك است ما ندطفلی بګريد!..
شخص نووارد با همان خون سردی ولا قیدی به سخن خود ادامه میدهد :
اينك كاپیتان! این هم پاسپورت شما... كه به اسم يك نفر نجار چوب مباحث می نماید !.. بمقابل هر پیش آمد میگوئید كه من یكی از ترك های (قبر یس) هستم و از يك مدت زیادی باينطرف بين (قبريس) ابراقيل ، استانبول به تجارت چوب چهار تراش مشغول میباشم. اگر تحت کدام كنترول واقع شويد، با وجودیكه کاپیتان جهاز از شما حمایه و محافظه خواهد كرد مگر این نكته را فراموش ننمائید !..
دفعتاً اشك های چشم فاروق روی رخسارهایش سرازیر میشود.
- تشكر، خیلی تشكر ميكنم!..
شخص مذكور پاهای خود را بيك دګرزده سلام میدهد :
وظیفه من عبارت از همین بود کاپیتان !. فراموش نكنید بروز چهارشنبه ساعت ١١ بجه از بندر سرکچی حركت ميكنيد!..
يك دقیقه مكث نموده با صدای آهسته میگوید :
- کاپیتان !.. حال امر شفاهی که از طرف وزارت دفاع ملی آورده ام بشما ابلاغ می نمایم، لطفا نوت بگیرید :
بازيك لحظه سکوت کرده و چنین میگوید:
- بعد از ١٤ روز یعنی فردای آنروزيكه به استانبول میرسید ساعت ۹ قبل از ظهر برای حركت بطرف انادول بوزارت اثبات وجود نمائید !..
در ختم این جمله با شارة سر سلام داده بر می گردد. و از راههای باريك باغچه كه با سنگ چل های كوچك فرش است گذشته در راه فارغی كه در وسط جلگه سرسبز امتداد دارد از نظر غائب میشود...

...
٢٠٠


عشق و وظیفه یا شب اخیر
ساعت ۱۲ روز است ... فاروق در اطاق خود پشت میز نشسته و آخرین مکتوب را برای
ماریا می نویسد ... گاه گاه چشمانش پر اشك میشود ...
اشك چشم خود را با پشت دست پاك كرده به نوشتن مكتوب ادامه
میدهد :
سطرهای اخیر مکتوب :
اينك ماریای قشنگم ...۳۰ روز بعد از گرفتن این مکتوب مرا انتظار بكش... بعد
ازان ما را هیچ قوتی از هم جدا کرده نمیتواند . تا آخرین لحظه حیات خود را با مسرت و
شادی بسر می بریم ... تمام این اضطرابات را برای ابد فراموش میکنیم ... اوه ماریا
بحدی در آرزوی دیدار تو هستم كه يك دقيقه هم خیال نازنین تو از جلو چشمانم دور
نمی شود. هردم در نظرم جلوه میکنی!.. در همین دقیقه در مخیله ام محسوس هستی !چهره
قشنگ و زیبایت مرا بتو مشغول می سازد!.. تو بطرف من پیش می آئی!.. چشم های آسمانی
تو می درخشد ... حركت لب های باريك و ياقوتی رنگت را بخوبی می بینم ...
خنده های نمکينت ... فرو رفتن رخسارهای گندم گونت، .. آواز شیرینت را
که خوش آیند و دلنواز تر از شر شر آبشار است ! .. حتی درین لحظه کلمات پر حرارت ترا
میشنوم که به من میگوئی:
ای مرد قشنگم !یگانه هستی یا قوت من» آه! مانند همان روزهای گذشته که با تو
بودم بازی خود را در آغوش من پرتاب كردي!.. مويت بموهايم تماس میکند ، پاهایت با
پاهایم پیچ و تاب میخورد !.. آه ماریا !.. دیوانه میشوم !..از خود میروم !.. ولی میدانی
که در ظرف اين يك سال هجر مرا دیوانه ساخته!.. مكاتيب مسلسل و پی در پی مرا جواب
ندادی ! البته این گناه ترا هرگز عفو نمیکنم!.. من میدانستم كه تو يك زن مغرور هستی مگر
هیچگاه بخاطرم نمی گذشت که اینقدر سنگین دل و بی عاطفه باشی ! . . برای آمدن به
ابرائیل خیلی کوشیدم ، مگر انگلیس ها مانع شدند . چه میتوانستم بکنم ...بدست من
نبود! .. خیر هر چه بود گذشت فعلا این زخم ها را تازه نسازيم ...ماريانانه ما را ندیده ای!.
خیلی قشنگ و زیبا است!.. بیشتر به آشیانه بلبل شباهت دارد ... در اوقاتیکه من در
ابرائیل بودم پدرم اینخانه را گرفته بود. دورنمای آبنای بوسقور که از عمارت ما مسافت
کمی دارد مانند دریای دانبوب چون خط مستقیمی در برابر افق امتداد دارد. مخصوصاً

٢٥٩


عشق و وظیفه یا شب اخیر

شب هائیکه آسمان صاف و پرستاره است رویت درختان سرویکه در دو طرفه راه ها سایه
انداخته ایرانپل را بخاطرم می آورد که با تو بگردش میرفتم !.. آه ! ماریا !.. در
در هرجا و هر لحظه یاد تو خاطرات غم انگیزی برای من تشکیل میدهد !.. ماریای عزیزم !..
من دیوانه شده ام !.. درین دم هیجان و مسرت مرا بی خود ساخته !.. دست هایم
می لرزد.
خوب نمیدانم چه میکنم یا چه مینویسم !... خلاصه دریایان چشمانت را
میبوسم !..
خود را برای حرکت آماده بساز !.. در ایرانپل فقط دو روز خواهیم ماند !... سلام
و احترام مرا به عمه ات میرسانی !..
بعد از شش روز ... صبح روز یکشنبه ساعت ۱۱ بجه ... يك جهاز کوچکیکه بیرق امریکا
بر فراز آن در اهتزاز است از کنار بندر «سرکجی» راساً بطرف آبنای استانبول حرکت
میکند. در کنار بندر چند نفریکه به مشایعت مسافرین آمده بودند آهسته آهسته دستمال
های سفید خود را حرکت میدهند !.. چند قطره اشکی هم از چشمان پیره زنی مسافرش را
بدرقه کرد !.
جهاز آهسته آهسته از نظر غائب شد !...

- ٢٥٧ -


ابرائيل

شام است و روی آسمان را ابرهای سیاهی پوشیده، نهر دانیوب از کثرت غبار دیده نمی شود...
جهاز « نلسون » بعد از تکان پی در پی کنار بندر ابرائیل ایستاده و لنگر انداخت.
در کنار بندر چند نفر با لباس های رسمی و چند تن پلیس استاده هستند سه عراده موتر تیز رفتار نیز موجو داست.
مسافرین نلسون که از ده نفر تجاوز نمیکرد به پائین شدن شروع نمودند !...
پاسپورت های مسافرین یکایک از طرف مامورین بندر ملاحظه و بعد هر يك بنوبه خود در يك راه باریکی که از بندر بطرف شهر امتداد دارد حرکت میکنند !..
کاپیتان فاروق هم در حالیکه در دستش يك بكس كوچك است... بعجله سوی موترها میرود... چشم هایش از فرط مسرت میدرخشد... بدون تاخیر دروازۀ موتر را باز کرده بداخل آن قرار میگیرد...
نمبر ۵۳۱ میدان گرادینا پوبلیکا...

بعد از نیم ساعت در میدان گرادینا پوبلیکا هستیم ، موتریکه چند دقیقه پیشتراز بندرگاه حرکت نموده در مقابل دروازۀ يك خانه كه در انتهای میدان گرادینا پوبلیکا واقع است می ایستد .

- ۲۵۸ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

يك خانه كه پنجره هایش تماماً بسته، رنگ دیوار هایش فرو ریخته، و در پشت پنجره هایش
روشنی و یا سایه دیده نمیشود... دروازه را میزنند...
يك دقيقه دو دقیقه سه دقیقه !...
دروازه آهسته باز میشود... در عقب دروازه سایه يك زن ... يك نظر او را می شناسیم..
مادام ميخائيلسكو !..
فاروق صدا میکند:
مادام!.. مادام!..
......
مادام!.. ماریا کجا است ؟...
فاروق بدون آنکه جواب مادام را گوش کند در حال بکس را گذاشته بطرف زینه ها
میدود ...
اطاقها، صفه، کفشکن و همه را از نظر میگذراند.
ماریا!.. ماريا!.. ماريا!..
.......
نه صداونه جواب !..
ماريا !.. ماريا !.. ماريا !..
.......
فاروق دفعتاً می ایستد با تعجب سر خود را دور میدهد:
مادام ميخائيلسكو ، ماریا اینجا نیست؟..
زن بیچاره سرسفید در حالیکه قطرات اشك از چشمانش سرازیر شده با آواز لرزانی
میگوید :
خیر، درینجا نیست !.. ماريا، با من يك جا نمیباشد .
فاروق متوحشانه فریاد میکند:
پس با که می نشیند ؟..
مادام کوشش دارد که از گریه خود داری نماید. میگوید:
فاروق بی ، قدری صبر نمائید که بخود بیایم ، زیرا سخن زده

- ٢٥٩ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

نمیتوانم !...
مادام آهسته آهسته سر خود را بالا کرده و بطرف فاروق می بیند... مانند مریضی که
در حال احتضار باشد نفس های کوتاه کشیده ، دستهای خود را به شانه های ضابط گذاشته
قدری خود را بلند کرده می گوید :
کاپیتان ، ماویا تنها میباشد . بعد از واقعه شوم و آن شب دهش، دانست که دیگر
در اینجا زندگی کرده نمیتواند !... ازینجا رفت!...
کجا رفت؟..
بيك گوشه تنها که هیچکس او را نمی بیند، جائی رفت که هیچکس با او مشغول شده
نتواند !.. وحال یکه و تنها در آنجا زندگی میکند...
مادام رجا میکنم، عذر میکنم زودتر آنجا برویم!...
خوب ، خوب میرویم کاپیتان ! قدری صبر کنید که من کمی
بهتر شوم .
مادام لبهای خود را زیر دندان گرفته و می گوید :
که میداند ، حالا او هم که ترا به بیند چقدر مسرور خواهد شد !... از يك سال باین
طرف هر دقیقه و هر ساعت به فکر شما است و تنها انتظار شما را دارد آمدن شما را میدانست
و میگفت :
«محقق يك روز می آید».
مادام عذر میکنم زودتر برویم ، جای سکونت او خیلی دور است؟
خیر، آنقدر دور نیست ... يك مسافه ده پانزده دقیقه ئی است ...اولی شما با من
كمك کنید که یکبار بالا برویم زیرا وضعیتم خیلی خراب است . قلبم بشدت میزند . نمیدانم
از شدت هیجان است و یا از مسرت !.. دفعةً که شما را دیدم وضعیتم خراب شد. کمی راحت
کنیم ، بعد از آن میرویم!..
فاروق از بازوی خانم گرفته آهسته آهسته روان میشوند...
فاروق خیلی ضعیف شده ام ؟..
خیر مادام آنقدر قابل فکر نیست !.
از زینه ها بالا میروند... مادام بطرف فاروق دیده میگوید :

- ٢٦٠ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- كاپیتان اگر میل داشته باشید به اطاق ماریورا برویم من هیچ چیز او را دست نزده ام !.
فاروق با صدای خفیف میگوید:
- هر چه شما امر کنید!...
به اطاق ماریا داخل میشوند، فاروق دفعة ایستاده و چشمانش پراشك میشود ... به اطراف اطاق مضطربانه نگاه میکند و میگوید :
- بیائید مادام بروی این آرام چوکی بنشینید. ما هم اکثر اوقات روی آن می نشستیم و تا صبح به ستاره ها نگاه میکردیم ! ..
- خوب، كاپیتان بفرمائید !...
از بیرون صدای خفیف باران شنیده میشود . باد خفیف پرده ها را تکان میدهد... فاروق انگشتان باريك ولاغر مادام را كه در بین دست های خود گرفته میبوسد:
- آه مادام، اگر بدانید که در ظرف این يك سال چقدر عذاب دیدم ؛ در بین چه اضطرابات مدهش حیات بسر می بردم .
- او هم خیلی معذب بود؛ او هم اضطراب زیاد کشید ...مگر او...
خانم پیر ، لب های خود را زیر دندان فشار داده زهر خندی نموده میگوید :
- مگر او با تمام هستی مادی و معنوی خود محو شده بود؛ بزرگ تر ازین فلاكت بالای يك زن نمی آید!... آه آن شب اخیر !..
خانم اشك های چشم خود را با پشت دست پاك کرده سخن خود را تعقیب میکند :
- وقتیکه شما از ا برائیل حرکت کردید او در شفاخانه سخت مریض بود ... دكتور ها در تداوی او خیلی کوشش نمودند... او چشمهای قشنگ خود را بيك نقطه دوخته و با تکان های مدهش فریاد میکرد:
- می ترسم ... می شرمم ... مرا خلاص كن فا ر و ق ... مرا نجات بده فاروق !..

- ٢٦٩ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

مادام بلا اختیاً ر سر خود ر ا د و ر میدهد لب ها و ز نقشش مر تعش شد ه
میگوید :

- یکی از شب های خزان مثل امشب در شفا خانه، اطاق با يك چراغ پطرولی روشن بود، من
بالای سرش نشسته بودم...
دست های گرمش در بین دست هایم بود، رگهایش بنوك انگشتانم میزد. خود را خم کرده
چشم هایم را بچشمانش دوخته بخدا التجا نمودم... در ین فرصت مژگانش تکان میخورد...
چشم های خود را باز نمود و با صد ا ی خفيف که تاحال در گوشهایم طنين آنرا
می شنوم گفت:
- عمه !... عمه توهستی !...» از شدت مسرت، نزديك بود دیوانه شوم ، تا آنوقت
هیچ سخن نمیزد و کسی را نمی شناخت. قلبم از هیجان بجوش آمده دست های آتشین او را
بوسیدم !..
- « فر ز ند م دختر عزیز م ! . . من با لای سر تو هستم ! . . من با تو سخن
میز نم !... »
پس از يك مدت طولانی اولین بار بود كه خنده در لبانش نقش بست . خنده کرده
چنین گفت:
- « عمه!، من كجا هستم؟...
- گفتم: عزیزم در شفا خانه !..
سرش بيك سوغلط خورد... آنقدر قوه نداشت که سر خود را بلند کند. موهای سیاه
دراز ش روی پیشانیش افتاده بود صداکرد:
- عمه فاروق کجاست؟..»
- به مملکت خودرفته !..
- بمملکت خودرفت ؟..»
- بلی جبراً او راخارج کردند... تقریباً پانزده شب و روز در دهن دروازۀ شفاخانه در
انتظار تو بود. بعداز آن فرانسوی ها او را دستگیر نموده ذریعۀ جهاز به تركیه اعزام
کردند !..»
آن دقیقه هیچ فراموشم نمی شود. چه در آن حین دو قطره اشک هم از چشمانش سرازیر

- ٢٦٧ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

شده روی بالش تش چکید ... گفت :
- فاروق بکلی رفت ؟..
- رفت مگر باز می آید... و بزودی می آید! .. اولین مکتوب شما را که رسیده بود، درحاله
از جیب خود در آورده برایش دادم
- به بین به مجردیکه پای خود را به استانبول گذاشته برای تو مکتوب نوشته و
فرستاده است !..»
خیلی بزحمت سر خود را بطرف من دور داده روی گندم گونش در زیر شعاع چراغ
بطرز دل خیره خیره میدرخشید گفت: عمه مکتوب را بخوان که بشنوم !... زیرا چشم هایم
خوب دیده نمیتواند !
بخواندن مکتوب شروع نمودم از چشمانش قطرات اشك میریخت... و خاموش بود
مثل امروز بیاد دارم ، كه در يك حصه مکتوب نوشته بودیده ملر یاد یگر هیچ کس ترا از من
گرفته نمیتواند !.. هیچ دستی مارا از هم جدا ساخته نمی تواند . با وجود هر چیز تو از من
هستی، تنها از من هستی ماریای قشنگم !.. وقتیکه همین جمله مکتوب را خواندم دفعتاً فریاد
کرد ، «فاروق، فاروق » ، چون در ین وقت این هیجان برای او خیلی خطرناک بود به تسلی
او پرداختم و گفتم:
- دختر عزیزم ، قدری تحمل کن صبر بهتر است !..
بعد از کمی روی خود را سوی من دور داده گفت:
- «آیا يك بار دگر اورا خواهم دید ؟..»
- محقق او را می بینی ، می آید و ترا هم با خود می برد.. تبسمی کرده چشمانش را بسقف
متوجه ساخت ، بروشنی چراغ خیره شده مدتی آن سو می دید، آه آن نگاه های حزن
انگیز را هرگز فراموش نمیکنم !.. سپس بمن دیده گفت:
- «بلی من هم میدانم، من هم یقین دارم که می آید . محقق يك روز
می آید !..»
چشمانش بسته می شد ، خیلی خسته شده بود . سرش باز روی بالش تغلط خورد
و گفت :
- «عمه، وقتیکه او آمد در حال نزد من بیارا.. اگر با چشمانم او را دیده نتوانم، باری روحم

- ٢٦٣ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

شاد میشود ! . . . »
اینرا گفت و خاموش شد. ، . چشم های خودرا بست. سر خود را طرف راست دور داده و باز
دوسه مرتبه با آواز خفیف گفت :
- فاروق . . . فاروق . . . فاروق . . . و از خود رفت !
مادام درین وقت در بین طوفان شدیدی میلرزید، پرده های اطاق را باد خفیف این
سو آنسو می برد ! . .
در اطاق سکوت مطاق است ! . .
کاپیتان مثلیکه از پر تاثيريك فشار سنگینی خلاص شود آهسته خود را راست کرده و
در حالیکه کوشش میکرد قطرات اشکش را مادام نه بیند میگوید:
- بیچاره ماریا ! . . من سبب فلاکت بزرگی برای او شدم ! . . آه ! او محض براء محبت من
دچار مصائب و متاعب زیادی گردید ! . .
مادام سر خود را حرکت داده میگوید :
- راست میگوئید کاپیتان ! . . او خیلی اضطراب کشید. . . اما با وجود این همه فلاکت
ها و اضطرابات هیچوقت خود را بد بخت نمیدانست . . . هنوز هم خود را بد بخت حس
نمیکند . . . حقیقت هم همین است . زن اگر قلب پر از محبت دارد بد بخت
نمیشود . . .
بیچاره خانم گریه میکند .
- فرزندم حالا بشما هم دلم می سوزد . . . شما هم مقصر نیستید شما قصداً سبب این
بد بختی او نشدید . . . شما هر دو جوان بودید ، هنوز تجربه نداشتید ! . . انتهای محبت را
نمی دانسید ! . مانند دیگران گمان میکردید که قلب زن بازیچه است و میتوان با آن
بازی کرده ! . . تمام این خطاها ازین جا نشئت کرده است ! . . فرزندم ، با هر چیز بازی
کردن ممکن است ، مگر با قلب زن که احساس دارد هیچ وقت نمیشود بازی کرد ! . . این
کیفیت را شما نمیدانستید ، بلی تنها این را نمیدانستید کاپیتان ! .
پیرمزن بیچاره زهرخندی کرده بسخن خود ادامه میدهد :
- فرزندم، پی بردن به مکنونات خاطر زن مشکل تر از فهمیدن مطالب کتب علمی است ! . . .
اگر در ابتدا به اصل مقصد پی نبرید باز هر قدر اوراق آنرا زیر و رو کنید، افکارتان

- ٢٦٤ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

مشوش و متلاشی شده چگونگی آنرا فهمیده نمی توانید... زنیکه محبت دارد برای هر گونه
فداکاری حاضر است. زن دوست نمیدارد، اگر يك بارمحبت ...
سر خود را بطرف پنجره دور داده افق را که آهسته آهسته تاريك مي شد نگاه
کرده میگوید :
ـ اخیر با شد ، چیز يكه شد نی بود شد ، حال هر چه بگو یم فا ئده
ندارد !..
فاروق خیلی پریشان بنظر می آید . . . اشك های خودرا با دسمال پاك كرده دفعتاً
می ایستد زانوهایش میلرزد با آواز لرزانی میگوید:
ـ مادام عذر میکنم... رجامیکنم... برخیزیدکه برویم!.. دیگرتحمل ندارم، برویم!
زودتر برویم .
ـ خوب، خوب، میرویم!..
بیچاره سرسفیدازکنارآرام چوکی محکم گرفته ایستاده میشود...
ـ این شال سیاه را بمن بدهید، زیرا امشب هوا قدری سرد است!..
فاروق در حال شال را بشانه هایش می اندازد.
آهسته آهسته از زینه ها پائین میشوند...
ـ كاپيتان هنوز باران می بارد؟..
ـ بلی ما دام ، باران خفیف می بارد !..
ـ اگر يك عرابه سر پوشیده پیدا کنیم!..
ـ وقتیکه من می آمدم در میدان موتر ها ایستاده بود، یکی از آنها را سوار
میشویم!..
ـ كاپيتان ، من موتررا دوست ندارم . مراتبكان میدهد، اگرعرابه باشد
بهتراست !.
ـ چشم، هر طوریکه شما امر میفرمائید!..
فاروق بازوی مادام را گرفته از زینه ها پائین میشوند، همینکه بدروازه میرسند فاروق
دررا باز میکند ... هنوز باران می بارد... بادهم آهسته آهسته می وزد ...
ـ مادام اجازه می فرمائید يك عرابه پيدا كنيم!...

ـ ٢٦٥ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ خوب من انتظار می کشم!.
فاروق میرود ...
بعد از سه دقیقه در دهن دروازه یك عرابه که اطرافش با پرده های سیاه محکم است
می ایستد فاروق :
ـ بفرمائید مادام !..
مادام بزبان ر و من عرابه چی ر ا چیز ی گفته و بكمك فاروق د ا خل عرابه
می نشیند ...
ـ بیائید كاپیتان شما هم پهلوی من بنشینید...
فاروق در حال داخل میشود ...
حال یك عرابه که با پرده های سیاه مستور است و دو اسپ با قوت آنرا کش میکند تند از
گوشه راست میدان پوبلیك دور خورده از نظر غایب میشود ...
و بعد از پا نز ده دقیقه.. همان عرابه رومن که با پرده های سیاه مستور است و اسپ
های قوی آن را می کشد از جاده های کج و پیچ گذشته در یك راه خلوت و گل آلود
پیش میرود ...
از کنار تپه های کوچکی که با علف های خشك مستور است میگذریم. بلندی ها و پستی ها
در بین غبار پوشیده شده... ابرهای سیاه روی آسمان را فرا گرفته... از دور آواز بره های
گوسفند ها بگوش میرسد...
عرابه پیش میرود...
ـ مادام، هنوز خیلی راه باید برویم؟..
ـ خیر كاپیتان ، نزدیك است !..
ـ اگر دفعتاً مرا به بیند خیلی مضطرب خواهد شد.
ـ خیر فاروق ، گمان میکنم هیچ تغیری در وضعیتش رخ نخواهد داد!.. زیرا او در
انتظار تست... او میدانست که محقق برای دیدن او می آئید!..
ـ صحت او چطور است مادام ؟..
چشم های قشنگ او مانند ستاره های درخشنده باز می درخشد ! .
ـ این را نمیدانم که چشم های او مانند ستاره میدرخشد و یا نه اما این را میدانم که نسبت

ـ ٢٦٦ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

به سابق حالا راحت تر است، حیات آسوده و آرامی میگذراند. زندگی بی سر
وصدا ا...
آه مادام!.. آنقدر مضطرب هستم که هیچ فکر کرده نمیتوانم. خیالش یك ثانیه هم از
مقابلم دور نمیشود... به بینید... به بینید بطرف من می آید... می خندد... خط های رویش را
می بینم... حرکت لبهای قرمز و باریکش بخوبی دیده میشود ...
فاروق دستهای خودرا بطرف چشم های خود می برد چشم های خود را می مالد:
اوه! .. این مسرت مرا دیوانه می سازد !..
دفعتاً سر خود را بلند میکند:
مادام مکتوبهای متعدد مرا چرا جواب نداد؟..
حاتم پیر آهسته میگوید:
چه میدانم... شاید میخواست خود را فراموشت سازد؟.
عرابه در راه پر از گل و خاك روان است!..
از بین چند دقیقه دیگر هم میگذرد. عرابه از يك راهی که دو طرفه آن درخت ها قرار دارد
گذشته در يك جاده باريك که با سنگ فرش است پیش میرود...
فاروق باز سر خود را بطرف خانم دور داده میگوید:
بعد از آن که من رفتم خیلی در شفاخانه ماند؟..
خیر ٢ ماه دیگر در شفاخانه بود!..
دكتورها مرضش را چه تشخیص کرده بودند؟!.
نزول؟... «نزول يك قسم مرض مهلك است»
نزول گفتی ؟..
بلی!..
فاروق بدهشت سوی خانم می بیند !..
ازین مرض مهلك چطور خوب شد؟.
خداوند شفا داد!
عرابه دفعه می ایستد!...
فاروق سر خود را از پنجره عرابه کشیده می بیند. يك احاطه که در داخل آن درختان

- ٢٦٧ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

زیاد دیده میشود. در سمت مقابل يك دروازۀ بزرگ آهنین بنظر می‌آید که عرابه بسیار بخوبی داخل باغ رفته میتواند در دو سمت دروازه علامه ای صلیب دیده میشود. در پای درخت های سرو که با هم خیلی پیوسته است ، چند قبر معلوم میشود. فاروق در حالیکه خیلی متوحش شده دیوانه وار صدا میکند:
مادام، مرا کجا آوردی؟..
يك صدای متین:
شما را در مزارستان آوردم کپاپیتان !...
به مزارستان آوردید ؟... مزار !...
دفعتاً آواز فاروق قطع میشود... رنگش پریده و مانند دیوانه ها مبهوت و متحیر است..
مادام وقتیکه می بیند فاروق نزدیک است به افتد از بند دست هایش گرفته میگوید:
ترا چه شد کپاپیتان؟... قدری بخود بیائید!... چیزی قابل فکر نیست !.. ماریا اکثر اوقات شب ها تا ناوقت بالای مزار پدر و برادرش میباشد، ازین سبب ترا باینجا آوردم.
فاروق قدری بحال آمده چشم های خود را باز میکند و میگوید:
مادام!.. مادام!.. میخواستید انتقام بگیرید؟.. کم مانده بود که مرا بکشید.
با دست از عرابه محکم گرفته در حالیکه زانوهایش میلرزد بزحمت پائین میشود!..
زود شوید مادام!.. هوا تاريك شده اگر ماریا را ببینیم به مزار پدر و برادرش دعا کرده زود برمیگردیم !..
مادام پیر سر خود را حرکت داده میگوید :
خوب کپاپیتان، طوریکه میل دارید .
اوهم از عرابه پائین میشود و هردو بطرف باغ میروند ، دروازۀ باغ باز است . از دروازه گذشته داخل باغ میشوند . هوا تاريك شده است، تاریکی شام روی مزارستان را هم تاريك ساخته درختان سرو بروی قبرستان ها و راه باریکی که از بین آنها میگذرد سایه انداخته و بر وحشت آن افزوده است. سنگ های مرمری روی قبرها در بین تاریکی جلوۀ مخصوصی دارد. ماراه خود را پیموده پیش میرویم !.. فاروق میگوید :
خدایا این سر زمین چقدر وحشتناك وتاريك است !..
زن جواب میدهد.
بلی در تاریکی خیلی وحشتناك است... زیرا اینجا مدفن کسانی است که در قبرهای بی صدا برای ابد خوابیده اند ، آنها تنهائی، تاریکی و خاموشی را دوست دارند.

_ ٢٢٨ _


عشق و وظیفه یا شب اخیر

از يك کرشه دور میخورند دفعتاً پیش روی يك تپه خاك زرد و بزرکی که يك درخت سرو کهن روی آن سایه انداخته می ایستند. در دامنه این تپه خاکی سه قبر كوچك پهلوی هم دیده میشود ...
از خلال شاخ ها و برك های درختان سرونور خفیفی روی این سه قبر تابیده.
خانم ایستاده میشود. آهسته آهسته سر خود را دور داده بطرف فاروق می بیند در چشمانش شعله وحشت دیده میشود. لبانش میلرزد و با يك آواز خفیف میگوید:
- کجا پیتان بیا...
فاروق خیلی پریشان است، هنوز فکر خود را جمع نکرد . در وجود خود سوزش و در ركهایش فشار حس میکند.
- این قبر برادرم!..
خانم پیرا نگشت بی حس خود را آهسته بالا کرده و بطرف قبریکه بالای سر است برده:
- اینست قبر پولبواش عسکر با ناموس که خود را فدای راه وطن و شرف عائلة خود ساخته.
يك آن ساکت میشود... بعد با صدای گرفته تر انگشت خود را بحال رقت آوری بلند برده قبرسوم را نشان میدهد:
- اينك! بنهم قبر کوچکی که در بین این خاك نم دار و تبریکانه رفیق حیات و محبوب قلب تو، ماریای قشنگ و كوچك تو کمان میکردی که مرك هم او را از تو جدا کرده نمیتواند. بلی یگانه ماریای تو خواب است .
زن با صدای مدهشی اضافه میکند :
- حال ای آدم بدبخت، تو باش و با یأس و ناامیدی تا آخر حیاتت گریه کن، تو اشك بريز !..
در يك آن ... يك غوغا... در تاریکی خفیف شام و سایه درختان سرو شبح انسانی دیده میشود که مانند يك ديوار کهن دفعتاً روی تخته سنگ های قبرستان می افتد این جوان با قلب مجروح خاك های زرد و تر آن قبر قشنگ را با ناخن های خویش يك سو کرد . و دیوانه وار فریاد میکند. با ناله های حزین او کوئی زمین و آسمان، کوه ها و تپه ها، دشت و دریا و بالاخره همه با او هم آواز شده ماتم می نماید.
- ماريا... ماریا... ماریای قشنگ من... مرا گذاشته تو کجا رفتی ؟؟؟؟؟؟؟
( انتها )

- ٢٦٩ -


[BLANK PAGE]


دوشیزه لطیفه با لباس افغانی