عشق و وظیفه یا شب اخیر

و منسوب به اردویی بود که وطن ما را استیلا نموده و پدر مرا کشته است!. با این چه فایده این
پیش آمد ها تا يك وقتی بالای اراده ما مؤثر شده میتواند ولی يك وقتی می آید که دیگر
به این چیزها اصلا فکر کرده نمیشود احساس و شعور تحت اراده يك قوه مرموز قرار
میگیرد و انسان را بهر جائیکه خواسته باشد می کشاند !.
شما گفته بودید که عشق وطن ندارد حال من با تمام معنی به آن اقرار میکنم دوستی و
محبت انسان را بلااراده بجایکه خواسته باشد می کشاند!..
خنده کینان از بند دست های ضابط گرفته بطرف خود میکشد :
ـ حق دارید فاروق ، دیگر بس است این بحث را بگذاریم!.. هر قدر انسان در
اطراف آن به پیچد امتداد پیدا کرده و ابرهای تاريك و ظلمانی آن پیش چشمان ما دور
میزند... بهتر همین است که ساکت باشیم مثل يك پارچه سنگی که در دم سیل قرار میگیرد توکل
کرده خود را بگذاریم که انجام آن چه میشود !..
ضابط باز میخواهد بحث را شرع نماید ، ماریا میگوید :
ـ فاروق ، دیگر بس است !.. نمیخوام که این موضوع را دنباله
بدهیم !..
ـ ماریا چون بعضی چیزهای غلط در مغز تو جا گرفته و ترا مضطرب می سازد لهذا برای رفع
اشتباه تو باید !..
ـ خیر کاپیتان نمیخواهم !...
ـ ماریا !..
ـ رجا میکنم فاروق !..
ـ خوب وقتا که اینقدر اصرار میکنی ساکت میشوم...
در راهی که از پرتو ماه روشن است پیش میروند آواز طيور شنیده میشود... برگها
در برابر شعاع کمرنگ مهتاب می درخشد ...
دختر ، بالای پیراهن لاجوردی خود جاكت پشمی هم پوشیده است !. نسیم برای برهم
زدن موهای سیاه و درازش کوشش میکند. دختر در حالیکه با دست های خود موهایش
را نمیگذارد که بر هم خورد میگوید :
ـ فاروق ، امشب چقدر قشنگ است...

١٥٠


عشق و و ظیفه یا شب اخیر

- خیلی قشنگ است ماریا!.
در پای درختی می نشینند ، نهر دانبوب از دور مثل خط لرزان شعاع دیده
میشود . . .
- فاروق! در مملکت شما هم جلوۀ مهتاب چنین قشنگ و زیبا است؟..
- ماریا، زیبائی و قشنگی مملکت ما در تمام دنیا مشهور است!..
- مملکت تان را یاد میکنید ؟..
- هر کس بمملکت ووطن خودمحبت دارد :..
دختر، شاخچۀ کوچکی را از روی زمین گرفته با آن زمین را میکند.. بعد آهسته
آهسته سر خود را بلند کرده و بطرف ستاره هائیکه در آسمان می درخشد دیده
می پر سد :
- ساعت چند است ؟..
- ده !..
- آه! آهسته آهسته بر گردیم:
- ماریا تو امشب خیلی بی نشه هستی از شام تا حال يك دفعه هم نخندیدی !. تماما از
چیزهای سخن زدیم که روح ما را متأثر ساخت . تقصیر هم از من است . من بدون کدام علت
از چیزهای بی معنی سخن زدم . دیگر بس است !.. حال بخند، ترش روئی ترا نمی زیبد!.
بخند که مردمك چشمان من بدرخشد!..
یگانه محبوب من توو حیات من توئی ، تو یگانه کسی هستی که در حیات خود
دوست دارم !..
کمر دختر را محکم گرفته و بخود میکشد ! .
- نکنید فاروق، برویم که ناوقت میشود ...
ضابط مثل اینکه نمی شنود ... از شانه هایش محکم گرفته و بسینۀ خود فشار میدهد..
لب های قرمزش را می بوسد و میگوید :
- ماریا، تو هم دست های خود را بگردن من انداخته و يك دفعه مرا از ته دل ببوس
بعد میرویم ! ..
- چه میگوئید ، فاروق!:.

- ١٥١ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- میگویم مرا ببوس !.
- اوف !...
- نمی بوسی ؟..
ضابط از زانوهای او گرفته بلند میکند دختر دست و پا زده صدا
میکند :
- پاهایم را بگذارید فاروق ! شما چه میکنید ؟..
ضابط مثل اینکه در عالم دیگر است!.. پاهای قشنگ دختر را با انگشتان خود
نوازش میدهد ، دختر میگوید:
- بشما میگویم نکنید...
ماریا هرچند دست و پا میزند ، دامنش بالا رفته و پاهای گندم رنگش خوب تر دیده
میشود. ضابط از نوک دامن پایان رفته و روی جلد برهنه دختر را تماشا میکند ... ماریا
در وجود خود یک تکان و سوزش فوق العاده احساس میکند .
- نکنید فاروق نکنید والا به آواز بلند صدا میزنم !..
تمام آن دست و پا زدن و همه صدا کردن ها بی فایده بود ... چه ضابط او را آنقدر
در آغوش خود محکم گرفته که بهیچ صورت خلاص شده نمیتواند!..
- اوه شما چقدر سرکش و با قوت هستید فاروق !..
درین بین تکمه یخن ضابط کنده میشود. بنیان سپورت در بر دارد . سینه‌اش تماماً
برهنه و موهای روی سینه‌اش را در حالیکه باد خفیف تکان میدهد به چشم دختر خورده و بی
اختیار صدا میکند :
- سینه خود را بپوشید فاروق!..
- نمی پوشم !..
- بشما میگویم پت کنید!..
- خیر پت نمی کنم!..
دختر برای رها کردن خود باز بدست و پا زدن شروع میکند ،ضابط بی باکانه دختر را
فشار میدهد! انگشتان خود را به خلال موهای سیاه و دراز دختر گذاشته بطرف خود
نزدیک می‌سازد ...

- ١٥٢ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

- اوه، فاروق نکنید ، بشما میگویم نکنید!...
ضابط بحرف او گوش نمیدهد سر كوچك و قشنگ او را بطرف خود كشیده بروى
سینۀ خود فشار میدهد . سر دختر روی سینۀ برهنۀ ضابط گذاشته است. دفعتاً تكان خورده
و بوضع مضطرب مثل اینکه رویش را روى يك پارچه آتش گذاشته با يك هيجان فوق العاده
ويك سوزش عجیب که تا حال نظیر آنرا ندیده بود در وجود خود حس میکند... سرش دور
میزند و گمان میکند رگ های بدنش را یكبايك قطع میکنند ... میخواهد فریاد
كند... خیال دارد فرار نماید ولی بکلی آن را نمیتواند !... سرش بلا اراده روی سینۀ
ضابط می افتد...
- میگویم مرا بگذارید ، فاروق !..
- نمیگذارم!...
- بگذارید!...
- نمیگذارم!..
- پس با تمام قوت خود طلب امداد کرده صدا میکنم!...
- هرچه دلت میخواهد بکن !.. ولی تا وقتیکه دست هایت را بگردنم حلقه نکرده
ومرا نبوسیده ای ترا نخواهم گذاشت!..
- هرگز نمی بوسم!..
- من هم هرگز ترا نمیگذارم !..
- چقدر خشن هستید ! .. وجودم را مجروح ساختید ! . . . تمام اعضایم درد
میکند !..
- طبیعی درد میکند !.. تو نه در آغوش مادر و نه در بستر ناز بلکه در آغوش مردی
هستی که آنرا دوست داری !..
- من شما را دوست ندارم!..
- دوست داری ، یا نداری!.. آنرا بعد ازین فکر میکنیم ! .. حال يك دفعۀ دیگر
تکرار میکنم، بگو مرا میبوسی یا نه؟..

- ١٥٣ -


عشق و وظیفه- یا شب اخیر

- نمی بوسم !..
- خوب است همین طور صبح خواهیم کرد!.
- صبح میکنم!...
هر دو ساکت می شوند... دختر از شدت خستگی دیگر دست و پا نمیزند... آواز طیور
و صدای آبشار را از دور می شنویم ... باد خفیف هم میوزد!... ماه بالای دانیوب می درخشد!..
ماریا آهسته میگوید :
- خنك میخورم!...
- اگر میخواهی کوت خود را بدهم !..
- نمیخواهم!..
ساکت میشوند ... چشمهای دختر بطرف آسمان متوجه است ...
- ماریا چقدر معند هستی!.. چه میشود يك دفعه مرا به بوسی !..
- نمیبوسم، میخواهی بزور ببوسم؟..
- آه بعد ازین از تو آزرده میشوم ماریا!..
- آزرده میشوید، شوید!.. بمن چه !..
- میگویم ترا تا فردا نمیگذارم !..
- بگذارید!..
- عمه ات در خانه منتظر است ، به او چه جواب میدهی ؟..
- آن را شما فکر کنید ! ..
- راستی نا وقت میشود ! . . هله يك دفعه دست هایت را بگردنم بینداز بعد
میرویم ! . .
دختر چشم های خود را بلند کرده بطرف ضابط می بیند :
- کاپیتان زنها شما را خیلی بد آموز ساخته اند !.. هر چیز را بقسم آمریت حکم
میکنید ! ..
در لب های قرمز رنگش تبسم شیرینی نقش میشود ...

- ١٥٤ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- کاپیتان، اگر کمی عذر کردن را هم یاد میگرفتید بهتر نبود ؟..
ضابط با آواز بلند خندیده دختر را بزمین میگذارد!..
- میخواهی که عذر کنم؟.. چرا تا حال نگفتی؟.. خیلی خوب !..
در حال روی خاك بزانو میشود . گردن خودرا خم کرده چشمهای خودرا پت میکند دست
های خود را بهوا بلند کرده میگوید :
- اينك بحضور شما مثل شوالیه های زمان سابق بزانو شده عذر میکنم!..
- خواهش میکنم شوخی نکنید !..
- چرا شوخی کنم، تو نگفتی عذر کن؟...
- آه فاروق!...
ضابط از جای خود برخاسته بازوهای دختر را محکم میگیرد و با تمام قوت خود اورا
در آغوش می فشارد ومثل عاشق های قرون وسطی بعداز شش ماه نوك انگشتان زنی را
که دوست دارد به اجازه او بوسیده و باز میگوید:
- امشب لطف میفرمائید که درزیر ستاره ها باهم بگردیم ؟ از تو خواهش میکنم!..
در حقیقت قانون طبیعت از ابتدای خلقت زن را مطیع مرد ساخته ! . . تو
آزرده مشو!..
ضابط رخسارهای سوزان دختر را با دست های خود گرفته چشم های سیاه خود را بچشمان
درخشنده او دوخته میگوید :
- بیا بیا ای یگانه محبوبه قشنگ من! بازوهای باريك وزيبای خودرا مثل بالهای
کبوتر صحرائی باز کن، لبهای آتشین خود را نزديك ساز، چشم های آسمانی خود را
به بند بعداز آن کمی از خود در رفته وخودرا در آغوش شخصیکه برایتودیوانه شده و
برای تو می سوزد بینداز!.
ضابط بازوهای خود را باز میکند .
- بیا ماریا !.. بیا ای ماریای قشنگ و بی مانندم! ...دست های خود را بگردنم
حلقه کن !...

ـ ١٥٥ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

دختر هیچ نمیگوید ... در جای خود میلرزد، دفعتاً قوله های خود را باز نموده چشم
های خود را پٹ میکند... بعد با يك تسليميت و هيجان فوق العاده که منبع آن مجهول است
خود را به آغوش ضابط می اندازد تنها يك آواز خفیف مثل صدای نالش باد که از روی
آب تند می خیزد شنیده میشود .
- فاروق !.. فاروق !.. ای مرد قشنگ بی مثال من !...
طیور هنوز میخوانند و آسمان پر از ستاره است .

-156-


قسمت دوم
۱۹۱۸

روزها، هفته‌ها، ماه‌ها پیهم میگذرد... روزهای آخر حرب عمومی است... روسیه بکلی مضمحل شده و معاهده (برست لیتووسك) نزدیک به انعقاد است اردوی ترك در کوه های قفقاز پیشرفت دارد ... جنگ بلقان تماما به معاد ما تمام شده است .... تنها وضعیت جبهه غربی هنوز معلوم نسبت !..
چون ظفر قطعی از طرف جبهه غرب انتظار برده میشود ؛ با وجودیکه وضعیت ما اطمینان بخش است افکار ما تما ما متوجه آنها است !... آیا آلمانها چه میکنند ؟.. خبرهائیکه میرسد مغاير يك ديگر است! .. نیم روز ما به نشئه و نصف دیگر آن به هیجان میگذرد!.. خاصةً درین روزهای اخیر که امرهای متعددی صادر میشود ... تولی‌ها كندك‌ها، غندها، فرقه‌ها، متماديا تبديل مكان می نمایند ... هيچكس نميداند كه بكجا ميرود، چه میشود!.. خلاصه شبها و روزهای ما به اندیشه و فكر میگذرد ... استحكامات رومانی‌ها بوضعیت سابق خود باقی‌مانده ... تماما سکوت است . چند روز پیشتر قرارگاه عمومی آلمانها از (اودسه) به ايرائيل نقل داده شد. این قوای آلمان عبارت از يك فرقه و بلكه كمتر است ... معلوم نیست كه آلمان‌ها این فرقه را برای چه به ايرائيل آوردند؟.. همه متردد و علت آنرا از يكديگر می پرسند!
جای دیگر سوق میدهند ؟... هیچکس چیزی نمیداند!.. در شهر هر روز واقعات جدید شنیده میشود !.. از دو روز باینطرف در قرارگاه قول اردوی ترك و فرقه آلمان يك فعاليت مخصوصی جلب توجه میکند!... محقق كدام نظریه در بین است؛ ولی نمیدانم که چه است و چه میشود !..

حرکت ترك‌ها

آفتاب اشعه زرین خود را بتمام حواشی شهر نثار کرده... اهالی شهر به کوچه و بازارها هجوم آورده و همه بابی قراری منتظر خبر حرکت ترك‌ها هستند . . . ترکها میروند !..

_ ١٥٧ _


عشق و وظیفه یا شب اخیر

اینکه کجا میروند، چه وقت میروند و برای چه میروند ؟، هنوز معلوم نیست تنها یکی
سخن دیگر را تعقیب کرده میگوید:
«تركها میروند... آلمانها می مانند!...»
«يك جهاز بزرگ ترك امروز بساحل دانیوب رسیده است !...»
«تا فردایکندفر عسگر ترك هم نمیماند!..»
این خبرها مثل جریان برق از دهن بدهن و از گوش بگوش شنیده میشود... رفتن
تركها وماندن آلمانها در سرتاسر شهر يك تأثر فوق العادة ايجاد كرده و مردم بماندن
تركها دعا میکنند !..
ساعت ده صبح است ... در کوچه های شهر ابرائیل گادیها و موترها پر از لوازم
عسکری بنظر میخورد .!. تمام اسباب و لوازم ثقیل قول اردوی ترك بطرف
دانیوب برده میشود. رفتن تركها ر نگ حقیقت گرفت ... مردم فهمیدند که
ترك ها میروند

ساعت یازده است... مسئلۀ حركت تركها واضح شد.. گویا قول اردوی ششم ترك كه
در ابرائیل میبود جای خود را برای آلمانها ترك داده خودشان جهت اشغال (باتوم)
امشب بطرف (چفورمو) حرکت مینمایند جهاز(قزل ارماق) که بیرق ترك را دارا است
با سه جهاز دیگر جهت بردن قول اردوی ترك كنار ساحل لنگر اندازند!..

ماریا سه ساعت است دیوانه وار در کوچه هامیدود... كاپیتان دیشب راهم در خانه
نبود امروزهم نیامد دختر که از حركت تركها خبر شد دیوانه وار در کوچه ها و بازارها
كاپیتان را جستجو میکند!.. در قول اردو، در قرارگاه و در قوماندانی مرکز هم اورا
یافته نتوانست ...

ماریا بعد ازینکه نیم روز را به جستجوی كاپیتان گذشتنا ند باوضع پریشان بخانه
باز گشت ... رنگش زرد و چشمانش قرمز دیده میشود... در پاهایش قوۀ حرکت نمانده
با جسم خسته و روح افسرده از چوبهای دوطرفۀ زینه محکم گرفته آهسته آهسته از پله ها بالا

- ١٥٨ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

میرود... مقابل در اطاق عمه‌اش ایستاده، دستگیر دروازه را آهسته دور داده داخل اطاق میشود... عمه‌اش روی چپرکت استراحت کرده... از هیچ طرف آوازی شنیده نمیشود... بيك دیگر خود نگاه میکنند... ولی هیچ کدام چیزی نمیگوید!... پس از دقیقه سکوت زن پیر آهسته سر خود را بلند میکند... چشمان بی‌نور خود را به چشم‌های دختر میدوزد... از لب‌های رنگ پریده و بی‌خونش آواز خفیفی شنیده میشود:
- ماریا، چه خبر است، ترا چه شده؟...
دختر بدون این‌که جوابی بدهد با صدای لرزان:
- عمه!... عمه جان! گفته و خود را در آغوش زن پیر می‌اندازد و میگوید:
- بدبخت بودم و بدبخت‌تر شدم عمه!...
انعکاس آواز دختر از دیوارهای بین اطاق شنیده میشود!...
- عمه جانم!... عمه شیرینم، مرا با تمام قوت بسینه خود فشار بده!... قول‌های خود را باز کن!... موهایم را با شفقت نوازش بده!... امروز به آغوش گرم يك مادر احتیاج دارم و حسرت میبرم!...
زن پیر، با انگشتان مرتعش موهای دختر را نوازش میدهد و در مژگانش قطرات اشکی که جمع شده دیده میشود...
- فرزند عزیزم!... یگانه دخترم!...
- آخ عمه جان اگر بدانی که چقدر مضطرب هستم!...
- میدانم!... دخترم میدانم!...
زن پیر در حال گریه میگوید:
- خدایا، این چه فلاکت است!...
- عمه جان! تو یگانه مادر و غم‌خوار من هستی!... دیگر هیچ خبر را از تو پوشیده نمیگذارم!... او را دوست دارم!... هر چه میگوئی بگو! همه را قبول میکنم چه کنم عمه جان بدستم نبود!... در حالیکه به تمام قوت خود کوشش نمودم که به او نزديك نشوم:
برعکس مقاومت من فائیده نداشت و میدیدم که هر روز باو نزديك‌تر شده میروم، خیلی

- ١٥٩ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

با او دوست شدم خیلی دوستش دارم عمه جان!..
از هردو رخسارهای دختر اشك سرازیر شده به سخن خود ادامه میدهد :
- عمه جان !.. بگو حالا من چکنم؟.. او میرود بلی میرود !.. جدائی او را چطور تحمل کرده میتوانم ..
- صبر كن دختر عزیزم ، صبر لازم است !... انسان در مقابل فلاکت و مصیبت جز صبر و تحمل چه کرده میتواند ؟..
زن پیر سر خود را روی موهای دختر گذاشته میگوید :
- ماریا من هم مضطرب شده ام !.. این وضع فلاكت بار خیلی ناگوار است !.. نمیدانم چه بگویم بحال تو بگریم و بفلاکت خود! . درین دم ما هر دو برای شخصیکه برادرم را کشته گریه میکنیم!..
سر خود را بلند کرده میگوید :
- آه ، یارب!.. این چیزیکه حیات نام دارد چقدر تلخ و مضحك است !.. با این تلخی و ناراحتی دیگر ارزش آن را دارد که زیست کنم؟..
بعد با شفقت روی خود را بطرف دختر دور داده میگوید :
- صبر كن ماریا! هنوز چیزی معلوم نیست پیش از پیش خود را از دست مده !.. قدری متوکل باش، قضا و قدر چیز را که برای ما تعین نموده می بینیم!... من بیش از تو مضطرب هستم... زیرا از روزیکه این شخص بخانه ما منزل گرفت من عاقبت سوء آنرا درك كرده بودم !.. ولی چاره نداشتم ... بسیار کوشیدم که باین مشکلات گرفتار نشویم مگر موفق شده نتوانستم !...
زن پیر از بازوهای دختر گرفته و او را در آغوش خود فشار میدهد :
- مکن ، دخترم مکن !.. گمان میکنم روی سینه ام آتشی افروخته اند که تمام احشاء وجودم را میسوزد !.. ماریا مرا معذب میسازی!..
- عمه جان ، مرا عفو کن !.. چه کنم من جز تو دیگر کسی ندارم که مرا تسلی دهد !.. نمیدانی عمه جان که من چه اندازه در عذاب هستم!..
دخترك عزيزم، چطور نمیدانم !. منهم يك وقتی جوان و قشنگ بودم ... منهم چون تو

- ۱۶۰ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
دختری بودم که عشق ومحبت داشتم !..
انسانها ئیکه بدنیامی آیندتاوقتیکه جوان و پیر میشوند امکان دارد از شهد شیرین محبت
نچشیده بمیرند؟.. از ابتدای خلقت تا امروز نه تنهازنهای بدبخت بلکه زنهای مسعود هم
قطرات گرم سرشك را در راه عشق ریخته اند!.. این بدبختی مخصوص طبقۀ زنها و در سرشت
آنها است !..
دو قطره اشك شفاف بر رخسارهای چین دارش سرازیر شده
و میگوید :
دخترعزیزم : فکر کن !..اگر من حال ترا نمیدانستم و از اسرار قلب تو آگاه نمیبودم
آیا ترا در صورتیکه به قاتل برادرم عشق وعلاقه داشته، وبرای او اشك میریزی درآغوش
خود فشار میدادم !. این اغماز من اثرهمان ضربان قلب پر از عشق ومحبت است که با اینکه تو
بیکنفرد شمن حقیقی محبت داری ترا در آغوش خود میفشارم و برای تو
اشك میریزم !..
عمه جان !.. عمه جان !...
دخترگریه کنان دست های عمه اش را بوسیده میگوید:
عمه جان !.. سخنانت ما یه تسلی قلب غمدیده ام میشود!.. بمن حیات تازه می بخشد!.
آه چه قدر رحمدل و با عاطفه هستی عمه جان !..
توهم يك دخترپاك نهاد وخوبی هستی ماریا!.
آه من بدبخت ترین دخترهای دنیاهستم!..
دخترك عزیزم مکد ر مشو نه تنها تو بلکه تمام زنها ئیکه عشق ومحبت دارند
همیش بدبخت اند !..
زن پیر دست های كوچك ا و ر ا در بین دست های خود گرفته و بشفقت
فشار میدهد ...
دخترم زن اگر بزرگ ترین راز موفقیت عشق را حاصل کرده باشد باز هم کمی
بدبخت است !.. چه رسدبدوشیزۀ بیچاره که سرنوشتش در مردمك چشمان سياه يك ضابط
دشمن دورزند ... یقین کن ماریا اگر رشتۀ عشق تو درینجا بپایان نمیرسید ممکن بسا
بدبختی های دیگرنیز ترا تعقیب میکرد!.. چه ، تويك زن صاحب حس وعاطفة بدنيا آمدی !..
_١٦١_


عشق و وظیفه یا شب اخیر

عشق ومحبت زنهائیکه صاحب حس و عاطفه هستند حدوانتها ندارد. آنها هیچ وقت مسعود و بختیار نمیشوند !.. این زنها تا وقتیکه می میرند احساسات و عواطف شان خاموش نمیشود اشک و اضطراب همیش با آنها توام است !.
ذاتاً حس و عاطفه عامل بدبختی انسانها است !. مخصوصاً که بدبختی هم با آن ضم شود ! ..
زن پیر ساکت میشود ... از زنخ دختر گرفته رویش را بالا میکند ... انگشتان بی خون خود را روی رخسارهای او می کشد. با لب های چین دار از پیشانیش بوسیده میگوید !
- اینک ماریا جز صبر و تحمل چاره نداریم کوشش میکنیم در شبهای دراز زمستان که پیش روی ما است يك دیگر خود را تسلی داده دردهای خود را فراموش نمائیم !.. عمۀ پیرت هم يك وقتی مثل تو اشك های گرم ریخته است !.. ولی بعد از آن آهسته آهسته فراموش کرده !.. عزیزم هر چیز فراموش شدنیست ... یکروز می آید که تمام این پیش آمدها از دماغت محو شود و ازین همه گریستن دلت سرد گردد... هنوز جوان و قشنگ هستی. مکن عزیزم مکن به بین رویت چطور زرد و پژمرده شده !..
دختر آهسته آهسته سر خود را بالا میکند چشمهای خود را بطرف چشم های فرورفته و چین دار زن پیر میگرداند . با يك آواز محزونی میگوید:
- عمه جان او نخواهد آمد ؟.
- گمان نمیکنم بدون وداع برود !.. بعضی از مردها که محبت دارند قدری با انصاف میباشند ! .
- شاید چنین باشد ولی او برای زیاد مضطرب نساختن من بدون وداع خواهد رفت. روزیکه از بریدن پای خود هم خبر شده بود از من پنهان میگردد..! آه اگر بدون آنکه مرا نه بیند برود !..
- خیر امکان ندارد !.. تاکه ترا نه بیند رفته نمیتواند . زیرا او هم ترا دوست دارد ! .
- چطور، عمه جان دوست دارد ؟..
- بلی بلاشبهه دوست دارد وجدانی هم خیلی مشکل است !.. راستی اوهم به مشکلات
ـ ١٦٢ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

سنگینی دچار گردید وروزگار تلخی بسر برد بتمام پیش آمدهای ناگوار تحمل کرد !.. ماریا فعلا من هم نسبت به او در خود احساس ترحم میکنم ! ..
- آه عمه جان نمیدانی که او چه يك انسان شریف و دارای قلب پاك است !.. حال من با يك ضمير پاك وصفای قلب اظهار میکنم، و به روح پدر بزرگم قسم میخورم که مناسبت من با او تنها وابسته بيك محبت بی آلایش قلبی است، دقایق بحران آمیز و خیلی مهلکی را گذشته اندیم ولی خجالتی متوجه هيچ يك از ما نشده !.. من این چیز ها را برای آن میگویم که تو نیز او را دوست بداری ومحبت او را تقدیر کنی.
زن پيريك قطره اشکی را که در مژگانهایش جمع شده با پشت دست پاك کرده میگوید :
- من هم او را تمجید میکنم چه از اندازه قیاس من شخصیت او بلندتر بوده!..
بعد آهسته تر بقسمیکه گو یا خودش هم از شنیدن آن هر اس دارد میگوید :
- خداوند بحال اورحم کند !.
در همین فرصت دختر سر خود را بلند کرده میگوید :
- پس اگر نیاید!..
برای جواب دادن خانم وقت نمی ماند... دروازه بشدت زده میشود... دختر از جای خود پریده بطرف پنجره میرود .
- اوه!.. عمه جان خوداوست: آمد !..
دیگر هیچ صدا شنیده نمی شود... دختر مانند پرنده بيك جست از اطاق خارج شده سوی دروازه میرود ...

* * *

بعداز چند دقیقه... در اطاق فاروق هستیم ... ماریا سر خود را بزانو های ضابط گذاشته گریه میکند. اشعه لرزان آفتاب که از لای پرده های پنجره روی قالین تابیده و چشم ها را خیره می سازد . انگشتان ضابط روی موهای دختر را نوازش مید هد . . .
- چرا گریه میکنی ماریا ؟.. من میروم!.. اینجا می مانم!..

- ١٦٣ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

اگر امروز نمی روید يك روزی خواهد آمد که مرا با اضطراب های خاموش نشدنی
تنها گذاشته و خود بروید ... بگو فاروق آیا تو میروی ، هیچ دلت نمی لرزد اگر مرا
گذاشته بروی؟..
دختر با دست های خود زانوهای ضابط را گرفته تکان میدهد :..
بمن بدی کردی فاروق ! مرتکب گناه بزرگی درین راه شدی ...يك دختر بیچاره
و يك دوشیزه بال شکسته که در محیط آزادی زندگانی میکرد ، بيك رشته غیر مرئی بسته
در گردا ب عمیقی پرتابش کردی ... این گناه تا دم مرگ ترا مضطرب خواهد
ساخت ! . .
ماریا دیوانه شده ئی چه میگوئی ؟..
من يك انسان بدبخت هستم، چیز دیگری فکر میکنم !..
چپ باش ماریا ! . . . نمیخواهم از لبهای قشنگت سخنان تلخ
بشنوم !...
ضابط چشم های سیاه خود را بچشمهای آبی دختر دوخته میگوید:
ماریا تو که به خشونت با من حرف میزنی شاید گمان میکنی تنها دوستی و محبت در
ضمیر تو جا گرفته و من هرگز بتو عشق و علاقه ندارم که خود را بد بخت میدانی !... اگر
روزگار بین ما تفرقه اندازد و اگر قضا و قدر روزی ما را از هم جدا سازد آیا این بدبختی و
بیچارگی را تنها عاید بخود میدانی؟.. و مسئولیت آنرا بر من تحمیل میکنی ؟.. آیا من ترا
دوست ندارم؟.. آیا من حیاتم را برای محبت تو فدا نمیکنم؟.. و آیا عشق و محبتی که من
نسبت بتو دارم زوالی دارد؟.. خیر ماریا !.. ما دیگر از هم جدا نمیشویم !.. و اگر تو جدائی
خواسته باشی من هرگز تحمل ندارم!.. ماریا همه چیز من توئی !.. حیات و هستی من توئی
و بس !.. من بتمام معنی حاضرم حیاتم را در راه سعادت تو فدا کنم!..
ضابط انگشت های كوچك دختر را در بین دستهای خود فشار داده
میگوید :
خیر، خیر ماریا ما هرگز از هم جدا نمی شویم !.. مرگ هم ما را از هم جدا ساخته
نمی تواند !...
ماریا گریه کنان میگوید :

- ١٦٤ -


عشق و وظیفه یاشب اخبر
مرا عفو کنید فاروق!.. نمیدانستم چه میگویم، اضطراب و خستگی مرا دیوانه ساخته
بود!.. دیشب نیامدید ... کوچه بکوچه شما را جستجو میکردم ! .. گمان کردم که مرا
نا دیده میروید. گمان میکردم در مغز سرم آتش افروخته اند... مثل دیوانه ها خود را در
آغوش عمه ام انداختم گریه کردم، فغان بر آوردم، ناله نمودم !..
ماریا، دیگر این حرکات طفلانه را یکطرف بگذار!.. این سخن های ملال
انگیز را بمن مگو ..
فاروق !..
ضابط از موهای دختر می بوسد و دست هایش را بین دست های خود فشار
میدهد :
اردوی ما امشب حرکت میکند... کارهای من خیلی زیاد است... چاشت آمده
نمی توانم! انتظار مرا نکشید ... فهمیدی ؟..
عساکر ترك تماماميروند فاروق؟..
بلی !
گویا بار دیگر نمی آیند؟...
خیر !...
ماریا چشم های اشک آلود خود را بطرف ضابط دور میدهد...از میان دو لبش يك صدای
خفیف شنیده میشود ..
پس نمی آیند ! . . بکلی میروند !.. آ ه شما هم يك روزی مانند آنها
خواهید رفت ؟..
باز شروع کردی ؟.. ماریا!.. میگویم من میمانم!. نمیدانی ؟.. تا وقتیکه المانها
در ایرانیل باشند من هم با آنها هستم!..
يك روز آمدنی است که بروید ...
دیگر چه بگویم هرطوری باشد تو برای اضطرا ب خوديك چيز جديدى
پیدا میکنی !..
لازم پیدا کردن نیست فاروق ! . . حيات ماذاتاً يك منبع اضطراب
است ! . .
-١٦٥-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- ماریا رجا میکنم ساکت شوی !..
ضابط سوی دروازه روان میشود !..
- فعلا خدا حافظ ماریا !..
دروازه را باز میکند، دختر صدا میزند:
- فاروق شب وقت تر بیائید !..
- خوب کوشش میکنم وقت تر بیایم اما مشروط بر اینکه بمن وعده بدهی که قطعاً گریه
نکنی و خود را غمگین نسازی !..
لب های باريك و قرمز دختر لرزیده و سرش پائین می افتد !..
- قول میدهم و کوشش میکنم گریه نکنم. لیکن تو وقت بیائی
ضابط روان میشود . دختر صدا میکند:
- فاروق، مرا نمیبوسی ؟...
ضابط دور خورده آغوش خود را باز می کند :
- بیا جانم، بیا روحم !...
دختر خود را در آغوش او می اندازد.
از تماس این دو لب يك صدای باريك و شیرین میشنویم...

بعد از يكماه

يك خبر مدهش که تمام شهر ایرائیل را به شور آورده ...
« حمله شدید فرانسویها در جبهه غرب آلمانها را شکست داده از مواضع شان فرار
میکنند » این خبر از هر دهن شنیده میشود اهالی شهر در انتظار وقایع تازه با بی صبری
بسر میبرند !..
هیجان به حد نهائی آن رسیده ...
شام است ... در فرار گاه عمومی المان ها ضابط ها بوضع پریشان در راه روها دیده
می شوند... استاسیون تلگراف بی سیم و سانترال متمادی مشغول کار است اوامر و تعلیمات
پی هم رد و بدل میشود ... روزهای خیلی وحشت انگیز است ...
کاپیتان فاروق تا حال در اداره خود مشغول ترجمه است. بعضی چیزهای مهم را بعد

- ١٦٦ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

از ترجمه ذریعه تلگراف شفری به قوماندان های قول اردوی ترک که در خاک روسیه میباشند مخابره مینمایند. ساعت ده شب است... کاپیتان هنوز در اطاق خود مشغول کار است... صدای زنگ تیلفون او را تکان میدهد ، گوشک را بر داشته... آلو ... آلو !..
- فاروق بی؟..
- بلی، بلی !.
- قوماندان میخواهد با شما ملاقات کند!.
- می آیم !.
ضابط فوراً از جای خود برخاسته با دست موهای خود را درست نموده تکمه های خود را می بندد و از دروازه خارج میشود ... زینه ها... راهروها اطاقها !..
در مقابل یک دروازه بزرگ می ایستد... از پهره دار آلمانی می پرسد:
- قوماندان به اطاق تشریف دارند؟.
- بلی ! ..
با انگشت به دروازه تک تک کرده داخل اطاق میشود... یک صالون بزرگ در بین صالون یک میز بزرگ است. گردمیز پنج شش نفر ضابط های المانی نشسته اند کاپیتان راساً پیش رفته پاهای خود را بیک دیگر زده سلام میدهد :
- جناب قوماندان بأمر شما حاضر شدم !..
قوماندان که یک شخص زرد چهره است میگوید:
- بمن نزدیک تر شوید کاپیتان!
- ضابط پیش تر میرود ...
- چیزهائیکه میگویم نوت گرفته به ترکی ترجمه نمائید و ذریعه تلگراف شفری به باتوم خبر بدهید !..
- بفرمائید !..
«خبری که در حال بما رسیده واضح میسازد که اردوی بلغارها مقابل قوای فرانسه شکست فاحش خورده و بيك وضع پریشانی فرار میکنند ... می ترسیم که رومن ها از وقت استفاده کرده دفعتا حمله کنند . چون قوای ما کم است باید روابط خود را با ما قطع

- ۱٦٧ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

نکنید !.. »
کاپیتان مضطربانه سر خود را بلند کرده میگوید :
ـ این اطلاع خیلی مدهش است! ..
ـ بلی خیلی مدهش است کاپیتان !.. تنها این خبر نیست!.. از (مارن) هم خبر شکست
اردوی المان را گرفتم !..
ـ چه میفرمائید ؟..
ـ متأسفانه حقیقت همین است که گفتم!..
قوماندان می‌ایستد ، در چشمانش برق اضطراب دیده میشود. لب‌هایش غیرعادی
حرکت کرده میگوید:
ـ روزهای خیلی مدهش را می‌گذرانیم !..
بعد روی خود را بطرف ضابط دور داده :
ـ کاپیتان فرصت را از دست مده زودتر بروید و چیز هائی را که نوت گرفته اید به باتوم
خبر بدهید !..
ضابط . بدون اینکه چیزی بگوید با قدم های آهسته از دروازه خارج
میشود .

شب را تماما در قرارگاه ماندیم ... هیچ کس خواب نشد ... تا سپیده دم بین مرکز
تلگراف و قرارگاه تلگراف‌ها آورده و برده می‌شد... خبرهای سوء متعاقب هم میرسد..
ضابط های قرارگاه و فرقه در اطاقها جمع شده مذاکره می کنند ...
قوماندان و رئیس ارکان هنوز مشغول کار هستند. ساعات هولناک و پرهیجانی را
میگذرانیم .
روشنی صبح به اطراف پراگنده میشود باد سرد می‌وزد... شعبة استخبارات قرارگاه
آخرین خبری را که گرفته است :
«اردوی بلغاریا مقاومت را از دست داده بحال پریشان فرار میکنند. دیگر هیچ سدی
نیست که مانع ارتباط فرانسویها و رومن هاشده بتواند!..»

ـ ۱۶۸ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر
همینکه نسیم مستانه صبحگاهی وزید و آفتاب چادر زرین را روی افق بالا برد کاپیتان
با تن خسته و چشمان خواب آلود سوی خانه روان شد... از زیادی کار و شدت بی خوابی
رویش زرد و حواسش پریشان بنظر میخورد... یخن خود را بالا کرده دست هایش بجیب
و چشمانش بيك نقطه متوجه است. متفکرانه راه میرود. داتیوب در بین غبار نظير يك خط
سفیدی دیده میشود. فاروق در راه غرق فکر بوده و گاهی هم لب هایش حرکت کرده خود
بخود چیزی میگوید:
ـ دیگر مقاومت تمام شد!.. بالاخره یکی دو روز بعد فرانسوی ها با رومن ها یکجا شده به
آخرین قوای المان که در بالقان است حمله کرده آنها را هم متواری می سازند، در جبهه
غرب هم مقاومت المانها شکستانده شد. دیگر راه امیدی باقی نمانده است! .. افسوس!..
پس از يك عالم زحمات و فداکاری ها آخرین ستاره امپراطوری عثمانی خاموش میشود..
که میداند، که عاقبت و آینده مملکت ما چه خواهد شد؟..
مضطربانه سر خود را بلند کرده کوه های مقابل را که از غبار مستور است تماشا میکند..
خیال وطن عزیز در دماغش دور میزند...
ـ آه وطن، وطن عزیز و قشنگ!..
قطرات اشکی را که در حلقه چشمانش جمع شده است می بینیم.. هنوز راه میرود...
بالاخره بخانه میرسد از کناره های زینه گرفته بالا میشود...
ـ فاروق !..
تیکانی خورده روی خود را می گرداند:
ـ تو هستی ماریا ؟...
دختر دامن آرام کوت ابریشمی خود را بسته کرده را ـ سوی ضابط پیش میرود... موهای
سیاه و درازش روی شقیقه هایش پریشان است...
ـ فاروق ، رویتان خیلی زرد است!..
ـ شب هیچ خواب نشدم تا صبح کار میکردم !..
ـ غسل میکنید ؟...
ـ تشکر وقت ندارم ماریا... فقط بقدر يك ساعت استراحت میکنم!.. بعد از آن مجبور
هستم بقوماندانی بروم!..

ـ ١٦٩ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- چه خبر است ، فاروق . اینقدر عجله دارید ؟..
- بعضی کارهای مهم است که باید فوری اجرا شود !..
- فاروق این اولین دفعه است که شما را خیلی پریشان می بینم ! راست بگو مریض هستی یا اینکه چیزی دیگر است ؟.
- خیر خیر مریض نیستم ! . . زیادی کار و ماندگی ، اعصابم را کمی خسته ساخته !..
داخل اطاق میشوند !.. دختر پیش آمده میگوید :
- بگذارید که بستر شما را درست کنم !..
- زحمت نکش ماریا ! روی این کوچ دراز میکشم.
دختر به ضابط باشگفتی نگاه میکند...
- بهر حال گمان میکنم کدام خبر خیلی مهم است فاروق ؟. زیرا خیلی مضطرب و پریشان هستید !.. بگوئید ، برای خدا بگوئید چه خبر است ؟..
ضابط روی کوچ می غلطد ..
- رجا میکنم ماریا چیزی از من نه پرسی . . . مرا تنها بگذار ، قدری خواب شوم !..
- فاروق ، مرا می ترسانید !..
دختر زانوهای خود را خم کرده برابر پاهای ضابط می نشیند و دستهایش را گرفته در بین دست های کوچک خود فشار میدهد !..
- بگوئید ، خواهش میکنم بگوئید ! ..
- ماریا ، مرا بگذار !..
- آه ، شما را هیچوقت اینقدر متأثر و پریشان ندیده ام !...
- بگذار مرا ماریا ! رجا میکنم بگذار !..
- فاروق ، چرا نمیگوئید ؟.. از من چرا پنهان میکنید ؟
- تو چرا سخن مرا قبول نمیکنی ؟.. میگویم از من هیچ چیز را سوال مکن مرا بحال خودم بگذار ! . . می بینی که اعصابم خیلی خسته است قوة حرف زدن ندارم ! . .

-۱۷۰-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

دختر چشم های آسمانی خود را بچشم های ضابط می دوزد با یک آواز آهنگ
دار میگوید:
- فاروق، میگویند اردوی بلغاریا پس پاشده اند. اردوی فرانسوی ها بارو من ها
ارتباط حاصل میکند. آیا حقیقت دارد؟..
ضابط، با نگاه های مضطرب بدختر می بیند، پیشانیش پرچین وابروانش درهم
کشیده است...
- این سوال از کجا بخاطرت آمد؟..
- ٢٤ ساعت است که در شهر شورش برپا است !.. میگویند در جبهۀ غرب المانیها
هم شکست خورده اند !..
- این چیزها را از تو نمی پرسم، میگویم این سوال چطور بخاطرت آمد؟..
- فراموش نکنید فاروق که من دختر یک رومن هستم!..
- تو هم بخاطر داشته باش که من هم یک نفر ترك هستم !..
- فاروق، چقدر درشت و با خشونت حرف می زنید؟..
- تو میخواهی !..
- یارب چقدر تغییر خورده اید!.. امروز بکلی یک شخص دیگر هستید!..
- نمی فهمی ؟ به تو میگویم خیلی مضطر ب هستم ! . . برو و مرا تنها
بگذار !..
چشم های دختر پراشک می شود، دستهای خودرا بزمین گذاشته و کوشش
میکند برخیزد... ضابط متوجه می شود که دختر گریه میکند... از بند دست هایش
گرفته میگوید:
- مرا عفو کن ماریا، زیرا خیلی خسته و پریشان هستم نمیدانم از چه صحبت میکنم !..
لب های خود را روی انگشت های باريك او گذاشته می بوسد و موهایش را
نوازش میدهد:
- ماریا حق داری، سهو از من است فراموش میکنم که تو دختر رومن هستی و میخواهی
حقیقت سخن هائی را که بتو و مملکت تو سعادت می بخشد بفهمی!..
يك دقیقه فکر میکند . چشم هایش خیره و پراشک میشود!..
- وقتیکه میخواهی بفهمی و بدانی اینک من هم بتو میگویم!..

- ۱۷۱ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

سخن هائیکه شنیده‌اید راست است!.. حرب مفادشه اتمام می شود، متفقین شما پیش قدمی می نمایند!.. ما حالا فهمیدیم که میدان را باخته ایم... بعد ازین با کمال شعف میتوانی اشك های مسرتت را بریزی !.. شاد باش و تاکه میتوانی شادی کن ماریا!..
بقدر يك دقیقه سکوت میکند بعد روی خود را سوی پنجره دور داده تپه هائی را که از غبار مستور است و چون خط سپید دریا بنظر می خورد دیده میگوید:
- حال فهمیدی که چرا مضطرب هستم ماریا!..
تکرار روی دستها و موهای دختر را می بوسد.
- برو عزیزم، چیزیرا که میخواستی بفهمی دانستی !.. مرا تنها بگذار!..
- خوب !..
ضابط خود را قدری راست کرده میگوید :
- از من آزرده شدی؟..
- خیر فاروق ، آزرده نشدم زیرا اضطرابیکه درین دقیقه شما را تکان میدهد من بهتر از هر کس معنی آنرا میدانم !.. آزرده نشدم زیرا من هم هر چه باشد آخر دختر يك عسکر هستم!..
ماریا، اشکهائی که در رخسارهایش جاریست با نوک انگشتان خود پاك کرده با يك زهر خند میگوید :
- كاپيتان حقيقةً احيات گاه گاه بی معنی و خیلی مضحك جلوه میکند!.. مثلا حال من باید دیوانه وار مسرت کنم!..
چشمان دختر كه بيك نقطه متوجه است میگوید:
- نه من مسرور میشوم و نه شما مضطرب باشید فاروق!.. زیرا بقدر اضطرابی که ما در راه محبت کشیده ایم ارزش ندارد ... فعلا ما باید تمام قوه و ارادۀ خود را جمع کرده به حیات و پیش آمدهای آن مقاومت کرده بر روی آن بخندیم... چند ماه قبل اردوی شما مظفر و شماً غالب بودید ، شادی و سرور لازم شما بود!.. مگر شما بدون اظهار اندك مسرت و شادی با ما در رنج و الم اشتراك ورزيديد !.. اينك كه آفتاب بخت ما طلوع کرده، من هم نمی خندم، خوش وقت نمی باشم، مسرت نمیکنم!.. یقین کنید فاروق، من در همین لحظه بتمام معنی در غم و اندوه با شما خود را سهیم میدانم. برای تو، برای وطن تو و به خاطره های مشئومیکه در ین دم بر تو تأثیر انداخته گریه میکنم!.

- ۱۷۲ -


عشق وو ظیفه یا شب اخیر

- تشکر ماريا !..
دختر سوی دوازه روانه شده میگوید:
- حق دارید، باید درین دقیقه شما را تنها بگذارم!.. وطن خیلی عزیز است اضطرابیکه
ازین راه فکرها را تهدید کند تسلی پذیر نیست !.. این حصه را من خوب تر از هر کس حس
میکنم!.. شما را با این درد بزرگ تنهامی گذارم !.. اگر میخواهید گریه کنید زیرا گریه
آلام روحی شما را تسکین می دهد !.. ولی تکرار میکنم که بیش ازین خودرا دلتنگ
نسازید!.. خوب می بینید که انتها و نتیجه نیک و یا شوم حرب وابسته به بخت است !.. اگر
امروز ما هستیم فردا باز شما هستید...
در حالیکه از هر دو طرف رخسارهایش اشك جاریست میگرید:
- باری رفته ازین مژده که مارا بدبخت و وطنم را سعادت مند می سازد به عمه ام خبر
بدهم ! . . گرچه من از آن در خود احسا س خوش و قتی نمیکنم شاید او
خوش شو د !..
بعد آهسته دروازه را باز کرده و بی صدا خارج میشود ...

- ۱۷۳ -


بعد از یکهفته

حوادث ناگواری پی‌هم شنیده میشود ... دوست و دشمن باهیجان در انتظار نتیجهٔ
قطعی‌اند. امروز باز هم در سر تا سر شهر اپرا نبیل این خبر در بین خلق سر
گوشی میشود :

« بلغارها پیشنهاد صلح کرده‌اند» صحت و سقم این خبر واضح نشده ... المانها هم
در تلاش و عجله هستند!... پیش روی قوماندانی عساکر وضابطها دیده میشوند. پهره‌دار
های مسلح در کوچه‌ها شروع بگردش نموده اند. پلیس‌های المانی مشغول پراکنده
ساختن مجتمعین هستند. اهالی که در جاده‌ها هجوم آورده اند در چشمان‌شان برق مسرت
می‌درخشد ...

در قرارگاه... ساعت ۲ بعد از ظهر است، تمام ضابط‌های فرقه و قرارگاه یک‌جا
جمع شده‌اند ...
صدای زنگ تیلفون در تمام اطاق‌های ضابطان شنیده میشود. امری که ذریعهٔ تیلفون
ابلاغ شده اینست .
بصورت فوری به اطاق قوماندانی حاضر شوید!..
تمام ضابطها از اطاقها خارج میشوند ...
بعد از پنج دقیقه همه در اطراف میز قوماندان هستیم... کاپیتان فاروق را در بین دو
نفر ضابطهای ریاست ارکان آلمانی می‌بینیم ... قوماندان ورقهٔ تلگرافی را که روی
میز گذاشته است گرفته می‌ایستد ... چهرهٔ زردش منظرهٔ مدهشی بخود گرفته. زیر
چشمهایش سیاهی مخصوصی دارد ... با صدای گرفته میگوید:
رفقاء !...
تلگرافیکه همیقدم از قوماندان اردو گرفتم. و در آن پیشنهاد صلح که از طرف
حکومت بلغاریا بعمل آمده و در مقابل شرائطی را که فرانسه بر آنها تحمیل کرده با صورت
قبولی و خلع سلاح‌شان واضح وصورت حقیقت پیدا کرد.
ضابطها بلا اختیار بیکدیگر نگاه می‌کنند... سکوت.... هیچ‌کدام حرف نمی‌زنند...
همهٔ‌شان مانند کالبد بی‌روح ایستاده‌اند ...

— ١٧٤ —


عشق و وظیفه یا شب اخیر

قوماندان اردو امر میکند هرچه زودتر شهر را ترك نموده بهر واسطه که ممکن باشد بطرف شمال حرکت نمائید!... برای حرکت ماسه روز وقت دارد و میگوید که باید تا به ۳ روز دیگر برائیل بکلی تخلیه شود...
قوماندان ساکت میشود ... چشمانش یك نقطه می بیند. و در پیشانیش قطرات عرق می درخشد ...
رفقا! با تأسف باید بگویم در جبهه غرب هم قوای آلمان دچار هزیمت شده اندایندفعه بخت با ما سازش نکرد... حرب را باختیم ...
سر خود را بلند می کند... موهای زرد خود را با دست درست نموده مشت های خود را سخت فشار داده می گوید:
رفقا با این هم یأس را بخود راه ندهید!.. هنوز آلمان زنده است !..
از هیچ طرف آواز شنیده نمی شود.. همه ایستاده و چشمان شان بطرف قوماندان متوجه است .
فعلا بروید !.. و در اطاق های خود منتظر امر باشید!..
همه ضابط ها یك حرکت دور خورده يك يك از دروازه خارج میشوند .

روز دیگر ... فرقه آلمانی که در شهر برائیل متوقف است به تهیه و تدارك لوازم سفر مشغول هستند... به قوای آلمانی که در استحکامات هستند امر داده شد که اشیای ثقیل خود را مخفیانه بدنبال حرکت بدهند... شب بعد ازینکه تاریکی حاکم میشود موتر ها، گادی ها و کراچی های که بسمت مجهول در حرکت می باشند دیده میشوند... بعد از ٤ ساعت دیگر شهر را ترك میدهند... تخلیه شهر يك امر مخفی است... برای اینکه بصورت صحیح از انتشار این خبر جلوگیری شود ترتیبات منظمی گرفته شده است...ارکان حربیه از حملهٔ ناگهانی دشمن در هراس هستند...چه اگر آنها از حرکت فرقه و بردن لوازم ثقیل از جبهه خبر شوند بهر حال حمله می کنند..بسیار کوشش می کنند که از حرکت فرقه هیچکس آگاه نشود... بضابط هائیکه در خانهٔ رومن ها سکونت دارند امر داده شده است که اشیا و لوازم خود را قبل از حرکت حاضر نکنند تا برای اهالی اشتباه پیدا نشود فقط روز موعود نیم ساعت قبل از حرکت لوازم و سامان خود را تهیه کرده ویك دم خانه ها

- ۱۷۰ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر!
را ترك دهند ...
يك روز بعد ... ساعت ده بجهٔ صبح باز در قرارگاه هستیم..
زنگ تیلفون در تمام اطاقها صدا میکند بتمام ضابط ها گفته میشود :
با طاق قوماندان حاضر شوید !..
در تمام ضابطها يك نوع تلاش دیده میشود !.. ضابط های ریاست ارکان که ازین اجتماع خبر بودند باهم مذاکره میکنند... دروجنات ضابط ها يك قسم پریشانی و اندیشه معلوم میشود. هیچکس چیزی نمیداند ، همه غرق اندیشه هستند !..
بعد از پنج دقیقه تمام ضابطان فرقه وریاست ارکان در اطراف میز قوماندان حاضر بودند . قوماندان ایستاد . است رنگش خیلی زرد و چشم هایش فرو رفته بنظر می آید ...
با لحن گرفته میگوید :
- رفقا!..
دیشب التیماتومیکه از طرف قوماندان اردوی رومن رسیده امر میکند که تا فردا ساعت ۹ صبح باید شهر را تخلیه کنیم... مینویسد که هرگاه تا ساعت معین شهر تخلیه نشود تعرض شدیدی را انتظار برید... ضمناً این راهم وعده داده اند که اگر يك ساعت قبل از تخلیهٔ شهر هم جواب مثبت بدهید در مقابل فرقهٔ شما هیچ تعرضی از طرف ما بعمل نیامده و شما را تعقیب نخواهیم کرد !..
قوماندان ساکت میشود به کاغذ های که در دست دارد نگاه کرده چنین میگوید :
- بر رسیدن اخطار آنها ما هم مذاکره کرده جواب آنها را چنین گفتیم:
«در مقابل تمام تهدیدات شما باز هم آنقدر قوه داریم که از خود مدافعه کرده وشهر را ترك نکنیم ، اگر از طرف شما به تعرض اقدام شود. توپهای ماهم برای مقابلهٔ عساکر رومن حاضر و آماده است، برای مدافعه ترتیبات لازمه گرفته ایم... قوماندان كاغذ را نزديك چشم خود برده میگوید : کلمات ذیل را نیز در جواب خود علاوه کردیم:
گر چه ما مدت درازی درا برائیل اقامت نداریم... در مقابل شرائطی که شما در
- ۱۷۶ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

التيما توم خود ذکر کرده اید آزادانه میگوئیم هر گاه در ظرف يك هفته از طرف اردوی
رومن بالای ما کدام تعرض بعمل نیايد ما حاضر هستیم که به میل و آرزوی خود شهر را تخلیه
نمائیم ... اگر با این نظریه موافق باشید، روزیکه آخرین مفرزه ما شهر را ترك نمايد
بيك ذريعة مناسب بشما خبر میدهیم ...»
قوماندان کاغذ را روی میز گذاشته، کاغذ دیگری را بدست میگیرد.
بمقابل جواب دیشبة ما نيم ساعت قبل يك التيما توم ديگرشان رسید. در آن هم نظریه
اولیه خود را تائید کرده منتها این دفعه تا نصف شب وقت داده اند! که مفاد آن قرار
آتی است :
« هر گاه فردا تا ۱۲ بجه شب آخرین مفرزه شما ابرائیل را ترك نكند ما
بهر گونه اقدام آزاد خواهیم بود! » قوماندان سر خود را بلند کرده با لهجة مهیج
میگوید :
رفقا!.. باین تلگراف شان جوابی نداریم!...
باز ساکت میشود . چشم های خود را بيك نقطه مقابل دوخته بعد از اندك فكر روی خود را
بطرف ضابطها دور داده میگوید:
من نظریه ندارم که به تهدید رومن ها گوش داده امر آنها را بجا كنیم بفكر من بهتر است شهر
بساعتیکه آنها تعین کرده اند ترك نشود. ترتيبات لازمه گرفته شده آخرین مفرزه های خود
را برای فردا شب هم در شهر میگذاریم...
در سر تاسر صالون بزرگ سکوت است. تمام ضابط ها بدون حرکت مانند هیكل سرد
و بی روحی ایستاده و چشمهای شان متوجه قوماندان است ...
قوماندان صدا میکند:
رفقا ... ما بايد اعتراف کنیم که امروز در مقابل دشمن خیلی ضعیف هستیم ... به ترك
دادن شهرهم مجبور میباشیم ... قوماندان كل اردو هم امر داده که شهر را ترك كنيم...
اگر ماخواسته باشیم در همین لحظه شهر را ترك كرده ميتوانيم ولی نه ، ما محض اطاعت
نکردن بامر رومن ها فردا شب راهم در ايرائيل می مانیم!... آخرین مفرزه ما بوقت سپیده
دم از شهر خارج شود، گويا بار دیگر هم به آنها می فهمانیم که تهديدات شان بالای قوای ما
تاثیری انداخته نمی تواند!.. گمان نمیکنم اردوی رومن تا نصف شب هم تعرض کرده

- ۱۷۷ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بتوانند ... زیرا مسافهٔ بین استحکامات و شهر ابرایئل تقریباً ۵۰ کیلومتر است. اگر دسته‌های سوارشان هم تعرض کند فقط صبحدم به شهر رسیده میتوانند !... برای حمل و نقل چند مفرزهٔ ما که در سنگر هستند موترهای سواری آماده است !..
در حین حرکت آنها را هم نقل داده میتوانیم ..... رفقا این بود خلاصهٔ مطلب و وضعیتی ما که بیان کردم !...
بعد قوماندان روی خود را بطرف رئیس ارکان حرب دور داده میگوید :
- ترتیبات سفر بخوبی گرفته شده ؟..
- بلی !...
- خیلی خوب !...
بطرف ضابط‌ها دیده میگوید !
- رفقا !... تا وقت حرکت باید هیچکس از رفتن ما آگاه نشود پیش از ساعت ۸ کارهای خود را تمام کرده فقط بساعت ۸ درینجا حاضر باشید !... آخرین امر بشما ابلاغ میشود .....!
فردا پیش از طلوع آفتاب باید تمام فرقه حرکت کرد . و یکنفر در شهر باقی نماند !..
قوماندان باز سکوت میکند. در دستش یک قلم است. نوک قلم را روی میز چرخ داده آهسته آهسته چیزی میگوید. در لبهایش زهر خندی دیده میشود :
این آخرین شبی است که ما در ابرایئل می‌مانیم !.. آلام و اضطراباتی که در این لحظه شما را تهدید میکند تماماً فراموش کنید !.. از تمام دردها خرد را دور بسازید !.. زیرا امشب آخرین شب ما است که در ابرایئل میگذرد !..
این شب اخیر را نه مثل یک اردوی مغلوب شده بلکه مانند همان ضابط‌های فاتحیکه چهار سال تمام بمقابل دشمن جنگیده و در آخر پیروزمند شده باشند شادان و با نشئه بگذرانید ... ما و متفقین ما مغلوب نیستیم مغلوب بخت ما است !..
ضابط‌ها ساکت به اشارهٔ سر سلام داده با قدم‌های نرم از اطاق خارج میشوند !..

ساعت ۶ شام است... باز در خانهٔ میخائیلسکو هستیم، کپیتان از یک ساعت باین

- ۱۷۸ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

طرف در اطاق خود تنها مانده و دروازه را بروی خود بسته مشغول حاضر نمودن بکس
و سامان خود میباشد.
به نسبتیكه تا آخرین دقیقه از حركت شان هیچ كس آگاه نشود ماریارا هم اجازه
نداد كه باطاقش داخل شود ... از ساعت ۷ گذشته هوا آهسته آهسته تاريك میشود. فاروق
بكس و لوازم خود را برای حركت حاضر ساخته در بین الماری میگذارد تا نظر دقت را
جلب نكند ... بعادت همه روزه تنها دریشی خواب و سلیپر و بالاپوشش روی دست است ..
بعد از ختم كار اطاق را تماماً از نظر گذرانده سوی دروازه روان میشود. قوه بیا
ایستادن در وجودش نیست! .. بی خوابی های پی در پی و پیش آمدهای سوئیكه درین
۴-۵ شب اخیر رخ داده وضعیتش را پریشان ساخته در روی زردش لكه های سیاه دیده
میشود. چشمان سیاهش فرورفته موهایش بحال پریشان شقیقه هایش را پوشیده است! ..
دروازه را باز كرده صدا میزند:
- ماریورا! .. ماریورا ! ..
دختر با چهره گرفته از اطاق پهلویش برآمده میگوید:
- چه میگویی فاروق، شما كه داخل اطاق شدید دروازه را هم بستید! .. شاید من راحت شما را
اخلال میكردم ! ...
ضابط به او نزدیك میشود، چشم های خیره خود را بر چشم های دختر میدوزد و دست های
گرم اورا در بین دست های خود میگیرد.
ماریای قشنگم، عذر میكنم درین لحظه كه آلام و مصائب از هر طرف مرا احاطه كرده باین
تندی و خشونت مرا خطاب مكن! ..
انگشتان كوچك او را كه در بین دستهای سوزان خود داشت نزدیك دهن خود برده بوسه
میکند. قطرات اشك مژگانهایش را نمناك ساخته میگوید:
- ماریا! .. امشب مرا در آغوش فشار بده سرم را روی سینه قشنگت بگذار ! .. موهایم را
با شفقت نوازش كن، انگشت های باریك و زیبایت را برویم بكش و مرا دوست بدار!. اوه
ماریا ! امشب خیلی مضطرب هستم ! ..
ماریا خیره و متحیر بطرف ضابط دیده میگوید :
- تراچه شده فاروق، از برای خدا بگوئید بازچه خبر است؟.

- ۱۷۹ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ هیچ ، هیچ از من پرسان مکن ! . امروز تنها از تو محبت و شفقت
میخواهم !..
ـ مرا میترسانید فاروق !..
ضابط ، دست خود را روی موهایش میکشد انگشتان باریکش را بر رخسار خود
فشار میدهد !.
ـ اوه ماریا امشب چقدر قشنگ هستی!.. چشمهائیکه بتو نگاه میکند و دیده هائیکه
ترا می بیند خیلی مسعود است!..
دختر را بخود کشیده سر سیاه و کوچکش را بسینه خود می فشارد.
ـ ماریا ! محبت بتو سعادت است!.
ـ فاروق ! امشب خیلی پریشان هستید محقق یک چیزی است که از من پنهان میکنید!..
بگوئید!.. بگوئید!.. عذر میکنم بگوئید فاروق !.. چه چیز شما را اینقدر مضطرب
ساخته است ؟..
ضابط زهر خندی کرده میگوید:
ـ تو، ماریا ... تنها از سبب تو مضطرب هستم !..
ـ از سبب من ؟..
ـ بلی از سبب تو!. زیرا که ترا خیلی دوست دارم !..
ـ فاروق باز مبهم سخن میزنی!.. نمیدانم که چه میگوئی... برای خدا واضح تر بگو
که من بفهمم !.. چه خبر است ؟..
ضابط سکوت میکند.
دختر میگوید :
ـ بیائید به اطاق برویم، حقیقت دردهای خود را بمن بگوئید... تا جائیکه از دستم بیاید
کوشش میکنم ترا تسلی دهم و دلداری کنم!..
ـ نمی شود زیرا میروم!..
ـ کجا میروید؟.
ـ تو ماندانی!..
ـ ساعت هفت و نیم است درین وقت بقوماندانی چه میکنید؟..

ـ ١٨٠ ـ


عشق وو ظیفه یا شب اخیر

- - - - - - - - - -
- چرا جواب نمیدهید ؟ ..
- - - - - - - - - -
- رجا میکنم ، عذر میکنم بگوئید فاروق بگوچرا جواب نمیدهید؟..
دختر ساکت میشود !.. زیرا ضابط بسوالات او جواب نمیدهد!... دیگر سوال نمیکند ، از وضع مضطرب او جویا نمیشود!.. شاید میترسد اگر بفهمد در قلب خوديك قسم گرفتگی وسوزش حس میکند ، كويا يك قوة خارق العاده و بلندتر از فهم او با و میگوید دیگرازو مپرس واز فهمیدن این راز خودداری کن... زیرا باز فلاکتی در پیش داری که هیچ تحمل نخواهی توانست !... در شتپته های خود احساس درد میکند... سرش پائین و چشم هایش پر اشك میشود ...
ضابط يك قدم به او نزديك شده ميگويد :
- ماريا ! من میروم زیرا وقت کم است تو نان بخور... هوش کن امشب بیرون نشوی ... من کوشش میکنم وقت تر بیایم !..
- بسیار خوب !..
ضابط سوی دروازه روان میشود دروازه را باز میکند، حینیکه میخواهد از دروازه خارج شود روی خود را دور داده صدا میکند:
- ماریا !.. ماريا !.. بیا ماریای عزیزم بار دیگر هم در آغوشم خود را بینداز !.. تاترا در آغوش خود فشار بدهم !..
دختر با قلب سوزان خود را در آغوش ضابط می اندازد... با چشمهای گریان میگوید:
- بگو فاروق تراچه شده ؟ امشب چرا اینقدر مضطرب هستی ؟!..
ضابط سركوچك وقشنگ دوشیزه را روی سینه خود فشار داده موهایش را نوازش میکند... و می بوسد:
- محبوبه عزیزم !.. حیاتم ، روحم !..
از آرنج او گرفته سرش را بالا میکند چشمان سیاه خود را بچشم های آبی رنگ او می دوزد . . . بعد با يك آ واز حزين ميگويد :
- ماریا !.. راست بگو مرا دوست داری یا نه ؟..

-١٨١-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ آه فاروق ، این چه سوال است... آیا هنوز هم یقین نداری که از حیاتم ترا بیشتر میخواهم ؟...
ـ یقین دارم ، یقین دارم . . . تنها میخواستم یک بار دیگر هم آواز محبت را از دهان قشنگت بشنوم ! زیرا استماع این کلمه از دهان تو بمن سعادت و حیات می بخشد !..
ـ فاروق مرا متوحش می سازی !... زیرا هیچ وقت ترا اینقدر پریشان ندیده بودم !..
ـ ماریا !.. باز هم میخواهم با لب های آتشین خود بگوئی ، ترا دوست دارم !..
ـ البته ترا دوست دارم آنقدر دوست دارم که بیشتر از جانم !..
ـ بمن وعده بده که باوجود هر گونه پیش آمدی مرا فراموش نمی کنی؟..
ـ فاروق ، نمیدانم شما را چه شده !.. امشب یا...؟.. و یا...؟..
گریه کنان خود را در آغوش ضابط پرتاب کرده میگوید :
ـ بگوئید، بگوئید؟.. قسم میدهم حقیقت را بگوئید ؟.. آیا میروید؟.. از من فرار میکنید؟.. مرا تنها می گذارید؟..
ـ دیوانه هستی ماریا !.. چه میگوئی ؟.. من هرگز از تو جدا شده نمیتوانم، من از تو فرار نمیکنم و تا وقتیکه بتو اطلاع ندهم نمی روم!
ـ دروغ میگوئی ،میروی!..
ـ این فکرهای طفلانه را بگذار ماریا !..
ـ خیر میروید !.. میروید و مرا با يك عالم درد و اضطراب تنها میگذارید !..
چشمهای دختر به چشمان ضابط متوجه است :
ـ فاروق اگر يك روزی از تو جدا شوم می میرم، میدانید می میرم!.. زیرا بهیچ صورت درد هجر ترا تحمل کرده نمیتوانم !..
يك قطره اشك بر رخساره ضابط میچکد... با آواز ملایم میگوید:
ـ ماریا !.. ماریا !.. تو شريك دردهای دلم ، تو مایه تسلی قلب ناتوانم ، تو محبوب

ـ ۱۸۲ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

زیبا وقشنگم!..
ضابط از بنددست های دختر گرفته میگوید :
امشب بی جهت ترا مضطرب و آزرده ساختم! .. مرا عفو کن زیرا بخود نبودم!.. عشق
تومرا دیوانه ساخته و عقل وهوش از من فرار کرده ! .. نمیدانم چه گفته یا چه کرده ام !.. سخن
های من قابل اهمیت نیست !..
از دروازه خارج شده میگوید:
-انتظار مرا داشته باش ماریا!.. اگر دیر تر شد پریشان مشو من می آیم !..
دیگر هیچ نمیگوید ملتفت جواب دختر هم نگشته روان می شود.

ساعت ۸ و نیم شب است... در قرار گاه آخرین امری را که انتظار داشتند ابلاغ میشود..
این امر را که دارای امضای قوماندان است مانند سائر ضابط ها با تلاش
میخوانیم !..
۱- فردا باید الی ساعت ۳ ونیم صبح شهر کاملا تخلیه شود.
۲- در اول طلوع آفتاب باید فرقه از علاقه شهر ابرائیل گذشته باشد.
۳- باستثنای ضابط هائیکه در قرار گاه کار میکنند باقی تمام ضابطان بعد از
ابلاغ این امر دیگر وظیفه خود را ترك داده نمیتوانند. ضابط های قرار گاه کارهای
محوله خودها را تکمیل نموده ساعت ۱۲ شب در قوماندانی حاضر باشند.
۴ - قوماندان های فرقه و رئیس ارکان حرب مؤظف اند مشکلاتی را که در حین تخلیه
شهر پیش میشود حل و رفع نمایند..
۵- قطعات اردو و ضابطان تحت يك انتظام صحیح با سکون و آرامش شهر را ترك
کرده و باید از تمام پیش آمدهای سوء جلوگیری کنند و اگر با این هم کدام حادثه رخ دهد
شخص مرتکب شدیداً مجازات میشود..
این امر ذریعهٔ شعبهٔ استخبارات قرار گاه در ظرف ۱۵ دقیقه به تمام منصبداران
ابلاغ گردید .

اهالی ابرائیل از تخلیه شهر وحرکت اردوی المان که فردا صبح اجرا میشود بی خبر

- ۱۸۳ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

هستند. ترتیبات خیلی ماهرانه و مخفی گرفته شده، جزوی ترین حرکت که تولید اشتباه کند از هیچیک آنها دیده نمیشود ارکان حربیه پلان تخلیه شهر را با موفقیت تمام تکمیل نموده بهر حال فردا در اول طلوع آفتاب وقتیکه اهالی برائیل چشمهای خویش را از خواب باز کنند به يك بازی شاهکارانه مواجه خواهند شد. در سراسر شهر بزرگ يك فرد عسکر دشمن را هم نخواهند یافت !..
قطعات بعد از نصف شب بحرکت شروع خواهند کرد.
از مفرزه هائیکه درین سه روز شهر را ترك نموده و ترتیباتی که در ظرف این سه روز برای تخلیه شهر گرفته شده هیچکس آگاه نیست حتی عساکر المانی هم خبر ندارند چه وقت حرکت میکنند..

١٨٤


ورود بلا انتظار

ساعت ۹ ونیم شب، در خانه میخالسکوه عمه ماریا در اطاق خود بخواب رفته... ماریا
از دوساعت است که جلوی پنجره نشسته چشمانش متوجه راه قیر ریخته میدان کرادینا پوبلیکا
ومنتظر آمدن فاروق است ..
نه يك صدا، نه يك حرکت ، نه يك خبری ، و نه هیچ و هیچ!.. دقیقه ها میگذرد و او هنوز
بحال انتظار پیشانیش را به آئینه های پنجره چسپانده و انگشت های باريك خودرا زیر زنخ
خود گذاشته است .
ساعت ده شب را اعلام کرد ... و او بازهم نزديك پنجره است. از جای خود حرکت
نکرده پلك هايش بهم نمی خورد و منتظر است! .. دفعةاصدای خفیف در بگوشش
میرسد ..
دختر می ایستد ... بازدروازه آهسته زده میشود... که خواهد بود؟.. چرا زنگ
نمیزند؟.. خودرا به برنده رسانیده صدا میکند:
ـ که هستی؟..
جواب نمیدهد ...
تکرار میگوید:
ـ که هستی؟..
بازهم سکوت ...
دختر با يك عالم هیجان از کناره برنده گرفته سرخودراجلوتر برده نگاه میکند...
در دهن دروازه شخص قد بلندی با لباس سیاه ایستاده کلاه خودرا روی گوش های خود
پائین زده سرخودرا در بین شانه های خویش فرو برده چون شبح اسرارانگیز بدهن دروازه
ایستاده هیچ سو نمی نگرد.
ـ شماکه هستید وچه میخواهید؟..
با يك صدای خفيف:
ـ :در را باز کن بیگانه نیست.
دختر به شتاب از زینه ها پائین میشود بدهن درازه می ایستد.

ـ ١٨٥ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

از ترس رعشه بر اندامش افتاده. به آواز بلند تر میگوید:
- بگوئید که هستید، و بکه کار داشتید؟.
- چپ صدا مکن!..
- بگوئید که هستید، چه میخواستید؟..
شخص مجهول در تاریکی شب مانندهیولای موهوم حرکت کرده به دروازه نزدیک میشود.
از خلال در بزبان رومن میگوید:
- ماریا!، من هستم... دروازه را باز کن ... هنوز مرانشناختی؟..
دختر با مسرت صدا میکند :
- برادر جان ، برادر جان !..
دروازه را باز میکند وخودرا درآغوش او می اندازد:
- یولپواش !، یولپواش!.. برادر عزیزم، برادر شیرینم!..

پنج دقیقه بعد... در اطاق...ماریا نزدیک زانوهای برادرش نشسته و دست هایش را
در بین دست های خود گرفته متحیر به چشم های او که میدرخشد می بیند:
- آه برادر عزیزم! میدانی چقدر خواهش دیدن ترا داشتم! روزهای دراز و شب های
طولانی برای تو اشك می ریختم، میترسیدم بکدام فلاکت گرفتار نشوی.
- فعلا ساکت باش ماریا !.. زیرا هنوز وقت این سخن ها نیست به آواز بلند حرف مزن که
عمه ام بیدار نشود، باید آمدن مرا درینجا هیچکس نداند.
- چطور تا اینجا آمدی. اگر آلمان ها ترا می دیدند و می گرفتند؟
- میگویم این سخن ها را بگذار ، همه چیز قبلا سنجیده شده بود.
بدختر متوجه شده میگوید :
- ضابط ترك ساعت چند بخانه می آید؟..
- نمیدانم ، گفته بود کوشش میکنم وقت تر بیایم.
- پس معلوم است که بعد از ختم مذاکره در قوماندانی می آید.. درین صورت من
باید زودتر بروم
- كجا میروید؟...

- 186 -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
- وقت سوال نیست ، چیز هائیکه میگویم کوش بگیر
یارب چقدر درشت و خشن است !.. ابروانش درهم کشیده و چشمهایش چون شعلهٔ آتش میدرخشد.
- ماریا!.. فردا آلمانها ازین جا میروند .
دختر با يك فریاد خفیف:
- چه گفتی آلمانها فردا میروند؟..
- بلی!..
- همه شان ؟!.
- طبیعی؛ همه شان!..
- ممکن نیست!..
با چهرهٔ عادی بطرف دختر دیده میگوید:
- گفتی که ممکن نیست .. چرا ممکن نیست ؟..
دختر مضطرب شده زبانش الکن میشود، کوشش میکند که هیجان و تشویش خود را پنهان کند!
- نمیدانم... چونکه فاروق بی هنوز...
- فاروق بی کیست؟..
- ضابط ترك که در اینجا میباشد.
- اسم آن فاروق است؟..
- بلی!..
- خوب چه کرده ؟..
- ازیرا او هنوز خود را آماده نساخته ... هیچ هم نگفته ... اگر رفتنی میبود بهر حال میگفت و یا برای رفتن آماده گی میکرد.
- نگذاشتی که من حرف خود را تمام کنم، از رفتن خود چیزی نمیگویند، بی خبر و بدون سر و صدا شهر را ترک می نمایند !.. بتمام ضابط های المانی جدا توصیه شده که از حرکت شان هیچ کس نداند . از همین سبب ضابط ترک هم از رفتن چیزی نمیگوید ! . .
- ۱۸۷ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ما روز گذشته تلگرافی به آنها خبر دادیم که به ۴۸ ساعت باید شهر را تخلیه کنند
آنها جواب منفی دادند ما باز ساعت ۱۲ بجهٔ شب به آنها مهلت داده ضمهٔ آن نمود کردیم
که بعد از ساعت ۱۲ بهر گونه اقدام آزاد خواهیم بود! .. المان‌ها محض برای اینکه امر ما را
قبول نکرده باشند امشب در ا برائیل می‌مانند ما هم برای گرفتن انتقام خود را آماده ساختیم.
دختر با وضع پریشان سر خود را بلند کرده میگوید :
ـ برای گرفتن انتقام آماده شده‌اید؟ ..
ـ بلی !.
ـ بمقابل که ؟ ..
ـ بمقابل المانها !..
قلب دختر بشدت میزند و شقیقه هایش پرش دارد گمان میکند روی قلبش قطرات
گرمی میچکد !.. میگوید :
ـ چه طور انتقام میگیرید؟ جنگ میکنید؟...
ـ خیر ! مشب با وسائلی که قبلا تهیه شده قرار گاه المانها را به هوا
میکنیم !..
ـ چه ؟..
ـ ساکت باش !..
ـ چطور بهوا میکنید؟..
ـ دانستن این چیزها بتو لازم نیست !.. تنها چیز یرا که تو باید بفهمی اینست که ساعت ۱۲
شب مقابل عمارت شمايك انفلاق مدهشی خواهد شد .. بهوا پریدن قرارگاه را مشاهده
خواهید کرد !.. هیچ نترسید در آنوقت عمه ام را نیز بگو که انفلاق بشما ضرری ندارد !..
من اساساً برای این آمده بودم که شما را بیکدام جای دیگر بگذارم! .. در صورتیکه
عمه ام مریض است این جا مانده میتوانید !.. انفلاق قطعاً بشما ضرری نمیرساند !.. برعکس
خواهید دید که در بین تلهای خاك و آتش سرهای سربازان و منصبداران المانی چطور
بطرف آسمان میروند !.. دیدن این منظره يك خاطره شیرینی خواهد بود که تا آخر
عمر در حافظه شما باقی خواهد ماند !..
درین وقت چشمانش بزرگ شده لبهایش میلرزد، رنگش از شدت غیظ تیره شده .

ـ ۱۸۸ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

- چه افکار وحشی وقلب پر کینی در شما دیده می شود!.. اگر حین انفلاق درین قرار گاه نفر باشد؟..
- اوه ماریا، از وقتیکه از تو دور شده ام بکلی افکار طفلانه در تو جمع شده !... البته در وقت انفلاق تمام ضابط ها ومنصبداران المانی در آنجا میباشند!..
- در آن حال؟..
- در آنحال طبیعی که همه يك جا بهوا می شوند..
- چه میگوئی برادر؟.. این کار مدهش است !..
- البته که مدهش است، دهشت آن بلند تر از تصور تو است. اطلاعی که بما رسیده قوماندان فرقه المان امشب ساعت ١٢ شب تمام ضابط ها ومنصبداران خود را در قرار گاه دعوت نموده است. ماهم برای تباهی آنها طوری ترتیبات گرفته ایم که هيچيك خلاص شده نمیتواند!. میدانی يكنفر هم خلاص نمی شود !..
دختر از جای خود برخاسته میگوید:
- برادر این پلان شما يك پلان رذیلانه است. این حركت شما بيك اردو ويك عسکر شایسته نیست!..
دفعتاً از بند دستهای دختر گرفته ودستهایش را فشار می دهد.
- ساکت باش، ساکت شو، چه میگوئی؟..
- برادرجان!.. حیف است، این را نکنید، بحال آنها دل بسوزانید!.. آنها هم انسان هستند. گناه میشود!
ضابط رومن خنده کنان میگوید:
- گناه است، حیف است!.. ایشان بما رحم کردند؟.. آنها گفتند که گناه است؟..هزارها اطفال رومن زیر موزه های شان باخاك يك سان شد. آنها باین فکر کردند که اینها هم انسان هستند؟.. بالاخره آنهاهم باید زیر خاك شوند!.. این تابلوی محتشم را فردا با چشم های خود می بینی!..
- اوه برادر ! من هرگز میل ندارم چنین تابلوئی را به بینم ... آه چه وحشت وچه ظلم!..

- ١٨٩ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

نکنید، قدری انصاف نمائید!... همۀ ما انسان هستیم، آنها هم همنوع ما است. بحال ایشان
رحم نمائید... در این دقیقه اطفال خورده مادرها، پیرزن‌ها و دخترهای جوان که دل‌های
پر از محبت دارند در انتظار آنها است... ترحم کنید، بگذارید که بیچاره
ها بروند!...
- ترحم کنیم! این را تو میگوئی؟.. آیا وقتی پدر ما را کشتند اندک ترحم کردند؟..
دروقت کشتن یک مرد پیر هیچ فکر کردند که گناه است؟.. ماریا در حرب گناه وجود
ندارد!.. هرکس پیش دستی کرد موفقیت از و است!..
- برادر تو گفتی هیچکس خلاص نمیشود؟..
- خیر هیچ کس نمیتواند خلاص شود امشب به آنها نشان میدهم که بازی کردن با عزت نفس
رومن چه نتیجه دارد.
- اگر قبل از انفلاق خبر شوند؟..
- امکان ندارد که خبر شوند، همه چیز حاضر و تمام شده فقط از ساعت ۱۲ شب که ده
دقیقه بگذرد دینامیت صدا میکند. اگر فرضاً انفلاق نکند باز هم نمی‌گذاریم که جان
بسلامت ببرند. طیاره‌ها هم حمله می‌کنند... این را هم کافی ندانسته ترتیبات دیگری هم
فکر شده است. آنها را نمی‌گذاریم که از شهر خارج شوند. از چهار سمت هجوم آورده
همه شان را تباه می‌سازیم.
در پیشانی پر لبواش خط های زیاد دیده میشود، با چهره متغیر میگوید :
- نمی‌گذاریم که خلاص شوند، يك فردشان هم خلاص نمی شود ماریا، همۀ شان
را می‌کشیم....
دختر با آواز گرفته میگوید:
- او را هم می کشید؟..
در روی ضابط رومن تبدلات محسوسی دیده میشود:
- او، مقصدت کیست؟..
- کاپیتان!..
- کدام کاپیتان؟..

-۱۹۰-


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- كاپیتانیکه بخانه ما میباشد!..
- کاپیتان ترك؟..
ضابط رومن از بند دستهای دختر محکم گرفته، فشار میدهد، با نگاه وحشت انگیزی به او نگاه میکند:
- ماریا چه گفتی، چه گفتی؟.. يك مرتبه دیگر هم بگو!..
- برادر، بگذار، مرا اذیت مکن!..
- تو حالا حیات يك ضابط دشمن را فکر میکنی؟.. آنهم يك ضابط ترك !.. و باز منسوب به ملتی است که پدرت را بمقابل تو کشتند!.. ماریا بار دیگر این سخن از دهانت بیرون نشود فهمیدی ؟..
- برادر جان ! با وجود هر چیز میگویم نکنید، گناه است... این حرکت شما بيك اردو و بيك عسکر باشرف هیچ نمی زیبد !..
- بتو میگویم ساکت شو!..
- برادر جانم، یقین بدان او يك شخص خیلی نجیب است، حیف است، هیچ که نتوانی تنها اورا خلاص كن!..
- ماریا ساکت باش چیزی را که من در حیات خود از آن اجتناب دارم تو میخواهی بر من تحمیل کنی!..
- هر چه میکنی، بكن... اما تکرار میکنم، این کار شما يك جنایت است ظلم است رذالت است، او را باید ازین تهلکه نجات دهی!..
ضابط رومن از زنخ او گرفته رویش را بلند میکند ، چشمان خود را بچشم های او می دوزد، با نظر حیرت و وحشت به او می بیند ، از لب هایش يك صدای لرزان شنیده می شود:
- ماریا بگو چرا تنها او را فکر میکنی؟.. من این اسرار را نمیدانم؟.. این تهلکه تنها برای اوست؟ . یا اینکه هزارها نفر دیگر هم شامل است؟.. اگر گناه و یا خطا است چرا دیگران را فکر نمیکنی، که تنها به او علاقه داری؟.. بگو چرا؟.
- زیرا او را از نزديك می شناسم !..

- ۱۹۱ -


عشق وو ظیفه یا شب اخیر

- از نزديك می شناسی؟..
- طبیعی! تقریبا یکنیم سال است که در زیر همین سقف زندگانی داریم !..
ضابط رومن با تمام قوت خود دست های دختر را فشار میدهد :
- ماریا ! ...
- اوف!.. بندهای دستم را می شکنی بگذار مرا پولیواش !..
- ماریا !..
لب های ضابط می لرزد، رنگش پریده، نفس های سرد می کشد.
- ماریا بعضی خبرها بمن رسیده بود ولی !. من یقین نکردم ، چه دور از تصور من بود ، زیرا ترا می شناختم و بهتر از همه می شناسم تو دختر يك عسكر با شرف بودی ، تو خواهر عسکری بودی که برای مدافعه از وطن در جبهه می جنگید !...
- برادر بندهای دستم رارها کن!.
- حالاهم باور نمیکنم ماریا... تو ازین رذالت دور هستی!. هیچوقت تو مرتکب آن نمی شوی !.. بتو تهمت کرده اند !..
- مقصدت چیست رجا میکنم بگو!.. چه گفته اند!؟..
ضابط دست های دختر را گذاشته بپا می ایستد، در پیشانیش قطرات عرق می درخشد رویش زرد گشته است!..
- : اگر این چیزها حقیقت میداشت ماریا..
لب های خود را زیر دندان گرفته ساکت میشود : بعد از کمی مجدداً با غضب و صدای بلندتر میگوید :
- : دروغ !.. و بکلی دروغ است !.. بر تو تهمت میکنند !.. تو دختر عفیف و پاك دامن !.. تو یگانه خواهرك من هستی!..
اشک هائیکه در حلقه چشمانش جمع شده بود روی رخسارهایش جاری میشود انگشتان دختر را بین دست های خود میگیرد .. ومی بوسد...
- ۱۹۲ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ چطور ماریا دروغ نیست؟.. عذر میکنم بگو آیا امکان دارد؟ بگو چرا ساکت هستی؟.. میگویم که بگو!..
دختر برای پنهان کردن اشکهایش سر خود را پائین انداخته میگوید :
ـ خیلی مبهم سخن میزنی یولبواش، از سخنان تو چیزی نمی‌فهمم!.
ـ بهتر است که چیزی نفهمی؟.. طبیعی که نمیدانی!.. البته فهمید ، نمیتوانی !.. در بین چیزی نیست که تو بفهمی!.. همه دروغ وافترا است!..
بیچاره معلوم شد که درین لحظه با اضطربات مدهشی دست و گریبان است نمیداند چه بگوید!.. می‌ترسد.. از تکرار چیزهائیکه راجع به ماریا شنید میترسد !..
ـ ماریا تو برادرت را خوب می‌شناسی، به عزت نفس خویش علاقه‌مند هستی، میدانی که این فلاکت سبب تولید فاجعه مدهشی میگردد .. دروغ میگویند، در حق خواهرك عزيز ومشفّق من افترا کرده اند!..
دفعتاً دختر را در بین بازوان خود گرفته فشار میدهد رویش را بوسیده میگوید :
ـ دروغ!.. همه دروغ !.. چرا ساکت هستی؟.. چرا بتمام قوت لب‌های خود را حرکت داده نمیگوئی دروغ است ؟..
دختر دو قطره اشکی را که از چشمانش سرازیر شده با پشت دست خود پاک کرده میگوید :
ـ برادر جان !..
ضابط به تندی دست خود را بدهن ماریا برده دهنش را محکم میگیرد:
ـ خير ـ خیر ساکت باش!.. نه چیزی بگو و نه چیزی سوال کن!..
ضابط درین وقت فشاری در گلوی خود حس کرده بزحمت میگوید :
ـ خیر اخیرا.. نمیخواهم که چیزی بفهمم!...
بیچاره ضابط از مذاکره اینموضوع میترسد، حتی در هراس است که مبادا به حقیقت آن مواجه شود !.. لبهایش حرکت کرده با خود میگوید:
ـ اگر حقیقت میداشت !.. ماریا !.. محقق، محقق...
از جای خود جسته بطرف دروازه روان میشود : در چهره زرد او افکار مدهشی نقش

ـ ۱۹۳ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بسته است !..
ـ اوه خفه شدم!..
ـ برادر کجا میروی؟..
ـ سروظیفه ام !..
ـ خیر !،خیر!،نمی‌روی !.. نمیگذارم بروی !..
ـ دورشو از مقابلم !..
ـ یولیواش !..
ضابط بشدت روی خود را دور داده چشم های خود را بچشم های دختر دوخته میگوید:
ـ بتومیگویم يك طرف شو !..
ـ خیر نمی شوم، ترا نمیگذارم بروی!.. تو سبب این حرکت ظالمانه شده نمی‌توانی!..
ضابط رومن مشتی به سینهٔ دختر زده میگوید:
ـ اگر يك کلمۀ دیگر از دهانت خارج شد گلویت را آنقدر فشار خواهم داد تا حیات را بدرود گوئی !... چپ باش!
در فضای خانه سکوت حکمروائی دارد!.. دختر روی آرام چوکی افتاده گریه میکند.
ضابط دستگیر دروازه را دور داده با آواز گرفته میگوید:
ـ من میروم «ماریا!.. چه ممکن است حالا ضابط ترك بياید!.. هوش کن ماريا يك کلمه از دهانت خارج شود!.. اگر آلمانها ده دقیقه بیشتر هم از پلان ما خبر شوند برای نجات شان کفایت میکند !.. خیلی دقت کن ماریا و این کلمۀ آخرین مرا بخاطر داشته باش، خیانت بوطن... آخرش فنا است!..
بعد دور خورده روان میشود. دختر يك بار از جای خود جست نموده دیوانه وار از عقب ضابط میدود و فریاد میکند :
ـ برادر جان ! ... برادر جان ! .. به ایست ! . به ایست ! .. چیزی میگویم ! ..
یولیواش بدون آنکه جوابی بدهد دروازه را برروی دختر بسته ومیرود...

بعد از ۱۵ دقیقه... ساعت حالا بیست دقیقه کم ۱۱ است. تیلفون قرار گاه نرم، نرم زنگ میزند... آواز يك زن است ... فاروق بی را جستجو میکند...

ـ ١٩٤ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

- آلو، آلو؟..
- فاروق ؟..
- توهستی ماریا؟..
- فاروق، انتظار دارم !.. بصورت فوری یك مرتبه بیائید! .
- ترا چه شده، ماریا؟.. صدایت خیلی گرفته و پریشان بگوشم میرسد! ..
- رجا میکنم، از من چیزی نپرسید ! .. انتظار دارم میگویم زود بیائید ! ..
- محقق است یك چیز فوق العاده رخ داده ! .. بگو چه شده ... چیزی شنیده ئی ؟ ..
- خیر، خیر ! .. هیچ نشنیده‌ام چیزی نمیدانم ! .. فقط میترسم، خیلی میترسم ! .. اوه فاروق
اگر مرا کمی دوست دارید می‌آئید! . اولین دفعه است که بتو اینقدر عذر میکنم چه میشود
بیائید! . نگفتید، مرا آزرده نسازید ! . خیلی مضطرب هستم ! .. خیر ! .. محقق می‌آئید ! ..
صدای ماریا گرفته میشود، معلوم است گریه میکند ...
- فاروق ، اگر نیائی ! ...
- ماریا ، ترا چه شده ! .. گریه میکنی ! ..
- خیلی پریشان هستم عذر میکنم ، بیا ! ...
- غیرممکن است عزیزم قبل از ساعت یك برآمده نمیتوانم ! ...
دختر با تمام قوت در تیلفون صدا میکند !
- محقق می‌آئید، محقق می‌آئید، فاروق ! ..
- آه از تو آزرده میشوم ماریا ! ... حرکات طفلانه میکنی ! یك ساعت قبل ، يا يك ساعت
بعد چه فرق میکند ! ..
- تصور کرده نمیتوانی که درین لحظه بچه اندازه مضطرب هستم !...
میترسم !... میترسم !... دیوانه میشوم ! ... زیرا خیلی مضطرب و پریشان هستم ! ..
اینطور نکنید بیائید ، بیائید ! ..
آهسته آهسته آواز دختر قطع میشود ! ... باز قوای خود را جمع کرده میگوید:
- فاروق ! .... سخن زده نمیتوانم ! ... خبر شدم ! ... اگر نیائید ! .. اگر در حال
نیائید ! ....
- ماریا ! .. ماریا ! .. دیوانه شده ئی ! .. ترا چه شده ؟ ...
این بار صدایش بکلی قطع شد ، و جوابی نشنید ...

- ۱۹۰ -


شب اخیر
ساعت ۱۱ شب است ... آسمان پر از ستاره است ... ماریا
پیشانی خود را به آئینهٔ پنجره تکیه داده و چشم های خود را بيك
نقطه دوخته است: انتظار کاپیتان را دارد. روشنی نقره ئین مهتاب روی موهای سیاهش
میدرخشد حلقه چشمانش سیاه بنظر می آید مژگان های برگشته اش روی رخسارش سایه
افگنده است... هنوز در انتظار است... دقایق طولانی سپری میشود...
آواز آهستهٔ در بگوش میرسد ... دختر دیوانه وار از جای خود حرکت
میکند :
— آمد!.. آمد!..
صدا کرده بطرف زینه میرود؛ بسرعت از صفه، از دهلیز از روی حویلی گذشته خود را
بدهن دروازه میرساند ... در شقیقه هایش فشار زیا د حس میکند، قلبش نزديك است ازهم
بپاشد... دروازه را باز میکند... ضابط بدهن دروازه است...
دختر بدون سخن زدن خود را در آغوش ضابط می اندازد.
— فاروق ! . . مرد قشنگم از تو جدا شده نمیتوانم !...
دختر در آغوش او آه و ناله دارد !..
— ماریا ترا چه شده؟.. چه خبر است؟..
از بازوهای دختر گرفته داخل میشود . دروازه را محکم میکند... انگشتانش روی
موهای دختر است ..
— بگو، ماریا چرا اینقدر مضطرب هستی؟.. چرا گریه میکنی؟..
— میترسم، خیلی میترسم فاروق !.. از من دور نشوید، مرا تنها نگذارید!..
— از چه میترسی ؟..
— ١٩٦ —


عشق و وظیفه یا شب اخیر

دختر با آواز گرفته میگوید :
- از مفارقت تو، از جدائی تو میترسم فاروق!..
- چقدر طفلانه ، ماریا... من گمان میکردم کدام چیز مهم است!.. يك حرف جزئی مرا
تا اینجا آوردی !.. برو بالا برویم !.. امشب اعصاب تو خسته شده .... کمی
استراحت کن، خوب میشوی .
آهسته آهسته از زینه ها بالا میشوند از صفه و دهلیز گذشته و در اطاقیکه همه روزه با هم
می نشستند داخل شده روی آرام چوکی که جلو پنجره گذاشته شده است می نشینند و در پرتو
اشعۀ نقره رنگ مهتاب که از آئینۀ پنجره داخل اطاق میشود بخوبی يك
دیگر را می بینند. دختر برخاسته میخواهد چراغ را روشن کند، ضابط از بند دست هایش
گرفته میگوید:
- بگذار ماریا !.. بگذار در روشنی کمرنگ مهتاب بهتر روی گندم رنگ
و چشمان قشنگت را تماشا کنم!.. بگذار امشب هم در روی قشنگ و موهای سیاهت تلا، لؤ
مهتاب را به بینم !..
با يك خندۀ ملیح سخن خود را تعقیب میکند :
- این تاریکی خفیف را هم دوست دارم زیرا صورت بد مرامی پوشدا.. نمیگذارد
چهرۀ زرد مرا به بینی و از شکل خرابم بدت بیاید!..
دختر دست های لطیف و زیبای خود را به گردن شخصیکه بیشتر از جان خود میخواهد
حلقه کرده لب های باريك و قرمز خود را بر لبان ضابط گذاشته میبوسد
و می گوید :
- مرد عزیز من !.. ای هستی توانای من که در دنیا مانند و مثالی نداری!.. من ترا دوست
دارم!.. برای من همه چیزت قشنگ و زیبا است !.. چهرۀ زرد و گندمی تو چشم های سیاه
تند تو، بازوهای توانای تو سینۀ پر مو و چهرۀ چین دارت و بالاخره همه چیز تو، بلی همه چیزت
قشنگ و بی مثال است!.. به نسبتیکه مثل تو يك حامی دارم بزرگ ترین سعادت دنیا را در
خود حس میکنم !.. آغوش تو بهترین هیجان و ذوقی را که تا امروز هرگز ندیده بودم بمن
القا میکند !.. مرا بیشتر در بین بازوان خود فشار بده که در آغوش تو يك لحظه خود را
فراموش کنم !..

_۱۹۷_


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ضابط از بند دست های دختر محکم گرفته و او را بخود نزديك می سازد. روی خود را به رخسار او میگذارد و بيك صدای لرزان میگوید :
- ماریا ! من هم ترا دوست دارم بتمام قوت و بتمام معنی بتو علاقمند هستم !..
درینوقت اشکهائیکه در چشمان ضابط جمع شده است ماریا دیده و میگوید :
- چیست فاروق !.. مگر گریه میکنی؟..
ضابط دست و پاچه شده میگوید :
- دیوانه هستی ماریا !.. برای چه؟
- در چشمانت قطرات اشك میدرخشد!..
- خیر تو اینطور فکر میکنی!.
فاروق با انگشتان خود چشمان خود را پاك میکند.
- درین دقیقه تحت تأثیر يك هیجان بزرگ هستم ، ممکن ازان سبب باشد ! . .
- دروغ میگوئید فاروق !..
- ماریا باز شروع میکنی؟..
دختر زهر خندی کرده میگوید :
- خوب ، فاروق !.. شروع نمیکنم ، فعلاً ازین سخن ها بگذریم !.. من آرزوهای عجیبی در خود حس میکنم که شرح آن مشکل است !.. مثل اینست که امشب يك فلاکت بزرگی بمن رخ دهد !.. خیلی میترسم ... گمان میکنم باد تند و سردی از تار و پود لباسم نفوذ کرده تنم را مرتعش می سازد. ازان سبب خیلی میترسم و میلرزم!.. میخواهم دستم را برویم گرفته فق فق زده گریه کنم !..
- تأثیر عصبیت است ماریا !.. هروقت بتو میگویم که بی خوابی اعصاب را خسته می سازد!. قدری استراحت کن ، کوشش کن بخواب بروی .
- خیر، خیر خواب نمیشوم، امشب تا صبح در دهن پنجره با تو می نشینم !.. بلی همینطور میخواهم !..
- ممکن نیست، ماریا ! . . امشب با تو مانده نمیتوانم، نمیدانی مجبور هستم که

- ۱۹۸ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

بقوماندانی بروم!..
دختر باهیجان فوق العاده دست های خود را بگردن ضابط حلقه کرد .
میگوید :
خیررفته نمیتوانی!.. قطعاً ترا نمی گذارم که بروی!.. حتی برای يك دقیقه هم
نمیگذارم !..
نمی شودماریا ... بایدالان بروم ! . . ساعت ۱۲ در قوماندانی اجتماع خیلی
مهم است !..
دختر، در حالیکه دست هایش را بگردن ضابط حلقه نموده با تمام قوت خود
فشار میدهد :
میگویم نمیگذارم امشب بروی میدانی؟..
ضابط ازموهای دختر بوسیده میگوید:
چقدر طفلانه حرف میزنی ماریا!.. ممکن دارد که مرا نگذاری؟..من مجبور برفتن
هستم!.. تو اینرا فراموش میکنی که من يك نفر عسکر هستم!...
در چشم های دختر يك شعلۀ سوزنده شراره میکشد . باصدای بلند و جدی
میگوید ،
فاروق! چرا اینقدر اصرارداری .چرا حتماً میخواهی بروی؟..
گفتم بساعت ۱۲ در قوماندانی اجتماع مهم است!..
اجتماع برای چیست؟.. کدام مسئلۀ مهم است که درین نیم شب شمارا مجبور به اجتماع
ساخته است؟..
این يك راز عسکری است ماریا!..
پس درين يك اسراری هست؟..
گاه گاه بعض کارهای عسکری یکقسمی راز شمرده میشود!،
یعنی میخواهی که در اطراف اینموضوع بیش ازین چیزی نپرسم؟.،
خیر!اما بهتر نیست فقط در اطراف موضوعی که علاقه ومحبت ما را زیاد می سازد
بحث نمائیم ؟ .
بفکر من برای سخنرانی ما موضوعی بهتر ازین نیست که ما را بهم

- ۱۹۹ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

علاقه مند بسازد !...
ضابط خود را راست کرده میگوید؟
ـ چه گفتی ماریا؟..
ـ هیچ تلاش نکنید!.. به بینید من چقدر نرم و با خونردی شروع به سخن زدن نمودم!.. شما هم همین طور باشید!..
ـ ماریا چیزی در دل داری !.. رجا میکنم قدری واضح تر بگوئی !...
دختر خیلی لاقید و خون سرد معلوم میشود :
ـ چیزی را که میخواهم بگویم ، تنها اینست که ، امشب شما را نمیگذارم بروید!..
ـ گفتم امکان ندارد ماریا !.. هنوز نفهمیدی ؟..
ـ پس محقق میروید؟...
ـ بلی میروم!..
دختر دفعتاً ساکت میشود... دستهای خود را بزانوهای خود گذاشته آهسته آهسته ایستاده میشود ... دست های ضابط را گرفته بطرف خود میکشاند...
ـ خوب طوریکه میخواهید، فاروق ... ولی بیائید قدری با هم بنشینیم !.. بعضی چیزها است که باید بشما بگویم !..
کپاپیتان بساعت دیده میگوید:
ـ ماریا ساعت از ۱۱ گذشته .. باید من زودتر بروم ! . .
ـ میگویم بیائید ! . . زیرا هر دقیقه امشب برای من بقدر يك سال قیمت دارد ! . . بیائید بیائید . . . به سخن های من گوش دهید ! . .
هر دوی شان روی آرام چوکی قرار می گیرند . . . دختر گریه میکند . انگشتان ضابط را در بین دستهای خود گرفته است . . .
شعاع کمرنگ مهتاب از پشت پرده های پنجره داخل خانه را روشن کرده . . . روی گندمگون دختر در پرتو این شعاع خفیف خیلی قشنگ بنظر می آید . . .
ـ فاروق ! . . .
صدایش مثل اینست که از گلوی فشردهٔ بیرون شود . . . بعد با وضع پر اضطرابی

ـ ۲۰۰ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

میگوید:
- فاروق ! .. خیلی بدبخت هستم ! ..
پریشانی من درین دقیقه حد و انتهائی ندارد !.. اضطرابی را که در خود حس میکنم
هیچ تصور کرده نمیتوانی !.. میسوزم، گمان میکنم داخل سینه‌ام آتشی افروخته‌اند که با آن
وجودم را می‌سوزند ...
- ماریا ...
- ساکت باشید ، سخن‌های مرا بشنوید !.. از شما گناهی را که مرتکب شده باشید
حساب نمیگیرم !..
اساسا گناهی هم در بین موجود نیست. قباحت نه از من است و نه از شما !.. ما هر دو بیک
دیگر خود صمیمیت و محبت بی‌مثالی پیدا کردیم !.. این چیزها را برای آن میگویم که شما
بدانید و دائما بخاطر داشته باشید که سبب بدبختی یک دختر بیچاره شده‌اید !..
حیات یک دوشیزه جوان را که هنوز از خرمن هستی خوشه نچیده بود بر باد دادید فاروق !..
در حالیکه قطرات اشک از چشمانش روان است به دنباله کلام خود چنین
میگوید :
- همان دوشیزه بدبخت و بیچاره از طرف شخصی که او را دوست دارد امشب محکوم بترك
دادن گردیده و بعد ازین در يك گوشه بحال فراموشی باقی خواهد ماند. با وجود این هم
آن دختر بیچاره شخصی را که برای ابد او را بدبخت ساخته تا دقیقه اخیر حیات دوست
داشته و محبت او را در قلب خود نگاه خواهد داشت !..
- چه میگوئی ماریا ؟..
دختر باز از بند دستهای او گرفته میگوید:
- بنشینید فاروق، بنشینید که حرف من تمام شود.
روی خود را بطرف پنجره دور داده به ستاره‌هائیکه در آسمان می‌درخشد نگاه میکند !..
- فاروق، چطور؟.. آیا امشب شب اخیر ما نیست ؟..
- ماریا !..
- خیر من همه چیز را میدانم !.. بعد ازین پنهان کردن فایده ندارد... فردا صبح وقتیکه
اطراف شهر ابرایئل روشن میشود شما از حدود شهر گذشته خواهید بود !.. بلی دانسته ام

- ۲۰۱ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

همه چیز را فهمیده ام!..
بصدای بلند شروع بگریه میکند.
ـ آه که من چه دختر بد بختی بودم!.. نزديك بود بدون اندك احساس و دانستن اضطراب و احساسات اخير يك زن متروك، ترا از خود بفرسنگ ها دور به بینم... حتی طبیعت هم میخواست مانع از نثاريك قطره اشك يك دوشيزۀ بیچار ه در راه جدائی شخصی که دوست دارد گردد!..
دختر لب های آتشین خود را به پشت دست های ضا بط گذاشته می بوسد...
ـ اوه میسوزم فاروق، قلبم محترق میشود!
ضابط هم گریه میکند. در رخسارهای بی رنگ او هم قطرات اشك می درخشد.
ـ یعنی !...
ـ بلی تمام چیزها را خبر شده ام!.. اجتماع شما را به ساعت ۱۲ امشب، ترك دادن شهر را بی سر وصدا و پنهان داشتن این راز را و با لا خر همه را بلی همه را وا قف شده ام ! ...
ـ ماريا!.. چطور تمام این چیزها را خبر شدی!..
ـ بگذار بد فعلا سوال نکنید!... بهر ذریعه که خبر شدم !...
چشم های خود را سوی ضابط متوجه می سازد..
ـ فاروق!.. بگوئید چطور بی آنکه بمن خبر بدهی بدون آنکه يكبار مرا به بینی و بدون آنکه برای دفعۀ آخرین مرا در آغوش خود فشار بدهی میرفتی؟.. آیا قلبت باین راضی شده بود؟! ...
ـ ماریا مرا عفو کن! . . تماما از روی مجبوریت بود! . . زیرا امر گرفته بودم ! . .
ـ آه فاروق! . . گویا خیلی بوظیفۀ عسکری خود پابند هستید؟ . . از روزی که با هم دیده ایم و از وقتیکه با من دوست شده اید هر زمان و بمقا بل هر گونه پیش آمد عسکر ماندید! . . مسلك بر انسانیت غالب شد ! . . یعنی امر گرفته بودید که بدون سروصدا در گوشۀ مرا تنها گذاشته بدون خداحافظی بروید! . . بلی! . . جای بسیار افسوس است! . . عشق و محبت من كوچك ترين تاثیری هم بالای شما نگذاشته بود! . .

ـ ۲۰۲ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ـ ماریا، رجا میکنم، مرا عفو کن! . . خود میدانی که من بچه‌اندازه ترا دوست دارم! . .
ولی چارهٔ نداشتم، چه میکردم! . . دیگر حرکتی میتوانستم بکنم؟ . .
ـ زیرا که امر گرفته بودید بلی ؟..
ـ ماریا ! . .
ـ باز هم تکرار میکنم فاروق ! . . . حالا فهمیدید که محبت يك زن بچه اندازه
است ! . . .
آه اگر ممکن می‌بود، صندوق سینه امرا شگافته قلب مرا درآورده اعماق آنرا کشاده
يك مرتبه میدیدی ! . . آنگاه کلمهٔ محبت را میدانستی و بحال من
میگریستی! . .
فاروق دختر را در آغوش خود گرفته می فشارد . . لبهای آتشین خودرا به رخساره
های نمناکش میگذارد . . .
ـ یقین بدان ماریا که من هم درین واقعه به اندازهٔ تو بد بخت و مضطرب
هستم ! . . .
ـ پس معلوم شد، قرار داده‌اید که مرا تنها گذاشته بروید؟ . .

........
ـ جواب بدهید؟ . .
....
ـ این شب اخیر ما است ! . . . حتی ساعتهای اخیر ما ، بلکه دقیقه های اخیر
ما است ! . . .
........
ـ چرا جواب نمیدهید؟..
........
چرا ساکت هستید چیزی نمیگوئید؟..
.......
ـ حق دارید، چه گفته میتوانید چه کرده میتوانید!..
دختر دفعتا خودرا در آغوش فاروق انداخته دست های خود را بگردنش

ـ ۲۰۳ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

حلقه کرد . دیوانه وار فریاد میزند:
- نروید، نروید، فاروق عزیزم نروید!.. مرا تنها نگذارید!. مرا ترك نمائيد!.. بخدا
بی تو زنده بوده نمیتوانم ، فاروق میمیرم !... میمیرم!...
- ماریا ساکت شو، عذر میکنم ، رجا میکنم آرام باش!..
- اوه فاروق عزيزم. من توان يك ساعت جدائی ترا ندارم!.. تصور نمائيد!.. يك دقيقه
از نظرم دور نیستید!.. در هرجا، در هرچیز در هر وقت در هر زمان تو، تنها تو در نظرم
هستی!.... اگر يك دقيقه ترا از پهلوی خود دور به بینم ... و وقتیکه تو نمی باشی
من مانند طفلیکه مادرش را غائب کرده باشد میگریم !.. ناله
مینمایم افغان می برارم !.. موزيك بدم می آید، نه شعر میخواهم و نه طراوت گلها را دوست
دارم، نه شرشر آبشار و نه چشمك ستارگان خوشم می آید، نه غروب آفتاب و نه طلوع
مهتاب نه زمزمه بلبلان و نه چغ چغ پرندگان هيچ و نه هيچ مرا تسلی داده میتواند!..
آه فاروق عزیزم تکرار میکنم، حالا دانستی که دوستی و محبت يك زن تا کدام پایه است؟..
نکنید فاروق!.. بمن قدری ترحم کنید!.. بعد ازین بی تو زنده مانده نمیتوانم !..مرا
تنها نگذارید !..
- ماریا، رجا میکنم آرام باشی!..
- تو فکرکن، من برای تو شرف ، ناموس، حیثیت، وطن و برادرم را از دست دادم!..
فعلا من در نظر از خودو بيگانه جز يك زن وجدان کش بی شرف، يك زن بدبخت و کوچه
گرد، يك زن فاقد روح و عاطفه چیز دیگری نیستم!..
درینصورت آیا تو در قلبت تکان و سوزش حس نمیکنی که مرا باین همه سیه روزی ام
گذاشته و میروی؟..
- ماریا کافیست ، دیگر بس است!..
- خیر!.. بس نیست فاروق!.. مرا يك موضوع حل شده تلقی کرده نمیتوانید!.. مجبور
هستید چاره برای آن پیدا کنید !..
ضابط ساکت است.. سرش پائین در بشره گندم رنگ رخساره ايش يك قسم زردی
دیده میشود !..
ماریا به سخن خود ادامه داده میگوید:
- ۲۰۴ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر
- سخن بزنید !... بگوئید!..
- چرا جواب نمیدهید؟..
- آیا چنین نیست ؟..
دختر لحظهٔ سکوت میکند... چشم های خود را بطرف پنجره دور داده تپه های مقابل را نگاه میکند...
آسمان نیلگون ... زیر این آسمان صاف و لاجوردی کوه های سبز وخرم زیبائی مخصوصی دارد .
دختر تکرار به ضابط دیده میگوید:
- چه وقت میروید فاروق ؟..
- ساعت ٣ صبح!..
- هیچکس در شهر نمی ماند؟..
- خیر!...
- کجا میروید ؟...
- هنوز معلوم نیست !.. شاید بطرف مجارستان برویم!..
- گویا بکلی میروید و بر نمیگردید ؟..
- بلی !...
دختر دستمال خود را به چشمهای خود برده قطرات اشکی را که در زیر مژکان هایش جمع شده است پاك میکند...
- خیلی خوب !..
بعد لب هایش خود بخود حرکت کرده با يك صدای باريك میگوید :
- امشب حقیقتاً شب اخیر ما است!...
چشم هایش باز هم پراشك میشود...
- شب اخیر!.. بلی شب اخیر !.. فقط امشب ، شب اخیر و پایان حکایه غم انگیز عشق ماست!.. بلی امشب شب اخير يك عمر است! شب اخیر استقبالی است که در فضای روشن آن
- ٢٠٥ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ابرهای قیراندود و ظلمانی تمام امیدوارزو های ما را در مقابل نظر ما پوشیده
و محو ساخت...
بايك متانت فوق العاده سر خودرا بلندکرده . انگشتان باريك خود را بطرف چشم
های خودبرده و مژگان های تر خودراپاك ميكند!... آهسته آهسته دست های خودرا
دراز کرده از بنددست های فاروق میگیرد...
- به بینید که من آرام گرفتم !... گریه نمیکنم!... فغان نمی نمایم !... حالا من هم مثل
همان زن هائیکه قلب شان مملو از محبت وعشق است درمقابل رضا و توکل گردن خودرا پت
نموده. به اضطراباتیکه آمدنی است سینهٔ خودرا سپرمی سازم... میدانم، همه چیزتهیه
و آماده شده !.. ولی شما نترسید!.. دیگر نمیگویم که یا مرا به برید و یا شما درینجا
بمانید... میدانم که هیچکدام آن امکان ندارد!.. حالا از تويك خواهش دارم ! . .
امیدمیکنم که این خواهش مرا پذیرفته وردنکنی ! . . .
دختر چشم های درخشندهٔ خودرا بچشم های ضابط دوخته به تعقیب سخن خود میگوید:
چیزی را که از تو می خواهم اینست که این شب اخیر را با هم يكجا
بگذرانیم...
ضابط باهیجان تکانی خورده بروی دختر متحیرنگاه میکند... چین های درشت
پیشانی اواضطرابش را بخوبی نشان میدهد...
- خیلی خوب ماریا ! . . . اما برای پنج دقیقه اجازه بده ! . . . به قوماندانی رفته
برمی گردم !...
- خیر، خیر پنج دقیقه نی بلکه يك ثانیه هم اجازه نمیدهم ساعت ۱۲ نزديك است،
بساعت ۳ شما میروید . . . بگذارید که در ظرف این ۲ ساعت شما را خوب
به بینم !...
- نمی شود ما ر یا ! . . محقق باید بر وم ! . . . زیرا این هم يك وظیفه
است ! . . .
دختر بشدت سرخودرا بلندکرده و با تمام قوت فریادمیکند:...
- دیگر بس است فاروق!.. فراموش ننمائید که احترام آخرین آرزوی يك زنیکه
حیات خودرا برای تو و براه تو فداکرده باشد نيز يك وظیفه است، آنهم دختریکه استقبال و

- ٢٠٦ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

آینده اش را محض محبت و دوستی تو محو ساخته است. فاروق از شما چیزیکه میخواهم از
تمام عمرتان فقط دو ساعت آن است و بس!.. بمقابل تمام حیات خود فقط و فقط دو ساعت را
میخواهم !... ولی شما حتی همین دو ساعت را از من دریغ میدارید.
دختر لب های خود را زیر دندان فشار داده میگوید :
- میدانی این حرکت ترا چه میگویند!.. بی وجدانی !.. بلی بی وجدانی و ظلم است
این حرکت !..
به ضابط يك قسم ارزش مخصوصی دست میدهد!.
- نکنید ماریا !.. با من اینقدر بخشونت سخن نزنید !..
- من خشونت نمیکنم فاروق، شما ظلم می کنید!..
يك لحظه ساکت میشود . . . باز بحیرت و هیجان بطرف ضابط دیده
میگوید :
- فاروق!.. من ترا اینقدر سنگین دل گمان نمیکردم، بر حسیات رقیق انسانیت آنقدر
مسلك و و ظیفه غالب شده که در قلب سخت جای فارغی برای رحم و مروت باقی
نمانده است، افسوس هزار افسوس!... غالباً کلمه انسانیت را تنها وطن و وظیفه گمان
میکنید !..
- ماریا هر چه میگوئی بگو، من میروم زیرا که مجبور برفتن هستم!..
- خیر نمیروید !..
ضابط میخواهد ایستاده شود، دختر از دست های او میگیرد و با تمام قوت خود
فریاد میکند:
- میگویم رفته نمیتوانید!..
- نمیتوانم، چرا اینقدر کوشش داری که من نروم!.. چه میشود، پس ازده پانزده
دقیقه بر میگردم!..
- خیر نمیخواهم !..
- ماریا، بگذار مرا !..
ضابط بيك حرکت دست های خود را از چنگ او رها کرد . و را با سوی
دروازه میرود.

- ۲۶۷ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر
- انتظار مرا داشته باش، بعد از نیم ساعت بر میگردم! ..
دروازه را باز میکند ...
دختر با شتاب از جای خود جسته دیگر برای وطن، وظیفه شرافت و برادرش هیچ فکر
نمیکند، تنها میدود و فریاد میکند.
- نروید، فاروق نروید که ترا می کشند!..
خود را دیوانه وار در آغوش ضابط می اندازد .
- برای محو ساختن شما ترتیباتی سوئی گرفته اند!.. همه شما را بر هوا میکنند همه شما را
می سوزانند !.. از برای خدا نروید!..
فاروق متحیر بجای خود می ایستد.
- چه گفتی؟.. برای محو ساختن ما ترتیبات گرفته اند؟؟..
- بلی !..
- که ؟ . .
- رومن ها !.. همه چیز ها را خبر شده اند!.. اجتماع امشب، ترتیبات ترک نمودن شهر و خط
حرکت شما را خلاصه همه را خبر شده اند!.. بلی از تمام ترتیبات شما خبر هستند. (صدای دختر
رفته رفته خفه می شود...) فقط به ساعت ۱۲ بقای قوماندانی با دینامیت برهوا میشود، بعد
بالای شما هجوم میکنند، باقیمانده های شما را هم قتل می کنند!.. حالا فهمیدی که ترا
نمیگذارم ؟..
دختر بعد از اظهار این جمله گوئی تمام مقاومت وجودش را از دست داده مانند برگ
های خزانی از آغوش ضابط بزمین می افتد . بدون حرکت و بی صدا درهمانجا مانده
خفیف ترین آواز تنفسش هم شنیده نمی شود، اطراف تماما تاريك ويك ظلمت مدهش
است !.. يك صفه ... روی صفه يك زن جوان بآنقدر عنا مانند يك هیولائی دراز
افتاده است ...
وظیفه بالای عشق غلبه میکند
يك ساعت بعد ... شهرا برائیل از يك خطر بزرگ ومدهشی خلاص شد. فرقه آلمان
که حاضر و آماده برای ترك دادن شهر بودند از سوء قصد نا گهانی رومن ها بذریعه فاروق
اطلاع یافته و موفق به نجات خود شدند...
-۲۰۸-


عشق ووظیفه یا شب اخیر

طیارات بم انداز المانی اولتر از دشن تعرض نموده بالای عساکر رومن حمله های
متعددی اجرا کردند ، عساکری که در جبهه بودند تقویه گردیده استحکامات دشمن
بصورت آتی تحت گلوله باری توپها گرفته شد و از حرکت و تعرض ایشان جلو گیری گردید
بنای قوماندانی هم از تهلکهٔ دینامت رهائی یافت ...
حال ساعت يك بجه شب است ... زنگ تیلفون صدا میکند... از استحکامات بآریاست
ارکان حربیه مخابره دارد... آخرین راپورت از جبهه:
«تهلکه بر طرف شد،سنگر های دشمن را بشدت تحت آتش باری توپها گرفتیم ...
آخرین مفرزه های رومن ها که بفکر تعرض وهجوم ناگهانی بودند تماماً امحا گردید. از
افشاء پلان خود در حیرت هستند. بموجب امر شما فردا قبل از دمیدن صبح با تمام آلات ثقیل
حربی خود ، ابرائیل را ترک می کنیم...»
مخابره ختم شد ..

ساعت یکنیم بجهٔ شب است ... عساکر آلمانی به ترک کردن شهر شروع نمودند... عرابه
ها، توپ ها، موتر های لاری یکی دنبال دیگر براه نمائی شعاع کمرنگ مهتاب بسمت
مجهولی پیش میروند... یکی از بهترین شبهای تابستان است.. نهر دانبوب در فاصله دور
برابر شعاع ماه میدرخشد ... در پهنای آسمان لاجوردی يك پارچه ابر دیده نمیشود...
همه بخواب شیرینی فرورفته اند ... درین دل شب تنها عساکر آلمانی جوقه جوقه بسمت
مجهولی در حرکت دیده می شوند... در شهر بعد از یکنیم ساعت يك فرد عسکر آلمانی دیده
نخواهد شد !...

_ ۲۰۹ _


جدائی

ساعت ۲ بجۀ شب است... باز در خانۀ میغائیلسکوها هستیم... ماریورا بیحرکت روی
چپرکت افتاده عمهاش بالای سراو نشسته است... هر دو ساکت هستند... اطاق در بین سکوت
وخاموشی عمیقی است... در برابر شعاع مهتاب که از پنجره ها داخل اطاق تا بیده روی این
دوشیزه پژمرده بحال مضطرب دیده میشود در زیر مژگانهای سیاه ودرازش چشمان
کبود قشنگش میدرخشد... جسم لطیفش را يك قديفۀ ابریشمی پوشیده است.. پاهای
كوچك و قشنگش بيك طرف چپرکت آویزان است... نور خیره رنگ مهتاب مانند برق
چشمان جوانی که در قلبش حرارت عشق در اشتعال باشد روی این پاهای كوچك
خیره شده...
ماریورا در بستر راست افتاده!... دستهای قشنگ خود را زیر سرگرفته بازوهای
برهنه اش اولتر از همه جلب توجه میکند... چشمهای جذاب خودرا به سقف اطاق دوخته
سطح آنرا نگاه میکند عمهاش نیز در مقابلش ایستاده دقایق چند میگذرد وهیچ
کدام حرف نمی زنند...
درین بین صدای آهستۀ پای بگوش میرسد.. ماریورا وعمه اش به آواز متوجه میشوند...
شخصی آهسته آهسته از زینه ها بالا میشود ماریورا با يك عالم هیجان سر خودرا بلند میکند..
موهای سیاه و قشنگش پریشان است.. لبهای باریك رنگ پریده اش بحرکت آمده يك
صدای خفیف لرزان ازدهنش شنیده می شود :
- او !...
بعد از آن سرخودرا بطرف زن پیر دور داده میگوید :
- عمه کمی مرا تنها میگذارید ؟.. زیرا این آخرین ملاقات ما است!...
پیره زن درحالیکه ساکت است دستهای خودرا به چپرکت تکیه داده میایستد ..
یا قدمهای شمرده سوی دروازه روان میشود... حین خروج از دروازه سر خود را
درو میدهد...
درحالیکه چشمانش پراشك است با آواز لرزان ومضطرب میگوید :
- ماريورا !.. متین باش !..

- ۲۱۰ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

ـ عمه جان! . . کوشش میکنم ! . .
پیره زن مانند شبحی از دروازه خارج میشود . . . در اطاق باز هم سکوت
است . . .
پس از لحظه فاروق داخل میشود . . . چهره اش خیلی پژمرده است . . . و دور چشمانش
سیاهی خفیف حلقه زده . . . لبهایش رنگ پریده دیده میشود ! . .
دختر کوشش میکند هیجان خود را نشان ندهد . . . با آواز ملایم
میگوید :
ـ بیائید فاروق بیائید ! . . . بمن نزدیک شوید ! . .
ضابط به او نزدیک میشود . . . دختر دست های خود را دراز کرده از بند دست های فاروق
می گیرد وسوی خود کش میکند .
ـ نزدیک شوید ! هنوز نزدیک شوید ! . .
فاروق نشسته و میگوید :
ـ چراغ را روشن کنم ماریا؟ . .
ـ خیر ! این بهتر است ! ..
یکدقیقه سکوت میکند . . هردو با نگاهای هیجان آور یک دیگر می بینند . . . در چشان
شان قطرات اشک دور میزند . . اولتر دختر میگوید :
ـ بکس هایت را حاضر نمودم فاروق ! . .
ـ چرا سخن نمیزنید؟ . .
........................
ـ حرف بزنید، فاروق! نترسید! . . به بینید من چقدر بی قید هستم . . اوف غمگین نباشید . .
نه گریه میکنم و نه فغان ! .. با این واقعه مؤلمه ناچار بکمال صبر ومتانت تن میدهم و کوشش
میکنم این دقایق اخیر را با هم خوش بگذرانیم ! ..
دختر ، آهسته بازوهای خود را بالا کرده و با انگشت های لطیف خود موهای فاروق
را نوازش میدهد بعد کف های دست سوزان خود را به رخساره های
او میگذارد ...
ـ کوشش کنیم که تمام اضطرابات ، هیجانها، دردوالم گذشته را در این دقایق فراموش

- 211 -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

نمائیم، بلی، بکلی فراموش کنیم !... باید که همه چیز درین دقیقه از نظر ما محو و نابود شود... تنها این دقایق گرانبها !... این دقایق فراموش نشدنی !... و این دقیقه های را که تا آخر عمر ما را رفاقت میکنند در قلب خود بودیعه بسپاریم !...
بعداً از دست ضابط گرفته به پنجره نزديك میشود !...
بیائید، بیائید ! که با شما آخرین بار ستاره هائی را که بالای نهر دانوب می درخشد تماشا کنیم !... امشب مهتاب هم خیلی قشنگ است !...
فاروق بدون مقاومت با او میرود !... پیشانی های خود را به آئینه مرطوب پنجره چسپانده تپه های مقابل را تماشا میکنند !.. روی آسمان لاجوردی بهزاران ستاره خورد و بزرگ بالای تپه های زمردی که بيك خط افقی امتداد دارد می درخشد...
امشب چقدر قشنگ و گوارا است فاروق ! ... می بینید که طبیعت باما كمك میکند !...
ماریا طبیعت را يك سو بگذار ! . . ما را هیچ چیز كمك نمیکند ! . . نه طبیعت و نه ! . . .
دختر ، دست كوچك خود را بدهن فاروق گذاشته و میگوید :
چپ باش فاروق !... پیشتر چه گفتم بشما !... از گذشته هیچ صحبت مکن !.. باهم قرار داده بودیم که زخم های دیرینه را تازه نسازیم !... تنها همین يك دم حیات را فکر کنیم و از آن صحبت نمائیم !..
سر كوچك خود را روی سینه فاروق گذاشته میگوید :
بخاطر داری فاروق !.. آن شب زمستان را که از دعوت بر گشتیم و مهتاب مثل امشب درخشان بود ، عمه ام درین گوشه بخواب رفته بود... مرا بزور به برنده بردی... در آسمان نیلی ستاره ها میدرخشید و نهر دانوب در برابر اشعه سیمین ماه چون خط سپید می تابید... جهان یکسر از پرتو نور ماه سفید و هر طرف سکوت بود... نمیدانم چطور شد که دفعةً دست های خود را روی دستم گذاشته چشمان سیاهت را به چشم هایم دوخته و با يك آواز شیرینی که انعکاس آن هنوز هم در گوشهایم طنین اندازند گفتی :
ماریا !.. ماریا !.. آه از آن صدا و داد از آن شب !..
سر دختر بین شانه هایش پائین می افتد... چشمانش پر اشك میشود... از بازوی فاروق

- ۲۱۲ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

گرفته میگوید :
- بیائید، بیائید که برویم!..خیلی خسته هستم!..
هر دویشان روی چپرکت می نشینند... زانوهای دختر برهنه ودست‌های فاروق را بین
دست‌های خود گرفته است...
- حیات چقدر بی‌معنی است فاروق!.. انسان بچه اندازه ضعیف !... سعادت وفلاکتم
هیچ است !.. عشق ومحبت معنی ندارد!.. فقط وهم وخيال وبالاخره همه نقش بر آب است...
بعد ازین من بهیچ چیزی اعتماد ندارم وهیچ چیزی را باور نمیکنم!..
فاروق دست خود را بر دهن او گذاشته میگوید:
- ماریا ، تو پیشتر نگفتی که امشب از چیزهای درد آمیز صحبت
نمیکنیم ؟..
- راست میگوئی ! . . حق بجانب هستی ،ساکت میشوم ! . .
ازین بین چند دقیقه میگذرد . . . دختر با انگشتان خوداشک های خود را پاك
کرد میگوید :
- ساعت چند میروید فاروق؟..
- ساعت ۳ !. .
- حال ساعت چند است ؟. .
- دو نیم !. .
- پس نیم ساعت دگر وقت داریم!..
......
- نیم ساعت !..بلی تنها نیم ساعت!..
قطرات اشك از چشمانش سرازیر شده وخود را در آغوش فاروق می اندازد ...
فریاد میکند ...
- فاروق،فاروق عزیزم ! با تمام قوت مرا روی سینه خود فشار بده!.. ببوس مرا... لبانم
را ببوس !.. ببوس تا يك دم در آغوش توهستی خود را فراموش کنم!..
فاروق تکان شدید خورده و او را در آغوش خود فشار میدهد ! . . دیوانه وار
یکدگر خود را می بوسند..

_۲۱۳_


عشق دو طبقه یا شب اخیر

ـ اوه ماریا !.. امشب چقدر قشنگ و چقدر زیبا هستی !..
دختر، در آغوش فاروق آهسته آهسته از خود میرود، سرش دور میزند، چشمانش تاريك میشود، زانوهایش میلرزد.. چشمهای خود را می بندد و دستهای باريك خود را بگردن او حلقه ساخته دنیا را با تمام هستی و حدودش فراموش میکند ...
فاروق بوضع بیخودانه لبهای خود را برخساره های دختر گذاشته می بوسد.. دختر که ماهیتش را هنوز نفهمیده زیر تأثیر يك هیجان فوق العاده و يك فرم که منبع آن معلوم نیست تماماً ازهوش رفته است... چشمانش بسته، دستهایش مانند زنجیر در گردن فارق آویخته و ساکت است ... گویا تسلیم ارادۀ مافوق ارادۀ خود شده و تنها از حرکت لبانش يك آواز خفیف شنیده میشود:
ـ ای مرد تنومند ... ای هستی قشنگ من !..
فاروق هم در تب و تاب است ... در رگهای خود فشار و در وجود خویش سوزشی حس میکند .. او هم نزديك است بی خود شود ! .. سراپای وجودش را رعشه فرا گرفته !..
دفعتاً سرش از حد گردن به سینه دختر پائین رفته لبهایش بيك جسم لطيف تماس میکند !.. درین لحظه وضعیت طبیعی را از دست داده و از بین دولبش آواز لرزانی شنیده میشود:
ـ ماریا !.. ماریا دیوانه میشوم !..
دختر تماماً قوۀ مقاومت را از دست داده .. حالا هم مانند تمام زن هائیکه آتش محبت در قلوبشان مشتعل است آهسته آهسته تحت تأثیر قوۀ آتشین عشق قرار میگیرد !..
درین اثناء ضابط بايك هيجان فوق العادة دختر را بطرف خود میکشد ... دختر میخواهد دست و پا بزند ! میل دارد فریاد نماید !.. مگر کجا است آن قدرت ؟.. نه میتواند دست و پازده و یا فریاد بکشد !..
در مقابل نظرش پردۀ تاريك و ظلمانی کشیده میشود !.. آهسته آهسته سوختن وجود خود را در آغوش شخصیکه دوست دارد احساس میکند، در عالم خیال بتاریکی مجهولی پیش میرود، جسمش از هم می پاشد و سراپا آب میشود ...

ـ ٢١٤ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

نکنید، نکنید ... فاروق نکنید ... بهر دوی ماحیف ... میشود!...
ممکن نداشت ... زیرا کار از کار گذشته بود !.. نمیتواند خود را از بین
بازو های آهنین فاروق رهاکند ... چار و ناچار خود را در آغوش او
میگذارد ......

ساعت ٤ صبح است ... تپه های مقابل آهسته آهسته روشن میشود ... در اطاق ماریا هستیم ...
بمجردیکه چشم های خودرا باز می نمائیم اولتر از همه ماریوراوفاروق را در بین روشنی های
اول صبح که از پشت پرده ها اطاق را روشن ساخته است می بینیم ... هر دویشان روی
چپرکت خواب رفته اند ... ماریورا سر كوچك خودرا با موهای آشفته بالای بازوی چپ
فاروق گذاشته وخواب است...
در سیمای هر دو وضع اضطراب دیده میشود!...
حال دختر نسبت به فاروق خراب تر بنظر می آید ... مژگان های دراز و برگشته اش که
روی چشمانش سایه انداخته سیاه و فرورفته معلوم میشود. ساعت از چهار گذشته ... هنوز
خواب هستند !..
ابرائیل تماماً تخلیه شده است. از يك ساعت باین طرف یکنفر عسکر هم در شهر
نمانده. فرقه آلمان درین وقت از حدود شهر همه گذشته اند، در کوچه ها آهسته آهسته غوغا
شروع گردیده است. کسانیکه از مسئله آگاه شده اند از يك جا بدیگر جادویده منتظر
هستند، در هر دقیقه که می گذرد برای اهالی برائیل خوشوقتی بیشتر رخ میدهد، غوغا زیاد
شده میرود ... خوردو کلان پیر وجوان همه در راه روها ایستاده اند از پنجره های عمارات
آواز های شادی ومسرت شنیده می شود..
و آنها هنوز يك دگر را در آغوش گرفته از پیش آمد خویش خبر
ندارند ! ...
هر دقیقه که میگذرد هوا روشن تر میشود ... لحظات مهلك و دقیقه های دهشت ناك
نزديك میشود . احتمال فلاکت بزرگ برای آنها موجود است !..
درینوقت سرفاروق بیکسو غلط میخورد ... مژگانهایش بحرکت می آید ... اولین
پر تو صبحگاهی که از پنجره داخل شده چشمها را خیره میسازد ، فوراً سر خود را بلند

- ٢١٥ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

کرده بلا اختیار فریاد میکشد :
ـ اوووه صبح شده !...
میخواهد از جای خود برخیزد ناگاه چشمانش بچشمهای ماریا که روی قلبش به خواب
رفته مصادف میشود ... رنگ از رخش در میرود... مات و متحیر بروی او میبیند... بعد از
کمی بدون خود داری سر خود را پائین برده لبهای خود را آهسته آهسته به لبهای آتشین
دختر میگذارد :
ـ ماریای قشنگ من!...
دختر چشمهای خود را میگشاید.. بازوهای برهنه اش پهلویش میافتد... یك آن بنظر
حیرت و ترس سوی فاروق میبیند. از دیدن بظرف او محجوب میشود . دست های خود را
روی سینه برهنه اش گذاشته فریاد میکند :
ـ بروید، بروید از نزدم !.. دور شوید می ترسم !.. از دیدن رویت می ترسم ...
می شرمم ، می شرمم !..
فاروق از بازوهای او گرفته ، سر خود را روی موهایش گذاشته
میگوید :
ـ ماریا، ماریا !.. بعد از ین نباید از من بترسی و شرم کنی !.. من مرد تو هستم !.. انسان
از مرد و همسر خود خجالت نمی کشد !... سر دختر روی متکا گذاشته است... چشمانش
را بالا نمی کند و بروی فاروق نمی بیند !... سرش دور میزند ، او حالا هستی قیمت بهای
خود را از دست داده!... با قلب مجروحی فریاد کرده می گرید ...
ضابط میگوید:
ـ ماریا !!.. ماریای عزیزم !..
ـ بگذار مرا فاروق !..
ضابط از بازوهای او گرفته بالا میکند:
ـ ماریا بمن نگاه کن!.. چشم های قشنگت را به چشم های من متوجه بساز ، تا ترا در
پرتو اولین روشنی صبح بهتر به بینم !... زود باش من میروم! به بین صبح شده اطراف روشن
است و ما بخواب رفتیم زود باش !...
دختر که کلمه رفتن را می شنود ؛ در جای خود می نشیند. چشم های قشنگ و آبی او

ـ ٢١٦ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

قرمز شده ... با آواز حزین میگوید:
- کجا میروید ؟..
- ماریا هنوز من هم آنرا نمی دانم !..
- فاروق چطور مرا با يك عالم خیالت گذاشته میروی ؟... بگو، بگو، وجدانت چطور راضی میشود ؟.. فراموش میکنی ؟ که بعد ازین من زنی هستم که عزت نفس غرور هستی، حیات خود را با تمام موجودیت آن بدون اندك فكر به ارادهٔ شخصیکه آن را دوست دارم گذاشتم !.. بگو با زهم چطور مرا باین وضع رفت بار گذاشته و بدون آنکه چشمانت پر اشك و يا قلبت سوزش کند مرا ترك داده میروی؟..
فاروق چشمان سیاه خود را بچشم های دختر دوخته و به آواز بلند میگوید:
- ماریا بعد ازین تو خانم و همسر عزیز من هستی !... چطور ترا ترك ميدهم !.. خير، خير من ترا ترك داده نمیتوانم !..
دختر بوحشت سوی فاروق دیده میگوید:
- چه گفتید ؟.. چه گفتید فاروق من خانم شما هستم ؟.. ضابط باكلمات متين وجدى جواب میدهد :
- بلی ماریا خانم من هستی !... بعد ازین دقیقه مرا شوهر صادق و با وفایت خطاب کرده میتوانی !..
ضابط با صدای بلند میگوید :
- ماريا ! آیا تو مرا از ان جوان های ولگرد عادی که بعضی از دخترهای جوان و بی تجربه را فریب میدهند گمان میکردی ؟.. من هرگز ترا ترك داده نمیتوانم !...
لحظهٔ سکوت میکند سپس بوضع خیلی جدی بسخن شروع کرده میگوید :
- ماریا !.. اينك من برای تو به شرف و به وجدان و به ناموس خود سوگند خورده قول میدهم که بعد ازین، همین دقیقه تو خانم و رفیقهٔ حیات من هستی و بکمال خوشی میتوانی در اخیر کلمهٔ اسم شیرینت نام مرا هم ضم کنی !.. عزیزم ماریا !.. تا حال تو تنها محبوبهٔ قلبم بودی ولی حال رفیقهٔ حیات، شريك هستی و موجودیتم گردیدی !.. زود باش بازوهای باريك خود را

- ۲۱۷ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

چون بال پرنده های زیبا بلند برده بگردنم بینداز!... و با همان خیالات عاری از ترس و اندیشه که زنهای عفیف شوهران شان را دوست میدارند مرا دوست بدار و ببوس!... از چشمهای دختر قطرات اشك سرازیر میشود... قوة تکلم ندارد و.. میلرزد و تکان می خورد...

اينك ماريا امشب با تو بخت خود را يك جا نمودیم... بعد ازین هيچ كس ما را از هم جدا ساخته نمیتواند !..

ضابط با تمام قوت خود او را در آغوش خود می فشارد.. موهايش را می بوسد... و میگوید:
ـ ای محبوبة قشنگم و حیاتم ... ماريا!.. چند ماه دیگر انتظار بكش !... حرب به آخر رسیده !... درین روزها پیمان متارکه عقد می شود ... در همین نزدیکی ها صلح و آرامش برقرار میگردد... یقین کن به اولین جهازیکه از استانبول حرکت کند برای بردن تو می آیم!.. این اضطراباتی را که کشیده ایم در يك لحظه فراموش می نمائیم !.. بعد ازین مقابل نظر ما افق دیگری باز میگردد .. يك افق سفيد لا يتناهی و بی آلایش.. آنوقت با تو يك جا مانند اشخاصی که تازه بدنیا آمده اند بيك سعادتی که هيچ تصور آن بخاطر نگذشته باشد زندگانی میکنیم بمجردیکه در استانبول پا بگذارم يك منزل كوچك برایت تهیه میکنم!.. تو هنوز استانبول را ندیده ئی ! آه اگر بدانی که چقدر قشنگ است... ماریا هیچ تصور کرده نمیتوانی که چقدر زیبا است ... زمانیكه ديدی به قشنگی های من اقرار خواهی کرد!.. ماريا.. خیلی قشنگ و خیلی زیبا است...

ماريام مارياى عزیزم !.. با تو در باغها، در کوهها، در چمن ها وسبزه زارهای آن دو بدو سر شار محبت و بی قید گردش میکنیم. آه ماريا ، شبهای مهتاب استانبول مانند ندارد، این شب های مهتابی برای کسانیكه محبت، عشق و عاطفه دارند يك عالم افسون وخيال است .. در زیر آسمان لاجوردی آن حیات با سعادتی بسر می بریم !.

دختر چشمهای خود را بچشم های ضابط دوخته گوش میکند.. و هیچ نمیگوید .. در رخساره هایش قطرات اشك سرازير ميشود فاروق از زنخ او گرفته سرش را بالا میکند :
ـ بگو ماريا ، حالا مسعود هستی؟..
دختر با آواز حزین و گریه میگوید :
ـ مسعود هستم ! . . خيلی مسعود و بختیار هستم فاروق ! . .

ـ ۲۱۸ ـ


عشق ووظیفه یا شب اخیر

این را گفته يك دگر خود را سخت در آغوش میکشند!.. آواز خفیفی از پیش آمدن ذوالب شنیده
میشود... آتش عشق در وجودشان مشتعل است!... مست عوالم عشق و محبت يك دگراند...
تمام خود را فراموش کرده و از عاقبت خویش خبر ندارند. افکار و خيالات شان بيك نقطه
تمرکز یافته که آنهم عشق است!... در ینوقت حرکت اردوی المان ، تخلیۀ شهر ، هجوم
اردوی رومن وحتی آوازهای مسرت و خوشوقتی اهالی که در فضای لاجوردی ابراييل
طنین انداز است آنها را بخود مشغول نساخته وهمه را فراموش کرده اند!...
بعد از لحظه دختر سر خود را بلند کرده بنظر محبت سوی ضابط دیده
میگوید :
فاروق ! مرا نیز با خود ببر، هرجا که بروی من هم مانند اشخاص بی دست و پا کشان کشان
از دنبالت می آیم!...
نمی شود ماریا !، زیرا هنوز سمت حرکت و مقصود اصلی خود را نمیدانم.. یکی دو ماه
دیگر انتظار بکش!... محقق آمده و ترامی برم!...
آه ، دوماه را بی تو چطور تحمل کرده میتوانم!...
اشخاصیکه محبت دارند بهر گونه پیش آمدی تحمل میکنند ماریا!...
ضابط از بند دست های او گرفته و او را بخود نزديك می سازد ... باز از لبانش
بوسه میکند!...
زود باش ، ماریا !.. ماریای عزیز و قشنگ من برخیز به بین که هر طرف روشن شده..
اردوی المان تما ما حرکت کرده تنها من اینجا مانده ام و بس!...
زودشو ازودشو، عجله کن!... بکس هایم را بیار!...
در چهرۀ دختر وضع اضطرابی ظاهر است ... لب های باريك و ياقوتی رنگش
حرکت کرده میگوید :
خوب !...
همینکه میخواهد به ایستد، در قلب خودسوزشی حس میکند که سرتاپایش را می سوزد...
بلااختیار مژگان هایش تر شده گریه میکند!...
ماریا ! باز چرا گریه میکنی؟..
هیچ!... نمیدانم فاروق از من چیزی نپرسید..

ـ ۲۱۹ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر
هر دو خاموش می شوند... دقایق با اضطراب میگذرد . بالاخره ضابط صدا میکند:
- زودشو ماریا عجله کن !.. زیرا خیلی عقب ماندم می ترسم که تمام اردو رفته باشد !..
دختر به الماری نزديك میشود ..
- کالای خود را جمع نموده بودید فاروق ؟.
- بلی ، بلی همه حاضر است .. بکس ها در داخل الماری است !.
دختر الماری را باز نموده بکس ها را بیرون می کشد ..
- ماریا ، در خانه بالائی الماری ، برس دریشی و کاغذ هایم را گذاشته ام آنها را هم در بین یکی از بکس ها بگذار !..
- خیلی خوب !..
دختر آنها را گرفته در بکس میگذارد .
ضابط کمربند و تفنگچه خود را بکمر بسته و میگوید:
- ماریا ! بالاپوشم در کجاست ؟..
- پائین !..
- خوب ، وقتیکه میرفتم ، میگیرم بیا حالا برویم با عمه ات وداع نمائیم !...
دختر ساکت و بدون اندک مخالفت اطاعت کرده میگوید:
- طوریکه میل داشته باشید !..
هر دو راساً سوی دروازه رفته از دهلیز فراخ گذشته دروازه اطاق پیره زن را باز نموده داخل می شوند ...
خانم پیر روی کوچ دراز کشیده است... چشمانش بطرف سقف خانه متوجه است... رنگش خیلی زرد و حواسش پریشان است دختر صدا میکند...
- عمه ! فاروق میرود. برای وداع نزد شما آمده!..
دختر کوشش میکند فریاد و فغان نکند... خانم پیر هیچ جواب نمیدهد، چشمانش هنوز متوجه سقف خانه است ...
فاروق به او نزديك میشود و آهسته آهسته دست خود را سوی او برده میگوید :

- ٢٢٠ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

مادام میخائیلسکو ، من میروم ... اجازه میدهید دست شما را ببوسم ؟..
خانم پیر هیچ اعتنائی نکرده، بعد از کمی سر خود را دور میدهد وبطرف فاروق می بیند!...
- حق بجانب هستید مادام! بشما خیلی زحمت داده ام، سبب اضطراب عائلۀ شما شده ام!..
فقط درین دقیقه که از شما جدا میشوم از گفتن يك حقیقت خود داری کرده نمی توانم و باید شما از آن آگاه شوید ... مادام !.. به اندازه که شما گمان ميكنيد يك شخص بی شرف نیستم !.. واقعۀ فجیع برادر شما ، در حیات من مدهش ترین اضطرابات روحی را تشکیل میدهد... چیزیکه نباید میشد؛ شد!.. چه میکردم اختیاری نبود!.. تصور کرده نمیتوانید مادام که در ظرف این دو سال تا چه اندازه در اضطراب و عذاب وجدانی گرفتار بودم !.. گویا این هم کافی نبود که گناه بزرگتر از آن با ماربورا يكجا ...!
ضابط قدری مکث میکند . . نفس های عمیقی گرفته و به سخن خود ادامه میدهد .
- مادام این واقعۀ اخیر را بهیچ صورت عفو نخواهید کرد!.. ولی یقین کنید که این هم بدست ما نبود !.. چشمان خود را بسته و باری وضع سی سال بیشتر خود را بخاطر بیاورید!.. شما هم يك وقتی جوان بودید ، شما هم در ایام شباب احساسات طوفانی و تسکین ناپذیر جوانی را که تحت هیچ فرمانی نرفته و هیچ امری را قبول نمیکند در رگهای خود حس کرده اید !.. اگر به ارادۀ خود حاکم می بودیم واگر شعور ما، ما را راه نمائی کرده و نمیگذاشت باین پرتگاه مخوف مصادف شویم، محقق نه من او را دوست میداشتم و نه او مرا !... ما هر دو میدانستیم و می فهمیدیم که حق دوست داشتن يك دگر را نداریم !.. ولی چه سود مادام!.. اینها فائده نه بخشید!. ودوست داريك ديگر شديم ، محبت در ضمیر ما جا گرفت عشق ما را بهم نزدیک ساخت !..
خانم ، سخن فاروق را قطع کرده رنگش پریده و در پیشانی اش خط های عمقی پیدا میشود ... چشمان خود را به چشم های سیاه ضابط دوخته با وضع جدی شروع بسخن میکند:
- فاروق بی ! دوستی و محبت را برای خود سپر ساخته ، بعد از آنکه تمام دارائی مادی و معنوی يك دوشیزۀ بیچاره را از او سلب نمودی؛ او را در يك گوشۀ گذاشته و خود می روی؟

ـ ۲۲۱ ـ


عشق و وظیفه یا شب اخیر

میدانی در مملکت ما این قبیل اشخاص را چه میگویند ؟.. ما چنین اشخاص را رذیل میگوئیم !.. نمیدانم در مملکت شما به آنها چه خطاب میکنند ؟
ضابط متانت و خونسردی خود را از دست نداده میگوید :
در مملکت ما هم این اشخاص را رذیل بی شرف و بی ناموس میگویند !..
مادام با اضطراب میگوید :
در آنصورت ؟..
مادام ! من يك انسان سفله و بی وجدان نیستم که ماریا را گذاشته و خود بروم !.. من او را بیشتر از خودم دوست دارم ! ... بعد ازین بی او نمیتوانم زندگانی بکنم ! . .
دختر در گوشه با گردن خمیده و چشمان اشک بار ایستاده هیچ نمیگوید ... تنها سخنان فاروق را گوش میکند ...
آواز این شخص جسور را مانند آواز طوفان دریا و غرش رعد استماع میکند ... قلبش آرام آرام با حسیات غرور و هیجان پر میشود .
فاروق به سخن خود ادامه داده میگوید :
خانم : بعد ازین ما با هم همسر خواهیم بود ! ... هیچ دست و هیچ قوت ما را از هم جدا ساخته نمیتواند !..
در حالیکه چشمان ضابط به چشم های خانم متوجه است به تعقیب سخن خود چنین میگوید :
مادام ! پس از امروز ماریا خانم من است ... با هم ازدواج میکنیم ! .
زن پیر بطرف ضابط دیده میگوید :
چه گفتید ؟. ماریا خانم شما است ؟.. با او ازدواج میکنید ؟..
بلی قرار داده ایم که با هم ازدواج بکنیم اینست که بشما هم مفکورهٔ خود را ابلاغ نمودیم ! . .
فاروق به دختر نزدیک شده و در حالیکه مشغول گریه است او را در آغوش میگیرد سپس روی خود را سوی خانم پیر دور داده میگوید :
مادام میخائیلسکو ، اينك خانم قشنگ خود را موقتاً به شما گذاشته میروم !.. امیدوار

- ۲۲۲ -


عشق و وظیفه یا شب اخیر

هستم که تا آمدن من از او به شفقت و محبت مادرانه نگهداری نمائید...
مطمئن هستم که دردهای قلبی او را تسلی میدهید... مادام... او خیلی معذب شده... شما يك انسان خیلی خوب و دارای عواطف بلند هستید... اگر این پیش آمد را گناه میدانید یقین کنید ما برای آن بیشتر عذاب کشیده ایم... دیگر بس است...
فاروق به مادام که چشمانش پر اشك است نزديك ميشود :
- مادام و قتیکه برادرش آمد لطفا به او هم بگوئید... ماریورا زوجه من است. به زود ترین فرصت آمده او را می برم...
خانم پیر از فرط هیجان میلرزد... از چشمانش قطرات اشك سرازير شده است در لب های بی رنگ خود سوزشی حس می نماید حالا او هم گریه میکند... چرا گریه میکند؟. نمیدانیم که این قطرات اشك از شدت مسرت است و یا از غم... فاروق تکرار دست خود را بطرف مادام دراز کرده میگوید :
- مادام میخابلیسکو بگوئید آ یا مر اعفو نمود. اید ؟ تا با قلب مستریح ازینجا بروم!...
دستهای لرزان مادام آهسته آهسته سوی فاروق دراز میشود... از بین لب های ارزان و بی رنگش يك صدای خفیفی بگوش میرسد :
- خداوند حافظت باد، بخوشی و مسرت بروید کاپیتان !...
فاروق لب های خود را روی دستهای مرتعش و بی خون او گذاشته و میبوسد :
- خدا حافظ مادام! ماریورا تا آمدن من تسلیت بدهید...
فاروق از اطاق خارج شده با دختر يك چا از دهلیز میگذرد و فتسکه برای گرفتن بکس ها داخل اطاق میشوند دفعه از طرف دروازۀ حویلی صدای غال مغال بلند میشود... دروازه را میزنند ماریورا و فاروق در جای خود بدون حرکت ایستاده اند هردوی شان ساکت و یکی بطرف دیگر می بینند.. بقدر يك دقيقه خاموشی مطلق در اطاق حکمفرماست... غوغا زياد میشود... با لگدها بدروازه میکوبند... از پنجره آوازهای فریاد مردمان بگوش میرسد.. چه شده و چه میخواهند؟.. اینها که هستند؟.. وقت فکر کردن نیست زیرا دروازه با يك صدای مهیب بزمین میخورد... در ینوقت فاروق بخود آمده به پنجره نزديك شده با صدای حزین میگوید :

- ۲۲۳ -


عشق ووظیفه یا شب اخیر

ـ اوووهعساکر رومن !..
وقت پنهان شدن نیست !.. از فرط پریشانی نمیداند که چه میکند، بازگشته پهلوی دختر می ایستد ...
ـ :عسکر رومن شهر را اشغال کرد. محو شدیم ماریا !.. باید فورا بگریزیم !.. و گرنه... زود باش ماریا دروازه باغچه را باز کن !..
ماریا هنوز فکر خود را جمع نکرده ... راه رفته نمیتواند .. فاروق از بند دست های ماریا گرفته بطرف صفه میرود !..
ـ بتو میگویم . زود شو ! دروازه باغچه را باز کن !.. فکرت را جمع کن !.. هر جا که باشند در حال داخل میشوند !..
کار از کار گذشته ... زیرا هنوز بدهن دروازه دهلیز نرسیده بودند که صدای پای چند نفر که بشدت از زینه ها بالا می شدند شنیده شد ... کاپیتان يك آن بجای خود ایستاده بلا اختیار میگوید :
ـ دستگیر شدیم ماریا !.. چیزی باقی نمانده است !..
از دست های ماریا گرفته هر دو داخل اطاق میشوند ...

ـ ٢٢٤ ـ


يك مهمان مهيب

از بين بين يك دقیقه گذشته يا نگذشته بود که دور ازۀ اطاق بشدت باز شد و يك ضابط رومن
باموزه های گل آلود و چهار نفر عسکر داخل اطاق گردیدند. فقط فریاد جان خراشی
شنيده ميشود :
ـ هی !!!!! برادرم! يوليواش !..
ماریا ، دیگر به هيچ چيزی فكر نمیکند ... هیجان و ترس او را مشوش ساخته از شدت
ترس خود را در آغوش فاروق می اندازد ... حال نه حرکت و نه يك صدا!.. همه جا بجا
ایستاده اند... بعد از يك دقیقه وقفۀ اصدافی در محوطه خانه انعكاس مدهشی تولید می نماید:
ـ دست هایت را بالا كن!...
این صدای مهیب از پولیواش بوده در حالیکه تفنگچۀ بزرگی را در دست دارد.. میل
آنراراست به سینۀ فاروق گرفته و چشمانش حاکی از شدت غیظ وغضب او است. موهای
ریش و سرش بهم مخلوط شده و بر هیبت و دهشت او می افزاید. آهسته آهسته به آنها نزديك
میشود... بازيك آواز مهيب وهراس انگیز شنیده میشود:
ـ بتومیگویم دست هایت را بالاكن !..
نظر کردن بسیمای اوانسان را بوحشت می اندازد .
ـ نمیشنوی؟.. بتومیگویم دست هایت را بلند كن ! . .
ضابط بوضع عادی جواب مید هد :
ـ دست هایم از يك زن حمايه میکند؛ بالاشده نمیتواند!..
ضابط رومن لب های خود را زیر دندان گزیده و در حالیکه ز نخشم می لرزد با قدم
های آهسته به آنها نزدیك میشود... تفنگچه را در دست دارد... مقابل فاروق می ایستد...
در چشمانش برق وحشت می درخشد... بالحن جدی میگوید :
ـ دیگر حوصله نماند... بالاكن دست هایت را !. دست های این زن سیاه کار را که به
گردنت حلقه شده از خود دور كن ، او رايك گوشه بنداز و بمن نزدیك شو! .. زيرا
باتوحساب کوچکی دارم و باید آنرادر حال فیصله نمایم !..

ـ ٢٢٥ ـ