عشق [ILL]
[ILL]
عبداللطیف « نشاط » ملنگ خیل
[ILL]


http://hdl.handle.net/2333.1/qrfj6qsq Image 1 of 278

عشق در د...
شب اخیر

نویسنده: اسعد محمود
مترجم و ناشر
عبداللطیف «نشاط» ملك خيل

مزار شريف
حوت
مطبعة دولتی
افغانستان
۱۳۳۶


[BLANK PAGE]


عشق و وظیفه
-یا-
شب اخیر

نویسنده : اسعد محمود

مترجم و ناشر
عبداللطیف «نشاط» ملك خيل

مزارشریف افغانستان
حوت ۱۳۳۶

مطبعهٔ دولتی


مقدمۀ مترجم

قبل از آغاز مطلب خوبست چند کلمه راجع به اهمیت این کتاب گفته شود:
این اثر که نگارنده بترجمۀ آن از ترکی بفارسی پرداخته ام، یکی از بهترین آثاریست که از قلم توانای «اسعد محمود» نویسندۀ معروف ومعاصر ترك تراوش نموده و در آن نویسنده تمام قدرت فکری خودرا بکارانداخته است . چنانچه مطالع نمیتواند تا قرائت آخرین سطرهم آن را به زمین گذارد .
مطالب این کتاب هم جنبۀ رومان را در برداشته وهم درسلك درامه محسوب شده میتواند ودر اینجا ست که باید بتوانائی قلم نویسندۀ آن اعتراف نمود .
میرسیم به مندرجات و اصل مقصد کتاب :
اگراز نقطۀ نظر احساس وعاطفه دیده شود قسی القلوب ترین اشخاص را زیرتاثیر گرفته میتواند وقسمت عشقی اثرحم بحدی هیجان آور وجذاب است که بوصف گنجیده نمیتواند .
بهمین صورت صحنه هائی که وطن دوستی ، و عشق بوظیفه ، عاطفه ، ایثار و شهامت را شرح میدهد در هرقلبی اثر بخشیده و روح وطن دوستی و وظیفه شناسی را در وی تحريك میکند .
امید است مطالعین محترم آن را با دلچسپی خوانده و تعریفی را که در بارۀ قیمت و اهمیت اثر شده است تصدیق فرمایند .
« مزار شریف . گذر در بار ۱۰ دلو ۱۳۳۶ »
ع . لطیف نشاط ملك خيل


عبداللطيف نشاط ملك خيل
مترجم كتاب « شب اخير »


عشق و وظیفه
یا
شب اخیر
حرب عمومی اول با تمام شدائد آن جاری واردوی ترك در وادیهای داخل خاك رومانیه
در پیشرفت بود. یکی از شبهای پائیز است. در زیر شاخه های درختان مختلف النوعى يك
راه باریك پر از گل ولای را تعقیب کرده و درعقب يك بطاريه توپیکه مربوط اردوی
مظفر ترکیه است روانه میباشیم: میخواهیم که قریۀ (آیوشکی) را که از ما بمسافۀ ۲۴
کیلومتر واقع است اشغال نمائیم ... ساعت ده بجۀ شب است ... باران شدیدی نیز
ازعقب ما را تعقیب مینماید. برای گذشتاندن شب يك سر پناهی که دمی در آن راحت
کرده بتوانیم در تمام طول راهی که طی نموده ایم بمشاهده نمیرسد. درین بن از عقب يك
آواز بلند شد :
– كاپیتانم ، روشنائی !
- روشنائی ؟
– بلی، بطرف راست نگاه کنید ! ...
يك افسریکه پیش روی بطاریه با اسپ جسیمی در حرکت بود؛ دست خود را به ساغری
اسپ گذاشته بطرف راست خود نظر کرد ؛ يك ضياء لرزان نظیر ستاره که در شبهای تار
زمستان در گوشۀ آسمان از ورای پردۀ تاريك ابر چشمک میزند نمایان بود. افسر در حال
جلو را نگاه کرده سر اسپ را دور داد.
- خیلی خوب! چاوش، گمان میکنم که در آنجا چراغ است! بهرحال اين يك روشنی

– ۱ –


عشق و وظیفه یا شب اخیر

چراغ خواهد بود، کم بود که نادیده بگذریم! خوب شد که چند ساعت خود را از برف یک عمارت پوشیده میگذرانیم؛ گذشته از هر چیز یک جای خوب و مخصوصی برای استراحت خویش پیدا نمودیم!
- کاپیتانم! شاید خانه نباشد و ضیائیکه مشاهده میشود از آتشی باشد که چوپانها برای گرم کردن خود مشتعل کرده باشند درین دامنه کوه خانه چه میکند؟
- خیر محقق است که روشنی چراغ میباشد شاید عمارت کدام ملاکی باشد... افسر جلو اسب خود را دور داده بطرف روشنی میراند.
- بطاریه را درینجا بگذارید پیش از اینکه وقت بگذرد ما و شما رفته و اگر راه مساعد بود بطاریه را نیز به آنجا برده شب را میگذرانیم، تا دمیدن شفق برای استراحت خود وقت داریم.
- خیلی خوب کاپیتانم!...
بنصف شب هنوز یکنیم ساعت باقی است. از کج گردشهایی که درختان انبوه تشکیل نموده بود گذشتیم... پیش روی ما یک دروازه سیمی بزرگ مخصوص باغچه برآمده و عمارت جسیم آن مثل یک هیولای بزرگ در تاریکی شب نمایان بود.
چاوش آواز داد:
- کاپیتانم چه جای زیبا!
داخل باغچه شده یک راه منتظم را که باسنگهای کوچک کوچک فرش شده و دو طرفه آنرا درختان سرو زینت داده است روان هستیم. سم اسبهای ما با یک نغمه دلفریبی هوا را بارتعاش می آورد. آواز سم اسبهای ما بعمارت نزدیک شده میرفت، از بین یک پنجره واز عقب آئینه های آن یک ضیای خفیف بیرون شده و از جاهای دور صدای عوعو سگی می آید... اينك بالاخره بدهن دروازه عمارت رسیده ایم. افسر جلو اسب راکش کرده ایستاده شد و امر داد:
- چاوش! در حال اطراف عمارت را گردش کرده، معلومات بدهید که ذیحیاتی وجود دارد یا نه؟
- فوری صاحب!...
- 2 -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
دفعة از سم اسپها که با سنگریزه های خیابان تماس میکند جرقه های آتش بلند شد!...
بعد از دو دقیقه چاوش و همراهانش پس آمده گفتند :
- کاپیتان! هیچ کسی وجود نداشت، حتى يك مخلوق جاندار هم نبود ... به عجیب
محل اسرار آمیزی افتاده ایم. مادامیکه روشنائی است، البته که در داخل آن يك چیزی
پیدا میکنیم ! . . .
درین وقت چاوش با هیجان و تلاش فریاد میکند .
-: به بینید روشنائی هم خاموش گردید ! . . . افسر خود را بلند کرده میگوید:
- راستی روشنی را هم خاموش کردند. اشخاص صاحب خانه چندان مهمان پرور به
نظر می آیند، غالبا در فکر آن هم نیستند که ما را درین نیم شب قبول کنند ! . . . يكدفعه
ببینم وضعیت را میدانم ! . . افسر از اسپ خود فرود می آید و در حال از جیب خود چراغ
برقی را کشیده روشن میکند و در شعاع آن زینه های مرمری و در آخر آن يك دروازۀ
منبت کاری نمایان شد ، افسر مستقیما بطرف زینه ها رفته گفت:
- چاوش چند نفرتان عقب من بیائید ! . .
باران با تمام شدت خود دوام داشت . . .
از بین برگ ها آواز وزیدن باد نیز می آمد . .
اينك بالاخره در بین دروازۀ منقش هستیم
تا حال نه يك سایه و نه يك خیال انسان بنظر می خورد .
-: به دروازه تك تك نمائید !
افراد بدواً تك تك كرده و بالاخره با مشت های خود بزدن در آغاز کردند . . .
- بشدت بزنید! با پاهای خود بزنید ! . . .
تا که قوت دارید بزنید ! . . . نه يك سايه نه يك صدا نه يك حركت ! . . .
- پس معلوم شد که باز نمیکنند ؟
دفعة چشمان ضابط بزرگ و شعله ور میگردد . . . . . و يك آواز سرد وخفه از
گلویش بیرون میشود:
- چاوش فوری اطراف خانه را بگیرید . .
تا زمانیکه امر نداده ام هیچ کس نه داخل میشود نه خارج میگردد . بعد از آن
۳


عشق و وظیفه یا شب اخیر

سر خود را بطرف دیگر افراد عسکری دور داده میگوید:
ـ به این دروازه بچسبید!
پنجنفر عسکر پیش پیش رفته با شانه های خود به دروازه میزنند، بعد از چند ضربت
متواتر سردری وزیردری جدا میشود.
ضابط: زود شوید بادست های خود بگیرید!
افراد سنگ های بزرگی را که از باغچه پیدا کرده اند می آورند و از جائیکه
دروازه جدا شده می اندازند، در تاریکی وحمناک و رطوبت دار شب يك قسم صدا های
خفه بلند میشود بعد از پنج دقیقه... اینک بالاخره دروازه با آواز مهیب
خویش می افتد.
ـ : بسیار خوب شد حال قدری صبر کنید!..
تولمشر، از دهن دروازه افتاده چراغ برق خود را بدرون انداخته يك دهلیز
خیلی فراخی که تماماً باسنگهای سفید مرمر فرش شده گی است.. و در آخر آن زینه
های کج و پیچ که مستقیماً بطرف بالا رفته است نمایان میشود. با خود میگوید:
ـ بد نیست يك جای بسیار کلان است، همهٔ ما اینشب را درینجا گذشته انده میتوانیم
دفعتاً طپانچه خود را کشیده و روی خود را بطرف عسکرها نموده میگوید:
برچه های خود را سوار کنید و بمجردیکه امر شد آتش کنید! در تاریکی شب يك
قسم صدا های خوفناکی بلند میشود:
ـ شراق، شراق، شراق...
در يك دست افسر طپانچه و بدست دیگرش در حالیکه چراغ برق است به بسیار
احتیاط آهسته آهسته قدم برداشته و از بالای دروازه افتاده جست زده داخل دهلیز
میشود، چهار نفر عسکر برچه دار که هر آن برای آتش حاضر هستند او را تعقیب می نمایند.
مستقیماً بطرف زینه که در اخیر دهلیز است میروند.
درینجا صدای افسر بلند میشود:
ـ: بچه ها زود شوید که بالا برویم !..
اما بادقت زیاد حرکت نمائید ! . . زیرا هر آن احتمال افتادن در کدام
ته له میباشد.

ـ ٤ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

تولیمش پیش و در عقب آن عسکرها با قدمهای آهسته آهسته از زینه بالا می برآیند تا حال نه يك صدا و نه شرشریای است. اینه زینه پایۀ اول، دوم، سوم، .. چهارم .... و پلة پنجم ! دفعتاً در بالا يك غالمغال میشود ...

يك دروازه باز میشود و بمجرد باز شدن در تمام دهلیز فوقانى بايك چراغ خیلی نورانی روشنی معلوم میشود .... بفکر کردن وسیر نمودن وقت نیست!... بالاخر می بینیم يك شخص قد بلند ریش سفیدی در حالیکه بدستش عصاهم است بطرف زینه می آید... به نظر حيرت و وحشت بطرف ضابط و عسكر ترك دیده دفعتاً عصای خود را بلند نموده و با يك صدای خفه و گرفته خود میگوید:
- هالت ..! .. در حالیکه ریش، دست و زانوهایش میلرزد باز صدا میکند:
- هالت !...

مرد ریش سفید بايك صدای خفه و لرزنده به آلمانی می پرسد :
- کی هستید! و چه میخواهید ؟..

توليمشر هیچ فکر خود را خراب نکرد ، و در حالیکه انگشتش بالای ماشۀ تفنگچه اش میباشد ؛ با يك صدای فصیح و لافيدانه و كوتا ه جواب داد.
- يك مفرزۀ اردوی ترك هستيم !..
میخواهیم شب را در اینجا بگذرانیم !...
- بدون آنکه از من بپرسید چه حق دارید که درین نصف شب مثل دزدان با تفنگچه و برچه دروازۀ خانۀ مرا شکتانده درینجا داخل شوید ؟.. توليمشر ، با همان لافیدی و خون سردی اولی خود به چشمهای شعله ور مو سفید می بیند وزير لب تبسم کرده میگوید :
- تکرار می نمایم : يك مفرزه منصوب اردوی ترك ميباشيم، میخواهیم که شب را در اینجا بگذرانیم .
- خانۀ من هوتل نیست !..
- براى يك اردوى مظفر که مملکت دشمن را اشغال نموده است تمام خانه های آن هوتل است .

در حالیکه چین بیشتری بروی ریش سفید افتاده ولبهایش میلرزد به عصای خود

ـ ٥ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

تکیه داده یکقدم پیش میرود بعد از آن با یک آوازی که خفه شده باشد فریاد میکند:
- زود شوید از خانه ام بر آئید و مرا راحت بگذارید!..
افسر باهمان لاقیدی وتبسم جواب میدهد:
- متأسفانه که رفته نمیتوانیم... برای چند ساعت رخت خوابهای خود را برای ما بدهید! ...
- وازشما رجا میکنیم که در وقت استراحت راحت ما را اخلال نکنید! ...
- موسیو! هیچ وقت یک جنرال رومن جای خواب خود را برای دشمن ترک داده نمیتواند!.. حتی نمیخواهد که گیاه خود را بدهد! ..
دفعتاً تولیمشر خود را جمع کرده و در یک آن خط های رویش تبدیل میشود. با کمال جدیت طرف جنرال دیده و موزه های پرگل ولای خود را یک بدیگر زده سلام میدهد و میگوید:
- بمقابلم هر چند يك دشمن هم باشد متأسفانه بعرض میرسانم که در مقابل يك قوماندان سابقه ازین وضعیت خود خیلی متأثرم:
سپس تبسم شیرینی در لب هایش پیدا شده اضافه میکند:
- جنرال من! شما يك قوماندان وعسکر متقاعدی هستید و از حال ما بهتر میدانید! ... بچابكي يك كار ووظیفه گرفته ایم ودو شب وروز است که بدون یکدقیقه استراحت در بین گل ولای در زیر باران منزل میزنیم و ٤٨ ساعت است که يك دقیقه چشم خود را بهم نگذاشته ایم، خيلي بيك حال پریشان میباشیم! تا دم شفق در اینجا می مانیم... ازین سبب مساعدة شمارا رجا میکنیم ... چه میشود که کمی درین جا گرم شده باز برویم.
چشم های پیر مرد بيك نقطه مانده هیچ پلك نميزند؛ حتی سرش هم پایان نمیشود! ... عین صدا و عين حركت:
- موسیو میگویم از خانه من بر آئید!..
- جنرال من ، بحیث منسوبیتی که به عسکری دارید اضطرابی را که درین دقیقه حس میکنید بخوبی میدانم!... اگر تنها میبودم در حال امر شما را بجا می آوردم و اسپ خود را سوار شده میرفتم، متأسفانه که تنها نیستم، در عقبم يك بطارية بزرگت و پنجاه نفر عسکر است؛ مسئولیت فکر کردن وحمایه کردن
- ٦ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
آنها بدوش من بار است، بنا بر آن بکمال تاثر باز بعرض میرسانم که يك چند ساعت مجبور بماندن هستیم !..
پیر مرد عصای خود را بزمین زد :
- خیر نمیمانید!...
- جنرال من ، گفتم که میمانیم !...
- میگویم نمی مانید !...
- می مانیم !...
- حساب این حرکت خود را یکروز در پیش روی بچه های رومن خواهید داد!...
در لب های تولمشر يك تبسم خفیف پیدا میشود :
- جنرال من ، آنهم شده نمیتواند ؛ تنها وقتیکه بمن خطاب میکنید یکدقیقه فکر کردن به آن را رجا میکنم ... و این را هم فراموش نکنید، شخصی که حرمت کارانه در مقابل شما حرف میزند يك ضابطی است که اردوی آن مظفرانه مملکت شما را از چهار طرف زیر اشغال گرفته است .
- هر کسی که باشید ، من نمیخواهم روی شما را ببینم . زیرا موجودیت شما مرا اذیت میکند !... از خانه ام برآئید و بروید !
- تکرار میکنم : که متأسفانه از خانه شما نه برآمده و نه رفته میتوانییم !.. زیرا برای گذشتاندن شب هيچ يك جای دیگری موجود نیست !
پیرمرد خیلی با خونسردی جواب داد :
- از خانه ام برآئید . در عقب عمارت من طويلة موجود است . اسپ های خود را در آنجا بسته کرده و خود تان هم در همانجا راحت نمائید !
تولمشر دفعتا سر خود را بلند میکند و در چشمان بیخوابش شعله درخشیده و با صدای سرد میگوید :
- آه ! شما مثل يك آدم بی تربیه رفتار کردید . غالبا شما خود را مانند قوماندان مظفریسکه اردو را امر میدهد ؛ می پندارید ، هر گاه پیر و مو سفید نمی بودید فوری جزای حقارتی را که بما روا دار شدید با خون خود معاوضه میکردید!.. متأسفم از اینکه پیر وعاجز هستید!.. بعد از ختم این جمله با حالت سرد روی
- ٧ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
خودرا ازو گردا نیده و گفت :
این پیر مرد را دستگیر کنید !!.. درعقب عمارت كدام طويلة موجود است .
این شخص را گرفته و در یکی از اطاقهای آن انداخته ومحافظه نمائید. حبس این شخص
تا زمانی دوام خواهد کرد كه ما ازینجا برویم. مارش !..
عسکر ها که تا آنوقت از سخنان ضابط خود و پیرمرد چیزی نفهمیده بودند
بمجرد شنیدن امر ضابط چهار نفر از زینه ها بسرعت بالارفتند . یکدقیقه گذشت عسکرها
نزديك شدند. درهمان وقتيكه میخواستند پیرمرد را دست گیر نمایند آن موسفیديكه
تا همین لمحه مثل مجسمۀ سنگی سرد و با هیبت استاده بود دست بجیب برده و تفنگچۀ خودرا
کشید و درحاليكه تمام وجودش میلرزید صدا کرد .
بایستید ! اكريك قدم دیگر پیش بیائید مغزتان پریشان خواهد شد!از دهنش کفهای
سفید بالای ریشش جاری بود... صدای دندانهایش را می شنیدیم و تمام اندامش در حال
لرزه دیده می شد. چهار نفر عسگر مثل اینکه سخنان او را نشیده باشند سر راست باو
نزديك شدند. در ینوقت پیرمرد دفعتا تفنگچۀ خودرا بالا کرده وبطرف آنها فیر نمود.
گلوله از بیخ گوش چاوش سوت زنان رد شد و به فیر دوم وقت نماند...
ضابط صدا کرد .
حریف را دراز کنید خیال دارد همه مارا نیست نماید. ضابط در حاليكه این جمله را
گفت روی تفنگچۀ خودرا به سینۀ پیرمرد گردانیده وبدون معطلی فیر نمود. متصل آن
جسم خیلی سنگینی باصدای مهیبی بزمین خورد. ازین واقعه هنوز يكدقيقه هم نگذشته
بود که دفعتا دروازۀ از اطاقهای عقب باز شد. دخترجوانی با موهای پریشان رنگ پریده
فریاد كنان بیرون برآمد. پاهای کوچکش برهنه واندام متناسبش باحریر سفیدی پوشیده
بود!... سر خودرا دور داده و مجردیکه پیرمرد را در گوشۀ دهلیز بالانزديك زينه دربین
خاك و خون افتاده دید، مثل دیوانه ها فریادی كشيده خودرا بالای او انداخت ... بعد
از آن درصحن دهليزيك سایۀ پریشان بمشاهده رسیده وسپس يك آواز خفه شده شنیده
شد كه میگفت ! پدر ... پدر ...
- ۸ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

پنج دقیقه از این واقعه گذشته است درهمان نقطه جمع هستیم ... هرطرف مانند مزارستان خموش است... دفعةً ماندیکه یك دسته لتر در پشت گردن ما گذاشته شود خنك خورده و میلرزیدیم !.. از اطاقهای پشت روشنی یك چراغ بسقف و ازسقف بدیوار و از دیوار تا بروی ریش سفید تابیده و چشمان بزرگ آئینه مانند اورا میدرخشاند. دوشیزه جوان یك گوشه که افتاده بود هما نطور مانده است... هیچ یك صدا نیست. خاموشی عمیق و دقیقه های دراز یك دیگر خودرا تعقیب مینماید !.. دفعةً ضابط سر خود را بالا میکند. چشمانش به چشم های مرده که در زمین افتاده است میخورد رو لور هنوز بدستش مانده است... به هیچه یك قتل بنظر نفرت و اکراه می بیند!.. میلرزد... درحال تفنگچه را بجيب خود میکند... بعد از آن با قدم های گرفته بطرف زینه بالا میشود... بالا میشود تا همانجا که پیر مرد دراز افتاده آمده ایستاده میشود چشمهایش اکنون بايك حالت ترسان و لرزان به چشم های او متوجه میشود. يك آن طر ر خوردن لب هایش را می بینم ... بايك آواز خفه.
- بیچاره ! خیلی مرد دلاور و يك عسکر قهرمانی بود!.. بعد از آن بحالت تاثر سر خود را دور داده گفت:
- چاوش بیا ئید این جسد را بردارید .
عسکر ها از زینه بالا میشوند ...
اوليش : اورا آهسته بردارید و در یکی از اطاقهای پایان نقل بدهید. رویش را بايك قديفه پوشانيده تا وقت صبح یکنفر سلاح دار پهره نماید ! در اولین فرصتیکه اطراف روشن شد در یك جای مناسب باغچه در حال یك قبر بکنید. فردا قبل از رفتن اورا مثل يك جنرال دشمن نمی بلکه مانند يك عسکر جسور و قهرمان دفن کرده احترم و سلام کرده خواهیم رفت !...
امر میفرمائید ضابط صاحب !.. عسکر ها جسد را از قزل و پاهایش گرفته آهسته آهسته از زینه ها پائین میشوند... تنها چیزیکه دیده و شنیده میشود سایه های لرزان و آواز پاها است !.
ضابط مستقيما بطرف چپ دور میخورد.
دوشیزه جوان هنوز در بالای تخته های صحن دهلیز بحالت پریشان و بیهوش افتاده

- 9 -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

است. در بالای سرش يك نفر است. ساعت یازده بجه شب میباشد .
او هنوز بهوش نیامده است؟...
خیر ضابط صاحب !...
ضابط آهسته آهسته زانوهای گل آلود خود را بـلای تخته‌ها گذاشته و از قولهای دختر گرفته بالا میکند، و سر او را در بین بازوان خود میگیرد و میگوید:
- احمد! خیلی بزودی برای من يك دستمال تر وکمی آب بیار!... موهای پریشان دوشیزۀ جوان بالای شقیقه هایش افتاده و رویش مانند دیوار سفید مینمود و بالای این روی سفید ابروان سیاهش سایه انداخته و از سبب باز بودن دکمه های یخنـش صنـدوق سيمين سينه او معلوم میشد... چشمهایش هنوز بسته است. فقط سینه سیمینش در تحت شعاع لرزان لامپ پطرولی در حال اهتزاز است.
يك نفر كه پتك آب را بدست داشت گفت:
صاحب بفرمائید!...
ضابط در حال دستمال خود را به آبیکه نفر آورده بود تر کرده به پیشانی دختر میگذارد و آهسته آهسته به ماژ کردن می‌پردازد! يك دقيقه... دو دقيقه... سه دقیقه ...بالاخره دوشیزه جوان که از همه چیز بی‌خبر بالای زانوهای ضابط افتاده است دفعتاً قولهای خود را دراز کرده و خود را به پشت میاندازد . زانوهایش قات میشود : دندانهایش يك بدیگر میخورد... بالای لب‌های ارغوانی اش يك قطره خون دیده میشود... آهسته پلک‌های خود را شور میدهد ... چشمهای قشنگ خود را باز میکند... طوریکه در شب‌های مهتاب از بین برک‌ها دیده شود، يك جفت چشم‌های سبز تیز!... و در زیر این چشم‌های تيز پلك های سیاه میږهدی نظیر برک ها ی كوچك مرغوب و در خشان بنظر میرسد .
کمی بعد با ضابط چشم به چشم میشود. مثلیکه درحیات خود اولین دفعه يك انـسـان را دیده باشد، بحیرت می‌بیند و دفعتاً يك تـكان خورده میخواهد که بلند شود، امّا پاهایش کج میشود، سرش دور میخورد و در حینیکه بزمین می‌افتد، ضابط از قولهایش محکم میگیرد و با يك ادائی خیلی شیرین میپرسد:

-۱۰-


عشق وظیفه یا شب اخیر

- مادمو ازل. مساعده بفرمائید که با شما كمك كنم!... دختر جوان بايك عالم غيرت
خودرا از آغوش ضابط پس کرده بپای خود ایستاده میشود و از کناره های زینه محکم
میگیر دچشم هایش خیلی بزرگ و پرحدت دیده میشود ... تا حال هم به دهشت و حیرت
بطرف ضابط می بیند... دقیقه بحال خاموشی می ماند، بعد از کمی که هیچ انتظار برده
نمی شد، دفعتاً بالای ضابط حمله کرده و از یخن او میگیرد و با تمام قوت خود دیوانه وار
فریاد می کند .
- بگوئید، بگوئید، پدرم را چه کردید ؟.. پدرم در کجا است ؟..
نظير يك صدا ئیكه در ضیاء کم نور وفضای خالی بزرگ كليسا رفته رفته
اسرار انگیز و عمیق میشود، صدای دوشیزۀ جوان هم درین سالون بزرگ اسرار آمیز
و عمیق شده میرفت.
- پدر، پدر !..
ضابط بايك هیجان عمیق میلرزد . . . کوشش میکند که از بند های دست
دختر بگیرد ... رویش از خط های یاس و اضطراب پر گشته است میگوید:
- مادمو ازل، قدری بخود بیائید !... تمام واقعه را بشما می فهمانم !..
- بگذارید مرا... بمن نزديك نشويد!...
- خیلی خوب؛ فقط يك جرعه آب بنوشید که خفه می شوید !..
- میگویم مرا بگذارید !.. بگوئید پدرم را چه کردید، و در کجا است؟..
- مادمو ازل؛ میگویم!..
- کجااست ؟
- در پایان !
دختر بايك عالم امید چشم های سبز خودرا باز کرده به چشم های ضابط نگاه میکند...
لب های كوچك و نازك لعل گونش لرزیده و يك صدای خیلی باريك و آهسته را
میشنویم :
- زنده است؟..

- ۱۱ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ بگوئید که زنده هست؟..
ـ . . . . . . !
ـ شما میگویم جواب بدهید؟..
ـ مادموازل!..
سر دختر بپایان می افتد، در پیشانی اش خط های عمیق و متعددی پیدا میشود...
از هر دو طرف رخساره اش اشکهای مروارید آسا جاری میشود :
ـ اورا کشتید : آه؟..
ـ مادموازل باور نمائید که از ین حادثه اسفناك بقدر شما ما هم اضطراب حس میکنیم.
دختر حالت اختناق را گرفته و يك آن خاموش میگردد سپس موازنه خود را از دست داده و گریه کنان به زانو می افتد و فریاد میکند:
ـ پدرجانم!.. پدرجانم!.. آه پدر بدبخت و بیچاره ام!..
ضابط میخواهد که وی را از زمین بردارد ولی دختر مانع شده صدا میزند.
ـ بگذارید مرا!... بمن کار و غرض نگیرید، شما از آدم های وحشی وظالم ترین مخلوقاتی هستید که يك آدم بی گناه و موسفید و بی مدافعه را کشتید! درین وقت دوباره متأثر شده گریه کنان و فریاد زنان میگوید:
ـ هیچ دست شما نلرزید، قلب تان نسوخت؟.. از يك شخص بیچاره و موسفیدیکه از خاطر نادیدن وضعیت های الم وطن گوشه انزوا را قبول نموده و میخواست که تنها با اضطرابات خود زیست نماید، چه میخواستید؟.. در طینت شما انصاف نبود؟.. بگوئید که او را برای چه کشتید؟.. آخر از چه باعث؟.. او به شما چه کرده بود؟..
ـ مادموازل! درین کار قباحت از ما نیست حال ما هم در بين يك اضطراب بزرگی هستیم يك دفعه شد دیگر، آخر حرب همین است!..
دختر دفعتاً سر خود را بالا میکند...
چشم های نم دار و سبز خود را به چشم های ضابط میدوزد.. بيك متانت شایان حیرت، دستهای خود را بروی تخته های صحن صالون گذاشته خود را راست میکند...
ـ ۱۲ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر
در لبهای نازكش يك حركتی كه بيشتر به خنده شبیه است ديده شده و ميگويد :
- حرب همين است، ها !.. گویا در نزد شما حرب همين طور است كه يك قسم انسانهای بی گناه و بی مدافعه را بدون اينكه دست تان بلرزد يا قلب تان متأثر شود، بكشيد ؟ ...
خاموش ميشود ... بعد از آن همين يك كلمه را با عين قوت تكرار و تكرار ميكند :
- حرب ! حرب !...
می خندد... ولی خنده زهر آلود است !..
- میدانم كه شما چه خواهشی داريد ..
یعنی در حرب حساب كشته گان از كشندگان پرسان نمی شود، نی ؟ خاصتاً كه كشندگان سر تاسر مملكت كشته گان را استيلاء كرده باشند و یکی از ضابطهای اردوی مظفر هم باشد... خوب هما نطور باشد. رفته رفته دختر حيرت زده يك خون سردی نشان ميدهد، با پشت دست های خود اشك های چشم خود را پاك ميكند، يخن باز خود را بسته كرده و بطرف ضابط دور ميخورد :
- جسد پدرم را چه کردید ؟ .
- مادموآزل جسد پدر شما را دور نينداخته ايم!.. بالعکس برای اينكه فردا او را بحرمت سلام کنیم، قرار داده ايم كه تا فردا يك نفر او را نگاه بانی کند..
- تولیمشیر ! خيلی با نزاکت هستيد ، همين طور كه اول ميكشيد بعد از آن سلام وحرمت ميكنيد ؟ ..
ضابط سر خود را بلند ميكند، در صدايش يك لرزه پرهيجان ديده ميشود :
- مادموآزل، تكرار ميكنم كه بحرف ما باور کنید، قطعاً با اين حادثه ما مسئول نيستيم، وجداناً تماماً مستريح ميباشيم، مادموآزل ما دو شب و روز است كه در زير باران و در بين گل ولای منزل ميكرديم، تماماً تر شده بوديم ، حتى يك تكمه ما هم خشك نمانده بود، قطعاً بچشم های ما خواب داخل نشده بود. نهايت دشمن وغير دشمن را تميز كردن لازم نبود؟.. ما هم انسان بوديم. درين جا دو ساعت مانده باز برخاسته ميرفتيم، بيك نزاکت بزرگ خطاب وعرض مطلب نموديم، ولی پدر شما بی جهت ما را تحقیر نمود .
- ۱۳ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

مادموازل ١٠ ما بهر چیزی تحمل کرده صرف حقارت را برداشت کرده نمیتوانیم.
عادت غریبی داریم که بما میراث گذاشته شده است. کسی که یکنفر ترك را تحقیر
میکند در مزار او هم عفوش نمیکنیم!!. با وجود آن هم در همین دقیقه به پدر شما بزرگترین
احترام بجا می آوریم زیرا پدر شما برای ندادن رخت خواب خود بدشمن، جان خود را
داد. این یك حس خیلی قابل ستایش است. این حس اصیل را فقط ما عسکر ها میدانیم و
می فهمیم. اینك از همین نقطۀ نظر است که فردا او را بحرمت بخاك می سپاریم، نه از
دیگر عوامل ...
دختر با پاهای برهنۀ كوچك بالای تخته ها بدون حركت ایستاده بود... يك كلمه هم
اظهار نمیکرد، هنوز با نظر حیرت بطرف ضابط می دید، بی پروائی غریبی در رویش
مشاهده میرسید، کمی استاده میشود بعد از آن با يك صدای خفه که از گلوی گرفتۀ
او می برآید، میگوید:
پدرم را بمن نشان بدهید :
به این دختر حیرت زده دفعةً تبدلات سریعی روی داده وضعیت متین و خون سردی را
بخود میگیرد درینوقت ضابط میگوید :
ولی مادموازل ...
نه پرسید. در پیش روی جسد پدرم کوشش میکنم که گریان و فریاد نکنم وراحت
شما را خراب ننمایم، شما به بالا آمده در تخت خوابی که صاحبش را کشته اید بروید.
و لحاف گرمی را که جان يك مرده تا حال محافظت کرده بروی جسد خنك خوردهٔ
خودكش کرده وبخواب .
بخواب عمیقی فرو روید! مرا تنها به اطاقیكه مردۀ پدرم را گذاشته اید ببرید، میخواهم
که روی او را در دفعة اخیر هم به بینم...
مادموازل! حقیقةً آدرين يك اضطراب بزرگی هستید ... فقط ... از ...
دختر فوری سخن ضابط را بریده میگوید :
بزرگترین اضطراب من دیدن روی شما است... از شما نفرت میکنم... اگر براستی
میخواهید که من اضطراب نکشم بگذارید درجائیكه پدرم افتاده است بروم .
ضابط هیچ صدای خود را نکشید ... تنها همینقدر گفت :
خوب !

- ١٤ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

دختر پاهای كوچك و برهنه خود را بروی تخته های سیاه وتاريك زینه گذاشته آهسته
آهسته فرود آمد ... ضابط در عقب آن پائین شد.. از بیرون صدای شرشر باران بگوش
ميرسيد.. آنها پیش میروند.. سایه های شان بروی دیوار بزرگ شده میرود ... ضابط
بطرف راست خود اطاقی را که دروازه اش باز است نشان میدهد و میگوید :
- اینک در اینجا است!
دختر هيچ صدای خود را نمیکشد...
با قدم های خیلی آهسته و ترسان به اطاقی که با ضیاء کم رنگی روشن است مستقیمامیرود
بدهن دروازه ایستاده میشود...
می بینم که مواز نه اش خراب میشود ... فقط از خاطر یکه نه افتددست های لرزان
خود را بدیوار تکیه میدهد. در بین اطاق يك صندلی موجود است. در بالای صندلي يك
جسم در از انداخته شده و با يك كمبل پوشانیده شده است... تنها چیزیكه دیده میشود
دو پای برهنه بی رنگ و انگشتان خمیده است و بس. چند متر دور تر چراغی روشن است.
در پشت چراغ يك نفر بهره دار ترك دیده میشود که با نوك برچه خود بدیوار سنگی خط
های سیاه کشیده است ...
در بین این خاموشی عمیق و صحنه مدهش تنها صدای تنفس خود را میشنویم .
دختر از دو دقیقه باین طرف همان طور بدهن دروازه استاد ه است. نه فریاد میکند
نه راه میرود. نه پس گشته میتواند.
چشم هایش بپاهای برهنه و انگشتان منجمد پدرش مانده است... بعد از کمی آهسته به
پیش این هیولای سیاه و نزديك پاهای برهنه بزا نو میشود .
از هر دو رخسارش اشکها میریزد. نه فریاد میزند و نه بصدای بلند گریان میکند.
با لعكس با چشمان تیره و گریان خمیده نشسته است ...
هيچ يك حرکتی نیست. دقیقه های مدهش میگذرد... نهایت آهسته آهسته سر خود را
بلند میکند. دست های خود را بدیوار سنگی اطاق تکیه داده استاده میشود... پس میگردد
راه میرود و میرود تا دهن دروازه بمقابل ضابط كه مثل يك مجسمه استاده شده می آید... چشم
های سبز گون واشك آلود خود را به چشم های ضابط میدوزد.. . شور خوردن لبهایش را
می بینیم و آهسته بيك صدای نرم فقط همینقدر میگوید :

- ١٥ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

توهم، درهمین نزدیکیها لذت این ظالم را خواهی چشید!
دختر در جائیکه استاده است ، موازنه خود را از دست داد. زانو هایش قات
میشود و در جای خود یکد و دفعه سخت تکان خورده و مانند خرمن گل پژمرده در بالای
سنگها می افتد...

به صبح هنوز يك ساعت باقمیانده است!
باران قطع، باد آرام کشته، روی آسمان از ستاره ها پر است، و ما هنوز در بین دیوار
های این خانه ناشناس هستیم. تمام وادی در بین يك خاموشی عمیقی فرورفته؛ تنها از مسافه
دور صدای اسپهای توپخانه ترك را میشنویم، تمام بطریه در گوشه مجهول وادی (دوبريج)
استراحت عمیقی کرده اند، تولیمشر در یکی از اوطاقهای مابین سرای داخل شده و بالای
يك کوچ دراز کشیده و بخواب سنگینی فرورفته است. بالاپوش چرمی گل آلودی جسمش
را پوشیده است.
روشنی خفیفی از پنجره های طرف باغچه داخل اطاق میشود، در اثر این روشنی خفیف
تولیمشر را دیده میتوانیم. گردن خود را بطرف راست دور داده، روی خود را بالای
دستهای خود گذاشته و خواب کرده است .
روی گندم گونش برنگ شیرچائی خفیف مبدل شده است. ابروان پر سیاهش به
چشمانش سایه انداخته است، موهایش درحد شقیقه هایش تاب خورده است. از دنیا بیخبر
ومثل مرده افتاده است. دقیقه های خاموش و بیهیجان میگذرد... بعضاً صدای پاهای پیره
داری را که در صفه میگردد میشنویم ...
صبح میشود . . . شفق میدمد. هرطرف آهسته آهسته روشن شده میرود، هر کس و هر چیز
هنوز بخواب عمیق است .
لحظة بعدازطرف اطاقیکه تولیمشر خواب کرده صدای خفیف پایی از راهرو آن
بگوش میرسد . صدای پای آنقدر يك صدای خفیفی است که بهترین يك گوش شنوا و قتمند
آنرا به آسانی شنیده نمیتواند... صدای پای نزديك شده ميرود...
چنین صدا را در خواب تميز بدهد. حتی پیره داری که بدهن دروازه میگردد هم از آن
چیزی حس نمیکند. يك سایه؛ فقط يك سایه زن ... چیزی که فهمیده میشود این است؛ قالیچه که

-١٦-


عشق ووظیفه یا شب اخیر

بدیوار آویخته شده است در عقب آن جهت گذشتن از يك اطاق بدیگر اطاق يك راه مخفی است
سایه آهسته آهسته از پشت قالین داخل اطاق میشود.
در بین روشنائی سرخ رنگ صبح که از پنجره ها داخل اطاق شده است در حال سایه را
دیده و می شناسیم که از دختر جنرال رومن است، همان دختری که پدرش کشته شده
است ... دختر جوان بالا پوش ضخیمی در برداشته و در دستش يك تفنگچه دیده
میشود ! ...
روی تفنگچه او بطرف تولیمشر دور داده شده ودهن میل آن در تلاء اؤاست.
دختر قدمی جلو میرودو باز می ایستد پاها یش برهنه است ، در لب های باريك یاقوتی
رنگش خنده از غرور و اقدام جارحانه نقش می بندد .
کاپیتان بیچاره از واقعه که بالایش آمدنی است تماماً بی خبر و هنوز در خواب عمیقی
غرق است. چشمهای سبز دختر به چشمهای ضابط دوخته شده است. دفعتاً بازوی خودرا بيك
وضعیت سرد پیش می برد، انگشت خودرا بالای ماشه میگذارد. دهن رولوررا  به قلب ضابط
برابر است . باز همان خنده مدهش در لبان دختر...
موهای سیاه وبراق خودرا بالا میکند و به آواز خفه شده میگوید :
کاپیتان ! برخیز ! ...
ضابط دفعتاً مثلیکه این صدا تا بمغز سرش کار کرده باشد، ازجای خود می جهد. در حال
چشم بچشم میشوند . ضابط از فرط پریشانی دست وپاچه شده غرق حیرت می ماند
وهمان طور استاده است، دختر بوضع آزاد ولا قید استاده است تنها حرکت لبهای باریگش
را می بینیم و این دو کلمه را می شنویم :
از جای خود حرکت نکن !.. يك حرکت خفیف، کلو له مغزت را پریشان
خواهد ساخت !!
ضابط هنوز از سراسیمه گی رهائی نیافته بود . در چشم هایش تلاش ، هیجان ، ترس
دیده میشود !
دختر يکقدم دیگر نزديك ميشود ... انگشتش مستقیماً بالای ماشه قرار دارد، خنده
ميكند امأ خنده زهر آلودی می نماید.

_۱۷_


عشق و وظیفه یا شب اخیر

کاپیتان ! غالباً خیلی دست و پاچه شدید !
ضابط جواب نمیدهد ، هنوز از کهالت و سستی خواب بیرون نیامده و چشم های سیاه
خواب آلودش به چشمان سبز دختر متوجه وحیران می‌بیند
این واقعه را هیچ انتظار نداشتید؟..
طرق مقابل سکوت محض ...
جناب کاپیتان غالباً سراسیمه شده اید! ... زبان تان گرفته شده است. من شمارا
کمی جسور گمان میکردم!
ضابط هنوز خودرا جمع نکرده بود، هنوز نفهمیده بود که باچه بلائی گیر آمده و بچه
تلبکی افتاده است دختر همان خندهٔ مفرورانه را دوام داده گفت :
بدواً قرار دادم تا شمارا در خواب بکشم بعد ازان فکر کردم که اضطراب نمیکشی
لذا از خیال خود منصرف گشتم زیرا درآنصورت به يك چشم زدن نابود شده می رفتید.
حالانکه شما به این قسم يك مردن آسان از دنیا نخواهید رفت. مناسب دیدم که شمارا
شکنجه کرده و در بین يك عالم اضطرابات وتشويش جانگدازی بکشم، بلی میخواهم
ترا مثل آن اشخاصی که حکم اعدام شده و در حجرهٔ تاريك دست بدعا نشسته و دوام صبح را
از خدا با ناله های مضطر بانه و پرا لم در خواست می نماید بکشم ! میخواهم که شما هم مثل
پدرم اضطراب کشیده بمیرید. آه ! اضطراب !.. هیچ که نشود همینه در در دو الم واضطرابیکه
از شب تا حال کشیده ام ، شما هم کشیده بمیرید ! فهمیدید؟
ضابط تا حال ، دختر برا که بدون لرزش لب های قیطانی خود سخن میزند با نظر حیرت
تماشا میکند .. یارب این چه يك دوشیزهٔ خونسرد و آهنین قلب است.
کاپیتان ! هنوز بخود نیامده اید ؟..
پس از ادای این جمله بيك صدای تمسخر آمیزی میگوید .
به شما توصیه میکنم که زود خیلی زود عقل تانرا بسر خود بیاورید، زیرا دقایق حیات شما
کوتاه است. البته خوب نمی شود که دقایق اخیر حیات خود را خوب نا گذشته نده بروید! باری
افکار خودرا جمع کرده وسر خود را از پنجره ها بیرون نموده برای آخرین دفعه اطراف خود
را تماشا نمائید!.. به بینید که طبیعت در کوه های رومانیه چقدر قشنگ است و قتیکه حاضر آتایه

ـ ۱۸ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

اینها ها آمده اید و یك قشنگی را كه باز در حیات خود بمثل آن تصادف نمی نمائید، برای
آخرین دفعه به بینید و از آن ذوق بگیرید! در ین دقیقه های اخیر مسافرت و راه ابدیت
تو، من در ین دم اخیر بتو همینقدر میتوانم احسان نمایم و بس.
ضابط کم کم بخود می آید، بشعور وارادۀ خود حاكم شده میرود ... معلوم میشود
تهلكۀ حیاتی خودش را میداند ... خود را حركت داده نمیتواند زیرا میل تفنگچه مقابل
قلبش قرار دارد. كوچك ترین یك حركت در آن واحد قلبش را شگافته میتواند ...
دیگر چه چاره است؟ ... رگ های شقیقۀ های كاپیتان که کمی بیشتر نزديك بود از
شدت ضربان پارچه پارچه شود، حال سرد شدن آن و حاكم بودن خود را بحالت طبیعی حس
می نمود ... یك نفس درازی میگیرد ... بالای رخسارهای پژمرده اش یك سرخی خفیفی
ظاهر میشود ... چشمهایش به چشم های دختر دوخته شده است ...
دختر ازین وضعیت خیلی عصبی شده میگوید:
ـ چشم های سیاه بی عاطفۀ خود را از مردمك چشمان من رد كنید ! ... خیلی دلتنگ شده
و بصدای بلند میگوید: ـ
ـ چیست كه اینطور خیره خیره برویم میبرداری؟ .. در ین وقت ضابط تماماً بخود آمده
و بحسیات خود حاكم گردیده است، دختر میگوید :
ـ بتو می گویم چشم های بینور و بی عاطفۀ خود را از جلو چشم هایم دور كن. ضابط خیلی
بخونسردی جواب میدهد :
ـ چگونه چشمهای خود را از چشم هایت پس کنم؟ من يك روح وحشی را درین قلب
و درین چشمان مدور سبز و روشن تو می بینم باور نمائید در ین فكر خود خیلی صمیمی هستم.
تا این لمحه هم نمیدانستم كه خلقت در همچو وجودی یك روح كاذب منقلب و نفرت آور را
جا داده باشد. خیلی غریب است كه در قالب فرشته شیطان جا داشته و در زیر برگهای
گل يك روح جلاد زندگانی نماید. و از همین سبب است كه به نظر حیرت بروی تان می بینم
ورنه از روی میل و خواهش نیست!
ـ آه! فهمیده شد كه به سخن آمدید خیلی ممنون شدم، آه ! مادامیكه درین حال دماغ
شما هم كار میكند ....

_ ۱۹ _


عشق و وظیفه یا شب اخیر

هیچ مزاح نکنید، زیرا هم دماغ فكر كرده میتواندوهم چشم هایم می بیند... مرا
طوریکه خواهش تان است مضطرب ساخته و از کشتن خودا مین بوده میتوانید!!.
دختر خیلی بشدت سر خودرا بلند کرده گفت :
خاموش ! دیگر بس است .... با این بی حیائی در مقابلم استاده نشو!... تنها چیزیکه
می پرسم جواب بدهید :
پدرم را چرا کشتید؟!..
از باعثیكه لازم بود كشته شود!
بلی !...
عجب ! بدون خوف و هراس این را اعتراف می نمائی؟!..
از چه خوف کنم؟
كاپیتان، خیلی با خون سردی حرف میزنی !...
در مقابل مثل تويك مخلوق باید همین طور سخن زده شود.
تکرار می کنم . استقبال نزديك خود را فكر كرده و يك آن بترسید!..
استقبال را فکر کرده و در بحث ترسیدن هنوزيك هیجان حس نمی نمایم. زیرا
فراموش ننمائید كه از استقبال شما هم بقدر من باید بترسید. چراکه برای يك جا شدن در
جائیكه میرویم، عسكرها هم نهایت دو دقیقه بعد تر شما را گذاشته می توانند. ازان سبب
در ین نقطه اندیشه زیادی حس نمیکنم. بمسئله خون سردی که برسیم کوشش میکنیم که از
شما پس نمانده و میخواهم كه مثل شما باشم ...
همین قدر است و بس !...
شما بمثل من، نی بلکه يك دقیقه بعد بمثل آن شخصی که کشتید كشته خواهید شد. و بفکر
او باشید !...
نظیر شخصی که کشته ام، اگر بمیرم افتخار حس میکنم.
نظیر مردن او افتخار حس میکنید، ها؟...
خیر او را چرا کشتید؟...
اگر او را نمیکشتم او مرا می کشت!
دروغ می گوئید !

- ۲۰ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر
خیر، ما دروغ گفتن را نمیدانیم مادموازل، فقط آتش اول را هم پدر شما کرد.
دروغ، در دست پدرم تفنگچه و یا کدام چیز دیگر نبود.
اینقدر غوغا نکنید... شنیده می آیند... آن آرزوهای وحشی که مغز استخوانهای شما را بسوزش آورده، در بجا آوردن آن موفق نخواهید شد... زیرا در دهن دروازه پهره دار است!
خیر، نرسید تا آمدن پهره دار من شما را...
ضابط فوراً سخن او را قطع کرده گفت:
مادموازل، من نمی ترسم، خیرمن نمیترسم!...
از این بابت امین شده میتوانید. براى يك نمره عسكر ترك مرگ آنقدر كه شما تصور مى كنيد يك امر مدهش وتهلكه دارى پنداشته نمى شود يك دفعه كه ما داخل حرب شديم بفكر مال و قاطر خود ممكن است شويم. مگر مرگ را لحظه هم بخاطر نمى آوريم...
بحرف من باور نمائید. اگر حال درروی من کدام ذره اندیشه می بینید آنهم برای خودم نیست بلکه برای شماست...مادموازل ... تکرار میکنم پدر شما بی سبب ما را تحقیر نمود. هیچ سببی موجود نبود او بالای ما آتش کرد. اگر من بمقابلش فوراً آتش نمیکردم هم رفقایم و هم مرا می کشت.
بشما میگویم که دروغ میگوئید، چپ شوید بس است، دیگر میل ندارم صدای شما را بشنوم!...
خیر خاموش نمیشوم مادموازل! برای آخرین دفعه یکبار دیگر هم میگویم حیف است!... يك تصادف ما را بفلاكت روان كرد. پدرشما را از دست تان گرفتم طوريكه پس نمیگردد حال داریم که شما را هم بعین عاقبت بکشانم... بعد از کشتن من دو دقیقه نخواهد گذشت که شما را هم خواهند كشت! حیف،... خيلى جوان هستيد... قشنگ هستيد. هنوز تازه به بهار حیات پا می گذارید... نکنید مادموازل! براى يك اردوى وحشى خود را فدا نسازید... خیلی حیف است....
ضابط كه مثل تركى المانى را هم به آسانى تكلم مى نمايد تكرار به سخن خود ادامه ميدهد:
مادموازل! تفنگچه را از مقابل سینه ام پس کنید، بر حسب قانون کسيکه در حرب

- 21 -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بمقابل عسکر ترك سلاح بکشد اعدام می شود اما من وظیفۀ خود را سوء استعمال کرده و این جر م را نگاه میدارم . مثلی که هیچ ندیده باشم نکنید بمن باور کنید! ... درین کار همۀ ما بیگناه هستیم ، گناه از ما نیست ، از طالع ماست ! ...
ضابط در آن حال میخواست یکقدم بدختر نزديك شود دختر در حال صدا کرد :
ـ اگر از جای خود حرکت نمودی گلوله بمغز سرت خواهد خورد.
ضابط خندیده انگاشت . گفت :
ـ ماد موازل ...
زیاده چیزی نتوانست زیرا دران واحد صدای مهیبی دیوار های خانه را بلرزه درآورد .
يك جرقهٔ آتش با زيك دود زرد.. دختر که نظيريك مجسمهٔ سنگی راست ایستاده بود خیال کرد که ضابط بالای او حمله میکند بدون آنکه دستش کدام لرزشی کند ماشه را کش کرده بود ... درین آن صدای مهیبی که گوش های ما را کر کرده بود صدای ضابط شنیده شد:
ـ آه ! زخمی شدم ! ...
تنها همینقدر را شنیدیم ! .... موقع فکر کردن نیست ... یکصدای مهیب دیگر... بازيك مشت آتش و بعدازان يك دود زرد! ...
در آن وقت ضابط مثل برق حمله نمود ه و بروی ظریف دختر مشت محکمی نواخت ....
دختر بالای کوچ افتاده و رولور هم از دستش یکطرف افتاد ـ درین اثنا دروازه با يك غوغای زیاد باز شده و عسکرها داخل اطاق شدند .
يك ستونیکه از دود تشکیل یافته بود مانند يك حلزون تاب و پیچ خورده از دروازه مستقیماً بیرون میبراید . بالای تخته های صحن اطاق چتکه های خون دیده میشد ...
چاوش با يك عالم هیجان خود را مقابل ضابط انداخته فریاد کشید : ـ
ـ كپاپيتان من ...!
ـ چاوش توقف کن !

ـ ۲۲ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

دست راست ضابط بطرف پائین آویزان و شور میخورد. . . تمام دستش قرمز رنگ ...از بین ناخنهایش يك خون سرخ تیره بروی تخته ها می چکد.
- كاپيتان من ! زده شده ايد ؟..
چـاوش تلاش مكن !
پوست بدن ضا بط در حال جـستن است .... در رویش خط ها ی زرد و عمیقی پیدا شده بود ....
- بيا ئيد اولا بمن كمك نمائید تا درین جا بنشینم !... عسکرها ضابط را بالای کوچ می نشانند .
ضابط :
- چاوش ، در حال چاوش صحیه را بخواهید !
یکی از عسکرها میرود ... چاوش در بين يك هیجان بزرگی می لرزد، چشم هایش از حد قه خار ج گـردیده رویش چو ن هلا ل ز ر د گـشـتـه نفس ز نـا ن حرف میزند:
- كاپيتان من ، از زخم بسیار خون می آید.در حال کرتی ضابط را از تنش بیرون میکنند. و آستین پیراهنش را آهسته آهسته بالا میبرند زخم معلوم میشود بيك جای نزدیک بازویش که گوشتهای سیاهی اطرافش را احاطه کرد . سوراخ سیاهی دیده می شود . بهر شور خورد ن و حرکت بازو خو ن قرمزی مانند نوار ی جاری میگردد . . .
کاپیتان من ، گلوله در داخل نمانده است ؟
گمان نمیکنم ، اما خیلی درد میکند.
آیاهمراه يك پارچه ململ پاك بسته کنم ؟
چاوش در حال باطراف خود يك نظر می اندازد. بطرف راست دختری را در بالای کوچ که بحالت پریشان افتیده و چشمهايش بيك نقطه دوخته مانده است ، میبیند. صدای دندانهایش را میشنوم، در حال سر خود را دور داده:
- كاپيتان من ، یکدقیقه بازوی خودرا حرکت ندهید ...
در حال از جای خود خیز زده نزد دختر می آید، دختر با ينكعالم ترس خود را

ـ ٢٣ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

س میکند... چاوش میگوید:
- نترس ، ای بی ناموس! نترس ، بعد ها با تو حساب خود را میبینم ... حال زود
باش برای من يك پارچه ململ بده! دختر از گفتار چاوش چیزی نمیفهمد... چاوش با دست
خود ضابط را نشان داده و يك قسم حرکات با دستهای خود اجرا کرده و به او میفهماند
که برای بسته کردن بازوی ضابط یکپارچه ململ میخواهم.. دختر جوابی نمیدهد.
- ای قحبه! چرا اینطور خیره خیره بطرف من مینگری؟ زود باش، از جای خود برخاسته
يك پارچه ململ بیار ...
دختر چیزی نمیداند. بالاخره چاوش به طرف ضابط دور خورده :
- كاپيتان ! احتیا ج مرا باین زن بفهمانید؛ کاسه صبرم لبریز گشته. بسرش کدام
اسکد خواهم زد ...
ضابط آهسته آهسته روی خود را بطرف دیگر دور داده و چشمهایش که مثل یکشب
سیاه است، متوجه چشمهای سبز دختر میشود ... يك آن همان طور باقی میماند... با
یکصدای خفیف که حس شفقت و مرحمت را در انسان زنده میکند:
- مادموازل ، چاوش، از پیش شما جهت بسته کردن بازوی من يك پارچه ململ پاك
خواهش میکند.
دختر جواب نمیدهد... آهسته آهسته دست خود را بالا کرده بطرف الاشه خود میبرد.
انگشتان خود را بجائیکه مشت ضابط خورده است وخونیکه از آنجا بطرف پائین آمده
میپاشد میگذارد. انگشتانش خون آلود میشود بعد از آن دست خود را از الاشه خود
پس کرده و بطرف ضابط دراز میکند ... لبهایش بحرکت آمده اظهار میدارد :
- : ململ پاك ندارم اگر میداشتم اول به اول زخم خود را بسته میکردم. ضابط هیچ صدای خود را
نمیکشد. رو به چاوش کرده:
- : ململ ندارد، میگوید اگر میداشتم زخم خود را بسته میکردم . صرف نظر
میکنم ، هر جا که باشد حال چاوش صحیه میرسد . چاوش فحشی بزبان آورده و پس
میگردد . دو دقیقه بعد چاوش صحیه نفس زنان و پرهیجان داخل اطاق میشود، بکس
دستی خود را بالای آرام چوکی انداخته نزد ضابط میرود :
- كاپيتان من .. !

-٢٤-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ضابط او را پس کرده میگوید:
- اولا ، تو زخم این دختر را پاك و تمیز کرده بعد از ان بمن مشغول شو !..
- امان ! كاپيتانم !...
- طوریکه گفتم !.. اطاعت امر مرا کن !..
بعد از يك دقيقه دیده میشود که چاوش صحیه در حالیکه بدستهايش يك نشتر و چند شیشه و قدری پنبه است پیش دختر نزديك ميشود . دختر غرق بكعا لم حيرت است ... يك كلمه چیزی نمیگوید ... ضابط صدا میکند :
- ماد موازل ، اجازه بفرمائید که چاوش صحیه زخم شما را شسته و پاك نمايد به هر حال فائده خواهد داشت .
چاوش صحیه بعد از يك دو پانسمان الاشه دختر را تمیز کرده و در حال نزد ضابط میرود. ضابط را با لاى يك آرام چوکی مینشاند چاوش از زیر قولش محکم میگیرد، چاوش صحیه به پاك و تمیز کردن اطراف زخم مشغول میشود .
- ضابط صاحب ، تبريك ميدهم که به آسانی نجات یافته اید !..
گلوله تنها پوست را خراش داده و رفته ! تهلکه بزرگی بود .. خوب شد بخیر گذشت ..!
- اما خیلی درد میکند !..
- غالباً به رگ تماس کرده و درد هم از ان سبب است.
- قول خود را بالا کرده نمیتوانم .
- بعد از چند روز انشاء الله بکلی صحت میشود.
چاوش صحیه تمام زخم را تمیز نموده بعد از آنکه تمام بازو را با ادویه آنتی سپتيك شست و شو میکند زخم را بسته کرده و ململ پاکی را بگردن ضابط انداخته و بازویش را آهسته دران میگذارد ...
- تمام شد ضابط صاحب ، فقط دقت نمائید که بازوی تان را زیاد حرکت ندهید . که زخم خون نشود !.. زیرا سوراخ تماما بالای رگ واقع شده است.
- خیلی خوب !..
چاوش صحیه مستقیماً بطرف دروازه میرود، دران فرصت که ضابط به آرام چوکی

- ٢٥ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

می نشیند بطرف چاوش دیده میگوید :
- بمن يك چيزی گرم نوشانيده میتوانید ؟.
- بلی صاحب !..
- خیر در حال يك دو پیاله چای تیار کرده بیار !..
چاوش بنظر حیرت بطرف ضابط دیده میگوید:
- دو پیاله چای فرمودید ؟ ...
- بلی دو پیاله !..
طبعا اعتراض کرده نمیتوانند و هر دوی شان بیرون می برایند ...

ساعت شش صبح است ... آفتاب آهسته آهسته از عقب تپه ها بلند شده میرود ... از بین
درختهای سرودر روی زمین يك رايحة تازه هوای صبح پائیز بمشام میرسد. ضابط
و دختر هیچ بطرف یکدیگر ندیده همان طور نشسته اند نه او چیزی میگوید نه آن...
در بین اطاق يك خاموشی عمیقی حکمفرماست یکبار دختر سر خود را بلند کرده
و بطرف ضابط می بیند... در بین چشم های سبز ش هزارها رقم رنگ و هزارها رقم
روشنی ... صدا میکند !-
- میخواهم قرار شما را راجع بخود بدانم !..
ضابط باكمال لا قیدی .
- قرار خود را راجع بشما؟
- بلی!
- کدام قرار را؟
- کدام قرار میباشد !. حال بمن چه خواهید کرد... بگوئید... آه، زود باشید، بمن
جواب بدهید!.. این خاموشی و بی صدائی اعصاب مرا خراب می سازد. در پیش این
چشمهای سیاهت که باظفر و غرور می درخشد، پست شدن و گریختن رنگهای خودرا حس
میکنم... اوه نمیخواهم. شما را... در بین پوست های سوخته روی شما، سرخون آلود پدرم را
می بینم ، مرا مضطرب می سازید!
بمن بگوئید، مگویـم بگوئید، در حق من هر قراریكه دارید زود بگوئید؟

- ٢٦ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ مادموازل ، به آسوده ماندن کوشش کنید !.. قدری آب میخواهید!
ـ اوه خاموش باشید ، تحمل یکدقیقه را ندارم که شما بفکر من باشید !.. از شب باین طرف این حرکت های نازک شما هیچ تمام شدن ندارد. مرا دیوانه ساخته. مثل يك انسان که دارای قلب ملائم باشد، نی، باری مثل يك آدم وحشی قاتل که يك شخص بی گناهی را کشته باشد ، باخشونت حرف بزنید که از شما زیاده تر نفرت دارم ، یاربی !.. چرا شما را نکشتم ؟
چرا این گلولۀ احمق بجای آنکه بازوی شما را سوراخ نمود ، در قلب تان نخورد و در همانجا نماند ...
ضابط لب خندی نمود :
ـ از خاطریکه مرا کشته نتوانسته اید حالا متاثر هستید .... ها ؟..
ـ به آن چیزی شبهه دارید ؟..
ضابط خود را راست میکند ... برویش خط های متعددی پیدا میشود :
ـ شما چه يك دختر سنگین دل هستید.
ـ سنگین دل نی ، يك دختری هستم که قلب آهنیئی دارد !.. تا آخر حیاتم هر وقت بمقابل شما بیایم ، کینۀ قلبم خواهم بر آمد. زود بگوئید که دیگر تحمل برایم نمانده است. با من چه خواهید کرد؟..
ضابط تبسم کنان :
ـ اگر بدست من می بود ، در حال شما را آزاد می گذاشتم ، مگر قانون !..
ـ در قانون شما بدشمنیکه قصد کشتن ضابط ترک را نماید چه کرده میشود ؟..
ـ تیر باران میشود !
ـ چه گفتید؟..
ـ گفتم تیر باران میشود .
ـ اگر زن هم باشد؟..
ـ در نزد قانون فرق زن و مرد نیست !..
دختر قدری مکث کرده ولرزش لب هایش مشاهده میشود. رویش دفعتاً مثل کهربا میگردد ... زبانش لرزه پیدا کرده :

-۲۷-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ مگر، اکنون مرا تیر باران می نمائید ؟
ـ قانون اینطور امر میکند...
هرچه که باشد هر قدر يك روح قهرمانی در او باشد بالاخره بازهم يك دختر است ..
دفعتاً می بینم که پلك های سیاه و درازش تر میشود در بين يك هیجان خیلی بزرگ
وطوفانی میلرزد، سرش بدون اختیار به پایان می افتد، بالاخره خودش نیز بالای کوچ
افتاد ... يك آواز خفه و يك ضجه خیلی خفیف که بسختی شنیده میشود:
ـ اوه همین طور، اکنون مراهم بدون لرز و مرحمت میکشید ها ؟..
اما بدرستی گفته نمیتواند ... زیرا که عقده های گریه در گلویش بند میشود...
لرزان ، لرزان گریه میکند. ضابط با دست چپ خود بازوی زخمی خود را محکم گرفته
نزد دختر میرود و با يك آواز خیلی نرم وشیرین مملو از شفقت میگوید :
ـ خیر مادموازل !.. نمیگذارم که شما تیر باران شوید...
دختر دفعتاً سر خود را بالا میکند ... موهای سیاهش بر رویش افتاده میباشد:
ـ چه گفتید؟ مرا نمیگذارید کشته شوم؟
ـ بلی :
ـ راست میگوئید؟..
ـ بلی راست گفتم!
ـ خیر مرا چه میکنید؟
ـ در حیات خود اولین دفعه است که وظیفه خود را سوء استعمال کرده شما را آزاد میگذارم...
دختر از جای خود می خیزد ... و بادست و پاچه گی ، در حالیکه در رخسار هایش
دو قطار اشك جاری میباشد!... دفعتاً میگوید :
ـ خیر نمیخواهم !.. هر امری که قانون شما میکند،همان را اجرا كنيد! بلطف ومرحمت شما محتاج نیستم .
ـ مادموازل ...
دختر نمیگذارد که ضابط چیزی بگوید ، در حال حر ف او را بریده اظهار میدارد :

ـ ٢٨ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

چشم های خود را خوب باز کرده بمن نگاه کنید... من دختر جنرالی هستم که در تمام
حیات خود شریف و ناموس کدا را نه زندگانی کرد... در رگهای من خون يك رومن اصیل
در جولان است... من برای یك حیات ناچیز و بیفائده زیر بار منت قاتل پدر خود زنده گی
نمیکنم... گم شوید، از پیش رویم بروید... بشما تکرار میکنم لطف شما را نمی خواهم
قانون شما هر امری که کند آنرا بمحل اجرا بگذارید.
ضابط ، يك شفقت بی پایانی بطرف دختر می بیند، و در حالیکه خندهٔ زهر آلودی
بر لبانش ظاهر است اظهار میدارد :
مادموازل، مزاح نمیکشید، من نه بشما كمك میکنم و نه لطفی می نمایم به این حرکت خود
میخواهم كه يك معاملهٔ متقابل را اجرا نمایم ...همین قدر !..
نمدانم که چه میخواهید؟..
من پدر شما را کشتم، شما هم به کشتن من اقدام نمودید، حالا من شما را عفو میکنم و به این
ترتیب حق به حقدار میرسد.
دختر به آواز بلند میگوید:
خیر کاپیتان ، نمیخواهم که معاوضه کنم .. اما يك روزی حقیقتاً معاوضه
خواهم کرد...
ضابط با کمال خون سردی جواب داد:
خوب ! مادموازل همانطور شود، مادموازل معاوضه مینمائیم !..
هر دوی شان خاموش میشوند... لب های باريك و ابریشمین قرمز دختر در حال طپیدن
است ... بعد از یکدقیقه سکوت باز سر خود را بلند کرد ، وسوی کاپیتان
دیده میگوید :
اضافه برین حوصله و تحمل برایم نمانده است که بروی شما به بینم!.. در مقابل شما
يك اضطراب جهنمی میکشم... زود بمن بگوئید سخن و قرار شما در بارهٔ من چیست؟..
ضابط با يك صدای خیلی متین ورسا :
آزاد هستید ماد موازل !..
دختر با يك هیجان از جای خود بلند میشود مو های سیاهش پریشان و بر شقیقه هایش
افتاده و میدرخشد و با آواز لرزان میگوید :

- ۲۹ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

آزاد هستم ها؟
- بلی !..
- خیلی خوب ! وقتیکه شما میخواهید همانطور باشد ... در حال میروم؛ فقط از خدا
میخواهم كه يك روز باز با شما مقابل شوم!..
- كجا میروید ؟..
- برای اینكه روی شما را نه بینم اگر لازم شود تا بدنیای دیگر خواهم رفت!..
- حاجت باینقدر پرخاش ها نسبت ما دموازل ! شما زحمت نكشید ما میرویم...
- چه وقت میروید؟
- پنج دقیقه بعد.
- پنج دقیقه نی، بلکه پنج ثانیه دیگر هم تحمل دیدن روی شما را ندارم !..
ضابط دوباره با خون سردی تمام :
- خوب اينك در حال میرویم ... میخواستم کدام پیاله چای گرم بنوشیم اما در صورتیکه
دیدار ما هر آن شما را مضطرب میسازد ... فقط برای اینكه يك ثانیه هم راحت تان اخلال
نشود در حال حركت می نمائیم ! .. سپس سر خود را بطرف درواز ه دور داده
صدا میكند .
- پهره دار :
دروازه باز شد . ويك جوان قدراست در آستانۀ آن ظاهر میشود ، ضابط
میگوید :
- در حال اشاره جمع داده شود.
- اطاعت میشود!
عسكرها مانند برق از زینه ها فرود آمده و بطرف باغچه می شتابند !.. دفعتا در فضای
خاموش صبح صدای تیز و باريك طرم بگوش میرسد. بعد از یك دقیقه شیهه اسپها صدای
عراده ها ... آواز ها و غالمغال ها.. و دقیقه بعد چاوش نزد ضابط مراجعه كرد ه
و میگوید :
- صاحب ! بطاریه حاضر است!..
- خوب !
- ٣٠ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ضابط مستقیماً بطرف میزیکه در وسط خانه قرار دارد میرود، کلاه خود را از بالای
میز گرفته بسر خود میگذارد و کوشش میکند که کمربند خود را بسته نماید ... بعد از آن
آهسته آهسته نزدیک دختر آمده و پاهای خود را بیک دیگر زده سلام عسکری میدهد
و میگوید :
ـ خدا حافظ ماداموازل... از این واقعه اسفناك بزرگترین اضطرابات دنیا را بخود
حس کرده جدا میشوم، ما را عفو کنید!
منتظر جواب دختر نشده و بلافاصله دور خورده و با قدمهای سریع از دروازه بیرون
میشود. صفه ... زینه ها... دهلیز.... بالاخره در باغچه هستیم و صدای آهنگ دار ضابط
درجه بدرجه بلند میشود :
ـ چاوش! تمام هستیم؟..
ـ تمام هستیم صاحب!
ـ اسپ مرا بیارید.
اسپش را آوردند و بكمك عسکرها سوار شد.
ـ جسد جنرال را در کجا دفن نمودید؟.
ـ دور بر درخت بزرگ کنار راه :
ـ خیلی خوب
ضابط دو دفعه دست چپ خود را بهوا بلند میکند ... دفعتاً صدای سرد و سنگین او حلقه
حلقه اوج گرفته و انعکاس آن در دیوار شنیده میشود :
ـ مارش !!..
بطاریه حرکت نمود... برق سمهای اسپها که به سنگریزه های جاده تماس می نماید
بمشاهده میرسد!.. از يك راه باریکی که هر دو طرفش را درخت های سرو گرفته است
پیش میروند، دفعتاً مقابل قبر طولانی جنرال رومن رسیدند... ضابط در حال خود را بالای
اسپ راست کرده و با دست خود شمشیر را از غلاف کشیده :
ـ شی خواکور !..
پس از اینکه يك بطارية ترك يك جنرال سابقة دشمن را با حرمت سلام نمودند، در حالیکه
ستون های گل ولای از زیر نعل اسپهای شان بهوا میشود، بيك استقامت مجهول رفته رفته از
نظر غائب میگردند .

ـ ٣١ ـ


عشق ووظیفه یا شب ۱ خبر

قسمت اول - بعد از سه ماه

اردوهای ترك مستقیماً از قهر دانیوب گذشته
و به ابرائیل پیش میروند

سه ماه از بین گذشته و يك صبح ماه نوامبر ۱۹۱۷ ع است... از «وارشو» نهر دانیوب را عبور می نمائیم .. قول اردوی ششم که عبارت از فرقه های پانزده و بیست و پنج و يك غند توپچی است تحت ریاست حلمی پاشا بالای ابرائیل در حرکت میباشند. برف شدیدی میبارد. سرماه به ۲۰ درجه تحت صفر رسیده است از روی نعش های سپاهیا نیکه از شدت خنك مرده اند گذشته و خط حرکت خود را تعقیب مینمائیم. - از جناح راست المانها با دو فرقه خود و از جناح چپ بلغارها و آستریائیها بايك لوای توپچی خود مارا تعقیب می نمایند. «بوکوش» اشغال شده است ... قوائیکه مرکب از اردوهای ترك ، المان اوستريا و بلغاریه است بنام اردوی دا نیوب یاد شده و از طرف جنرال (فلید مارشال ماکن زن) اداره میشود . مارشال مذکور با تمام ارکانحرب خودش (بوکوش) را قرار گاه ساخته و معلوم میشود که منتظر اردوهای متفقین است تا تمام رومانیه را سرتاسر اشغال نمایند... بلغارها داخل (ماچین) شده اند... قوای ترك به پیش روی عثمانيل محاربه مینمایند. اردوهای روسیه (چار) با فرقه های رومانیه یکجا شده و جهت محافظة ابرائیل در نقطۀ اخیر یعنی عتمائیل با يك صورت مدهشی به مدافعه کردن کوشش مینمایند. این قصبۀ مشهور که در بالای نهر دا نیوب واقع است از پنج ساعت به اینطرف در زیر آتش توپهای ترك است... و يك جنگ مدهش وخونینی دوام دارد. نزديك ظهر قوماندان قول اردو امری را که برای قوماندان فرقه داده است ازینقرار میباشد:
«برای داخل شدن به ابرائیل، آخرین نقطۀ مقاومت یعنی عتمائیل باید بساعت شش شام اشغال کرده شود»
ساعت شش شام است، عثما نیل اشغال شده ... عساکر ترك در کوچه ها در گردش هستند. وحاضراً از ین خانه های محکم ومظبوط که هر کدام منظرۀ يك صيغيۀ قشنگ را دارند

-۳۲-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

آوازهای خوشی مسلمانهای که پاهای خود را به آتش بخاری داده اند، بگوش می‌آید
برای داخل شدن به ابرائیل فقط يك ساعت لازم است... از بلندی های عنمائیل
ابرائیل را با تپه‌های پوشیده از برفش از بین غبار مثل يك بلده افسانوی بحسرت واشتیاق
تماشا میکنیم در بین ما دوسه ساعت مسافه باقی است.
قشنگ ترین وشیرین ترین بلدۀ (بالقان) که ساحل آنرا آبهای صاف وبراقی
شست وشو میکند در پیش چشم‌های ما مثل خیال ورؤیا جان پیدا میکند .
حال از دهن تمام ضابط های پیروجوان قول اردواین صدا بلند میشود:
ابرائیل !.. ابرائیل! ..
ساعت هشت شام است ، تمام کوچه‌های عنمائیل غرق تاریکی است ... بدون از آواز
پهره داران ترك دیگر هیچ صدائی شنیده نمی شود.
برف بهمان شدت اولیه دوام دارد ... در قرارگاه قول اردوى ششم در يك اطاق
وسیعی زیر ضیاء لرزان وضعيف يك لامپه در اطراف يك ميز شكسته نشسته ایم ... پاشا
بطرف راست بالای يك چوکی قرار گرفته ومقابلش بالای يك چوکی دیگر رئیس ارکان
حربیه قرار دارد... چشمهای تمام ضابطان متوجه چشمهای قوماندان است ...
پاشا تلیگرامی را که نیم ساعت قبل از مارشال ماکنزین گرفته يك بار دیگر میخواند
وبعد از آن روی خود را بطرف ضابط ها کرده و با يك صدای خیلی بلند میگوید :
رفقا!.. امری را که از قوماندان اردو گرفته ام می باید که فردا بساعت 6 بچۀ شام
به ابرائیل داخل شده باشیم ... مارشال در تلیگراف خود ذکر می نماید که تمام راه ها را
باز کرده واغلبآ ابرائیل بدون کدام مقاومت اشغال خواهد شد. مطابق هدایتی که
داده وضعیت اینطور میشود :
۱- بعد از آنکه قوا داخل شهر گردید با فرقۀ پانزده هم ساحل (سرت) را
میگیرند ...
۲- مرکز قول اردو به ابرائیل جا میگیرد .
۳- برای گذشتاندن زمستان ترتیباتی که لازم است گرفته شود . وبمقابل جبهه
(اوسووا) و (کوبودین) روسها يك جبهه تشکیل داده شود. واین جبهه تا ساحل (سرت)
تمدید کرده شود.
_۳۳_


عشق و وظیفه یا شب اخیر
٤- قوای ترک، آلمان، آستریا و بلغار که در رومانیه موجود است بعد از امروز بنام اردوی (دانیوب) یاد کرده شود. بقوماندانی اردوهای (دانیوب) جنرال (کوش) تعین شده است.
پاشا تلگراف را بالای میز گذاشته و میگوید:
ـ رفقا !.. اینک امر وارده ازین قرار بود ... حال وضعیت فهمیده شد.
همه ضابطها بيك صدا:
ـ بلی قوماندان !..
ـ پس فردا بساعت شش شام داخل ابراييل میشویم و باید مفرزه اشغال کننده را از امروز روان کنیم تا فردا صبح داخل ابراييل شود. و چیزهائی را که ایجاب میکرد حاضر و تیار نماید.
قوماندان روی خود را بطرف رئيس اركان حرب دور داده میگوید:
ـ نوری بیگ !.. چه کسی را به ابراييل روانه کنم؟ باید ضابطی را که می فرستیم خیلی خوب آلمانی بداند زیرا که اکثر اهالی آنجا آلمانی میدانند!..
ـ كاپيتان توپچی فاروق بیگ را ارسال میداریم !.. زیرا زبان آلمانی را مثل زبان خود میداند.
ـ بسیار خوب خیلی فکر درست نمودید... او را روان میکنیم زیرا يك ضابط با تربیه و هم جسور میباشد.
قوماندان بطرف یاور خود دور خورده میگوید:
ـ در حال کاپیتان توپچی فاروق بیگ را پیدا کرده نزد من بیاورید.
ـ امر میفرمایند صاحب !
یاور در حال میرود. بعد از ده دقیقه دروازه باز میشود !.. يك ضابط قد بلند داخل میشود. با قدم های موزون و آهنگدار پیش میرفته و بعد از اجراى يك سلام بسیار کوتاه و سرد ایستاده میشود:
ـ قوماندانم !..
در زیر ضیا کم نور لامپ نفتی کوشش میکنیم که روی ضابط را تماشا کنیم !..
اووووو !.. ما این ضابط را می شناسیم... و خیلی خوب می شناسیم ... (همان کاپیتان
- ٣٤ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
قهرمان آن واقعه معروف ما) ..چه تصادف!..
در پیش روی قوماندان مانند یکنفر عسکر ایستاده است.. قوماندان :
ـ : فاروق بیگ!... بشما یک وظیفه خیلی مهم میدهم !.. واعتماد دارم که شما این وظیفه بزرگ را با خیلی مهارت و نزاکت اجرا خواهید کرد.
ـ : ازین توجهی که در حق من میفرمایند عرض تشکر مینمایم قوماندانم !..
ـ : فردا صبح امر شما داده میشود ... با مفرزه های معینه ابرایبل را اشغال مینمائید!...
چشمان تولبشر از هیجان میدرخشد !... وبیک صدای سرد میگویند :
ـ : امر میفرمایند صاحب!..
ـ حال به چیزهائیکه بشما میگویم خیلی دقت نمائید. میخواهم که مطابق امر من اجرا شود :
اولا امیدوارم که شهر را تماما خالی از عسکر خواهید یافت. با آنهم با فرض محال که مبادا گرفتار کدام تهلکه نشوید گمان میکنم حاجت نیست که بگویم: خیلی بادقت و تدبیر حرکت نمائید... سکنه که شهر را ترک نکرده اند باید آزرده نشوند و شهر را به آرامی و خوبی اشغال نمائید ... طبیعی تصور خواهید کرد که تاثیر اولی را بالای اهالی میگذارید، اینکار چقدر مهم است ... میخواهم مدتی که در آنجا اقامت داشته باشیم همین تاثیر خوب باقمیانده و مانع کارهای ما نشود.
از همین سبب است که شمارا از بین تمام رفقایتان انتخاب کرده و این وظیفه شریف را بشما محول نمودیم و شما را مامور ساختیم.
ـ : باین اعتماد شما تشکر میکنم قوماندان صاحب !..
ـ بعد از اینکه داخل شهر شدید، نقطه های مهم را زیر اشغال و تپه های مهم را بدست بیاورید بالخاصه برای حفاظت این نقاط خیلی دقت نمائید . بعد اهالی را بصورت دلپذیری بفهمانید که شهر از طرف اردوی ترک اشغال شده ... اسلحه خود را تسلیم نمائید و بعد ازین هر امری که از طرف قوماندان اردوی ترک داده میشود حرف بحرف اطاعت نمائید . و اگر برعکس رعایت ننمائید البته اعدام خواهید شد.این مسئله را برای اهالی اعلان نمائید .
_٣٥_


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ بچشم قوماندان صاحب !..
ـ : اردو قریب شام داخل شهر میشود تا آنوقت برای اجرای کارهای فوری وقت
دارید اولا شفاخانه عسکری شهر را وارسی نمائید. زیرا که خیلی مریضان و زخمی‌ها
دران موجود است. بعد از آن قشله‌ها را زیر اشغال گرفته ساحه وسیعی را قرار گاه خود
اتخاذ نمائید . بعد از اجرای حتمی این امر اگر وقت مساعدت کرد چند سرای بزرگ را
جهت رفقای خود تخلیه نمائید که تا وقت جابجا شدن شان از آنها استفاده
نمایند .
پاشا به پا ایستاده میشود... مستقیماً بطرف ضابط قدمی پیش رفته و دست‌های
خود را بشانه های ضابط گذاشته میگوید :
ـ : تولیمشر ! اینك وظیفهٔ شما عبارت از همین بود فهمیدید ؟؟؟
ـ : بلی !!! قوماندان صاحب تماما فهمیدم.
ـ : خیلی خوب !!! امشب بساعت ۲ بجه براه افتاده و وقتیکه آفتاب طلوع میکند داخل
شهر شوید.
ـ هر چه قوماندان صاحب میفرمایند تعمیل میشود !
ـ در زیر قومانده شما يك بلوك سوارى يك بلوك پیاده و يك بلوك ماشیندار
داده شده است ، ضابطهای آن از شما امر میگیرند.
کاپیتان مانند صخرهٔ سخت و سرد ایستاده میگوید :
ـ بسیار خوب !
ـ حالا بروید بچیزهائیکه اجرای آن لازمی است بپردازید !..
ـ اطاعت میشود قوماندان صاحب !
ـ در زیر امر شما يك پايه تلگراف بیسیم هم است ! هر وقت خواسته باشید با ما تماس
داشته باشید ازان کار بگیرید فراموش تان نشود !!!
ـ بچشم صاحب !...
ـ : گفتنی های من همینقدر بود حالا بخوبی بروید خدا حافظ و ناصر شما باد.
كاپيتان پاهای خود را بيك ديگر زده سلام داد. روی خود را گردانیده
و با قدم های موزون از بالای تخته‌های فرش خانه تاريك غبار و صدای پا را بلند ساخته و از
اطاق خارج شد .

ـ ٣٦ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ابرائیل

آفتاب در زیر ابرهای سیاه بالای (دانیوب) بلند شده میرود .. تپه های مقابل در زیر غبار مستور گردیده است. برف باغنده باغنده میبارد... هوا خیلی سرد است روی آسمان نیلگون را ابرهای سیاه پوشانده وخیل های زاغان روی هوا بالکشانى دارند ... هر طرف یخ بسته است. روی برف اثر پا دیده نمیشود تنها مقابل خود جمعیتی را می بینیم که با قدم های آهسته پیش میروند.
آیا این جمعیت ناشناس اینقدر وقت که گرگ ها هم از غار های خود بیرون نمیآمده اند چرا دیده میشوند؟
آنها درین انجماد و سردی هوا کجا میروند؟ از کی پرسان کنی واز کی جواب بگیری!.. باد با تمام شدت خود جریان دارد، گمان میشود طوفانی بر پا شده است پستی و بلندی راه مانع رفتار جمعیت مجهول نگردیده و پیشرفت دارند.
شهر ابرائیل از هر طرف با برف مستور گردیده، از بین يك طبقه غبار مثل بعض شهر های افسانوی در پیش روی چشمها مثل امواج گاهی پست، گاهی بلند، بعضاً خورد و زمانی بزرگ میگردد!..
حال در نزدیکی های شهر ابرائیل هستیم ... از يك راهی که اطراف آن با چنار مستور است در بین برف پیش میرویم. عرابه های توپ در برف خیلی فرو رفته مثل يك خط آهن اثری از خود باقی میگذارد. قاطرهای برنده توپ های ماشیندار نفس زنان وعرق ریزان زیر بار سنگین پیش میروند. بعد از يك ساعت در پیش روى يك كليساي كوچك می رسیم. در کوچه تنگی که يك جاندار هم دیده نمیشود داخل میشویم...
نام ساعت شش ونیم است ...اينك ابرائیل... از پشت يك صدا بلند شده میگوید:
- تولیمشير صاحب !.. اينك بدهن راهی که بداخل شهر میرود رسیدیم.
در حال کاپیتان جلو اسب خود را گرفته و بازوی خود را بالا میکند ... و در همان حين يك صدای خفه کن بلند میشود که در کليسا انعکاس طویلی ایجاد میکند.
- دريز ... دريز ...!...

- ۳۷ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

استاده میشوند !.. کاپیتان اسپ خود را کشانده میگوید:
- همه ضابطان حاضر شوند!..
چهار نفر سوار در حال اطراف کاپیتان را احاطه مینمایند. کاپیتان با دستهای
منجمد شدهٔ خود از جیبش یک نقشه را میکشد و انگشت خود را بیک نقطه گذاشته بضابطان
خطاب میکند :
- نزدیک شوید !..
همه نزدیک میشوند...
اينك حال من ازین راه با دو طوپ ماشین دار ثقیل و دو ماشیندار خفیف و با يك قسمت
از پیاده و با يك مفرزه سوار داخل شهر میشوم. شما شفیق بیگ در حال تپهٔ راست را اشغال
نمائید، شما احسان بیگ با این نقطه (ناخن خود را بنقطهٔ دیگر میگذارد) باطریه را جابجا
میکنید به زیر امر هر کدام شما يك مفرزهٔ سواری میگذارم.
بعد از آن سر خود را بطرف عقب دور داده بسوی چاوش که بالای اسپ خودشخ
استاده است میگوید :
- چاوش تو هم با من می آیی
جلو اسپ را کش کرده صدا میزند:
- رفقاً در حال حرکت نمائید... اگر كوچك ترين يك مقاومتی پیش روی تان ظهور کرد
بدون فکر و اندیشه در حال بالای شان آتش میکنید !.. در هر صورت باید رابطه را
محافظه کنیم. بعد از يك ساعت در میدانی شهر يك جا میشويم!...
- به چشم كاپيتان صاحب!..
- خدا حافظ شما باد!..
کاپیتان اسپ خود را میراند... از کوچه هائیکه يك بدیگر خود شبیه است بدون
ایستادن پیش میرویم. اينك يك كوچه !.. يك كوچهٔ دیگر !.. يك جاده !.. يك جادهٔ دیگر!!..
جانداری دیده نمیشود، هر طرف خالی است. شهر چنان بی سر و صدا است که انسان غیر
اختیاری می ترسد ...
کاپیتان روی خود را بطرف ملازمیکه در پهلویش روان است گردانیده
میگوید :

-۳۸-


عشق ووظیفه یا شب اخیر
- از باعثیکه درین جا جنها توپ بازی میکنند کسی نیست !..
ملازم جوان طوریکه سخنان کاپیتان را هیچ نمی شنود : روی خود را بطرف خانه های سنگی که هر دو طرف جاده را گرفته دور داده و بنظر حیرت تماشا میکند:
- کاپیتان صاحب !.. بقشنگی این خانه ها به بینید یا این جاده های فرا خ را تماشا کشید میدان ها ، دکانها اوه زنده شدیم ، زنده شدیم ، طوری حس میکنم که تازه بدنیا آمده باشم .
- خیلی خوب است که کسی درینجا نیست !..
اينك نهايت ازيك كوچه ، يك جاده فراخ و دراز عبور مینما ئیم . دفعتاً میدا ن بزرکی را می بینیم . درین میدانی بزرگ ازدحام خلق را می بینیم كه يك ديگر خود را تیله کرده از ترس و هیجان میلرزند . رنگ روی شان پریده و پاهای شان می لرزد .
ملازم غیر اختیاری صدا می زند :
- اوووه ، این چه از د حام است !... غالبا تمام اهالی شهر در این میدان يكجا شده اند !...
کاپیتان در حال جلو اسپ خود را گرفته و به عسکرها خطاب میکند :
- رفقا دقت لازم است !! کوشش کنید که به تلك گرفتار نشويم !... به اولین اشاره برای فیر حاضر باشید ...
پیش میروند ... پس از دو دقیقه مقابل شان رسیدیم، کاپیتان روی خود را گردا نیده و با يك صدای بلند میگوید :
- دریژ ! . .
ایستاده میشوند !...
در بین اهالی که میدانی را پرکرده اند شورش و جنبشی پیدا میشود. با دیده های مدهش و پرهیجان می نگر ند !...
کاپیتان وضعیت خود را از دست نداده چند قدمی اسپ خود را پیش رانده و بزبان ترکی با صدای بلند میگوید:
-٣٩-


عشق ووظيفه يا شب اخير

- در بین شما کسی هست که لسان ترکی را بداند ؟
بعد از يك دقيقه شخص ضعيف البنية كوتاه قدی چشم های خود را باز کرده مستقیماً
پیش کا پیتان میرود و در حالیکه از ترس سراپایش میلرزد میگوید :
افندی! من بزبان ترکی آشنائی دارم!
- تو که میدانی پیشتر بیا!
آن شخص نزديك ميشود...
- تو رومائی هستی؟..
- بلی !..
- شهر را خوب میشناسی ؟..
- میدانم !..
کاپیتان قدری مکث میکند و بعد از ان با نظر تیز تیز بسویش دیده و با يك صدای
بلندی میگوید :
- خیلی خوب سوا لا تيكه از تو مینمایم راست جواب بده ! . . . در شهر
عسکری است ؟..
- خیر همه شان دیشب رفتند !..
- هیچ کس نمانده است ؟
- بدون از يك چند نفر عسکر زخمی کسی دیگر نمانده است و آنها هم در
شفا خانه است :
- خوب جبه خانه شهر در کجا است ؟..
- ۳ کیلو متر از شهر دور است. فقط چیزی در بین آن نگذاشته اند، زیرا همه را
با خود بردند
- از آمرین حکومت کدام کسی در شهر مانده است یا نه ؟..
- بلی، تنها مدیر پولیس و رئیس بلدیه مانده اند
-٤٠-


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ـ در کجا هستند؟...
ـ درین جا.
ـ پس رئیس بلدیه ومدیر پلیس را نزد من حاضر کن !.»
آدم ضعیف وقدکوتاه چشمان وحشت‌زدۀ خودرا باز نموده، در بین اهالی که بطرف
کاپیتان میدیدند داخل شده وبزبان رومن چیزی اظهار کرد. بعدازيك دقیقه شخص
قد میانه درحالیکه بالاپوش سپاهی دربرداشت از بین اهالی برآمده بطرف کاپیتان
روان شد. در پشت سر آن يك نفر دیگرکه بروت هایش یخ بسته بودروان است. آنها
نزديك كاپيتان رسیدند.شخص اولی خودراخم کرده و به بسیارحرمت سلام دادوبزبان
رومن چیزی گفت.طبیعی که کاپیتان از آن چیزی نفهمید. دران فرصت شخص ثانی که ترکی
را میدانست پیش شده گفت :
ـ «اينك رئيس بلديه ودیگرش مدیر پولیس .
شخص دیگر که درهرتار بروتش پارچه‌های یخ میدرخشـد خم شده کاپیتان رابحرمت
سلام داده کاپیتان بالای اسپ خود راست ایستاد و روی خودرا بطرف شخص
ترجمان نموده گفت :
ـ آيا زبان ترکی‌را میدانند؟
ـ خیر نمیدانند !...
آیا كدام زبان دیگررا میدانند؟...
شخص ترجمان می پرسد... آنها بزبان رومن چیزی میگویند :
ـ «بلی اینها زبان آلمانی رامیدانند».
ـ «بسیارخوب !...
کاپیتان در حال روی خود را بطرف رئيس بلدیه دور داده بزبان فصیح
آلمانی می پرسد:
ـ «شما رئیس بلدیۀ شهر میباشید؟...
ـ «بلی صاحب!...
بطرف دیگرش هم دیده می پرسد:
ـ «شما مدیرپلیس هستید؟...
- ٤١ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بلی!

خیلی خوب! حال بصفت يك قوماندان اردوی پیش قدم ترک که شهر را اشغال نموده امر می نمایم: در حال اعلان نمائید که بعد ازین دقیقه شهر بزیر اشغال عسکر ترک گرفته شده است، اردو بساعت ۹ شام داخل شهر میگردد در وقت داخل شدن اردو بشهر بدون قید و شرط در بجا نمودن آنها میخواهم كمك نمائید. بعد ازین دقیقه بقرار امر و تعلیماتیکه قوماندان اردوی ترك میدهد حرکت نمائید!... هر کس که مخالف این امر رفتار نمود در حال اعدام میشود .
کاپیتان دفعتاً چشم های خود را خوب باز نموده بطرف رئیس بلدیه دیده و میگوید :
امر اول اینکه سلاح تسلیم شود. بمجردیکه محل قرارگاه اردو معلوم شود اهالی آمده سلاح خود را تسلیم نمایند !..
رئیس بلدیه و مدیر پلیس هر دو باصدای خفه وحزین جواب میدهند.
خوب است؛ در حال رفته اعلان میداریم!
اولا بما يك بنای مکمل را نشان دهید که مرکز قول اردوی خود قرار دهیم!..
رئیس بلدیه و مدیر پلیس بگی بطرف دیگر خود دیده و در حالیکه در بالای لب های پهن مدیر پلیس لکه های دیده میشود میگوید :
گمان میکنم که بنای قوماندانی مرکز هم مناسب وهم مساعد خواهد بود.
این بنا در کجاست ؟..
مدیر پلیس آهسته آهسته قول خود را بالا کرده در مقابل بنای بزرگ سنگی را که با زینه های مرمرین تزئین یافته است نشان میدهد :
آنجا !..
کاپیتان در حال سر خود را بالا میکند :
بسیار اعلی! عمارت خالی میباشد؟..
بلی دیشب خالی کرده شد!!
البته که مبلهای آن برده نشده باشد؟..
تمام مبلها جابجا است !..

ـ ٤٢ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

خوب .. حال این بنا را اشغال نموده موقعاً مرکز قوماندانی قول اردو اتخاذ مینمائیم...
کاپیتان روی خود را در ور داده میدان اجتماع را یک بار از نظر خود گذشتانده و روی خود را بطرف ملازمیکه در پهلویش یادداشت گردانیده و آهسته به ترکی میگوید:
به بین این بنا از هر حیث مکمل است؟.. در مقابل خود هم دیگر خانه های متعددی دارد! تمام ضابط ها و ارکان حرب درینجا بود و باش کرده میتوانند!.. بعد ازین با تو يك جا تمام این بناها را گشته و اگر ایجاب نمود بعض آنها را تخلیه مینمائیم .
بسیار خوب !
بطرف راست میدانی داخل شهر يك جنگل زار بزرگ بنظر میخورد. کاپیتان روی خود را بطرف رئیس بلدیه نموده پرسان میکند:
اینجا مرکز ومهم ترین میدانی شهر میباشد ؟...
بلی اینجا را میدان ( گاوينا پوليکا ) میگویند و آن جنگل زاری که شما می بینید پارك عمومی شهر است .
این بنای بزرگ و سرخ بطرف راست چیست؟..
مقام ولایت است !
در پهلوی آن ؟..
مدیریت پلیس !..
ها ازین معلوم میشود که تمام دوائر دولتی در اینجا تعمیر شده؟..
بلی!
درین صورت عمارت ولایت را هم تخلیه نمائید!
اما مأمورين ولايت...
كاپیتان سخن مدیر پلیس را قطع کرده میگوید:
مامورین ولایت را در مدیریت پلیس جای بدهید .
خوب!..
حال همینقدر!
كاپیتان بازروی خود را بطرف ملازم کرده میگوید:

-٤٣-


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ـ اسمعیل بی! شما با نفری خود عمارت ولایت را اشغال نمائید و برای قوماندانی مرکزی ترتیبات لازمه را بگیرید!..
ـ اطاعت میشود کاپیتان!..
ملازم سلام عسکری داده واسپ خود را میراند... کاپیتان روی خود را بطرف شخصیکه ترکی را میداند گردانیده میگوید:
ـ حال چیزهای گفتنی مرا خوب بخاطر بگیرید و آن را در ظرف چند دقیقه دیگر باهالی بفهمانید:
ـ بسیار خوب!..
ـ ازین دقیقه بعد شهر ایزائیل در زیر اشغال قوای عساکر ترک گرفته شده است، طبیعی در وقتیکه ما دیگر با آن کاری نداشته باشیم شهر را ترك کرده جدا میشویم، بناءعلیه میخواهیم که حرب و در بین حرب وضرورت ما را مدنظر گرفته ازین اشغال مؤقتی ما متأثر نشوید، هیچ آرزوئی درینجا نداریم و نه چشم ما به آن است. تا مدتیکه درینجا هستیم اوامریکه میدهیم باید کلمه به کلمه تعمیل شود. درین صورت ما را مثل مهمانیکه هر زمان بحرمت و نزاکت با شما پیش بیاید خواهید دید. ما قواعد حرمت و نزاکت را مانند مهمان ومیزبان عادی توقع داریم ! درینجا برای اهالی رومن که ما ایشان را از قدیم مهمان پرور و قدرشناس دانسته ومیدانیم تکرار نمودن را زائد میدانم. طوریکه در بالا گفتم در صورتیکه اوامر ما را رعایت نمودید؛ مال تان، ناموس تان، تجارت تان در امان بوده و شما در زیر حمایهٔ قوای اشغالیهٔ ترك برقرار خواهید ماند. ازین دقیقه به بعد به اعتماد کامل دکانها، تجارت خانه ها و دیگر مؤسسات خود را باز کرده بحیات طبیعی خود دوام داده میتوانید، سخن آخرینم این است که شما راست باشید؛ ما هم با شما راست کار میمانیم!..
دفعتاً کاپیتان جلو اسپ خود را کش کرده میگوید:
ـ فهمیده شد؟..
ـ بلی.
ـ تکرار مینمایم که در حال سخنان مرا باهالی گوشزد نمائید!..
ـ بجا میشود !..

ـ44ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

کاپیتان بعد از آن بطرف رئیس بلدیه و مدیر پولیس دور خورده میگوید:
- بعد از یک ساعت شما را در عمارت قوماندانی انتظار میکشم.
- خوب است! حاضر میشویم!
کاپیتان دست خود را بيك حرکت سرد بطرف پيك كلاه خود برده و برئیس بلدیه سلام عسکری داده و اسپ خود را مهمیز کرد... بعد از ده دقیقه دو بیرق ترك مانند پارة آتش در فضای رومانیه در اهتزاز درآمد...

ساعت ۹ صبح است شهر تماماً اشغال شده است. در کوچه ها پهره داران ترك مسلح میگردند. در جاهای لازمی عسکر و توپهای ماشیندار قرار گرفته است. ریاست ارکان حربیه برای ضابطان و دوائر قوماندانی جای خالی کرده است. خبازان، قصابان، بقالان همه دکان های خود را باز نموده اند.

کاپیتان در برنده اطاقی است که ناظر بمیدان (گارونیا پوبلیکا) میباشد. در مقابلش بالای چوکی رئیس بلدیه قرار گرفته است. چای می نوشند. کاپیتان يك خانه قشنگی را که در مقابل بنائی که نشسته اند دیده و اشاره کنان می پرسد :
- رئیس صاحب بلدیه، رجا میکنم بگوئید درین خانه روبروکی سکونت دارد؟..
رئیس بلدیه از جای خود راست شده میگوید:
- این خانه سرخ...
- بلی!
- مادام میخوتيكا يك خانم بیوه در آن می نشیند !..
- تنها است؟..
- خیر! همراه دختر بردار خود یکجا حیات بسر می برد.
- کسی دیگری ندارند؟..
- برادر زاده اش هم با او است. اما حال درینجا نیست. ضابط طیاره میباشد.
- آیا من درینجا نشسته میتوانم ؟ ... زیرا بقوماندانی خیلی نزديك وجای مناسب است!...

-٤٥-


عشق و وظیفه یا شب ۱ خبر

رئیس بلدیه کمی مکث نموده بعد از آن میگوید :
تولیمشر صاحب! این پیره زن خیلی در در سیده است، برادر خود را چند ماه پیشتر از دست داده و حال در پنجاه همراه برادرزاده خود از مجبوریت سکونت دارد! اگر آرزو داشته باشید کدام جای مناسب دیگر برای شما تخلیه مینمائیم...
من آنها را از خانه نمیکشم که،
ها: یعنی نمیخواهید که خانه تخلیه شود ؟...
بلی!
درینصورت باید بشود.
برای نشیمن من يك اطاق هم بدهند کافیست. نمیدانم که وضعیت مالی شان چطور است! که میدانند: شايد يك كمى كمك من به آنها رسیده بتواند.

خیلی يك زن بدخوی است.
ضرر ندارد من هم يك شخص جنگجو هستم، جور می آئیم.

تولیمشر پیاله چای خود را بالای میز گذاشته و کمربند خود را بسته میکند. تفنگچه خود را گرفته میگوید :
م. راديسكو، حال همراه شما باین خانه رفته مسئلۀ اطاق را فیصله کرده بعد از آن برای اشغال شفاخانه میرویم. درست است؟.

رئیس بلدیه قبول میکند. برمیخیزند.

شفاخانه دور است؟..
خیر! رفتن تا آنجا ده قیقه وقت بکار دارد.

تولیمشر صدا میکند.

سر چاوش را نزد من حاضر کنید.

بعد از دو دقیقه چاوش می آید.

چاوش در حال برای من دو نفر عسکر که قیافه شان خوب باشد بده زیر ارفته برای خود این این خانه سرخ مقابل را اشغال میدارم... توهم با نفری خود بعد از پانزده دقیقه مرا بدهن دروازۀ شفاخانه انتظار داشته باش، هوش کن که تا آمدن من داخل شفاخانه نشوی.

- ٤٦ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

و از نفر داخلی یکی را همراه خود بگیرید که شما را رهنمائی کند .
همه شان يك جا از اطاق خارج میشوند.
حال در پیش روی دروازه خانه هستیم که مدخلهای آن از خشت سرخ فرش
شده است .
تمام پنجره های خانه بسته است. از طرف درون هيچ يك ضياء ديده نشده و صدائی هم
بگوش نمیرسد.
تولیمشر بزدن دروازه دوام دارد. نه يك حرکت است و نه صدای پای.
- جواب نمیدهند .
تولیمشر خودسرانه میگوید.
- عجیب است که هیچ جواب نمیدهند گمان میکنم در داخل خانه کسی نیست.
رئيس بلدیه دست خود را بریش خود برده و با نظرهای وحشت زده بطرف
پنجره ها می بیند .
تولیمشر بعد از يك دقیقه دیگر روی خودرا بطرف دو نفر عسکر که با او همراهی
دارند کرده میگوید :
همیشه در پنجا عادت همین طور است بیائید دوازه را چپه کنید!
در همین فرصتیکه عسکرها شانه های خودرا بدروازه میدهند دروازه آهسته باز شده
و در لغك دروازه يك زن پیر قد بلند که در چین های رویش علامت یأس و کدورت هويدا
است دیده میشود. در حال رئیس بلدیه به پیش رفته و به زبان رومن چیزی میگوید.
دفعتاً چشم های زن بحال وحشت از حدقه بیرون بر آمده. خود سرانه چیزی در زیر
زبان گفته بعد از آن روی خودرا بطرف تولیمشر گشتانده بزبان آلمانی میگوید:
- بفرمائید .
تولیمشر در حالیکه دستش بالای تپانچه اش میباشد داخل میشود ... از صحن حویلی
گذشته و از پنج زینه پا به بروى يك صفه بالا شده و در صفه خانه میرسد... در روی صفه يك میز
بزرگ دیده میشود و در بالای میز چند مبسمه طیاره ماندگی است.
تولیمشر مستقیماً نزد خانم رفته و با يك صدای ملایم و آهسته میگوید .
- : مادام. البته قبول خواهند فرمود که نزد شان يك چند روز مهمان بمانم. تا اندازه

- ٤٧ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

که از دستم بیاید کوشش میکنم که شما را ناراحت نسازم.
جواب سخت و سرد !.
جملهٔ اول :
- قبول کردن و فنا کردن اگر بدستم میبود فکر میکردم.
جملۀ دوم:
- در حالیکه بدستم نیست هر اطاقی را که میخواهید بگیرید!..
کاپیتان خنده کنان :
- تشکر میکنم !..
- به تشکر حاجت نیست ! تنها امر کرده و میخواهید !..
کاپیتان خیلی به خون سردی مقابله مینماید :
- خیر امر میکنم يك اطاقی که ناظر بکوچه باشد بدهید :
خانم انگشت خود را بطرف بالا دراز کرده و میگوید :
- بروید !
از زینه ها بالا میشوند ... بدهلیز میرسند ، بعد از ٥ - ٦ قدم در اطاقی داخل میشوند ...
يك اطاق خیلی بزرگی ... هر طرف با قالین های سرخ و کوچ ها فرش است، در الماری ها آثار عتیقه و کتابها ، عکس ها مانده گی است !..
ضابط اطاق را دیده و بعد از رد و بدل کردن يك دو جمله و جواب زبر زبانی با پیره زن ، پائین میشوند. مادام زیر لب میگوید :
- تنها میباشید؟
- بلی خودم و يك نفر عسکرم !..
- عسکرتان هم درینجا میباشد ؟..
بلی ما دام !
مادام خیلی بخشونت سر خود را شور داده میگوید :
- چقدر وقت بمنزل من اقامت میکنید ؟..
- مادام ، بخانۀ تان تا اندازه که ممکن باشد کم مدت سکونت اختیار میکنم !

- ٤٨ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

زیرا تنها برای خود نی بلکه بجهت مملکت خودهم تمنی میکنم.
کاپیتان هیچ وضعیت خود را از دست نداده میگوید:
من هم هما نطور ... وراست بطرف دروازه میروند. خانم میگوید:
موسیومن وقت استراحت کردن را دوست دارم !..
مادام! من برعکس بناوقت خوابیدن عادت کرده ام!..
در آنحال؟..
در آنحال شما استراحت کنید نفرم مرا انتظار میکشد!..
ضابط به دهن دروازه رسیده پاهای خود را بیکدیگر زده ومثل عسکرها بخانم سلام
داده و میگوید :
بونژور مادام !..
بدون آنکه انتظار جواب خانم را بکشد روی خود را گشتانده به چابکی براه
می افتد دروازه بايك صدای بلند محکم میشود ...

_٤٩_


عشق ووظیفه یا شب اخیر
تصادفی که هیچ انتظار
برده نمی شد!.

در باغچه که چهارطرف آن با درختهای سرو مستور است بنای دو منزله بزرگی
بنظر میرسد!
اینجا شفاخانه عسکری شهر ابرایئل است. در پیش روی دروازۀ اول شفاخانه يك
تولگی عسکر ترك در انتظار هستند..
در این باغچۀ بزرگ که از چهارسمت عمارت را احاطه کرده سبزیجات وانواع گلها
ودرختهای كوچك وراهای منحنی آن درزیر برف مستور شده است !... دردهن دروازۀ
دوم شفاخانه بعض اجسامی درحرکت دیده میشوند.
- يك صدا:
- چاوش بایست !. کاپیتان می آید..
عسکری بوضعیت منظم ایستاده هستند. چاوش پیش میرود. رئیس بلدیه هم در پهلوی
كاپيتان ديده ميشود.... در بين ضابط وچاوش سخنان ذيل رد وبدل میشود :
- داخل شفاخانه رفته بودید؟..
- خیربقرارامرشما انتظار کشدیم !..
- کسی هست؟.
- درعقب پنجره ها سرها بنظر میرسد.
- در این مملکت عادت وخوی ظاهری شان همین است...
ضابط يك مراتب اطراف خودرا از نظر گذشتانده میگوید:
- درحال اطراف شفاخانه را محاصره نمائید !.. من داخل شفاخانه میشوم.
بعدازچند قدم روی خودرا دورداده نفر همراه خود را به آمدن اشاره میکند. همرای
رئيس بلديه آهسته آهسته اززینه های سنگی بالا میروند.... يك دروازۀ کلان آئینه داررا
باز کرده داخل میشوند بازيك چند زینه های سنگی ويك راهرو... آنها پیش میروند.
-٥٠-


عشق و وظیفه یا شب اخیر
هیچ کس دیده نمی شود ...
دروازه های اطاقها تماما باز است ... چپرکت های خالی بدون بستره دیده میشود.
وسپس ضابط خود بخود میگوید :
- آه این حریف های بی انصاف حتی بستره ها را هم برده اند!..
داخل اطاقها شده بعد از ملاحظه میگذرند...
- بد نیست ! یك شفاخانه خیلی بزرگ است !
روی خود را بطرف رئیس بلدیه دور داده میگوید:
- آیا در اینجا مریض بستری نبود؟ آیا آنها را هم با خود برده اند؟..
- خیر مریضان بستری را به آنطرف دیگر نقل داده اند حال خواهیم دید !...
پیش میروند و از گوشه دور خورده نزديك دروازه ایستاده میشوند. ده، یازده اطاق
بنظر میخورد که همه پهلوی یك دیگر واقع شده است.
- بفرمائید جناب !مریضان بستری درین اطاقها میباشند!..
کاپیتان آهسته دروازه یکی از اطاقم را باز میکند:
- اووووا..
٥-٦ چپرکت که پهلوی هم گذاشته شده بود مریضان باحالت پریش و دهشت زده بطرف
او می دیدند ... ضابط فورا دروازه را بسته براه خود دوام مینماید ... بعد از چند ثانیه
بجای خود استاده میشوند ... صدای باریکی بگوش میرسد، صدای خیلی حزینی است
که بترکی میگوید :
- نکنید، غرض نگیرید!.. غلام شما، بنده شما میشوم مرا بگذارید:
کاپیتان طوریکه در مغز سر خود گلوله خورده باشد تکان میخورد... در حالیکه
گلویش گرفته شده بود گفت :
- زود بیائید که غالبا کدام نفر ترك را میکشند!..
وقت فکر کردن نیست... در حال کاپیتان تفنکچه خود را از کمر کشیده و روانه
میشود... میدود مثل باد، طوفان، برق میدود... بطرف صدا میدود... نزديك دروازه زرد
رنگی میرسد دروازه را به لگد زده داخل میشود !.. اما بمجرد داخل شدن غیر اختیاری
يك(آه) گفته بجای خود خشك میشود. میدانید در آنجا با چه کسی مواجه شده بود؟...
-٥١-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

با دختر جنرالی که او را کشته بود! .. لحظه هر دوی شان دست و پاچه میمانند ... در اطاق سکوت مطلق حکمفرما ست ... دختر کم کم بخود می آید ... شور خوردن لب هایش را مشاهده میکنیم. بيك صدای خیلی خفیف که بسیار بزحمت شنیده میشود میگوید :
درینجا هم بمقابل من بر آمدید؟..
ضابط هنوز دست و پاچه است. نمیداند چه بگوید ... آدمیکه در بالای میز عملیات بسته افتاده چشمانش غرق اشك است . بمجرديكه داخل شدن ضابط را می بیند؛ قول های خود را بطرف هوا بلند کرده و باقوت تمام صدا میکند:
خدایا هزار شکر! .. شکر بیشمار لطف و مرحمت ترا ادا می نمایم که حالا مرا از دست اینها نجات دادی !..
بعد روی خود را بطرف ضابط دور داده میگوید.
کاپیتانم! مرا از چنگ این آدمها خلاص کنید! .. مرا میکشند مرا نیست مینمایند! ..
کاپیتان مستقیماً نزد زخمی میرود.... تفنگچه را بدستش محکم گرفته .. دست دیگر خود را بالای پیشانی عرق آلود آنشخص میگذارد... چشم های سیاه خود را به چشم های اين يك نفر قهرمانیکه تنها در دست دشمن افتاده است؛ میدوزد و میگوید:
واهمه برای چیست! ما بالای سرت هستیم! ...
کاپیتان آهسته آهسته بخود آمده می رود. از پریشانی بر آمده اطراف خود را می بیند. در هر حال این جايك عمليات خانه خواهد بود . در وسط خانه يك میز بزرگ گذاشته شده و در يكطرف آن يك شخص قد بلند ريشدار که چشمانش از زیر عينك هایش میدرخشد و بطرف ديگر ميزيك جوان قد بلند ایستاده است . لباس هر دوی شان سفید و آستین های شان بالا بر زده شده ،طرف ديگر دختر جنرال و در يك گوشه اطاق الماری کلان گذاشته شده است و در پیش روی آن چند چوکیء مانده گی است .
در دست های دختر يك طشت و در بین آن آلات جراحی دیده می شود . ضابط با قدم های متین خود رو بروی دوشیزه جوان رفته استاده می شود ... هر کس روی خود را بطرف ضابط دور داده و بحیرت می دیدند.
ضابط يك دقيقه تمام این صحنه را از نظر گذرانیده و بعدازان با صدای خیلی متین و بلندی میگوید:

-٥٢-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

درین چا چه میکنید؟
دوشیزه جوان چشم های سبز خودرا به تفنگچه که بدست ضابط مثل ذولانه آویزان است دوخته و مثل اینکه در حیات بار اول است كه يك تفنگچه را دیده باشد، بنظر حیرت و نفرت می بیند.
دختر خیلی با خونسردی و با خنده زهر آلودی بجوا ب میپرد از د:
نمی بینید که چه میکنیم؟ ... کوشش میکنیم كه حيات يك هموطن تان را از چنگ مرض مدهش نجات بدهیم.
- افهمیدم!
زمانیکه اردوی ما شهر را ترك ميكردند. این اسیر را برای ما گذاشتند پایش زخم برداشته است. اگر درحال به عملیات آن اقدام نمیکردیم فردا صبح او را مرده میدید.
بعد دفعتاً روی خود را بطر ف اوپراتور دور داد ه و بزبان رومن يك چيز ی میگوید.
شخص ریش دار عینکی با سر خود اشاره میکند...
جوان دیگر هم نزد مریض میرود... ضابط بحال پريشان يك قدم ديگر نزديك دختر رفته و با صدای حزین و خیلی آهسته که شنیده شود می گوید:
عفو کنید، به بخشید ماد مواز ل!! ..
دختر جواب نمیدهد. حتی بطرف ضابط نگاهی هم نمیکند.
در حالیکه بدستش يك ململ تر است آهسته آهسته نزد مريضی که در بالای میزعملیات افتاده است میرود. بعد با محبت و شفقت دست خود را بر پیشانی پر حرارت مریض گذاشته و آهسته آهسته آنرا مالش میدهد و به دلداری او می پردازد.
چشمهای ضابط برای لحظه خیره می شود ولی هیچ نمیگوید...
در اطاق سکوت قطعی حکمفرماست غیر از صدای بعضی آلات جراحی و آواز خفیف بوت های لاستیکی دیگر چیزی شنیده نمیشود. شخص عينكي ريشدار و قد بلند بطرف مريضی که چشم های خودرا بحال دهشت باز کرده است می روند... بعدازان با سر خود اشار ت میکند بزبان رومن چیزی بدختر می گوید... بعداز يك دقيقه دختر فوری آله راکه

_٥٣_


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بالای میز گذاشته شده است گرفته دماغهای مریض راه می پوشاند عسکر با ترس و هیجان
فوق العاده میخواهد بگوید:
کاپیتانم ! کاپیتانم ! ولی نمی گذارندش که صدا کند ... کاپیتان در جائیکه
هست تماما بیحرکت مانده نه حرکت و نه صدائی بلند میکند. درین فرصت اوپراتور
بدختر چیزی می گوید دختر در حال روی خود را بطرف کاپیتان دور داده و بايك صدای
آمرانه میگوید:
- ازین جا زود خارج شوید ....
حس مقاومت بکلی از ضابط سلب شده است . معلوم می شود که قصد اطاعت دارد . زیرا
مثل آدمیکه از خواب بیدار شده باشد آهسته آهسته نوک پنجه خود را بزمین مانده از طاق
خارج می شود. باز خاموشی مطلق صحنه اطاق را فرا میگیرد .
کاپیتان و رفقایش در دهن دروازه انتظار میکشند. از درون صداهای خفیف و
ناله های حزین که کم کم خفیف شده می رود بگوش می رسد :
ـ الله .... الله .... الله .... الله .... بعد از لحظه بکلی آواز خاموش می شود.


شب اول در ابراييل

اردوی ترك با تمام موجودیت خود بدون کدام حادثة داخل شهر شده اند. هر طرف روشن است. در تمام کوچه ها غوغا بگوش میرسد. از پنچرة اطاقهای بنای مرکز قول اردو وقوماندانی گزمه ها دیده میشود و روشنی زرد رنگ واشعة زر تار بروی سرک اسفالت کاری میدان گرادیناپوبلیکا که با برف مستور است افتاده است. صدا های برچه، شمشیر، دهل بگوش میرسد .
ساعت ۹ شب است کاپیتان از بنای مقابل یعنی از قوماندانی بیرون شده، آهسته آهسته مستقیما بطرف خانه که اطاقش را جهت استراحت گرفته است می آید. در آسمان ابر دیده نمی شود. ستاره ها میدرخشند. ماه نوزعقب سر باضیاء نقره فام خود هرطرف را روشن ساخته است. فاروق بی یخن بالاپوش خود را بالا کرده و دستهای خود را بجیب نموده و در حالیکه برفهازیر پایش فرو می نشیند آهسته روان است. در جاده ها هیچکس دیده نمی شود. در پیش دروازة خانه سرخ هستیم... تمام پنجره ها محکم بسته شده است. تنها از پنجره های مابین یک ضیاء زرد کم نور به نظر می خورد... دروازه را می زنیم و در بین تاریکی شب یکصدای خفیف به اطراف میرود.
- تق تق ... تق تق ... تق تق ... بعد از يك دقیقه در همان طبقة ما بین نور ضعیفی می تاید و پنجره باز شده سایه انسانی بنظر میرسد ... ما تا حال بدمن دروازه انتظار می کشیم آهسته آهسته صدای پای بگوش مامیرسد... دروازه با صدای مهیبی باز می شود در لغك در واز . باز همان زن پیر بلند قدباروی چین دار دیده می شود که میگوید:
-بفرمائید ! ...
داخل می شویم. بعد از چند قدم به کفشکن میرسیم كاپيتان در حال بالا پوش خود را کشیده و کمربند خود را هم از کمر باز کرده و هر دو را يك جا به کوت بند می آویزد. کرتی را بطرف پایان کش کرده و موهای سر خود را که به شقیقه هایش آویخته با دست های خود درست میکند و بعد خود را کمی تکان داده و در حالیکه خانم پیش و او در عقب او است آهسته آهسته از زینه ها بالا میشوند و به کفشکن می آیند بطرف چپ يك دروازه دیده

-٥٥-


عشق ووظیفه یا شب اخیر

می شود خانم در دهن دروازه استاده و میگوید :
داخل شوید نان شبرا یکجا میخوریم!...
تشکر میکنم مادام من طعام شب را صرف نموده ام اگر اجازه می فرمائید برای یک
ساعت سخن زدن و یکدگر خود را شناختن درین شب اول در بالای میز شما
بد نخواهد بود .
یک فکر بد نیست و هم با برادر زاده ام معرفی می شوید!
داخل میشوند اطاق کوچکی است به دیوار های آن قالین سرخ آویزان است
در بین خانه یکمیز مدور گذاشته شده است در گوشۀ اطاق بخاری کاشی کاری گذاشته
شده و به قالین ها روشنی آن افتاده است و آتش آن آهسته آهسته شعله وری دارد. کاپیتان
به یک طرف بالای کوچ قرار گرفته است از جیب خود قطی سگرت را بیرون آورده تعارف
کرده میگوید :
می کشید مادام ؟..
خیر مرسی !...
سگرت ترکی است .
ازان هیچ نمیکشم!...
کاپیتان سگرت خودرا اتش داده و نفس عمیقی میکشد، دودغلیظی پیچ و تاب خورده
بطرف سقف خانه بلند می شود . ساعت ۹ وسی دقیقۀ شب است. خانم بالای میز نشسته است
در ینوقت ضابط میپرسد.
مادام ، شما سیاه پوشیده اید ، خیال میکنم ما تم دارید؟!!
چشم های خانم از حدقه برامده میدرخشد، خیلی به نفرت بطرف ضابط دیده میگوید:
بلی درین دو ماتم بزرگ هستم! یکی از مملکتم و دیگری ماتم برادرم.
برادر خود را از دست داده اید ؟؟؟.
بلی!...
چقذر وقت می شود ؟
سه ماه!
واه... واه،مادام. پیر بود؟...

_ ٥٦ _


عشق ووظیفه یا شب اخیر

- ٦٤ ساله بود !
- خیلی افسوس ، ناخوشی اش چه بود ؟
- ناخوش نبود !
- خیر چه بود؟
- او را کشتند ...
- آه ! بقتل رسیده است؟
- بلی !
- پس قربان کدام جنایت شد ؟
خانم دفعتاً خاموش می شود، لباس خود را بدندان گزیده می گوید :
- بلی قربان یك جنایت ومعروض یك هجوم ناگهانی شد ...
- فهمیده شد که قاتل ها کی بود، آیا گرفتار نشد شد؟
مادام درینجا آرام می شود باز چشم هایش میدرخشد :
- بلی قاتل ها شناخته شدند ولی آنهارا دستگیر کرده نتوانستند !
- چرا؟
- نمیتوانستند آنهارا دستگیر نمایند !
- من ازین چیزی نفهمیدم !
- بگمان من فهمیدن شما لازم بود يك كمی فکر خود را بیکار بیندازید ! ... اگر بگویم که برادرم دفعتاً مورد هجوم قرار گرفته وقاتلین اورا کشتند آیا باز هم نمیتوانید افادۀ مطلب كنيد .
ضابط خاموش می شود، در چشمانش علائم مبهمی مشاهده میرسد از گلویش یك صدای خفیف و باهیجان خارج می شود :
- برادر شما چه کار میکرد؟
- يك جنرال سابقه بود .
- يك جنرال سابقه بود ؟!
- بلی !
دفعتاً فضای اطاق را سکوت مطلقی فرا میگیرد وضعيت ضابط خراب می شودچشم

.. ٥٧ _


عشق و وظیفه یا شب اخیر

های او سیاهی میکند با خود میگوید:
... . آیا او شده میتواند؟
بعد ازان :
مادام! برادرتان در کجا کشته شد؟
کاپیتان سخن خود را دوام داده نمیتواند، زیرا از بیرون صدای رفتار کسی بگوش میرسد؛ آهسته دروازۀ اطاق باز و خانم سیاه پوشی داخل می شود... زن پیر دران فرصت چشمهای خود را به چشمان ضابط دوخته و به او دقیق می شود. لبان خود را زیر دندان خود گزیده می گوید :
ازینکه برادرم را کجا کشتند و در کجا کشته شد و چطور کشته شد تمام تفصیلات این واقعه را برادر زاده ام بشما می گوید. زیرا او در همانجا بود وقتی که پدرش در بین خون غلط میزد، او بالای سرش حاضر بود.
بعد خاموش مانده و با صدای مرتعشی دوباره می گوید:
شما او را خواهید شناخت! اینک به بینید.
ضابط در بین هیجان، ترس و واهمه روی خود را بطرف دروازه دور داده ولی دفعتاً بجای خود خشک می شود. لحظۀ بعد با آواز حزینی می گوید:
ها، شما!!...
دختر با قدم های آهسته آهسته نزدیک میز طعام می آید و می گوید:
بلی من !
خدایا! این چه تصادفات غریب است که یکی پی دیگر ظهور میکند.
دختر با يك خون سردی فوق العاده خندۀ زهر آلودی کرده و با بی قیدی زیبا لبان خود را گزیده می گوید :
بلی حق دارید! براستی چه تصادفات غریب است!
آهسته دست خود را دراز کرده و چوکی را که نزديك میز ماندگیست گرفته و می نشیند .. بعد ازان موهای سیاه و پریشان خود را جمع کرده به پشت سر می اندازد. بعد مانند كابوس مهیبی روی خود را بطرف کاپیتان گشتانده میگوید:
از اینکه شما را در غیاب تان بعمه ام معرفی کرده ام مرا خواهید بخشید. وقتیکه از رئیس
-٥٨-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بلدیه شنیدم که شما در خانه ما جای میگیرید، صبر کرده نتوانستم، راست میگویم مقتدر به
کتمان آن نشدم، تمام واقعه را متصلا به عمه ام شرح دادم !
دختر خنده میکند، چهرة او مانند سرخی شفق قشنگ و زیبا شده و گونه های او مانند
گلبرکهای گل تازه و با طراوت تر گردیده ابان یاقوتی خود را پیچ و تاب داده تکرار
می خندد و می گوید:
- به این پیش آمد هیچ اهمیت ندهید . این تصادفات راحت شما را بر هم نمیزند.
تا انداز : که در توان ما ست صبر و تحمل خواهیم کرد. شما از هر جهت مستریح
و آرام باشید.
بعد از کمی توقف از بالای میز قاشق و پنجه را میگیرد. بازوی خود را بطرف ضابط
کرده بوضع شوخی آمیزی می گوید:
- جناب كاپیتان ! شور با سرد میشود. با دست های خود آن را بشما تهیه نموده ام.
ضابط هیچ جواب نمیدهد. چشمهايش بيك نقطة مقابل دوخته مانده است...
- طعام میل نمیکنید ؟...
خانم پیر، اشکهای خود را که در رخسارش مانند دانه های مروارید غلطان است با پشت
دست خود پاک کرده می گوید:
- دخترم، كاپیتان نان خورده است تنها برای اینکه یك شب خوبی را سپری سازیم
دروقت نان رفاقت ما را نیز پذیرفتند. چه شرف بزرگی است برای ما !..
كاپیتان ! در همین دقیقه حس میکند که گرمی فوق العادة بمغز سرش هجوم آورده است
گونه هایش پرش میکند ، کف دستش می سوزد... دفعتاً ! مشت های جمع کرده بر روی میز
زده اظهار میکند:
- کافی است! خاموش شوید!.. صدای تان را قطع کنید. فقط برای اینکه یك پیر مرد
گستاخی را که میخواست مرا بکشد و پیر هم را حقارت کند، کشته ام، و از ماها است به این
طرف که عذاب وجدانی را کشیده. و نظیر شخصی که مرتکب جنایات بزرگی شده باشد
روحاً معذب هستم بس است نزديك است تباه شوم، مرا بگذارید و دیگر گرد این کلمات
نگردید ، بس است نزديك است مغزم از هم متلاشی گردد.

همان اشخاص دیده می شوند!... كاپیتان با رنگ زرد همچو کهر با و چشمان بیطور

_ 59 _


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بدحال پریشان خود در بالای کوچ افتاده است. و هیجان نیم ساعت پیشتر او تسکین یافته است.
دقیقه های طولانی بخاموشی می گذرند ... کاپیتان آهسته آهسته سر خود را بالا میکند
و با صدای خیلی خفیف که بزحمت شنیده شده میتواند و بطرف خانم کرده
میگوید:
- مادام میخاسیسکو، باور کنید کوشش کرده ام که ماد مواز ل را هم بفهمانم. برادر تان را
طوریکه شما تصور کرده اید، مانند دزدانی که با وهجوم ببرند ، نکشته ایم ، بدوا او
قاصد استه بروی ما آتش کرد، اگر کمی از سرعت کار نمی گرفتیم یقین نمایید که او ما را
تباه می ساخت.
خانم بشدت سر خود را دور داده می گوید:
- رجا میکنم : آسوده باشید، درین باره از شما تحقیقاتی بعمل نمی آید.
- من هم باین عقیده نیستم که از من تحقیقات می کنید بلکه از ین خاطر اظهار میدارم که
حقیقت بشما معلوم و هویدا گردد.
- حقیقت برای ما معلوم شود و یا نشود ، نتیجه یکسان است. اکنون برادرم
مرده است.
دفعتا چشم های خانم بزرگتر شده و به سخن خود ادامه میدهد:
- جناب ! میدانید یا نه ؟ ٢٤ ساله یکدختر جوان را بپیدر گذاشتید ، خانمان ما را
خراب و چراغ فامیل ما را خاموش کردید ... بلی یکسره خاموش کردید.
- گناه از من نیست مادام !
- ؛ پس گناه از کی است ؟...
- قباحت از انها و انسانها است. مادام تنها از انسان های که روح شان از کین، حسد
وحشت مملو است.
- خاموش باشید. حالا با کلمات پوچ و ساختگی می خواهید گناه عظیم خود را بپوشانید
چرا از کوه ها، تپه ها، دره ها وادیها گذشته به مملکت ما آمدید؟ آنقدر جایها را گرفتید برای
شما کافی نبود که علاوه تا آمده وطن ما را هم استیلا نمائید؟ بگوئید چرا و برای چه؟
ضابط بابی قیدی جواب میدهد.
- زیرا اگر ما نمی آمدیم؛ شما می آمدید مادام !

- ٦٠ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
کاشکی !!!...
ضابط میگوید:
ملتفت شوید که در چنین مسائل بچه صورت جمله تمنی و آرزو از لبان شما خارج میشود. شما هم بزرگترین مخازن پطرول و دیگر انبارهای مفید و معادن را در تصرف دارید. شما در آن کوه های آسیاچه میکردید که حال: کاشکی میگوئید !.. اینک شما هم خیلی خوب دانسته و حس میکنید مادام که قباحت از یک جماعۀ مخصوص انسانها نیست ، بلکه از همۀ ما است !! منبع آنهمه خواهشات ما یکی است. صرف اینقدر هست که خواهشات اقسام دارد و حرص ملك گیری و یا جاه طلبی انسانها هم متفاوت میباشد.
ضابط نفس های عمیق گرفته و بسخن ادامه میدهد:
اینک مادام : باور کنید و بمن اعتماد نمائید که درین حادثه نه قاتل و نه مقتول مسئول است؛ هردوی ما ذیحق بودیم...
كاپیتان سر خود را با يك هيجان فوق العادة بلند کرده و از دهانش صدای حزینی می برآید و می گوید:
برادرتان فوت نمود. خیلی يك واقعه حزين ودلخراش است! و مرده ها فراموش میشود مگر خاطرات باقی میماند ، مادام ! حال خاطرۀ با شرف او شما را مستقبلأ به ابدیت می برد... آن خاطره ها را شما و اولادهای تان مثل يك نشان ظفر و غرور تا ابد بسینۀ خود بچسپانید !..
بعد از کمی توقف چنین میگوید:
من هم خاطرۀ دو واقعه خیلی حزین و دل خراشی را با خود خواهم برد:
اول !
با وجود وقوع هر نوع حوادث داغ عمیق فوت برادرتان را که وجداناً مرا معذب ساخته !
ضابط با هیجان زیاد بازوی راست خود را پیش میکند:
اینک دومش هم اثر تأثیر زخمی که برادرزادۀ تان در بازویم وارد ساخته است. سومش دو انگشتم که بی حس و بی حرکت مانده است!..
ضابط دفعتاً از جای خود برخاسته يك چند قدم پیش رفته و به اشارۀ سر به آنها سلام
-٦١-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

داده میگوید:
- مرا ببخشید مادام، عفو کنید مادموازل !.. تکرار میکنم !.. اگر میدانستم قطعاً بخانة شما نمی آمدم و این زخم شما را درین شب زمستان تازه نمیکردم!
پاهای خود را یکبدیگر زده، مانند عسکری سلام داده و در حالیکه از دروازه خارج میشود می گوید:
- خداحافظ؛ فردا وقتیکه ملازم من آمد بکسه‌ام را باو بدهید!. زیرا که بازوی من بی‌حرکت است و قوة بردن را ندارد !..
بدرروانه میشود.
دختر که تا آنوقت ساکتانه به سخنان کاپیتان گوش داده بود در حالیکه در چشمان آبی نمایش قشنگترین رنگهای ملون دیده میشد رأساً از میز طعام برخاسته و باهیجان فوق‌العادة صدا میکند.
- جناب کاپیتان کجا میروید؟
- برای خود جای استراحت پیدا میکنم مادموازل !..
- درین وقت شب برای استراحت در شهر ایرائیل جای پیدا نمیشود !.. حاضراً اینجا بمانید، باز فردا بروید !..
- خیر حال میروم.
- بشما میگویم که بمانید.
- نمیشود ماد موازل!
- اما من ماندن شما را میخواهم
- تشکر میکنم !
- قطعاً نمیخواهم که شما امشب ازینجا بروید !..
- تشکر میکنم ! وقتی‌که شما میخواهید نمیروم !..
هر دوی‌شان خاموش میشوند... ضابط انگشتهای بی‌حس خود را مساژ میکند.
دختر با آن طرف می‌بیند و میگوید :
- رجا میکنم بگوئید که انگشتهای شما را چه شده؟ پیشتر که با عمه‌ام سخن میزدید از انگشت خود و برادرزاده‌اش بحث نمودید اما من چیزی نفهمیدم.

- ٦٢ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
- خیر چیزی نیست یک کمی انگشت هایم سوزش میکند و حرکت ندارد!..
- انگشت های تان قات نمیشود؟.
- نی !..
- چرا ؟
- خیر چیزی نشده ، اهمال كوچك من است .
دختر باو نزديك میشود... در پیشانی اش چین های متعدد دیده میشود. با قلب گرفته و اوضاع پرهیجان بروی ضابط می بیند . . . با يك صدای حاکی از شفقت و نرمی میگوید :
- بازوی خودرا دراز کنید به بینم!...
ضابط نمیخواهد که دراز کند
- : میگویم که دراز کنید!..
- چیزی نیست مادموازل!..
- رجا میکنم مرا آزرده نسازید .. دراز کنید بازوی خودرا !..
ضابط خیلی آهسته آهسته بازوی خودرا دراز میکند از لب هایش يك صدای خیلی آهسته بیرون میشود که میگوید :
- قباحت ازمن است مادموازل ؛ بعداز زخمی شدن ممکن در راه دقت نکرده باشم مکروب گرفته، عملیات نمودند. اينك بعداز این دو انگشت من فلج کرده است . حال حركت ندارد .
چشمهای قشنگ آبی دختر دفعتاً سیاهی میکند . لب های یاقوتی رنگش مثل برگ های گل عروسان که معروض بادهای بهاری شده باشد میلرزد... كمی همانطور ایستاده میباشد بعداز آن دفعتاً روی خودرا گشتانده و خودرا درآغوش همهٔ پیرخود می اندازد و میگوید :
- عمه !.. عمه !.. عمه !..
تنها صدای باريك گریه را میشنویم و بس !..
-٦٣-


فردا صبح
فردا صبح ساعت ۸ بجه وقتیکه صدای طرم در میدان گراندینا پوبلیکا انعکاس می یافت چشم‌های خود را از خواب شیرین باز کردیم. اشعۀ زرد و طلائی آفتاب به پرده‌های پنجرۀ اطاق ما تابیده بود. همه جا روشن شده بود.
کاپیتان فاروق بیگ به عجله و شتاب دریشی خود را می پوشد. زیرا اولین شی بود که بعد از ۳ ماه براحت گذشته بود لحظه بعد سر خود را از پنجره بیرون کشیده و به اطراف نظری انداخته دید دستۀ عساکر سواره در گردش است. فوری کلاه خود را گرفته کمربند خود را بسته بعجله از اطاق خارج میشود... از کفشکن ... راهرو گذشته و مستقیما بطرف زینه ها میرود . درین ضمن یکی از دروازه‌های اطاق پهلویش باز میشود دختر جنرال درحالیکه در شانه اش يك دستمال ابریشمی فیروزه و در پایش بوت‌های قشنگ نازك کرمی بلند سیاه و موهای سیاه درازش بحال پریشان بهر دو طرف رویش آویخته و پهلوی دراوزه ایستاده است، بدیدن کاپیتان راسا مقابل او روان شده و میگوید :
ـ جناب کاپیتان بون ژور ! ...
ـ بون ژور ماد مواز ل !.
ـ چای شما در اطاق حاضر است !..
ـ تشکر میکنم فقط ...
دختر باقی سخن کاپیتان را بریده گفت:
ـ بفرمائید !...
بعد خودش بطرف اطاق روان شده و ضابط مجبور میشود دختر را تعقیب نماید. داخل اطاق میشوند . در بالای میز ظروف چای خوری مکمل چیده شده است !.. دختر یکی از چوکی ها را کش کرده میگوید:
ـ صحت عمه ام قدری خوب نیست و به این جهت از اطاق خود نمی برآیند :
بعد پیاله را که مقابل چوکی کاپیتان نهاده شده برداشته و مقابل سماوار قشنگ سرمیزی برده وعلاوه مینماید:

ـ ٩٤ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ آقای كاپیتان ! چطور می‌نوشید، شیردار باشد ؟...
ـ هر طوریکه شما میل و آرزو دارید !...
در پیاله كمی چای ریخته بعد از آن شیر هم انداخته و پیش روی ضابط میگذارد.
ـ مسكۀ ما تازه است!...
ـ تشكر می‌كنم!
بعد از آن كه برای خود هم چای و شیر می‌اندازد چوکی را پس كش كرده می‌نشیند.
جرعه جرعه مینوشند ... ضابط بسوی دختر دیده نمی‌تواند. دختر هم نمی‌بیند. می‌نوشند ... دقیقه‌ها میگذرد!... کاپیتان بخود جرئت داده و بالاخره میگوید:
ـ مادموازل از خاطر یكه دیشب شما را متأثر ساخته‌ام ...
دختر در حال سخن ضابط را بریده میگوید.
ـ رجا می‌كنم ! اگر ازین بابت دیگر بحث نكنیم خوب میشود ! . .
بعد از كمی سكوت :
ـ عمه‌ام گفت كه از جای استراحت دیشبۀ تان اگر رضایت داشته باشید تا زمان پیدا كردن كدام جای مناسب در همین جا مانده میتوانید!...
ضابط خنده كنان :
ـ از لطف عمه تان تشكر می‌كنم و...
دختر چشمان خود را از پیالۀ چای دور نمیکرد . باز سخن ضابط را قطع میكند و میگوید :
ـ اگر كدام سبب دیگر نباشد من هم از ماندن شما ممنون میشوم!
کاپیتان دفعتا دست و پاچه میشود ... نمیداند که چه بگوید ... آیا برای چه حالتش يك بار دگرگون گردید؟
ـ تشكر می‌كنم مادموازل ، خیلی لطف كار هستید ...
ـ به نفر خود بگوئید كه امروز بعد از پیشین آمده با ما كمك نماید .. چیركت شما را در اطاق تان بگذاریم . زیرا بالای آن بخوبی راحت كرده میتوانید .
ـ خیلی تشكر می‌كنم، مادموازل، نزاكت تان را نمیخواهم كه سوء استعمال نمایم.

ـ٦٥ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

میدانم با موجودیت خود در خانه شما دائماً خاطره های حزین را بیاد شما می آورم
از ان سبب ...
دختر باز سخن ضابط را قطع کرده و با يك صدای سرد و قطعی :
- شما میدانید !..
بعد از آن لب های نازك یاقوتی رنگ خود را پیچ و تاب داده میگوید :
- باز همین کیفیت !!؟ شما را که در خانه خود گذاشتیم گمان میکنید که در حق شما
کدام سؤقصد داریم؟ و شما ازین سبب نمیخواهید درینجا بما نید !!! رفته میتوانید،
نمیخواهیم که شما درینجا رویاهای مخوف به بینید !..
- مادموازل ! چرا با من هر زمان اینطور خطاب میکنید ؟.
- از سببیکه شما را دائماً ترسو می بینم !..
- نمیدانم که از چه بترسم ؟...
- از چه بترسید؟. از باعثی که شما را میکشم می ترسید !..
- چه گفتید ؟ از خاطریکه مرا میکشید ؟ ..
- طبیعی !..
ضابط خنده میکند :
- مادموازل ، شما هنوز طفل هستید . این مسئله یك آ ن هم بخاطر م خطور
نکرده است ...
- هیچ بخاطرتان نیامده ؟..
- طبیعی که هیچ نیامده !.. زیرا خوب میدانم که شما هیچ وقت مرا کشته
نمی توانید !..
- چرا کشته نمیتوانیم ؟..
- از سببیکه شما هيچ يك انسان را کشته نمیتوانید !..
ضابط چشمهای سیاه خود را به چشم های آبی رنگ دختر دوخته میگوید:
- شما از انسانیت خارج شده نمیتوانید مادموازل ، هیچ کس تا حال ندیده است که
قانون طبیعیات تبدیل شده باشد!...
هر چیز تغییر پیدا میکند صرف مسئلهٔ طبیعیات قابل تبدیل نیست، خلقت تبدیل نمی شود.

- ٦٦ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

در وجود انسان شریف و خلقت پاک آن روح ظلم و بدطینتی نباید رول ببازد.
ولی گفتار ۳ ماه پیشتر خود را فراموش می‌نمائید که فرموده بودید، درین جسم يك
روح وحشی حکمرانی دارد.
اینطوریك چیزی بخاطر ندارم !.
گفته بودید ... گفته بودید !..
خیر خطا رفته بودم !..
خاموش میشوند لحظه بعد دختر خنده کرده میگوید .
خیر همانطور بود!.. پس از خاطریکه نترسیدن خود را اثبات نمائید در خانه
ما میمانید ؟..
شما امر میکنید!.
دختر با هیجان چشمهای خود را باز میکند:
عجب! برای اینکه با شما سخنی زده شده و صحبتی بمیان آید از غرور و نخوت خود
کار میگیرید. دیشب هم همینطور شد!..
تصادف است ما دموازل !.
ضابط ایستاده میشود، کلاه خود را از سر میز میگیرد. در وجناتش هیجان و محبت
فوق‌العاده دیده میشود . به اشارۀ سر به احترام دختر پرداخته میگوید :
حالا اجازه بفرمائید بروم، زیرا بساعت ۸ باید بقوماندانی حاضر باشم!
بخوبی میتوانید بروید ... تنها فراموش نکنید که ما هر وقت طعام شب را به ۹
بجه می‌خوریم .
نان شب را يك جا میخوریم ؟ ...
اگر بشما تکلیف نشود !...
ضابط باز بنظر حیرت ، هیجان و محبت بطرف دختر می بیند ... بعد از آن دفعتاً بخود
آمده دور میخورد و بطرف دروازه میرود و میگوید:
اوروار!
تولیمشر ؟..

- ۶۷ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ضابط دور میخورد
ـ: من هنوز نام شما را نمیدانم ؟...
ـ : ببخشید نامم فاروق
ـ چطور ؟
ـ فاروق !.
ـ فاریق ؟
ـ خیر فاروق ... فاروق !..
ـ فاروق !
ـ بلی !
ـ ضابط باز چشم‌های سیاه خود را به چشمهای آبی دختر دوخته يك لحظه متردد مانده باز میگوید :
ـ من هم اسم شما را نمیدانم مادموازل !..
ـ ماریورا !.
ـ ماریورا ؟..
ـ بلی ماریورا میخائیلسکو !.. میخائیلسکو نام عائلة ما است !.. مادام مرا تنها ماریا خطاب میکنند!..
ـ ماریا !..
ـ بلی ماریا !
ـ ماریا؟.. ماریا !.. چقدر آهنگ دار و چقدريك اسم قشنگ !.
ضابط با هیجان و خوشحالی تکرار دست خود را به پيك كلاه خود برده مجدداً سلام عسکری داده و خنده کنان میگوید:
ـ خداحافظ مادموازل ماریا !. خداحافظ !..
ـ خدا حافظ كاپيتان .
ضابط باخوشی فوق العادة پایان شده از دروازه خارج میشود!..

ـ٦٨ـ


بعد از بیست روز
شهر وضعیت طبیعی خود را گرفته، اهالی بکارهای خود شروع کرده و سرگرم
هستند. از طرفی زمستان بوده و بواسطۀ شدت سردی و خمود آن، در تمام محاذات
حرب سکون و آرامش حکما فرما است. تركها در مسافه دو ساعت دور از شهر ابرائیل
موضع خوبی گرفته است. قولی توپجی عسکر آلمان در شمال و لوای عسکر استریا و
بلغار یا جبهه چپ و راست ما را محافظه کرده و بكمك قيام دارند. دشمن قرارگاه خودرا
در شهر گالاش گرفته است. نهر (سرت) که در بین شهر ابرائیل و گالاش جریان دارد
خط فاصل هر دو طرف را تشکیل داده است. قوای ترك، آلمان، استریا، بلغاریا از طرف
دیگر به نسبت شدت سرمای سخت زمستان در مواضعی که هستند بی حرکت و ساکت
مانده اند. يك عالم عجز و نیست ما را احاطه کرده است. تنها بعضی اوقات تعرض های
كوچك كشافیهای حربی و مقابله خفیف توپ بعمل می آید... و بعضاً هم شهر ابرائیل
وگالاش متعاقباً معروض تعرض طیارات واقع میشوند.
فرقه مشراول وجنرال آلمانی «کوش» که وظیفه قوماندانی عمومی اردوی دانیوب
را بر دوش خود دارد از يك هفته باینطرف قرارگاه عمومی خود را در شهر ابرائیل نقل داده
است. این نقل قوماندانی عمومی اردوی دانیوب شهر ابرائیل را تماماً يك منظره دیگر، رنگ
دیگر و حیات دیگری داده است. اهالی آهسته آهسته با دشمنان خو گرفته اند خاصه در بین
قوای اشغالیه بمقابل عسكر وضابط های ترک علاقه و دلچسبی عمومی تولید شده است.
عسکر ترک که درین ظرف بیست روز حرکات دوستانه از خود نشان داده اند، اهالی
شهر زیاده تر بمقابل آنها دوستی و حرمت دارند. باالمقابل از آلمانها و بلغارها نفرت
میکنند، تا وقتیکه لزوم نه افتد هیچ به آنها تماس نمیکنند. در وقت ضرورت هم ضابطهای ترك را
واسطه ساخته و نمی خواهند که با آنها روبرو شوند گفته میشود که در بین اردوی
متفق قوای ترک حاضراً دشمن رومانیه نبوده و اوضاع و روش مملکت دوست رومانیه را
گرفته است.
دعوتهادرخانه های خود ترتیب میدهند تا بدعوت دیگران مجبور نشوند تنها ضابط
های ترک را میخواهند. تمام دکانها ومؤسسات وشرکتها باز شده و بواسطه که با قوای
اشغال کننده پول فراوانی داخل خاك شده است مواضع عیش و تفریح همه حاضر شده
ومجالس خوشی در کنج و کنار دیده میشود.
- ٦٩ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

قرارگاه عمومی اردوی (دانیوب) در میدان (گرادینا یوبلیکا) در بنای سابقه قوماندانی مرکزی اتخاذ شده و قوماندان قول اردوی ترک در عمارت ولایت نقل نموده تولید تو پچی قوماندانی قول اردوی ترک فاروق بی در قرارگاه عمومی آلمان حال بوظیفه استخبارات وارتباط اردو مقرر گردیده است.
چون فاروق بی متخصص دافع طیاره هم میباشد، لذا وظیفه قوماندانی طیاره ترک را نیز که شهر ابائیل را بمقابل طیاره های دشمن مدافعه میکند اجرا می نماید. از هشت صبح الی هشت شب متمادیاً ۱۲ ساعت کار میکند، با اینکه ۱۲ نفر ضابط دیگر هم تحت اوامر او گذاشته شده است با آنهم باریکی موقع، وقت واهمیت کار بعضاً او را مجبور می سازد کارهای مهم و سری را تنها شخص خودش اجرا کند واکثر اوقات بواسطه گرفتاری های پی هم حتی شب را در قوماندانی بسر ببرد. کاپیتان تا حال در خانه میخائیلسکوها مهمان است گذاره او درین جا خیلی غریب میباشد.
گاهی میشود که مادموازل ماریا وعمه اش بمقابل کاپیتان خیلی بنزاکت واحترام پیش می آیند، ولی روزهای دیگر دفعةً وضعیت آنها تبدیل گشته بمانند روزهای پیشتر نسبت باو اظهار صمیمیت نمی کنند، در چنین اوقات وضعیت طاقت فرسائی داخل خانه میخائیلسکو رو میدهد. ولی روز دیگر بازهمان صمیمیت شفقت، محبت مانند سابق حکم فرمائی میکند. بهر حال اگر محقق ببینم اینست که روز بروز وضعیت مادموازل بمقابل کاپیتان آهسته آهسته تبدیل شده میرود.
درین هیچ شبهه نیست که نسبت به وارد آوردن جراحت بدست کاپیتان حس انتقامش را خفیف کرده و بلکه تماماً خاموش ساخته است... حتی معلوم میشود که بعض شب ها بطرف انگشتان بی حس و حرکت ضابط بنظر عمیق دیده واضطراب می کشد.
بهر كيف مرور زمان ماریا را نسبت به عمه اش به کاپیتان صمیمی تر ونزديك تر می سازد.
ساعت ده بجه شب است ... فاروق با اعصاب خسته شده سوی خانه برمیگردد. امروز به اندازه کار کرده است که بکلی توان بپا استادن را ندارد ومحتاج راحت است. دانه های برف یخ بسته زیر پای او صداهای عجیبی کرده و کاپیتان آهسته آهسته از روی
- ۷۰ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

آن میگذرد . نور چراغهای میدان گرادین پوبلیک در روی برف رنگ عجیبی را تولید مینماید. نزدیک دروازه خانه رسیده زنگ میزند. بعد از يك دقیقه دروازه باز میشود در زیر شعاع چراغ خانه، پالپوش، کلاه و کمربند خود را کشیده و سر خود را شانه میزند بعد از آن روی خود را بطرف ملازم خود گشتانده میگوید.
ـ :محمد! بزودی سرشته چای را بکن!
آهسته آهسته از زینه ها بالا میشود. اطاقش بطرف راست راهرو است. مستقیماً بطرف دروازه اطاق خود میرود. و قتیکه دروازه را باز کرده داخل اطاق میشود ، مادموازل ماریا را بدمن دروازه می بیند که میگوید:
ـ کاپیتان نان نمیخورید؟.
کاپیتان بيك هيجان فوق العاده روی خود را دور داده میگوید :
ـ :اوووو شما هستید مادموازل! شب شما خوش ! من گمان میکردم شما خواب خواهید بود !
ـ خیر خواب نکردم . انتظار میکشیدم تا شما بیائید و نان صرف نمائید :
ـ عفو بفرمائید مادموازل ! آنقدر کار داشتم که . . . بعد ازین کوشش میکنم که وقت....
ـ میدانم، میدانم. معذرت حاجت ندارد !..
در حال داخل اطاق میشود. ضابط هم او را تعقیب میکند... بالای میز طعام می نشینند. بالای ميزيك ميز پوش پاك سفيد و قاشق ها و پنجه های نقره مانند که مثل آئینه می درخشد گذاشته شده است!.. از يك چراغ بلوری اقسام رنگ ها بالای محتویات روی میز می افتد... ماریا دور تر از این شعله های رنگارنگ باروی گندم گون و موهای سیاه دراز خودمثل يك مجسمۀ قشنگی نشسته است. در چشمان آبی رنگش شعله های مختلفی دیده میشود که نمیتوان بشرح آن پرداخت ،بالای پیراهن سیاه جاکت پشمی لاجوردی را هم پوشیده که قشنگی اش را دو بالا ساخته است!..
ـ مادموازل! بازچند روز است که عمۀ تان را نمی بینم!..
ـ کمی صحت شان خوب نیست، از اطاق خود خارج نمیشوند ...

ـ٧١ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بلی هر روز صحت شان خوب نیست!.
دختر جواب نمیدهد ضابط متأثرانه میگوید:
ستاره من باستاره عمه تان بهیچ صورت آشتی نمیکند مادموازل !..
حق ندارد ؟..
کی میداند ، بلکه داشته باشد !..
گمان میکنید ستاره تان باستاره عمه ام نزدیک نمیشود؟ آیا باین هم ... باید بهم بسازند ؟؟..
مادموازل ! از شما خواهش میکنم باز این مباحث تلخ را تکرار ننمائیم !..
همین مباحث تالم آور! آیا ممکن است ازان بحث ننمایم؟.
این زخم های داغدار آنقدر عمیق است که شما هیچ تصور کرده نمیتوانید !. وهم...
هیچوقت فهمیده نمیتوانید ! فراموش ننمائید که هروقت فرصت پیدا شد مجبور به تکرار نمودن آن هستم و میخواهم در حالیکه کین وحسد میان ما روبه ضعف میرود بتذکار این مباحث خیلی جانکاه آنرا دوباره تازه سازیم .
کاشکی از عمه تان امشب بحث نمیکردم . باز مرا رنجید ، ومتأثر می سازید مادموازل !..
چکنم فاروق بی ! شما خودتان درین باره سخن زدید!
راستی برای چه؟. مقصدم تماماً برعکس آن بود. از حرکات خنك وخشن عمه تان که بمقابل من مینماید خیلی میترسیدم . بهمان اندازه که شمارا بخود نزديك ومشفق می بینم؛ او را همان قدر دور، سرد، خشن و بی انصاف می یابم. ترسم ازین بود که مبادا او باز شمارا بخود کشیده؛ کین شمارا زیاد و آتش نفرت شمارا که بمقابل من آهسته آهسته خاموش میشود دوباره دامن زند. اينك ازین سبب میخواستم که تمام ذکاء و قدرت خود را بيك نقطه تمرکز داده وخود را به او خوب نشان داده و آن خانم بدبخت را بخود نزديك بسازم و میگفتم که او آهسته آهسته خاطره های سابق را فراموش کرده ومرا هم به نظر خوب دیده وعفو نماید ...
پس گمان کرده بودید که مرا از خود ساخته ، فتح نموده و بأعمه ام به مصالحه پرداخته اید! همینطور ؟..

ـ ۷۲ ـ