۳۹۷

شوکت دین نبی برداشت تیغ خون چکان هر طرف برخاست از گیتی صدای الامان
هند برایران و ایران بر سر توران گریست مهر بر رومیه ورومیه بر یونان گریست (
اتش لهراسب (۱) مرد و هیربد (۲) شد سوگوار رفت دريك تاختن شش کاخ (۳) را نقش و نگار
کرد بی دیوار ودرد بر مغان را روز گار اسمان ساسانیان (٤) را راند بیرون از دیار
(ماند حیران موبد (٥) از راقب (٦) زفرط یاس کیش زردشت اوفتاد از پارس در بیم الماس ٧)
يات (دین الله) برآمد عالمی لبیک خواند سرد شد اتشکده بتخانه را رونق نماند
يا برهمن هیربد از دیده سیل اشك راند هر دو را زنار در يك حلقهء ماتم نشاند
ادین برخند چون زضیر بر سر کرسی نشست سومنات (۸) اینجا وانجا هيكل ترسا (۹) شکست)
گرچه بهر مملکت گیری زجا برخاستند خویشرا با زیور فضل و هنر پیراستند
درساله) دارالشفا) دارالكتب (۱۰) اراستند گرچه خود رفتند ليك اثارشان برجا ستند
(گرچه دارد بیت حمرا (۱۱) داستان سینه سوز قبة الخضراء (۱۲) زیاد ما نارفته تا هنوز)
نور نوریه (۱۳) زنورالدین شاه ارسلان بود در موصل فروزان همچو مهر اسمان
از نظامیه (١٤) درخشان بود نام اصفهان صاحبیه (١٥) بود در القاهر بمانند جان
( بود تاقلقة مستنصریه (١٦) رونق بغداد بود از ققلك سلونو (١٧) تابخارا (۱۸) ملك علم آباد بود )
تا زکف سررشته دین هدی نگذاشتند هرچه می بایست ازجاه وحشم میداشتند
لیک چون سر در خوار معصیت افراشتند خود درودند انچه تخم نا مرادی کاشتند
(منحرف گشتندچون از جادهء شرع نبی عهد دولتگشت همچون برگ خاطف مختفی )
چشم تا بر هم زدیم آن انجمن از هم شکست هالو هوی بزم ما با خون مستعصم (۱۹) نشست
يكطرف شيرازه جمعیت دیللم (٢٠) گسست سوی دیگر کاروان ال سامان (۲۱) رخت بست
( آن قدح بشکست آن می ریخت آن ساقی نماند ماند باقی درد حسرت چون کسی باقی نماند )

(۱) از انجا که اهل فارس اتشرا نور مجسم می پنداشتند و هرکجا که انرا مشتعل میدیدند تمت
شیدان شید (حضرت نور الانوار) گفته جبین نیاز برزمین می نهادند فریدون بنا بر اصول مذهب
در خراسان بنیاد اتشکده ها را قایم ساخت ازان پس از جانشینان او هر کدامدان بدعت را افزوده
اتشکده جداگانه تعمیر نمود پیش از ظهور زردشت ده اتن خانهء بزرگ در مقامات مختلفه بودند
اما بعد از ظهور او چندان کثرت اتش پرستی در عهد نام شیاع پذیرفت که در هر قریه و شهر
اتشکده های جداگانه قایم گردید یکی از انجا اتشکدهء نوبهار بلخ بنا کردهء منوچهر بود که لهر
اسپ پدر گشتاسب در تعمیر ان افزایشنامه ده اتش لهراسبی نام نهاد هزار ها علم حریری پرچم
بالای بامش نصب کرده بودند که طول هر پرچم از صد ذراع متجاوز بود ـــ در سنه ۳۲ هـ ۶۵۰ع
ضرب شمشیر اسلام آن مقام را بیخ وبنیاد بر افگند گویند سه صد وشصت وشش کاخ که عبارت از معبد
وگشت گهران است در حوالی و حواشی آن بنا کرده بودند وهزاران زنان بکر همیشه کمر بسته زائرانش
را خدمت ادا میکردند همچنین در سجستان قندری و دیگر مقامات اتشکده های بزرگ بودند


-۳۹۸-

بقیه حاشیه
در اصفهان اتشکده بود بنا کرده بشتاسف که نامد ماربو شهرت گرفته بود در قومس نیز -
اتشکده بود کو سیحه نام تعمیر کرد فریدون و در جور برما ل نام اتشکده را انوشیریا بگان
بنا کرده بود و در صنعا اتشکده بود غمدان نام میگویند که ضحاک تازی انرا تعمیر کرده بود
حوقل بغدادی در جغرافیای خود ومسعودی در حالات بیوت النیران نوشته اند که در ایران
و فارس انقدر اتشخانه‌های گبران بود که احصای انها خیلی دشوار بود همه بر دست اسلام
کشته اب تیغ شدند .
۲) هیربد خادم اتشکده چه هیر بمعنی اتش وبد بمعنی صاحب است .
۳) شتر کاخ – کاخ معبد گبران وسجده گاه اتش پرستان را میگویند .
۴) ساسان نام پسر بهمن بن اسفندیار که از خوف خواهر خود که همای نام داشت
و بعهد هیرزرد شتی در نکاح بهمن پدر خود بود و بعد از پدر مملکت برو قرار یافته بود فقیر شده
سر در عالم نهاد ساسانیان نسلی اویند که بعد از کشته شدن دارا بدست اسکندر سلطنت
یافتند و اخرین ایشان یزد گرد بود که در عهد حضرت عمر (رض) از خوف لشکر اسلام بجانب
چین فرار کرد .
۵) موبد عالم زند واستا که کتابهای زردشت اند .
۶) اذر کتب بمعنی اتش جهنده و نام اتشخانه بنا کرده گشتاسب شاه ایران چون
همیشه اتش دران جهنده میماند لهذا بدین نام موسوم کردند .
۷) عماس بروزن سحاب جنگ سخت و کار دشوار بی سر و پا ويوم العماس روز تاريك
چون در سنه ۱۳ هجری در عهد خلافت حضرت عمر (رض) قادسیه بر دست مسلمانان فتح
گردید ولشکر ایران بعد از جنگ عظیم از فوج سعد بن ابی وقاص (رض) هزیمت خورد بنابران
عربان بسبب بعضی مناسبات انروز را یوم العماس نامیدند .
۸) سومنات این بتخانه در جزیره نمای گجرات واقعه شده است سلطان محمود غزنوی
رح در سنه ۴۲۶ ه ۱۰۲۷ ع بعد از کار زار شدید فتح نموده بت سومنات را شکسته مال -
فراوان ازان بر گرفت .
۹) در سنه ۷۵۷ ه ۱۴۵۳ ع سلطان ابوالمعالی محمدخان ثانی انار الله برهانه -
شهر قسطنطنیه را از دست ایمپراطور رومی براورده بحوضه تصرف خود راورد و کلیسای ایاصوفیه
را شکسته بر جای ان مسجد جامع بنا ساخت که الان به مسجد ایاصوفیه شهرت دارد .
۱۰) در اسلام از همه پیشتر امیر معاویه در عهد خلافت خود بنیاد کتبخانه را قایم کرده
است لیکن خالد ابن یزید کتب قدیمه را بکثرت فراهم نموده دار الکتب یا ضابطه را ترتیب داد
چون عهد هارون ومامون در رسید ایشان کتابهای علم وفنون وصحائف فلسفه وریاضی وهندسه
و هیئت را از روم ویونان وهندوستان بدست اورده بناء کتا بخانه ها را باسمان رسانیدند بعد ازان


بقیه حاشیه
مذاق مطالعه کتب آنچنان شایع گردید که اعیان دولت و ارکان سلطنت آنرا نیز از لوازم جاه وحشمت پنداشته کاشانه هارا به کتبخانه ها اراستند در ایام خلافت متوکل بالله عباسی کتابخانه فتح ابین خاقان را که (اهتمام آن بعلی ابن یحیی مسیح تعلق میداشت) بیمثل تصور میکردند دار الکتب اندلس تقریبا چهار لك جلد کتاب در خود میداشت خلیفه حاکم اموي المتوفی سنه ٣٢٦ هـ همه خراج ملك اندلس ومغرب وافریقه را بر گرد آوری کتب صرف کرده بود کتابخانه نوح ابن منصور والی بخارا نیز در دنیا نظیری نداشت شیخ ابو علی سینا همه سرمایه علمی را از ان کتابخانه اندوخته بود عضدالدوله دیلمی نیز در شیراز دارالکتبی بزرگ پیش خود میداشت که غالبا کل - تصنیفات قدیمه اهل اسلام را حاوی بود و سیف الدوله در برابر آن فراخور مذاق خود يك ذخیره کتب نادره ادبیه را جمع کرده بود اما سرتاج اینهمه کتابخانه خلفای فاطمیه مصر بود ماوراي انھا ابونصر سهل ابن مرزبان امیر نیشاپور وصاحب ابن عباد بانی مدرسه صاحبیه و محمد ابن حسین بغدادی نیز کتابخانه ها میداشتند که از عجائب روزگار شمرده میشدند در شهر قرطبه خانه هر فاضلی کتابخانه جدا گانه بود اهل فارس نیز ازین مذاق خالی نبودند چنانچه در حوالی اصفهان بمقام کهندژ يك کتابخانه بزرگ موجود بود در سنه ٣٨٢ هـ شاپور ابن اردشیر در بغداد يك دار العلم بنا کرده کتابها را در ان وقف گردانید بعد از ان خلیفه حاکم بامر الله فاطمی نیز د رسنه ٣٩٥ هـ يك کتابخانه بزرگ تعمیر کرده وقف ساخت از ان پس از بنای مدرسه نظامیه در هر مسجدی کتابخانه جداگانه قایم گردید الحمد لله که این زمانه نیز از کتابخانه های اسلامی خالی نیست در اسلامبول ومصر ومکه معظمه ودكن و لكهنو وعظیم آباد پتنه و ریاست رامپور کتابخانه های خوبی یافته میشوند .
(۱۱) بیت حمراء يا الحمراء این عمارت در شهر غرناطه (گرندا) که پیشتر دارالخلافه عرب در ملك اندلس (اسپانیه) بود بنا کرده خلیفه دوم از خلفای بنی امیه در عهد خلیفه سیزدهم اهل اسپانیه انرا از تصرف اهل اسلام بدر بردند .
۱۲) قبه الخضرا در بغداد دار الامارت بوده است که خلفای بنی عباس در وسط آن سریر خلافت زده بودند و هر روز روی ان از برای فصل خصومات بارعام میدادند گویند ارتفاعش از ۸۰ ذراع متجاوز بود .
۱۳) نام مدرسه بود بناکرده نورالدین شاه ارسلان در شهر موصل.
١٤) نام مدرسه بود بناکرده نظام الملك طوسی در اصفهان شیخ سعدی هم دران درس میگرفت .
١٥) در القاهره يك مدرسه بزرگ بوده است بنا کرده صاحب ابن عباد .


بقیه حاشیه .
١٦) در سنه ٦٣٢ هـ ١٢٣٥ ع خلیفه مستنصر بالله عباسی در بغداد یک مدرسه بنا کرده ٢٣ انار طلا که معادل ٤٤٦٢٥٠ روپیه انگلیسی مروجه این زمان میباشد ـ مصارف سا یانه اش مقرر کرده بود اکثر فقهای مذ هب اربعه مثل علامه ابوالفرج ابن جوزی محدث دران درس میدادند چنانچه شیخ سعدی هم دران درس گرفته است یک اشپزخانه و يك كتابخانه بزرگی هم بدان مدرسه تعلق داشت که یکصد وشصت بار شتر کتاب داخل ـ فهرست ان بود . ( سنون الاسلام ) .
١٧ـ سارنو نام شهریست در ملکی ایتالیا در زمان پیشین دران شهر يك مدرسه طبیه اهل اسلام بود که اهل یوری جوق جوق از بهر اموختن طب علمی وعملی بدان رجوع میاوردند و فن جراحی ومعالجات را از انجا کسب میکردند .
١٨) قبه الاسلام بخارا انچه از وجود حضرت امام محمد اسمعیل بخاری ( رح ) شرف حاصل شده محتاج بیان نیست .
١٩) خلیفه المستعصم بالله ابو احمد عبد لله بن المنصر بالله عباسی که انرا هلاکوخان نواده چنگیز خان در سنه ٦٥٦ هـ ١٢٥٨ ع شهید ساخته .
٢٠) خاندان دیالمه که انرا ال بویه نیز گویند چهار نفر بودند احمدالدوله ـ رکن الدوله ـ معزالدوله از انجماله عضدالدوله در سنه ٣٣٧هـ ٩٤٩ ع خیلی پادشاه عظیم الشاه ن گذشت است که از دولت بنی عباس خطاب امیرالامرایی هم یافته بود .
٢١) خاندان سامانیه اصل شان از ملك تاتار است و در خراسان وماوراء النهر از سنه ٢٨٧ هـ ٩٠٠ ع تا ٣٨٩ هـ ٩٩٩ ع سلطنت میکردند .

(کابل مطبعه سرکاری)


صفحه اول
جریدة هفتگی حبیب الاسلام ـ سال اول ـ شماره ٤٠
نمره مسلسل ٤٠

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
حبیب الاســـــــلام

مدیر: برهان الدین کشککی.
اداره خانه ـ درافغانستان کابل ـ افغانستان
همه امور تحریریه وحسابیه بنام اداره فرستاده شود.
اداره در انتشار واصلاح مقالات وارده مختار است.
اتفاقاً درهر هفته یکمرتبه یوم چارشنبه نشر میشود.
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود.

مقامات
شهر کابل
داخل افغانستان
ممالک خارجه

شره اشتراك
سالانه ششماهه
٦ روپیه سه نیم روپیه
٧ روپیه ٤ روپیه
١٥ شلنگ ٨ شلنگ
(قیمت يك شماره ٦ پیسه)

(درین اخبار از احکام دینی ومسائل اسلامی وهرگونه علوم وفنون واطلاعات سیاسی
ومفاد دولتی ومنافع ملی بحث میشـــــــــــــــــــــود.)

تاریخ قمری ٢١ ربیع الثانی ١٣٤٨
٤ شنبه
تاریخ شمس ٣ میزان ١٣٠٨ هجری

فتح عالی فوج ظفرموج حبیبی در مشرقــــــــــــــی
(فرار مخفیانه محمدهاشم خان ونیازمحمد خان بابیری)
ـ استمالت وقلع وقمع بغیكوکاران وگوشمالی مفسدان ـ
ـ تقدیر از زحمات حضرت عالی سردار اعلی حمیدالله خان معین السلطنه صاحب ـ

بعموم اهالی افغانستان وخداوندان عقل وبصیرت جهان این مسئله معلوم است که برای رفع بدعات وخرافات دورهٔ سابقه همچنانیکه شیر مردان شمالی کمر اسلامیت شانرا در دائره ـ دیانت وتهذیب بسته بودند بهمان طور نفری سمت مشرقی نیز نظام همت شانرا بنام همین مقصد خارج از حدود تعذیز وبدنیت بندیده برعلیهٔ حکومت امانیه بحد صورتیکه برای شان ممکن میشد بمخالفت وضرر رسانی وتکلیف آفرینی رجال ومأمورین آن میکوشیدند و باندازهٔ ـ درین راه فداکاری وضرر رسانی خود ها را بدرجهٔ افراط زیاد رسانیدند که صرف نظر از ـ مقررات اسلامیت ودیانت عالم انسانیت نیز بر آن وحشت وبدویت وناعاقبت سنجی وتعصب ـ پروری این مفرطین ولجک منشان مشرقی لعنت میفرستد ودر تاریخ افغانستان این طرز عمل وکردار ارذال شان موقففظ ننگین را اشغال نمود، فلقذ الی الابد این لکهٔ تاریخ درپیشانی آنها خواهد بود.
زیرا عمارات درجهٔ اول وفابریك وماشینخانها ومساجد ومعابد ومواقع تاریخی مملکت خود ها را که جلال آباد را عروس الامصار افغانستان ساخته بود با خاك برابر و سرتاسر تعمیرات و منازل ومساکن آن شهر مینو بحر را (که از حدود چهاونی الی پل ناحقی واز لبه دریا تا ریگزار


- ٤٠٢ -
جنوبی احاطه دشته رقبه ان بیشتر از ٤ میل مربع تخمین میشود) خراب وابتر کردند. باغ و بساتین ومناظر و بدایع دل نشین انرا از کار کشیده درخت زارها وجنگلات او را (که در ایام گرما یك نعمت غیرمترقبه برای خود سکنه ان سمت شود) علی الاکثر قطع و بی ثمر نمودند.
جبه خانه ومیگزین مرکزی انرا برعلاوه چور وچپاوای که وحشیانه نمودند بالاخره اتش زده نقشها محتویات بی پایان انرا لقمه اتش نمودند !!! بل از اثر انفخار ان اکثر حصه مهمه شهر را نیز پرانیدند. وخون بسی مظلومین را ازین عمل خود بگردن گرفته ظالم ومظلوم خرد و بزبر خروارها خاک وگل مدفون شدند. داد چور وچپاول وتاراج ویغما گری را دادند!!! در اذیت اطفال معصوم ورجال مظلوم کوتاهی نکردند. بر اهالی مظالم وتکالیف کمر شکنی را بشدت اجرا کردند.
قصر های عالی وجایهای لاثانی سراج العمارات باغ شاهی کوکب فرح لغمانی سلطانی پور باولی - و عبتیه ومدرسه وحکومتی وغیره دوائر سلطنتی ومنازل شخصی واهالی را مبار وبرباد کردند.
منازل ورباط های عرضه راه را در سرتا سر مشرقی از کار کشیدند... هستی ومال ومنال مامورین حکومت سابقه را بالعموم مال حلال خود دانسته بردند وخوردند وانها ومتعلقین شانرا بانواع مصائب وتکالیف سرد وچار کردند.
بالاخر درین عرصه ٩ ماه داد خونریزی ومال مردم خوری - نفاق افرینی - شقا و انگنی - خود سری - لا ابا لیگری و ... و... را طوری بجا اوردند که نظیر ان کمتر بخاطر میرسد. چند شاه و چندین وزیر برای خود تراشیدند و هرقوم بچند گند و چند شعبه منقسم شده و هر کدام ان برای خود رئیس جداگانه وکابینه ملیحده تشکیل کردند و همه این ترتیبات مضره خود ها را بجای اینکه برای مفاد وبهبود عالم اسلام وترقیات افغانستان صرف میکردند درب میان خود شان صرف هرکدام انها بمقابل همدیگر خود مخالف وطرف واقع میشدند دائما خانه و جای و قلعه های همدیگر را چور و تاراج ومیسوختاندند وسوء اداره شان باندازه بود که - هیچ يك نفر از يك قريه بدیگر ده بدون بدرقه ومحافظانه رفته نمیتوانست.
در ضمن این طوائف الملوکیهای ان سمت بدیگر افراد خورد وریزه انها عطف قلم نمیکنم تنها از محمد هاشم خان (برادر محمد نادرخان) وضیاء محمد خان باین اینقدر حکایت میکنم که دارای پره وجنبه بزرگ وتقریبا درین اواخر کوس شاهی وجهانگیری را می نواختند وتوق العاده بمخالفت کابل جدی وپلانهای در تبلیغات مضره برخلاف حکومت حبیبیه میکوشیدند.
ولی از فضل ایزد منان و برکت روحانیت پیغمبر اخر زمان وحسن نیت امیر حبیب الله خان و ضرب شمشیر درخشان وتهور ورشادت بی پایان معین السلطنه صاحب سردار اعلی حمیدالله خان وفداکاری و جانبازی عساکر ظفر ماثر حبیبیه ومقیدت وفاشعاری عالیجاهان عبدالرحمان خان خانخانان وملك محمد قمبرخان وملك محمد علم خان واقوام وطرفداران انها چنان يك گوشمالی بجا وسرکوبی با سزائی برای اتباع وطرفداران محمد هاشم خان وضیاء محمد خان داده شده که امروز اثر وخبری ازان جمعیت وتشکیل سلطنت شان نیست. خود ان دو بد بخت پس ازینگـه


ـ ٤٠٣ ـ

يکعدۀ زيادی از برادران نادان اسلامی ما را بنا بر افراط جوئی وتشخيص پسندي خود بجنگ بر
انگيختند و بکشتن وزخمی شدن و اسير گشتن سپردند بعد اغاز شدن جنگ علی الفور از قرائن وامارات
ناکامی خود را محسوس شدند و در شب تاريک فرار نموده بکدام طرف مجهولی متواری شده اند .
وعساكر غيور ما تحت قيادت فرزند نامدار شجاع افغانستان سردار اعلی حمید الله خان پس از
کنار گرفتن عروس فتح وظفر سرتا سر مشرقي را درحلقۀ اطاعت حكومت كابل شامل وبه نكوكاران
ومسلمانان وعموم رعاياى ان سمت اظهار ملاطفت ومراحم واكرام واز مغرضين ومفسدين وشرارت
پسند ان شان بازپرس واستنطاق فرموده هر واحدی از انها را به کیفر کردار شان تحت مقررات
اسلامی میرسانند . اينك ازراپور اخرینی که بادارۀ ما واصل شده عساکر کابل خوگیانی و ارقج و
خاران وفتح آباد وباولی و چهار باغ و جلال اباد وقلعه جه و چوره گلی را عبور کنان فعلا در ـ
بتی کوت توقف داشته در اتخاذ بیعت اهالی وفراهم اوردن اسلحه واشياى سركاري كوشان ـ
بوده عما قریب بخاك سرحد افغانى ما مواصلت ميكنند .

اعزام دسته دويمن عسکرى بجانب سمت مشرقی
بتاريخ اربع الثانى

ناظرین از مطالعۀ اخبار ٢٩ ما قبلا مسبوقند که علاوه بر قوۀ اولينى كه از مركز جهت
اداره امنیت مشرقی حرکت نموده اند وذات خسروى مراسم وداع انحا را با يراد فرمودن نطق
پرجوش ادائى فرموده انديك قوۀ دويمن نظامى نيز بتاريخ ١ ربيع الثانى بصورت قوة الظهر
عسکری مقدم نیز اعزام واعليحضرت امير صاحب جهت خدا حافظی و بامان خدائی انها بهمان
تفصیلی که در شماره ٢٩ مرقوم گرديده تشريف فرماى يتخاك شده نطق اتى را ايراد فرمود ماند.

( نطق خسروي برای دسته دوم عسکرى )

اولاد هاى عزيز وسربازهاى رشيدم . خیلی از خدای خود شاکرم که امروز بنا بر ثبات وپايداري
شما میتوانم خود را بمقاصد دينى خود كامياب كفته وميتوانم بكويم ناموس وطن را بكمال رشادت و
ابراز غيرت حفاظت وحراست خواهيم كرد . چه اولا ميدانيم كه ما خاضره براى خدا خدمت ميكنيم
وخداوند معين ومددگار ماست علاوه بران هیئت شما که امروز نظیر يك كتله اهنی به پيشرويم
صف کشیدۀ زده و سیمای هر فرد شما برای شجاعت صداقت امانت که فرض منصبی هر فرد عسکر است
اطمينان داده قلبامرا متسلی می سازد که انشاء الله تعالی جل شانه فیروزی همیشه نصیب شما
است وامروز که شما را در مقام مبارزه و مبازی میفرستم هیچ يك احوال ملالی از ناصيۀ شما احساس
کرده نمیشود اینهم يك دليل بزرگ ظفر عسکر فیروز است که مخاطره هارا دلهاى پر قوت تان
بخود راه نمیدهد البته میدانید که چندى وطان مقد سرما بنابر تحريك مغرضين در زير فشار
پنجه دشمنان واقع شده وهريك ميخواستند يك موقع استفاده را بخود پیدا کرد، مطامع ناپاك
خود را انجام دهندو لي ازانجا كه خداوند كريم (جل شانه) نخواست این خطه مقدس را محو و
نابود سازد غیرت شما فرزندان صادق این خاك پاك را بغليان اورده وشمارا بفداكردن جان هاى


ـ ٤٠٤ ـ

تان حاضر و اماده نمود تا توانستید همه اغتشاشات داخلی را فرونشانده ارزوهای دشمنان ـ
خود را بخاک برابر و حسرت را در دلخای شان باقی گذاشتید . افرین ای عسکر غیور . افرین ای
ملت با شعور من ! ! !
بلی . اگر چه بفضل خداوند چیزیکه اسباب تشویش خاطر ما وشما واقع شود باقی نمانده است
و بهمین جزییات تا اینقدرها اهمیت داده نمیتوانم با ان که معاملات مظفر اختتام پذیرفته و ما
انشا الله تعالی (جل شانه) وظایف وجدانی و ایمانی خود را انجام داده ایم البته یقین است که ـ
روحانیت حضرت رسول مقبول (صلعم) نگران افاضه بران از ما وشما مسلمانان امیدوار است که زودتر
و خوبتر برای اعتلای دین پاکش بکوشیم پس چون شرف استردای ان ذات مقدس وابسته باینطور خدمات
ماست باید حاضر باشیم که حیات خود را وقف رضای او سازیم . لهذا چون خود را مثل شما ویکی از ـ
هم قطاران شما می شمارم برین عزم راسخ وجازم هستیم که همچنانکه تا امروز تاریخ حیات خود
را وقعت داده ام که در یکی از صحایف بلندترین تاریخ وطن موقع ثبت را بخود احراز کرده میتواند
و همچنان در سلسله حامیان این دین حق ممکن است از ما نامی برده شود . اخوین دم حیاتم را
درین راه خواهم سپرد وهرگز وجدانم قبول کرده نمیتواند که از خود وخلف شما اسباب ننگ وعار وـ
خجالت امیز اخروی را باز مانده باشم چه نتیجه اخرین زندگانی فقط و فقط حاصل کردن نام نيك
است و بس بنابران شما را درین راه هم فکر خود خواسته کلام خود را بدعای اسلامتی و فیروزی شما
خاتمه میدهم .

مروضه جوابیه معین صاحب حربیه
اغای محمد محمد جان خان از طرف عسکر یحضور
قهرمان مهربان ملت دوست عسکر پرور ما . توئی که برای رضای خداوندی برای نصرت دادن
دین محمدی دست از جان وجهان شستی .
توئی که عزم عالیت را جز برای اسایش ملت وازادی عالم اسلامیت صرف نمی فرمائی . توئی که به
نیروی بازو مردانه ات جغان افغانستان را از وجود ظالمان پاك فرمودی .
توئی که از همت ناموس کارانه ات پرده ناموس اسلامیت را بدریدن نگذاشتی . توئی که برای ـ
بجا شدن ننگ وناموس ملی خود روز ها زحمت میکشی و شبها را به بیداری بسرمی بری .
اگر ما عسکر ها بل عالم اسلامیت بمقدمت جان شیرین قربان کنیم کم استت شهنشاها خوش
بختانه دین دوستی رعیت پروری عساکر نوازی ناموس کاریت را هشیار وطوری بسر غیرت و کار اورده
است که بکمال جدیت و فعالیت حاضریم که برای اعتلای دین مبین خدمت واین خاك پاك افغانی وننگ
وناموس ملی خود مانرا از دستبرد دشمنان بجان و خون خود حمایه و وقایه کنیم :
ز عزم ثابت خود کامیاب اسلام است همیشه فتح و ظفر در رکاب اسلام است
بحفظ دین وطن همت قوی داریم چرا که این وطن از جد وباب اسلام است
اينك ناموس عارضی ما ترا که اطفال وعیال ماست بشما پدر معنوی خود و شما را در حمایت خدای
خويش سپرد. (الله اکبر) گویان برای سرکوبی دشمنان دین برای خدا جان دادن در راه یقین ـ


برای بدست اوردن ناموس مسلمین در میدان جانبازی مردانه وار قدم نهاده شما پادشاه
شیرین خود را وداع میگوئیم (الله اکبر الله اکبر الله اکبر) .
اقوام نا عاقبت اندیشانه اجکزائی بمقابل
حکومت حبیببی

از روزیکه حکومت موجوده اسلامیه ما بهمت مردان وسربازی اقوام شمالی بعد ازيك كارزار
وفداکاری غیورانه مقتدر بر قلع وقمع بدعات وظلم حکومت سابق گردیده زمام امور سلطنت افغانستان
را بدست خویش گرفته مصروف در اعلام کلمه‌الله وجد وجهد نسبت برفاه عبادالله است در برخی از
نواحی مملکت عده از اشرار بعضی اقوام صرف بتحريك حرجاه طلبی وبولتيها طرفداران ضعف این
ملت اسلام علم بغاوت بر افراشته بطمع خامیکه چرا سلطنت افغانستان به ملیون غیور شمالی —
مخصوصا بذات والای خادم دین رسول‌الله امیر حبیب‌الله خان تکیه کرد و نصیب ما نگردید — ویا
بفرضيكه پادشاه افغانستان نصیب ما شود شامل میدان کارزار با حکومت اسلامیه شان گردیدند
غافل ازینکه سلطنت و پادشاهی يك مملکت چیزی نیست که کسی بکسی بدهد ویا بتصرف بنده
باشد که بدیگری به بخشد در صورتیکه پادشاه پادشاهان خدا وپادشاهی يك مملکت باراده
ازلی وبه ید قدرت حضرت واجب‌الوجود است بهر کسیکه اراده ورفای او رفته باشد بفحوای
ایه کریمه توتی الملك من تشاء خلعت سلطنت را بوجود او عطا میکند .
امان‌الله خان شاه مخلوع که اقدام به اجرای اوامر خلاف مقررات شرعی وعرف عادات ملی کرده عالمی
را از خود متنفر ساخت مشیت ایزدی اتس انقلاب را در خطه افغانستان افروخته بالاخیر
پادشاهی افغانستان را بوجود این خادم دین لایق دیده به پادشاهی‌ش بر انگیخت و به
عالمیان مشهود ساخت که لوای سلطنت تخصیص بيك قوم ويا بيك طایفه مثل محمدزائی ودرانی و
بارکزائی وهزاره وغیره ندارد بلکه بهر کسیکه خدا میخواهد عطا میکند لذا اشراريكه از دیگر
اقوام باین عطای خدا راضی نبود مبنای سرکشی را نهادند پس ازینکه طپانچه عبرت را بر روی —
خود خوردند بحقیقت نور دانسته فورا با طاعت این خادم دین شتافتند مثلا در اوائل جلوس
همایونی بدوا اقوام ورد ك وميدان فتح الباب بغاوت شده بالاخر چنان تلفات مالی وجانی —
متوجه انها گردید که از گزائی آن تا امروز قدراست کرده نمیتوانند والان نسبت باقوام شمالی
خوبتر منتظر امر حکومت وحاضر برای فداکاری میباشند هکذا عده از اشرار تگاب که به سخنان
مردم فریب مغرضین از جاده اطاعت حکومت مرکزی منحرف شده بودند واقوام هزاره که —
اراده بغاوت را کرده بود وعده که با غلام نبی خان در مزار علم بغاوت برافراشتند و همچنین اقوام
منگل ومحمدزائی جنوبی وجمعی از طائفه خوگیانی مشرقی که بر علیه حکومت اسلامی شان شوریده —
بودند چه تلفات وشکست‌های فاحشی کفته بدند وپشیمانی های که نکشیدند .


ما یقین داریم و داشتیم که زبونی و پشیمانی یکقوم مایه عبرت برای دیگران است اما بالعکس
می‌شنویم که در اثر تجمع و اتفاق و تحریک خائنانه اڅکزائیهای خارجیه تحت تبلیغات مضره و -
سرکرده‌گی خائنانه عبدالغنی‌خان غندمشر سابقه و عبداللطیف‌خان محمدزائی کندک‌مشر
سابقه عده از اقوام اڅکزائی قندهار از گذشتگان عبرت نگرفته بنای بغاوت و قیام بر علیه حکومت
موجوده را نهاده‌اند.

قراریکه از منابع موثق کسب اطلاع نموده‌ایم وقتیکه این خبر بسمع همایونی رسیده ذات -
همایونی از جهالت و نادانی این اشرار متأثر شده از کمال رحم و شفقتی که در باره رعایای خود
دارند و محو و نابودی انهارا موجب ذلت و تباهی مملکت اسلامی خود میدانند نخواستند علی‌الفور
افراد شجاع عسکری و سائر اقوام دلیر سلیمان‌خیل و ترک وغیره را که برای اطهار فداکاری و عطای
گوشمالی بمردم اڅکزائی اجازه حکومت اسلامی خود را منتظر و مخصوصا برای این سرکوبی اڅکزائی‌های
نادان عرائض و تفقد درخواست‌ها می‌نمایند بر انها سوق داده دمار از روزگار شان برارند ذات
همایونی خواسته اند که بنصایح و دلجوئی انهارا ازین اقدام فتنه انگیز شان بازدارند لهذا -
حضور همایونی اعلانهایی را که متضمن بر نصیحت و دلجوئی اوشان و مخاطره‌هائیکه از استقامت
درین عمل باوشان در اینده متوجه شدنی و در نتیجه خمیازه و خساره ان بملت افغانی عائد گشتنی
و منافع و سعادت ابدیشان دین و وطن عاید است توسط طیار بفرستاده انهارا از حد زیاده از
وخامت این اعمال سراپا وبال شان که موجب بربادی و تباهی و ضعف مسلمانان میشوند خبردار
خبردار ساخته است تا اگر نصایح و اندرز پدرانه همایونی را بگوش قبول نشنوند مجبوراً به
استعمال قوای قهریه انهارا از این عمل باز دارند.

قرار اطلاعیه که از ذرایع موثوقه بما اعطا شده فعلا در قندهار یکقوه کافی از عساکر شمالی
موجود و قوای قومی قندهاری هم باندازه زیاد و اثبات وجود دارند ولی وزارت حربیه بجهة جهت
تخویف و ترهیب نشان دادن برای جهال اڅکزائی برعلاوه قطعات مختصری که با صاحب منصبان
مرکزی اعزام شده‌اند از غزنی و مقر و قلات نیز چند مفرزه عسکری را با تجهیزات و تشکیلات تامه النقد
انها بجانب قندهار حرکت داده‌اند و همدر اینموقع دیگر جرائد متوالی اقوام ترک و اندر و سلیمان‌خیل
بفرض حصول اجازه برای سرکوبی اشرار مذکور نیز بحضور همایونی رسیده است ولی از انجا که
حکومت مرکزی بربادی ملت خود را نمی‌خواهد اقوام مذکور را اجازه نداده و منتظر هستند که قضیه
بنصایح و دلجوئی حل شود والا بعد از چند روز بکمال شدت و بطش چنان یک عبرت شدید و گوشمالی
سختی بآنها میدهند تا باشد که دیگری باین طور یک حرکت اقدام نکند و نیز جناب حضرت
صاحب ذاکر شریف که اکثر از اقوام اڅکزائی عقیدتمند و مرید ایشان است از یکطرف در اصلاح انها
کوشیده و از طرف دیگر بیشتر از من بتشویق اقوام سلیمان‌خیل و ترک که غالباً انها هم از اخلاقمندان
و مریدهای او هستند بجهة سرکوبی اشرار اڅکزائی صرف مساعی دارند. علاوتاً یکحصه فوجی
قندهار احتیاطاً جهت استقبال به تعرض و گوشمالی انها از قندهار اعزام و فعلا تا هود تخته پل -


٤٠٧

مواصلت کرده منتظر امر مرکز اند .
حبیب الاسلام ازین حرکت نا عاقبت اندیشانه اشرار اجکزائی ها که تاثر وحزن کرده از تتقنا
خدای تعالی نیاز میکند که ایشان را بشاهراه هدایت و سعادت رهبری فرماید تا از وخامت
اعمال خود که باعث زبونی این ملت اسلامی شان میشود اندیشه کرده به تقتضای آیه کریمه
واعتصموا بحبل الله تشبث به عروه الوثقی اتحاد و اتحاد داشته از تفرقه و برادر کشی اجتناب نمایند
تا خود ها را بدنام دنیا و ماخوذ عقبی نسازند و بدست خود تیشه بر ریشه اسلام نزنند زیرا چنین
نفاق و شقاق و خانه جنگی و برادر کشی اسباب زبونی و تباهی مسلمانان و باعث خشنود و دشمنان عالم
اسلام میشود .
(یک دعوت پر شکوه والی صاحب برای ذات شاهانه)

بشب چهار شنبه گذشته با حفله بسیار عالی و ترتیبات خیلی بزرگ پر شکوهی بتقریب سعید
ان دعوت پر از مسرتی که حضرت عالی والی صاحب برای خادم دین رسول الله امیر حبیب الله خان
داده بودند تاد یافته بود عموم مامورین ملکی و نظامی و اعزه و معتبرین حکومت حبیبیه و رجال و
منسوبین حکومت امانیه و علما و فضلا و اعزه و تجار و معتمد شهری یکروز قبلدین ذریعه تکت های
خبری مطبواز ساعت ٦ شام امد امد نفر واغاز و هر واحدی از انها بمقامات معینه شان پس از
پذیرائی و خوش امدید لازمه با عزاز جلوس مینمودند ذات شاهانه ساعت ٧ روی انزام محل والی
صاحب گردیده مراسم پذیرائی شان طوریکه شاید و باید نقد در محل اجرا اورده شده منطقه ای
مربوطه جای والی صاحب بشرف قدوم شاهانه بانواع گلها و ریاحین و لوائح و بیرقهای رنگین پیراسته
و باقسام چراغهای برقی و خیمه و شامیانها و مفروشان و تزئینات عالی پیراسته شد بود و بحضور
شاهانه عریضه اخلاص فریضه شیرینی از طک والی صاحب عرض و جوابیه خوبی مرحمت گردیده پس
از ان ذات ملوکانه وعموم مدعوین صرف شیرینی و چای وغیره و شنیدن سازهای بوقلمون و مصاحبه های
خوش بمضمون پرداخته در اطراف ساعت ١١ بصرف اطعمه ملذذه و ماكولات ملونانه و مشروبات
خوشگوار و فواکه بسیاری پرداخته عقیبان یک اتشبازی مجلل خیلی عالی العالی در منصه نمایش
گذاشته شده پس از ان انواع ساعت تیری و اقسام تفریح و نمایش مسخرهای ساتین نشان داده شده
در مسرت عموم افزود و در اخر الساعت یک شب این مجلس پر شکوه پس از تیادل عرایض والی صاحب
و جوابیه های اعلیحضرت همایونی که مشتمل بر دوام مسرت مسلمانان و دعای اتحاد و اتفاق سگنه
افغانستان بود ختام یافت .

شرکت حبیبیه

چون کلیه سرمایه شرکت امانیه از عین المال بوده جزوی از دیگر مشترکین در ان شامل بود از
حضور شاهانه شرکت مزبور بنام شرکت حبیبیه نامزد و باره ازه عین المال شاهی مربوط گشت .


- ٤٠٨ -
طغیان دریای سند
از کراچی اطلاع میدهند که در اواخر ماه ربیع الاول بواسطه بارانهای شدید دریای
سند (اتك) چنان طغیانی نموده است که چندین قریجات را با خود برده و در حدود -
سند مزید بر سیصد نفر از ذکور و اناث وعده زیاد ی از مال مواشی را نیز این سیلاب مدهش
با خود برده است طغیان تا مدتی دران دوام داشته هیئت های امدادیه بکمال فعالیت در
جمع آوری اعانه وفراهم آوری اسباب همدردی با این مصیبت زدگان فقزو مصروفند .
خلاصه بیعت نامهای خلوصیت نشان ملت افغانستان
بحضور اسلامیت ظهور خادم دین رسول الله امیر
حبیب الله خان
ناظرین میدانند که از ابتدای جلوس امیر صاحب الا الان بیعت نامهای بسیاری از اطراف
واکناف افغانستان بحضور شان رسیده و میرسد که تمام ان مشتملبر احساسات صداقت و -
اظهارات اطاعت و تنیدت بذات اعلیحضرت بوده ازان خدمات وتهالیتی که اوشان در رفع -
بدعات وازاله خرافات ابراز نموده اند اظهار شکران وامتنان کنان عرائض تبريك ومسرت -
خود ها را در هريك از بیعت نامهای بالفاظ مختلفه و مضامین واحده بعرض میرسانند چون حبیب
الاسلام درینقدر مدت زیاد تا جائیکه توانست عینا مضامین و مندرجات بیعت نامها را می نگاشت
علی الیقین شایقین از محتویات و مندرجات بیعت نامها پوره معلوما ت گرفته اند ازین بعد چنان -
بخاطر داریم که خلص این بیعت نامها را بطور اجمال تحریر واز تفصیلات ان مثل سابق ازین
جهت که چندین جلد کتابهای بیعت نام نقاظ برا یما از دار التحریر شاهی موصول گردیده است
نقولصرف نظر کرده تنها نظر باقتضای وقت ولطافت مضمون و دیگر ملاحظات بانتشار برخی از انها
عینا خواهیم پرداخت . درینصورت معلوم است که ما به انتشار جمیع بیعتنامه ها هم موفق -
میشویم واز دیگر نشریات لازمی خود هم بعقبی مانیم واگر خواسته باشیم که عینا به نشر تمام -
بیعت نامها پردازیم معلوم است فقط نقل و انتشار همین بیعت نامها کم از کم برای پنجساله نشریات
حبیب الاسلام کافی است .
از میمنه عالیجاهان شیخ عبداله خان قاضی
و سلیمانقل مفتی محکمه شرعیه و محمد رحیم کند کشرمحمد علی کند کشر وعبد الغفور کرنیل
پیر محمد کرنیل قطب الدین کپیتان باقی اعظاء وبحر ٦٠ نفر اعزه واشراف دیگر .
از سبزوار عالیجاهان عبدالقدوس خان قاضی
شیر محمد مفتی حاجی غلام حیدر حاکم سید جلال الدین مامور مالیه وباقی اعظاء وبحر ٢٠٠
نفر اعزه واشراف دیگر .
از اناردره جناب فضل رسول مخذ وممجددی - عبد الحبیب خان اتا ـ عبدالودودخان ـ
سید بهاء الدین خان وباقی اعضاء وبحر ٣١٥ نفر اعزه واشراف دیگر .


- ٤٠١ -
از اوبه جناب قاضی ومفتی محکمه شرعیه وسید یوسف خواجه و ولی محمد خان و سید حکیم
سید عبد الکریم وباقی امضاء ومهر ٣١١ نفر اعزه واشراف دیگر.
از شاه فلان دین محمد مفتی محکمه شرعیه حاجی محمد ابراهیم حاکم - سید عثمان صاحب
زاده - سید عبد الله ومحمد عثمان قاضی سابقه شلغز غافلان - وباقی مهر وامضاء ٥١ نفراعزه و-
اشراف دیگر.
از چغچران سید اکبر قاضی - دین محمد مفتی محکمه شرعیه - دوست محمد حاکم - صاحبدار
وباقی مهر وامضاء ٥٥ نفر اعزه واشراف دیگر.
از کشک و گلران غلام یحیی تیموری حاکم کشک ومحفظه یعقوب خان تولیمشر ومحمد اکبر
تیموری وخلیفه غلام رسول وحاجی محمد اکبر تیموری وباقی امضاء ومهر ٨٥ نفر اعزه واشراف دیگر.
از شهران و فرا رود ارباب حسن غول - محمد صدیق ملا امام سوارباب محمد عمر مسجد نگار-
وارباب عبدالباقی وباقی مهر وامضاء ٤٥ نفر از اعزه واشراف دیگر.
از کهسان شیر محمد خان حاکم - وعبد الصمد سركاتب وحاجی سید احمد - ولعل محمد وکیل
وجلال وكيل وعبد الرحیم خطیب و ملا عبد الاحد وباقى امضا ومهر ٤٥ نفر از اعزه واشراف دیگر.
از جوند عبد الصمد حاکم - ابوسعید قاضی محکمه جوند - ومحمد عمر سرکاتب سابقه جوند
وملونہ ترخان وکیل - حاجی سید میرخان و محمد امان خان ودین محمد خان وحاجی سید میر هاشم .
و باقی مهروامضاء ٣٣ نفر از اعزه واشراف دیگر.
از غوریان عالیجاهان محفطشرف حاکم غوریان نصر الدین قاضی - خواجه محمد عظیم -
خواجه محمد عظیم - عبد الرحیم مامورماليه - ملا محمد افضل - خطیب - حاجی عبد الكريم وباقى مهر
وامضاء ٣٧ نفر از اعزه واشراف دیگر.
از غور عالیجاهان حاجی محمود حاکم غور - احمد جی قاضی غور - محمد اکبر مفتی غور -
محمد قینر خطیب - عطاء الله ملا امام وباقى مهر وامضاى ٦٠ نفر از اعزه واشراف دیگر.
از ساخر عبد الصمد - عبد العزیز محمد حسن محمد علی اخند ملا محمد غلام صدیق
ملا شمس الدين وباقی مهر و امضای ٣٦ نفر از اعزه واشراف دیگر.
از پرچمن عالیجاهان سید اکبر وکیل علاقعداری - سید غوث محمد - سید یسین - سید
عبد الرشید - محمد معصوم وباقی مهر و امضای ۱۰۷ نفر اعزه واشراف دیگر.
از تولک وکالپ اشفان وفرسى عالیجاهان عبد الواحد قاضی محکمه - سید شمس الدین -
ملا عطاء الله دولت محمد وکیل و باقی مهر و امضای ٨١ نفر از اعزه واشراف .
از اسفزار عالیجاهان عبد البصير محمد افضل عبد القادر محمد امین وباقی مهر وامضای
٣١ نفر دیگر از اعزه واشراف.
از پسایند غور سید اعظم سید اکبر عبد العزیز ملاغلام حیدر ملا امام - ملامحمود -
ملا محمد وباقی مهر و امضای ٥٩ نفر دیگر از اعزه واشراف.
از قریه شاه منصور وقریه بازار قندهار پاسدار عبد الحبیب خان دوتنی وداد محمد خان


٤١٠

اندری و عبد الحکیم خان هوتکی و ٤٤ نفر دیگر .
از قلاچه سیدها تابعین علیای ارغنداب بامضای سید محمد حسن خان وسید گل خان و
سید غریب خان وسید تاج محمد خان و دیگر نفری از قریه ده با او شیخ محمدی وقلاچه کتانی
بامضای پیر محمد خان وکیل و نائب محمد اعظم خان وحاجی محمد حسن خان وحاجی الله نورخان
و ١٠١ نفر دیگر .
از قریه قنات صحبت با مضای نظر محمد خان وصاحب خان وعبد الله خان ومیرجان و ٥٠ نفر دیگر.
از قریه لنگر حضرت با با ولی صاحب بامضای پسر سید محرملی شاه مرحوم وغلام محمد خان
وعبد الرحیم خان وشیر محمد خان ومحمد شاه خان و ٣٣ نفر دیگر.
از قریه جوی دار ارغنداب بامضای حاجی فید محمد خان وسید محمد خان وخیر محمد خان و ـ
محمد عظیم خان وملا سرفراز اخند زاده و ٣٢ نفر دیگر .
از قریه خاشيك ارغنداب بمهر و نشان انگشت اقـ حاجی گل محمد خان وجان محمد خان
وباز محمد خان وملا فتح محمد خان و ٢٤ نفر دیگر.
بیعتنامه از طرف طوطی خان پـ کمشر وفید محمد خان پرکمشر وفاروق دگیمشر و ـ
گل اقا د گیمشر وحبیب الله خان وپیر محمد خان .
از قریه تابعین علیا ارغنداب بنشان انگشت فضل الدین خان ومحمد سلم خان
و سعد الدین خان ومحمد نور خان و٢٦ نفر دیگر .
از نفری متوطنین کابل باشنده محله جات قندهار بامضا ونشان انگشت حاجی ملا امیرشاه
بلوکمشر سابقه وخیر محمد خان کاتب وعیسی خان ومیر مبارزخان و ١٧ نفر دیگر.
از عسکری کابلی باشنده قندهار بامضای قمرالدین خان کرنیل وخود دل خان تولیمشر
و دولت محمد خان کرنیل وعبد الرزاق خان پرکمشر وعبد الرسول خان تولیمشر وهشت نفر دیگر .
از قریه گندگان قوم فارسی زبان بامضای حاجی خلیفه محمد حسین خان وسید میر محمد شاه
خان وملا محمد علیخان وکاکه محمد افضل خان و١٧ نفر دیگر .
از قریه سینزی بنشان انگشت داد محمد خان بابری وخیر محمد خان بابری و محمد افضل
خان نورزائی ومحمد حلیم خان و ٢١ نفر دیگر .
از قریه باشنده بامضای محمد موسی خان وکیل وعلی محمد خان وغلام محی الدین خان و
١٠ نفر دیگر.
از قریه پاشمول و کلاء وغیره بنشان انگشت فید محمد خان وعبد العلیخان وحبیب الله خان
وخیروخان ومحمد رحیم خان وداد محمد خان وعبد الرحمن خان ومحمد سرورخان وباقی از ریش
سفیدان قریه مذکور ٢٢٠ نفر دیگر.
از مردم کاکری وبابری وباقی طوائف قریه پاشمول وغیره با مضای میرزا محمد ایوب خان کاکری و
گلزارخان نورزائی ومحمد اخلاص خان اکوزائی ونور محمد خان کاکری وعبد الوکیل خان کاکری وفتح خان
نیازی وعبد الرحیم خان بلوچ و ٤٥٣ نفر دیگر.


- ٤١١ -

از قریه شاره علیا ارغنداب بمهر ونشان انگشت محمد نوابخان الکوزائی وحاجی رضاخان
نورزائی وخدا داد خان غلغزائی وحاجی شاه محمد خان و حاجی عطا محمد خان و ٢٤ نفر دیگر.
از قریه عاشقهامضا ونشان انگشت سید عظیم خان وغلام حیدرخان ومحمد کاظم خان وگل محمد خان
وغلام محمد خان وعبد الرحمن خان و ٢٦ نفر دیگر.
از قریه چارداند بامضای سید نجم الدین شاه خان وسید عبد الله خان وسید شمس الدین خان
و سید عبد الاحد خان وسید عبد الرحمن خان وسید داود خان و ٢٨ نفر دیگر.
از قریه مزرعه و خپشکی ارغنداب بامضاء ومهر ونشان انگشت نورمحمد خان و ولی محمد خان
اخند زاده وغلام قادرخان و خان محمد خان محمد کریم خان وملا کل محمد خان و ١٦ نفر دیگر.
از قریجات فسر علیا وسفلی وچهار قلعه ارغنداب بمهر ونشان انگشت سید عبد الباقی خان
ونطامحمد خان وحاجی محمد دین خان ومحمد شاه خان وحاجی عبد الرحمن خان وعبد العزیز خان و
غلام سرورخان ونورمحمد خان وملا محمد یوسف خان وحاجی محمد اسمعیل خان قوم سلیمانخیل و
خداینظرخان الکوزائی و ١٠١ نفر دیگر.
از قریه چهار دیوار بنشان انگشت سید احمد شاه خان علوی وسید اقامحمد خان و سید
میر عبد العظیم خان ومیر اسمعیل خان و ١٠ نفر دیگر.
از قریه مرغان ارغنداب بنشان انگشت حاجی ولی محمد خان وملا خوجه محمد خان ومحمد کریم
خان وعبد الغنی خان وادم خان قریه مذکور و ٣٠ نفر دیگر.
از قریه بالا کرز بامضا ومهر یارمحمد خان وعبد الله خان وملا محمد نورخان وغلام جانخان
واختر محمد خان و ٧٢ نفر دیگر.
از قریه میان جوی مرغان ارغنداب بنشان انگشت حاجی بنوخان وکیل ومحمد حسن خان و غلام
رسول خان و ٨ نفر دیگر.
از قریه چهارباغ بامضای حاجی محمدا خان هوتکی وغلام دستگیرخان وخان محمد خان وکمال
الدین خان وتاج محمد خان ونورمحمد خان وسلطانخان ونیک محمد خان وحاجی پیرمحمد خان و ١١
نفر دیگر.
از قریه جبیران ارغنداب به نشان انگشت فاضل خان وکیل ونظر محمد خان وشیر محمد خان
و فید محمد خان و ٢٨ نفر دیگر.
از اقوام سادات شدکرونی قندهار بامضای فضل صدق صاحب مجددی وفضل احمد صاحب
مجددی ـ ومحمد اسحق صاحب مجددی و عبد الحمید صاحب مجددی وعبد الله صاحب مجددی ـ
و فضل غفار صاحب مجددی وغلام جان صاحب مجددی وعزیز الله صاحب مجددی وعبد الحکیم صاحب
مجددی و ١٠ نفر دیگر.
از نفر عسکری ومامورین ملکی وسکنه محال کدنی قلعه جدید بامضای حاجی محمد یوسف خان
کند کمشر وخداداد خان بلوکمشر ورستم خان بلوکمشر وملا نظام الدینخان قاضی وملا عبد الواحد خان
مفتی و سید محمود خان محرر محکمه ومیر عباسخان محرر ماموریت مالیه وضیاالدینخان وکیل للغو نورزائی


ـ ٤١٢ ـ

و ٢٦ نفر دیگر از عسکری ومامورین وسکنه مذکور.
از علاقه تخته‌پل بمهر ونشان انگشت ملا میرمحمد اخند زاده ونیاز محمد خان و میرزا شیر
محمد خان وسید محمد خان ومحمد نادر خان واقا محمد خان وسید خان و ٨٧ نفر دیگر.

علم التشریح حصه ه ما بعد از شماره (٢٣)
(از قلم فاضل محترم هاشم شایق مد ظله)

انصاف باید کرد : مادامی که احتیاجات ما را بخدای مطلق او خود تامین میکند . لکه های
گناه را بعفو قدوسی او خود می شوید .
کرامت عقل و وجود ازوست . همچنین حیات و سعادت جاوید نیز ازو نصیب خواهد شد.
بهر رو معذوریم خدا در شبهای تاریک و گاهی در روزهای سیاه چرا از دست هوسات از دست
موانع بحضور او مناجات کرده امید و ارتقاح نشود چه اومیداند اضطرابات ومناجات روح را می
بیند و می شنود . این هنگام نیز داشته است اگر گاهی ذلیل دارد از مصلحت و نفع نامرئی است .
هنوز فراموشم نشده است باوجود اینکه طفل بودم . علاوه بر تلقینات محیط که راجع به
اداب و ائین تربیه ام بود خار خار خیلی شیرین و لذیذ مرا بدعا و مناجات و بقرائت کلام‌مقدس میکشید
در اثناء جریان این واقعه روحانی در معنویت خود انشراحی حس میکردم . این انجذاب وجدانی
وادار میکرد که در توالی شب و روز دوام یابد . ساعتهای لذیذی در حیات اضافه نماید . با
وجود اینکه معلوم نبود این الحات چه معنی دارد درین راه که سوق میدهد . مگر این احتیاج
طبیعی خواهی نخواهی بلفظ این عالم اهنگار وادار میکرد و بهمانطرف متمایل میداشت .
لیکن بالاخره معلوم شد که این اشتغالات از میل دینی نشات کرده است .
دسته از افراد بشر که در ضیای افتاب عالمتاب ونور ستارگان اسمانی نشسته عرض امید و بیم
میکنند و یا در سایه درختان سالخورده و در کنار نهرهای خروشان یا چشمه های باصفا ایستاده
اظهار خضوع و طلـب نجات مینمایند همه از عواطف دینی میباشد . مگر بساطت دماغی و محدودیت
فکری از دریافت علت وجود وغایه حیات بازداشته به لوث اصلی و مرجع روحانی خود پی نبرده
بشکل خسیس و ائین ماتم امروزه مانده اند .
و گرنه سرا هر مولود بر فطرت اسلامی زائیده میشود مگر پدران و مادران یعنی (مربیان شان
یا موسوی یا عیسوی و یا زردشتی میسازند) اشاره بهمین میل ذاتی دینی است چنانچه طفل هر مخلوق
بدون تلقین و تعلیم دارای حیا و صدق میباشد علامت دین و اخلاق است این حال تقریبا تا دورهای
اخر صباوت دوام دارد . اگر بحال خود هم گذاشته شود قوت یافته میرود . بعدها محیط ــ
تربوی این میل را یا تقویت مینماید و یا عاطل میگذارد هرگاه عاطل نگذارد همراه تحول میلهای ـ
اجتماعی و وسعت ان در بالغان حسیات اخلاقی و دینی نیز عمیق و متین میگردد . بالغی که از حسیات
دینی محروم باشد غیر طبیعی است. زمانهای اوج و ترقی این میل مختلف است. میل دینی پسران
را در سالهای ١٦ـ١٧ و دختران را دو سال قبلتر با عقل و محاکمه ظهور و بروز کرده بعد از ان چیزی
توقف نموده باز در ١٨ـ٢٠ بکمال میرسد یعنی مفهوم قواعد و ادیان دین نیز ایشانرا بخود جلب


- ٤١٣ -
مینماید . انوقتر کن اساسی دین که توحید خالق پاداش اعمال وتصدیق راهنمایان باشد بوضوح
می پیوندد . مثلا جستجو و علیت و سبب هر حادثه و هر چیز فکر علت اولی تولید کرده کشان کشان
بمبداء کل نزد یا میسازد . کذا هر قوت پیشتر و بهتر از خود عاجز مانده فکر قوت ترقی کرده بقوی
ترین قوتها که قوت واحد تعالی است میرساند . اینچنین هر فعل نتیجه است و هر نتیجه
دارای غایه است که یا فائده و خیر و یا بضرر و شر مربوط و علاقه مند میدارد فائده و خیر ضرر و
شر حیات امروزه ما نند است بخیر و شر وضرر وفائده حیات اینده چه حیات امروزه اگرچه
موقت است مگر زندگی تنها برای امروز نیست وگرنه عبث خواهد بود . پس حیات جاویدی هست
که این حیات نمونه ای بیشتر هم بوده . همین است معنی بعضی از تبلیغات رهنمایان دین که
ایشان چنین گفته و چنین بوده اند .
برای ادراک وحدت صانع در اول وهله عقل و حس سلیم کافی است . چنانچه مال (ان فی خلق
السموات والارض الخ ) را فلاماریون فلکی در کتاب خود که خدا در طبیعت نام دارد اقتباس
کرده وما درینجا جملات آن را نقل نمود بموضوع میل بدین انجام میدهیم :
(بلی در قبال منظره حیات در سطح زمین در افوش طبیعت باشکوه و فروزان و در مقابل
حریر لمعان خورشید درکنار بحار متلاطم ومواج وچشمه های صاف درخشان و درمیان درینهاها
(مغاره ها)ی دلربا و دلکش طبیعت در فصل بهار و بالاخره در ان شبهای سکوت فزح بخش دران
شبهای نظاره وتماشای کواکب اسمانی است که خدا را جستجو نموده ایم . بلی وجود واجب الوجود
است که همچون قوه باطنی تمام اشیاء در طبیعت مرئی میباشد ) جلد اول صفحه ۲۱ طبیعت طهران .
مد وجزر اسلام حصه (۸) بعد از شماره ۲۹
شد مبدل ناگهان ان عیش یا حزن وملال اخر اسلامیان افتاد در چاه وبال
بر مسلمانان رسید ای دوست از عین الکمال صرصر (چنگزیان) ( ) برخاست بارنج ونکال
انوبهار گلشن (عباسیان) برباد رفت چشم عالم کم ببیند انچه (بربغداد) رفت)
گریه ی اید که شد قصر(خلافت) سرنگون رونق از بغداد رفت (۱) و (کرخ) شد خواروزبون
چشم ما تنها نمی ریزد بیادش اشك خون دجله (۲) هم بادید پر اسی اید برون
دست بیداد (تتارك) انقدر ویران نمود طمطراق انهمه دیبا نبود اندر وجود )
اندرامد سیل افت خانه ویران کرد و رفت مجمع اسلام را اشفته سامان کرد و رفت
خانه شاه و گدا با خاک یکسان کرد و رفت خاطر مجموع یاران را پریشان کرد و رفت
(دستبازیهای دوران عقد جمعیت گسیخت بوشکستان بیخ رنگین رشته صحبت گسیخت
گرچه میسوزد جگر جور کمبر بغداد کرد لیکن( غرناطه) (۳) زان هم سخت تر بیداد رفت


(قرطبه) (٤) ویران شد و (اشبیلیه) (٥) برباد رفت - قصرزانجا تا مراد (٦) دشت و ناشاد رفت
اد پر مرغ احبابر از ان سرزمین بیرون نشاند - کز برایشان بقدر یادوجب (۷) هم جانماند)

(۱) چنگیزخان مغل در سنه ٦١٦ هـ ۱۲۱۸ ع با ٧ لك سوار بجهاد تا ز تاتار برخاسته اولا
سلطنت خوارزم را پامال ساخت و سلطان محمد خوارزم شاه را از یاد راند اخته رویه انبخراسان نهاد
پس از طوفان نیمر ما که هلاکودر سنه ٦٥٦ هـ فارس و ایران را بر باد کرده بسر بغداد رسید و -
معتصم بالله را شهید کرد معظم قتل عام مسلمانان را داده ۸ لك نفوس مقتول نمود . عمارات دولتی را
اتش زد مخانها را مسمار نمود . کتابهارا بدریا انداخت تا دوماه اب دجله قلاگاهی از خون بیگناهان
چون بحر احمر سرخ گاهی از سواد مداد کتب چون بحر اسود سیاه بود ـ اثری از اهل تاریخ
برانند که انروز تاریخ اغاز تنزل اسلام و سر از ان مسلمانان را هیچگاه آن عزت وجاه دست نداد ..
(۱) که انرا مدینه اسلام و دارالسلام نیز میابند مردم دروجه تسمیه ان میگویند که نوشیروان
عادل رادرین مقام باغی بوده است که هر هفته در انجا نشسته بداد مظلومان می پرداخت ازین -
جهت بمیغداد شهرت یافت . ولی درین زمان همینکه نام بغداد بزبان میرسد سطوت و جلال خلافت
بنی عباس تصویر منازه بر مخایش را به انظار تشکیل میدهد وهیچ بطرف روزگار نوشیروان خیال -
متوجه نمیشود . اول کسیکه در سنه ١٣٧ هـ بنیاد این شهر مینوپدر را نهاده و دارالخلافه خویش
گردانید دائره واقع شده است - ایوان خلافت را مثل مرکز در وسط شهر بنا کرد میودند اگرچه
درین زمان قیر از تجارت گاهی بیش نیست و شاید بمشکل چهل هزار خانه وار داشته باشد . مگر
در عهد خلافت عباسی ثروت ومکنت این شهر بجای رسید میود که شصت هزار حمام وسی هزار مسجد
و بقول گین مورم هشت هزار وششصد شفاخانه . بزرگ در خود میداشت و سکنه ان از ده لك -
متجاوز بود . وسعت ومعموریت ان را ازین قیاس باید کرد که این شهر شانزده باب داشت
و هر دروازه از یغدگر بفاصله هشت میل دور تعمیر شده بود .
(۲) دجله از کوهستان ارمینا برامده عراق عرب را سیراب میکند طولو ۲۰۰ فرسخ است
دجله را زند مرود واروند رود و ارمار رود نیز میگویند نینوا وسیوسه و طیفون وموصل و دیسار
بکر بر کنار اوا باد واز وسط بغداد میگذرد .
(۳) در ملك اندلس که انرا اهل فرنگ هسپانیه میگویند خاندان بنی امیه از سنه ٩٢ هـ ٧١١ع
تا سنه ٤٢٩ هـ ١٠٣٨ ع و در غرناطه (گرونادا) که شهریست خود سود در اندلس تا سنه
٧١٧هـ ١٤٩٢ ع سلطنت کرده اند در سنه ٨٩٦هـ ٤٩١ ع فردی نیاند یا شاه نصرانی
قرناطه را محاصره نمود . ابو عبد الله زافل اموی که در ان اوقات بر سریر خلافت متمکن بود از میان
تائب گردید نصارا بر غرناطه استیلا یافته صدای قتل عام در دادند وبقیه السیف را بجور وظلم
نصارا ساخته (موریسکو) نام گذاشتند و اسانی را که از قبول دین عیسوی ابا نمودند گردن زده زنان
انها را تابه های اهنین وسنگهای بزرک در اتشکرم کرده بریان گذاشتند اخر قلب شاه هسپانیه


٤١٥

بر این جفا وجور اکتفا نکرده ده لك نفوس را که بظاهر از خوف شمشیر ملت عیسوی را قبول
کرده بودند و در باطن محبت اسلام میداشتند از خانمان آواره ساخته بطرف شمال افریقه
جلا نمود .
(٤) قرطبه (کارداوا) نام شهریست در اندلس بر لب دریای وادی الکبیرا کبوتول کیور) —
آبادان که تفصیلش همه از سنت است در عهد خلافت بنی امیه یکهزار و ششصد مسجد ونهصد
حمام و پنجاه دار الشفاء وهشتاد مدرسه میداشت .
(٥) اشبیلیه (سویل) اینهم دارالخلافه بنی امیه بود از قرطبه بفاصله چار روزه راه —
آباد است .
(٦) فلیپ ثالث شاه هسپانیه بعد از کشت وخون بسیار همه اهل اسلام را از اندلس
بیرون کشید چنانچه در ان سرزمین که تا ۸۰۰ سال اهل اسلام حکومت کرد میبودند الان از
برای نام هم مسلمان یافته نمیشود .
(۷) حالا دولت هسپانیه قدغن کرده است که تاکسی تذکره نداشته باشد در ان ملك
قدم نگذارد واهل اسلام را از برای سیر و تفرج هم نمیگذارند .
( کابل — مطبعه سرکاری)


صفحه (1)
- ٤١٦ -
واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
(جریده هفته گی حبیب الاسلام - سال اول - شماره 31)
نمره مسلسل (31)

حبیب الاسلام

مدیر: برهان الدین کشککی.
اداره خانه دعائیخانان کابل - افغانستان
همه امور تحریریه و حسابیه بنام اداره فرستاد شود.
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارد مختار است.
در هر هفته یکمرتبه یوم چارشنبه نشر میشود.
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود.

شرح اشتراک
مقامات. سالانه. ششماهه.
شهر کابل. 6 روپیه 3 نیم روپیه
داخل افغانستان 7 روپیه 4 روپیه
ممالک خارجه 15 شلنگ 8 شلنگ
(قیمت یک شماره (6) پیسه)

(درین اخبار از احکام دینی ومسائل اسلامی وهرگونه علم وفنون واطلاعات
سیاسی ومفاد دولتی ومنافع ملی بحث میشود !)

( تاریخ قمری 28 ربیع الثانی 1348) تق 4 شنبه (تاریخ شمسی 10 میزان 1308 هجری)

(الصدق ينجي والكذب يهلك)
راستی وعده الثموجب رستگاری و بیباکی وخيانت سبب تباهی است
با بدان بد باش و با نیکان نکو - جای گل گل باش و جای خار خار

هر حرکت و نهضت و اجرائی که مطابق بذوق و خواهش اولیه عمومی در تحت اوامر روحانی واداره
شرع نبوی و تطبیقا وامر الهی روی کار اورده شود مسلم است که ادنی يك تشبث واشاره از قوه به
فعل میاید.
بالعكس هر حرکت و نهضت و پیشبرد مطالبی که برخلاف ذوق ونظریه محیط ومطالبه عمومی
برضد مقررات دینی واحکام اسلامی ومغاير عرف وعادات ملی در محل اجراء گذارده شود با اینکه
باب ظلم واجحاف در جریانش صعود وشکنجه عذاب در پیشبرد ان استعمال نگردد و برعلاوه ان -
انواع تشویق وتحریص واقسام رشوه دهی و ترغیب دران بکار برده شود و به لطايف الحيل وفريبی ومدا را
د لدهی ومواسا معامله شود جز ناکامی ومایوسی و فتور در اتحاد و صمیمیت جامعه نتیجه نمی بخشد.
دور از اغراق و مبالغه نظیر این دوامر مسلم فوق همانا سقوط حکومت امانی و کامیابی حکومت
حبیبی است کمان با دارائی تجهیزات مکمله عسکری و قوای قهریه حکومتی ناکام و مایوس وبكسر
رو بفرار نهاد. و این پادشاه خالی وعده قلیلی کامیاب و امیدوار و همواره فاتح ومظفر و صاحب -
افتخار است زیرا حکومت سابق بايك مشت خائنين به کسر میل و ارزوی جامعه حتی بضد مقررات
دین پاك اسلام شامل مرحله اقدامات شده میخواست عرف وعادات جامعه اسلامی خود را
با فعال و خصائل غیر مفید اروپائیان تبدیل داده شئونات ظاهری و فاسد مغربیان را عوض مقدسات
اسلامی در شرف احترام بیارد چون اجرا و پیشبرد این مقاصد مغاير توقع وتمایلات عمومی بود
انت که با همه تجملات و تشکیلات منتظم و اسلحه فراوان و عساکر تعلیم یافته و طوپ و طیاره در مقابل


- ٤١٧ -

عده قلیلی از همان جامعه تاب مقاومت نیاورده روبه زوال رفت .
و حکومت موجوده با عدم همه اسباب ونداشتن وسائل لازمه چون منظور اصلی اش تقویت
دین وتماما حركاتش مطابق ذوق و خواهش عمومی بود باعده قلیلی بحریف غالب امده روبه
عظمت و اجلال گذاشت .
معلوم است این قوه و روحیات بهر اندازه که افزون شده و خالی از الایش و اغراض شخصی
باشد بهمان اندازه حائز اثرات قیمتد ار گردیده موثر وسریع النتيجه واقع میشود .
زیرا پیشبرد مقاصد بر وفق میل ورضای جامعه گویا پیشبرده مقاصد بر وفق میل ورضای جامعه
گویا پیشبرد مقاصد و ارزوی خود جامعه است البته حتما این صورت کامیابی بخود میگیرد چنانچه
رجوع بتاریخ این قضیه را ثابت ومشهود میدارد که فتوحات وترقيات عالیه را که مسلمانان وعالم
اسلام ازعصر سعادت حصر خاتم الانبیاء (ص) تازمانیکه مسلمانان بمعنی حقیقی اسلامیت اشنا بود ماند
نائل شده انمبالت ملل ومقاصد خالی از الایش دنیوی واغراض شخصی اوشان وفراهم اوری اسباب سعادت و ــ
رضامندی جامعه اسلامیه بوده است .
مبرهن است بهمان درجه که این قوه و روحیات با اغراض شخصی و خواهشات نفسانی و الایش
دنیوی امیزش یافته و منظور هر کس به تری شخص خود ش ( ولو اینکه باك جامعه تباه شود ) باشد
بهمان درجه این قوه و روحیات از ترتیب اثر معطل مانده در ادنی و اندك کاری نمیتواند مقتدر
شود و بمطلب برسد بنابر این حقیقت را صرف نظر از اینکه حواله بتاريخ و حوادث گذشته از نجائع
دست بشر کنیم دور نرفته معامله و مبارزه حکومت سابق را در مقابل عده از خدام دین شمالی
و مشرقی یاد اوری میکنیم . زیرا عدم کامیابی حکومت سابقه اش از سوء عقیده و خرابی شخص ( شاه)
وباز بواسطه اغراض قدرپرستی و خیانت کاری خائنین بوده است که اعمال واقوال و روحیات شان ــ
امیخته با لایش و اغراض ناپاك بوده است .
بلی بمغزای ایه کریمه ( ان الله لا يغير ما الابيه ) تازمانیکه روح اسلامیت و طرفداری از دین
ومذهب پاس معلم ومراعاة خاطر رعیت پایبندی بعدالت و دیانت امحای ظلمه وسرقه ــ بسزا
رسانیدن اهل فساد ومامورین خائن اتفاق وپرستی وراستگاری حب وطن و قوم
اتفاق واتحاد که همه از اوامر پاك دین اسلام و خصائل ممتازه مسلمانان است در میان ــ
ما مسلمانها وجود خارجی داشت ملل اسلامی سرتاج ملل دنیا و سیادت شان باقوام دنیا
ثابت بود ولی از وقتیکه مسلمانان با این صفات عالیه اسلامی وداع کرده خصائل رذیله را همچو عدم
پابندی بدیانت خودخواهی و خود پسندی تعدی واجحاف نفاق وشقاق بی انصافی و دغل
کاری . خیانت ووطن فروشی بغض و حسد قومی کبر کرده و این ــ بلاهای مبرم مثل صاعقه آسمانی
در بین مسلمانان افتاد بناء سعادت و سیادت عالم اسلام سرنگون شده رفته رفته باندازه
که این اعمال قبیحه از طرف مسلمانان کسب شدت نمود بهمان اندازه مسلمانان خوار و زبون ــ


- ٤١٨ -

گردیده مثلیکه امروز می بینیم دستخوش افراض و بازیچه هوا و هوس دشمنان اسلام شده اند .
مقصد از تسطیر این جملات انست کهدر هر وقت و زمان در هر قوم وطبقه در هر حکومت
وسلطنت اشخاص صادق ومنافق امین وخائن خیرخواه وبد اندیش - وطن دوست ووطن فروش
ظالم وعادل حتما موجود میباشد که از اشخاص صادق وامین خیرخواه و وطن دوست عادل
همیشه جریان امور بر حسب دلخواه جامعه صورت گرفته اسباب رفاهیت وامنیت ملت ومملکت
فراهم شده فتوری واقع نمیشود اما بالعکس اشخاص منافق وخائن وبد اندیش وطن فروش ظالم
خود پرست و خود خواه مصدر کارهای میشوند که موجب دل ازاری وتنفر جامعه شده و بالنتيجه از شدت
فشار وظلم اینها اساس قومی یا حکومت و سلطنت بر باد فنا و زوال میرود . زیرا تاریخ نشان میدهد که
انقلابات تماما در اثر ظلم و فشار و پیشبرد مطالبنا مشروع صورت گرفته است . لهذا بقائدین و
رجال بزرگ مملکت لازم وحتمی است که به تعقیب افکار اعلیحضرت امیر حبیب الله خان ملت دوست
در اجراات امور مملکت و پیشبرد مطالب عمیده یا بر خاطر رعیت وامنيت ورفاهیت و سر سبزی
مملکت را منظور نظر داشته خدمات اشخاص صادق والفق وامين را تقدير وتحسین کرده اشخاص
منافق وخائن را اگر در رجال حکومت موجود باشد برای همیشه از کار بر طرف کرده علاوه
چنان مجازات عبرت افزائی بانها بایستی داده شود تا بدیگران مایه عبرت شده احدي مرتکب
خیانت ومناققت نشود و بان ذواتی که بصداقت و فعالیت نظریات حکومت ومقررات اسلامیت را بجا
آورده در رفاه و اسوده حالی ملت وامنيت و شاد ابی مملکت صرف مساعی مینمایند چنان مکافات و
تحسين و افرینی داده شود تا برای دیگران مایه غبطه و رشك واقع شده راغب باعمال نيكو ورفتار
خوب و کار روائی مرغوب شوند .
چه در هر ملت وحکومتی که خوب از بد تمیز و امین از خائن تفكيك گردیده اشخاص بدکردار
بكيفر رفتار شان گرفتار و ذوات نیکوکار از ثمره کردار خود متمتع ومفتخر شوند طبعا وحكما ان
مملکت مترقی وان ملت خوش بخت و ان حکومت مستريح ميباشد . والسلام على من اتبع الهدى .

تشریف اوري فاتحانه سردار صاحب اعلا
از سمت مشرقی بدارالسلطنه کابل

پس از ینکه حضرت عالی سردار صاحب اعلی اقاي حمید الله خان معین السلطنه مصدر فتوحات
عالی و کار روائیهاي مهمی در سمت مشرقی شده و سرتاسر انجا را در حلقه اطاعت حکومت حبیبی
داخل فرمود، رشته هاي از هم گسیخته امنیت و انضباط ان سرزمين را محكم ومضبوط فرمودند اينك
حسب اراده سنيۀ شاهانه سالماء وغانما بروز جمعه ٢٣ ربیع الثانی جهت اخذ بعضی هدایات لازمه
از حضور شاهانه وارد مرکز گردید ، امور اداری و حکومتی مشرقی را بدیگر صداقت کیشان حکومت حبیبه
مقیم ان ولا تارسیدن حاکم صاحب اعلی موکول فرموده اند نسبت باین ورود مسعود مظفرانه جناب
معین السلطنه صاحب پس از تقدیم مبارکباد ورود ما گوئیهای لازمه تبریکنامه ذیل را که از طبع اقاي -
شیر احمد خان ملك الشعراي سابق بوده ومقدماً بحضور همایونی نیز قرائت شده وفوق العاد مظاهر


- ٤١٩ -

قبول شاهانه واقع گردیده است. بحضور شان تقدیم میکنم :

تبریک فتح مشرقی بنام نامی سردار صاحب اعلی

الا ای اخ شاهنشاه والا
کند عمرت فزون ایزد تعالی
پیروزی لوایت باد بالا
بود بختت چو گل خندان و شهلا
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
همیشه در قدومت فتح مندی است
نصیبت نام نیک و سربلندی است
نهال طالعت را ارجمندی است
ترا از حق تعالی بهره مندی است
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
بسوی مشرقی بردی چو رایت
خدایت داد فیروزی ونصرت
همه خلق امدت حاضر بخدمت
نشان دشمنان گم شد ز ملت
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
نه تنها مشرقی را فتح کردی
بهرمیدان که رفتی پا فشردی
زهر گلشن گل مقصود بردی
باک تیغ دشمن را سپردی
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
به جنگ اولین در باغ بالا
رسیدی همره این شاه یکجا
چنان مردانگی شد از تو پیدا
که گفتند افرین اعلی و ادنی
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
بجنگ دومین در خیر خانه
کمر بستی بهمت رستمانی
زهر جانب برسم شاد یانه
بلندی یافت این ساز وترانه
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
خودت با همرهان خود دوصد تن
شکست انداختی در فوج دشمن
سلامی شد به پیشت بیست پلتن
شدندت افرین گو مرد تازن
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
بکابل امدی مردانه چون شیر
سردشمن شد اندر پای تو زیر
نمودی فتح کابل را بشمشیر
تو باشی زنده وسر سبز تادیر
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
امان الله خان در ارگ شاهی
رقم افتاد در چشمش سیاهی
بحال او چنان امد تباهی
نشد غیر از گریز چاره خواهی
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا
بگردن طوق ادبارش چو اویخت
بسوی قندهار از غصه بگریخت


شراب عشرت او برزمین ریخت طناب دولتش یکباره بگسیخت
حمید الله خان سردار اعلا مبارک فتحت ازدرگاه مولا
نشد در قندهارش نیز طاقت ازویا رفت با بسیار حسرت
چورخ گشتاند ازحکم شریعت بدنبا گشترسوا وفضیحت
حمید الله خان سردار اعلا مبارک فتحت از درگاه مولا
هرات وقندهار امد بيك روز بدست شهریار ازبخت فیروز
توبفتی گشتی انجا جلوه افروز شدند ازتو رعایا فرحت اندوز
حمید الله خان سردار اعلا مبارک فتحت ازدرگاه مولا
تگاب وبامیان وغور بندان هزاره ورد ك وفوتین ومیدان
دوسه روزی اگر کردند طغیان توکردی جمله را در زیر فرمان
حمید الله خان سردار اعلا مبارک فتحت ازدرگاه مولا
خطرها درجنوبی بود بسیار زنیفر ظالمان شله وسردار
خدا اسان نمود ان کار دشوار که گم گردید زانجا نام اشرار
حمید الله خان سردار اعلا ققا مبارک فتحت از درگاه مولا
در اخر وقت افغانان تیژین اگر کردند اسپ فتنه را زین
تويك حمله نمودی همچو شاهین که شد ازخون انها خاك رنگین
حمید الله خان سردار اعلا مبارک فتحت ازدرگاه مولا
الهی عمر این شه باد دایم شود درعدل ودر انصاف قایم
چو در دین رسول الله است خادم ز (شیراحمد) دعاگوی است لازم
حمید الله خان سردار اعلا
مبارک فتحت از درگاه مولا-
تشریف اوری نائب سالار صاحب رئیس تنظیمیه
سمت جنوبی ـــــ
جناب شجاعت انتساب اقاي محمد یژ خان نائب سالار رئیس صاحب تنظیمیه جنوبی
فاتح گردیز بواسطه علالتی که بوجود شجاعت نمود شان لاحق بود ومعالجه ان درجنوبی
حسب دلخواه ممکن نی بل متعسر بود حسب اراده سنیه شهریاری بروز جمعه ٢٣ مع الخير
والعافيه وارد کابل گردیدند ــــ بعوض اوشان اقاي عبد الرشید خان غندمشر سواری فرقه جنوبی
که بزیر دست نائب سالار صاحب مدت زیادی بوده با اهالی انجا بلدیت خوبی داشته وپس از
انجام خدمات عسکریانه خویش در بامیان منصب فرقه مشری را از حضور همایونی نائل شده اند
از حضور پادشاهی مفتخر ومباهی شده اند که باتفاق نظریه بسالتعاب معظم اقاي سید محمد
خان یاور حضور ایفاي خدمت نمایند .
حبیب الاسلام ازان خدمات جانبازانه وفداکاریهای فوق العاده که اقاي محمد صدیق خان


— ٤٢١ —

نائب سالار در راه فتح گردیز و تالیف قلوب و استمالت خاطر اقوام تعهده جنوبی ابراز نمود ه اند
اظهار تشکر وقدردانی مزید نموده دست بدعاست که رب العزت مع الخير والعافیت صبح
صحت شانرا از مطلع سلامت وافتاب تندرستی شانرا از افق عافیت برآورد ه دل دوستانرا شاد و
انها را مکررا بخدمات برجسته ذات اعلیحضرت ورفاه ملت و بهبود مملکت موفق وبا مراد گرداند.

پریشانی اتباع نادری

از اطلاعات تازه که موصول شده است در اثر فتوحات عالیشانی که برای افواج ظفر امواج
حبیبی در متونق واصل شده است يك پریشانی مزید وتزلزل شدیدی را در تجمع قوی و اهتمامات
نفاق افکنی (نادری) تولید کرده چندین اقوام که باد ل ناخواسته در پیشبرد مقاصد نا مرضیه
او با او سرمی جنبانیدند سر سرخود باوطان ومنازل شان وا پس رفته ودیگر نفری هم چون بر
ناکامی ونفاق افکنی وبراد رکشی او مطلع شده اند نیز یکی بعد ازدیگری در صدد تفرق وتشتت
ومراجعت بمنازل شان میباشند .

محمد هاشم خان (برادر محمدنادرخان) در اثر شکستی که از عسکر شیر پیکر حبیبیه در
حدود هاشم خیل خگیانی یافته ومخفیانه گریخته بود بشب ۱۸ ربیع الثانی بسرحد پاراچنار
هند خود را رسانیده در انجا این امدن خودرا نیز بواسطه همان شکست خود اظهار نمود ه گفت
(اگرنمی گریختم و با قصد الحاق خودم را در علی خیل جاجی با دگر برادران خویش قدمی نمودم ــ
حتما بدست افواج کابلی دستگیر وبانواع عقوبت سرد چار میشدم اینك پس از استراحت قلیلی ــ
بطرف تیرا ه میروم) .

بلدیه تحویلی محصولات را یاد دهانی میکند

ریاست بلدیه کابل حسب جریانات ماضیه چون از سال ششماه منقضی شده اعلان نموده است
که اهالی محصولات ده کی خود شانرا تحویل نمایند . در صورت تخلف از تعمیل این امر در ــ
موعد مقرره آن که میزانست البته علاوه بر تحصیل محصول ــ شخص مخالغمورد بازپرس هم ــ
خواهد شد .

ارزانی گوشت

درین ماه از توجه ریاست بلدیه وذواتی که لقد ارامی و رفاه رعایای عاجز وناتوان را خواستارند
نرخ گوشت ازلی افغانی را نیم چارم به سه پاو نی یك کابلی ترقی کرده است ونرخ ارد وروغن وبرنج و
دیگر اشیای ضروریه ومایحتاج عمومی نیز نسبت بماضی قدری ارزان شده است .
(رئیس بلدیه کابل ونائب الحكومه قطغن وبدخشان)

نيك مردان همواره در پی سعادت اخروی که دران سیادت دنیوی نیز شامل است و ــ
نامردان همیشه مقید دنیائی که نه سیادت دنیا را میتواند تضمین نماید ونه از سعادت
اخرت نصیبی بوی میوزد درتك وپویند .

مشاجره ومناقشه این دو عمل ضدهم وقتی ثمره کشمکش خویشرا نشان میدهند عیان دیده


٤٢٢

میشود که آن اولی بمراتب رفیع نائی نائل و دومی در عمیق ترین گودال نیستی و بد نامی سرنگون .
این است درس مذهب پاک اسلام و همین است مدرسه مقدس اسلامیت.
خواجه تاج الدین خان که یک مرد نیک نفس و پاکدل و دائماً بوظیفه خویش علاقه تام داشته
در اول جلوس اعلیحضرت بسوابق درخشان وی موقع ریاست بلدیه کابل را اشغال نمودند در
ایام ماموریت خود با بهترین اسلوبی از قبیل توجه بنرخ ارزاق : گوشت روغن و ارد برنج و
غیره که دران جلب رفاه و ارامی ومسرت عمیم سکنه واهالی کابل منظور حکومت بود اجراي وظیفه نمودند
حسن خدمات مشارالیه ا چه بحضور اعلیحضرت و چه در اذهان اهالی موقعیت خوبی را احراز
کرده لهذا درین هفته در موقع که خود شان حالی هم نبودند فرمان ترفیع شان بنائب الحکومگی
قطغن بخانه شان فرستاده شد، و عنقریب انشاء الله بسوی ماموریت تازه خود اعزام خواهند شد.
عوض ایشان آقای عظیم الله خان که قبلا در زمان حکومت گذشته سمت نائب الحکومگی قطغن را
داشتند و فقط در موقع انقلاب این هم بتدین و اسلامیت خویش بر ضد اشريك هاي رجال مفسد قيام
فرموده پروپاگند هاي غلام نبی خان سفیر سابق مسکو و عبداله زیر خان نائب الحكومه سابق مزارشریف
را جدا رد و از اساس حکومت حالیه که شالوده آن بروي زهد و تقوا است اهالی را اگاهانیده ـ
نخست از همه ولایات بیعت نامه های ایشان را بمرکز فرستادند . این هم خدمت قابل تقديري
است . بریاست بلدیه شرف افتخار حاصل کردند . چنانچه بروز شنبه ٢٤ ربیع الثانی يك مجلس
خیلی عالی که مشتمل بر اعزه و عمائد و کلانتران شهر و مامورین معظم بود راجع به توديع آقای ـ
خواجه تاج الدین و تشکر از حسن خدماتش واظهار تبريك و دعاي موفقيت براي رئیس صاحب بلدیه
حالیه در کافی ولی تشکیل گردیده خطابه هاي عالی درینجا رد و بدل و این حفله بهمان طوریکه
به ایات بینات قرانی اغاز شده بود باستماع چند آیه شریفه قرانی ختام یافت . رئیس صاحب بلدیه
پس از ان رسماً بكارهاي مفوضه شان آغاز و آقاي نائب الحكومه صاحب قطغن به تهیه اسباب سفریه شان
مشغول شدند (نقل آن فرمان عدالت توامان پادشاهی را که مژده مستقل بودن ریاست بلدیه را
بملت ابلاغ میکند با تفصیلات مزید، این مجلس در اتیه پس از وصول خواهیم نگاشت) امید واریم هر
دو نفر رجال مهم که درین انقلاب ضد مفاسد سهم مهمی داشته هم چنان بماموریت هاي تازه خود
و باین تکالیف مجدده رسمی شان نیز بذل جدیت فرموده درین راه مشخصه خویش که دران ـ
سعادت دارین ملحوظ است بیشتر از پیشتر جاده پیمای رفاه وارامی ملت و پیشبرد مقاصد حکومت
و سعادت مملکت باشند .
همچنین مقرری هاي تازه ديگری نیز در سمت مشرقی وغیره نقاط افغانستان واقع شده که
تاحال ما اطلاع کافی ازان که استناد اخبار ما شده بتواند نداریم امید واریم که پس از اعطاي
اطلاعاتی که دارالتحریر شاهی بما تلطیف فرماید ازین مقرريهاي تازه نيز اطلاعات شیرینی را بـــه
قارئین با تمکین خویش تقدیم نمائیم .


- ٤٢٣ -

عرض تشکر . به قدردانان علام حبیب الاسلام

از حسن توجه که جنابان فخیم نائب السلطنه صاحب و جناب محمد قاسم خان رئیس
تنظییمه مزارشریف وجناب نائب الحکومه قطغن و بدخشان راجع به تعمیم علم و دانش در ـ
صفحات وطن و تعدیل افکار توده ملت عزیز بخاطر دارند . درهمین نزدیکی ها يك يك
عده از اصحاب ذوق را برای اشتراك اخبار ما باداره معرفی کرده اند و مخصوصا جناب
عبدالله خان نائب الحکومه صاحب قطغن توجه بیشتر هم نموده اند که پول اشتراك را نیز ـ
توسط رسید خزانه باداره فرستاده اند ما ازین ذوات که توجه کامله شان را در راه ـ
تنویر افکار ملت و توسعه محیط معرفت بذل میدارند اظهار تشکر و امتنان نموده و همچنان
از باقی ذوات نایب الحکومه ها و حکام واولیای امور سلطنت هم چشم واریم تا وقتا فوقتا ـ
پول اشتراك يك يك عده از ارباب ذوق را برای اشتراك در اخبار ما توسط خزائن دولتی تحیه
دیده فهرست اسامی شانرا با رسید های خزانه شان باداره فرستاده چند سطری از ـ
اخبار ما را بذکر خیر خود شان وقف نمایند .

اعزام حاکم صاحب اعلای سمت مشرقی بجلال اباد

جناب سرمنشی صاحب حضور اعلیحضرت خادم دین رسول الله که در ایام حکومت سراج
المله والدین مصدر خدمات شایانی شده بودند و در دوره امانیت در ضمن دیگر حقوق تلفی و [الـ?]
افراط پسندی های حکومت امانی جناب ممدوح نیز از کار برطرف و مشغول امور شخصی خود ـ
بودند و از ابتدای تشکیل حکومت اسلامیه حبیبیه حضرت معظم له متصدی چنان امور بزرگ و کار
روائیهای عالیشانی شده اند که حاجت بتذکار نداشته بر همگان ظاهر و هویدا است که علاوه
بر ایفای خدمات مهمه تنمیه شان بحضور ذات شاهانه خدمات درستی را در هنگام ریاست تنظمیه
شان در لوگر و ایفای دیگر اجراات متینی را در امور جنوبی فرموده اند ـ اینك در اثر خادم
نوازی و تقدیر از خدمات اخلاص کیشان همایونی جناب محمد یوسف خان سرمنشی برادر مهر
پرور حضرت مرحوم مغفور محمد حسین خان مستوفی الممالك حکومت سراجیه) بحکومت اعلی سمت
مشرقی از حضور مبارك پادشاهی مفخر ومباهی شده عجالتا بروز دوشنبه ٢٦ بسواری موتر عزیمت
فرمای محل ماموریت شان گردیدند .
حبیب الاسلام : ازین حسن نظر و انتخاب پادشاهی و تقرر جناب محمد یوسف خان سرمنشی بحکومت
اعلای سمت مشرقی درین موقع که صید قلوب اهالی بحکومت حبیبی از حد زیاد بکار است و می بایست
که مامورین دانشور در تسلیت خاطر و ازاله خوف و خشیت افراد نادان آن سامان فوق العاده
اظهار جدیت و فعالیت کنند اظهار مزید تشکر و امتنان خود را نموده طوریکه بحاکم صاحب اعلی عرض
تبريك میکنیم افزون تر از ان سکنه مشرقی را بداشتن همچو يك حکمران عدالت کیش عالی
شان مبارکباد گفته به دعای حسن موفقیت و کامیابی حاکم صاحب کلان خود را خاتمه میدهم .


٤٢٤

طغیان یک حصه از اکراد ترکیه

از بیروت اطلاع میدهند که عده از کردهای کوهستانی بدولت ترکیه طغیان کرده اند کردهای مذکور در اول وهله دو دسته بوده اند واخیرا متفقاً امامی بطرف وان حمله برده ودولت ترکیه قوای کاملی برای سرکوبی آنها اعزام داشته در قره کلیسا وارض روم با انها مصادف شده ولی شکست خورده اند. ویکی دو نقطه مهم را متصرف شده اند .

ترکیه ویونان

در محاربات چند سال قبل جنگ یونان و ترکیه باین شکل خاتمه یافته بود . که یونانیها چند ملیون پوند بدولت ترکیه غرامت جنگ بدهد ولی اخیرا یونانیها ازدادن وجه مزبور خود داری کرده اند دولت ترکیه بتمام مملکت خود امر کرده است که املاک علاقه یونانیها را در انجاها ضبط کرده وبخزینه دولت ترکیه بابت غرامت جنگ را تسلیم نمایند . ( رهبر اسلام ) .

خلاصه بیعت نامه های اخلاص ختامه ملت افغانستان بحضور (عدالت ظهور خادم دین رسول الله امیر حبیب الله خان سلعا لغتان)

از مزارشریف عالیجاهان میر نظام الدینخان مفتی محکمه خواجه عزیز احمد خان وکیل حکومت خواجه عبدالرسول خان وکیل ماموریت مالیم محمد اسمعیل ساریافی - غلام نبی خان کاتب گمرک- ملا قربان خان نجار وباقی ۲۳۰۰ نفر دیگر از اعزه واشراقی .
از چهار سوڈ چار اسباب عالیجاهان عظم الدینخان - تراب لدینخان - محمد رحیم خان محمد اعظم خان - شیر علم خان - عصمت الله خان وباقی ۸۳ نفر ازاعزه واشراف دیگر .
ازسر اسباب دمانعنانان عالیجاهان ملا عزیز احمد خان - ملا سید محمد خان امام مسجد - ملا صالح محمد خان - تاج محمد خان - میرزامحمد سرورخان - ملاعبدالغیاث خان حکیم - محمد اسحق خان وباقی ۱۴۸ نفر از اعزه واشراف .
از اهالی لوگر . عالیجاهان محمد شریفخان مفتی - ملا خدای نظرخان - جانشاهخان- ملاعبد الوهاب خان ومحمد افضلخان ملاعبدالرحیم خان - سعید الدینخان - محمد عمرخان - عبدالغفورخان - محمد نعیم خان وملاعبدالواحد خان علی خان - شاهنور خان - شهنوازخان - فقیرمحمد خان - ومحمد افضلخان - ولی محمد خان - حبیب الله خان - وباقی مهر وامضای ۵۵ نفر دیگر از اعزه واشراف ومشایخ وعلما واعیان در ٤ قطعه .
از اهالی میدان : عالیجاهان صوفی محمدعزیزخان و حاجی صاحبخان - وشاد ولعخان و پاینده محمد خان ومحمد حسن خان و کند لخان - عبدالغنی خان - عبدالقدوسخان - محمد ایازخان حاجی محبوب خان - ملاحضرتشامخان وباقی مهر ونشان وشصت ٢٦٣ نفر دیگر از اعیان واشراف در ٣ قطعه .
از قریه سلطان صاحب متعلق غزنی : عالیجاهان ملامحمد امین خان وکیل وملک حبیب الله خان با مهر وامضای ۲۰۱ نفر دیگر از اعزه واشراف .


از دره علی شنگ لغمان : عالیجاهان مولوی سید عالم خان ومحمد رحیم خان و جانان خان
و خلیل الرحمن خان وباقی مهر و امضای ۱۰۲ نفر دیگر از اعزه و اعیان .

از تاله و برفک قطغن ۸ رمضان : عالیجاهان ملا خود محمد خان ملا امام - غلام رسول
خان وکیل - ملا خوشوقت خان - ملا غلام حیدر خان - غلام محمد خان وکیل - محمد رحیم خان
سید محمد خان - محمد بیک خان - فضل احمد خان - ملا سید قدمخان - لعل محمد خان قریدار -
عبد الله خان وباقی مهر و امضا و اسامی ٦٤ نفر دیگر از اعزه و اشراف در ۲ قطعه .

از غوری و بغلان : عالیجاهان عزیز احمد خان - یار محمد خان - وکیل و محمد کریم خان و فققه
محمد گل خان - جاننیاز خان و گل محمد خان و گل احمد خان وباقی مهر ونشان شصت ۱۸۱ نفر
دیگر از اعزه واشراف .

از خرم وسارباغ: عالیجاهان میرزا محمد امین خان ومیرزا حمید اللعنا . میرزا محمد یوسف خان
محمد حسین بای - محمد موسی خان وباقی مهرونشان شصت ٤١٨ نفر دیگر از اعزه واشراف .

از خوست: عالیجاهان سید احمد خان - سید اسحق خان ومیر سید بهاءالدین خان -
حسین علیخان ومیرزا محمد حسن خان - میر عبد الله خان ومحمد قاسم - ملا سید محمد - ملا محمد
نبی وباقی مهر و امضا ونشان شصت ٤٥ نفر دیگر از اعزه واشراف .

از تکاب : عالیجاهان سید بهاءالدین خان - میر محمد یعقوب وعبد الرحمن - دولت محمد
و رجب علی - حسین علی وباقی مهر وامضای ٧٥ نفر دیگر از اعزه واشراف .

از کلفگان قطغن : عالیجاهان سید ولی داملا - امان الله داملا - محمد ابراهیم داملا -
خان محمد داملا - ملا محمد حسن ومولوی عبد المومن و باقی مهر و امضای ٢٣٦ نفر دیگر از اعزه و
اشراف .

از چال و اشکمش : عالیجاهان ملاعبد الرحمن خان - وعبد القادر و عبد الاحد فقیرخان و
ملا عبد الخالق و غلام حیدرخان وكيل وملا فیض محمد وباقی مهر و امضای ۱۰۳ نفر دیگر از اشراف
واعیان .

از چاه آب: عالیجاهان اقسقال حفیظ الله وسید علی گل و محمد شریف وغلام نقشبند و
سید صادق وبرهان الدین وعبد الجلیل و پادشاه میر ومحمد یونس و باقی مهر وامضای ۸۰ نفر دیگر از
اعزه واشراف .

از غوری :عالیجاهان ملاعلی محمد خان قاضی سابقه وداملا حسین محمد خان - داملا دوست
محمد خان ومحمد کریم خان وکیل افغانی - محمد امین خان وکیل ومولوی عطاء الله و باقی مهر وامضای -
٣٥ نفر دیگر از اعزه واشراف .

از ینگی قلعه قطغن : عالیجاهان سید نظام الدین وملا حنیف الله - ملاجل داشر وداملا حامد اد
فیروز وباقی مهر وامضای ٤٧ نفر دیگر از اعزه واشراف .


ـ ٤٢٦ ـ
از بغلان : عالیجاهان محمد دین و ملا محمد صابر و عبدالغفار بای و محمد هاشم بای ـ
حاجی الله نور بای و یا ر محمد بای ـ لنگرخان بای و ملك بای و برکت الله والله نور و محمد نور و ـ
عزیز احمد وخدایتور وباقی مهر و امضای ٦٢٠ نفر دیگر از اعزه و اشراف .
از قندز : عزیزخان متنباشی سابقه ـ محمد کرم وکیل افغانیه ـ عبدالرحمن عمرخیل و
حاجی امام نظر وباقی مهر ونشان شصت ۱۲۷ نفر دیگر از اعزه و اشراف .
از رستاق : عالیجاهان شاه معصوم مودودی و داملا غلام شامو د املا عابد خواجه ومفتی
شمس الدین ومحمد رسول کوتوال وباقی امضا ومهر ۳۰۰ نفر دیگر از علما ومشایخ وعلمای ملکی
و نظامی وغیره اعیان و اشراف .
از زرمت : عالیجاهان سید حضر تشاه ـ عبدالکریم خان ـ محمد افضل خان ـ صالح محمد
خان ـ جمعه گل ـ ملا عبدالمجیدخان مدرسہ نزائی ـ ملا حسام الدین خان ملا سید امین خان
ملا عبد الوهاب خان ملا قنبر احمد خان ـ ملك جبار خان ـ وملا غلام محمد خان وملا عبد الکریم
خان ملا محمد صدیق اخندزاده ـ ملا عبد القیوم ـ ملا امین الله خان و عبد القدوس خان وسید حضرت
شاه خان ملا محمد حسین و عبد القيوم وباقی مهر وامضای ٤٢٨ نفر دیگر از اعزه واشراف ۲ قطعه .
از شیخ آباد وردك : عالیجاهان ملا احمد جانخان مدرس خلیلی ـ ملا گل رحیم خان ـ ملا عبد الحکیم
خان مدرس ـ محمد کبیرخان ـ گلبدین خان ـ میر حسن خان ـ عبد القیوم خان ـ الله داد وملال شیر
علیخان ـ صوفی پیر محمد ـ ملك نور وباقی مهر وامضای ١٥٣ نفر دیگر از اعزه و اشراف .
از مرکز قطغن وبدخشان : عالیجاهان عظیم الله خان نائب الحكومه وسید محمدخان مستوفی
غلام رسول خان منشی دربار ـ امیر محمد خان مدیر واردات ـ امیر محمد خان مدیر گمرك ـ وعبد الرحيم
خان وکیل غندمشر ـ عبد الغفارخان قوماندان کوتوالی ـ ملا عبد الرزاق وباقی مهر وامضای ٢٠٥
نفر از مامورین ملکی و نظامی .
از اندراب : عالیجاهان امیر محمد خان ـ سید شاه خان و عنایت الله ـ شمس الدین ـ علی احمد
وسید حبیب ـ ارباب امیر محمد ـ محمد امین ـ محمد اکبر ـ ملا محمد نقی ـ عبد الله ـ محمد مومن ـ
مزار وکیل وباقی مهر وامضای ۱۲۷ نفر دیگر از اعزه و اشراف ۲ قطعه .
از هزاره قوزی اندراب : عالیجاهان ملا محمد افضل وبای مراد بای ـ عزیز خان ـ عبد القادر
و صوفی بایمن از وباقی مهر و امضای ۱۸ نفر دیگر از اعزه و اشراف .
از خنجان : عالیجاهان برهان الدینخان ملا امام و ملاخدادوست ـ ملاغلام محی الدین خان
و ماضد را لدینخان ـ ملاعبدالواحدخان وملا نیاز محمد خان وباقی مهر وامضای ۱۸ نفر دیگر از اشراف
از دوشی : عالیجاهان میرزا سراج الدینخان ومیرزا بازمحمدخان ملا صالح محمد خان و
حفیظ الله خان وباقی مهر وامضا ۲۸ نفر دیگر از اعزه واشراف .


ـ ٤٢٧ ـ

از كبله كى : عاليجاهان غلام محمدخان اخندزاده وملا محمدعلیخان ملا امام محمدگلاب خان وکیل سابقه وملا عمرگل خان ملاامام ومحمدعمرخان وباقی مهر وامضای ۱۸ نفر ديگر از اعزه .
از قوری . ملا غلام محی الدینخان ومحمداکرمخان ـ محمدفیروزخان و فقیرمحمدخان ـ صالح محمدخان وباقی مهر وامضای ۸ نفر ديگر از اعزه واشراف .
از برکه وتیمز : عالیجاهان ملا عزیزمحمدخان وصالح محمدخان محمد یار بای ومحمدولی ملا سیدعلی و ملا سیدمحمد .
از میدان . عالیجاهان خواجه محمدخان ـ عبدالله خان ـ ملك ـ ملاعبدالله ـ ملا فضل حمدخان ـ ملا عبدالله خان ـ بهرام خان ـ عبدالله خان ـ سیدعلم خان ـ محمدحسین خان ـ وباقی مهر وامضای ۲۸ نفر ديگر از اعزه واشراف .
از خوات واموخال نورك : عالیجاهان احمدشاه خان وحبیب الله خان وجلندرخان ـ و غلام علیخان وملا عبدالله خان ومحمد صدیقخان وغریب شاه خان وعبدالوهاب خان ـ عبدالقدوسخان وعبدالظاهرخان وباقی مهر وامضای ۸۰ نفر ديگر از اعزه واشراف .
از لغمان : [ILL] عالیجاهان غلام جانخان وکیل وحاجی اقاجان وکیل ـ محمدامین خان وكيل وملا شجاعخان وجلادخان ـ تاج محمدخان ـ شاه اسلام خان ـ حسام الدینخان ـ ـ محی الدین خان رضاخان شاه اسلام خان ـ حسام الدینخان ـ محی الدین رضاخان وباقی مهر و امضای ٦٤٧ نفر ديگر از اعزه واشراف واعیان .
از فرقه ئی وزيلاني : عالیجاهان ملاعبدالله خان ـ وملاقربان ـ احمدخان وملاانعام الدین خان ـ وملا عبداللطیف خان وملا اتاگل خان وملا سیدکریمخان وملا غلام رسول خان امیرخان ـ و عبدالمجیدخان ـ عبدالغیاث خان وکندل خان ـ نورالدینخان وعبدالمجیدخان وصاحبدین خان وباقی مهر وامضای ۱۸۰ نفر ديگر از اعزه واشراف .
از کوه صافی : عالیجاهان حاجی عبدالخالق خان ومحمدیعقوب خان وپادشاه گل خان و محمداکرم خان وعبدالغفارخان وعبدالرحمن خان ـ محمدحسین خان وعبدالقدوسخان وباقی مهر وامضای ٣٦ نفر ديگر از اعزه واشراف .
از غزنی : عالیجاهان عزیزالله خان امام مسجد گذر ـ ملافقي محمد امام مسجد وملا محمد وصی خطیب وسراج الدین خان وخواجه احمدشاه خان وملا یارگل خان وباقی مهر وامضای ۲۰۱نفر ديگر از اعزه واشراف .
از بدخشان . ملامحمدعثمان خان ـ مدرس حاجی ملا عبدالحكيم خان ـ ادینه محمدخان ـ و ملاعبدالجبارخان خطیب ـ عیدی محمدخان قاری وباقی مهر وامضای ٣٦ نفر ديگر از علما ومشايخ و اعزه و اشراف .
از دره شیزه وباقی فريجات اندری : عالیجاهان مبینخان وحبیب الله خان ومحمدجان خان و میرعزیزالله خان وامیرمحمدخان ساکن دره وباقی مهر وامضای ٢٥٠ نفر ديگر .


- ٤٢٨ -

از سوزائی ترمت : عالیجاهان ملا عبد الله خان ومیر گل محمد خان وملا عبد العلیم خان ـ
وخان محمد خان وملا حیدر خان ود ر محمد خان وباقی مهر وامضای ۱۱ نفر دیگر از اعزه و اشراف .
از دیمیرداد وردك : عالیجاهان خدایدادخان ومحمد حسن خان وخدا رحم خان ـ
جلال الدین خان ـ وطره باز خان ومحمد علم خان وباقی مهر وامضای ۱۳ نفر دیگر از اعزه
و اشراف .
از خان آباد وقند ز وباقی مضافات قطغن : عالیجاهان ملا عبد الله خان وملا محمد ولی خان
وتیمور شاه خان ومیرزا محمد خان واکبر شاه خان وباقی مهر وامضای ۸۰۰ نفر دیگر از اعزه واشراف
فقط ٤ قطعه .
از علاقه انجمن عالیجاهان محمد اکرم خان علاقمدار وامیر محمد خان غلام حیدر خان ـ
غلام شاه خان ـ مروت شاه خان وباقی مهر وامضای ٣٥ نفر دیگر .
از علاقه راغ : عالیجاهان صدرالدین خان ـ لعل محمد خان ـ علاقدار ـ داملا شاه خان ـ
ملا سید برهان الدین خان ـ ملا محمد اکرم خان ملا میر غلام خان حسین علی خان وباقی مهر وامضای
۸۳ نفر دیگر از اعزه واشراف .
از علاقه کشم : عالیجاهان ملا محمد یونس خان مدیر، وملا عبد الولی خان مولوی نجم الدین
خان وملا محمد حسین خان ـ سید امام الدین خان خطیب نظام الدین خان وباقی مهر وامضای
٢٥٠ نفر دیگر از اعزه واشراف وسادات وعلما .
از جرم خاش : عالیجاهان سید حسین خان مامور مالیه وکیل حکومت جرم وملا غلام محی الدین قاضی
خان قاضی خاش ومحمد عزیز مفتی ـ محمد قاسم خان مدیر ـ عبد الرسول خان وکیل ـ غلام محمد
معصوم مجددی و باقی مهر وامضای ٢٧ نفر دیگر از اعزه واشراف .
از علاقه خواجه عار قطغن : عالیجاهان سلطان ایشان خان ود، ملا قمر الدین خان وکمال
خان وغلام جان خان وباقی مهر وامضای ۱۳۸ نفر دیگر از اعزه واشراف .
از علاقه فرخار تالقان : عالیجاهان داملا سلیم خواجه ملا حکیم خان وملا کریم خان ملا گدای
محمد خان ملا محمد ولی خان ومحمد ایوب خان وباقی مهر وامضای ۳۹۷ نفردیگرا زعلما سادات واعزه
واشراف .
از علاقه شهر بزرك : عالیجاهان غلام محی الدین خان علاقمدار ومیرهاشم خان ـ صاحب نظر
خان وغلام محمد خان وقرجه بای خان ـ ملا خدای بردی خان وملا عبد الحکیم خان ـ محمد قد رضا
خان ولد سعد الله خان وباقی مهر و امضای ۷۱۲ نفر دیگر از اعزه واشراف .
از دره عریان وردك : عالیجاهان شا مراد خان کپتان وملا عبد العزیز خان ولاله نظر خان و
صاحبداد خان ومحمد علم خان وپیر محمد خان وباقی مهر وامضای ۹۷ نفر دیگر از اعزه واشراف .
از شقنان : عالیجاهان میر حبیب الله خان علاقہ دار وغلام شاہ خان دلگی مشر ـ شکرالله


- ٤٢١ -

قندخان وابراهيم خان ـ مراد محمدخان وباقی مهر وامضای ٥٨ نغر دیگر از اعزه واشراف.
از محمد اغه‌لوگر: عالیجاهان ملاعبد الرحیم‌خان ـ عبدالغفارخان ـ اخترمحمدخان ـ عبدالغفورخان ـ
ویس‌محمدخان ـ گل‌محمدخان ـ عزیزخان ـ خیرمحمدخان ـ محمدعلم‌خان ـ فیض‌محمدخان ـ
غلام جان‌خان ـ گل‌دین‌خان ـ خانگل‌خان وباقی امضا ومحر ۱۸ نفر دیگر از اعزه واشراف ـ در
دو قطعه.
از گذر گدری‌کابل تاریخ ٥ شعبان لله : عالیجاه فیض‌محمدخان ـ میرزامحمدهاشم‌خان ـ جان
محمدخان ـ خیرمحمد ـ محمدسرورخان ـ محمدیوسف‌خان ـ وباقی مهر وامضای ٥٠ نفر دیگر از اعزه قند
واشراف دیگر.
از گذر پایان چوک‌کابل وچنده سردارخان : خان‌وشیربچه‌ها : عالیجاهان محمدایوب‌خان
کلانتر ـ ملاغلام محمدخان امام مسجد ـ غلام‌محی‌الدین‌خان ـ علی‌احمدخان ـ حاجی‌محمد افضل
خان تجار وباقی مهر ونشان شصت ۱۸ نفر دیگر از اعزه واشراف.
از کل‌علی رضاخان. عالیجاهان‌ولی‌محمدخان ـ محمدیوسف‌خان ـ نظام‌الدین‌خان ـ محمد انور
خان ـ میرمحمدحسن‌خان ـ احمدشاه‌خان ـ محمدانورخان ـ وباقی مهر وامضای ٥٣ نفر دیگر از
اعزه واشراف.
از خواجه رواش : عالیجاهان ملك‌محمد‌محسن‌خان ـ محمدشریف‌خان ـ پاینده‌محمدخان ـ
نظام‌الدین‌خان ـ محمدعثمان‌خان ـ داودشاه‌خان ـ وباقی مهر وامضای ۳۲ نفر دیگر از اعزه واشراف.
از تاله‌وبرفك. عالیجاهان‌محمدرحیم‌خان ـ سیدمحمدخان ـ نیك‌محمدخان ـ فضل‌احمدخان ـ
ملا سید قدیرخان ـ لعل‌محمدخان‌قریه‌دار ـ دلا‌خان وباقی امضا ومهر ۷۳ نفر دیگر از اعزه واشراف.
از کلالی قطغن. عالیجاهان خورده گل‌خان ـ مرزا ملك‌باشی اقامیرخان ـ غائب‌دادخان ـ
علی‌رضاخان وباقی مهر وامضای ۸۳ نفر دیگر از اعزه واشراف.
از چكچك. فرمان‌بیک ـ عالیجاهان محمدقاسم‌خان ـ تولیمشر سابقه ـ محمدیوسف‌خان و
محمدامین‌خان ـ شیرعلم‌خان ـ سید‌غریب‌خان ـ محمدعلم‌خان وباقی مهر ونشان شصت۱۸نفر
دیگر از اعزه واشراف.
از حصه ۲ چهاردهی. عالیجاهان‌میرمحمد‌کاظم‌خان ـ محمدخان‌کندکمش ـ میرزامحمدخان ـ
فقيرملك‌خان ـ نظام‌الدین‌خان ـ عبدالغفورخان وباقی مهروامضای ٤ ۱نفر دیگر از اعزه واشراف.
از زرمت سمت جنوبی. عالیجاهان سیدحضرت‌شاه‌خان ـ عبدالکریم‌خان ـ محمد‌افضل‌خان ـ
صالح‌محمدخان ـ جمعه‌گل‌خان ـ دادمحمدخان ـ باقی امضا ومهر ۲۲ نفر دیگر از اعزه واشراف.
از ارغنده وپغمان ومتعلقات ان. عالیجاهان شاه محمدخان ـ پاینده‌خان ـ عبد‌المحمدخان ـ
عبدالرحمن‌خان ـ عبدالمجیدخان ـ عبدالکریم‌خان وباقی مهر وامضای ٤٠٥ نفر دیگر از اعزه واشراف.


از چهاردهی کابل . عالیجاهان میر احمد شاه خان میر صابر شاه خان - میرزا محمد یونس خان -
میرزا محمد حسن خان - سید نبی خان - حاجی میر سراج الدین خان و باقی مهر و امضای ۷۱۹ نفر
دیگر از اعزه و اشراف .
از حاجی بيك كوهدامن . عالیجاهان طاوس خان و امام الدین خان و گل محمد خان وباقی -
اعزه و اشراف .

مد وجزر اسلام حصه (۹) ما بعد از شماره ۳۰ .

(شعر) اگر از رونق افتاد است ( ایران) نیز هم
( هند) گر سرمست غفلت شد (خراسان نیز هم)
(پارس) گر پامست افلاس است (توران) نیز هم
گر برون شد (اندلس) از دست (یونان (۱) نیز هم
باید ریخ ان ملك (تونس (۲) اخ ان (رومیلیا) (۳)
گر (فرانسه) غصب کرد آن (سند گر (بلگاریا) )
خیز تا برگرد (افریقه) (۴) بپاشیم اشکبار -
گا مبر (تتارور) (٥) ویران رانور (٦) گه کییم زار
گاه نشینیم از خیال (شهر الزهرا) (۷) سوگوار
گامیصیا د غزب (۸) می باشیم هر دم بی قرار
یاد کردن دوستان را از مروه دور نیست
پیش مانیان عهد دوستی مـحـاور نیست -
آن قدر راندیم یکدم تا وطن شد ناپدید
هرچه بود از زاد راه باما بپایان در رسید
رخت رفته کارما آخر برسوائی کشید
در غریبی جان ما از بهر خود آفت خرید
باد صحرائی وزید و بخت ما را خوار کرد
ناگهان سیل درامد رخت ما را آب برد -
در (عرب) جرات نماند و در (عجم)
در (بخارا) شوکت ود ر (بلخ ) هم صولت نماند
در (خراسان) قوه و در (قرطبه)
شوره اندر (مصر) ود ر هند وستان) دولت نماند
رفت رفته قره اقبال ما گردید
تا هجوم آورد سختی عیش ما گردید تلخ -
نسل گر باقی است لیکن جوهر همت کجاست
(هاشمی) غیرت کجا و (خالدی (۹) جرئت کجاست
زور ایوبی (۱۰) کجا و طارقی (۱۱) نصرت کجاست
غزنوی شوره (۱۲) کجا و موسوی (۱۳) شوکت کجاست
این زمان زان نامداران جز نشانی بیش نیست
سرگذشت عهد یاران جز بیانی بیش نیست -

۱) قلق ملك يونان تابع سلطنت اسلامبول بود واکنون از سنه ۱۸۲۷ ع از ربقه اطاعت سلطان
روم آزاد شد .
۲) تونس در افریقه مملکتی است که اهل اسلام انرا در قرن اول فتح نموده بودند و دولت
ابو موسیابیه و عبید یه یکی بعد از دیگری بران تسلط میداشت تا انکه درسنه ٦١٠ هـ ١٢١٣ ع
عبد الواحد بن ابی بکر بن عمر الحفصی که از طرف ناصر بالله محمد بن یعقوب بن یوسف بن عبد المومن
خلیفه مراکش بران استیلا فل یافته سلطنت جداگانه در ان سرزمین قایم ساخت تقریبا ۳۷۹ سال -
خاندانش بران حکمران بود بعد از انقلاب ادوار در تعرف دولت هسپانیه در آمد و فرنگیان بران -


-٤٣١-

قبض و تصرف نمود تا انکه در سنه ١٥٢٧ عيسوي سنه ٩٨٢ هجري حضرت سلطان سلیم بن
سلیمان اعظم ان را باز در حوزه حراست اسلام اورد والحال از تصرف دولت عليه عثمانیه نیز بدر
رفته و تحت اثر دولت فرانسه است .
٢) رومیلیا بیشتر از باج گذاران سلطنت اسلامبول بود حال بلغاریا ان را از تصرف سلطان روم
گرفته است .
٤-٥-٦) مسلمانان در افریقه از بحر گذشته تا لب اب تیمرو کنا و وانتاوه رسیده تکرر و
کوکو را متصرف شده در اتور و بژکو و بما کورا در سواحل افریقه گرفته از دیگر طرف باب المندب
را عبور کنان بزنگبار رسید ، مندسون - سنده - مواسا - کلو- موزمبیق - را بندر گاه خود -
ساختند که فعلا برخی از انها در تصرف انگلیز و بعضی در ممالک فرانسه و چیزی در پرتقال است.
٧) این شهر را تام و اموی در اندلس بالای کوهی تعمیر نموده است .
٨) نام حصه جنوبی مفتوحه پرتقال و افریقای ( مغرب والمغرب) نهاده بودند که اروپائیها
نیزانرا (الگار) میگویند این حصه تا ٧٤٠هـ ١٣٤٠ ع در قبضه خلفای بنی امیه اندلس
بوده الان نام اسلام از ان مقام برافتاده است. ابوبکر بن عمر ملتمونی در ٤٥٠هـ ١٠٥٨ ع
شهر اكمت را گفته از تلمسان تا بحر محیط سلطنت خود را وسعت داده مراکش را پایتخت خود
قرار داده بود.
٩) حضرت خالد بن ولید سیف الله که سپهسالار اسلام وفاتح دمشق وشام است رضی الله عنه .
١٠) خاندان ایوبیه که از ٥٦٦هـ ١١٧١ تا ٩٢٢هـ ١٥١٦ع بمصر سلطنت کرده اولشان
النصر صلاح الدین یوسف بن ایوب فاتح بیت المقدس رح است .
١١) طارق بن زیاد الصدفی اولین فاتح اندلس در ٩٢هـ ٧١١ ع که ( جبل طارق) بنام او مشهور شد .
١٢) با انکه اسلام از مدتی هند را منور کرد ه بود بنیاد سلطنت اسلامی هند از برکت حکومت غزنوی
در ٣٦٧هـ ٩٦٦ع قائم شد اگرچه خود سبکتگین از سند عبور نکرده ولی سلطان محمود رح
تا بسومنات رسیده در بنیاد کفر تزلزل افگند .
١٣) نی نصير البكر سپهسالار ولید بن عبد الملك فاتح اندلس که طارق غلام او بود ، .

( کابل مطبعه ، سرکاری )

ختم


[BLANK PAGE]