٢٩٥

مشرقی
شکست فاحش اشرار در حمله خورد کابل وچکری

خائنین راه اسلامیت مواظبت دارند ارواح افساد را در کالبد های خبیثه بعض افراد ـ
جا داده رخنه در اساس اسلامیت ایجاد وبمقاصد سوء خود شان نائل المرام بشوند .
ولی برحسب قاعده کلیۀ این طائفه ضاله خسرالدنیا والاخره بوده هیچگاه نائل
المرام نخواهند شد چنانچه در ماضی قریب یکعده ازین خلقت کاران یعنی یکدسته
از اهالی خوگیانی بمعیت سعادت خان حصارکی قندمشر سابقه ومحمدگل خان فرقه مشر سابق و
غلام محی الدین خان خوگیانی از راه مشرقی وارد خورد کابل شده وخیال حمله بر مفرزه حکومت
متعینه بتخاک داشتند .
مفرزه مذکوره از قضیه اگاه ودلاورانه بمدافعه شان محیا وقائد محترم ان جناب خان محمد
خان جرنیل علت را از اوشان جویا شده جوابا اصغا نمودند که گویا تماما مراد مبنی بر حقد
وحسد وجاه طلبی بود چه انها اشتکا به نسبت ارتقای عالیجاهان قد محمد علم خان نائب سالار
شنواری وملک قیس خان نائب سالار خوگیانی وعبدالرحمن خان جبارخیل حصارکی وباقی عزیزان شان
بمناصب حکومتی وحرمان خود شان از نیلان باین مراتب نموده بودند که سر افسر مفرزه به
اوشان حالی نمود :
درصورتیکه شما نیز مثل انها التجا بحکومت نموده بحضور پادشاهی حاضر ودرخواست
خدمت ومنصب نمائید البته از بذل عواطف شاهانه درباره شما مضائقه نخواهد شد وهم
ضمنا سر افسر موصوف مسئله را بحضور معروض وحسب الامر والا یکدسته قوای کافی به قیاد ـ ت ـ
جناب تحورنشان سردار اعلی معین السلطنه صاحب وعالیقدر یاور با هدایات کافی متحیء
حرکت انصوب شدند .
ان بد بختان در شب همان روز از راه خدعه افراد نادان را بسرکوه منار چکری ازر صعود
داده در قله کوه اتخاذ سنگر واستحکام نموده وبخیال ناقص خود تصور کرده بودند چون ـ
جميع عسکر حکومت مرکزی بجانب جنوبی سوق شده تماما در نقاط دره احمد زائی الی مجلغو
ودرخوشی وبرکی برک الی د وبنده حاجی فاتح شده بودند انها خود را از راه کوه منارچکری
بحدود بگرامی وشیوکی فرود اورده طوری به ر شهر کابل تعرض نمایند که مفرزه بتخاك واقف
نشود .
ولیکن فکر خام انها این تصور بیجا را نموده خبر نداشتند که وزارت حربیه ما قوای
مکملی را برای محافظت اینگونه پیشامدها پیش ازپیش تهیه داشته بود که کمتر انرا بقیادت ـ
حضرت ممدوح اعزام داشت که ان قوا بمعیت خود سردار اعلی انهارا تعاقب نموده قهرا
مغلوب وازسنگرها طرد والی خورد کابل انهارا عقب نشانیده مفرزه بتخاك هم از انحا معاونت
نموده تلفات سنگینی باوشان وارد نمودند که تخمینا سی نفر شان دستگیر ودر شهر تشهیر
ودوصد نفر شان مقتول شدند .


- ٢١٦ -

باثر تصادفات نيك درين بين يك دسته اشخاص مسلح از طرف عالیجاه ملك قيس خان جهت حفاظت وتأمين راه از جانب مشرقی حرکت نموده در عین حال این اشرار را از جانب عقب انها واز طرف مقابل عسکری مرکزی در محلكه انداخته یاشان ومشت شان ساخته عسکری کابل الى تیزین منصورانه واصل وموقف ومحافظین مذکوره هم بمعاونت وحفاظت يك قافله بزرگ که از پشاور حامل اشیای تجارتی بوده و اینوقت بان حدود پا نهاده بودند پرداخته قافله هم با تمام خیریت واسوده گی وارد کابل گشتند وهم نفری متعاقبه ملك قيس خان بحدود جگدلك بانها مصاف نموده که دوصد دانه تفنگ به غنیمت از اوشان گرفته فعلا انها معدوم الاثرند امید است عنقریب به عسکر مذکور امر حرکت بطرف مشرقی صادر شده ومطونیت راه و رفاه عابرین را فراهم نمایند .

بیعت عمومی اهالی و سکنه
دارالنصرت هرات

در شماره ٢١ حبیب الاسلام نوشته بودیم که پانده ازه چهل نفر از اشخاص لایق وبصیر وکار اگاه هرات بصحابت بیعت نامهای عمومی ان ولا به بارگاه امیر صاحب رفیع جایگاه بجهت عتبه بوسی وتقدیم مراتب اخلاص واطاعت عمومی موکلین خود وارد مرکز شدند تلقی معززانه از طرف دولت پذیرفته شده اند . اینک از حسن معاونت آقای محمد ابراهیم خان سرمنشی حضور تمام بیعت نامهای که توسط وکلای موصوف بحضور تقدیم شده است ( بغرض نشر و استحضار عموم ) موصول دست ممنونیت ما گردیده که از ان جمله ما فعلا به نشر بیعت نامه مرکزی ان ولا می پردازیم .
بسم الله الرحمن الرحیم
هوالله تعالی شانه العزيز - هوالهادي الى طريق الرشاد .
الحمد لله الذی هدینا لهذا وماكنا لنهتدی لولا ان هدینا الله والصلوات والسلام على حبيبه محمد سيد الانبياء المبعوث بدعوت الخلائق من الضلاله الى الهدى وعلى اله و ـ اصحابه نجوم الاقتدا ولاهتدا بعد الحمد والصلوات معروض پیشگاه حضور خورشید ظهور و بارگاه لامع النور پادشاه اسلام پناه المويد بالطاف الله امير المومنين ظل الله فی العالمین حامی شریعت سیدالمرسلين ماحى اثار الكفر وابتداع المبتدعين مروج الشرع والدين ـ پادشاه ممالك افغانستان المتمثل بكريمه ان الله يامر بالعدل والاحسان خادم دين رسول الله امیر حبیب الله خان لا زالت شموس الدوله مشرقتة من افق جلاله.
شهی که از لمعات دل منور اوو صدف افتاب تجلی کند ز منظر او
امید داریم ما زمره فدویان عقیدت شعار قفا قاطبه سکنه ولایت هرات از سادات وعلما و مشایخ وخوانین نظامی وملكى ومامورین وتجار وكلان شونده گان وکافه رعایا و برایای بلده و بلوکات وولایات اینکه چون درین زمان مرحمت عنوان میمنت نشان كعبه ليجناب شجاعت و ـ


- ۲۹۷ -
صداقت و خلوصیت شعار فداکار دین و دولت اسلام عبدالرحیم خان نائب سالار رئیس تنظیمه
که از سالهای سابق با این روبهک جهتی و رابطه دوستی داشته و قبل از اوان ورود خود مراسلات
ومکاتبات دوستانه متوالیه از ولایت مزار شریف ومیمنه که مشعر بر مواعظ سودمندانه و اوضاع
شریعت شعاری ملوکانه و رعیت پروری های خسر وانه بود برای ما فدویان صمیمانه ارسال نموده
که از مضامین ان جمله اهل این ولا بجوش وخروش اشتیاقانه و ادعیه عاجزانه پیوسته مترصد
ورود میمنت امود شان بودیم تا اینکه از فضل خداوند جل جلاله از حضور باهر النور بالوايح
طغرا پیرایه حضور انور والا بولایت هرات عز ورود ارزانی نمودند چون عبارات هدایت اثار
لوایح موصوفه و اطوار و اوضاع خلوصیت شعار جناب نائب سالار صاحب ممدوح مشعر بر ـ
شریعت شعاری وعدالت گستری ورعیت پروریهای حضرت شهریار فلك اقتدار خادم دین
رسول الله بود بگوش هوش صداقت نیوش خود ها شنوده کلا وطرا حمد وشكر حضرت ایزد تعالی
را بجای اورد ممنون احسان ومراحم بیکران حضرت خلیفه الزمان گردیده بمضمون ایه وافی
هدایه ان الذین يبايعونك انما يبايعون الله بدون نزاع وجدال وفساد وخون ریزی ومرد م
ازاری وقتل وغارت بجوش وخروش سمعا وطاعتا برضا ورغبت بیعت صمیمانه و عهد و پیمان صادقانه
برای خادم دین رسول الله صلی عنه الله وسنه رسوله نمودیم که تا نفس در تن و روح در بدن
داشته باشیم در ظاهر وباطن بمضمون ایه كريمه اطيعو الله واطيعو الرسول واولی الامرمنکم
اطاعت اوامر وامتثال احکام حضرت ظل اللهی را که در حقیقت اطاعت شریعت غرا است بر ذمه خود ها
فرض عين وعین فرض دانسته دوست آن را دوست خود دشمن انرا دشمن خود ها می شماریم
وبحكم كلام معجز نظام او فوا با العهود ان العهد كان مسئولا باين عهد و میثاق خود ها ثابت
و راسخ میباشیم که همواره حلقه اطاعت و فرمان برداری پادشاه ذیجاه خود را در گوش
و غاشیه ارادت شانرا بر دوش نموده جان نثاری دولت اسلام را خیر دین و دنیای خودها ـ
میدانیم و الله على ما نقول وکیل و از عهده شکر این نعمت عظما برامده نمیتوانیم که رواج احکام
كتاب اللهى وترقى شریعت حضرت رسالت پناهی (ص) و حفاظت سر ومال و ناموس و مملکت اهل
اسلام در ظل رافت وسایه حمایت این دولت قوی شوکت شریعت پرور خادم دین رسول الله
میباشد ولله الحمد از لطف حضرت کردگار ویمن نیت و طالع شهریار شریعت شعار و غمخواری و
صداقت وفداکاری های جناب نائب سالار موصوف که پیوسته در مجالس و محافل خواص و عوام و
حضور جمهور انام بر منابر اهل اسلام برامده بعبارات فصیح و بلیغ ومواعظ دلپسند و نصایح
سودمند شریعت گستری و رعیت پروری های حضرت شهریار را ابلاغ فرموده که قاطبه سکنه اینولا
در مهد عافیت و کمال رفاهيت بفارغ البالى و اسود بحالی بشکر حضرت خداوند جل وعلی شانه
ودعای سلامتی و بقای دولت پادشاه اسلام پناه خادم دین رسول الله مشغول میباشیم و ـ
انشاء الله تعالى بيعت نامه های خودها را مصحوب اشخاص که بشرفیابی حضور اقدس والا و
عتبه بوسی بارگاه کیوان جایگاه مشرف میگردند تقدیم حضور اقدس شهریاری مینمائیم امید که


ـ ۲۹۸ ـ

يشرف حضور اقدس شهرياري ظلا ساطعه لامعه مبارك مشرف گرديده بذروه قبول موصول و مراحم والطاف شاهانه در باره ما فدويان خلوصيت و صداقت ائين روز افزون گردد . در خاتمه دعاي دوام دولت و شوكت خدا داد اسلام پناه و بقاي سلطنت حضرت شهريار شريعت شعار را از درگاه حضرت ايزد متعال جل على شانه در خواست نموده التجا ميداريم گفتند كه :
خداوندا به پيران جوان بخت که تا است اسمان چتر و زمين تخت
بزيراي تخت شاهنشريا د تبارك چتر ظل اللهي بـاد
اللهم ايد زمان سلطنه اميرالاسلام والمسلمين خادم دين رسول الله لا علاء معالم الدين و كفايه مصالح المسلمين امين .
امضا ات : ۱ـ افسران نظامی :
ابوالقاسم برگد توپچی ـ فقیر احمد غند اول پیاده ـ حاجی سید احمد برگد غند ۲ پیاده ـ محمد یوسف برگد غند ۵ پیاده ـ عبد الرحمن برگد غند ۶ پیاده ـ برگد غند سواری امیر محمد كرنيل ـ سيد محمد خان كرنيل ـ محمد ايوب كرنيل ـ عبد الحميد كميدان ـ حاجی سید عظیم برگد ـ محمد ابراهیم كميدان ـ سر بلند كميدان ـ عبد الله کرنيل اسپور كوتوالی ـ شایسته خان كميدان ـ غلام نبی كميدان ـ سید محبوب كميدان ـ عبد الحكيم كميدان ـ خواجه عبد الرحمن كميدان ـ سید محمد كرنيل ـ محمد سرور كرنيل ـ غلام غوث كميدان کوتوالی محمد ابراهيم كميدان ـ
۲ـ سادات عظام : سيد عبدالوهاب ميرعثمان ـ سید شمر الدین ـ حاجی میرزا رضی ـ سید محمد صدیق ـ ميرعطا محمد ـ سيد محمد عمرـ سيد غلام محی الدین ـ سید یحیی ـ سید محمد حیدر صاحب زاده ـ سید عبد الله عبد الاحد ـ سید جان ـ سید محمد صدیق ـ سید ابو بکر ساکن نوین ـ عبد الرؤفـ سید عمر ساکن نوین ـ غلام حيدر .
۳ـ علماء کرام و اهالی محاكم شرعيه : مفتی فیض الله ـ محمد یوسف ـ محمد فقیر حسن ـ محمد صدیق قاضی ـ غلام رسول خطیب ـ عبد الباقی مدرس ـ محمد ضیاء الحق مدرس ـ مدرسه ضياء العلوم ـ سراج الدين ـ عبد الوهاب ـ محمد سعید ـ حاجی ملا ابوبکر قريه جفرتان درویش احمد ـ صلاح الدین مدرس .
٤ـ مشایخ ذوالاحترام : عبيدالله محمد مجددي ـ فضل احمد مجددي ـ عبد القدوس مجددی ـ شرف الدين ـ محمد حيدر القادري ـ صاحبزاده ـ درويش محمد الداعی با المامو الدين محمد جان صاحب زاده ـ یار محمد ـ عبد المجيد ـ شیخ محمد امین ـ اغا سید عبد الحكيم ـ محمد اكبرـ فضل حق مجددي ـ حاجی معین الدین ـ عبد الباقی پسر صاحبزاده صاحب ملا محمد جان ـ شیخ عبد الكريم ـ محمد ايوب پسر صاحبزاده صاحب ـ عبد الرحمن ـ خواجه عبد الله ـ سيد ابوبكر .
۵ـ خوانين ملکی و اهالی دفتر خانه و مامورین :


- ۲۱۱ -

محمد ابراهیم - عبد العلی - حاجی احمد - حاجی غلام حیدر - احمد علی - عبد الباقی -
بارکزائی - محمد ق یوسف - خداداد - محمد عمر - خیر محمد توخی - امیر محمد حسن - حاجی
محمد عثمان - محمد حسین تیموری - محمد شریف - عبد الحکیم - امیر محمد نورزائی - شمس الدین
سرکاتب محمد نادر - محمد ایوب ساکن اوبه - حافظ جی حبیب الله - میرزا عبد الرحمن -
حاجی پیر محمد - شیر محمد حاکم - خان اقا - میر سنگد ر کاتب گمرک - یار محمد - عبد المحمد
محمد عمر - اتا شاه - سید محمود - میرزا محمد روزنامچه نویس - غلام محمد تذکره نویس -
دین محمد کاتب صندوقداری گمرک - برات علی - نور محمد علی زائی - حقیر امین الله - غلام محمد
محمد افضل - حبیب الله - لعل محمد - .
٦ - تجار و کلان شوندگان و اهالی هرات که از خوف تطویل از انتقال ان صرف نظر شد .

صندوق عدالت سلطنت حبیبیه در هرات

درین اوقات صندوقهای عدالت ما خدمات برجسته که مبنی بر رضائیت حکومت و ملت
است انجام میدهد که در اکثر مواقع اسباب رشک ما میشود چه ما بان پایه از ترس سخن
چینان هیچ موفق نخواهیم شد یک امری را از امور مربوطه بسمع رجال مهم و مامورین بزرگ دوائر
خود رسانیده و یا جناب نائب سالار صاحب را بصورت فوری در صدد اصلاح ان ترغیب کنیم .
ولی این صندوق ها هر هفته یک جمله عرایض را در پیشگاه مطالعہ نائب سالار صاحب
میگذارند و نائب سالار صاحبی اینکه باوشان برخورد یا به نسبت بعضی کلمات از کسی
دلگیر شوند همان ساعه با یک خود وتنی وشغلی در اجرای ان ببدنحا دات بذل توجه میفرمایند
چنانچه ازان جمله شنیدیم یک راپورتی هم بمناسبت خیانت بعضی مامورین دروازه های شهر
بوده مظنونین هم بحضور جلب شده و تحت استنطاق اند پس از ثبوت اگر مرتکب شد بود -
البته شرعا مجازات خواهند شد . ( اتفاق اسلام )

جشن فتوحات حبیبیه در ولایت هرات

بر اثر فتوحات وموفقیت های کامله اعلیحصرت امیر صاحب وبیعت دادن سائر طبقات
افغانستان و تدویر امورات شرعی بر محور حقیقی ان متوالیا سه شب یک جشن ملی باشکوهی
بنام نامی امیر صاحب در شهر هرات گرفته شد بود به تفصيلی که تمام بازارها و چارباغ و-
قوماندانی بطرز مرغوب تجلیل و تزئین شده تمام اهالی شهر و حواشی و مضافات ان با یک جوش و
خروش ملی شامل جشن شده بودند . ( مخلص از اتفاق اسلام )


شورش در بمبائی
درنتیجه اعتصابکارگران تا اکنون ٦٣ فله کارخانه مهم بمبئی بسته شده و تا روز 11 گذشته
صد و بیست هزار نفر کارگر بی کار شده اند . اگرچه رؤسای کارگران بدو دسته منقسم شده اند
عدهء موافق وجمعی مخالف اعتصاب میباشند با وجود این طرفداران اعتصاب بر سائرین غلبه
کرده ودیگران را بحدی در فشار داشته اند که مجبور بترك کار شده اندحتی در بعضی ـ
کارخانه ها زن ها را وادار ساخته اند که مانع از دخول سائرین گردند احتمال دارد حکومت
بمبئی برای رفع این واقعه بزودی از (مها بلشور) مراجعت نماید .
زد وخورد بین مسلمان و هندو
شب(١٦ ذیقعده) مابین مسلمان و هندوان بمبئی مجادلهء مختصری بوقوع پیوست و
در موقعیکه تخت روان بت هندوان از مقابل مسجد مسلمانان عبور می نمود چند نفر مسلمانان
حمله برد موقبل از رسیدن پولیس در نتیجهء زد وخورد یکنفر هند و کشته وقریب دوازده نفر
با کارد زخمی شده اند زد وخوردهای سختی این چند روز بین هندو و مسلمان دوام دارد و
تاکنون عدهء زیادی از طرفین مقتول یا نزديك مرك وجمع کثیری مجروح ودر مریضخانه ها ـ
میباشند جلوگیریهای افراد پولیس نتوانست باین کشتارهای وحشیانه خاتمهء طرفین دهد .
باکمال قساوت مشغول سر بریدن و شکم دریدن هم میباشند حتی کار وحشی گری را ـ
بجائی رسانیده اند که از زنان واطفال بی گناه نیز دست بردار نیستند چنان که در دوجا
برموتورکه حامل يك خانه وادهء متمول هند و بود عبور می نمود مسلمانان باکمال بیرحمی حملـــــه
برده وانرا با سنگ چوب سخت زخمی کردند .
انضباط قوای نظامی انگلیس
حکومت مجددا قوای نظامی خودرا بشهر طلبیده ودرنتیجه جدیت افراد نظامی تاکنون
پنجصد نفر از اشرار دستگیر وتوقیف شده اند . عدهء نظامیان در دستجات منقسم شده در
نقاط مختلفهء خطرناك شهر مشغول گردش وکشیک میباشند مطابق صورتی که جرائد بمبئی میدهند
روز ٢٢ ذیقعده درنتیجهء مصادمات سخت سی نفر مجروح ودر مریضخانه(باتلی والا) ـ
پذیرفته شدند که اغلبانان نزديك بمردن میباشند ـ در قسمت شمالی شهر که محل کارخانه
جات است چندین حمله ازطرف هندوها بمسلمانان شده وچند نفر فقط از طرفین سخت ـ
مجروح ویکنفر مقتول گردید یکی از صاحب منصبان پولیس نیز درین مقدمه مجروح شده است .
در نقطهء دیگرعدهء از مسلمانان با چوب وکارد بزور بخانهء هندوها داخل وبکمال وحشی
گری وبی رحمی خانهء انان را اتش زدند وقبل از رسیدن پولیس عدهء بسیاری مجروح ومقتول شدند


۳۰۱

قوای پولیس دوصد نفر هندو را در حالی که مشغول سنگ زدن با عابرین مسلمانان بودند
در يك نقطه توقیف و به کمیسر جلب نمود و پس از جستجو در خانه انان مقدار زیاد سنگ و ـــ
چوپ و کارد و خنجر کشف شد . در نقطه دیگر نیز در همین روز پنجاه نفر از اشرار دستگیر
شده اند غروپ شنبه ۲۲ ذیقعده اعلان حکومت نظامی از طرف دولت صادر و تا ١٤ روز برقرار
خواهد بود .

علل و اسباب شورش !

مطابق راپورت واعلانی که روز گذشته از طرف دولت منتشر گردیده سبب اصلی شورش بقرار ــ
ذیل بوده است کارگران کار خانه جات در ۱۲ ذیقعده تصمیم گرفته که از امروز اعتصاب ــــ
نمایند بنا بران در ان روز غالب کارخانه جات بسته شده و همه کارگران هندو از کار کناره
گرفته ولی کارگران مسلمانان که در بعضی کارخانه جات مستخدم بودند با هندوان در اعتصاب
موافقت نکردند همان بود که هندوها خواستند قهرا مسلمانان را از کار باز داشته و بانجام
مقصود خود نائل گردند ازین جهت چند مرتبه به مسلمانان حمله کردند ولی بزودی از طرف
پولیس جلو گیری بعمل امد تا اینکه این چند روز اخیر زد و خورد بین دو طایفه در گرفت و
تا کنون نیز کشتار سخت ادامه دارد . اتفاق اسلام از (تجدد ایران)

(کابل ـــ مطبعه سركاری)


نوت :

ورق اول ( صفحه ۱ و ۲ ) شماره ۲۳

جریده حبیب الاسلام

در کلکسیون موجود نیست و تعمدا

جدا شده است .


( صفحه ٣ ) ( جریده هفته گی حبیب الاسلام ـ سال اول ـ شماره ٢٣ ) ( نمره مسلسل ٢٣ )

از سرحد طولانی هند بجانب ایران و هرات میرود تشکیل داده و دروازه جبال شمالی را که
راه های عبور و مرور قافله های که بطرف هرات و ترکستان میروند از بین آن تمدید یافته است
اداره میکند .
احمد شاه ابدالی که اولین پادشاه درانی بوده شهر جدید قندهار را تعمیر و
اساس حکومت افغانستان را در سنه ١٧٤٩ میلادی گذاشته است چنانچه مقبره او هنوز
از یادگارهای محمه قندهار شمرده میشود .
فتح این شهر که پایتخت قدیم مملکت و حصن حصین خاندان درانی بوده و از طرف
قوای عسکری امیر جدید مفتوح شده است حتمی است که در قوت و اقتدار امیر موصوف میافزاید
بعضی اشخاصیکه حکومت موجوده را مورد تنقید قرار داده و از مخالفت ملت نسبت به اوی
گفتگو میکنند در صورتیکه امیر موصوف طوریکه بر کابل و هرات و مزارشریف تسلط کامله پیدا
کرده است چون به حکمرانی قندهار هم همچنان موفق است باید اشخاص مذکور بر عقیده
و افکار خودشان نظریاتی افگنده و آنرا اصلاح کنند .
زیرا این شخص دلیر ماجراجو که در عرصه کمتر از ششماه شهرهای مهم افغانستان را
تسخیر و تحت تسلط خویش آورده است بطور یقین باید گفت که قابلیت و استعداد مقام ـ
ریاست را دارا بوده ويك مهارت و شطارت فوق العاده در فن حرب دارد .
فتح و کامیابی غیر متوقع او در قندهار نه تنها در اختیار و اقتدار او افزوده است بلکه
میتوان گفت ..... که يك ولایت با ثروت را تحت تصرف خود آورده و یکی از چهار دروازه
های مهم را برای جریان تجارت بین مملکت خودش و هندو باز نموده است .....
قندهار علاوه بر تجارتی که با خارج دارد دارای دیگر منابع ثروت نیز میباشد باغها و ـ
بستانهای قندهار مشهور و وادی هائیکه در نواحی شهر واقع اند خیلی شاداب و اصول ـ
آبیاری آنجا قابل تحسین است اراضی خشکا به قندهار بذریعه کاریزها که یکی از اصول ـ
قدیمه آب رسانی ایران است سیراب میگردند ذرایع و منابع قندهار را که برای رفع هرگونه
احتیاجات زندگانی مکفی میباشد از این قیاس کرده میتوانیم که در ظرف دو سالیکه عساکر
برطانوی متصرف شهر مذکور بودند جز از مصالح حربیه و چیزی که در قندهار پیدا نمیشد بدیگر
هیچ چیزی احتیاج نداشتند با وجود یکه شهر مذکور در آنموقع تحت فشار عساکر ایوب خان و ـ
جنرال انگلیسی (لورد رابورت) فاتح قندهار واقع بود ... وقتیکه پادشاه امان الله با
برادر اندرش دست از امارت کشیدند ماما زاده انجا علی احمد خان که یکی از اعضای
خانواده شاهی بارکزائی است بجانب قندهار شتافت و امارت را بنام خویش اعلان کرد .


- ٣٠٣ -
علی احمد خان که هر وقت بطور سزاوار یا ناکامی دچار شده است حینیکه پادشاه امان الله
مشغول سیر و سیاحت اروپا بود در نتیجه بی‌اعتدالی و میلیکه به شرب سکرات داشت گفتتلفق
ملاها وانتقام متمرد را نسبت بخود پشیمان
کرده و برعلیه خود برانگیخت و همینکه کابل سقوط کرد خود را بامارت سمت جلال اباد اعلان
نمود ولی قبل از انکه قبایل سمت مشرقی با او موافقت کنند و برای حمله بر شهر متصرف کابل امادگی
ظاهر سازند او را مجبور بیاد کردن سوگند نمودند که دوباره میل بخوردن شراب نکند اما ــ
باوجود این ــ حمله بردن بر کابل عقیم ثابت شد زیرا بعضی از تابعین تفویض للقه او در حین
بازگشت للقه‌اسباب و اثواب شخصی اورا تحت تفتیش گرفته این عذر را پیش اوردند که مشروبات
ممنوعه در بین اسباب او وجود داشت در اثر این فضیحت امید های علی احمد خان بخاک برابر
شده و شهر جلال اباد هم در اثر اتش گرفتن مخزن بارود برباد و ویران گردید علی احمد خان
بعد از یك اقامت مختصری در هند قندهار رفته با پسر عمه خود امان الله خان ملحق شد
اما در انجا تا عرصه یکماه محبوس للقوق بود .

اکنون او قندهار را نیز از دست داده و پسر كوچك او در محاربه مقتول و خود او از قرار
اطلاعات متواتره دستگیر و بكابل فرستاده شده است گمان نمیرود که بعد از ورود بكابل دیری
زیست نماید .

شاه مخلوع و رفقای او
جریده تایمز مینویسد که مخبر مخصوص ما در ۲۰ ذیحجه الحرام از بمبئی خبر داده
است که ملکه ثریا در شفاخانه (سنیت جورج) بروز جمعه وضع حمله نموده مولود او دختر
میباشد و نیز از زوجه عنایت الله خان بروز شنبه دختری متولد شده است . یقین میرود که
پادشاه امان الله بخمین نزدیکی ها از بمبئی حرکت خواهد کرد . برای عنایت الله خان از
حالا اوطاق ها در واپور (ملتان) بکرایه گرفته شده که بتاریخ ۱۳ محرم از بمبئی روانه ــ
خواهد شد .
اغلب گمان میرود که بعضی افراد معیت امان الله خان هم در واپور مذکور عازم سفر خواهند
شد خود امان الله خان در اطالیه رفته بشغل زراعت مشغول خواهد شد سائر اعضای ــ
معیت او بعضی بجانب ترکیه و بعضی بطرف ایران خواهند رفت .
حبیب الاسلام قبل برین خبر وصول امان الله خان را به مارسیلیز نوشته اکنون به ایطالیا
هم رسیده است ولی این خبر را چون مشعر بر افکار اتیه او پنداشتیم ازین جهت به ترجمه
و نشرش پرداختیم .


− ٣٠٤ −

اعلان وکیل التجار پیشاور

جریدهٔ تائمز مینگارد که وکیل تجار کابل در پشاور یک اعلانی شایع نموده است که امیر کابل اکنون راه بین قندهار و چمن را اداره وامنیت راه را الی کابل برای ارسال و مرسول پوسته متکفل شده و سیم های تیلفون وتلگراف را کهپادشاه امان الله در اثنای فرار قطع نموده بود از نو مرمت کرده است.

مناسبات روس وانگلیز

( تلگراف ١٩ صفر مخبر خصوصی جریدهٔ بمبئی کرانیل از مسکو)
حکومتین برطانیه وسویت بواسطة هیئت اعزامیه که از طرف حکومت ناروی فرستاده شده وفعلا درماسکو اقامت دارند می خواهند داخل مذاکرات شده وتجدید مناسبات نمایند لذا حکومت برطانوی بذریعة یادداشت مورخه ١٧ جولائی اظهارموافقت وقبولیت کرده است که مناسبات سیاسی را باحکومت شوروی از نوجاری نماید و از حکومت شوروی درخواست نموده است که نمایندهٔ معتبر ومعتمد خود را بانگلستان برای تسوید مواد مقدماتی راجع به قروض وپروپاگاندو روسیه اعزام نماید قره خان کفیل امور خارجه روسیه درجواب نوط مذکور چنین اظهار نموده است که در شکست مناسبات سیاسی وقطع مراودات سابقه حکومت برطانیه مسئول شمرده میشود با ان حکومت اتحاد جماهیر شوروی حاضر است که نظر بمنافع دولتین مناسبات خود را با دولت برطانیه دوباره بر قرار کند لهذا به (موسیو درگلیوسکی ) وزیر مختار دولت شوروی متعینه فرانسه اختیار میدهد که عازم انگلستان شده ومسائل فوق را تحت مباحثه بگیرد ازقرار معلوماتی که از ذرایع موثوقه وبا خبر گرفته ایم مناسبات سیاسی در بین انگلستان ودولت شوروی عما قریب قایم خواهد شد زیرا زيك طرف تودهٔ بیکاران در انگلستان حکومت برطانوی را تحریک نموده وبرای بدست اوردن مارك روسیه تقاضا دارند واز طرف دیگر حکومت شوروی اماده است مطالبات مشروع حکومت برطانیه را تدارك کند . ( ترجمه اقای عبد الصمدخان)

پیشرفت سوسیالیست ها

در انتخابات پارلمانی انگلستان اخبارات وارده حاکی است که انتخابات انگلستان خاتمه یافته وبشرح ذیل نمایندگان انتخابات شده اند :

سوسیالیست (٢٨٩)

محافظه کاران (٢٥٣)

لیبرال وازاد ی طلب (٥٠) و متفرقه (٥) .

در انتخابات فوق سوسیالیست ها اکثریت را برده اند ولی گمان میرود که پنجاه ثلث نفر لیبرال بمحافظه کاران ضمیمه شد وبا ز اکثریت سابق محافظه کاران باقی بماند در هر صورت


٣٠٥

این انتخابات دارای تاثیر خاصی در عوالم سوسیالیست میباشد.

مطبوعات انگلیز و کابینه ماکدونالد

دیلی میل نگاشته است که:
(اگر مستر ماکدونالد بطور پاکدامنی وجدیت براین مملکت وملت حکومت کند کابینه
او خیلی بیش از انچه بعضی ها پیش بینی میکند دوام خواهد یافت)
جریده دیلی میل را عقید برین است که روی همرفته ماکدونالد خوب کار کرده ودر
انتخابات وزرا مهارت بخرج داده است اکنون نوبت وزرا منتخب او است که معلوم دارند چطور متفقا
با هم کار میکنند که موافق انتظارات مردم سیاست مترقیانه خود را بموقع عمل گذارند.
جریده دیلی اکسپرس گوید (مملکت بحال کابینه جدید را با کمال صمیمیت پذیرفته ملت
امید وار ومعتقد است که حکومت جدید متفقا انگلیس وکلیه دنیا مفید خواهد بود) (تجدد ایران)

۸۲ ساعت در هوا

بالون حراف تسپلین المان بقیادت دکتر لک المانی و هفتاد نفر مسافر ومستخدم -
هشتاد و دو ساعت ونیم يك مسافرت محیرالعقول از المان بسوریه وفلسطین واسپای صغیر
کرده بجای خود سالما عودت کرد از مخبرین جراید یکی نماینده جریده یومیه الاهرام عربی
مصر درین کشتی هوا پیما موجود بود واز زمان قیام تا عودت از فوق بالون اخبار حرکت و سیر
بالون را بمجریده الاهرام میفرستاد براین این کشتی هوانورد بی نظیر که چندی قبل هم
مسافرتی بامریکا کرده باز طریق امریکا را از پیش خواهد گرفت (اتفاق اسلام از تجدد ایران)

مسافرت سلطان مصر به جرمنی

سلطان فواد پادشاه مصر بقصد مسافرت شش ماهه باروپا مسافرت نموده است در موقع ورود به
(برلن پایتخت المان پذیرائی شایانی از او بعمل امده (هندنبورك و مولر) بوی خیر مقدم گفته
سلطان فواد از میان كوچك های پرجمعیت و زینت شده به قصر (البرخت) رهسپار گردید -
ملاقات رسمی چهار روز طول کشید و فقط در عرض این مدت ضیافت های بزرگ حضور یافت - سلطان
فواد مناظر بدیع شهر را تماشا نموده بعد از ملاقات رسمی دو هفته هم برای سیر در ایالات و
ولایات المان رفت.
اشترزمان وزیر خارجه المان از (مادرید) پایتخت اسپانیه که بانجا مسافرت نمود بود تا
تلگرافا از وزارت خارجه المان تقاضا نموده است که احترامات وی را تقدیم پادشاه مصر نماید.
صدراعظم المان یک ضیافتی بافتخار پادشاه مصر داده که علاوه بر رئیس دولت المان
کلیه اعضای درجه اول دولت نیز در ان حضور داشتند. در موقع بازدید کارخانه چینی سازی
برلن پادشاه مصر سرویس میزی را که سفارت مصر سفارش داده و دارای ۹۰۰ قطعه است معاینه
نمود. پادشاه پانزده روز برای اولین دفعه با ظروف مذکور ضیافتی داد. پانزده روز هم پادشاه مصر


- ٣٠٦ -
مهمان بلدیه برلن بوده واسم خود را در کتاب طلائی بلدیه ثبت نموده است .
مصائب قدرت بر عراق عرب طغیان فرات ودجله
اب فرات ودجله طغیان نموده خیلی خسارت مالی وجانی بر عراق عرب متوجه ساخته
است . بطوریکه معلوم شد عده قربانی طغیان اب در حدود ٩٦ نفر بود واب بالغ
به ده هزار جریب اراضی را فرا گرفته چندین هزار مواشی و اغنام را هلاك کرده و کلیه -
خسارات بالغ به ٧٠٠ هزار لیره گردیده است .
در نقاطی که دچار حادثه طغیان شده اند جمعیت های متعددی برای جمع اوری
اعانه طوفان زدگان ترتیب شده وانها خیلی اعانه جمع اوری کرده اند در وقت طوفان رجال
فنی در تغییر مجاری اب فرات بدجله اقدام نموده وبقدر امکان طغیان اب فرات را تخفیف
داده اند .
طغیان درحال شدت خود قطار راه اهن بین بغداد وبصره را حائل گردیده و
در حدود يك ماه قطار مزبور را از حرکت وسیر مانع شده بود اداره راه اهن تدابیر لازمه را
برای نقل مال التجاره که نقل وانتقال انرا تعهد نموده بود از راه شط اتخاذ واجرا نموده
است .
زلزله مدهش در گیفان
در گیفان که محالات خراسان ایران است باوائل يك شب زلزله مهیبی حادث شده و
سرتاسر قلعه های انجا را خراب و ویران کرده است . ساکنین انجا در حین شروع زلزله
راه فراری نیافته بدیدن مصیبه ازلی تن داده اند دقیقه نگذشته که ابادیها منهدم وفضا
با گرد وغبار وظلمت مخوفی تبدیل گردیده است زیرا منازل ویران وهزار و دویست نفر در -
زیر هزاران خروار ثقل خاك ديوار وسقف وچوب و دیگرمواد عمرانیه گرفتار امده اند .
رقت اورست که برای معدودی از بازماندگان تا متجاوز از ٢٤ ساعت ممکن نشده است که
اجساد پدر و برادر وفرزند و مادر وعیالها خود را از زیر خاك بیرون اورند وضعیت اباديها
دگرگون و هیچکس را بجائی نبرده واز خانواری های که یک یا دونفری که باقیمانده خانه و
کلبه خود را در ان ساعت نمی شناخته اند نه شمعی و نه چراغی نه بیل وکلنگی .
تا صبح انشب بازماندگان داغدیده مانند پروانه اطراف قلعه ها دیوانه وار گرد شر
کرده گمشدگان خود را جستجو میكرده اند .
والحاصل معدودی از بازماندگان باجمعی از همان مردم که در زیر زمینها بوده و
اسیبی باوشان نرسیده بود باتفاق چند نفر از عناصر صالحه انجا دامان همت بکمر زده و تا سه
شبانعروز مشغول کاوش وجمع روزی اجساد وکفن ودفن بوده اند .(تجدد ایران ٧ محرم)


علم النفس
(٤) پیوسته بشماره ١٢)
اثر خامه فاضل محترم هاشم شایق مد ظلهه

(٢) میل بحسن : این میل عبارت از يك انجذاب روحی است نسبت به بدایع و مناظر دلچسپ چونکه،
بدیعت ودلچسپی جاذبه ایست که از نسبت معین وانتظام الیق در هر چیز نمودار
میشود . اسباب زینتی که در سر وگردن يك وحشی و ترتیب شکل هائیکه در بازیچه يك طفل می بینید
ازهمین میل فطری ظهور کرده است . هنگام سیر در مقابل يك منظره قدرت که الوان گوناگون و
اشکال نواز غریب دارد ممکن نیست که در معنویت هر شخص باندك تامل حیرت عمیق وهیجان
لطیفی متولی نشود . این هیجان وحیرت حالت مخصوص است که بعضا کشیده میشود اما از
افاده ان اظهار عجز مینماید . این کیفیت بتعبیر ( ان) یاد میشود که حالت مخصوص حسن
بوده بتقریر نمیگنجد .
میل حسن و تناسب بعضا اثرات غریبی دارد :
انتظامات پریشان و بدیعیت های که هرجائی اشیا ومحیط را خواه در الوان باشد
وخواه در اشکال بامخیله بدیع کار وذوق لقا انسجام پرست جمع و ترتیب جدید می بخشد و
تماشا میکند حتی دیگران را نیز بمفتونیت خود شريك می سازد . یعنی حسن مغشوش وپیچیده
انتظام مهم وناقص را بصفا رونق وانکشاف و کمال می اراید . چه حسن عبارت از تناسب است
که ذوق علوی مخصوصا انرا در می یابد .
این است که ارباب صنایع نفیسه در قالب الوان اوضاع اواز حرکات وسائره نمونه حسنی
که درعمق روح شان بحال هیجان ودغدغه است افاده میکنند . یعنی در اظهار او میکوشند .
اگر این میل مثل حق طلبی بفعالیت وانکشاف دراید هر حس را در قالب حسن و هر حرکت را
بوضع تماشا خواهد اورد و وشکل دلفریبی خواهد داد .
بالجمله ازهمین میل است که صنایع نفیسه نام تماشاخانه انتظام بوجود امده بطوری
ترقی کرده که از هر پهلوی ان شعبه ظریف دیگری تشکیل یافته است .
این حسن که موضوع بحث ماست عبارت از تناسبی نیست که در چشم میان اعضا محسوس
باشد . ازقبیل صباحت وجه وضاثت بشره جمال بینی حلاوت چشمان ملاحت دهان
طرافت لسان وسائره . اینحا حسن هائیست که برای نفس مادی منظور است .
جائی جامی همین معنی را در لوائح چنین بسته است :
از لطف قد صباحت خد چکسی در سلسله زلف جعد چکسی
ازهر طرفی جمال مطلق تابان ای بیخبر ازحسن مقید چکسی
مگر حسن نفس علوی که هم خود منبع ان است وهم جویای ان عبارت از تناسبی است که
ذوق سلیم ازان با بتواسطه لذات روحانی اخذ وتلذذ و افاضه میکند . چه ذوق استعدادی
است که کمال ادراك را در همه تجربیات و اشراقات داشته میباشد .


[BLANK PAGE]


چنانچه جلال دوانی میگوید : ( این نسبت شریفه در هر جا که یافته شود موجب انجذاب
و اهتزاز نفس است . این انجذاب عبارت است از عشق و محبت در هر جا این نسبت شریفه باسم
مختلف یاد میشود : ۱ از قبیل اعتدال مزاج ابعاد لذیذ بلاغت و سائره . . . )

۱۱۱ میل بخیر . این میل نیز احساس شریفی است که داراى ان نزد هر شخص
محبوب و محترم است . چه این شخص تنها بحرکات فضیلت کارانه خود مفتخر نیست . بل از
دیدن و شنیدن اقوال و اوضاع نيك و علوی نوع خود نیز متلذذ میشود . فی الحقیقه این میل در
موجودیتی که انظار صولت کرد . هر طرف را بنور فضیلت و بزرگواری افاضه میخواهد بکند . علاوه بر
خیرخواهی عطوفت شفقت وعدالت که در ضمیر آن است میخواهد از هر طرف و هر شخص در
هر زمان و هر مکان از شعشعهء این مهر روحانی درخشان بیأ شد . کیفیات خواص اجزاء و
لوازم بالجمله هر چیز وسیله و یا سرمایهء خیر و فضیلت گردد . در حقیقت اگر حیات انسانی
دارای فضیلت و شرافت جبلی نمی بود غیر از سیاهی تباهی ملعنت و قصور چه تماشا واثــــر
میداشت .

عشق حقوق ذوق وظیفه نفرت از ندامت وجدانی و انجذاب باستراحت قلبی که ـ
انسان در حیات حس میکند همه از تظاهرات صفی و مثبت همین میل خیر و فضیلت است .
بعضی اشخاصند که با وجود بی کمالی مکتسب وعدم تربیه معروف شده اند . چونکه ودایع
این طبیعه برای عفت و شرافت برای کرامت و نجابت شخصی و اجتماعی سرمایهء سعادت شده است
وجدان عمومی بحسن سیرت و وقار حرکت و گفتار بعضی اشخاص شهادت میدهد که این شخص
عزیز و موقر است . چونکه این میل از صقر روح در چهرهء صاحب خود افاضه نزاهت و صداقت
کرده است . چنانچه نظیری نیشاپوری در اوائل عمر یازدهم هجری گفته .
تو کاری خود بغمزهء معشوق واگذار ـ بیطاقتی مکن که نکویان نکو کنند

بالجمله میل فضیلت استعدادی است که بعضا در مقام مرشد و مربی نیابت میکند و همیشه
شخص اصیلانه و بزرگوارانه اداره مینماید . لیکن در انکشاف وانحطاط این میل عقل و اراده ـ
تربیه فردی و اجتماعی تاثیر بزرگی دارد . اینست که با وجود روحانیت این میل در بعضی اشخاص انقدر
کور و منجمد است که گویا ان شخص از انسانیت مجزا گردیده . کثیف ـ شریر ـ خشن ـ و
حیوان مانده تقریبا از همه عواطف انسانی برکنار شده است .

بر عکس فضیلت مایی که مستعد این کرامت باشد در هنگام صباوت حتی در اوان طفولیت
احساساتش از چرك فحش و افکار پاك و خیالاتش نزیه ولطیف بوده اثار دین و اخلاق در هر ـ
حرکت و رویهء آن مشهود میشود .


- ۳۱۰ -

۱۷ میل بدین : اگر ملاحظه صحیح کرده باشید البته دریافته اید که غایه حس و حرکت نفس اجتماعی و هدف میل عالی راجع بيك چیز است :
توجه بعلویت : خاصتا در میل بحق در میل بحسن و در میل بخیر مطالعه كردید . مثلا در جستجوی حقیقت نظر میل بادراك عقل اکمل است. کذا در محبت بحسن . چونکه لمحه تناسر وخوبی که در مناظر بدیع قد ریت دیده میشود وقلب باکمال تهیج مفتون ان است منتهی بحسن اکمل واعلی میباشد . اینچنین ارشادات قلب وجدان که غایه ان عبارت از کرامت بوده مربوط بيك اراده سرمدی وقدسی است . اگر صریحتر گفته شود منبع اینهمه قلقلقر علویات - اوتعالی سبحانه بوده طریقه وصول ان همین دین وهمین قوانین موضوعه الهی است .
مادام که حقیقت حسن وخیر محبوب جبلی وهدف مقتضیات انسانی است البته اشتیاق بمبداء وتسلی بمنبع ان قوی تر و صمیمی تر باید بود . اينك مبداء حسن جمال مرجع فضیلت وکمال را با تمام عشق وتقاضا وبا معنى صحیح محبت باید خواست . علاوه برین او نیز میخواهد دوست میدارد یعنی بكرامت بشری اراده ازلی او تعلق گرفته با وجود غفلت ها كسوه كرامت را بدوش افتخار بشر گذارده و با انکه از هیچ وجه بحیات انسان محتاج نیست خلق نمود ، بکرامت گرید ، با همه نعم ومزیتها سر افراز ساخته است .
بسا میشود که سلسله کامیابی بسكته انجامیده قواي بشری بعجز میکشد . در حال با يك تفت لبوكام وبك شهيق عميق وبايك خشوع متولى عقل و وجدان بخور تدبیر او می برد . مثلا در مرضيكه عارض شود و در تهلکه که متوجه نفس گردد بظل حمایت او پناه میگزیند و از اعتسافيكه رودهد باو استغاثه مینماید ... بالجمله در هر سختی ونابودی از و استعداد کرد سنت ار فلاح میشود . پس چرا همیشه خواهان عبادت و اطاعت او نباشد و هرگونه لذات ومنافع روحی و عضوی را بقربان امر ورضای او اماده ندارد .
چونکه غیر از حال و کمال او عطوف و کفیل دیگری نیست . کذا از مفکوره عالی این تصور محال است که بیرون از شفقت و مرحمت او در حیات وعافیت ارامگاهی موجود خواهد شد .
این است نمونه از حقیقت میل بدین . اری محبت علامت میخواهد . علامت این محبت ـ عبادتی طلب میکند که مملو از تعظیم باشد و خشوع عميق . ( باقی دارد )

( کابل - مطبعه سرکاری )


-٣١١-
صفحه (١) ( جریده هفتگی حبیب الاسلام سال اول—شماره ٢٤ )
واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
حبیب الاسلام
مدیر. برهان الدین کشکی .
اداره خانه د مافغانان کابل افغانستان— نمره تلفون .
همامور تحریریه وحسابیها بنام اداره فرستاده شود .
اداره در انتشار واصلاح مقالات وارد مختار است
اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود .

شرح اشتراک
سالانه ششماهه
در داخل
در مرکز ٦ روپیه ٣ روپیه

در ولایات داخله با
اجرت پست ٧ روپیه ٤ روپیه

در خارج ١٥ شلنگ ٨ شلنگ
( يك شماره ٦ پیسه . )

( درین اخبار از احکام دینی ومسائل اسلام ومهرگونه علوم وفنون واطلاعات سیاسی ومفاد دولتی ومنافع ملی بحث میشود . )
( تاریخ قمری ٩ ربیع الاول ١٣٤٨— چهارشنبه — ( تاریخ شمسی ٢٢ اسد ١٣٠٨هجری )

اسلام بذات خود ندارد خللی
هر عیب که هست در مسلمانی ماست

از جمله خصال حمیده وصفات خجستهء که عالم اسلام را سرور وسردار جهان وجهانیان وچشم بصیرت وچراغ هدایت تمام بنو نوع انسان ساخته علم فتح واقبال وکوس عزت واجلال مسلمانان را در سرتاسر جهان افراشته ونواخته بود همانا محبت وشفقت وصداقت و— ایثار وعنایت دیگر فضایل اخلاقی وحسن معاشرت مسلمین بود که در بین خود شان همیشه انرا مرعی ومعمول میداشتند .
دایما خوردها نسبت به بزرگان ومحاسن سفیدان وکلا نهای خود کمال عزت وحرمت وتعظیم وتکریم را مرعی وتقدیم میداشتند وبالمقابل ان بزرگان خوردها ونوجوانها وافراد کم عمر را به نظر راءفت وشفقت ومرحمت تلقی میکردند . با مساکین وغربا واشخاص کم بضاعت خود از راه جود وسخا وهمدردی وعطا پیش میامدند . احتیاج وضرورت خود شانرا اگر چه نهایت زیاد بــــــه سختی وپریشانی مبتلا میبودند بدیگران اظهار نمیکردند عموما در ایثار وجوانمردی از—


- ٣١٢ -

جميع اقران و امثال خود شان ولی در فیض و نوع پروری شهره آفاق بودند از دروغ و
دشنام و فحش و سخن های لا یعنی زبان های شان ممنوع و معیب پوشی مراحم گستری و دیگر اخلاق
مطبوع شهرت داشتند از گرفتن انتقام و پاداش با وجود قوت و قدرت صرفنظر - خوردن غیظ
و غضب شان را با وجود شد ت و عظمت و توانائی عادت مستمر خویش قرار داده بودند از ضرر
رساندن بمسلمین مجتنب و در فراهم اوردن رفاه و اسود ه حالی ابناء نوع و اخوان اسلامی خویش
جدا راغب بودند تمام اعمال و افعال شان از روی علم و معرفت و شریعت ترتیب و در حصه واقع صبر
و شکیبائی وحلم و بردباری یگانه تصویب شان بود در عصبیت ملی و حمیت قومی یکتا و مهمان نوازی
ووفا داری بی همتا بوده شیرهای بیشه جراءت و شجاعت و مجسمه های صداقت و خاکساری و
دیانت و پاکیزگی بوده هر واحد انها اگر با کسی دوستی داشتند در راه خدا بود واگر
دشمنی میورزیدند هم در راه خدا ومحبت رسول الله بود عد ا ظاهر دشمنان خود شدید و
خشمگین و غضبناک بوده با دوستان و برادران و اهل ایمان شفیق و مهربان و خرم و شادان قد
می بودند .
الغرض ان همه فضایل عالی و خصایل انسانی که امروزه داشتن يك يك فضل وخصلت ان يك عالم
حقانی و يك پیشوای روحانی و يا يك خادم انسانیت و پا يك داهی عالم مدنیت برخود می بالد و
افتخار میکند تماما و قاطبه در وجود هر هر فردی از مسلمانان سلف و پیشوایان و مقتدایان اسبق
ما موجود بوده هريك از انها مصداق ( اشداء على الكفار رحماء بينهم ) بودند لهذا بآسانی
و کمال خوبی توانستند و مقتدر گردیدند که سرتاسر جهانرا بنور اسلامیت معمور و تمام افراد
انسانی را از عدل و داد و دیانت شان شاد کام و مسرور فرمودند .
امروزه قد روز گذشته فضائل های محبت و صداقت سست و مراعات اصول ایثار و شفقت
از بین رفته و به نزد برخی از مسلمانان جهان جنس فضایل اخلاقی و حسن معاشرت متاع كاسد
گردیده ونقد رذائل وسوء اخلاق رائج است بزرگان و ریش سفیدان چنانچه میباید با خوردان
و فرزندان خود شیوه شفقت و مرحمت را مراعات نمیورزند - نو جوانان و خورده ها نیز -
طوریکه لازم است با عزاز و اکراه بزرگان خود تنزل ندارند پابرخاطر و دلدهی غربا و مساكين
و دستگیری اشخاص بی بضاعت ومدد رسانی با شخاص بی ظه ثروت موجود نیست و دروازه های
جود وسخا و ابواب كرامت وعطا روی هم رفته کاملا مسدود و احتیاجات ساختگی و ضروریات


۳۱۳

لا یعنی منافقانه از هر طرف و هر زبان دیده میشود از ایثار و جوانمردی و فیاضی و
نوع پروری بجز نام ونشانی نیست دروغگوئی و دشنام دادن و یاوه سرائی نقل مجلس جهال و
تکیه کلام شان است در برخی از افراد عطوفت مفقود و عیب پوشی وجود ندارد اخلاق اکثر به
خرابکاری و رفتارها ناصواب در انتقام گرفتن بپاداش بدی رساندن با خوان و هم نوعان خود اگر
بتوانیم جدی و از فروخوردن قهر و غضب خود اگر مقتدر شویم برای يك لمحه معطلی نداریم و
در فائده رساندن به برادران اصلا مریمعاونت نمودن به بنی نوع خود کاهل و از کسب علم و
عمل و اندوختن دانش و فضل غافل و از فراهم اوردن اسبابعزت و جلال و رفعت و کمال خود جاهلیم
بهر چه طور میتواند شد کما خودها را باین اعمال سراپا و بال خوبتر مسلمان اکمال گفته خود
ها را سزاوار لطف و مراحم خداوند عزوجل بدانیم و با شکوه و شکایت ضعف عالم اسلام و گله از
وجود مصائب بنمائیم. زیرا که ایزد پاک در قران شریف اخبار فرموده که: (لا تهنوا ولا تحزنوا
انتم الاعلون ان کنتم مومنین) سست و غمگین نبود مطمئن و متسلی باشید که شما بر تمام جهان
و جهانیان سرور و سردارید مشروط برینکه صادقانه مسلمان و صمیمانه در راه اسلام خدمت
کنید.
برادران اسلامی من. از برای خدا. اوامر خدا و هدایات رسول الله را بشنوید و
اعمال صحابه کرام و افعال تابعین و اسلاف عظام تانرا صادقانه تعقیب کنید تا ازین
گرداب ذلت و ادبار نجات یافته باعزاز و اکرام تام مقام سیادت و نیکبختی را نائل شوید و ازین
حکایه مجعلی که ما از طرز عمل پیشوایان خود برایتان نمودیم درس و نصیحت اکملی را گرفته
در امر معروف و نهی عن المنکر بکوشید و در حق پادشاه اسلام دعا کنید که ایزد پاك مساعی جمیله
او را در ترقی و تعالی دین مبین روز افزون گردانید ه رجال و مامورین سلطنتی ایشان را نیز موافق
گردند تا زیاده بر زیاده به تشیید مبانی اسلام و مزید تقویت و احیای شریعت سید الانام
کوشش ورزند. (والسلام علی من التبع الهدی).
مژده جشن استقلال امسال
استقلال چنان يك موهبه مقدسه و عطیه بزرگی از مواهب الهی جله کرماست که هريك ملت زنده
و قوم با هوش در حصول ان سیلابهای خون را جریان مبر ای تحفظ و نگهداشت ان روح و روان خودشان را
نذر و قربان میکنند. ملت افغان فیور افغانستان که بقربان ساختن فرزندان رشید و تفدیه روح -


- ٣١٤ -

نوجوانان مزید خویشرا این گوهر گرانبهای استقلال را بکف باکفایت خویش آورده و در آغوش
اسلامیت خود کشیده اند و در هر وقت و هر زمان برای بقا و توصیا نیت آن تا ریختاندن اخرین
قطرات خون خویش را سر و برا و تجدید مسرت و خشنودی خویش هر روزه الی ما شا الله به -
آمدن این روز فیروز حصول استقلال جشن های خرمی و حلقه های خوشنودی را ترتیب میدهند .
حکومت مقدس اسلامی ما مزایا و محاسن استقلال را بتمامها تائید میکند و یخوان (الاسلام
يعلو ولا يعلى ) يعنى اسلام و اسلامیت همیشه در خور ترقی و مستحق استقلال بوده در -
شان اسلام تنزل و تحت حمايه بودن نیست . حریت ملت و استقلال مملکت را نیز از جمله -
مقدسات مذهبی و دینی خود دانسته او را از جان و روان خود بیشتر دوست دارد چنانچه
برای استقبال ایا بتحصیل استقلال که بریختن خونها و با حرارت یکعده مقدسه از مجاهدین اسلام
و جوش و خروش ومساعی بومعاونت جمهور اقوم انام افغانستان حاصل گردیده قرار عادی همه ساله
درین سال فرخنده فال نیز اجرای یکجشن باشکوهی را در شهر شهیر کابل امر وارائه -
فرموده درین مورد حسب مطویا تیکه گرفتمام بهترتیبا ت درست و تژئینا تفوق العاده تعبیه گرفته
شده و تصمیم فرموده اند كه يك جشن عالى و يك میله بزرگی را که از هر حیث نسبت بسابق فايق
باشد دائر بفرمایند .
جای هزاران شکر و ثنا بدرگاه حضرت احدیت جل على شانه است که افکار روشن خادم دین
رسول الله (صلعم) امیر حبیب الله خان را در سنجید ل افعال خوب و زشت چنان يك معیار
صحیح اسلامی خلق فرمود یکه از آن اشعه نافعه وفکر عالی شاهانه خود تمام محسنات و
معائب را با يك ملاحظه دقيق وعميق تحت مطالعه آورده محاسنی را که مولد عظمت و جبروت
اسلام و اسلامیت و باعث شرافت و مکنت مملکت و موجب فرحت مسرت رعیت واسباب و فر و افتخار ملت
خود میدانند از جوش اسلامی و جذبه ایمانی خود با کمال شطارت ذاتی که دارند ازان استفاده
مینمایند .
گویا درین مورد هم به تعمیل این امر نبوی (ص) که ( كلمه الحكمه ضالت الحكيم ) است
می پردازند واثرات مفاسد و معایبی را که مغایر از مقررات شرع انور وامر پیغمبر ( صلعم )
بود مباعث خرابی اخلاق و تباهی ملت میگردد باشہ ت بطش از صفحه وطن پاك وزا ئل می سازند


- ٣١٥ -

که از ان جز خاطره دران ها بپاقی نمیماند .
از ایزد پاك جل ذکره رجا وتمنا داریم که خیالات عالیه پاد شاه اسلامی ما را بیش از پیش
در راه درك سعادت ملت و سرسبزی مملکت ما متوجه ساخته چنان توفیق درستی را نصیبشان
گرداند که همیشه محسنات وخوبی ها را برای افغانستان اکتساب نمایند وملت محبوب شانرا
دائما از خرابی و تباهی کشیده بجادهٔ اسلامیت و شرافت وعظمت سوق وراهنمائی فرمایند .
رعیت پروریهای حکومت حبیبیه .
از بدیهیات ومسلمات است که تشکیل حکومت محض برای فراهم اوردن اسباب اسوده‌گی و—
رفاهیت ملت وتسهیلات در کافهٔ امور اجتماعی اوشان است وحکومتیکه خط حرکت و فرمان روائی
خود را موافق میل وخوشنودی افراد ملت وجامعهٔ خویش قرار میدهد خوشبخت تر وسعادتمند
تر از ملت ان حکومت ملتی نخواهد بود .
حکومت حبیبیه اسلامیهٔ ما از بدو وجود کانصب العین اساسی ومنظورحقیقی اش اعتلای
كلمة الله وخدمت در راه دین وفراهم اوری موجبات خوشنودی این جامعه است بهمین مسلك
ورفتارش پایبند بوده در امورجزوی وکلی میخواهند موافق مقررات اسلامیه عادلانه ومنصفانه
عمل کرد مرضایب ورفاهیت ملت خود را اماده نماید .
اينك برای تائید قول خود يك قطعه اعلانی را که از حضور حضرت عالی سردار اعلی معین —
السلطنه صاحب منتشر شده وراجع به حقوق محصلی حد معینی را حائز بود میتواند بخوبی
نمونهٔ عدالت ورعیت پروری حکومت حبیبیه شود درج جریدهٔ خویش نموده و بلحاظیكه هر
فرد ملت باید احسان و حقوق شناسی حکومت خود را تقدیر کند بمرتبهٔ خود همچه خدمات و —
رعیت پروری حکومت اسلامیه خود را تقدیر و تمجید میکنیم ويقين داريم که در تکالیفی که از
طرف بعضی مامورین خورد وريزهٔ حکومت بر ملت تحمیل شد نباشد و بمحضور رجال فعال —
خیرخواه وصادق حکومت نرسیده خواهد بود تا از توجه وشفقتایشان رفع و بر طرف
میگردید ازین جهت در وقوع همچه قضایا بر ملت هم حتمی است چنانکه این اعلان —
باوشان هدایمیدهد ومرجعشان را يك ميزان عد الت و انصاف معرفی میکند در صورت ظهور
تخلف از اوامر حکومت عرض خود را بمرجعه رسانید ه و داد خود را بخواهند اگرچه ما یقین
داریم بعد از نشر این اعلان تکلیفی از هیچ رهگذر بر رعایا نرسد و مقامات مسئول یعنی


-٣١٦-

مامورین حکومت هم چنانچه لازم است ازین اعمال جلوگیر بنمایند.
اعلان

بخاطر رعایای صداقتمظاهر وکافه مامورین ملکی ونظامی ابلاغ است!

درین نزدیکی باطلاع خاطر عالی ما پیوسته است کبعض اشخاص که از ادارات تحصیل
داری وسائر دوائر وشعبات برای تحصیل پول باقیات وغیره اموراتمتعلق محصلی ـ محصل
مقرر میشوند بعض ازارواسها بزحمت اهالی را اماد منمود مراحت واستراحت جمعی را باین
واسطه مختل ومسلوب وجبرا مقداری گزافی از پول وغیره‌اشیاء ان بیچاره را بنام محصلی اخذ
میدارند ازانجا که یک وظیفه عمده حکومت تهیه اسباب راحتملت است همچه قضایا
خاطر عالی ما را سخت متاثر ساخته ومیخواهم برای اینده از اینطور واقعات ناگوار جدا
جلوگیری فرمائیم ـ لهذا باعلان هذا احکام میفرمائیم که اینده برای محصلان صنف سوار
یکروپیه واز پیاده شب‌اروز یکقران مقرر شد مکه احدی زیاده برین بنام محصلی ازهیچ کس
چیزی گرفته نمیتوانند وهرگاه متحقق شود که محصلان وحواله‌داران سرکاری علاوه برین
درتهیه اسباب زحمت اهالی کوشیده واضافه بر مقررات اعلان هذا چیزی گرفته بودند البته
انتظار شدید ترین بازخواست را خواهند کشید وهمچنان از دائرۀ که محصل مقرر شدهباشد
ودائره مذکور در بازخواست همچو معامله غثهرد از د بازخواست خواهد شد درمرکز خودم
شخصا برای غورسیر حا ضرم ورعایا درهمه اوقات میتوانند بحضورم عرض خود را برسانند اگر
ازطرف رعایا درعرضمطالب مذکوره سستی بظهور رسید موقوفیت را بحضورم معروض نکنند خود
شان وجدانی مسئول بوده وهرگاه در غرسی شان بکمال دقت ازحضورم بازخواست نشود
دیانتا مسئول شمرده میشوم ودر ولایات مرجع همچه عرایض و مطا لب نائب الحکومه‌ها وحکام
اعلی است در اجرای مواد احکام این اعلان در مرکز جمیع دوائر رسمی و در ولایات ـ
قوماندان‌های کوتوالی ونائب‌الحکومه‌ها وحکام اعلی مسئول اند. محله هرسرد ار اعلی
معین السلطنه صاحب جناب حمدالله‌خان

فقۀ مراحم پادشاهی
نسبت بمستخدمین کارخانه گوگرد سازی

چندی قبل برین حضور امیرصاحبرونق افزای کارخانه گوگردسازی شده بر عطیات وکار روائی
انجا علم اوری فرمودند رنتبجه نگرانی وعلم اوری شاهانه شان چون کار وفعا لیتمستخدمین ان


- ۳۱۷ -

فابريك منظور نظر شاهانه شده استراحم والطافى را نسبت بخدمتگذاران انحل ايراد و
بانعام معقولى علاوه ترفيعاترا دلشاد داشته اند که ما مفاد نطق ایراد یحضور وعریضه
مستخدمين مذكور احسب اطلاعى كبها اداره ما اد یب محترم جناب محمد یوسف خان سر منشی
حضور ارسال داشته ذیلا مینگاریم :
نطق همایونی
عزیزانم . مامورین فابریکه گوگرد سازی میدانید که خد موطن برا یا فراد اسلام الزم بل
ضرور است که ایفای وظا ئف محوله مرجوعه خودها را بکمال صداقت ابرازد اشته در نتیجه
رضامندی خدا – رسول اللهاین خادم دین را استحصال کنند امروز که خودم برای –
ملاحظات کار فابریکه گوگرد سازی امده ام و کارهای شما را ملاحظه کردم حقیقتا که شما –
مامورین بوظائف محوله خود مساعیات ورزیده و در حسن اجرا یامور و کار اداره خود مجاهدات
نموده اید حضور والایم از شما اظهار رضامندی فرموده نائل مکافات حضور گردیدید تا –
بين الا ماثل والاقران ممتاز بوده اضافه بر اضافه بخد مات خودها بکوشید و رضامندی حضورم
را حاصل کنید .
در خاتمه برای خود و شما مامورین ومستخدمین از خدای متعال جلت عظمته توفیقات -
خدمات شایان تحسین بعالم اسلام را مسئلت دارم .
عريضه مامورين ومستخدمین بحضور
حضور لا مع النور جناب فهم اکتسابپدرتاجدار اعلیحضرت دیندار را از حضرت افرید بگار
بعمرام دارین کامگار می خواهیم .
اعلیحضرتا !
بها راین چمن بی مقدمت مارا چه کار اید – توگراین چمن اید ببخشاید بها راید
ازین تشریف اوری بزرگاهه نخستین شعا کمیگانه افتار سمادیافتدار خسروانه ات در ترقیات دین
وفلاح اسلامیت ازبدو سلطنت الی یومنا هذا مصروف است باین مقام صنعتی یعنی ریاست گوگرد
سازی جمله مامورین و کاریگرهای این ریاست از شما شکر گذار بوده افتخار مینمائیم که حضورشما
اوقات قیمت ار خود را بتفقد بذل ترقیات منصوبه رنجه فرموده سبب دلگرمی و مسروریت مسلمان
شده اید .


- ٣١٨ -

شهنشاه عدالتگسترا !
این روز فیروز سعادتمند وز روزیست که بقدوم الطاف مربیانه و نوازشات پدرانه خویش این محل بزرگ وموضع خوب را خجسته ومبارک ساخته و چشمهای تیره خدام خویش را برافه های مصطفانه خود روشن و درخشان نموده و سر افتخار مایان را بکهکشان فلک رسانید، اید فخر می نمائیم.
امیر صاحب امروز خدای را شکر گذاریم که بسایه هما پایه همچه پشهاد عادل آگاه دیندار که صرف مساعی جمیله اش همواره مصروف ومبذول اجرا کشوری است رفتار داریم واز پیشرفت اوامر دینیه که ناشی از عقیده اسلامیه واصول قاهرانه شماست مسرور و متشکر هستیم.
ای تاجدار افغان رای غمخوار همگان - اگر چشم بصیرت را باز کرده مردها را در مرحله جانبازی و دریای فداکاری انداخته بعلم خوارزی که درباره ما رعایای صادق وخدام لایق خود دارید نظر انداخته از قطرات خون خویش قطعه افغانستان را لاله گون سازیم جا دارد واین انعامیکه حضور شاهانه مایان را ممتاز فرموده تشکر مینمائیم .
در خاتمه دعای بقای سلطنت را کرده اماده و مستعد هر گونه خدمات بوده میگوئیم زنده باد تاجدار افغان - بلند و بالا باد لوای دین اسلام - پاینده باد استقلال افغانستان .

دعوت سفراء در وزارت خارجه
حسب معلوماتیکه بادریا سالگرد یوم استقرار عادت همه ساله چند و قپلیرین يك دعوت پر شکوهی در وزارت خارجه ترتیب یافته عالیجناب فللقد سردار اعلی آقای حمید الله خان معین السلطنه صاحبوهمیشه محترمه کور دیپلوماتيك مقیم دربار کابل با بعضی از زمامداران امور از طرف وزارت معززالیها به محفل رمذکور مدعو بودند حضرات مدعوین بساعت معینه تشریف اورد مازطرف وزارت جلیله پذیرائی شایانی بعمل آمد و بعد از انکه مراسم دعوت بصورت مرغوب اجرا گردید مجلس به تمام مسرت خاتمه یافت .

شرفیابی وکلاء وافزه و معتبرین احمد زائی بحضور
ناظرین مطلع خواهند بود که از حسن نیات پادشاهی عموم طوائف وقبائل سمت جنوبی بـه اطاعت خادم دین رسول الله قبلا امتیاز و بیعت نامه ای جداگانه و عرایض متعدده شانرا بربا


- ۳۱۹ -

فيوما ببارگاه پادشاه دیانت اگاه شان ارسال داشته ومیدارند ـ تنها مردم احمد زائی
درین مرحله ازدیگران بعقب مانده اسیر مکر وفریب مغرضین بودند تا اینکه درین روزها
ازحسن مساعی جناب محمد صدیق خان رئیس تنظیمه وکوشش دیگر منصبداران شجاع ما طائفه
احمد زائی نیز بشرف اطاعت همایونی نائل برضای خدا ورسول وحکومت مرکزی را حاصل نموده
اینک جهت شرفیابی حضور وغرض معذرت واخذ اندرز ونصائح حکومت عموم وکلاء واعزه وصاحبان
رسوخ انها بهمرکاب عالیقدر حشمتنشان سید محمد خان یاور حضور وارد مرکز گردیده ـ
معززا نها ز طرف حکومت پذیرفته شدند .

تحریرات جرائد جهان نسبت قضایا فغانستان
تشکر از جرائد طرفدار

در اثنای این انقلاب مقدس که محض جهت تحفظ شئونات دین مبین سید المرسلین و ـ
توکید وتبجیل كلمة الله ودفع انهمه بدعات وخرافاتیکه در حکمرانی شاه مخلوع امان الله در
سرتاسر افغانستان برخلاف مقررات کتاب الله وسنت رسول الله حکمفرما بود ازقوه بفعل امده
است عدهء از جرائد سهمیهء دنیا طرفدار این اعمال وکردار ما بود مازما از کار رواقیدای ما
تمجید وتحسین کرده اند وبرخی از جرائد محترمهء دنیا مخصوصا چند اخبار هندی بواسطه
اینکه از اصل حقایق اطلاعات درستی اکتساب ننموده اند وعلاوتا پروپاگند وتبليغات مخالفین
نیز درمیانشان جریان داشت بمخالفت حکومت حبیبیه خامه فرسائی نموده اند وکلماتی را
نسبت بيك حكومت اسلامیه شرقی وهمسایه خویش درج صحائف شان نموده اند که پس از ـ
کسب اطلاعات و پی بردن باصل حقیقت خود شان ازان گفته هایشان پشیمان وبران تحریرات
خویش افسوس خواهند کرد .
هرچند قلم توانائی ماخوب مقتدر است که به اصلاح افکار وتصحیح افقا اخبار وتعديل كلمات
و تنقیدات بیانات انها حسب دلخواه بپردازد ولی ما درینمورد از حزم واحتیاط کار گرفته به
مقابله بالمثل یا انتقام می پردازیم ونظر بـهـد ایاتیکه در همه جه مواقع زشارع برایما کرامت شده
از دل ازار و بد گفتار ی وتحقیر وتنکدی دیگر برادر همنوع خود جدا می پرهیزیم.
بدی را بدی سهل باشد جزا ـ اگر مردی احسن الی من اساء


- ۳۲۱ -
ومعرفی اعلیحضرت خادم دین وتذکر از خدمات مجاهدین بچنان شرح وبسط معقولی که در خور
شان وچنان تحریر و تقریر مقبولی که شایان دهان و زبانشان است وقتا فوقتا نشر وتوزیع داشته
ومیدارند نیز مخصوصا اظهار تشکر وامتنان خود را تقدیم داشته توفیقات مزید همجنسه
خدمات مقدسه اسلامیت وانسانیت را که ناشی از جذبه ایمانی ومراعات حقوق همسایگی
است برایشان خواستاریم .
شورش قشقائیها در ولایت فارس ایران
در موقعیکه افغانستان مصروف انقلاب بوده در اصلاحات امور مذهبی خود سرشار و در
رفع خرافات وبدعات دوره سابقه گرفتار وداشت در نقاط دنیا بسا وقائع مهمی بروز داده است
که ما وشما پس ازین از تفصیلا ت انها یکی بعد از دیگری مطلع خواهیم شد .
چنانچه از مطالعه جراید این يك خبر را اکتساب کرده ایم که در موسم بهار امسال يك
شورش بر علیه حکومت ایران در ولایت فارس وشیراز ابرازیافت که از تحقیقات ابتدائیه حکومت
مرکزی درین شورش دست خیانت دشمنان داخلی و معاندین خارجی ایران با همدیگر متفق بوده
تا این اتشی که امروز امنیت و امان سرزمین را قدزیر شعله تحدید خود گرفته افروخته شده است.
جریده (مهر منیر) مشهد اقدس مینگارد که فیروز میرزا وزیر مالیه واکبر میرزا مسعود نائب
الحکومه سابق فارس که يك هفته قبل معزول واز فارس محقة معزولا توسط طیاره وارد مرکز شده
است وسرتیپ فضل الله خان زاهدی قوماندان نظامی فارس از نقطه نظر حکومت مرکزی درین شورش-
مظنون و مشبوه زیر نظر امد م فعلا توقیف و تحت استنطاق وتدقیق میباشند .
گفته میشود که اینها در جواد تاخیره فارس سخاوت قشقائی ها در ایلات خمسه شیراز با
همدیگر معاون وانها ربود در پس زمینه يك طرح بسیار خطرناك خیلی پوشیده ودسایس غیر مرئی را
برضد مصالح مملکتی ریخته یاغی ها را تشویق وتشجیع نموده اند .
جریده ( شفق سرخ ) رقمتطراز است که حسب اطلاعات واصله اوضاع فارس رو بخوبی نهاده است
چنانچه اشراری که تا (بافه ای مسجد بردی ) امده بودند وجرئت وسفید چشمی انها را تا پشت
دروازه شهر کشانیده بود در مقابل اقدامات دولت متفرق گشته و تا انطرف (خان زنیان ) پراگنده
شده اند . مراسلاتی که تازه دریمه پست هوائی بمرکز ایران وصول گردیده امیدواری وتسلی زیادی
بمقامات عالی ایران داده مژده متفرق شدن اشرار و پیشرفت قوای دولت را میرساند . تصور میشود که


٣٢٢

این لکه ننگین با حسن تدبیر زعمای مرکزی و اولیای ملکی وملی وجدیت آقای سر تیپ ـ شیبانی بصورت فوری در اینده نزدیکی مرفوع ومدفوع گردد .
شرح مسافرت
آقای ژی هاکن فرانسوی مدیر موزه خانهای ملی معلم مدرسه لوزا فرانسه در خاك افغانی که تازه وارد کابل شده . بقلم خودش
از کاریز طیبات بتاریخ ٢٥ ذیحجه ساعت ٦ صبح حرکت کردیم و بسرحد افغانیه بساعت هفت ونیم در اسلام قلعه وارد شدیم رئیس سرحد بعد از معاینه پاسپورت های ما راجع به ورود ما بذریعه تیلفون به آقای نائب سالار عبدالرحیم خان مخابره نمود آقای ـ موصوف اجازه دادند تا مایان حرکت مسافرت خود را جاری داریم بهر حال برای تائید امنیت ما ٦ نفر سربازان در موتر با ما حرکت کردند اما اسباب سفریه خود را در اسلام قلعه تحت نگرانی آقای کارل گذاشتیم .
جناب آقای کاظمی شارژد افرايران مایان را در هرات دعوت نمودند . اقای نائب سالار عبدالرحیم خان بمعیت مامور خارجه آقای عبدالکریم خان مایان را بطور متفقانه محبانه پذیرائی نمودند بتاریخ ٢٦ ذیحجه درچهار باغ اقای موصوف حکم دادند اقای کارل با اسباب سفریه ما داخل هرات شود اقای کارل بتاریخ ٢٩ ذیحجه وارد هرات ـ گردید .
بتاریخ ٤ محرم برای شام خوردن اقای نائب سالار مایان را دعوت کرد و بتاریخ ٦ محرم جناب موصوف را در قونسل خانه ایران دعوت نمودیم بتاریخ ٧ محرم بمعیت آقای نائب سالار به تخت سفر رفتیم و در انجا عکس چندی انداختیم از هرات بتاریخ ٨ محرم بساعت ٨ صبح حرکت نمودیم اقای نائب سالار سه نفر سرباز را با مایان تا فراه مقرر نمودند وعلاوه بر ان یکنفر رساله دار را بمعیت ما تا قندهار مامور کردند و اقای حضرت صاحب مجددی با ما همسفر شدند و ایشان بهترین همسفر مطبوع محبوب القلوب ما از هرات تا کابل بودند ساعت ٦ شام به سبزوار رسیدیم در انجا اقای نور احمد خان جرنیل مایان را ـ دعوت کرد چون موتر ما در انجا خراب شد موتر دیگر از هرات خواهش نمودند به روز ١٠ محرم بجلب فراه حرکت کردیم آقای نور احمد خان جرنیل موتریکه مایان را از هرات در انجا آورده بود نگهداشت تا با مایان ١٢ نفر سرباز دیگر را مقرر نماید . شام همان روز ـ وارد فراه شدیم درانجا اقای جرنیل که حاکم حکومتی مذکور است با رفقای هم مسلك خود مایان را خیلی محترمانه پذیرائی نمودند بتاریخ ١١ محرم ساعت ١١ شب خط حرکت خود را بطرف گرشك بمعیت چهار نفر سرباز گرفتیم به روز ١٢ محرم بوقت شام وارد قریه کریز شده شب را در انجا بسر بردیم بتاریخ ١٣ محرم ساعت ٧ از قریه کریز حرکت کرده


ساعت ۱۰ صبح وارد گرشك شديم تصميم نموديم که همان روز رود (هیرمند را عبور کرد)
وارد قندهار شویم بدبختانه موتر ما که روی يك کشتی گذاشته شده بود در يك موضعــــــی
که آب رودخانه سریع الجریان بود افتاده و تماما از نظر در اینقلا غایب شد .
آقای سید احمد خان حاکم قریه مذکور با کاربگران پرقوت وارد ساحل رودخانه
شدند اقای موصوف يك حصه شب را در آنجا گذرانیدند ۲۰۰ نفر عمله بزودی جمع شده
تا وقت صبح کار نمودند بتاریخ ١٤ محرم بساعت ه شام موتر را كه يك لاری دشمن بود
از رود خانه کشیده وارد باغ حاکم صاحب نمودند بد بختانه قوا لاری مذکور قابل استعمال
نبود زیرا عده معین از سامان مذکور مفقود و خراب شده بود . شوفور ما علی آقا اثبات
صداقت کرده دو مرتبه بسواری اسپ بقندهار براي تعبیه سامان لازمه ان مسافرت
کردند ولی از آنطرف يك اتومبیل تیز رفتار را با خود آورده مایان بتاريخ ٢٥ محرم با ــ
اتومبیل تیز رفتار بجانب قندهار حرکت کردیم اقای کارل سامان را بر ۱۱ یابو بارکرده
در حرکت افتاد تا وقتیکه در گرشك اقامت داشتیم بامنجلب توجه صمیمانه اقاي حاكــــم
قریه مذکور شديم وقت زیاد خود را در قریه مذکور بمعالجه مريض هاي انجا گذرانيديم .
از تاریخ ٢٥ محرم الی ۸ صفر در قندهار مهمان حاکم ملکی انجا بودیم بکرات و مرات
آقای سپهسالار و نائب سالار و عبد اللطیف خان مایان را پذیرایی نمودند .
بتاريخ ٨ صفر بوقت شام از قندهار بطرف کابل بمیعت وکلای شهر هرات و بعضی
اشخاص دیگر مواضع همجوار واقای کرنیل محمدتقی خان که وظیفه مترجمی را ایفا مینمود
لطفا و خدمات خیلی خوب بما کرده است بتاریخ ۱ شام صفر ساعت چندی در مقر استراحت
کردیم بتاریخ ۱۰ وارد غزنی شده مهمان آقای محمد حسن خان جرنیل بشديم اقاي موصوف
با کمال محبت مایان را پذیرایی نمود بالاخره بتاريخ ۱۱ صفر سفر خود را انجام داده ــ
ساعت يك ونيم وارد منزل مقصود شدیم تنها فق عوارضی که بما رو داده راجع بوسائل
حمل ونقل است در همه موضع مامورین حکومت با کمال جدیت و شفقت راجع بوسائل حمل ونقل
با ما امداد نموده اند .
کابل ۱۳ صفر ١٣٤٨ ـ زي هاكن

بیعت نامه عموم سادات و علما و خوانین و رعایای
هزاره جاغوری و مالستان و میرادینه و پشه ی و شیرداغ
بحضور مبارك اعليحضرت خادم دین رسول الله پادشاه سعادت و اقبال پناه عرضداشت
صمیمانه عموم سادات و علما و خوانین و رعایای هزاره جاغوری و مالستان ومیر ادینه وپشهی
و شیر داغ اینکه : ما خود اقراریم که از عرصه پنجاه سال متجاوز است که بد بخت ترین
کافه اقوام افغانستان مائیم براي هيچکس پوشیده نخواهد بود که در عرصه اینقدر مدت


_٣٢٤_

از تمام حقوق طبیعی و موضوعی محروم بوده بلکه بعقیده عموم مامورین حکومت گذشته مجموع اقوام هزاره مستحق هیچگونه رعایت انسانیت دیده نمیشد عموم اهل خبرت میدانند که از ما مردم درین انقلاب هيچيك عزت و مقام آبرومندانه با شرفانه سقوط ننموده که امروز از فقدان آن متاثر و محزون باشیم - هیچ شك نیست که نظر بانعمه فجایع فوق العاده هيچيك از ارباب بصیرت درین زمینه اینقدر استقامت را از ما مردم بمفاد حکومت سابقه مترصد نبوده بلکه بر عکس این وضعیت موجوده را انتظار داشتند مگر با تمام اینهمه قضایا چون ما مردم بشخص امیر امان الله خان دست بیعت داده بودیم تا زمانیکه داخل خاك افغانستان بود از هیچگونه تعاون و مظاهرت قصور نورزیدیم اکنون که امیر امان الله خان بخاك دولت خارجه فرار نموده مشیت خداي توانا قباي شاهی را زیبنده وجود با نمود ان خادم دین رسول الله دیده است ما نیز اراده مقدس حضرت الهی را پیروی نموده - چون حقوق بیعت گذشته از عهده ما مردم فسخ و ساقط گردیده و دیگر هیچ يك مسئولیت وجدانی را متوجه مان نمیدانیم لهذا بكمال ذوق وطيب خاطر این مقام عالی را بذات مقدس شاهانه شما تهنیت گفته (نادر علیخان ولد سردار سلطان علیخان مرحوم و جناب شیخ سلطانعلی خان و ولی محمد خان) را که اشخاص کلان شونده و معتمد ما مردم اند از - جانب خودها وكيل قطعی انتخاب نموده بدار السلطنه کابل اعزام نمودیم تا بحضور مبارك همایونی مشرف گردیده وکالتا از طرف ما مردم دست بیعت بذات سامی حضرت امیر حبيب الله خان خلد الله ملکه و سلطانه داده اطاعت ملوکانه شان را بدل و جان و مال - متقبل و متعهد شده انچه نواقص و احتیاجاتی که ما مردم اصلاحات انرا از حضور مبارك امید و تمنا داریم همعرا وکالتا معروضداشته ما را بپذیرفتن و قبولی آن سرافراز فرمایند در خاتمه اطاعت صادقانه صمیمانه ما را بذات مقدستتکرارا اظهار نموده از خداوند متعال تا مادام حیات نوازش و مرحمت شاهانه شما را شامل حال خودها وتوفيقات جان فشانی وفدا کاری را برایمان جهت استرظی حضور مبارک شما آرزو میکنیم تا اگر خدا بخواهد حقوق بیعت و اطاعت خدايگانی را پیش از پیش عرضه و محافظه نمائیم فقط تحریر ۲۲ صفر المظفر ١٣٤٨ نادر علیخان کلان شونده ما مردم که وارد اینولا گردید تمام مهربانیها و رعیت پروری هائیکه اعلیضرت خادم دین رسول الله برای او هدایت فرمود مبود همه را جهت ما مردم حالی ساخته خیلی خیلی ما مردم را ممنون و با الطاف پادشاهی امیدوار ساخت حق تعالي ما را توفیق تلافی عنایت کناد ، تحریر مذکور امضاء ها ومواهر.
شیخ سلطان علیخان - صمد علیخان - سلطانعلیخان - عبد الله خان - سید علی بابا - یعقوبعلی خان - محمد علی طغ وکیل - عبد الرحیم خان میرزا محمد اسلم خان - خدا بخش خان صفدر خان نجف علی خان - محمد خواجه - محمد هاشم - یوسف علیخان - محمد نبی خان -


حاجی محمد محسن خان - کاظم علیخان - محمد حسن خان - ملا محمد علیخان - عبدالواحد
خان - محمد جمعه ارباب میراد ین - محمد نبی - علی خواجه - سید میراحمد انا - محمد
یعقوب - محمد حیدر - محمد جمعه - عسکر علی - غلام علی - غلام حسین - فتح علی خان -
علی رازخان - صفدر علی خان - محمد جمعه - احمدعلی خان - قربان علی - خدا بخش -
محرعلی - جان محمد - محبعلی - عبدالغنی - نوروز علی - محمد نبی - محمد ابراهیم
سلطانعلی و امضای چند نفر دیگری که خوانده نشد.
( در شماره ۲۳ از ورود اورندگان این بیعت اطلاعی مرقوم واز احساسات اسلامیانه
شان که نسبت به اصلاح هزاره بحضور شهریاری معروض داشته عازم صوب مقصود
شده اند قبلا مسبوقید - امید است که عنقریب از نتیجه اقدامات انها مژده خوبتری به
ناظرین محترم رسانیده بتوانیم . )

هر باد که برخیزد گل بر سر گل ریزد

قبلا بعضی وقایع فتوحات درخشان که خوش بختانه به تحت لوای عساکر ظفر مآثر مرکزیه
به نقاط متعدده حکومت مرکزیه حاصل شده بود تبشیرا بطور متحد المال بسایر حکومات
اطراف واکناف ابلاغ شده عالیجاه حاکم فراه برای اطلاع واستحضار اهالی وسادات وعلما و
مامورین عسکری وکشوری انحا را دريك مجمع عام قرأت نموده جوابا علمای عظام وباقی افراد
لذحساس از اظهار احساسات اسلامیانه خود شان دریغ ننموده معروضه ذیل را تقدیم
داشته اند. (اذا جاء نقلا نصر الله والفتح ورائيت الناس يدخلون في دين الله افواجا )
امروز از روزهای فرحت اندوزی است که ما سادات وعلما ومامورين عسكري وكشوري و -
اعیان واهالی مضافات مرکز فراه بحضور دیانت ظهور تان جمع ومضامین بشارت تضمین وزارت
باشرافت امور خارجه را بگوش پر از ذوق وشوق خودها سمع نمودیم منتخدای را عزوجل
که (بر منتهای مقصد خود کامران شدیم) یعنی از بقایای متمردین ومخالفین کـذ نیکه
از وعده (ان اللـم الذین اتقوا والذین هم محسنون ) غافل ويداعيه انانیت دائیه هوا و
هوس غافل از (من يهن الله فماله من مكرم ) ساعی وشاغل بودند بعـض (كانهم جراد
منتشر) وبرخی را هادی ( الله یهدی من یشاء الى صراط مستقیم) رهبر گردیده کلیه طبقات
افغانشان همچون جان عزیز ما ربقه سعادت بیعت واطاعت اولی الامر شریعت پرور حامی
دین مبین - اعلیحضرت امیر حبیب الله خان را زیب وزینت رقبه اسلامیت خودها نموده -
قایله ها یله انتشار در همه اطراف و اکناف مملکت عزیز ما صورت اختتام وعالم اسلامیت و احکام
شرع مطهر بحسب ارزو و امال ما حسن اختتام پذیرفت.
در خاتمه بشکرانه این وقت و روز فیروز عالم اسلام علاوه بر علاوه رواج دین مبین
حضرت سید المرسلین را بترقی عمر و اقبال وتعالی جاه وجلال پادشاه دین پرور وزعام داران


- ٣٢٦ -

عدالت گستر خود ها از درگاه حضرت احدیت بدعا مسئلت نموده مکرر زبان اقرار روی ما مترنم این دعا است :
الهی تو این خسروی دین دوست ـ که آسایش خلق در ظل اوست
بتقوا و عدلش بهی زنده دار ـ مرادش بدنیا و عقبی برار
امضاآت : صاحب منصبان عسکری :
قائد مفرزه چخانسور طوطی شاه خان ـ عبد الرشید برگد چخانسور ـ محمد نادر برگد ـ دولت محمد کندک مشر ـ محمد کریم کرنیل ـ محمد علی امین نظام ـ سراج الدین یاور ـ محمد امین کرنیل ـ غلام حسن قوماندان کوتوالی ـ باقی مهر وامضای ٣٥ نفر دیگر صاحب منصبان عسکری .
سادات و مامورین و اعیان ملکی :
حاجی احمد خان قاضی ـ شمس الدین خان مفتی ـ نظام الدین خان مفتی ـ محمد اعظم خان قاضی سابقه فراه ـ غلام محمد خان مامور خارجه ـ عبد الاحد خان مامور گمرکات ـ عبد الرحمن خان نورزائی . باقی مهر وامضای ٣٨ نفر دیگر از اعیان و اشراف .

مكتوب مفتوح

بنام اخبارات ومجله های علمی ـ ادبی ـ تربیوی و سیاسی هند از طرف حکومت مقتدره ومرکزیه افغانستان بتوسل وزارت جلیله امورات خارجیه افغانستان :
روح علم وعرفان وخداوندان دنیای ادب وسیاست مدیران جراید وسردبیران اخبارات ومجله های مجزیه ملحقه نشان هند !
در اوقات شدید هرج ومرج وجنگ خانگی افغانستان که صرف از سوء تدبیرات امیر سابق امان الله خان در طول وعرض افغانستان بجذبه مذهب پسندی وروایات پروری ما ـ افغانان صدمه سختی وارد نمود , (که تفصیلاتش تدریجا بدنیا اشکار خواهد گردید) اجانب دماغهای دوستان افغانستان را از طرز عمل مجاهدین اسلامی بدگمان وبعض اشخاص غیر ذمه دار در میادین قرطاس خیالات سوء خود را در ملت واحد المقاصد افغانستان و هندوستان انداخته موجب نقض تعلقات شرقی همجواری اسلامی و نفی تمام گونه عزائم مشترکه را نموده رفتند اگر حکومت مقتدر امیر غازی در رد عمل بکوشد چقدر صدمه بزرگ ـ بمقاصد هند پسندان وارد خواهد شد مسلمان بودن افغانستان وازاد بودن این منبع شجاع وفاتحین برای همسایگان ذیشان ان تا چه درجه منفعت بخش بوده وخواهد بود .
باقیمانده بار مناصب( اولی الامری) (ان اکرمکم عند الله اتقا کم) است وبس که درین راه فلان ابن فلان چیزی نیست .


۳۲۷ -

لطفا برای ارتقاع سوء تفاهم اخبارات و مجله های شریفه را در تبادله
(حبیب الاسلام) یا بوجه اشتراك بوزارت جلیله در بار بنام شیر جانخان وزیر دربار
جاری نمائید شاید باین وسیله ما ملت بزرگ دامن نشین همالیه و هند و قاف را ذهنا
و مقاصدا در جاده صدق و اتحاد در اوریم و به التوفيق .
در اعلان این اراده سنیه وزارت خارجه افغانستان را مجاز نمودم .
مقام مهر
ع - هـ

اعلان تعطیل : بمقرب ورود جشن استقلال .

بواسطه معرونیت مطبعه و اداره ما به نشر اخبار جشن بروز چارشنبه
اتیه حبیب الاسلام شائع نمیشود - ناظرین انتظار شر را نکشند !

(کابل ـ مطبعه سركاري)


[BLANK PAGE]


شماره ۲۵ و ۲۶
-۳۲۹-

شعائر دیانت و نگهبانی مملکت و سیادت ملت خود بخرج دادن و مقاصد خود را بدون امر و استیذان دیگری اجراء کردن و مطالب خویش را بغیر از مشوره و اطلاعات همسایگان پیش بردن و مارب کارهای خود را خوب خود بخود بکار انداختن ومحتاج و مساعدت اتابانهٔ ـ بیگانگان نشدن را (استقلال گویند) . .
بلی زنده بودن یک ملت و دولت محدود است بحصول استقلال) و نامیده شد نش در تمام عالم وما لمیان محصور است بداشتن (استقلال) ادای وظائف کاملهٔ مسلمانی و بجا اوردن مهمات انسانی مربوط است بدارا بودن (استقلال) یعنی تا مملکتی و یا ملتی که اقتدار و خودمختاری خود را در داخل و خارج نداشته باشد اگرچه مدارج عالیهٔ دنیوی را کاملا مالك باشد بازهم از اقطار دول عالیه وملل متمدنهٔ دنیا خارج بوده و دولتش نمیدانند و ملت زنده اش نمی خوانند .
الحق کسیکه در معاملات و اجراات دنیوی فقط بخانه و وطن خویش محدود بوده خارج از مسکن و موطن خود ازادانه ومستقلانه رفته و دیده نتواند گویا فلسفهٔ ایه کریمه (قل اولم یسیروا فی الارض) را درحا لیکه مصداق (انتم الاعلون) هم است ندانسته در صورتیکه ـ تحت اسارت بوده و طوق عبودیت دیگران بر گردن داشته باشد برخلاف فحوای ایه وافی هدایه (انا هدیناه السبیل اما شاکرا واما کفورا) مجبور است که بادل نا خواسته به میل و اشارهٔ این وان اجراات بنماید .
در صورتیکه نبودن استقلال انسان از نظایف قدرت ولطائف مدنیت بی بهره می ماند و نزد امثال واقران خویش نمیتواند که سر افتخار و زبان گفتارش را بنجباند یعنی از مقتضیات زمان و خواهشات اوان که دم زدن از ترقی عالم وما لمیال وعمل نمودن بر امریکه (واعدوالهم ما استطعتم من قوه) در قران است بی خبر مانده دائرهٔ دفع احتیاجات خود را تنگ وـ تاريك می سازد و نمی فهمد که درعالم چه اقو اجراات و چه عملیات مرعی ومعمول است .
لفظ استقلال : شرافت اسلامی وعزت قومی وعظمت ملی را تامین وافتخار واعتبار دولتی را توکید وترصین میکند.
استقلال : علاوه براینکه ما اهل اسلام را در بجا آوری تمام امور مذهبی ما ممد و معاون است ما را همسر و برابر تمام ملل جهان نموده با شرفانه معرفی بسائر جهان وجهانیان همی نماید .
استقلال : روح دولت جان ملت است .
استقلال . ماحی اقدامات اغیار و محی تمنیات و ارزو های اصحاب وانصار است .
استقلال : محبوب سراپا مرغوب اسلامیان ومطلوب دیانت اسلوب افغانیان است .
بالحاصل از روی احوال اجتماعی وانفرادی (استقلال) مایهٔ شرف وافتخار است و باعث حاکمیت واعتبار مالك ان همراه عالم ومالمیان در سلسله حثیاتی معاملات شريك و در مراودات و مناسبات همسر و هم رفتار میگردد .
کونکه دولت متبوع وملت محبوب ما سال بازدهمین استقلال پرعظمت واجلالش را استقبال


- ٣٣٠ -

کرده اند اگرما در مقابل ان شکرانه لازمه انرا همه تن زبان شکران گردیم به پیشگاه
قادر حقیقی چنانچه شاید و باید تقدیم کرده نمیتوانیم پس باید که ما قدر ومنزلت انرا
بیش از پیش دانسته در مقام تحفظ و صیانتش همه ما یکدست و یک جان شده تیر چشم معاندین
و سپر خنجر مغرضین تادم اخرین گردیده در تحفظ احترام ان از مال و اسباب و روح و روان
خود صرف نظر نموده با اظهار غیرت و همت و ابراز مساعیات و مجاهدت خویش درین مقصد خیر مرصد
مرگ با شرف خود را ارزو کنیم تا زندگی جاوید را حاصل داشته نام نامی خود را بواسطه شقاق
و نفاق و خانه جنگی وجهالت پروری مبدل به ذلت و گم نامی نسازیم و نتیجه ان مجاهداتی را
که قد مزات و شهدای راه استقلال بهزار زحمت و خون جگر بکف با کفایت خود حاصل و بما
امانتا ودیعه فرموده اند رایگان از دست نداده تا اخرین لمحات نفس و اخرین افراد خود ــ
باید انرا حمایه کنیم و در حق خادم دین رسول الله و حامی بلاد الله امیر حبیب الله خان
و سائر وزرای صادق و مامورین لائق او دعا کنیم که خداوند اونها را در ایفای خدمت و اظهار
مجاهدت درین راه مزید بر مزید موفق کند.

ورود وکلاء و بیعت نامهای عمومی اهالی هزاره

روز شنبه ١٩ ربیع الاول زیاده بر دوصد نفر از وکلاء و اعزه و صاحبان رسوخ هزاره بهمراه
بیعت نامهای عمومی اهالی هزاره بغرض دستبوس حضور و تقدیم عرائض اخلاص عقیدت عمومی ان
ولا ــ وارد مرکز شده معززانه بشرفیابی حضور خادم دین رسول الله امیر حبیب الله خان پذیرفته
شده اند.
این وکلا و اعزه و متنفذین هزاره اولا استدعای عفو ان حرکات سابقه شانرا که بنابر سوء ــ
تفاهم و فریب مغرضین چندی قبل برین ازوشان نسبت بحکومت مرکزیه اسلامیه شان سرزده بود ــ
بکمال عجز و فروتنی به پیشگاه بارگاه خادم دین رسول الله تقدیم نمودند ــ ذات ملوکانه درین
مورد هم از پرده باری و تحمل و خطا پوشی کار گرفته رقم عفو را بر ناصیه اعمال پیشتر شان کشید
و همه اهالی هزاره را در تحت ظل رافت و عنایت خویش در اورده عموم انهارا در سلك دیگر
رعایای محسوب شان مسلك نمودند.
عرضی را که این وکلا بحضور شاهانه نسبت بعفو محمد امین خان برادر کهتر امان الله خان
شاه مخلوع و خواجه هدایت الله خان طرفدار معروف شاه موصوف نمودند نیز از شیوه خطا پوشی
و رویه عطا پاشی که خدای پاك برای ذات خسروانه شان عطا و کرامت کرده است قبول و ــ
منظور گردید.


۳۳۱
این وکلا بعرض رسانیدند که فعلا براي انجام خدمات مرکزي اقوام و نفري موکلین ما بکمال
خوشي و طیب رضاي خویش چون در عصر سراج المله والدین دو نفري میرانپور شاهي اقوام —
هزاره نیز مشمول مي بود — اکنون ما هم همان نفري میرانپور را بحکومت مرکزي خود میدهیم
و علاوه بر ان الی سه هزار عسکري را بالفعل بحضور تقدیم میداریم ومتماتیا هم بحر اندازه
که عسکر ونفر امر شود بهر نقطه که مطلوب باشد اعزام میداریم ۰
این وکلا فعلا در مرکز بصورت مهمانی رسما پذیرفته شده در مهمانخانه عالیه سرکاری
خیلی احتراماگزارنه مسکن داشته هر روز یکعده از انها جهت شرفیابی حضور وصرف طعام بر
خوان حضوری پادشاهی مشرف قذمیشوند — اغلبا پس از اقامت چند روزه و اخذ هدایت واتخاذ
جواب امور فیصله طالب خویش و اینرجهت تسلیت اقوام و طمانیت دیگر اثام هزاره وایس —
مرخص خواهند شد .

نفاق افگنی نادرخان در حواشی افغانستان
( مکتوب )

جناب محترم مدیر صاحب اداره جریده حبیب الاسلام .
اینجانب که محرر سطور هذا است درنتیجه تحقیقات عملی خود موفق شده که تمام
اهالی افغانستان این انقلاب حاضره افغانستان را با همین طرز حکومت که اساس و بنیاد
ان بر روی دین رسول خدا نهاده شده و پادشاه درعنوان رسمی خودرا خادم دین رسول
الله (ص) معرفی نموده انتظار داشتند.
و حمد الله باین مرام خود کامیاب امده تمام خورسندند که بدعات حکومت گذشته به
همت جوان مردانه این شخص غیور که بر سریر سلطنت تکیه زده رفع و دفع گردید ودر استقلال
مملکت که به ضدا قبلا تصورات پوچی داشتند دیدند که باچه کمال جوش وخروش نقدیس
فرمود ازافکار بعضی این اشتباه هم رفع وزایل شد — البته مسلم استکه بهترین حکومت در
نظر افراد همان حکومتی است که با تمام خیالات ملت همراه بوده تباین وتغایر فکر وخیال
در بین موجود نباشد ایا بر خلاف این اگر بعضی مغرضین تصورکنند — براي عدم رضاء —
خود ازین طرزچه دلایلی اقامه خواهند نمود .
معلوم است چیزی نیست ومن باقوت قلب و جوش ملی این مطالب را بشما میگویم ودریابان
چنین مینگارم :
( محمدنادرخان ) هم چنان که قبلا شما نشر اخبار فرموده بودید تا این زمان بکلی
مفقود الاثر بود و معلوم است همسایه مهمان نواز شرق وجنوبی ما این خیانت را بر عهده —
گرفته در مقابل مملکت عزیز مارا از وی قباله کرده دو باره نادر خان را برای استرداد سلطنت
افغانستان به سمت جنوبی فرستاده زیرا محمدنادرخان نه پولی از خود داشت ونه اسلحه و


نه ساعاتی پدوت دوباره اوجه معنی دارد . در صورتیکه از سمت جنوبی با يك عالم ـ
خجلت و شرمساری بی اثر شد وبرادران جنوبی ما وی را بمقاصد سوئش عموما مشایعت نفرمودند
بلکه اکثری از اقوام جنوبی که طرفداران حکومت حبیبیه بودند بمخالفت وجدالش با وی بمقابله ـ
کمر بستند ایا «صلیه» صاصریج تر بگویم انگلیس هنوز رو حیات این ملت دیندار افغان را خالی
شده ونفهمیده که ملت شجاع افغانستان درین جشن پنج روزه فریاد های استقلال را باسمان
رسانید موبا بلندزبان میگفتند !!! تا اخرین لحظه خون های خودرا در راه حفظ وصیانت استقلال
فدا میکنم .
جناب مدیر . از طرفمن مجازید که این مکتوبمرا در اولین شماره اخبار خود نشر فرموده
از سوء نیت وقصد نادرخان ( باپع افغانستان) به تمام ملت بگوئید که اگر احیانا حد سم بخطا
نرفته باشد ومی خواست این وضع ننگ اور را عملی کند اماده قلع وقمع اوشده اثار این چنین ـ
رجال خیانت کار را در صفحه پاك ومقدس افغانستان نگذارند و با حریف درینه هم شما ـ
بوسایل موجوده يك طرز مفاهمه ریخته بدانید که چرا يك مرتبه دیگر نقشه وصورت حقیقت معامله
١٢٩٨ را تجدید میکند. ایا همت جوانان شجاع این خاك مقدس را که برای نام وناموس وطن ـ
خود حیات را يك بار گرانی می شمارند فراموش کرده. و قدر وقیمت استقلال را که در نفوس
این توده احراز شده نمی داند . و باز نمی فهمد کمدین ومذهب در افغانستان چه مفهومی دارد .
بشما قسم میدهم این مکتوبمرا نشر اخبار خود نموده ملت را آگاه سازید تا اگر واقعه
همچنین بود که من میگویم تکلیف خود را بدانند. ( امضا ء : يك جوان مسلمان )
حبيبا للسلام :ـ اغلبا این جوان مسلمان وطن دوست این خبر را از افواهات منتشره ـ
کسب کرده انموذذج به وطنخواهی واستقلال دوستی شان مهیج این احساسات جگرخراش ـ
گردیده است ـ لهذا ما از یکطرف امثال این احساسات اسلامیه وطن پرستانه را تقدیر و از
جانب دیگر صحت امثال این اخبار سر بازار را تصدیق کرده نمیتوانم زیرا انسان سلیم الرای را
نباید باستماع هر خبریکه میشنود گوش بدهد واز مال اندیشی وعاقبت بینی کار نگرفته اطراف
قضیه را نسنجد .
( محمدنادرخان ) را که قبل از بروز انقلاب يك شخص صادق ووطنخواه ومملکت پرور ملت دوست
می شنیدیم ( چنانچه ذات شاهانه هم در اول جلوس شان او را از همین نقطه نظر دعوت
مراجعت بوطن را داده علاوه مبلغ گزانی را هم جهت مخارج سفریه او همدست احمد شاه خان
پسر کاکایش با فرمان شفقت توامانی فرستاد اما هواجس شیطانی ووسائس نفسانی این پیرمرد را
از راه برده معروف بحرکات ناملائم نموده چندی از اقوام غیور جنوبی را برعلیه حکومت مرکزی
شورانید وچندین صحنه خونین کشت وخون فی البین مسلمین را تشکیل داد . اینکه نتیجه را
برخلاف انچه تصور کرده بود دید وزحمات وتکالیفی ازحد زیاد ی را ازدست عساکر شجاع ما
کشید وچشید که خود شهیداند وجان خسته وناتوانش. بالآخريك حالت سرا سیمگی منهزم و


- ۳۳۲ -

بحکومت انگریز منظم گردید چون قوت عسکری و تعرض و حملات شیر مردان شجاع ما را نامبرده
بوره میدانند و می فهمند که هر فردی ازین عسکر تا آخرین رمق و آخرین دانه کارتوسش بجنگیده
مفت میدان را بحریف نمیگذارند ) ازین جهت یقین نمیکنم که و یا یتطور یک شخص جاهل و
لا یعقلی خواهد بود که با وجود تجربهای پیشتر و شکست های متواتری که از عسکر ما نصیبش
گردید، باز عزم مقابله ما را بکند . و یا محض غرض نفسی وتلذذ از چند روزه زمامداری خود
وادار شود که ملت اسلامی و مملکت افغانی ما را بم تحت الحمایگی اغیار سپرده نام خود ش را
از دائره اسلامیت و افغانیت و وطن خواهی محو و زائل نموده خود را مطعون خواص و عوام و
منفور تمام سائر انام بنماید . و بمصداق این قول که :

بنا نام نیکوی پنجاه سال ـ که يك کار زشتش کند پایمال

شخصیتش را بدنام جهان افغانی و رسوای عالم اسلامی کرده خسر الدنیا والاخره شده
طوق حمایت و بندگی اغیار را بگردن خود افکنده باشد . و احیانا اگر پرده خیانت چشمانش
را دوخته و خود پسندي وجاه طلبی عقلش را از سر ربوده باينطوريك حركت سراپا مذلت او را
وادار کرده باشد ــ پسر تنجا بقول (نادرخان) وچند نفر لچك و بي پدر جنوبی نیم ملت
زند ، و تمام تبعه اسلامیه افغانیه ابدا بقبولیت این مذلت و عبودیت تن نمید هند و گاهی تحت
این بار بدنامی و بند گی نمیروند.
بلکه دائما بزیر علم اسلامی تحت رکاب امیر حبیب الله خان غازی برای دور کردن این
لکه تاریخی و تحفظ عزت و شرافت اسلامی و حفاظت استقلال و حریت ممالك افغانی خود تا
ریزانده آخرین قطرات خون وقربان نمودن آخرین افراد خود حاضریم و ابدا از امثال این
جال بازیها و گربه رقصانیها و خرد وانی های مغرضین و دشمنان دیرین خود ابرو خم نمی کنیم
بعون الله تعالى .
امدیم بر این مثله که ( نادرخان مملکت ما را بر انگلیز فروخته یانه) بلی (نادرخان)
و دیگر مغرضین و خائنها همه وقت حاضرند که بر طبق مثل مشهور ( كچشك نا گرفته پیسه را
ده تا ) مملکت را سودا کنند ولی بالمقابل همچه فروشند گان بی عقل احمق ــ باید خریدار هم
يك مرد كه بیعقل نادان دینگی باشد .
حالانکه حکومت انگلیز امروزه روز در عقل و دانششره افاق و در حزم و احتیاط
و دور اندیشی خوبتر طاق است ــ وسیاست انگلیز فعلا چنان تقاضا دارد که ملت افغان مرفه
الحال و از تجاوزات خارجی فارغ البال بوده يك سد طبیعی بین انگلیز و روس باشد . علاوتاء
بر طبق مقررات ( بین المللی ) در همچه مناقشات داخلی که صورت نزاع خانگی را دارد به انگلیز ونه
روس و نه دیگری حق مداخله را در امور اندرونی مملکت ما دارند .
انگلیز گاهی مخالف از احساسات عمومی و بضد جذبات و میل و ارزوی حقیقی مملکت افغانی
کاری را نمیکند ــ و ابدا دوستی و محبت افغانستان را بآگشه این و ان از دست نمیدهد .


_٣٣٤_

از حقایق (نادرخان) طوریکه شما واقفید که برادران جنوبی ما او را مشایعتی ننمودند بلکه اکثری از اقوام جنوبی که طرفدار حکومت حبیبی بودند بمقابله و مقاتله با او کمر بستند - رجال حکومت انگریزی بلندتر و خوبتر و افزون تر از عدم موفقیت و ناکامی او اطلاعات دارند و میدانند که (نادر خان) در یک خطی از حواشی افغانستان بدون میل و خواهش و مساعدت افغانان - قوتی تخیلات مأیوسانه در آرد و ابداً بمقابل مانند عساکر شجاع حبیبیه وجذبات عموم افاغنه کاری را از پیش برده نمیتواند - پس چه طور میتواند شد که با وی مفاهمه و یا امدادی برخلاف توقع عمومی کرده خواهند بود .

عرض تشکر به قدردانان علام حبیب الاسلام
بمناسبت اشتراك ومعرفی یکعده از مشترکین منسوبین وزارت جلیله حربیه که از توجه و عرفان پروری ذات میمنت صفات حضرتعالی سردار اعلی معین السلطنه صاحب و اقای محترم محمد محلوظ خان معین - بجریده حبیب الاسلام تازه صورت گرفته و در اینده نزدیکی بماوعده فرستادن نامنوس یکعده زیادی از دیگر ارباب مناصب عسکری را داده اند تشکرات وامتنان خویش را بحضور ایشان تقدیم میکنیم زیرا جای شکر ومسرت است همچنانکه حضرتعالی معین السلطنه صاحب و سائر صاحب منصبان صنف جلیله عسکری حکومت اسلامیه ما علاقه مفرط در - امور عسکری واشکا به قبضه شمشیر دارند همچنان قلم را هم از سیف کم ندانسته درحفظان - مملکت داری هردو را ترقی وپرورش میدهند وبالتدریج این دو فن جلیله را بوادی تعالی و - ارتقا میکشانند .

هکذا به نسبت معرفی یکعده از مشترکین دیگری که باین اداره از لطف و معارف دوستی جناب عالی محترم اقای عبدالقدیر خان رئیس تنظیمه قندهار كه يك شخص مسلمان وخادم صادق افغانستان میباشند بحصل امده و نمونه از علاقه مندی شان بجراید وطن وعرفان مملکت شان - میباشد عرض شکریه ومنت داری خویشا بحضور ایشان هم تبلیغ نموده مزید دوستی وعلاقه مندی شانرا راجع بفواید وطن شان وسائر اسباب ترقی مملکت از خداوند متعال تمنا ونیاز میکنیم .

و همدرین زمینه از عموم وزرا و اراکین مملکت و نائب الحکومه ها وحکام اعلی که هر يك - خدمتگار صادق وعلاقه مند بخوبیهای مملکت هستند چشم براه هستیم تا باین رویه ذوات موصوف پیروی نموده با یزاد خریداران ومشترکین حبیب الاسلام توجه وكومك تمام خویشا باین جریده وطنیه شان معطوف و مبذول نمایند .

( ورود جناب سرمنشی غلام قادر خان )
در ایام جشن جناب سرمنشی صاحب حضور عالی نائب السلطنه صاحب اقای غلام قادر خان كه يك شخص فعال وطن دوست واجراات ان دائما جهت خیر حکومت وبهبود ملت مشاهده میشود ذریعه طیاره جهت شرفیابی حضور و اخذ بعض هدایات لازمه وارد مرکز گردیده اند اغلباً معزی الیه پس از اتمام امور سررشته طلب شان واپس عازم قندهار خواهند شد .


این جشن استقلال یازدهمین را بعموم ملت افغانستان قاطبة
مبارکباد میگوئیم

اگرچه واقعات این جشن استقلال به تفصیلی که لازم بود در روزنامه جشن هر روزه
نشر و به ملاحظه عموم شائقین اهالی مرکزی موصول گردیده است ولی ما محض جهت تفریح
ناظرین محترم خود خواسته ایم تا خلاصه جریانات و حصه محصه انرا محض ایراد معلومات
و تفریح قارئین دور و نزدیک خود مجملا قلمبند نمائیم مخ (١)

به تقریب ورود مسعود این ایام فرخنده فرجام جشن سال فرخنده فال یازدهمین
(استقلال) که یاد از عظمت و وقار افاغنه و تذکار از شجاعت و حماست و وطنخواهی عموم
تبعه و سکنه افغانستان میدهد عرض (مبارکبادی) این جشن را بحضور تمام اهالی افغانستان
نموده متعاقبا نقل ان اعلان عالیشان خادم دین رسول الله (ص) امیر حبیب الله را که از فرط
وطنخواهی و شیعت پروری شان در موضوع اعلام تهنیت این روز فیروز و انعقاد این جشن
مسرت اندوز از حضور شاهانه شان انتشار داده اند با یک عالم ابتهاج و افتخارش
اندراج میدهیم و هو هذا :

اعلان تهنیت جشن استقلال

ملت عزیز ، لذات روحانی استقلال مبرهن خدمات و جانفشانی و این مقدار قبول زحمت که
در شبانروزی برخود و باقی برادران عسکری شما وادار شده ام روشن خواهد بود که یگانه
مقصدم بمحافظه ناموس و شرف و عزت وطن وملت افغانستان است و خصوصی افکارم بمرائیت و
مراعات اوامر خداوندی و پاس دین حضرت سید المرسلین حیات مادی و معنوی یک
مملکت استقلال است و برای محافظات و ترقیات و امتیازات داخله و خارجه وطن (استقلال)
حتمی است واکنونکه الحمد لله تعالی ملت نجیبه افغانستان دارای استقلال تامه است در
راه خدمات وجوب محافظت استقلال سر را پا ساخته ساعی و مجاهدیم همانطور که جسم
روح را متلقی و ارزوقققدد مند و دوستدار است میدانید و میدانم که خودم با تماما ملت افغانستان
هکذا تا رمق در بدن است این متاع قیمتدار و نایاب را از جان ودل خریدار و جان نثاریم اگرچه
موقع در اغتشاش و هنوز گرد این انقلاب در رخسار ها هویدا و تلفات این همه ذخایر ونفوس
مملکت ما جگر خراش است باری که ورود مسعود تاریخ (استقلال) بخاطرم رسید با یک عالم مسرت
و یکجهان فرحت شادان گردیده سر افتخار به گنبد دوار میسایم که دارای چنین نعمت مجلل
وباشکوه داشتیم : بیائید که زمان استقبال و تعظیم استقلال است بشتابید که بمنا شید این
روز سعید مسرات وجیبه طبعی خود را بتقدیم رسانیم چه امروز دو شنبه ۲۷ اسد مطابق
٢٤ ربیع الاول دوره سال یازدهم استقلال جلوه ظهور میفرماید.
افتتاح و اختتام و تعیین اوقات و مواضع نمایشگاه را بملاحظه پروگرام واعلان های جداگانه
که از طرف وزارت دربار شایع شود مسبوق میشوید.


٣٢٦

اعتذاراً بر عدم وقت اوقات مسرت و ایام فرحت ان امسال کمتر گرفته شد، زیرا بر علاوه در تزیید ایام بمناسبت گرفتاری امورات مهمه است که فعلاً ابتدائی گفته میشود و مصروفیت در امورات امنیت و تشکیلات مملکت بیشتر لازم است صرف اوقات نمیتوانیم .
برای رفاهیت وبهمرسیدن اهالی نسبت به رفع تکالیف امد ورفت و دوری راه مواضع ترتیب وتزئین ونمایشات جشن موصوف بلب دریا متصل منار یادگار که واقع است در مقابل قریه ده مزنگ مرتب گردیده که اوقات توقف وتردد دراین موضع به بسیار خوبی گذاشتانده میشود در خاتمه ابدال خداوندی را بخوش بختی واقبال بلند وترقیات فوق العادهٔ اتیهٔ این وطن مقدسو وشما ملت نجیبهٔ افغانستان نیاز داشته اعلان هذا را به استحضار عمومی شایع نمودیم . ٢٥ صفر المظفر ١٣٤٨. (محل مهر پادشاهی)

تأکد بر صنعت و حرفت مملکت

چیزیکه استقلال حقیقی یک مملکت را تأمین وتحفیظ میکند ترقی صناعت وحرفت است یک مملکت وملتیکه در فن صناعت و حرفت ترقیات شایسته را نائل میباشند البته ان ملت ومملکت خیلی خوشبخت بود، در دامن ثروت ومکنت فراوانی که از دنیای صنعت وحرفت حاصل میکند بخوبی میتواند استقلال خودرا محافظه نمایند .
جای افتخار است که الحمد لله تا ایندم ترقی صنعت وحرفت افغانستان عزیز ما با استقلال حقیقی ان همعنان و گوش بگوش بوده رو بوادی ارتقا گذاشته است و از لحاظیکه یکی از اسباب حفظ استقلال وباعث ابرومندی مملکت وملت شمرده میشود همیشه طرف توجه ودقت اولیای حکومت افغانستان بوده الان هم جای خیلی شکر ومسرت است که نسبت بسابق حکومت موجودهٔ اسلامیه ما خوبتر وبخشرتر مزایا و فوائد صنعت وحرفت را متحسس بوده انرا بطرف تعالی وارتقا کشانیده امر واراده فرموده است که در این جشن استقلال بترقی صنعت وحرفت مملکتی رسیدگی کرده ودر جملهٔ نمایشات کسانیکه در فن وکسب وکمال مخصوصهٔ خود یکقدم بیشتر رفته اند انعام بدهد تا سبب تشویق و ترغیب اوشان شده صنایع وحرفت مملکت باین وسیله مراحل تکامل خود را تدریجا طی کند .
اينک ما خلاصهٔ ان اعلان انعامیهٔ را که از طرف وزارت تجارت حکومت عالی اسلامیه ما در باب صنایع وحرفت قبل از جشن نشر و بمقامات لازمه ان تقسیم شده است برای مزید استحضار مخصوصا برای اگاهی کسانیکه در این جشن حضور نداشته ودر ولایات سکنی دارند باخبار خود نشر میکنیم تا علاقه مندان افغانستان مستحضر شده در سنوات اتیه باعث تشویق اوشان در تکمیل صنعت مخصوصهٔ شان گردد :
تکه باب پشمی وابریشمی وقالین ساخت کابل درجه اول ١٠٠ درجه دوم ٦٠ سوم ٤٠ روپیه . تکه نخی وسنگ تراشی وعطریات ورنگ سازی وکاشی وشیشه سازی و چرم گری درجه اول ٦٠ـ درجه دوم ٤٠ سوم ٢٠ روپیه. ملبوس ساخته وشطرنجی وطنی درجه اول ٧٠ـ دوم ٤٠


سم ۲۰ ــ روبيه ــ شالکی درجه اول ٤٠ ــ دوم ٣٠ ــ سوم تفقد ١٥ روبيه .
ابریشم دوزی وگل وخامک وچکن درجه اول ٦٠ ــ دوم ٤٠ ــ سوم ۲۰ روپیه .
گلاباتون وسیم دوزي وحکاکی و نجاری و اهنگري وماشین سازي و زرگری وسراجی وصابون
کاگل و خیاطی و گلیم بافی درجه اول ٤٠ ــ دوم ۳۰ ــ سوم ۱۵ روپیه .
مسگری و چاقو ومقراض وعلاقه بندي وشيريني و نخ و گل طبیعی درجه اول ۳۰ ــ
دوم ۲۰ ــ سوم ۱۵ روپیه .
رنگ تحریر درجه اول ۱۰۰ ــ دوم ٥٠ ــ سوم ۲۰ روپیه .
بيت وبوريا وچیغ درجه اول ٥٠ ــ دوم ٤٠ ــ سوم ۲۰ روپیه .
تألیف کتاب اخلاقی و فنی درجه اول ١٦٠ ــ دوم ۱۰۰ ــ سوم ٦٠ روپیه .
متفرقه عند اللزوم قرار تقسیم ٥٠٠ روپیه .

مراسم افتتاح جشن یازدهمین استقلال

چون تزئینات مکمل روزانه وشبانه منطقه جشن که از حد پل سنگی ماشینخانه الی اولین
پل بزرگ سنگی جاده مستقیم دارالحبیب قبلا مهیا واماده ودكاكين کافی وارد و بازار عالی
ان از پیش مرتب گردیده بود و پروگرام منتشره مدیریت جشن افتتاح این جشن یازدهمین ــ
استقلال را به تعلق خادم دین رسول الله بساعت ده بجه صبح روز دوشنبه نشان داده بود
لهذا جمعیت هاي بزرگ وازدحام زیاد انام جهت شمولیت بجشن واستماع نطق حضور
از صبح این روز اغاز و در اطراف ساعت ۸ و ۹ کسب ایزاد والزیش گرفت و اطراف منبر بلند
نطق شاهانه را که در یك میدان وسیع باغچه فرحت واقع است در يك ازدحام بسیار انبوه ــ
گرفتند پسران شهداي استقلال نیز با لباسهای مخصوصه شان حاضر و افراد عسکري و
قوه انضباطیه نیز ناطر تشریف اوری موکب خسروی بودند تا اینکه بوقت مقرره موکب شاهی رسید و
مراسم تعظیم شان با سلام عمومی و موزيك عسکري بجا اورده شده طیاره ها نیز از فضا ورقه هاي
تبریکیه را نثار کردند ــ سپس ازان جناب مستطاب اقاي خواجه تاج الدین خان رئیس بلدیه
عریضه تبریکیه را که از طرف عموم ملت جهت این موقع قبلا تسوید وترتيب و در يك ورقه ــ
طلائی مطولی مرقوم گردیده تحقق بود بحضور شاهانه قرائت فرمودند .
پس از ختم معروضه مذکور ذات شاهانه يك خطابه عسکرانه یی ساخته پرجوشی را ایراد
و در جوش و خروشی حضار ایزاد فرمودند در ختام بیانیه اسلاميانه شاهانه حضرت عالی انجب
عرفانی مدار اقاي شیرجانخان وزیر دربار نیز عرض شکریه بموقع مناسبی بعرض رسانیدند که ما
در ذیل نقل تبریکنامه اولیه را از روی تسوید رئیس صاحب بلد یه و تعلق شاهانه وعرض شکريه وزير
صاحب دربار را حسب اطلاعی که بما فاضل محترم اقاي محمد یوسف خان سرمنشی کرامت کرده اند
ذيلا یکی بعد ديگري عينا مینگاریم ــ در ختام این گذارشات موزيك های متعدد بصرائيدن ــ


ز ۳۳۸ ز

اقازید ومجلس منطق در کمال فرحت وبشاشت و ( با چهار یارهای ) پر جوش منحل و امیر
صاحب با هیئت کور د یپلوماتك بخیمۀ مخصوص شاهانه رونق افزا گردیده شرکای جشن
بملاحظۀ این ملی در تفریح وساعت تیریشان افزودند .

نطق تهنیت از طرف ملت
خواجه تاج
الدین رئیس
بلدیه (قلعی)

اعلیحضرتا شجاعت تخمیر افغان امیر حبیب الله خان ما رعایای سادۀ وخیرخواه
شما این جشن سال یازدهم استقلال افغانستان را بشما پادشاه استقلال خواه خود ـ
مبارکباد میگوئیم .
اعلیحضرتا ! با انکه امروز اثر انقلاب در خرمن هستی ما ملت شعله افشانی میکند اما
حمدا لله همت بلند شما فرزند غیرتمند افغانستان در همین احوال اسف اشتعال هم
شرف وعزت وطن مقدس مارا که استقلال تامه افغانستان است فراموش نمی فرماید وخون پاك
وکارنامههایمقد س شهدا ی راه استقلال افغانستان را هدر نمی ماند و بایک طنطنه باشکوهو
اجلال جشن سال یازدهمین استقلال را اجرا میکند ــ ما ملت برین عزم مصم شما که برای
استحکام استقلال افغانستان ظاهر فرموده اید و اعلام واعلان کرده اید افتخار میکنیم .
اعلیحضرتا ! چون در دین ودنیایما اعتبار شخصی بسته باعمال صالحه وارادت تامه
میباشد ـــ یعنی (ان اکرمکم عندالله اتقاکم) نزد ملت ما هیچ شخصیت وسلل خاندانى ولع
و اعتبار ندارد هر پاد شاهیکه بذات خود عادل باشد مسلمان باشد از شریعت حضرت خیر
البشر تجاوز نکند مخالف بعرف وعادات ما قوم واقع نشود ترقیات جائز و مشروع برایما حاصل
کند ظلم وبیداد را از مملکت ما رفع کند . دست حاکمهای ظالم رشوت ستانرا از گریبان ما
ملت قطع فرماید . مردم نيك و پاك را قدر کند . اشخاص متمرد و بيباك را زجر دهد ــ علـــم
وعربيت را در اولاد ما رواج بخشد . و ابواب زراعت و تجارت را بر روی ما بکشاید . گویا
برای افغانستان همان پادشاه بهترین راهنما وخوشترین فرمانفرما گفته میشود .
مانند رعایای صادق شما از خدا می خواهیم که شما بهترین پادشاهان وحاکمهای شما
بهترین حاکمهای افغانستان ثابت شوند .
اعلیحضرتا . تاریخ ایران تا امروز بر نادر شاه افشار افتخار میکند ـ ملت ایران امروز
بر نام رضا شاه پهلوی فخر ومباهات میکند . انشاء الله تاریخ افغانستان هم بر دیانت و ـ
شجاعت وعد الت وعلم گستری وعسکر پروریهای شما افتخار خواهد کرد وافغانستان شما را انقدر
عزیز ومحبوب خواهد داشت که نادر شاه در ایران ان محبت وعزت را هیچگاه احراز نکرده ـ
خواهد بود .
اعلیحضرتا . ما ملت از نتایج خودرائی امان الله خان بسیار خسته وپریشان شده ایم ـ امان
الله خان با ملت مشورت گفت و از هیچکس نشنید . امان الله خان ازادی مشروع ملت را اعلان کرد


ـ ٣٣٩ ـ

و تماما مخالف باصول دین وعرف وعادت ما هم رفتار نمود . وکلای ملت را در شورای ملت جمع
کرد اما از مسائل اداری گذشته حتی امور اجتماعی ما را بسر تنهایی خود حل و فصل می‌نمود .
رشوت ستانی را بد میگفت اما خدمتگاران رشوت ستان خویش را جزا نمیداد وعزل نمیکرد .
امان الله خان برعکس برستمهای گذشته استهزا وتمسخر می‌نمود بذات خود ابواب عیش و ـ
وسائل عیاشی را بر روی خوب و خراب مملکت مفتوح میساخت .
اما از شما متوقع وامید واریم که ان همه اسباب نفاق وشقاق دولت وملت را که در عصر ـ
امان الله خان فراهم شده بود از میان رفع خواهید فرمود ونفاق بار دیگر موقع وفرصت خانمان
سوزی دولت ورعیت افغانستان را نخواهد یافت هرکس به تحت امر دین و شریعت حضرت
سید المرسلین بمال وجان خود مامون ومطمون خواهد بود حکومت اعلیحضرت شما که یک حکومت
مرغوب ومطلوب ملی ماست وخادم دین مقدس اسلام وپاسبان مال وجان ما گفته میشود باتفاق ـ
ملت این مملکت را اداره خواهد کرد ومقصد ومدعای این انقلاب راکه اصلاحات امور اداری
و رفع اسباب بدعت است فراموش نخواهد فرمود .
اعلیحضرتا . چون این انقلاب برای رفع اسباب بیگانگی دولت وملت افغانستان بوقوع پیوست
ما از درگاه خالق توانای خود همین استدعا می‌نمائیم که حکومت شاهانهء شما همیشه با ملت
خویش همفکر ومتفق باشد ـ ما بشما پادشاه ملت دوست سخنی شنو خویش مژده اتفاق و وعدهء
انقیاد را میدهیم ویقین داریم که انشاء الله اتفاق شما وملت اسباب و وسائل ترقی و تعالی
مشروع ومعقول را نسبت بهر زمان خوبتر و زودتر در افغانستان فراهم خواهد کرد وبمثل سایر
اقوام ترقی یافته دنیا فرصت جهد وکوشش را ارزانی خواهد نمود و مارا سریعتر بمنزل مقصود
خواهد رسانید ـ باقی از صمیم دل میگوئیم زنده باد اعلیحضرت امیر شجاعت تخمیر افغانستان
و پاینده باد استقلال تامهء افغانستان .

نطق جوابیهء حضور در افتتاح جشن استقلال

برادران مسلمان ورعایات صداقت مند بیدار افغانستان .
اولا بحمه شما این جشن دورهء یازدهم استقلال تان را مبارك باد میگویم .
ثانیا بشما میدانانم که من از پادشاهی افغانستان جز از خدمت دین و ارامی مسلمین
دیگر هيچيك طمع و توقع ندارم و ازین مثله که من یگانه خادم دین هستم همهء شما واقفید ـ
بشما یقین میدهم که تا يك قطره خون و يك نفس در جان وتن من باشد برای حفاظت استقلال ـ
افغانستان ونگهداشت دین پاك وعزت و ناموس شما کوشش میکنم و تازنده باشم درین راه سعی
خواهم نمود و انشاالله الله که درین مقصد خود کامیاب خواهد امد .


- ۳٤٠ -

استقلال افغانستان تعلق بشخص امان الله و حبیب الله ندارد بلکه استقلال مال تمام افراد
ملت یعنی حق شما رعایای وطن و دین هست چون مسلمانیم قرار است هر فرد ملت باید
استقلال خود را بجان و مال خریداری کرده در نگهداشت ان هیچ سستی و بی خبری نکند -
این فایده را که از خون مقدس شهدای راه استقلال بافغانستان حاصل شده است مفت از
دست ندهید - چون خون هزارها نفر در بدست آوردن این استقلال فدا شده است - این
چنین در حفاظت ان از ریختن هزار و صدها هزار فرد خود باید مضائقه ننمائید .
نسبت باین توقه ائیکه شما از من خادم دین رسول الله کرده اید از خداوند خود امیدوارم
که مرا توفیق بدهد که موافق همین ارزوی درست و مفید شما کار بکنم و گرنه دعا میکنم که ازین همه
عزت و نامیکه خداوند بمن تا امروز عطا کرده است محروم باشم . در خاتمه از خداوند خود
رجا و امید میکنم که سالهای دراز افغانستان با سلامت و ترقی دارای استقلال دائمی باشد .
حال اذن برای شما داده شد که بکمال خوشی و آزادی مشغول جشن و میله خویشباشید .

معروضه وزیر صاحب دربار
اعلیحضرتا .
وکالتا از طرف مامورین و رعایای صادق شما و اصالتا از طرف خود نسبت باین مهربانیهای
که بما خادمان فداکار خود فرموده اید عرض تشکر و صداقت میکنیم !
ما خوش بختیم که در زیر علم این پادشاه خیر خواه دیانت پرور غیور در چنین یوم مسعود
که سالهای دراز خداوند بما روزی خواهد کرد جشن های مسعود میگذارنیم و خواهیم گذرانید .
اعلیحضرتا . ما افراد ملکی و نظامی و رعایای صادق و مطیع شما متقینیم که پادشاه دین پرور
ما باین عزم و ایمان کامل که در راه استقلال وطن و ترقی ملك و ملت دارند در بسیار روزهای نزديك
اثر اختلاف ازمیان یکمشت ملت پسمانده ما برداشته شود و فردای ان در حال با داره و انتظام
همه شعبات کار و مصالح ملك و ملت به نهایت خداوندی کامیاب قد باشیم و روز بروز به پیروی دین
احمدی و همت جوانمردانه شما عمران و ترقی و آسایش مملکت قوت یافته اسباب رفاه مسلمین فراهم
شده نسبت بحکومت سابق ترقیات روز افزون رخ داده در تعداد سرکهای جدیده و تاسیس تجارت
خانهای تازه و مکتب ها از دور سابق کرده با رونق تر و باصول دین و عقل قریب تر در منصه شهود اید
چون ملت افغانستان ازاد و حقیقی و استقلال خود را از جان دوست تر دارند لهذا نباید مثل
سابق ثروت ملی این مملکت بخارج رود و خود ش محتاج به ثروت و فنون اجنبی باشد .
در خاتمه از خداوند مهربان خود امیدواریم که چون بلطف خود مثل شما يك پادشاه
عادل دیندار نصیب مان کرده ترقی و استقلال مشروع و معقول ما ترا نیز پایدار و روز افزون گرداند.


وقایع ظهر و شب روز اول جشن استقلال

پس از فراغ صلوه ظهر و تفریح بساعت چهار هدف زدن ملکی و عسکری بطرف جنوبی دریای
کابل مقابل بارگاه پادشاهی بکمال بشاشت قد و خرمی اجراء گردیده گلوله اشخاصی که بهدف
اصابت کرد مورد انعام گردیده بین الاقران ممتاز شدند اسمای انعام گیرندگان پس از وصول
نامنویس شان مرقوم خواهد گردید .

انعام و قدر دانی ارباب صنایع مملکتی بروز دوم
جشن استقلال

مدهشترین اسلحه و سنگین ترین قواهائیکه در برابر ان خود داری و مقاومت امکان پذیر
نیست محتاج بودن يك ملت است به پیداوار و ادخالات يك ملت بیگانه ملت هائیکه در
لوازم معیشت و زندگانی و صنایع و حرفت و اشیاء کار امدنی خویش دست احتیاج شانرا به بیگانگان
و اماثل و اقران خود در از میکنند ناگزیر مراتب احتیاج شان در جامعه ملل ذیل و حقیر شناخته
میشوند - بلی مهمترین احتیاجات يك ملت را مفقودیت و عدم موجودیت صنایع و کاریگری انحا
تشکیل میدهد - ملتی که از صنایع داخلیه خود محروم و تفقه بصنعت بیگانه حاجتمند باشد
هرگاه از عاجز ترین اقوام جهان محسوب گردد جا دارد .
از انجا که ترقی و بدار اعتبار يك مملکت فقط وابسته بدرجه ترقی صنعت و حرفت و تقدیر
و توقیر صنعت گران ان مملکت است حکومت و زمامداران و طنخواه افغانستان دائما نقطه نظر
شانرا بسوی ترویج مصنوعات و منسوجات و پیداوار این مملکت اسلامیه شان معطوف داشته و
دارند و همواره در تشویق و ترغیب کاریگران و استادان ارباب صنایع وطن خویش بحر ذریعه
ممکنه صرف مساعی میورزند - چنانچه درین جشن یازدهمین استقلال خادم دین رسول الله
امیر حبیب الله خان مخصوصا درین مورد عطف توجه وطنه خواهانه شانرا مبذول داشته قبلا
وزارت تجارت شاهانه اعلانی را نسبت باعطای انعام و اکرام اهل صنعت و حرفت شایع نموده اند
که قبلا حاصل و خلاصه مرقوم گردیده متعاقبا حسب پروگرام بروز سه فقه شنبه از ساعت ۸ صبح
الی ۱۲ خود ذات شاهانه و هیئت کابینه و کور دپلوماتيك و عموم مامورین و شرکای جشن در
موقع یکه جهت وضع مصنوعات و منسوجات و پیداوار مملکت عزیز ما تخصیص و تعیین یافته و به
ترتیب درست و اصول مقبول نهاده شده بود رونق افزا گردیده بملاحظه انواع صنایع و اقسام
منسوجات صرف اوقات کان بالمقابل هريك از محصولات وطنیه ذات شاهانه شکرانه های ـ
بی نهایاتی را بدرگاه الهی بجا اورده در دلدهی و تسلیت و تشویق و ترغیب کاریگران و صنعتکاران
مملکت محبوب شان فوق العاده اظهار شفقت و کرامت فرمودند . و اشخاصی که مصنوعات و منسوجات
و عملیات شان نسبت بدیگر امثال و اقران شان فایق و بلند بود مورد انعام و اکرام مقرره شان ـ
گردیدند که نامنویس این استادان نامور را پس ازینکه بما از مرجعش تلطیف شود خواهیم
نگاشت ـ بالاخر این تماشا عالی در اطراف ساعت ۱۲ بکمال مسرت و فرحت ختام یافته


٣٤٢

ذات شاهانه رونق افزاي خيمه حضور شاهانه شان گردیدند درینجا یکدسته از طالباي
مکتب تلگراف يك ترانه غراي را با موزيك بحضور شاهانه شنوانیده مورد الطاف همایونی ــ
واقع شده در اثر ان با عموم وزراء وصاحب منصبان واعزه وخوانین وشاطین در بار شاهی شان
بصرف طعام چاشت پرداخته درعقب ان اداي نماز ظهر را فرموده تا ساعت ۲ مردم بـــــه
شنیدن سازهاي متنوعه وکلمات دوستانه وساعت تفریحاي مختلفه مصروف بودند .

اب بازي در کول طبیعی باغچه فرحت
ساعت ۲ يك منظره شناوری بسیار عالی در دریا کابل که از پهلوی باغچه فرحت عبور میکند
تشکیل گردیده تماشاچیان بکمال کثرت وگرم جوشی براي دیدن این منظره دلنشین حاضر گردیده
اطراف ودورا دور محل شناوری را در احاطه گرفته مصروف تماشا بودند ــ آب بازان معدد ه
عملیات رنگارنگ وکار روائی های قشنگی شده در مسرت وخوشنودي ناظرین افزود ه بالاخـــر
اشخاصیکه نسبت بسایرین پاند برامدند وناموبرشان اتيا مرقوم خواهد گردید انعام ــ
مقرره را نائل شدند :
دعوت عصریه بحضور ملوکانــــــــه
به عصر سه شنبه يك دعوت مجلل پر شکوه عصریه از طرف وزارت دربار شهر یاری در
باغچه فرحت ترتیب شده عموم وزراء و صاحب منصبان واعزه ومعتبرین داخلیه و هیئت کورد يپلوماتيك
خارجیه دران شمولیت داشته بصرف میوهای رنگارنگ و شیرینی ها و چای وشنیدن سازها ودیدن
انواع ساعت تفریحا وتشرف بملاقات واستماع کلمات خادم دین رسول الله محظوظ ومشغوف شده
ضمنا از شطارتهای عسکری که ارجمند شعادتمند جناب عبدالوكيلخان سپه سالار ــ وشعبده بازي
های رنگارنگ وعملیات مسرتین قشنگی که شعبده بازان اجراء نمودند مسرت زيادي دست داد
در اطراف ساعت ٦ شام این دعوت عصریه ما ليجبا فرحت غیر متناهیه خاتمه یافت .

شمولیت وکلا وکلان شوندگان هزاره در جشن لقطا استقلال
از لطف خدا وبرکت روحانیت رسول الله وحسن نیت پاد شاهدیانت اگاه امیرحبیب الله خان بروز
دوم جشن استقلال بچه شاتور مشهور با دیگر اعزه وکلان شوندگان هزاره بعهود بکمال خشوع
و معذرت شرفیا ب حضور شده بشرف این روزهای فیروز عفو حرقات سابقه شانرا خواستار ومرحمت
وخطا بخشی شهریاری را طالبگار شدند ــ ذان شاهانه نیز از حلم وعفو وبرده باریکه دارند رقم
عفورا بر رفتار سابقه شان کشیده با اوشان اظهار ملاطفت کرده اوشانرا ماذون فرمودند تاــ
مسرورانه با دیگر برادران خود مصروف سیر وتماشاي جشن استقلال باشند .


- ٣٤٣ -

اشتراك وكلاي فراهی در جشن استقلال
همچنین بروز دوم جشن يك دسته قوافل موتري از وكلاي فراه كه قبلا بيعت نامهاي
عمومی خود ها را بطور مجموعی فرستاده بودند جهت دستبوسی حضور ومحظوظ گردیدن از
نمایشات جشن استقلال وارد مركز گردیده مورد الطاف شاهی گردیده معززانه از طرف -
حکومت پذیرفته شدند .

ورود طلبای افغانی از خارج
يك دسته از طلباي فارغ التحصیل افغانی طیاره ران از خارج حسب تصویب حکومت -
حبیبیه معززانه وارد مرکز شده بروز دوم جشن شرفیابی حضور را حاصل داشته بعد از
استماع هدایات پدرانه خسروانه و اعطای بخشش های لازمیبه ر واحد آنها - در نمایشات
عمومی جشن استقلال شرکت ورزیدند ( درین مورد مزید تفصیلات را اتیا خواهیم نوشت) .

نمایشهای شبانه جشن استقلال
چون از شروع جشن تا به شب چهار شنبه از روی شب هیچیک نمایش عمومیه شبانه تشکیل
نشده ازین جهت قلم ما هم بطرف دیگر نمایشهای متفرقه شبانه وساعت تفریحا وبزم ارائی های
متنوعه لیلیه تا هنوز اطلاعی را برای ناظرین محترم تقدیم نکرده است - زیرا که این يك مسئله
را در ضمن تحریرات ما درك كرده خواهند بود که از روی شب نیز مامورین هر وزارت و منسوبین
هر اداره در خیمه های شان و دیگران با رفقای همطبع واشخاص همفكر وسائر تماشا چیان و
شاملین جشن دسته دسته و جمعیت جمعیت شده در مناظر متعدده شاعرانه منطقه جشن
باطراف وجوانب چراغهاي درخشان پوتلمون برتيه و بركنارهاي دریا وباطراف منار وبجوانب
معبر های عمومیه وبمحوتلهای مزینه ودکاکین غیر واحده وارد وبازار مالیه بانواع سازهای -
وطنی و اقسام ساعت تیریهای عالی بزم ارائی و ساعت تیری داشته الی ساعت ۱۲ ويك شب
عالم عالم مسرت وجهان جهان فرحت در هر ناحیه و هرگوشه و هرجا و هر مقام حكمفرما بوده
يك سلسله پر از ازدحام غیر منقطعه مامورین وشاملين ومتصرفين منطقه جشن بصورت پیاده روی
وگادی وموتر و بایسکل سواری در راه های متعدده شهر الی تمام مناطق جشن جریان میداشته
باشد .

تمثال فتح اندلس در شب چهار شنبه
ولی بشب سومین جشن استقلال در قصر سلامخانه استور تمثال عبرت مثال فتح اندلس
در چار پرده خیلی تاریخیای دلچسپ عالی ( بعلاوه دو پرد مضحك كه منظره کریحه خیانت
وجهالت را نشان داد) بعميم تماشاچیان که سر تا سر عمارت ازوشان مملو بوده نشان داده
شده بر مسرت وفرحت آنها افزوده يك درس بسيار مهم اخلاقی و نمايش گران بهای تاریخ اسلامی
که ناشی از جذبات ایمانی و تعمیل براوامر مقدس شرعی بود بعمیم ارائه داده شد .


- ٣٤٤ -

قبل از افتتاح یکی از اعضای دانشور تیاتر در عقب پرده به پیشگاه عموم حاضر امده يك
نطق خیلی موثر عالی را در مفاد تاریخ و انحد ما يعتقد سر اسلاف کرام اسلامیه که در فتوحات
اخلاقی و عسکری خویش ابراز نموده اند ایراد کنان در مزایای تیاتر و منافع ان که يك تمثال -
عبرت ومكتب نصیحت میباشد و هر واحدی را از ناظرین برای اله مین محاسن و مفاسد را دیده
بچیزهای خوب تدقیب واز امور خراب صرفنظر میکند تفصیلات زیاد ی داده خاتمه بیانش را به
سلامتی وجود خادم دین رسول الله ﷺ ومعين السلطنه صاحب وباقی زمامداران مملکتی ایراد
کنان عطف مزید توجه شانرا بسوی تعمیم علم و عرفان و افزونی تنویر وتوكيد دين ودنیای اسلامیان
نموده تمثال فتح اندلس را بيك صورت بسیار مقبول نشان دادند . اگر ما خواسته باشیم که صورت
این پیشرفت عساکر اسلامی و شکست مدهش افواج نصرانی و فتح اندلس را که دیشب مفصلا نشان -
دادمند طوری بنویسیم که عامه اهالی و اشخاصی را که از اصل قضیه اطلاعی ندارند بدانانیم این
نومره اخباریما به نشرش کفایت نمیکند بلکه ترجمه وطبع کتاب فتح اندلس را بکار دارد واگر ـ
مجملا جفت افاده اشخاص دانسته بنویسیم انهم تحصیل حاصل است لہٰذا از اجمال وتفصیل ان
فعلا نظر باین ملاحظات صرف نظر کرده فقط بسوی اصل مقصود که غرض اصلی از نشاندادن این
تمثال بود فوقا اشاره شد .

اوراق تبریکیه و نمایش طیاره
در مراسم افتتاحیه جشن اشاره بطرف افکندن اوراق تبریکیه طیاره بر مفارق شاملین
جشن نمود مبودیم اینك چند مضامین اوراق مزبوره را شجاعت ماب محترم (ابومحمد خان) قوماندان
طیاره بما مرحمت کنان توضیحات دادند که طیاره های ما موکب شهریاری را از ارگ شاهی الی -
محل مخصوص نطق افتتاحیه جشن مشایعت کنام از فضا بر مفارق شاهانه شان گلها را نثار وبه
تعداد زیاد از ورقه های تبریکیه اتی را بالای عموم شاملین جشن ایثارنموده است.
الا ای شهریار نامدار. ملت افغان خوشبخت است که این یازدهمین دوره مبداء زندگانی
حقیقی خود را بعزیم پیرة شجاعت شما تجدید میکند . قربان قدمت استقلال.
بنام سعادت تو مرا اینجا می پذیرند . اما کسی را که تو از درگاهت برانی حیات ننگین
خود را کجا طی خواهد کرد : !
مقدم اینروز فیروز را بر خود سعد ومیمون شمارید که علم عزت وشرافت استقلال
برفارق ما سایه افگنده وزنجیرهای اسارت که قلاده گردن این ملت شجیه شیر طبیعت بود
از هم گسسته و پراکنده گردیده است .
بر لب دعاء حضرت سلطان رسیده است
خصمش بپای بوس شتابان رسیده است
تا دست او به خنجر بران رسیده است
انگشتهای خلق بدندان رسیده است
ملت شجاع !


ـ ٣٤٥ ـ

عالم نشاطم يك سروری دارد ـ پرسیدیم. شرکت خود را در عالم سعادت شما بیاد
جشن (١١) استقلال بواسطه من التماس میکند ایا قبول میکنید .
شاها نثار کن که چسان از پرتو شجاعت نشای افغانستان بیمن این جشن یازدهمین
استقلال اوراق تبریکیت نثار قدمت میکند .
خوش و خرم باشید ای شاملین صحنه استقلال . نوشتان باد این شربت گوارای نوشین ـ
من بحمت مردانه شما از رتبه طبیعی عروج کرده ام . ای ملت شجاع افغان .
وظیفه نمایندگی شما را که برمن تفویض کرده اید اینست که در قضا بجا می اورم واوامر شما
را ازین سوبه انسو میفرستم ازینکه شوتم متر است میخواهم دیری بیاد این عظمت جشن (١١)
درین عالم بمانم ایا اجازه میدهید .
یادداشت : از اندراج چند مضمون دیگر ان که تا حال بدست راقم نیامده طالب عفو .

نمایش و ساعت تفریحایمتنوعه یومیه یازدهمین جشن استقلال
علاوه برنمایشها و ساعت تفریحائیکه رسما حسب پروگرام باوقات مقرره ان در معرض ارائه
جهت ایزاد فرحت ومسرت شاملین جشن نهاده میشود این نمایشها و یاتی هر روزه بلا تعیین
وقت در خرمی وخوشنودی دائمی ووقت گذرانی عمومی خدمت میکردند .
اتن ملی برقم های مختلفه در مقامات متعدده زدن اهو و خرگوش بحفقه مخصوصان بجانب
میمنه بارگاه شاهی .
کارنیوال یعنی نمایشات متفرقه مطبوع مرغوب طبع عوام جانب غربی باغچه فرحت. هدف زنی
کبوتر مصنوعی در میمنه بارگاه شاهی . هدف زدن نشانه ای نقرشین بحفقه وتفنگچه ریزه تیر .
نمایش شعبده بازان وسحرین درمواقع متعدده . سازهای ملی هر رقم در مقامات مختلفه .
کشتی سواری درکول طبیده باغچه فرحت .

نمایشهای روز چهارشنبه سومین روز جشن استقلال
امروز حسب پروگرام ازطرف صبح بساعت معینه در باغچه فرحت نمایش چوب بازان نامی
در معرض نمایش گذاشته شده چند جوره چوب بازهای قابل باهم دیگر متقابل وحرکات و شطارتهاي
حیرت ایتی را در تعرض ومدافعه شان باصول مقرره که دارند محشر شده بالاخر نفری غالب
انعام معینه را گرفته مورد تحسین وافرین جمهور حصار وحضرت شهریار واقعشده مجلس ختام
یافت دراثر ان يك اتن ملی نهایت پرجوشی از طرف جوانان اندری وجنوبی که مخصوصا درین جشن
دعوت ومسرورانمیا دیگر اخوان خود شمولیت دارند اول با دهل وسرنای ملیه و ثانی باموزيك عسکريه
در منصۀ نمايش امده با شا باشی ها وافرین گوئی های حضار ختام یافت .
حضور امیر صاحب وجهه بشیکه بمشرف بارگاه شاهی امتیاز داشتند درعین مصاحبه های
دوستانه صرف طعام وفواكه وچای چاشت را نموده بادای نماز ظهر باجم غفیری پرداختند .


ـ ٣٤٦ ـ

شطارتهای عسکری درعین اسپ دوانی
عصر چار شنبه طوریکه در پروگرام اعلان شده بود شطارتهای عسکریه اسباب تفریح ناظرین
را فراهم اورده سواران چابك دست بنهایت سرعت تاخت وتاز از بالای موانع اسپان خود را ـــ
بجست وخیزی تعجب خیزی پرانیده در اثنای تاخت شدید بسرعت مزید بر اسپان سوار میشدند
پایان میشدند چپ و راست دستها وپایهای شان را دور میدادند بدون قیزه ورکاب درــــ
شدت رفتار وقطع موانع حرکات اسپانرا اداره می نمودند وبسا حرکات شطارت امیز وعملیات ـــ
فرحت انگیزی دیگری نموده بالاخر این تماشاها فريضا در اطراف ساعت ٦ شام خاتمه یافت .
دعوت عصریه از حضور معین السلطنه صاحب
بمناسبت دوره یازدهمین جشن استقلال يك دعوت عصریه پرشکوهی از حضور سردار اعلی ـــ
(حمید الله خان معین السلطنه) بعموم وزراء واعيان وهیئت سياسيه ومامورین بزرگ به بارگاه شان
در قلب گاه منطقه جشن داده شده بعد از صرف شیرینی های مختلفه و فواکه متنوعه و چای وـــ
سیگار ومصاحبه های پرمسرت مجلس موصوف خاتمه یافت .
تمثال سقوط اندلس
شب پنجشنه به در قصر استور باز تمثال تحسر مثال سقوط اندلس در سه پرده عبرت اوری /
نشان داده شده يك درس بسیارمهم اخلاقی واندرز های نهایت عالی را بناظرین خویش تقدیم ـــ
نمود ما طوریکه از اعطای تفصیل فتح اندلس صرف نظر کرده ایم همچنان تحریرات سقوطش را
نیز قلم انداز نموده تفصيلش را در صورت وصول اصل مضمون ان ازطرف رئیس این تمثال
عبرت مثال بشماره های اتیه (حبیب الاسلام) وعده می دهیم .
فی الحال فقط این قدر مجملا می نگاریم باند ازه که فتح اندلس يك منظره بدیع مسرت افزا را
نشان داد صدچند ان پرده های سقوط ان قبیح وحزن امیزوالم انگیز بوده مخصوصا ندامت
کشی ها وگریه زاری های (ابو عبد الله شقی یا صغیر) شاه مفتوح اندلس که بر رشوت ستانی ها
وعياشی ها وسفاکی ها وبیباکی های خود و وزراء و مامورین ومنسوبین حکومتی خود پس ازتسلیم
شدن به (فردينان) که فاتح اندلس است ومحکوم شدنش بحبس ونفی بلد می نمود ـــ شرم اور
و رقت افزا بوده اند به وتقونوعه وبیتابی والده عجوزه وفرزندك صغیره اش جگرخراشی مینمود .
نطقی راکه (فردينان) فاتح اندلس درحین سقوط قوبه اخرین اعراب و شهادت (موسی) مشهور
(که درتسلیم شدن شهر با شاه و وزراء خائن ان مخالف شده دست بقبضه شمشیر برده با
عده ازمجاهدین ومتعلقین خود عزم مدافعه یا نیل بشهادت راکرد مبود) ایراد داشته
خیلی مهم وعالی است که مفادش را باینقدر الفاظ عرض کرده میتوانیم :