- ١٤١ -

در بیان فهرست کتاب

صد و هفتاد و بیت و نه باب است لایق روزگار اصحاب است
معجز و دل پذیر افتاده است لاجرم بی نظیر افتاده است
این ترا یادگار از شرف است نام او در جهان بهر طرف است
از بخار است مولد و نسبش و از خراسان علم و مکتبش

شرح لغات

(اصحاب) یاران (موجز) کوتاه (دلپذیر) پسندیده دلها (لاجرم) ناگزیر (بی نظیر) بی مثل و بی مانند (شرف) اسم مصنف کتاب است که در اصل شرف الدین است و بسبب ضرورت - شعری در ان کوتاهی نموده است (مولد) جای تولید شدن (علوم) علم ها (مکتبش) جای کسب علم او

حاصل ابیات

این کتاب مشتمل بر ده باب و یکصد و هفتاد بیت که لایق زمانه یاران که لفظ ان کوتاه و مسئلهای نماز و روزه را به تمام فرا گرفته است و به ان سبب در دل ها پسندیده امده و ناظم علیه الرحمه بیان اسم خود را نموده تا کتاب او چنان نشود که مصنفش معلوم باشد و از درجه قبول بیفتد بنابران بیان نمود که اسم من شیخ شرف الدین است رحمت الله تعالی که نام من بهر طرف مشهور است برای تو این کتاب از من یادگار مانده است که تولد من در بخارای شریف بود و کسب علم را در خراسان نموده ام

یا الهی بده تو توفیقم
راه بنما بسوی تحقیقم

چون تصنیف کار بزرگ است و جای خطر است که در احکام دینیه خطا نشود بنابران - مناجات بدرگاه قاضی الحاجات نموده میگوید که بار خدایا مرا توفیق ارزانی کن و بسوی - حقیقت مسئله های دین مرا راه نمای .
که دران خطا نشوم که خطای عالم خطای عالم است حق سبحانه تعالی به برکت حبیب خاص خود صل الله علیه وسلم هیچ مدانان را نیز از خطا نگهدارد .
( باب اول در بیان وضو و این باب مشتمل است بر چهار فصل )

فصل اول در بیان فرایض وضو

(فرایض) بمعنی فرضها است و فرض نزد اهل شرع ان است که ثابت شده باشد بدلیل قطعی که دران هیچ شک و شبهه نباشد و بنده بکردن ان ثواب می یابد و به ترک بعذاب الهی گرفتار میشود و به منکر شدن ان کافر میشود در فرضیکه دران اختلافی نباشد و به ترک فرض عمل فاسد می شود .


ـ ١٤٢ ـ
در صباح ورواح ولیل و نهار در وضو نیست جز فريضه چهار
شستن روی ودست مسح سر است شستن پاي نيز معتبر است
ربع سر مسح فرض باید دید لازمش همچو فرض باید دید
شرح لغات
( رواح ) شام ( لیل ) شب ( نهار ) روز .
حاصل ابیات
در شب و روز و هر وقت کسی وضو کند فرض دران چهار چیز است .
١ـ شستن روي از نرمهء گوش تا نرمهء گوشدیگر وازجاي رستن موي پیشانی تا زیر زنخ .
٣ـ مسح چهار حصهء سر
٤ـ شستن پاي تا شتلك که شستن شتلك نیز فرض است .
پس اگر همه این چهار یا یکی ازانها یا بعضی از یکی ترك شد وضو درست نمیشود .
فصل دیم در بیان سنت های وضو
چون وضو واجب ندارد ناظم عليه الرحمه بعد ازبیان فرض بیان سنت هاي وضو را نموده و مراد از درین جاشنت مؤکد است و ان نزد اهل شرع ان است که پیغمبر ما صل الله عليه وسلم همیشه عمل انرا بطریق عبادت نموده ویکبار یا دوبار انرا ترك کرده باشد وميکردن ان بنده ثواب می یابد و به ترك ان ثوابعمل او ناقص وبعتاب وملامتی گرفتار میشود . ( باتید ارد )
فتوحات اسلام
( فتح بيت المقدس )
( ٩ )
و اصحاب خویرا امر کرد که شمايان بنگرید که اگر قسيس ثانيا این گفته خود را تکرار کرد ـ فورا گردن او را قطع نمائید قسيس این فرمودهء اميرالمومنين رضی الله عنه را بشنيد وبدانست فقط و زبان خویرا نگاهداشت چون امیر المومنین رض خطبه خود را تمام کرد بعد ازان روي بطرف مسلمانان آورد وفرمود که ای مسلمانان من شمارا به ترسیدن از خداي عز وجل امرمیکنم وچنان خدائیست که هم فنا وهم ابقا مي کند وبدون از ذات خود او تعالي که باقی است دیگر همه اشیا فنا میشود و اولیاء خود را از اطاعت خود نافع میگرداند ود شمنان خویرا بمعصیت خود بهلاکت می اورد ای مسلمانان زکوات اموال خویرا ادا کنید ودل ها و نفوس خویرا طيب گردانید و درین سبب از طرف مخلوقات ارادهء جزا نداشته باشید و نه شکر انهارا اراده کنید و انچه شمارا وعظ نمودم فهم نمائید زیرا که عاقل ان کس است که احکام فقدین خود را جمع کند وسعید ان کس است که غیر خود را وعظ نماید وزشت ترین امورات دين فعل کردن ـ مبتدعات است و قد بر شمایان لازم اینکه دایم بسنت نبی خود محمد (ص) قایم واز القاسته


ـ ١٤٣ ـ

باشید و همیشه این افعال را برخود ها لازم گیرید زیرا که عمل سنت از فعل بدعت بهتر
است وتلاوت قران را بخود لازم گیرید که شفاء دل ها در اوست ورضاي خداي تعالی را هم
در مییابید اي مردمان بدانید که روزی رسول الله (ص) درمیان ما بپاي شدند چنانکه من
امروز درمیان شما بپاي شدم و چنین وعظ نمودند .
که اي مردمان فعل اصحاب من را بخود لازم گیرید بعد ازان افعال کسانی را که از بعد
شان می ایند بعد ازان دروغ گفتن در میان مردمان شائع میگردد چنانکه ان کسی که شاهد
گرفته نشده باشد اداي شهادت میکند وسوگند میخورند کسانی که سوگند داده نمیشوند
وهرکه اراده دارد اینکه در صدر جنت جاي گیر شود باید که حضور جماعت را بخود لازم
گیرد واز شیطان بخداي تعالی جل شانه پناه برد وهیچ یکی از شما بـهمراي عيـالـها ـ
خلوت نکنید زیرا که انها از جمله گروه شيطان اند . از جمله نیکوئی هاي دنیا افعال ـ
حسنه است ـ در دنیا و از جمله زشتی هاي دنیا گناه کردن است در دنیا هرکه ـ
حسنات را فعل نمود وسيئات را ترك كرد ان كس مومن است الصلواه والصلوات چون از
خطبه خود فارغ شدند به نشست وانچه امیر ابا عبیده رضی الله عنه را از واقعات اهل
روم ملاقی شده بود بخدمت حضور شان قصه میکرد چنانکه گاهی می گریستند و گاهی ارام
بودند . (باقی دارد.)

کابل مطبع سرکاري


- ١٤٤ -

صفحه ۱ ( جریده هفتگی حبیب الاسلام - سال اول شماره ۱۵ (نمر مسلسل ۱۵)

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا

حبیب الاسلام

اداره خانه در اخته خان کابل - افغانستان - قد نمره تلفون
مدیر - سید محمد حسین -
همه امور تحریریه و حسابی بنام اداره فرستاده شود
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارده مختار است .
در هر هفته یکمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود .
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .

قیمت سالانه ششماهه
در داخل (داخلی) ٣ افغانی افغانی
در خارج ١٥ شلنگ ٨ شلنگ
يك شماره (١٠) پول

(تاریخ قمری ۷ ذي الحجه الحرام ۱۳۴۷) پنجشنبه ( تاریخ شمسی ٢٦ ثور ۱۳۰۸ هجری)

کیفر و کردار
از مکافات عمل غافل مشو گندم از گندم بروید جو زجو

(۲)

الان کدام چیز مزاحم امنیت و اتفاق و بر امید های اسایش و برتری مملکت حائل و حجاب است
مکابرت و منافرتیکه از تمام ملل ونحل دنیا مرفوع شده در میان ما موجود است - از فرانسه
و روس بغربه های دهشتناك طبقات ادنی این امتیازات قدیمه برداشته شد در ترکیه و ایران
طفر تبدلاتیكه پیش آمده است چشم ما را وانمیکند ـ اگر بتاریخ عتیق نظر اندازیم عرب ملکی بود
که يك جزو ان بروم و دیگر بفارس باج گذاری داشته اهالی آن البته بعزت و حرمت دیده نمی
شدند از همین جهت بود که چون مکتوب مقدس رسالت پناهی (ص) برای هر قل پادشاه روم
گسیل شد اگرچه او بحقانیت اسلام اقرار کرد اما ارکان و مداران قومش از تکاثر و نخوت سالفه
اماده پیکاری شدند که بالاخره منجر با محای سلطنت عظیم الشان بزنطیان گردید . از همین
کبر و رعونت خاندانی کسری رقيمه مطهره انحضرت (ص) را پاره کرد تا حسب پیشگوئی -
نبوی (ص) خودش و مملکتش پاره پاره شده بدست مسلمانان افتاد تلك الدار الاخره نجعلها
ين لا يريدون علوا في الارض ولا فسادا - این خانه آخرت را مقرر میکنیم برای آنهائیکه در زمین
کبر و کلانکاري نمیکنند وبفتنه و فساد نمی پردازند .
این مشیت پروردگار است که عجز وانکسار با وجود يك عرصه اضمحلال بار ارد و از-
اثمار ان كاسه على السويه مستفيض شوند ونريد ان نمن على الذين استضعفو في الارض ونجعلهم
ائمه ونجعلهم الوارثين ـ ما اراده كرده ایم که احسان نمائیم بر انهائیکه در زمین ضعیف -
گردانیده شدند وانها را امام و پادشاه سازیم و آنها را وارث و مالك بگردانیم . ازین ایه شريفه


- 145 -

استنباط کرده و برین تمسک ورزیده باید تمام اهالی افغانستان بحقیقت انقلاب حاضر پی
ببرند و باعزاز و اکرامیکه برای بعضی خانواده ها مختص بوده دیگران ازان محروم بودند
حسرت نخورند باحترام و تکریم ان قومی بنمایند که بجانفشانی و مجاهدت برتاج و تخت
تصرف نموده اند. بخل وحسد درین معامله سود ندارد وعده خداوندی جل شانه در
معرض ایفا امده کمزوران و ضعیفان را حق غلبه و تسلط نصیب شده است ــ لا تتمنوا ما
فضل الله به بعضكم على بعض للرجال نصيب مما اكتسبوا وللنساء نصيب مما اكتسبن واسئلوا
الله من فضله ان الله كان بكل شئی علیما ـ تمنای ان چیزی مینمائید که خدایتعالی بان ــ
بعضی را بر دیگران فضیلت داده است برای مردان همان نصیباست که انها اکتساب کنند
و برای زنان نیز ان نصیب است که انها اکتساب کنند و از فضل خداوندی جل شانه
مسئلت نمائید بتحقیق او تعالی جل شانه دانای هر چیز است .

بسبب خدماتیکه با عاجزی و اخلاصمندی و فداکاری بجا اورده میشود اجر مراتب
عالیه حاصل میگردد و از کوتاهی وغفلت وظلم . پاداش ان لابد است ( ربنا ظلمنا انفسنا
وان لم تغفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين) پروردگارا بر نفس ها خود ظلم کردیم واگر برما
نبخشائی ورحم نفرمائی البته در خسار میباشیم در زمان حاضر خصوصا استغفار یگانه وسیله
فلاح و رستگاری است وثمره انرا خداوند کریم جل شانه بیان فرموده که بارانهای فراوان از ــ
اسمان نازل میشود و در اموال واولاد تان ازدیاد رومیارد باغها ونهر ها در قبضه شما ــ
میاید ( ياقوم استغفر واربكم انه كان غفارا يرسل السماء عليكم مد را را يزدكم باموال وبنين و
يجعل لكم جنات ويجعل لكم انهارا ـ استغفار چیست . بزبان امرزش گناه های خود ــ
خواستن و بدل نیت مصمم نمودن که ائنده هرگز ارتکاب انها نخواهد شد پس يك ذريعه
نجات همین استغفار است و نه کیفر کردار ما خطراناک است (یا ایها الذین امنوا عليكم انفسكم
لا يضركم من ضل اذا اهتديتم ) ای ایمانداران نفس هاي خود را لازم بگیرید و بر اصلاح
انها بکوشید کسیکه گمراه شد بشما ضرر رسانیده نمیتواند اگر هدایت یافتید کسانیکه در
اتی محرك یا شامل جمعیتی میشوند که مقصد ان کشت وخون در بین مسلمانان باشد بجز
غرض ذاتی دیگر مدعا ندارند وازووی شان خدمت اسلام وبهبودی مسلمانان نیست بلکه
فقط مطلب نفسی یا دودمانی دارند واذا قيل له اتق الله اخذته العزه بالاثم فحسبه جهنم
فيس المهاد ) چون برایش گفته شود که از خدا بترس عزتش برین می انگیزدند که گناه کند پس
بسش است دوزخ که بد قرارگاه است ( واذا تولى سعى فى الارض ليفسد فيها ويهلك الحرث
و النسل والله لايحب الفساد ) چون بر میگردد در زمین می تازد تا دران فساد برپا کند
وکشتها وجانداران را هلاک نماید حالانکه خداته الی جل شانه فساد را دوست ندارد
چون در ملک پادشاهی قائم شد اعیان و ارکان بانتظام وانصرام امور مصروف گشتند بعدازین
اقدام بر مخالفت ومقابله حرکت شنیعی است که لاجرم مجازات خواهد اورد که در ایات ــ
کریمه مذکور شد .


- ١٤٦ -

فتح هرات
مسبوق خواهید بود که اثرات طبیعت پروری ودینداری ورعیت نوازی امیر صاحب غازی
امیر حبیب الله خان در جامعهء اسلام داخلی و خارجی افغانستان چنانچه باید و شاید
تاثیر موثری بخشیده شهرت حقیقی خود را کسب کرده میرود چنانچه چندی قبل در هرات از
طرف عساکر واهالی انجا بمقابل حکومت نامشروع سابق هیجان و انقلابی واقع گشته محمد ـ
ابراهیم خان نائب الحکومه و عبدالرحمن خان فرقه مشر حکومت سابقه کشته شدند . اینک
خبر تلگرافی گرفتیم که ولایت هرات باقبال اعلیحضرت امیر حبیب الله خان فتح گشته از
صميم قلب اهالی انولا مطیع حکومت اسلامی دین پرور گشته اند باین شرح البته واقفید که عالیجا
عزت و شجاعت نشان عبدالرحیم خان نائب سالار بجمعیت هیئت تنظیمه مزار شریف براي تنظیم
امورات ولایت هرات و میمنه از حضور شاهانه با هدایات مکمل عازم آن اطراف شده بود همانا
پس از انجام امورات محوله خود از مزار و میمنه بایکعده عسکری معیتی خود خود را بولایت هرات
رسانیده بنا برینکه قبلا در سالهای سابق نائب سالار صاحب موصوف در ولایت هرات برتبه مخند
مشرى عسكري بسمت سرحد داری کار روائی زیاد نموده بودند واکثرا عساکر واهالی انجا ـ
ممنون گذاره و کردار خوب او بودند درین موقع اکثر افراد عسکری و بعضی اهالی انجا کمر همت را
بطرف داری قصد نائب سالار صاحب موصوف بسته متفقا بر مرکز هرات هجوم برده بعد از کمی
مقابله با محمد غوث خان فرقه مشر انجا بدون هیچگونه تلفات طرفین مرکز را تسلیم شده
حکومت عادلهء امیر صاحب غازی دران جا حکم فرما شد کنون قبضهء اختیارات ولایت هرات در دست
نائب سالار صاحب موصوف بوده بزیر نفوذ حکومت عادلهء مرکزی خویش حکمرانی میکند چون
اطلاع فوق تلگرافی بود مختصرا باستحضار رسانید بشد همینکه بیعت نامهء اهالی ان سمت
واصل شد با تفصیلات لازمه کیفیت را بالخط خط عالي باستحضار می رساند .

نائب الحكومه قطغن
بدیهیست که همواره نظر مرحمت شاهانه نسبت بارامی واسوده حالی رعایای صادقانه شاهانه
مبذول و همیشه برای رفاهیت و امنیت اهالی کوشیده ارند که امرین دوابر سلطنتی اشخاص لایق و
با کفایت مقرر باشد تا برای احدی يك گونه زحمت بوقوع نرسد وازروی نیات سلامت کارانه اجراات
امورات مملکتی کرد نشود ازین است که جناب شرافت ما ب صاحبزاده عبد الله خان پسر جناب ـ
مرحومى صاحبزاده غلام نقشبند خان كميك شخصی با شرف ومتدین و یکی از خاندان نجیب بوده از
حضور مبارك امير صاحب بتاريخ ۲۷ ذیقعده سنه ۱۳۲۷ نسبت بارامی ورفاه اهالی سمت قطغن
و بدخشان بطرف نائب الحکومه گی راحا طو و معظم له بتاريخ ٢ ذي الحجه از حضور ـ
مبارك امیر صاحب وباقی امنای دولت وداع ومبالغغير عازم انظف گردیدند لهذا لازم دیده شد


ـ ٤٧ ـ

که از مقرری مشارالیه ذریعه جریده حبیب الاسلام قارئین محترمرا مسبوق گردانیم.
حبیب الاسلام:
ما مقرری این شخص متدین را بسمت نائب الحکومه گی انجا تبريك و تهنیت گفته اتیه
درخشانی از کار روائی های شان از خداي بی نیاز جل شانه مسئلت داریم .
ـ اطاعت اولی الامر ـ
( ٦ )
حضرت عباده بن صامت صحابی (رض) فرموده است (بایعنا رسول الله صلی الله علیه
وسلم علی السمع والطاعته فی العسر والسر والمنشط والمکره وعلی اثره علینا وعلی ان نقول بالحق
اینما کنا لا نخاف فی الله لومته لائم وعلی ان لا تنازع الامر اهله الا ان تروکفرا بواحا عندکم
من الله فیه برهان)
یعنی :
ما یان جماعه اصحاب (رض) با حضرت رسول مقبول (ع) بر امور ذیل بیعت نمودیم .
قبول امر واطاعت در دشواری و اسانی وحالت نشاط وعدم نشاط .
قبول برگزیدن دیگری بر ما بحکومت وغیره .
گفتار راست در هر کجا باشیم وبر اطاعت امر خدای تعالی جل شانه از ملامت هیچ ملامت
کننده خوف ننمائیم.
نزاع نه نمودن در امارت با اهل ان مگر اینکه کفر ظاهر که نزد خدای تعالی جل شانه
حجت وسند عدم اطاعت شده بتواند از وی نمایان واشکارا دیده شود نعوذ بالله منها ـ
این حدیث مبارك که با وجود قلت الفاظ شامل کلیات امور سیاست مدنیه و حاوی اصول حقوق پادشاه
و رعیت می باشد کیفیت بیعت رعایای مسلمانان را با پادشاه مسلمان بقرار ذیل ارشاد فرموده
است :
۱ ـ قبول امر واطاعت در وقت دشواری و اسانی ورضا وعدم رضا یعنی رعایا در امر دشوار و
اسان ومطابق خیال ومخالف ان بکلی اطاعت بنماید .
۲ـ اگر پادشاه بحقی از حقوق بعضی افراد رعیت را مغموم گرداند و بعض را محترم یا
بعضی افراد را بر بعضی دیگر حاکم و بالا دست مقرر دارد همان افراد زیر دست بقرار امر
امر حضرت پیغمبر علیه الصلواه والسلام حق شکوه را ندارند بلکه قبول امر و اطاعت برای ـ
رعایا لازم است .
۳ـ راست کرداری وراست گفتاری در هرجا وهر زمان لازم رعایاست که در امریکه حق خدای
تعالی جل شانه باشد از هیچ کس خوف نکرده و بملامت ملامت کنندگان باك نشمرده راستی
را پیشه خودگیرند و حقوق پادشاه را به راستی تادیه نمایند واز کذب وفریب وحیله وغدر با


و در بین خود اجتناب تام لازم شمارند .
٤ - در امارت با اهل ان هیچ نزاع وخلاف روا ندارند و تا زمانیکه خلیفه مسلمانان مسلمان
باشد و کفر صریح ظاهر که هیچ شل و شبهه را در ان راه نباشد از خلیفه ظاهر نگردد تا
انوقت خلیفه زمان مطاع الامر ولازم اتباع است و نزاع کننده ومحرك فتنه لازم القتل است و
باین نکته توجه مسلمانان لازم است که درین حدیث مبارکه که ارشاد حضرت خیراله باد (ص)
و موجب اصلاح حالت جميع افراد ورفع فتنه وفساد است در باب عدم نزاع در امارت ـ
تاکیدات زیاد ورود یافته است و اعجاز نبوی (صلعم) این امر قبل از وقوع دانسته شد ،
است که بعضی افراد رعیه به تقاضای نفس با امرای زمان خود نزاع خواهند کرد وبهانه ـ
نزاع انان نسبت کفر وظلم وغیره خواهد بود تلفی فی این بهانه موجب تحريك فساد و فتنه
است و حضرت هادی صراط المستقيم وبانی شرع قویم علیها لصلوات والتسلیم ازین گونه مقاصد
افراد امت را تا قیام قیامت ممنوع فرموده و حفظ قواعد اسلام را باطاعت اولی الامر واتفاق و
اتحاد واز وادارای افراد امت مربوط گردانیده و چنین ارشاد فرموده است که تا زمانیکه
پادشاه مسلمانان مسلمان باشد و منکر اصول اسلام نگردد واجب الاطاعت ولازم الاتباع است
مگر در صورتیکه حکومت مسلمانان بکافری تکیه کند یا حاکم مسلمانان بخذ لان شیطان کفر را
اختیار کند ( نعوذ بالله تعالى جل شانه) و از اصول اسلام انکار نماید و کفر او ظاهر و
اشکارا باشد که تاویل و بهانه وحیله را در ان راه نباشد دران صورت افراد رعیه مسلمان را
صبر بر اطاعت وزبر دستی کافر موجب عدم رضای حضرت پیغمبر (صلعم) وباعث تباهی
اعمال حسنه وغیرت اسلامیست .
سبحان الله تعالى جل شانه !!!
چگونه پیغمبر صادق وخیرخواه موافق که ارشادات او همگی موجب سعادت دنیا و
عقبای ما است از القاءات الهی برای ما عطا و احسان شده است و بشرف امت بودن او ـ
صلعم ) افتخار یافته ایم و ما مسلمانان بکدام حد و اندازه در ادای حقوق دينيه وعمل
بمقتضیات اوامر نبویه تفریط و تقصیر نموده ایم که در خدمت دین ودولت خود بهانه جوئی
میکنیم . (باقی دارد .
بيعت های ولایات و ملحقات ان
اگرچه بوقت مناسب نرسید ولیکن خالی از فائده نشمرده
اندراج یافت .
(٧)
بیعت نامه اهالی مرکز مزارشریف ـ ما هرمضان المبارك
بسم الله الرحمن الرحيم . الحمد لله الذي نور قلوب العارفين بانوار الجمال وحبر عقول ـ
الكاملين عن ادرك عظمته الكبرياء والجلال وعطر مشام ارواح المومنین بشمائم الانس و


- ١٤١ -

الوصال حدیقه صحائف اطباق فلکی منشور تحریر ان منقش بوده و شائیقه صفائح ومنابع
اوراق ملکی به رقم تحریر آن مقرر بوده احدیکه بر صحیفه اطباق نه فلك توقیع بر کشیده
که الکبریائی واجب الوجود یکه سبعه اکبریائیه در اشیانه حو و ث نالنجد باس ط لووجود یکه
معیار علم و میزان عقل نعوت جلال و ظائف نسنجد حدیقه نقش صنع ربانی در کارگاه فضل -
سبحانی بر در و دیوار قصر وجود نقش انسانی نقوش اسرار ومعانی درونگاشته بمضمون ایه
کریمه که (انی جاعل فی الارض خلیفه) مرقوم ساخته و مسجود ملائک گردانیده ان خدا وندیکه
بساط بسیط و مخروط زمین با فسحت را فراش قدرت اراسته و قد سقف آسمان کیوان را -
بنگونه (انا زینا السماء بزینته الكواكب) نقاش قدرت صنعتش مطرا ساخته وصحنه این گلزار
عالم ادوار یعنی فلك دوار را مهندس مشیتش برانگیخته صد هزار کوکب منور از گلبن اخضر
موسس حکمتش درا ویخته و هفت آسمان را بیانریده در هوا مرفوع کرد وهفت زمین را در اب
موضوع کرده اجناس خلائق را در میان ان بداشته و هريك را بچيزي مشغول ساخت صد هزاران
صلوات و سلام و تحفه تحیات نثار روضه منور معطر حضرت سید بشر شفیع روز محشر ان -
عنوان عهد نامه وفا ان صاحب مهمانخانه صفا ان شمع جمع اصفیا ان چراغ بلاغ انبیا
ان گلبن طریقت شمع شب کرامت صبح روز قیامت خورشید سماي ملاحت شمس فلك رسالت
سرور چمن جلالت بدرتيه و ناگوهر درج اجتبا اختر برج اصطفا یعنی حضرت محمد -
مصطفی (ص) آن خواجه که ایته (لعمرك) تاج ومغفر اوست وایه انا ارسلناك رحمتة للعالمين
اعلام نامه منصور اوست انا فتحنا فتحا مه لشکر اوست ویسن القرآن الحکم گلزار شگفته
اوست الم تر الى ربك اشارت به برکت اوست سوره انا اعطينا اشارت بحوض کوثر اوست سوره
الم نشرح تعریف قريباوست (ص) علی الخصوص والخصوص بان ثابت مخصوص با به ثانی اثنین
اذ هاني الغار سر حلقه مهاجر والانصار حضرت امیر المومنین ابوبکر صدیق (رض) ویران -
ستایش عرب و عجم واسایش بطی وحرم ومظهر کلمه لا اله الا الله محمد رسول الله حضرت -
امیر المومنین ابوبکر صدیق (رض) ویران ستایش عرب و عجم واسایش بطی وحرم ومظهر کلمه
امير المومنين عمر رضی الله عنه آن امام معصوم و محترم و ان قبله ارباب حلم وكرم جامع
قران المعظم حضرت امير المومنين عثمان ابن عفان (رض) وان شیر بیشه شریعت کشتی
گرداب طریقت مبارز میدان خلافت حضرت امير المومنين علی کرم الله وجه اما بعد برجملیه
اهل اسلام وكافه امت خير الانام ظاهر و هوید است که نصب امام از ضروریات و اهمترین دین
و واجبات شرع مبین سید المرسلین است بر همه مسلمانان واجبولازم است كه يك شخصيلم حر
مذكر عاقل وبالغ صاحب تصرف در امورات مسلمانان و قادر بر تنفذ احکام شرع و حفظ حدودات و انصاف
ظالم و داد رس مظلومان باشد او را با مامت نصب نمایند که بصبب وجود او تنفذ احکام -
دین وادای حاجات مسلمانان مانند سد ثغور وبناء جسور و اقامت حدود الله وتجهيز جي ش
واخذ عشر وخراج وقهر متغلبه ومقاومت متلصصه واقامت جمع واعياد وقطع منازعات واقعه بين


-١٥٠-

العياذ قيام وانجام گيرد بناء علی هذا مایان اهالی مزارشریف بل جمیع ترکستان به جهت
اجرای مذكورات قبلا دست بیعت بامیر امان الله داده بودیم چون که امیر امان الله خان
اقوال وافعال خودرا تغییر وتبدیل کرده مقلد برفتار وکردار اهل کفره گردید کتاب الله و
احادیث نبوی ومسایل دینی ومعتقدات یقینی را ترک داده نظامنامه های جدید ، غیر شرعیه
اختراع نموده وپيروي کار آورده بدان عمل کرده وحکومت داران خودرا احکامها داده که
جبرا وکرها بذمهء رعایا اجرا بدارید علاوه برآن علما وسادات ومشایخ واکابر وافاضل
دارالسلطنه کابل ومشرقی وکوهستان در بیعت نامه های خود ها تحریر داشته اند که در ٢٢
فقره سلیل که مخالف شرع نبوي ومنافی طریق مصطفوي می باشد ومنجر بسوي کفر بوده به
مضمون آیهء كريمه (ومن لم يحكم بما انزل الله فاولئك هم الكافرون) وآيه ديگر اينكه ( ومن
لم يحكم بما انزل الله فاولئك هم الفاسقون) وآيهء ديگر اينكه( ومن لم يحكم بما انزل الله
فاولئك هم الظالمون ) امان الله مذكور را واجب العزل دانسته فسخ بیعت نمودیم ونیز
در کتب فقه مذكور است كه الامام ينعزل بفسقه ـ لهذا مجددا دست بيعت به مجاهد
في سبيل الله خادم دین رسول الله امیر حبیب الله دایم ذات شاهانه ووجود خسروانه
اورا پادشاه واولی الامر خودها دانسته اطاعت وانقیاد امر وفرمان اورا بجان ودل قبول
دار گردیدیم وچون اورا پادشاه واولی الامر خود ها دانسته ایم نقل بیعت منظور مایان
گردید ما مردم مزارشریف وقراء ومضافات آن نیز به موافقت ومرافقت آنها وراه نموده به
اشارهء ( وقل جاءالحق وزهق الباطل ان الباطل كان زهوقا ) بیعت امان الله را فسخ
نمودیم اطاعت اورا از ذمهء خودها دور کرده بموجب السلطان العادل ظل الله في
الارض من تمسك به نجا ومن اغترر عنه هلك ) دست بیعت واطاعت بامیر غیور شجاع ـ
دلیر رافع اعلاء كلمة الله وحامی دین رسول الله امیر حبیب الله داده بمضمون آیه کریمه
( واطیعوا الله واطيعوا الرسول واولی الامر منكم ) ذات شاهانه اورا با مارت وامامت خود ها
قبول دار گردیدیم حکم ونفاذ فرمان اورا پذیر شدیم و بجان ومال ونفس بخدمت او قیام و
اقدام بداریم دوست او را دوست خودها ودشمن اورا دشمن خودها می شماریم از ـ
خداوند كریم جل شانه مسئلت داریم واز لطف عمیمش التجا داریم که این پادشاه ترقی خواه
دین ودولت را توفیق عدالت وهدایت نصیب گرداناد تا بمیامن عدل وانصاف مراسم جعد
واعتساف را محو وناچیز نموده مبانی عدل وامانی را مرفوع ومشید دارد وارکان دین

قویم وقواعد شرع مستقیم را استوار گردانیده ابواب عدل واحسان را بروي جهانیان کشاده ظل
حمایت و عاطفت بر مفارق سرگشتگان وادیهء امراد ی گستراند تا کافهء رعايا وقاطبهء برايا ـ
بآسوده حالی زندگانی نموده وجود فایض الجود اورا مغتنم انگارند واز خداوند کریم بقای
عمر و ترقی دولت اورا بصدق دل وخلوص نیت مسئلت داریم . امین . امضاء ات :
عبد الوكيل مفتی محكمه ابتدائيه ـ سکند رشاه قاضی مزارشریف ـ میرمحمود مفتی ـ سید قاسم قزلباشی


ـ ۱۵۱ ـ

محمد اکبر حاکم سابق ـ سید قرار رئیس روضه مبارک ـ میر عبد الواسع خطیب ـ ملا عبد الواسع
نائب امام ـ سید محی الدین ـ محمد اکرم ـ عبد الحسین سر پرست ـ سید ابرار خزانه دار ـ
نور محمد فراشباشی ـ حاجی غلام جان دربان باشی ـ حاجی محمد اسلم کلید دار ـ خواجه
مؤذن باشی ـ عبد اللطیف چنداول باشی ـ حبیب الله تحویلدار ـ حاجی عبد الله سر کاتب
عبد الغفار کاتب ـ محمد رستم کاتب ـ مرتضی دربان ـ میرزا نصر الله ـ ایشان طیفون دربان ـ
ایشان محمد بوکیل ـ ایشان میرزا نصر الدین وکیل ـ ایشان شمس الدین دربان ـ قاری ضیاء الدین
مؤذن ـ ایشان عادل دربان ـ ایشان اسلم ـ ایشان جمال الدین ـ ایشان قاری اعلی ـ ایشان
میرجان ـ ایشان شکر الله ـ ایشان محمد شریف ـ عبد الرشید ـ ایشان میرزا عبد العزیز ـ ایشان
سلطان دربان ـ ایشان ملا سید احمد ـ عبد الحمید چنداول ـ محمد اسلم چنداول ـ ایشان
محمد خان ـ امین الله ـ هدایت الله ـ ذکر الله ـ محمد نعیم مدیر سابقه گمرکات ـ محمد یوسف
سید احمد ـ باقی امضاء ومهر ونشان شصت ۱۹۲۰ نفر دیگر ۰

بیعت نامه اهالی عبد الرحیم زائی وغیره علاقه
لغمان

فدای حضور پرنور مبارك امير حبيب الله خان خادم الملة والدين می شویم عرضداشت فدویان
وخادمان دین ودولت خوانين ومعتبرین وریش سفیدان وکلان شوندگان طایفه عبد الرحیم زائی و
غیره رعایای قریه جات ذیل علاقه لغمان بحضور مبارک والا بنحویست فدایت شویم پادشاهی ـ
خادم دین الملت امير حبیب الله خان را خداوند نيك ومبارك گرداند و از شفاعت رسول الله
(ص) نا امید نشود ودین محمد مصطفی (ص) قایم و بر قرار بدارد چونکه ما مردم رعایا وغرباء
وفقرا از خداوند واز امیر حبیب الله خان خادم دین محمد رسول الله (ص) راضی ورضامند ـ
میباشیم وبیعت نامه های خود را بمعرفت عالیجاه امیرجان خان ولد مرحوم حسام الدین خان
قوم عبد الرحیم زائی به حضور مبارک والا ارسال نمودیم وخود عالیجاه امیرجان خان شخص مسلمان
ودین دار وخدمت گار دین ودولت وخان زاده وبدر کرده می باشد هر امری که از حضور
مبارك امير حبيب الله خان بالای ما مردم رعایا فرموده شود برد و چشم قبول داریم زیاد مصاحب
دولت مختارند تحریر یوم ۵ پنجشنبه ۴ ماه رمضان المبارك سنه ۱۳۱۷ ۰ امضاء ومواهیر:
جلاد خان ولد شیرگل ـ تاج محمد ولد نظام الدین ـ شاه اسلام ولد حسام الدین ـ محی الدین
ولد برات ـ رضاء خان ولد شیرگل ـ ملا شیر احمد ولد گل محمد ـ نور الدین ـ معروف ولد خاکی
گل ـ غلام رسول ولد جهانگیر ـ اسمعیل ولد محبوب ـ عبد الخالق ولد برکت ـ عبد الحق ولد
جمال الدین ـ صاحبگل ولد بهرام خان ـ باقی نشان انگشت ٨٥٤ نفر دیگر ۰


ـ ١٥٢ ـ

بیعت نامه قوم اللعیار خیل احمد زائی زیست و
اقوام در خیل جدران
--
ندای حضور فیض گنجور معدلت دستور امیر صاحب شویم .
عرضداشت مایان قوم اللعیار خیل احمد زائی زیست و اقوام در خیل جدران باینقرار است
که فرمان عنبر شسامه حضور والا مصحوب میرزا بازخان برای اقوام وخوانین قزه زیست وارد بز
شرف وصول بخشید، الحمد لله که دین و دولت اسلام روشنی یافت ما بدان ذات عالی خادم
دین رسول الله (ص) بیعت کرده وبدرجهء انتها مشتاق دیدار ان ذات خسروانه میباشیم که
خدمت دین و دولت را بسر وچشم بجا اریم زیاده عمر همایونی در تزاید باد ـ ٣ شعبان ـ
المعظم ١٣٤٧ ٠ امضاء ها :
صالح محمد خان ـ محمد هاشم خان ـ عبد الکریم خان ولد شیرعلی خان ـ سید جانخان وکیل
خیر الله ـ صالح محمد ـ ولد ملا جهانداد ـ دین محمد ـ کدل ـ عبد الکریم ولد محمد
افضل خان ـ غلام رسول ملك جهانگیر خان ـ ملك عبد الوكيل خان ـ ملك ادم شاهـ ملك جانی
ملك محمد گل ـ باقی امظا ومحر ٦ نفر دیگر ٠

بیعت نامهء قوم سلیمان خیل ـ ٥ شوال المکرم ٠
نحمده ونصلی علی رسوله الکریم ٠
ما قوم سلیمان خیل برای خود ها به امارت امیر حبیب اللمخان را انتخاب ونظر بایه
شریفه بشرایط ذیل اوامر شرعی امیرالمسلمین را ایجاب و اطاعت مینمائیم :
١ـ امیر حبیب الله خان تا زمانیکه پابند شرع غرای محمدی (ص) بمسلک جزوی و کلی باشد
اوامر شانرا مطیع میباشیم ٠
٢ـ هرگاه امیر حبیب الله خان از مسائل شرعی جزء یا کلا تخلف ورزد مطابق امر خداوند تبارك
وتعالی جل شانه انه خواهد ، بوده اطاعت امرینا مشروع بالای ما واجب نخواهد بود ٠
٣ـ جمیع فیصله دعاوی متعلق بمحاکم قضات بلا مداخلت دیگری بود مطعون باشند وظیفه
پادشاه اسلام امیر حبیب الله خان محض اجرای اوامر شرعی و خدمت دین مبین اسلام یعنی
اعلی کلمة الله باشد ٠
٤ـ حفظ وحراست مملکت اسلامی قلمرو افغانستان از مداخلت کفار واجانب نظر به نگهداشت
اموال بیت المال نقدا وجنسا ولات حربی یکی از وظایف پادشاه اسلام میباشد ٠
٥ـ اسلام ومسلمین حروآزد (داخل دایره شرعی) بوده قلم و لسان برای بیان حق وامری
معروف آزاد و در حقوق ومساوات شرعی باشد ٠
طایفه غیبی خیل (سلیمانخیل) وكيل بيعت عبد الله محر عبد الله مذکور وامضاء ملا نجيب الله
وامضاء ملا امین الله وامضاء برهان الدین ونشان انگشت ١٣ نفر دیگر
طایفه محمود خیل کوچی قوم سلیمانخیل وکیل بیعت گلاب تخطیسم الل[...؟] نیک محمد


طایفه یحیی خیل کوچی قوم سلیمانخیل وکیل بیعت الیاس بدستخط و مهر الیاس مذکور
دستخط ملا گل علم ونشان انگشت ۱۲ نفر دیگر .
طایفه نیازخیل قوم سلطانخیل وکیل بیعت جمعه دارخان نشان انگشت جمعه دارخان و
۱۲ نفر دیگر .
طایفه حسن خیل ساکن اونی وکیل تاجگل خان مهر تاجگل خان ونشان شصت ۱۰ نفر
دیگر . طایفه علی خیل قوم شورخیل وکیل بیعت محمد یوسف مهر ودستخط محمد یوسف
دستخط ملا عبد المنان ودستخط محمددین دستخط دیر محمد ودستخط علی محمد ونشان
انگشت ١٦ نفر دیگر - طایفه حزبون علی وجرگه علی خیل وکیل بیعت سید نعیم مهر سید
نعیم ودستخط احمد جان و نشان شصت ۱۲ نفر دیگر .
مسائل دینی
(۱۰)
سنت ابدست ده باشد هر که دانست مرد ره باشد
شستن دست پیش ومسواك است نام حق گفتن ازدل پاك است
مضمضه مسح گوش و استنجا بسه کرات شستن اعضا
نیزانگشت پای را تخلیل سنت امد ز مصطفی بی قیل
باز تخليل الحی استنشاق گفتم این جمله را علی الاطلاق
شرح لغات
( ابدست ) وضو (تخلیل) خلال کردن (بی قیل) بی گفتگو ( لحيه) ریش ( اعضا) اندامها
( مضمضه ) اب در دهن کردن (استنشاق) اب در بینی کردن ( علی الاطلاق ) بتمام کمال
حاصل ابیات
در وضو ده چیز سنت است وچون ناظم علیه الرحمن بسبب ضرورت شعری انها را به
ترتیب ذکر نفرموده بنابران در شرح به ترتیب ذکر شد اول نام حق گفتن یعنی بسم الله
گفتن است وصحیح تر این است که دوبار بسم الله گفته شود یکبار پیش از برهنه نمودن
عورت ویکبار بعد از پوشیدن عورت باین عبارت که بسم الله العلى العظيم والحمد لله على
دین الاسلام دوم شستن هر دو دست تا بندها در صورتیکه بر دست او نجاست نباشد
واگر نجاست بران باشد شستن ان فرض است .
سوم استنجا از بول وغایط در صورتیکه نجاست از جای برامد نشکم از قدر يك درم
بود واجب واگر زیاد از درم بود فرض است و اگر هیچ تجاوز نکرده بود مستحب است .
چهارم مسواک کردن در وقت مضمضه و میباید که مسواك را بدست راست بگیرد .
پنجم اب در دهن کردن .
ششم اب در بینی کردن سه سه بار و بر هر بار اب جدید باشد .


ـ ١٥٤ ـ

هفتم خلال انگشتان است باین طریق که انگشتان يك دست را از طرف کف ان به انگشتان
دست دیگر از طرف پشت ان با هم دراویزد وانگشتان پای را بانگشت کوچک دست چپ
خلال کند باین طریق که ابتدا از انگشت كوچك پاي راست نموده از طرف کف پا و بانگشت
كوچك پاي چپ ختم نمايد .
هشتم ـ خلال ریش است اگر ریش او انبوه باشد واگر تنك ريش باشد رسانیدن آب بداخل
ريش بروی فرض است و خلال ریش بر شخص که در احرام حج باشد مكروه است و قبله طريق
خلال ان اینست که پشت دست که بدان خلال می کند بطرف گردن باشد وانگشتان بداخل
ریش برده شود .
نهم ـ مسح گوش است باب باقی مانده مسح سر .
دهم ـ سه بار شستن هر عضو وضو .

( فروع )
از جمله سنت های وضو نیت و مسح همه سر است و پی در پی شستن اعضا است باین
طریق که در وقت اعتدال هوا عضو اول هنوز خشك نشده باشد که عضو دیگر بعد از ان ـ
شسته شود بر ترتیب شستن اعضا است که چنانچه در ایه وضو ذکر شده است یعنی اول
روي وبعد ازان هر دو دست شسته شود وبعد ازان مسح سر کرده شود وبعد ازان پاي
شسته شود و این چهار را ناظم علیه الرحمه بعد ازین در مستحبات ذکر کرده است در
کتاب های معتبره فقه شریف انها را سنت گفته اند شاید که بر سنت اطلاق مستحب را ـ
کرده باشد و الله اعلم .
بيان مسئله دیگر فلقف است
چنین می فرماید که وضو بمجرد تر کردن اندام بدون چکیدن اب از ان روا نمیشود
و بجریانان و جاری کردن اب چیزی در او علاج روا شدن وضو نیست .
فصل سيم در مستحبات وضو
مستحب نزد اهل شرع ان است که پيغمبر ما علیه الصلوات والسلام گاه انرا کرده باشد و
گاه انرا ترک کرده باشد و یا امامان پیشینه رحمهم الله تعالی کردن انرا دوست داشتـــه
باشند وبنده بعمل ان ثواب میابد وبه تركان عمل او مکروه می گردد .

در وضو شش ز مستحبات است
نیت وزان سپس موالاتست
همه سر مسح وان گهی ترتیب
بميا من بدايت از تاديب
گر تو مسح از سر عمل گيري
مسح کردن ازین قبل گيري
شرح لغات

( موالات پی در پی کردن كاري (ميامن) اندام هاي جانب راست ( بدايت ) آغاز كردن ـ
( تادیب) خوي نيك گردانیدن درینجا تا مراد از ان مستحب است (قبل) طرف مراد


- ١٥٥ -

از ان قفففقه درین جا نوع و قسم است (گرتو مسح از سري عمل گيري) اگر اراده عمل –
مسح سر را کنی .
حاصل ابیات
در وضو شش چیز مستحب است .
اول – نیت بدین عبارت . (نويت ان اتوضاء لرفع الحدث واسباحته الصلوات ) يعني
نیت کردم وضو سازم براي اینکه تن من پاك و نماز من روا گردد .
دیم – پی در پی شستن اعضا است بقراریکه در سابق ذکر شده است .
سوم – مسح همه سر .
چهارم – به ترتیب شستن اعضاي وضو چنانچه در ايه وضو ذکر شده است و سابق مذکورگشت .
و این چهار چیز را ناظم علیه الرحمه مستحب گفته است مگر هر چهار ان قد سنت است چنانچه
در بیان سنت هاي وضو مذکور گشت .
پنجم يمنطوراست ابتدا نمودن .
٦ – مسح گردن است .
(فروع)

اداب وضو که بعضی پیش و بعضی در بین وضو اند زیاده بر ادابی که ناظم کتاب
بیان نمود ودر کتب معتبره فقه شریف مذکور است اینست .
اول – روي بقبله نشستن در وقت وضو نه در وقت استنجاء .
٢ – مالیدن اعضاء است در دفعه اول شستن .
٣ – در اوردن انگشت كوچك است در سوراخ گوش ها که باپ تر باشد در وقت مسح گوش.
٤ – جنبانیدن انگشتر است اگر فراخ باشد و مانع رسیدن اب در زیر ان نباشد واگر –
بدون جنبانیدن اب زیر ان نرسد پس جنبانیدن ان فرض است .
٥ – یاری نخواستن است در وضو از ديگري بغیر عذر .
٦ – سخن ناگفتن است بدون حاجت واگر ضروري باشد که مطلبی فوت میشد در انصورت –
باکی نیست . (باقی دارد)
فتوحات اسلام (فتح بيت المقدس)
(١٠)
وبدین حال بودند تا اینکه وقت ظهر امد بعد از ان بخدمت شان عارض شدند
که یا امیر المومنین بلال (رض) را امر نمائید تا اینکه اذان گوید زیرا که بلال (رض) هم
در بیت المقدس مقیم بودند چون این خبر را شنید که مسلمانان در این جای امدند انهم به
نزد شان امد و بامرای شان همیشه مقاتله مینمود باز چون بسمع او رسید که امیر المومنین عمر
(رض) در این دیار تشریف فرما شدند به استقبال شان روانه شد تا اینکه شرف دست بوسی


ـ ١٥٦ ـ

شان را دریافت وامیر المومنین عمر (رض) هم قدر او را بسیار بزرگ شمرد چون وقت نماز ـ
ظهر امد مسلمانان از طرف امیر المومنین (رض) استدعا کردند اینکه بلال (رض) را امر
فرماید که اذان گوید واوقات عصر انحضرت رسول الله (ص) را بیاد شان دهد . بلال (رض)
فرموده امیر المومنین را بجا اورد چون در اذان شروع نمود وگفت الله اکبر پوست جان هاي
صحابه کرام رضی الله عنهم بجنبش شد وجسد هاي همگی شانرا قشعريره (۱) گرفت راوي گفت
که چون بلال (رض) گفت : اشهد ان لا اله الا الله واشهد ان محمدالرسول الله همگی
مسلمانان بگریه شدیدي امدند چنانکه نزديك بود اینکه قلب همگی شان در حین یاد کردن نام
خدا جل جلاله ورسول اکرم عليه الصلوات والسلام پاره پاره شود چون بلال (رض) از اذان
فارغ شد در زمین نشست بعد عرض نمود که یا امیر المومنین اميرهاي مسلمانان ولشكرهاي
شام گوشت هاي مرغ ونان هاي پاکیزه میخورند وگرسنه ها ومردمان ضعیف که بدست شان ـ
چیزی نیست همگی از گرسنگی فنا میگردند وجوع همگی شان بخاك میشود وحال مايان هم از
عقب شان ان چنان است ـ یزید بن اباسفیان (رض) عرض نمود که یا امیرالمومنین درین
شهر ها نرخ بسیار ارزان است وچنانکه بلال (رض) میفرمایند که نرخ گران است ماندیدیم
مگر بنوعی است که مایان مدت عمر خودرا در بلاد حجاز بدان نرخ بسر بردیم ـ امیرالمومنین
عمر فرمود که یا ابن ابا سفیان راست واقعه چنان است که تو میگوئی شمایان طعام هاي
خوش طعم وخوشگواري را تناول كنيد وحالا من ازین موضع دور نمي شوم تا اینکه شما فقد تمام
فقراء را بنزدمن جمع نياوريد وتاحین که تمام فقراء ازتمام شهرها وقریه ها به نزد من جمع
نگشته نشدند وجمع ما يحتاجه شانرا از گندم وجو وعسل و زیت که فقراء را ازان چاره نباشد از
بیت المال مقرر نه نمودم ازاینجاء دور نمی شوم بعد ازان تمام فقرا را جمع اوردند و امیر
المومنین جمیع مایحتاجه شانرا ازبیت المال مقرر کردند واز براي شان فرمودند که این وظیفه
مقرره شما سواي انچه من از براي شما ارسال نمایم باید که از طرف امير هاي شما بشما برسد
واگر اميرهاي شما این وظیفه مقرره را از شمایان مانع شدند شمایان مرا اطلاعی دهید تا
اینکه انهارا از اميري معزول نمايم . بعد ازان امیر المومنین همگی را رخصت کرد کـــــه
هر یکی بطرف منزل وجاي خود رفتند وبعد چون امیر المومنین عمر (رض) عزم نمود اینکـــه
بر بالاي اشتر خود سوار شود بجان شان مرقعه پشمینه بود که چارد ه پیوند داشت چنانکه ـ
بعضی ان پیوند های ان مرقعه از چرم بود واقدي رحمت الله علیه فرموده که از کلبی کـــــه
بقول شان اعتماد بود بمن رسیده که ان مرقعه که دران حین لباس اميرالمومنين عمر رض
بود ازپشم بود و مسلمانان عرض نمودند که یا امیر المومنین اگرچنانچه بعوض اشتر خود در

۱) بفارسی فراشا گویند .


[BLANK PAGE]


- ١٥٨ -

وترك خدمت همگی را عمل نمود وعنان مهربانی خودرا از برای خود وسیله گردانید ومشت
از طرف همگی انها نمود وعنان طاعت خودرا به ید عصمت خود محکم گرفت چون دنیا
حمله ها وار ایشان خودرا ظاهر گردانید وندید که عمر ( رض ) ذره به شهوات اوشريك
شود بعد ازان دنیا معنی خودرا دانست که خلاف قلبان کملتی که از محبت او پر شده
ان گروه از جمله زیان کارانند بعد ازان باز دنیا روی بطرف او اورد که عمر تو چرا از
زینت های من روی گردان شدی وبغرایض من قیام نمیکنی . زیرا که امور ولایت بجز از ملابس
فاخره و مواکل مشحمه وظلم کردن در رعیت بمدیگر نوعی قیام نمی گیرد عمر (رض) از برای
او خطاب نمود که ای دنیا برو که من از جمله ان نامردانی که تو باین نوع حیله ها بدام خود
قید کردی و برسمان خود پای شانرا بسته نمودی وقدم های شانرا در میان لای و گل خود ـ
فرو بردی نیستم آیا نمیدانم که من خودرا از برای ستیزه کردن به همراه تو اماده گردانید مام
و حاجت در مشاهده تو ندارم وازدنیا خودرا مجرد نموده‌ام و باقامت و قوت این سبد
الام (ص) خودرا مهیا کرده ام تا اینکه بلاد عرب وعجم را باین مقصد فتح نمایم . بعد ازان
شمشیر تیز مجاهده خودرا در روی تو بکشم وترا پاره پاره گردانم تا اینکه در معنی قولــه
تعالی ( وجاهدو فی الله حقه جهاده ) عمل کرده باشم واقدی رحمه الله علیه فرموده که من این
کلام های او را نیکو شمردم ودرین موضوع ملحق گردانیدم وبقول رسول الله (ص) عمل نمودم
که ( ان من البیان لسحرا ) بعد ازان امیر المومنین عمر ( رض ) روی براه اورد .
( باقی دارد )
( کابل مطبع سرکاری )


صفحه ۱ (جریده هفتگی حبیب الاسلام ـ سال اول ـ شماره ۱۲) (نمره مسلسل ۱۲)

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
(حبیب الا سلام)

اداره خانه ـ در با غخا نان کابل سا لغا نستان ـ نمره تلفون
همه امور تحریریه وحسابيه بنام اداره فرستاده شود .
اداره در انتشار و قطح مقالات وارد مختار است.
در هر هفته يكمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود .
اوراتيكه درج نشود ناقلا اعاده نمیشود .

قیمت سالانه قیمت ششمامه
درداخل ـ ۵ افغانی ـ ۳ افغانی
درخارج ۱۵ شلنگ ۸ شلنگ
( يك شماره ۱۰ پول )

(تاریخ قمري ١٤ ذي الجتها لحرام ١٣٤٧) پنجشنبه ( تاریخ شمسی ۲ جوزا ۱۳۰۸ هجری )

افغانستان وشوروي
قرار را پورت صحیح که وارد شده است روسها بعنوان معاونت با امان الله خان شاه مخلوع
خواسته اند بخاك پاك مقدس اسلاميا فغانيه تجاوز نموده به مقاصد سوء خود شان که در
ضمن آن بر بادی اسلام واهل آن است تجاوز وتعرض نمایند چنانچه از ۱۸ الی ۲۸ ذی قعده ـ
پنج پنج دانه طياره شان بفضاى تركستان و ۳ دانه طياره حربی شان بتاریخ ٧ يحجه به
هوای چهل در وحیات اباد پرواز و بمباردی نموده و پنج شش دانه بم انداخته که منجمله
دو بم ترکیده و معدودی از اهالی را که در آن جمله پسر عبد الرسول خان خیاط شخص
معروفی بوده متلوف نموده است .

مراسم عید سعید اضحی
بر عموم مسلمین ظاهر وهویدا است که عید سعید اضحی افضل وباشرف ترین اعياد دینی
ومذهبی مسلمین است روز دهم ذي الحجه یا روز اول عید اضحی روزی است که حضرت ابراهيم
خلیل الله (ص) اولاد عزیز خود اسمعیل ذبیح الله را برضای مولای خود قربان میکرد اما
از مرحمت وعنايت خالق ممکنات جل شانه قچی که براي او فرستاده شد درعوض اولاد خود ـ
قربانی نمود واین قربانی بر عموم مومنین در این روز لازم شد .
وهم اين عيد عيدي است كه هزارها مسلمان از امصار بعیده برای ادای یکی از فرائض
الله که حج است بطواف بیت الله شریف رفته حاجی میشوند وعافیت مسلمین را از بارگاه ـ
ایزدی نیاز میکند . وعلاوه بر اینها فلسفه همچو اعیاد دینی که از مقدسات دین حق وبرگزیده
درگاه ذوالجلال است برعالم اسلام پوشیده نیست چنانچه هم مایه اتفاق وبرای سعادت
مسلمانان است .


مثلا جمعیت و اتفاق مسلمانان يك شهر در جامع عیدگاه برای ادای صلواه عید و بعد ازان
با دوستان و اقربان و خویشان خود معانقه و مصافحه کردن و بخانه همدیگر رفتن بمناسبت
تبريك عيد وغيره وغيره از مراسمات عید سعید است . برعموم مسلمین است که این عید
بزرگ را توقیر و احترام کنند و بشادی و مبارکی این عید از هرگونه صدقات دریغ ننمایند -
مجرمین از حبس ازاد و مستوجبین عقوبت جزا نمی یابند مسلمانان شهر و اطراف ان هـم
بجامع عیدگاه تجمع کرده ادای صلواه مینمایند .
اينك ما مراسم روز اول این عید را قراریکه دیده وشنیده ایم ذیلا در معرض انتشار میگذاریم .
پادشاه معالم غازی ما محز خو شنوی خدای عز وجل ورعیت پروری خود برای احترام عید -
سعید اضحی چند نفر بند یها را بسبب عید اضحی از حبس رها فرمودند که ازان جمله یکی
غلام جان خان نام سابق خانه سامان بود که نسبت بجنایت مذکور محاکم شرعیه حکم بر اعدامش
فرموده بودند مگر صورت جنایت مذکور چون متعدی به ذات شاهانه بود اعدامش را به حبس
ده سال امر فرموده بودند اينك رها داده شده اسامی مابقی را به تفصیلات باصورت جنایات
اوشان وعده میدهم .
مراسم عید سعید بصورت خیلی مطنطنانه اجراء شد . دو روز قبل از عید سعید تکت
های دعوت به تمام مامورین عسکری و کشوری ومعززین اقوام و میردا ران وکلان شونده گان گذرها
برای باریابی بحضور شاهانه دربار روز عید از طرف وزارت جلیله دربار توزیع شده بود .
روز عید عموم اهالی شهر وقراء نزديك برای ادای نماز عید در مسجد مقدس عیدگاه يك
اجتماع بزرگ بهم رسانیده بودند صحنه مسجد وحوالی ان از اجتماع اهالی پر ومملو بود .
قشون غیور بلباسهای رسمی ملبس واز ارگ مبارك الی جامع مقدس عیدگاه برای رسم احترام
موکب پادشاهی ترتیبات گرفته منتظر ورود موکب شاهانه بودند ساعت ۹ و نیم موکــــــب
خسروانه با صورت خیلی محتشمانه تشریف اورده سلامی موزيك نواخته شد و بعد ازان براي
ادای صلوات عید ترتیبات صفای گرفته شده نماز عید با خطبه ان خیلی بايك وضع خشوع
و خضوع ادا گردید .
درین وقت توپ ها تبریکات عید سعید را بايك شلك متوالی اجراء میکرد اهالی بايك
مسرت فوق الحد با همدیگر تهنیت گفته مصافحه ومعانقه می نمودند امیر صاحب غازی رعیت پرور
هم باعموم صاحب منصبان عسکری وکشوری مصافحه و معانقه نموده وبه باقی جمعیت به صدای -
بلند لفظ تبريك عيد را فرمودند
و اهالی نیز از ته دل تبريكيه عید سعید را بجواب شاهانه عرضداشت نموده دعای


-١٦١-
سلامتی ذات خسروانه وترقی حکومت اسلامیه شانرا ادا نمودند سپس موکب همایونی ساعت ۱۱ مراجعت فرموده در سلام خانه عام کهدر عصر جناب امیر شهید سعید امیر حبیب الله خان برای همچه روز های بزرگ ساخته شده بود ودر اخر دوره امانیه ازو کار گرفته نمی شد و بصورت تحویل خانه بچند تقسیم دیوارها در بین ان ساخته شده بود وبعد ازعهد فضل قد بحکم پادشاهی سر از نو مثل سابق امر ساختمان ان داده شده ومکمل گردیده و بانواع زینت ها برای دربار روزعید مزین گردیده بود همه مدعوین به ترتیب نمره چوکی دران – جاگزین گردید سنت اثر تشریف اوریحضور شاهانه بودند درینوقت حضور مبارک جناب امیر حبیب الله خان غازی تشریف اوردند حاضرین برای رسم احترام قیام نموده مراسم تعظیم را – ادا نموده امیر صاحب والا هم با سائر حاضرین تلطفات فرمودند وقرار سررشته عصر امیر صاحب شهید بعد ازصرف طعام به سائر مدعوین دستمال های شیرینی داده شد مرخص گردیدند .
در باقی ایام عید همه خیلی مسرت وگرم جوشی وساعت تیری ها درهمه جا حکمفرما بود هر روزه ۱۱ فیر توپ شلك می گردید .
مکتوب
اسلام بذات خود ندارد عیبی .
عقیده ما این است که در راه حق ومطالب مشروع کار میکنم چه معاونت وحمایت حضرت کردگار بذرایع مختلف وراه های غیر مستقیم بما می رسد دین مقدس اسلام به تصدیق تمام فلاسفه شرق وغرب بهترین وکامل ترین تمام ادیان است همچنین ما خدای عزوجل را شکر گذاریم که ما را از اهل نیگان خلق فرمود وحضرت پیغمبر محمد مصطفی (ص) را درود وصلوات میفرستیم که به شاه راه اسلامیت مان دلالت فرموده.
ما اگر در امور دنیوی دقیق شویم وحرکات موافق ومخالف را از خلال اعمال شخص تماشا کنیم انوقت يك زمزمه پیش خود خواهیم نمود که :
بارخدایا تو خالق کون ومکانی مارا عفو کن چه چشم وگوش وعقل بما عطا فرموده ئی اما انحا وظیفه خود را درمقابل قدرت نمائی توایفا نموده نمود . این است که مابه ان نکات وحقایق پی برده بايك عقیده ثابت ومتین حمایت حضرت پروردگار ورسول اکرم را در بازوی رجال دیندار تماشا میکنیم :
جناب حضرت شور بازار حضرت شیر آقا نورالمعارف صاحب مجددی که سابقه و مجاهدت شان در راه ترقی اسلامی ومسلمانان بهمه کس معلوم است البته واقف استید که جناب شان بعد از واقعه انقلاب مشال ۱۳۰۳ نظر بسوی رفتار حکومت سابق ازافغانستان مهاجرت فرموده در هند متوقف بودند چون جناب اعلیحضرت امیر حبیب الله خان سریر آرای تخت کابل


- ١٦٢ -

گردید به جناب ممدوحی فرمانی همت جناب معصم جان انا برادرزاده موصوف فرستاده
که : حالا وقت تشریف اوری جناب شما است که برای دولت الله اسلامی خود خدمت نمائید
اينك جناب شان ازراه سمت جنوبی تشریف فرما ودر موضع ارگون متوقف اند از انجا بحضور امیر
صاحب غازي عريضه تقدیم داشته اند که مفاد انرا جهت اگاهی عموم ملت درج اخبار نمودیم :
بعد الالقاب شاهانه .
بواسطه رفع خستگی راه چندی در ارگون اقامت داشته بعد بحضور والا مشرف خواهم
شد .
درین موضع که حاضرم خدمت اسلامی را فرض خود دانسته از عدم فرصت قبل از حصول
اجازه اقدام ورزیده از اهالی مجاهدین این ولایت يك حصه انرا برای مقابله امان الله
خان به طرف قندهار و يك حصه انرا بطرف جنوبی سوق دادم وبذريعه عریضه هذا عرض
مشرف
و اجازه می خواهم وبعد از اجراات ورفع خستگی بحضور مبارك مشرف خواهم شد از حضور
مبارك فرامین مرحمتانه براي شان فرستاده شد، که بعد از حصول تسوید فرامین خسروانه
درج اخبار خواهیم نمود .
حبیب الاسلام .
این ذات ازان ذوات نامور متدین ومعروف ایست كه يك عالم اسلام چه در هند
و چه در افغانستان وغيره بصفاي نيت ودرستكاري او عقيده وارادت دارند البته تا جائیکه
اواز اوشان بگوش هرکسی میرسد جرات مخالفت ازوشان سلب و با يك عزم کامل اوامر اورا
گردن می نهند ماهم بنوبه خود موافقت شانرا در راه دین مبین حضرت رسول اکرم صلعم
خواستاریم .
معذرت
از حیث نداشتن وقت که روز سیم عید اضحی مصادف با روز چهارم هفته است و در
روز هاي عید دوائر معطل می باشد نتوانستیم جریده حبیب الاسلام را بصورت مقرره –
قرار موعود در روز پنجشنبه به همان صورت وكيف مضامین بنظار قارئین جلوه دهیم
لهذا معذرت خواسته و باین ورقه اکتفا میورزیم . ( اداره ح ا )
(کابل مطبعه سركاري)


- ١٦٣ -

صفحه ۳ (جریده هفته گی حبیب الاسلام - سال اول شماره ۱۳) (نمره مسلسل ۱۳)

واعتصمو ا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا

حبیب الاسلام

اداره خانه د ما ندانان کابل - افغانستان - نمره تلفون قیمت سالانه ششماهه
همه امور تحریریه و حسابیہ بنام اداره فرستاده شود. در داخل هــ اف ٣ افغانی
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارده مختار است. در خارج ١٥ شلنگ ۸ شلنگ
در هر هفته یکمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود. يك شماره ١٠ پول
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .

(تاریخ قمری ٢١ ذي الحجه الحرام ١٣٤٧) پنجشنبه (تاریخ شمسی ٩ جوزا ١٣٠٨ هجری)

ظهـور ملــخ

ان الله لا يغير ما بقوم حتى يغير وما بانفسهم : خدای متها جل ج شانه
حال يك قوم را تغيير نميدهد تا آنها به نفسهای خود تغيير ندهند : یعنی پادشاهان
و پیشروان ام از افراد هر قوميكه تكبر وغرور و خود منشی واختلال در امور دین را اختیار کرده
از صراط المستقيم عدل وانصاف کناره رفتند سزای اعمال شانرا بوجه من الوجوه خواهند یافت.
حکومت سابق سوء اعماليكه برين محیط اجراء کرده هنوز اثرات ان باقی است و دماغ های
بعضی بان عادت گرفته است از مظالم و فجایع بی انصافی و بی اتفاقی وغیره اعمال غیر صالحه
شان جلوگیری نمیکند قحط العیشی و قیمت فروشی وتقلب کاری را يك رمز حيات وبقاي ذات خود
دانسته از ان روگردان نیستند لهذا در ازاء اعمال شان فعلا ملخیکه ظهور کرده یکی از
مجازات وموجبه های افعال ناشایسته خود شان دانسته باید براي دفع ان از اعمال سوء
خود اجتناب واز گناهان گذشته خود استغفار نمایند تا رحمت خداوندي
شامل حال شان بشود .
این عرضیکه نمودیم از جنبه روحی و معنوی بوده و بان عقیده پا ك وثابتی داریم که اولا
باید بان توسل بنمائیم اما از پهلوی دیگر اثرا تمادی این مسئله را که بحیات اقتصاد ی ما ممکن
ضربه سختی وارد کند هم باید از دست نداده چاره اساسی واقداما ت جدی در اطراف تعدیل
ان بنمائیم .
مسئله دفاع از ملخ باصول مادی درین محیط خیلی پیچیده ومبهم است واصولی براي
مبارزه ان تاکنون اتخاذ نشده کتابی هم درین زمینه تدوین نگردیده که سبب رهنمائی ما
گردد لذا لابد اطلاعات مختصريكه از گوشه وکنار نسبت بورود ملخ و نوعيت وطريقه
دفاع ان بدست اورده ایم در ذیل درج مینمائیم .


- ١٦٤ -

دفاع ان بدست آورده بطوريك ايدال ذيلا عرض مينمائيم .
درین چند روز خیل های ملخ در فضای کابل ومضافات ان مثل چهار اسياب و کمری و
شیوه کی وغیره نمودار شده است ودر طرفهای چهاردهی بخوردن علوفه جات بهاری از ـ
قبیل گلها وسبزی ها اغاز نموده اند .
البته همه کس میفهمد که ظهور ملخ برای زراعت يك افت غیر مترقبی است که مبارزه و دفاع ـ
ازان درین صفحات بواسطه نه بودن وسایل علمی وفنی تا نقطه انتها غیر ممکن است . ولی
معذلك چون این حشره موذی يك بلای مبرم برای زراعت وزراعت کاران وبلکه سائر انسانها
شمرده میشود لذا بایست تا اندازه مقدور در دفع وتیلد طرد ان بنوعیکه سلفدت وقت ومحیط
باشد قیام نموده میدان مبارزه تشکیل باید داد ملخ ها در نقاط مختلف دنیا با کثرت ـ
تنوع وجود خارجی پیدا کرده اند ولی چار قسم ان زیاد مدهش ومضى ثابت گردیده که از سه قسم
ان معجلا صرف نظر کرده صرف از یکنوع که ان را ملخ سیار مینامند ووجود ان دريك ملك
باعث خسارات مهم میشود بحث میرانیم .
ملخ های که در فضای کابل ونواحی ان مشاهده میشود هم از نوع ملخ مزبور است این ملخ
ها همیشه دسته ها تشکیل داده برای خسارت رسانی بمزارع از امکنه اصلی خود شان ـ
متفرق شده از اوائل بهار تا انتهای فصول تابستان خیل های ان بمخطوط مستقيم حركت
نموده سیر حوفوا خود را ادامه میدهند و در قبال شان انچه از فصول زراعتی وغیره پیش اید
بان خسارات جبران ناپذیری میرسانند وعلاوه خیل های انحا در اطراف مزرعه ها زمین های
ریگ زار یا دشتهای که خاك نرم داشته باشد برای تخم ریزی شان انتخاب کرده وماده
های آنها به تخم ریختن آغاز مینمایند .
يك ملخ ماده پنج بار تخم میگذارد ودر هر بار از ٩٠ الی ۱۲۰ تخم شبه برنگ ـ
گندم در لف يك پرده نازک لعابی که انرا ما سوره تخم میگویند بقسم عمودی در زمین
مینخند که ازین حساب تخمینى يك ملخ ٥٠٠ تخم میگذارد ــ این تخم ها بعد از مرور
چند روز زنده شده یعنی کرم های که باصطلاح وطن عزیز ما ( مچك يا مچغ ) مینامند
ظهور میکند ــ مجك ها برای زراعت نهایت مضر هستند همینکه از پرده تخم برامدند بطرف
کشت زار ها شروع بحرکت نموده ازسبز جات ظریف تغذیه مینمایند ودر هر چند روز ـ
يك بار پوست شانرا تبدیل کرده نمو میکند یعنی بزرگ میشوند وخوراك شان هم زیاد شده
میرود تا اینکه پنج بار تبدیل صورت نموده بحد رشد طبیعی شان سظبر میشوند وازان
به بعد هجوم قطعی بر مزارع برده انچه از رطب ویا بس در جلو شان باشد از خوردن
ان مضایقه نداشته طراوت و تازگی چمنستان بهار را به یبوست خزان تبدیل مینمایند ـ
لهذا وجود اینها برای زراعت بکلی يك افت مبرم شمرده میشود .


١٦٥

اصول مبارزه ان در ديگر ممالك بوسائل شيمی اتخاذ شده و ماشين هاي متنوعه
براي دفع ان ايجاد گرديده ولی در ممالك اسيا وسطی خصوصا افغانستان هند
بخارا ايران تركيه و نواحی شان انقدرها وسائل دفاع ان مهيا نيست زيرا ـ
ملخ ها درين صفحات مثل ديگر قطعات زمين مقام اصلی شانرا هنوز اتخاذ نكرده و
گاه گاهی مانند افت سماوی دفعتا ظهور نموده و متعاقب ان ( ساريا ساج ) يكوع مرغ
خورد جثه و دشمن ملخ ها است پيدا شده ميدان مبارزه را تشكيل ميداده است وهم
در وقت ظهور مجك از طرف اهالی جرها حفر گرديده يك مدافعه غير قطعی براي محو وامحاي
ان اجرا شده ولی معذالك خسارات هنگفت به زراعات از هجوم ملخا عايد شده است .
اصول حفر جرها وسوزدادن ملخ هارا در بين ان وريختن خاك بالاي شان اگر چه براي
فناء و دفع قطعی مجك ها كفايت نميكند ليكن از فائده هم بكلی عاری نيست و تا اندازه ـ
ممكنه مجك ها را تلف مينمايد ولی اين اصول در وقتی عملی شده ميتواند كه از تخم ها
كرم ها توليد گرديده و پيش از تغذيه و تعقيه مواضع تخم ريزی شان كشف و تحت مراقبت گرفته
شده و در اطراف انها جرها حفر شود و پيشتر از حفر جرها تاذارند متفرق بشوند اگر پيشتر
از حفر جرها متفرق شوند اين اصول را بكلی برباد ميدهد و هيچ تاثيری بعد ازان نميكند
و ازين هم بهتر اصول براي دفع ملخها درين صفحات تلف كردن تخم ان است . قراريكه
در بالا تذكر نموديم ماده هاي اين ملخ هاي سيار در اراضی ريگ زار و يا دشت هاي لم
يزرع تخم ميدهند لهذا تلف كردن تخم براي دفع شدن ان يك اصول خيلی سهل و ـ
اسانست ـ دو سال پيشتر هم كه دسته هاي ملخ بر كابل و نواحی ان هجوم اورده در اراضی
غير زرعی تخم ريزی كرده بودند همين اصول اتلاف تخم ان اتخاذ و اجرا شده خيلی موثر
افتاد و مجك ان ظهور نكرد حالا هم بايست اهالی توجه نموده مكرر عمل مذكور را اجرا نمايند
و اثر اين بلا را از بالاي خود دفع بدارند اول از طرف اهالی بايد اراضی تخم گذاري
ملخ ها كشف گرديده وعمليات مذكور را متقنا اجرا نمايند ـ اراضيكه ملخها دران تخم
ميگذارند هجوم واجتماع پرنده ها و ديگر حيوانات مثل مار و خارپشت براي تلف كردن ـ
تخمها بران اجرا ميشود اينهم براي كشف شدن تخمها باشخاصيكه مراقبت مينمايند يك
بين دليل رهنمائی است ـ مقام محترم ولايت كابل نيز مساعدت و اقدامات لازمه دريــن
زمينه با اهالی خواهند فرمود ـ باقی رفع و دفع اين بليه را از درگاه حضرت خداوند ـ
متعال جل شانه التجا ميكنيم .


افغانستان و اتحاد جماهیر اشتراکیه شوروي

از قرار اطلاعات واصله موثقه باین اداره که سفارت کبراي جمهوریه اجتماعیه شوروي
در کابل بوزارت جلیله خارجه دولت علیه ما رسما سواد نطق کمیساریت عمومی ملی
اتحاد شوروي را که در مجمع خود نموده بود فرستاده اند در نطق خود رئیس مجمع
راجع بافغانستان ایراد فرموده که یعنی مناسبات ما با افغانستان مطابق گذشته در
جریان است و درین انقلاب داخلی افغانستان حکومت شوروي هیچگونه مداخله نخواهد نمود
نظر باین اطلاع ملت افغانستان یقین خواهد کرد که حکومت علیه اشتراکیه شوروي مداخله
در معاملات داخلی افغانستان نخواهد کرد چه حکومت اتحاد شوروي مناسبات دوستی
با ملت فد و حکومت افغانستان دارد نه با شخص امان الله خان.
لهذا اگر حکومت شوروي حقیقتا معاونت مادي و یا معنوي بطرف مقابل حکومت مرکزي
نمی کند حقیقتا دوست ملت افغانستان است.
بازهم افغانستان و شوروي
(تردید بمباردمان طیارات روسی
در حدود مزار و خان اباد)

قرار اطلاع واصله به اداره سفارت کبراي جماهیر اشتراکیه شوروي در کابل که
رسما بوزارت خارجه خبر داده امدن طیارات شوروي بمقصد بمباري در حدودات مزار و
خان اباد بی حقیقت و بی اساس است طیارات مال حکومت شوروي هرگز پرواز بمقصد
بمباري در ان حدودات ننموده. لهذا نسبت باطلاعی که در شماره ۱۲ تاریخی ۲ جوزا جریده
حبیب الاسلام شایع شده بود این خبر تردید رسمی سفارت کبراي اتحاد شوروي ما را -
متیقن می نماید که انشاء الله معاونتی از طرف ان حکومت براي اشخاص مخالف حکومت ما
نشده و نخواهد شد و یقین داریم که رفع این شبهه در دوستی دولتین افغانستان و -
شوروي خواهد افزود.

خبرهای واصله

از کواتذامدن محمد نادر خان بسمت جنوبی و تحریکات او بر علیه حکومت و رجعت
تعقرای شان وغیره – متحدالمالهای سا بقه ما بشما فهمانده باشد این قذ است که
درین اواخر عریضه او بحضور مبارك امیر صاحب بکابل رسیده و عرض دا شته که براي خیر
جناب امیر صاحب غازي و همه اهالی افغانستان خدمت مینمایم و درین روزها بعد از يك
جرگه بحضور حاضر می شوم.
در اثر ورود عریضه فوق علیشاه خان قند مشركه محبوس بود رها و فرمان جوابیه


- ١٦٧ -

امیر صاحب عنوانی مذکور را حاملا عازم انصوب شده که از نتائج مکاتیبت ثانی بشما اطلاع خواهد شد . بلکه اگر نقول فرمان وعریضه مذکوره باداره اخبار حبیب الاسلام واصل گردید بشماره اینده انهم ابلاغ خواهد گردید . غلام نبی خان سفیر کبیر افغانی در مسکو که قبلا به تحريك مغرضین که سفك دماء مسلمین را برای نیلان بمقاصد سوء خود شان - مباح میدارند از ماسکو عازم افغانستان شده بایکعده نفری هواخواهانش بطور چپاول - غدارانه حکومت مزار را تصرف شده بود .

قرار را پورتیکه واصل شده جناب محمد قاسم خان رئیس تنظمیه انجا با دیگر - افسرها وعسکری از اطراف اربعه اورا در مزار حصار نموده عنقریب مغلوب ومنکوبش ساخته انجا را فتح خواهند نمود و طوریکه حضرت افخم اجل عالی نائب السلطنه صاحب که قبلا - بانظرف با عسکر زیادی حرکت نموده بودند واز بغلان نوشته اند حضرت ممدوح هم عزم مزار را نموده با لوازم بی شمار ونفری بسیار بانطرف عزیمت نموده اند که عما قریب بانجا وارد و مزار را فتح خواهند فرمود .

از فتح هرات ورفتن جناب عبد الرحیم خان نائب سالار بان سمت از متحد المال سابقه ما مستحضر شده باشید اینست که تازه از جناب موصوف تلگرامی واصل شده وخلاقه حاویست بر اینکه اهالی انجا تماما از صمیم قلب مایل وراغب حکومت مرکزیه خود شان هستند وهم بیعت اهالی انجارا تا حدود فراه و چخانسور حصول داشته وعده داده است که عنقریب وسبله اشخاص صاحب نفوذ هرات وفراه بکابل بحضور مبارک امیر صاحب غازی تقدیم مینماید .

در مرکز نیز کمال رفاه و داد رسی برای سایر انام ورعایا حکفرما بوده به تحت را یات اسلامیت وعدالت سایر اهالی زیست داشته تمام امور به نظم ونسق عادلانه اسلامیانه در جریان بوده من کل الوجوه باعث طمانیت ومسرت است . محض برای اطینان واگاهی شما از مطیل وارده اخبار نموده باحترام ختم کلام مینماید .

از انجا که فتوحات غیبی وعنایات حَضرت اللهی همیشه مدد ومقارن احوال بنده گان صالحهء حضرت خداوندیست عسکر غیور امیر صاحب رعیت نواز (امیر حبیب الله خان) که قبلا با تهور واحساسات عسکرانهء خود شان عازم سمت قندهار بوده و مقر را - مقر خود قرار داده بودند درین ایام نزديك رايات عالیات را بسمت قلات در اهتزاز اورده از فضل ومراحم حضرت بی نیاز بظالع پادشاه رعیت نواز خود به مقابله جزوی - قلات را فتح وتعوف نموده بفواج امان الله خان شان مخلوع شکست مدهشی داده وغنایم زیادی را که از انها بیادگار خجالت در قلعه قلات از قبیل تفنگ وجباخانه ودیگر الات ناریه واذوقه وخیمه امانت مانده بود متصرف شده وانجارا فعلا مقر خود ساخته اند .


- ١٦٨ -

افواج طرف مقابل بر جعت تعقبی عازم قندهار شده اهالی آنجا هم با صمیمیت تمام برای خدمات حکومت مرکزی خلقاً حاضر و محیا شدند - واهالی قندهار نیز امداد غیبی را شامل حال عسکری جناب امیر حبیب الله خان غازی دانسته و معامله را منجانب حضرت ایزدی - تصدیق کرده همگان متفق الرای شده بیعه نامه بنام نامی امیر صاحب غازی تحریر داشته و در شرف ارسال است که عنقریب واصل خواهد شد .
همچنین جناب محمد عمر خان فرقه مشر که جهت ادفاع مفاسد اهالی وردك با يك عده عسکر بانجا قیام داشتند در اثر ان اخیرا مردم وردك از افعال نا مشروع خود شان نادم و تائب گشته بعد اعتذار های متعدد که توسط موسفیدان شان اجرا شده از ته قلب متعهد شده که دو هزار نفر بطور عسکری جهت خدمات حکومت از اقوام خود بدهند که بمعیت - فرقه مشر موصوف از انجا بکابل حاضر شوند تا بخدمات لازمه مملکتی مامور گردند .

فرار امان الله خان شاه مخلوع به بمبائی

تشبث نمودن بعروت الوثقی توکل در تحت لوای تدین والا میت که شاه را مستقییم فلاح دنیا واخرت است منتج بسعاد تمال وحسن القاء اقبال استهلال شده منحرفین ازین راه مستداما ببادیه اغوا و ضلال منکوب و مخذول اند چنانچه با ساس همین قضیه مداما علایم انرا بر روی جریان امور که زمام اقتدار کامله ان بید قدرت ذو الجلال است مشاهده میکنیم ولی چون امور جزوی وضعی میباشد بان اهمیت نداده بطور عادی و سرسری میگذریم .
اينك یکی از همین قضایای موضحه مبرهنه است که مطبق خبر تازه ئی که گرفته ایم امان الله خان شاه مخلوع که از صراط المستقیم اسلامیت انحراف نموده بود و با انکه بهر جور وسائل معاودت سلطنت بخودش توسل جسته تقریبا تمام اقوام افغانستان را بر علیه - همدیگر شورانیده وخون های اخوان مسلمین خورا ریختانده و ازان چمن زار وطن را گلگون نمود اما بالاخره با ساس قضیه فوق ناکام و منکوب شده با تمام فامیلی خود عازم ( بمبئی ) گشت و دنیای افغانستان فعلا از وجود او پاك شده است .

انعقاد مجلس وزرا

قراریکه وزارت دربار باداره اطلاع میدهد روز دوشنبه باراده ذات شاهانه در قصر دلکشا در تحت ریاست جناب عالی سردار اعلی معين السلطنه صاحب مجلس وزرا - منعقد شد حضرت عالی اساس وظیفه مجلس وزرا را تصویب فرمودند که اینده بقرار اساس تصویب شده که منظور حضور مبارك شده بروزهای دوشنبه بقصر دلکشاه انعقاد مجلس از ساعت ۸ بجه الی ۱۲ بجه روز شده با مورات مهمه داخلی و خارجی مملکت مذاکره شود.


- ١٦٩ -

اطاعت اولی الامر
(۷)

در بعضی کتب سماوی ورود یافته است که الله تعالی بانسان خطاب فرموده میفرماید:
ابن ادم (تدعو علی من ظلمک ویدعوا علیک من ظلمته فان شئت اجبنا واجبینا علیک وان ـ
شئت اخرنا الامر الی یوم القیمته فیسعکم العفو) .
یعنی :
ای ابن ادم دعای بد مینمائی برانکه بر تو ظلم نموده است و از من داد می خواهی
ودر همین حالت برخودت نیز مظلم دیگری که ستم دیده است دعای بد میکند وداد خود را
از من میطلبد پس اگر خواهی دعای هر دو را قبول فرموده داد او را از تو وداد ترا از ـ
ظالـمت می ستانم و اگر خواهی قبول دعای هر دو را بروز قیامت میگذارم تا عفو واسع من همه
گانرا در بر گیرد .
ازین حدیث قدسی واضح میگردد که هر ستم وجوری که انسان از بالا دست خود می
بیند در همان حالت خود وی بر زیر دست خود ظلم وستم روا داشته عدالت الهی موجب
این میگردد که بالا دست وی نیز بروی ظلم وستم نماید . بنابراین عاقل منصف را لازم است
که حقوق زیر دستان خونرا ضایع ننموده وازستم بالا دست شکوه نکنند وعلاج اصلی انرا
برضای زیر دست خود بنماید .
حضرت عبیده سلمانی تابعی از حضرت امیر المومنین علی کرم الله تعالی وجه پرسید که
ایا بچه سبب مردمان اطاعت ابوبکر وعمر را قبول کردند ودنیائی که یک وجب بود وسعت
یافت وچون نوبت خلافت بخودت وعثمان رسید از اطاعت شما نفرت نمودند و دنیای وسیع
بر شما از يك وجب تنگ تر گشت حضرت امیرالمومنین (ر ض) در جواب فرمودند که رعیت
ابوبکر وعمر چون امثال من وعثمان بودند ازان رو درجه امرای ما نیز بهمان حد رسید و
رعیت من امثال واشیاء خودت میباشد چرا بان حد ترقی نمائیم . ازین اثر مبارک باین
نتیجه رسیدیم که ترقیات مادی ومعنوی امر خلافت وسلطنت تابع حالت رعیت است اگر رعایا
بصفت حسنه وجوش وخروش ایمانی متصف ومتحلی باشند حالت امارت نیز ترقی میکند وخلیفه
زمان از رعایای خود خدمات مفیده گرفته میتواند ونتائج عظیمه ترقیات دینیه ودنیویه از ـ
مساعی رعایا حاصل میشود واگر تعصبات قومیه واغراض شخصیه مدنظر افراد رعیه گردد
حالت خلافت وسلطنت متغیر شده ودر صورت فساد اخلاق افراد رعیه توجه خلیفه زمان
منتج فوائد تامه نمیگردد ازان رو هریک از رعایا را توجه کامل باصلاح حالات شخصیه و
اعمال ذاتیه خود فرض عین وعین فرض است .


۱۷۰
بیعت های ولایات و ملحقات ان
(۸)
۲۱ رمضان : بیعت اهالی سر پل مزار شریف
الحمد لله الذي هدانا الی صراط مستقیم والصلوات والسلام علی رسوله محمد — صاحب دین القويم — اما بعد مایان عموما علما وسادات و مشایخ و موسفیدان واقسقالان مردم افغانیه و تاجکیه و اوزبکیه و هزاره و مامورین مربوط حکومت سر پل که یکی از شعبات ولایت مزار شریف بوده و می باشیم قطعه اعلان که در بر طرفی امان الله خان از پادشاهی مزین بامضای مامورین بزرگ مرکز دار السلطنه کابل و نیز به قبولی و بیعت نمودن مامورین — موصوفه به پادشاهی خادم دین رسول الله امیر حبیب الله حاوی بوده برای مایان درین اوان واصل گردیده چون انتظامات امورات دینی و دنیوی موقوف بوجود يك پادشاه که اولی امر گفته میشود بوده و هم چنین خرابی انتظامات دین و دنیا بعدم وجود اوللا لامر بوده و می باشد ازان رو مایان اهالی مامورین مربوط سر پل بخصوص اعلان موصوف بنا بر ترقی شریعت غرا بیضاء مصطفوی (ص) وبموجب آيه وافي هدایه و اطیعو الله واطیعو الرسول واولی امر منکم وبخودی و باسوده حالی مایان اهالی و کافه مسلمین به پادشاهی خادم دین رسول الله امیر حبیب الله موصوف بیعت و انقیاد نموده او را پادشاه و اولای الامر خود ها میدانم و نسئل الله ان يوفقنا ويهدينا الی صراط مستقيم ويسعده في الدارين بفضله العميم العظيم .
امضاء ات :
سید احمد — محمد امین — محمد عمر — ایشان قل ارباب — محمود — غلام حیدر — ابراهیم — روز محمد — عبد الله بیگ — همدم بای — مصطفی قل — ملا طور — خوشوقت بای سلیمان قل — باقی مهر وامضای ۱۱۰ نفر دیگر .
بیعت نامه اهالی بلخ مزارشریف
۲۹ شهر رمضان :
اقرار واعتراف صحیح و شرعی نمودیم مایان اهالی محکمه شرعیه دارالقضاء شهرام البلاد بلخ ومامورين رتبة الاسلام شهر بلخ وسایر اهالی سکنه بلخ وتوابع آن بحضور اهالی محکمه مذکور حال جواز اقرارنا واقرار هم شرعا برینکه قبل برین برای امان الله پادشاه سابقه بیعت نامه بقرار شرایطی که از امورات شرع شریف تخلف نکند داده بودیم چونکه خلاف ورزی و خلاف رفتاری او در امر شرع انور سید نا حضرت محمد مصطفی (ص) بظهور رسید چنانچه برادران دینی مایان اهالی دارالسلطنه کابل موازی نوزده فقره خلاف رفتاری اوکه مخالف امر شریعت غراست در بیعت نامه خود ها درج نموده بودند چون همه انرا ملاحظه نمودیم


- ۱۷۱ -

الحق که تمامی فقرات مذکور مخالف امر شرع شریف بود مایان اسامی مکتوبین فی الذین
بیعت خود ها را از امان الله پادشاه سابق فسخ نموده برای پادشاه ذی الاقتدار حضرت
ظل الله خادم دین حضرت رسول الله امیر حبیب الله خان از صمیم قلب طوعا ورغبتا
پادشاهی امیر حبیب الله خان را قبول نموده بیعت نمودیم که اطاعت پادشاه حال امیر
حبیب الله خان را بقرار شرایط شرع انور بدون مرتبه خونها گرفته قبولدار شدیم به -
مقتضای ایه شریفه اعوذ بالله من الشيطان الرجیم واطیعوا لله واطیعوا لرسول واولی الامر
منکم چنگ زده قبول اطاعت امیر صاحب حال را نمودیم که الهی افتاب عمر واقبال واستقلال
سلطنتش ش درای ودریای حشمت واجلالش موج در موج باد بالنون وصاد مبارک باد .
سلطنت بر خادم دین رسول الله امیر حبیب الله خان باقی مباد هر که نخواهد بقای شاه .
امضائات :
محمد کاظم حاکم - ملا عبد الجبار قاضی - میرزا غلام حیدر مامور مالیه - حاجی محمد خان -
محمد عزیز کوتوال - با به علی - میرزا علی - صوفی گل مراد - اسد الله بای - محمد حسین -
عبد الحکیم - باقی مهر ونشان شصت ٣٣٦ نفر دیگر .

بیعت نامه اهالی تاشقرغان
۸ رمضان ۱۳۴۷ .
بسم الله الرحمن الرحيم .
حمد و سپاس بیقیاس مر پادشاهی را سزاست که بنای طاق ورواق سبع سموات طباق
را بعمدای والسماء بینهما بایید و انا لموسعون بقدرت کامله خویش طرح بسته و افتراش بسیط
غبرا را بمقتضای والارض فرشتها فنعم الماهدون بحکمت شامله خود رنگ ریخته و عمارات وجود
دار الملک موجودات را بفحوای اذا اراد شیا ان یقول له کن فیکون از حظیض نیستی باوج
هستی رسانیده و ابواب احسان را بر وجوه بنی نوع انسان بمضمون صدق مشحون ولحم ما يدعون
مفتوح داشته که منتظمان کارگاه ملک صورت ولبا س مهندسان بنیان معموره جهان حکمت
اساس کیفر هگ عقل و دانش و اصحاب خرد و بینش اندر ادای شکر نعم او بلسان عجز گرائیده
بقصور خویش اعتراف نموده اند ما عاجزان پیرو وهم و خیال ناقص را چه یارا که بارای شکر
وثنای او زبان را نیم لا احصي ثناء عليك انت كما ثنيت على نفسك وصحف صلواء زاكيات
نثار روضه منوره فصاحت بیانی که منشور موفور رسالتش بطغرای غراي وانك لمن المرسلين
مشح وموشح است و مثال بمثال لازم الامتثال نبوتش بتوقيع وتفيع وما ارسلنک الا رحمة للعلمين
موقع و موضح عاليشانيک در بساط قاب قوسین او ادنی ممتاز ومخلعت والاي لولاك لما خلقت
الافلاک صاحب طراز عليه من الصلواء اتمها ومن التحيات اكملها وبرال عظام واصحاب -


- ۱۷۴ -

واجب الاکرام و اتباع با احترام او که مالکان صدق ویقین وهادیان شرع حضرت سید المرسلین اند
صلوه الله وسلامه علیهم اجمعین اما بعد بر جمله اهل اسلام وكافه امتیید خیرالانام واضح
ولائح است که نصب امام از ضروریات دین و واجبات شرع متین حضرت سید المرسلین است وبرهمه
مسلمانان واجــولازم است که شخص مسلم حر مفکر عاقل بلغ مالك تصرف در امور مسلمین وقادر بـــر
تنفيذ احکام وحفظ حدود دار اسلام وانصاف مظلم ازظالم باشد بامامت قائم ومنصوب دارند
که بواسطه وجود گرامی او تنفیذ احکام دین و رفع حاجات مسلمین مثل سد ثغور واقامت حدود
و تجهیز جیوش واخذ صدقات وقهر متغلبه ومتلصصه واقامت جمع واعياد و قطع منازعات واقعه
بین عباد وغير ها قیام وانجام گیرد بناءً علی هذا مایان اهالی تاشقرغان بل جمیع ترکستان
بجهت اجرای شرایط مسبوۀ قبلا دست بیعت واطاعت بامیر امان الله پادشاه سابق داده
بودیم چون امیر مسبوق الذکر اقوال وافعال خود را تغییر داده مقلد رفتار وکردار اهل کفره ـ
گردید کتب شرعيه ومسائل دينيه ومعتقدات یقینيه را ترك داده نظامنامه جديده وقوانین
غير مفيد ميل از شرع بعیده را اختراع کرده بروی کار اورد خود بدان عمل نمود ه حکام وعمال ـ
خودرا حکم داده که جبرا وکرها احکام انرا بالای رعایا اجرا بدارند علاوه بران علما وـ
سادات اکابر وافاضل دارالسلطنه کابل وسمت مشرقی وکوهستان در بیعت نامه خود تحریر ـ
داشته انیکه در ۴۲ فقره مسائل که مخالف شرع نبوی ومنافی طریقۀ مصطفوی بسوی کفر بود بمضمون
ایه کریمه و (من لم يحكم بما انزل الله فاولئك هم الكافرون) امان الله را واجب العزل دانسته
فسخ مبایعت او را نموده مجددا دست بیعت بمجاهد فی سبیل الله خادم دین رسول الله
امیر حبیب الله دادیم وذات گرامی اورا پادشاه واولوالامر خودها دانسته واطاعت وانقیاد امروفرمان
اورا تبولد ار گردیدیم که نقل بیعت شان از نظر مایان گذشت و ما مردم اهالی تاشقرغان وقراو
مضافات ان نیز موافقت ومرافقت انهارا نموده باشاره (وقل جاء الحق وزهق الباطل ان الباطل
کان زهوقا) بیعت امان الله را فسخ نموده اطاعت او را از ذمه خود ها دور کرده بشرایط
فوق الذكر بموجب (السلطان العادل ظل الله فی الارض من تمسك به نجا من اعترض عنه هلك)
دست بیعت واطاعت بامیرغیور شجاع دلیر رافع اعلاء کلمه الله وحامی دین رسول الله امیر حبیب
الله داد بمضمون ایه کریمه (واطيعوا الله واطيعوا الرسول واولالامر منکم) ذات شاهانه اورا بامامت
و امارت خودها قبولدار گردیدیم وجود مقدس او را پادشاه واولا رامر خود ها دانسته اطاعت حکم
ونفاذ فرمان اورا پذیر اشدیم وبجان ومال ونفس بخدمت او قیام واقدام داریم دوست اورا دوست
خود ها ودشمن اورا دشمن خود ها می شماریم واز خداوندکریم مسلت داریم که از لطف عمیم ایــن
پادشاه ترقی خواه دین ودولت را توفیق مدالت و هدایت نصیب گرداند تا بميامن عدل وشفقت
انصاف مراسم جور واعتساف را محو وناچیز نموده مبانی عدل وامانی را مرفوع ومشید دارد وارکان
دین قویم وقواعد شرع مستقیم را استوار گردانیده ابواب عدل واحسان را بر وی جهانیان


- ۱۷۴ -
کشاده ظل حمایت وعاطفت برمفارق سرگشتگان وادی نامرادی گستراند تا کافهء رعایا وقاطبهء بژند
برایا مرفہ الحال زندگانی نموده وجود فائض الوجود او را مغتنم انگارند واز خداوند کریم
بقای عمر وترقی دولت او را بصدق دل وخلوص نیت مسئلت داریم والدعا . ۸ رمضان ١٣٤٧
امضاء ات:
مهر قاضی محکمہ شرعیہ تاشقرقان ملاسکندر شاه خان - مهر مفتی محکمہ تاشقرقان -
داملا عرب مدرس- ملا تردی خطیب- ملا حمید اللہ مفتی محکمہ فضل صادق مجددی-
ملا شاه محمد محرر محکمہ امام الدین مدرس- محمد نبی - محمد نعیم - محمد شریف - ملا
عبد العزیز - ملا عبد الرحیم - ملا نعمت اللہ مدرس - سید جان پادشاه - عبد المجید - حاجی
سلطان قریه دار - بایجان کلانتر - ایشان میان جان - صوفی محمد کریم اقسقال - ملا با یجان
بای- عزیز بای- از نظامی : ملا گل جان - روزی قل - غلام حیدر - محمد قاسم - محمد الیاس
سلیمانقل - باقی امضا و مهر ۳۰۰۰ نفر دیگر علما ومشایخ ونظامی وغیره اهالی تاشقرقان .

بسم الله الرحمن الرحیم
بیعت نامه اهالی قریه زرغون شهر تعلقه لوگر د

اقرار واعتراف شرعی مینمائیم مایان اهالی قریه زرغون شهر تعلقه لوگر د اینکه:
قبلا امیرامان اللہ خان را بامارت وسلطنت خودها بیعت داده به پادشاهی خودها
قبول دار شده بودیم چون بقرار فتوای علماء دین حضرت سیدالمرسلین صلی اللہ علیہ والہ وسلم
مواضعات سمت مشرقی وشمالی وغیره وغیره بواسطه افعال واقوال های نامشروع اثر شرعا حکم -
عزل را برخود امان اللہ خان پیدا و نین اوکرد فلذا بران مردم سمت شمالی به سرکردگی و امارت
اعلیحضرت غازي امير حبيب الله خان خادم دین رسول اللہ (صلعم) بالا يثر غلبه اورده به برکت
دین نبی (ص) تسلیم تخت وسلطنت را از قبضه امیرامان اللہ خان گرفتند و مایان اهالی قریه مذکور
موطن لوگر د بیعت نامه هذا خود را بحضور مبارك تسلیم کردیم بلحاظ کہ امير حبيب الله خان
موصوف بدین حضرت رسول کریم (ص) وشایع گردانیدن دین از روی صدق و اخلاص صادقانہ بر
رضا ورغبت خودها پادشاهی امیر صاحب ممدوح را قبول دار می باشیم شرعا با امیر صاحب
موصوف بذریعهء مهر و دستخط و نشان شصتهای خود ذیلا امضاء کردیم هرگاه درثانی از -
امر امیر صاحب موصوف کہ مطابق شرع شریف باشد برخلاف اختیار و عدول نمائیم ملامت خدا و رسول
اکرم (ص) میباشیم وبر اقرار خود ها صادق هستیم فقط تحریر ۲۰ شعبان المعظم ١٣٤٧.
امضاء ات :
ملا فقیر محمد - ملا احسان اللہ - میرزا احمد خان - صالح محمد - سید شاه -
میرزا فضل احمد - عبد الغفور - غلام محمد امیر محمد عزیز اللہ باقی نشان و مهر و امضا ٦٠ نفر دیگر .


- ١٧٤ -

مسایل دینی
(١٤)

٧ - نگهداشتن جامه اوست از چکیدن اب مستعمل بران .
٨ - جمع کردن نیت زبان وقصد دل است .
٩ - بسم الله گفتن است در شستن هر اندام ومسح کردن هر اندام .
١٠ - خواندن دعا هائی است که از امامان دین نقل شده در شستن هر اندام .
١١ - درود و سلام خواندن است بر پیغمبر (ص) بعد از وضو (اللهم اجعلني من التوابين و اجعلني من المتطهرين)
١٢ - اشامیدن زیاده اب وضو است ایستاده یا نشسته .
١٣ - جستجو کردن است گوشهای چشم و شتالک ها وبشکه بالای پاشنه است کجی کف پا را تاکه خشک نماند .
١٤ - از اندازه وحد فرض شستن را زیاد کردن است در پیشانی بطرف سر و در دست بطرف بالای ارنج و در پای بطرف بالای شتالنگ .
١٥ - بدست چپ شستن پایها است و در زمستان تر کردن انها است پیش از شستن .
١٦ - خواندن سوره (انا انزلنا) است .
١٧ - خواندن دو رکعت نماز نفل است بعد از وضو اگر وقت مکروهه نباشد .
١٨ - خواندن کلمه شهادت است نزد شستن هر عضو .
١٩ - ابتدا کردن است از بالای طرف روی واز طرف سر انگشتان و پیش طرف سر .
٢٠ - روی بقبله نه نشستن وپشت ان الذنا کردن است در خلا وناشستن است بروی افتاب و مهتاب وپشت بانها جائز است .
٢١ - بدست چپ استنجا کردن است .
٢٢ - ترک کردن چیزی است که مکروه باشد در وضو .

فصل چهارم در مکروهات وضو

مکروه نزد اهل شرع ان است که از جانب صاحب شرع دران منع افقثه ثابت شده باشد بادلیکه معارض ان باشد وبنده به ترک ان خالصا لله تعالی جل شانه ثواب بیابد وبکردن ان عمل او ناقص می شود و خوف عتاب الهی جل شانه در فعل ان است وبحلال دانستن ان کفر نمیشود .

اب اندر دهان ودر بینی یکذچپ کراهیت بینی
اب بروی سخت تر کردن عورت خویش را نظر کردن
خوی در اب هشتن از عمدا سخن اندر مقام استنجاء
ور تو بینی براست افشانی در میان کراهیت ما قذنی
هرکه این شش کراهیت داند دایم اندر رفایت ماند
(شرح لغات)


- ١٧٥ -

(كراهيت) مكروه شدن وسخت تر كردن سخت زدن اب بر روي (عورت) مراد شرم گاه است
(خوي) اب دهن (هشتن) انداختن وگذاشتن (عمدا) بقصد ( مقام) جاي (ولخانبخاب)
رفاهيت) اسايش.
حل لغات ابيات
شش چيز در وضو مكروه است .
١- بد ست چپ اب در بيني ودهن كردن
٢- سخت زدن اب بر روي
٣- نظر كردن بشرم گاه خود
٤ - اب دهن در اب انداختن .
٥- سخن گفتن در جاي استنجا
٦- بد ست راست بيني افشاندن .
(فروع)
از جمله مكروهات وضو اسراف كردن است در وضو و ازجمله اسراف شستن اندامها است
زياد از سه بار بشرطيكه اعتقاد او باشد كه سنت زياد ، ازسه بار است وازجهت رفع وسواس زياد،
ازسه بار است ولله شستن انرا اسراف گفته نميشود وانك اندك شستن اندامها است وسه بار
مسح كردن سر اسراف بهاي جديد و وضو كردن است در موضع نجس كه در موضع نجس وضو نكند
قصدا اب وضو را در موضع نجس نيا ندازد اگرخود بقول اتفاق بخود اب وضو در موضع نجس برود
باكي نيست و وضو كردن است در مسجد مگر در ظرفی يا در جائيكه اماده برای وضو -
باشد وترك هر مستحب مكروه است .

باب دهم در بيان شكننده هاي وضو
انچه از پيش وپس عيان گردد اب دست ترا زيان گردد
مگر ان باد كان ز پيش بود كه وضو هم بجاي خويش بود
ريم وخون گر روان همي باشد تي كني پر دهان همي باشد
خواب تكيه زده وضو شكند تكيه برخواب هيچكس نكند
قهقهه درنماز و بي هوشی باز ديوانگی ومد هوشی
هركه راشد مباشرت فاحش نرج در فرج اير در بالش
( باقي دارد .


ـ ١٧٦ ـ

فتوحات اسلام (بیت المقدس)

(١١)

و موضوع مفتی را قصد کرد تا اینکه در ان جای بالارود و بطرف بیت المقدس نظر اندازد و در بین راه قومی از مسلمانان که جامه های دیباجی بطن خود داشتند که از غزوه یرموک انها را بدست اورده بودند و بطن خود پوشیده بودند با امیر المومنین عمر (رض) ملاقی شدند امیر المومنین (رض) حکم کرد اینکه بر سر ایشان خاک ریزد و ابهای دهان خود را در بالای شان اندازد و این چنین بود احوالات او تا اینکه در حوالی بیت المقدس رسیدند چون بطرف شهر نظر انداختند همگی الله اکبر گفتند و دعا کردند که خداوندا این شهر را باسان ترین وجهی بدست ما فتح گردانی و ما را از طرف خود یاری ومحکمی فرستی و نصرت دهی بعد ازان امیرالمومنین (رض) روی براه اورد تا اینکه تمام قبائل وصاحبان لواها بطرف اوروی اوردند واستقبال کردند و امیر المومنین عمر (رض) رفت تا اینکه در ان منزلی که جای امیر ابا عبیده (رض) بود فرود امدند و در انجا از برایشان خیمه موئین برپای کردند و امیر المومنین (رض) درمیان ان خیمه در بالای خاک ها به نشستند بعد از ان از جای برخاستند و چهار رکعت نماز ادا نمودند واقدی (رح) فرمود که در انوقت از مسلمانان ناله ها و فریاد های بلندی بالا شد وزبان های همگی شان به تکبیر و تحلیل گویا گردید ـ چنانکه همگی اهلی بیت المقدس اواز ناله وفریاد های شانرا شنودند در ین وقت قبطی ترک از ـ برای شان گفت که وای باد شما را قوم عرب را چه پیش امده که بدون از اینکه چیزی واقع شود خود بخود ناله ها و فریادها دارند و شما در بالای سور شهر بالا روید به بینید ـ انها را چهمیضامله واقدی (رح) فرمود که بعد از ان مردی از میان شان که زبان عرب را میدانست در بالای سور شهر بالا امده اواز کرد که ای قوم عرب ما را خبر دهید که چه نقل است که اینقدر فریاد و غوغا دارید ـ مسلمانان فرمودند که امیرالمومنین عمر(رض) که خلیفه بزرگ ما میباشد از مدینه پیغمبر ما (ص) به نزد ما قدم اوردند و این فریاد ها از سبب ـ خوشوقتی مسلمانان است .

راوی گفت که ان مرد بازگشت وقبطرک را خبر داد قبطرک در زمین قدم زدن گرفت وهیچ جواب نگفت چون فردا صبح شد و امیرالمومنین (رض) به همراه مسلمانان نماز را ادا ـ نمودند بعد ازان روی بطرف ابا عبیده (رض) اوردند وفرمودند که یا عامل بطرف قوم روی اور و انها را خبر ده که امیر ما امد بعد ازان ابا عبیده (رض) بطرف شان رفت واواز کرد که اهل بیت المقدس امیر بزرگ ما عمر(رض) امشما در باب وعده خود که همراه ما وعده کرده بودید چه می گوئید .

راوی گفت که انحا قبطرک خومرا ازین قضیه خبر داد قبطرک از میان کنیسه خود بیرون امد و جامه های درشت و شوخکین بطن او بود و تمام رهبانان و قسیسین واساقفه با وهمراه بودند


– ۱۷۷ –

و صلیب را که بجز از ایام عید بدیگر ایامی بیرون نمی اوردند بیرون اوردند و در مقدم روی او
گرفتند و خود بطالیق هم که والی شان بود بهمراه او روی براه اورد و از برای تبرک گفت که ای پدر
ما اگر چنانچه توان صاحبیتی (ر) شانرا میشنای خوبوالله هرگز درین شهر خونرا از برایشان
مفتوح نمی کنم و تو ما را بهمراه این گروه عرب واگذار شو که یا خوبانها را می گویم یا کشته –
میشوم تبرک از برای شان گفت که من این امر را خوب تحقیق میکنم بعد ازان تبرک بهمراه بطالیق
والی شهر در بالای سورامدند و خود بطالیق هم در یک جانب تبرک ایستاده شد و صلیب را در
مقدم رویشان گرفتند و انها را مقدم روی امیر ابا عبیده (رض) ایستاده شدند و اواز کردند :
که ای شیخ ستم کشنده چه میخواهی . امیر ابا عبیده (رض) عنه جوابداد که این شخص امیر المومنین
عمر (رض) خلیفه بزرگ است که بطرف شما امده و بغیر از وی خلیفهء دیگری نداریم حالا شما بطرف
او (رض) بیرون شوید وصلح وامان را بهمراه اوعقد کنید وبه تحت ذمهء او داخل شوید و –
جزیه را برضایمندی خود ادا نمائید . تبرک گفت که اگر ان امیر شما امده باشد که شما ازوی–
بالاتر امیر دیگری ندارید از برای او بگوئید که بطرف ما نزدیک اید که ما او را به نعت وصفت او –
می شناسیم و از بین شمایان همگی او را جدا میکنیم او را بگوئید که پیش اید و در برابر ما ایستاده –
شود تا اینکه مایان او را به بینیم اگر همان امیر شما نباشد که مایان صفات او را در انجیل دیده ایم
بعد درمیان ما وشما بجز مقاتله ومحاربه در چیزی نخواهد بود – راوی گفت که امیر ابا عبیده
(رض) بخدمت امیر المومنین عمر (رض) بازگشت و گفته تبرک را باو خبر داد وعمر (رض) قصد کرد
اینکه از جای برخیزد اصحابا وعرض نمود که یا امیر المومنین شما تنها بطرف شان میروید وبجز
یک مرقعهء خود دیگر هیچ از الات واسباب بخود همراه ندارید ومایان فقط خائفیم که مبادا از–
برای شما مکر وفریبی داشته باشند و از طرف شان از برای شما مشقتی عاید گردد درینوقت امیر
المومنین عمر (رض) این ایهء کریمه را قرائت نمودند ( قل لمن يصيبنا الا ماكتب الله هو مولينا
وعلی الله فليوتكل المومنين) بعد ازان امر کرد که اشتر شانرا حاضر اوردند و در بالای اشتر
خود سوارشدند و همان مرقعهء موحوفه بجان شان بوده دگر هیچ لباسی نداشتند و با قطوانی
را بسر خود پوشیده بودند و بغیر از ابا عبیده (رض) دیگر باوشان همراه نبود ابا عبیده
(رض) هم در مقدم رویشان قدم میزدند و رفتند تا اینکه بسوا شهر نزدیک رسیدند و دران جا
ایستاده شدند که الفة تبرك واطاليق دران برابر در بالای سور ایستاده بودند بعد ازان
ابا عبيده (رض) بهمراه شان بسخن گفتن شد و فرمود :
( باتی دارد )

( کابل مطبعهء سرکاری )


-۱۷۸ -

صفحه (۱) (جریده هفتگی حبیب الاسلام سال اول شماره ١٤) (نمره مسلسل ١٤)

واعتصموا بحبل الله جميعا وتفرقوا
حبیب الاسلام

اداره خانه درافغانستان کابل افغانستان ـ نمره تلفون ٠
همه امور تحریریه و حسابیه‌بنام‌اداره فرستاده‌شود .
اداره‌در انتشار و اصلاح مقالات وارد مختار است.
در هر هفته یکمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود.
اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود.

قیمت سالانه ششماهه
درداخل ٥ ـ افغانی ـ ٣ ـ افغانی
درخارج ١٥ شلنگ ۸ شلنگ
یک شماره (١٠ پول)

(تاریخ قمری ٢٧ ذیحجه الحرام ١٣٤٧) پنجشنبه (تاریخ شمسی ١٦ جوزا ١٣٠٨ هجری ٠)

صواب الکلام فی عقائد الاسلام
نبذه ازصفات ستودۀ رسول اکرم (ص) وقدسیت فرقان معظم

حضرت رسول مکرم ونبی محترم ما محمد (ص) بن عبد الله بن عبد المطلب قبل ازانکه
به تبشیر رسالت و تاسیس دیانت جلیله اسلامیه من طرف الله مبعوث میشدند چهل سال
حیات خود شانرا در میان قوم وعشیرت خویش گذشتاند در این مدت مدیده بصفات حمیده
همچو صدق وامانت معروف بودند بهمین صورت شناخته شده اند چنانچه از طرف قوم وعشیرت
شان معلوم است که بعنوان (محمد الامین) ملقب گردیده میباشند ماند حضرت فخر کائنات
درظرف این مدت بخواندن ونوشتن اشتغالی نفرموده وهکذا برای کسب معلومات از احوال ـ
هیئت اجتماعیه وخاصتا جهت اموختن کیف وکم شرائع امم واقوام قدیمه ومعارف قدیمه انها
یا اداره قوانین واحوال سیاسیه ممالک ایشان هیچگونه تتبعا ننموده وحتی با ارباب فن
قرائت وکتابت ونه با انها ئیکه از فنون محرره سائره قدیم وقوفی داشته اند ملاقی شده اند در
ظرف این چهل سال تایزمان بعثت ازطرف هیچ یک ذاتی هم نه مشاهده ونه‌روایتی شده ـ
است که دراثر ـ تشبثات بی منتهاب قرائت و کتابت و یا معارف دینیه امم و اقوام سالفه و یا خود معارف
دنیویه انها به تعلیم ویا متعلق با خصوصیات امور اداره وسیاسیه وهیئت اجتماعیه و امورات


۱۷۹

طرز حیات اوشانرا متلالی نمود وچیزی اموختهاشند ومانند اینهم دربین این مدعاثر
بصنعت فصاحتبلاغت طائفه عربیه نسبت به تعلیم وممارسه شان قولا وروایتا اشعارات ـ
وجود ندارد کهبا خطب ورسائل توغلی داشته باشند یا در مسابقتها با تلفظ بلغای قوم یا درعقد
محاوره با فصحایعرب تصدی فرمود مباشند والحاصل برای کسب این دوصنعت (فصاحت وبلاغت)
عربیه که در هر وقت وزمان بغایت بادعلم شریف گفته شده ومیشود هم وجود محمود احمدیه را
هیچ کسی ندیده است کهبنا بمصاحب ملکه شدن دراین مسئلهکمیاببستی کسب قوت نمود و
خود را بین البلغا وفصحا بدرجه قصوی رسانید کوشیده باشند ودیده نشدن ان از
طرف هیچ یکذاتی محقق ومصدق است در خلال این چهل سال نظر بقول صحیح وصریحی که
از قوم وعشیرت خود شان مروی است دمیر است که انحضرت (ص) جمیع علوم ومعارف دینیه امم و
اقوام قدیمه و اداره دنیویه ومعاملات اداره وسیاسیه واصول تعلیم وتعلم قرائت وکتابت را
دريك صورت برکمال کعگویا سراسرهمه انرا درمدارس ومكاتب منظما تحصیل فرمودهباشند دانسته
ومیدانستند دراینطور قدیکحال وعلم کافیه عموم نوع بشر را که از عرب وعجم یا لایقای ـ
ساکنند دردین مبین احمدیه (ی) خود بدعوت مامور وبهمین صورت در امور تبشیر رسالت
وخلق رابدعوت کرد ربدیانت جلیله ئیکه مامور تبلیغ ان بودند شروع فرمودند دراثنای قیام
ومباشرت باین دعوت بالکل ازثروت وقدرت مالی محروم بود ههکذا یکمعاونیکه درین راه ـ
برایشان معاونت نماید و یا ناصریکه در این دعوت از او نصرت امید شود وجود نداشت ـ
درهمچو یکوضعیت این حقائق را عموم تابعین وكليه اقوام وملل موجوده انزمان که باحوال
قدسی شان کسب وقوف کرده توانسته ومیتوانستند تصدیق کرده اند . حال وشان ذاتی نبی ـ
ذیشان مان (ص) درزمان چهل ساله شان درمیان قوم وعشیرت همان بود که معلوم است ـ
در این احوال دريك صورت انی وناگهانی با مباشرت نمودن بدعوی نبوت ورسالت من طرف الله
بكافه عباد ـ نی مرسل وباين دينيكه به تشريع ان مامور شده بودند بلا استثناء بكافه عباديك
دین حقه یکه تشریع شده است تبلیغ کردن ان ازجمله مقتضیاتر سالتشان بوده است ـ چونکه
فوز ونجاح دنیوی واُخروی را تکفل کرده ومیکردند هما نطوریکه ارسال شریعت احمدیه
(ص) بازمان انوقت متناسب بود همانطور بتمامی ازمنه که تا یوم القیامه امده وخواهد امدنیز متناسب
وموزون بود هومیباشد ومقدم بر این دین مبین هر انقدر شرایعیکه ازطرف حضرت انبیاء ورسل


-۱۸۰

کرام ما تقدم نسبت بزمان خود شارعن طرف الله تبلیغ و معمول گردید بود اکثر احکام ان
ادیان سماویه را نسخ و فسخ میکرد بناء علیه تابع بدین مبین احمدی (ص) شدن کافه
عباد را بامر حق خواسته مبادا عواخلاق قبیحه که فیما بین اقوام وملت ها از ابا واجداد
شان موروث مانده واز طرف شیطان تزئین داده شده به مصالح حیاتی ومماتی شان مضر واقع
بود تقبیح میفرمودند و زیاده تر شایان تقبیح عبادت بعبتها ـــ اتش، احجار ــ اشجار و
غیر موصرف نظر کردن عموم ملل واقوام را از این چیزها لازم ولابد دانسته با کمال رحم و شفقت
بامر واعلام شرع شریف خود میکوشیدند تنها حضرت واجب تعالی را باتوحید یاد فرمودن
واوتعالی را باصفا جلیله کمال متصف دانستن وهكذا ذات واجب الوجود را از کافه صفات
نقصان وزوال منزه مقید ه داشتن وحدانیت والوهیت و معبودیت مطلقا را تنها شایسته
ذات واجب الوجود دانستن ایفای وظایف شکر و محمدت را در مقابل نعم جلیله ربانیه نمودن
ودر حد ذات عنایع ایفای شکر و محمدت هم مالك ومراجع بخود مان بودن را تبلیغ و تبیین
میفرمودند باخضوع و خشوع در نماز استادن را موجب تعذیب نفوس و مستلزم وصلت به خلیق
بخالق واحد وسبب غفران تقصیرات اعلام وارشاد ووعید میدادند زیارت امکنه مبارکه را
توصیه فرمود ه وسائر امور دینیه را که جالب خیر و دافع ضرر است امر مینمودند ان جماهیر
كثيره كه دعوت فرمودن حضرت نبی اکرم (ص) را بدین مبین باین حرارت و فعالیت دیده و این
دعوی عظیم را بدایه ووهله میشنیدند بالطبع در حوصله خود جا داده نتوانسته متنفر
میگردیدند بدون از قبول کردن دعوت حضرت رسول مقبول را واطاعت نمودن با وامر و
تبلیغات شان دريك صورت شدیدی با ن ذات محمود در دماغهای خود کین وعداوت می ـ
پروریدند حتی اهل و اقرباء و احباء شان وجود ذیجود پیغمبر را ترك داده پیر وبرنا ــ
خورد وبزرگ و تمامشان در تکذیب ادعای واقعی انحضرت (ص) متفق ومتحد گردیدند احبا و
اودای قدیمه محب وعود تیکه قبل الدعوت نشان میدادند بخصومت و عداوت شدیدی تحویل
داده علنی بغض و عداوت خود را اظهار مینمودند . بعد از انکه عموم قریش وغیره مقابل با دعای
نبوت حضرت ختمی مرتبت از راه جهالت با جرای مخاصمات ومجادلات از حضور فخر كائنات
حجت و برهان طلبیدند طلب حجت وبرهان هم نه تنها بيك زبان و یکنوع بلکه هر قوم و
هر حزب حتی هر فردی از روسای اقوام موجوده برنگ وصورت های مختلفه که شاید باثبات ـ


-۱۸۱-
مدعا مستلزم عجز افتاده تواند یعنی به فهم واعتقاد خود دلایل وبراهینیکه حصول و
حدوث انرا خارج از امکان می پنداشتند می طلبیدند .
حضرت فخرالمرسلین (ص) متضمن برصدق دعوی خود مقابل با نانیکدلایل وبرهان
می خواستند یا قامه دلایل وبراهین مقنعه وساطعه کوشیده بسوال هریکی از انها با -
اخلاق بزرگ و چهره بشاش جوابهای مقنع اعطا میفرمودند . درضمن تائید وتصدیق دعوی
خود وادعای نبوت ورسالت بزرگترین وقاطع ترین حجج واضحه ودلایل قاطعه ئیکه
اظهار فرموده ومیفرمودند وزیاد تر شایان استناد وواجب الاعتماد بود عبارت ازقران
عظیم وفرقان حمید بود ماست که قرائت فرمود موکلا وا لمبودن و من طرف الله نازل شدن انرا
بیان میفرمودند وهمچنین درمقابل ان متکبران جهال میگفتند که این کلام الله بالذات -
رسول مرسل وبکافه بنی نوع بشر مبعوث شدن و در کافه تبلیغات خود صادق بودن مرا
مبین و شریعتی که نشر وتبلیغ ان هم از جانب حضرت واجب الوجود امرست تمام اینها را این
قران مجید موضح ومتکفل است وعلا وه نمود میگفتند : ای معشر قریش وای ذواتیکه با -
هاشمیت وقریشیت فخر کرده و در فصاحت ودرجه قصوای بلاغت خود مینازید مقابل به
کوتاه ترین یک جمله قرانیه که یک ایت ازین قران تسمیه شده ومیشود ایا هیچ یکی از شما
مانند ان یک حرفی هم ایراد و بیان کرده خواهید توانست ، وکدامیکه از شما صاحب لیاقت
واقتدار است انرا وفقد بالعموم شلرا دعوت مینمایم که اگر مطابق بران کدام کلمه
اظهار توانید دعوی نبوت من هیج است واگر موافق برا و از گفتن کلام عاجز بودید پس
بدرستی بدانید که این قران عظیم من عندالله نازل شده وکلام حق است وبایستی که باو
ونبوت من ایمان ارید وبرای شما بجز قبول ایمان راهیکه رستگار شوید غیرموجود است
( ناتمام )
میر محمد شریف خواجه
فتح قندهار
از تمرکز قوای عسکری امیر صاحب غازی در قلات شایعات سابقه ما بشما حالی
نموده باشد اینک درین ایا م مفرزه متعینه قلات بسر افسری جناب محترم یاور صاحب


- ۱۸۲ -

حضور ملوکانه قد بجمعیت یکصد هزار نفری اقوام سلیمان خیل وغیره رایات نصرت را بجانب قندهار شقه کشا نموده یک منزلی قندهار را فرودگاه خیمه قرار داد نمودند. در عین حال اهالی قندهار که قبلا راغب ومستمال بحکومت کابل شده مبنای ارسال بیعت نامه خودشانرا داشتند از قضیه مستحضر شده از خوف تلف جان و مال شان بارد و گاه امیر صاحب غازی پیام فرستاده ضمنا استرحام عدم ورود عسکر را در شهر بغرض عدم دست برد در جان و اموال شان نمودند که امیر صاحب موصوف تیلفونا مسئله را بحضور شاهانه در کابل معروض و استهداء نمود.
در اثر ان از حضور شاهانه یک هیئت بریاست جناب عبد القیوم خان نائب سالار و عضویت جناب فضائل انتساب حضرت بزرگ جان وغیره بانطرف اعزام شد تا بصورت اصلاح کارانه مسائل را فیصله نمایند اما با وجود ان علی احمد خان والی سابق که با حال فلاکت و ادبار قبلا از مشرقی براه هند بقندهار فرار شده و هنوز هم افکار فاسد کاخ دماغ او را متخلل ساخته از شاه راه اسلامیت منحرفش نموده بود در اینوقت باز بمقابله ومدافعه عسکر غیور ما پرداخته وشهر را بمحاصره انداخته ابواب انرا مسدود ودرمقام مبارزه – ایستادگی نمود.
هرچند بعضی اشخاص متدین وخیراندیش قندهار او را بافعال نامشروعش ملتفت کرده مانع گردید مسودی نبخشید بلکه بالعوض چندی ازان هدف گلوله قصد ظالمانه اوگشتند با ان از فضل الهی عسکر غیور ما باکمال تهور بمقابله ومحاصره شهر صرف همت نموده بعد از انحصار سه شبانه روز شهر را فتح وان خائن را باسلامیت را دستگیر کردند وتمام اهالی قندهار را بقرار اوامر خداوندی امان دادند که تماما مثل اهالی کابل به تجارت وزراعت وپیشه های خود مصروف ومیک جوش وخروش فوق العاده ومحبت – اسلامیت کارانه تحت قیاد تحکومت عادلانه صرف اوقات می نمایند.
بعد تسلیم نمودن اهالی وگرفتاری علی احمد خان والی سراغ سرغیور وعسکر – جسور ما از محبت و اطاعتی که بپادشاه مهر دل عزیز خود دارند از شعاد عباد ران عسکری


-۱۸۳-

خود که از دستعلی احمد خان مذکور واقع خود را موجب قتل شان قرار داده بود صرف نظر نموده خود او را تحت الحفظ در کابل فرستادند که روز دوشنبه ۲۵ ذی الحجه مطابق ۱۳ جوزا وارد مرکز شد ما جریات امور درباره او که از حضور پادشاهی شرفصدور مییابد - ثانی ذریعه جریده حبیب الاسلام بشما اطلاع داده خواهد شد. انشا الله تعالی.

اطاعت اولی الامر
(۷)

راجع با طاعت اولی الامر رفتار مجتھدین بر حضرت سید المرسلین:
حضرت امام ھمام اعظم ومقتدای عالم امام (ابوحنیفه کوفی (رح) که مجتھد مطلق میباشند ومایان تابع مذهب ومقلد احکام فقھیه شان میباشیم ولادت با سعادت شان در سنه ۸۰ ھجری ووفات حسرت ایاتشان در سنه ۱۵۰ هجری قدسی است. انحضرت معاصر خلیفه ابو جعفر منصور دوانیقی (خلیفه دوم از خلفای عباسی) بود ماند چون علم وتقوی وزهد و فقاھت حضرت امام اعظم شھرت یافت (خلیفه ابو جعفر منصور) اراده نمود که منصب قضای ممالک اسلامیه را بحضرت امام مفوض دارد ازان رو حضرت امام را بحضور خود طلبیده امر نمود که منصب مذکور را قبول نماید حضرت امام چون از حظوظ نفسانی کاملا در گذشته بود واشتغال ومناصب را مخل ادای عبادات وطاعات میدانستند بنابران در حضور خلیفه از منصب قضا استعفا نمودند واز مجلس خلیفه مرخص شدند ـ چون همواره نفری زیادی برای حل مسایل دینیه بحضور امام حاضر میشدند مخالفین وحاسدین حضرت امام بسمع خلیفه رسانیدند که امام ابوحنیفه (رح) منصب قضا را قبول نکرد واز منصب و مرحمت پادشاه ابا نمود مگر در خانه خود مردمان را باحکام ومسایل فتوا میدھد (خلیفه ابوجعفر منصور) ازین امر رنجید ه امر نمود که (ابولیلی) که عالم فقیه و معاصر حضرت امام بود بمنصب قضای ممالک مقرر گردد و حضرت امام ابوحنیفه (رح) بالکل از فتوا موقوف باشد حضرت امام اعظم رحمه الله بعد از صدور این امر خلیفه در راقه بر خود بسته ومردمان چون ـ بدر سرای برای حل مسایل حاضر میشدند همه را نزد ابولیلی که بدرجه تلمیذ حضرت امام بود ودرعلم وعمل با حضرت امام مساوات نداشته مبل مر خلیفه ارسال مینمود وھيچ مسئله را ـ


- ١٨٤ -

جواب نمیفرمود تا اینکه شبی دختر حضرت امام که نهایت قدرمند و پسندیده حضرت امام
بود برای ادای نماز تهجد در نصف شب درخوا ست بعد از تکمیل وضو دندانهارکش ـــ
قدری خون شد * چون لعاب دهن را ملاحظه نمود بسبب قلت تغیر رنگ لعاب دهن در
نقا ض وضوی خود مشتبه گردید در همان نصف شب این بدر منیر بحضور حضرت پدر بزرگوار
خود حاضر شد وکیفیت واقعه را معروض داشت و حل این مسئله را از حضرت امام درخوا ست
نمود حضرت اما م کدرینوق تشریف باد ای نماز تهجد مصروف بود ند بنظر عطوفت پدرانه
دختر عفیفه عابده صالحه خود را منظور فرمود وگریه زیاد ی نمود ند وازدختر خود درــ
حل سوال شان عذر خواستند و بوقت تمام فرمودند که جگر پاره من . خلیفه زمان مرا از
فتوا منع فرمود محل سوال ترا بیان نمود نمیتوانم از قاضی ابی لیلی که قاضی مملکت و منصوب
خلیفه وقت است حل مطلب خود را بنمائید ازین جوا ب اصواب تحسر انشا ب دختر صالحه
عفیفه اش نیز بگریید را فتاد ودر دل شب این چراغ و ستاره دین با هم گریه زیاد نمودند ـــ حضرت
امام فرمودند که چون لیاقت منصب قضا را در خود ندیدم در حضور خلیفه ازان استعفا کرد م
امادر نیم شب درباب حل سوال جگر پاره خود برخلاف امر خلیفه فتوا داده نمیتوانم.

نقل از جریده شریفه الایمان
( منطبعه قلعه با بری سمت مشرقی )
که از اثر خامه عالم فاضل محترم مولوی محمد ابراهیم خان کاموی
عرض وجود کرده است .

بسم الله الرحمن الرحیم
نحمده ونستعینه ونستغفره ونو من به ونتوکل علیه ونعوذ با لله من شرور انفسنا ومن
سیئات اعمالنا من یهدی الله فلا مضل له ومن یضلله فلا هادی له ونصلی علی رسوله صاحب الشفاعه
وعلی اله واصحابه هم خیر البریه .

( تمهید )

اما بعد میگوید نگارنده این اورا ق که چون درین ایام فتن از تراکم ابرهای معوضانه
سرتاسر هوا تار وتاریك شد ه تبلیغ امور شرعیه برای تا مین خیالات عامه و تحفظ عقائد اسلامیه
از حتمیات وواجبات وقتی است بنا بران هر فرد اسلامی بموجب ایه شریفه ( ولتکن منکم امته ـــ


- ۱۸۰ -

یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف وینهون عن المنکر واولئک هم المفلحون ) تبلیغ را —
فریضه ذمه خود شناخته بعموم برادران اسلامی خود تفهیم وابلاغ نماید مخصوصا حزب
عالی علمای علاقمقدر صفتشان ( علماء امتی کانبیاء بنی اسرائیل ) فرموده شده وظیفه
اولین شان شناخته میشود تا بران مسلمانان تبلیغ اوامر شرعیه جهت عمل واظهار مناهی
قلقه سیئه جهت ترک نمودن البته مسلمانان درصورت ایتان بحسنات نائل ثواب وسیئات
نائل بعقاب بلکه مرجع عقاب خواهد گردید ازانجا که این بنده عاجز نیز در زمره علماء بشمار
محسوب میشود اگرچه دارای حصه قلیله ونصیبه متداوله از علم برد ما ما بنابر پیشنهادات
فوق مسئله تبلیغ را مقصد اصلی وفرض قلبی قرارداد میان امربارك بمعاونت روسای محلی
سرخرود مشرقی اقدام نمود ه تا در موصوفین( ولینذروا قومهم ) بشمار رود .
چون برهمه افراد مسلمانان ظاهر است که درین زمانه اخیر هرعالم نمیتواند که در میدان
وعظ وعظ نصیحت و در هر مسجد جامع ومنبر بالا شده اظهار حقرا بکند درین رسیدگی
بنده ضعیف نا ممکن بلکه در بعضی اوقات مضر و مهلك ثابت شد مبرا بپیشرفت این غرض مقدسی
وخدمت بزرگ شرواشاعه يك جریده که هم ما بوهم ازاد باشد لازم دید مخدما ت روحانی و
قلمی او که اند راج مسایل موجب ه اتحاد واتفاق وفوائد ان که مدار ترقیا ت عالم دنیا و احتراز از
نفاق وشقاق که مناط تنزلات وانحطاط جامعه ها میباشد فعلا بذمه خود گرفته بهر هفته
دو بار این اخبار که محتوی بر مقاصد شرعی وتفهیم مسایل ایمانی باشد بنام جریده ( الایمان )
نشر واشاعمیدارد تا عامه مسلمانان قریب و بعید یکسان مستفید وبهرہ ور شوند .
البته برعموم برادران ظاهر ومبرهن است که مصارف طباعتيک معاونت عمومی را بکار
دارد بفحوای ایه کریمه(تعاونوا علی البر والتقوی ) شایقین خواندن وشنیدن مسایط ذهبی
واحکام ایمانی در اعانه خیریه این امر شرفاقدام وشرکت خواهند نمود .
علاوه بران پوشیده نیست که سخن های مختلف در هرجا وهر مقام صبح وشام شنیده
میشود که اکثریه ان بی اساس و بی حقیقت بودہ قابل تصدیق نی بلکه اکثریه شان پروپاگند —
دشمنان دین ووطن بوده که در اختلاف وافتراق جامعه اسلامی تخم افراء نفسانی ومقاصد
شیطانی خود را میکارند وازین خبر های دروغ وفضولی که شنید همیشود خیالات اهالی اخلال
واضطراب می یابد برای جلوگیری این پروپاگند ها بهر نشر واشاعه شماره جریده خبرهای—


-١٨٦-

تازه وموثوق ومحقق يك حصه ٣ اخبار خود را بشر طعدم وجود مانع تزئین و روشنی بخش انظار و
افکار قارئین محترم خواهیم نمود چون هر فرد انسان ملازم سهو و نسیان بود ما زا وباب بصیره
معانی خطا و قصور خود را خواستگارم. (باقی دارد).

نقل از جریده نهضت الحبیب
که از اثر مجاهدت اقای محمد بشیر خان در خان اباد
تازه بر در وجود نموده. (٦ ذی الحجه الحرام)

الحمد لله الذی جعل نهضت الحبیب مفرحا للقلوب بل و ذریحتا لاحیاء شریعت
المحبوب:
خدا کشتی انجا که خواهد برد اگر نا خدا جامه بر تن درد
کلید قدر نیست در دست کس توانای مطلق خدا هست وبس
(انا نحن نزلنا الذکر وانا له الحافظون)

پرده عبرت:
دیده عبرت کشا قدرت حق را ببین قارئین کرام روزهای دید میشد که علما برغم
سادات برالم - سلطانان حیران - مؤمنان پریشان - اربا بوطن به تشویش - وکلا مشوش به
محفل نشسته پر از یاءس وحرمان - خوانین خوار زار - حضرات ابتر وفرار - استبداد مالا
یطلق بر روی کار - پرده ناموس شرفا و اعزه لوچ رو بروی بازار چیست.
دربار زنان. چه شد خریدار.
مهوشان.
چه میکند.
میگوید ترقی - ترقی بچه رو - کشف عورتان. یعنی چه.
رولچی زنان. از چه بحث است.
از دختران پسرشان سفر قدسان بدرشان خلس خلاصه نصیحت علماء فضول پند
سادات ناقبول هدر دادن جد ارنجه و دستار بخدا دله ارباب حل وعقد در اختناق صادقان
ملت خناق کار کردگان با تجر به بر طرف. نوچند کان نو دید منا از مود مصاحب کار - قوام شرع


-۱۸۷-

دست خوش - فقیها سر مستی مدار- ناصحا ریدل از ار- این همه از بهر چه.
از برای متابعت هوا تنعم خواهی بیجا تصور بی معنی لاف بطان همرنگی .

به که.

بعاریا ، بچه تقلید . بفرنگها . خدایا چکنیم . دعا ها درخواستها چه
خواهد شد ماجرا ها تدبیرها تقدیرها زیرا زبان ناطقه بمستدل فائقه شکسته .
ربا حليما كريما غفورا .
ما بی حمائگان را بجز دست دعا چه مانده. شبها روزها غریبها فریادها ناله ها
جمعیت بنداران پراگند. افراد شریعت مداران خیلی خنده بهر تقدیر مرا گریه کردن -

ضروریست.
واقف:
اگر غیر خندید خندید باشد .
درین اثنا که بگرداپ با سرگرفتاری ماست وعصای شقیقه بغپدلوهای کاری ماروز بروز -
احکام فراعنه برونگار وتسلی عاجزان وبی چاره گان همان قرار بوعده های مخبر صادق و -
حمایت غیبی پروردگار.
شهر خالی است ز عشاق مگر گز طرفی - دستی از غیب برون اید وکاری بکند
درین اثنا چمیشود که حضرات وعلما وسادات وغیره معتبرین خوانین شرع بین
پیروان دین نیز خدا دارند که از خود خفیه خفیه حزب ها وفریقه ها دسته ها جمعیت ها
ساخته اند بعرسو تکاپو میشوند و بعضی ایشان از طرفی حریفان بد خواهان کوته اندیشان
را اضطراب اورد. هر چند حریف بزو پیروز خود خود را مقدیر می بیند مگر از سوته حافظان
راه دین بی خبر و از فتوا دادن شان به تکفیر جقه جماعه قدیر بی اثر میمانند که درین اثنا
قوم خواهشمند جهاد در خواست از هادیان راه صلاح وسداد وخواهش از پیروان -
صاحب ارشاد میگیرند که بما سری مینماید و سروری میشاید ( خداوندا درین بین قصه
ملك طالوت را بیادمان که بقارئین گرام در مابعد می اید ) که حب یسبا الله خان و سید حسین
یکشف دیده شد و از کرامت املاحظه شد بتعبیرها برامد که ازین دو سربازان غیور بوی
خدمت خلت صدای خدمت شریعت و برهمی خلال و بدعت اید .
کلید گنج سعاد قبول اهل دل است.
مباد کز کدرین نکته شک و ریب کنند


-١٨٨-

كه يك نهضت فوق العاده شروع شرقیان وطندرد خوامر و بودند که ناگاه شمالیها ن
بمرکز قریب وقت فرصت از دست داده اولاد دهم ثال طاغوتی را علم بردار گرفته اولا بیاری خداوند ی
بکابل جنت تقابل احیای فرايض عظيمه عماردین نمودن بها الجنه جناب حبيب الله خان گرچه
سمت مال نداشته برگزیده علما وحضرات كبار وسادات عظا مو فضلا و شرفا و خوانین وملکان بوده
بعلم حربی ما هرتر از سپهبد عصری و زمان ودر جسم شرعی بسط فضلی دارد بامارت برگزیدند
ودرعطای دست بیعت با و اند کی تامل نکرد پشاهی افغانستان اعلان نمودند .
مرا برند ی وعشق از فضولی عیب کند — که اعترا ض بر اسرار علم غیب کند

برادران عزیزم :

والله يوتی ملکه من يشاء والله واسع عليم .
ارباب لجا ج را از هرجا نب كم باشد برای تسلی شان از ماه ما رهتر كردن دلائل قدرتی قدر
است بخوانند کتابهای قرار را كه خداوند غیب دان بملائکه در باب خلیفه زمین استشاره نموده
که من خلیفه گرداندنی میباشم فرشتگان بحث اوردند که آیا کسی را که خون ریزانند و فساد میکنند
وحال انکه تسبیح و تقد یسر توکنیم چه جواب یافتند (خداوند کریم فرمودند که من دانا ترم
بانچه شما نمیدانید) چون از بناء خبير بصير بالاخره واقفواز خدمت ادم (ع) بال حاصل دانسته
میشوند همین میگوئیم که میگویند :

( سبحانك لا علم لنا الا ما علمتنا انك انت العليم الحكيم ) .

بیعت های ولایا ت وملحقات ان
(١)
بيعت نامه اهالی خنجان علاقه قطغن
بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله رب العالمين والعاقبة للمتقين والصلواه والسلام علی خیر خلقه محمد واله
واصحابه اجمعين .

چون در این اوان دولت توامان سعادت اقتران تاج شاهی سلطنت کابل و اطراف و نواحی
ان بحماية وعناية حضرت الهی بمدد کاری دین متین جناب رسالتپناهی (ص) برای شهر یار


۱۸۹

عدالت شعار بهادر شجاع امیر حبیب الله خان ارزانی گردید چوشته سلطنت و حکمرانی
از سیب زوال دولت که انقضای عالم منظور است از قید قدرت امیر امان الله خان انحراف و
انصراف نمود بودر قبضه قدرت این پادشاه ظفر پناه امد مواکنون جناب موصوف در سریر ـ
حکمرانی و کامرانی دار السلطنه کابل متمکن شد مواز قدوم میمنت لزوم این پادشاه عدالت پناه
جمله اصناف واکناف حوالی کابل وسمت شمالی در تحت تصرف وانقیاد وفرمان برداری او از دل
وجان گرانند . و این شاه کامگار شجاع بادر از فرط مرحمت والطاف از ظااطراف واکناف وجمله
رعایا وبرایای مملکت محروسه افغانستان خط ارشاد وبیعت چنانکه ادای وقواعد سلاطین ـ
ماضیه ملک مرسوم کل شاهان است خواسته نموده و این خبر خیریت اثر بسمع ما رعایا وعلایقه ـ
خنجان کمیکی ازعلاقه قطغن است رسید ما اهالی تماما ازعلما وسادات وحکام ومعتبرین و
موسفیدان انگشت قبول ندیده رضانهاد موسر اطاعت وارادت درتحت امر وفرمان وگردن رضا
ومنقاد دررسن انقیاد اوازدل وجان ورضا ورغبت بسته گردانیدیم وبحکم این ایه کریمه شریفه
(اطيعوا الله وأطيعوا الرسول واولوا الامر منكم ) فرمان برداری و اطاعت پادشاه مسلمین که
بموجب شریعت حصر سیدالمرسلین (ص) باشد برهمه مسلمانان از خاهر وعام واجب ولازم وهمچو
فرض عین است چنانچه اگر شخصی سر از اطاعت پادشاه وقبعه بپیچد متمرد وباغی وواجب القتل
است پس ما رعایا فرمان برداری این پادشاه رابدل وجان قبولدار گردیده سجده شکرانه
بدرگاه خالق یگانه اوردیم چون سلطنت و حقوق حکمرانی باراده حضرت الهی جل شانه از
تصرف امیر امان الله خان دور شد والحمد لله والمنة که در تحت تصرف این پادشاه دیندار و
دوستدار شرع انور ورعیت پرور درامده که ملک مذکور ازفتنه وفساد دور وبراحت وارامی ـ
نزدیک خواهد بود برسرخادمان نیک نهاد سایه دولتت مخلد باد ـ وهمیشه دست
دعا بدرگاه قاضی الحاجات براورده است ها مینمائیم که الهی بحق شرع حضرت رسالت پناهی ـ
سایه دولت و حکمرانی این پادشاه شجاع بهادر را از سرما رعایا کم وکوتاه نگرداند
سایه ات کم مباد ازسرما ـ خلد الله ملکم ابدا ـ واین عریضه بصیغه بیعت نامه وقبولداری
ومبارکبادی شاها نمیمواهبر ودست خط مایان علما وسادات وحکام ومعتبرین وموسفیدان و
غیره‌رعایا وبرایای علاقه خنجان بطریق ارمغان بحضور مبارک معروض ومقترح باد ـ برسلیمان
مورچه هارا ارمغان شد موریا ـ امضاء :


- ۱۹۰ -
عبد الله ـ عبد الروف ـ خالقداد ـ جبل السراجی ـ ساکن خنجان
محمد یوسف ـ برهان الدین ـ دلاور ـ عبد الواحد ـ نوراحمد ـ با بقای باقی امضا و
مهر ۳۰۰ نفر دیگر.
بیعت نامه اهالی تالقان علاقه قطغن
۱۴ دلو.
اقرار واظهار ماعلما ومشایخین وسادات ومامورین ووکلا وغیره اهالی حکومت تالقان
اینکه :
بقرار قطعه حکمنامه مورخه ۱۸ شعبان فضایل همراه مولوی محمد میرزا خان مدرس ـ
مدرسه ولایت خان اباد در خصوص بیعت نامه محی الدین امیر حبیب الله خان اسمی فضایل
همراه مولوی ملا محمد داود خان مدرس درین حکومتعایا ن رسید همه حضورما اهالی قرائت
گردید عموما دانسته گردید مایم علما ومشایخین وغیر رعایای دولت عموما همگی پادشاهی
محی الدین امیر حبیب الله خان را بپیروی دین مبین حضرت سید المرسلین اراسته است ـ
قبولدار گردید هبیعت هذارا رضاء وطوعا دادمایم وازین روشنی دین مبین خودها ما ملت
اسلامی بسیار خورسند گردیده در حق پادشاه اسلام دعای خیر نمود متابعت اولی الامری را
بسم الله الرحمن الرحیم بحکم این ایه کریمه ( اطیعو الله اطیعو الرسول واولی الامر منکم) دیگر
بحکم این حدیث رسول الله (ص) من لم یعرف امام زمانه واذامات مات جاهلاً . قبول
داریم و از حضرت خداوند جل علی شانه همه وقت ترقی دین مبین حضرت سید المرسلین وعزت ان
پادشاه جوان بخت خود را توقع داریم. فقط امضاء اثومواهیر:
مولوی محمد داود مدرس مدرسه تالقان ـ محمد حسن حاکم تالقان ـ عبد العزیز خطیب تالقان
عبد الحکیم جلال ابادی حاجی ملا زین الدین ـ ملا صاحب نظر ـ ملا عبد الغنی ـ ملا
عبد الواحد ـ میرزا نورالدین ـ ایشان محمد سلیم ـ ملا عبد الله ـ جمال الدین. باقتیسی
امضا ومهر ونشان انگشت ۱۲۲۵ نفر دیگر.
بیعت نامه اهالی چال واشکمش
۲۶ شعبان.
سلا يعلى من الشيخ المجدى
تادل های شب یعنی کواکب وصحن سپهر زمردین باشد ونسرین صبح هر روزه ازافق


- ۱۹۱ -

فیض گستری رایحه بخش مشام جهانیان است همواره گلزار بی خس وخار مروج خلافت و
نامداری وزهرهء برج معدلت وکامگاری بطریق دوام علی الدوام باد برب العباد .
اما بعد اینکه این بیعت نامه من جانب مایان علما وسادات و وکلا وموسفیدان و -
جميع رعایا رجال واشکمش بحضور پرنور معدلت دستور شهریار غیور غازی امیر حبیب الله
خان تقدیم نموده از درگاه حضرت مجیب الدعوات استدعا داریم که همواره ان پادشاه اسلام
پناه را درجادهء مسلك شرع شریف نبوی (ص) مقیم ومستقیم داشته باشد . بحق نبی وآله الا
مجاد . امضاءات ومواهير :
ملا عبد الرحمن ـ عبد القادر ـ مولوی عبد الاحد ـ ملا عبد الخالق ـ غلام حيدر وكيل
حاجی غلام قادر ـ ملا محمد کریم ارباب قربان علی ـ ارباب عیدی ـ با قی نشان انگشت و
مهر وا مضا ٨٥ نفر دیگر .

بیعت نامه اهالی نهرین قطغن .

۱۷ شعبان .

بحضور خادم دین رسول الله امیر صاحب حبیب الله خان پادشاه اسلام پناه عرض نفری
علاقهء داری حصهء اول نهرین قطغن چنان است که شکر فضل ومرحمت خداوند تعالی بود
که پادشاهی اسلام را برای خود میسر ومرزوق گردانید وخداوند تعالی مبارک شما گرداند وتحت
وبخت شما را خداوند تعالی برفراز ومستقیم گرداند خداوند تعالی شما را ازسرما مردم رعیت
مذکور کم وکوتاه نگرداند ومدام بر سریر عظمت وکامرانی بر قرار داشته باشد چند قطعه
بیعت نامه بحضورتان مرسول نموده اگر قبولی یابد عنایات ظاهر خواهد بود ومان مردم -
محال مذکور از نزد شما بسیار رضامند وخورسند میباشیم خداوند تعالی وجناب رسول مقبول
از نزد شما رضامند وخرسند بود میباشد باقی با عزت و نیکنام دارین بود میباشید .
سید محمد وکیل علاقه داری ـ خان محمد بای ـ نور محمد بای ـ عیدی نظر بای ـ قلابردی بای ـ
شیر الدیر بای با قی نشان انگشت ومهر وامضای ٤١٢ نفر دیگر .

مسایل دیــــنی
(١٣)
شرح لغات :


- ۱۹۲ -

( عیان ) ظاهر ) ( زیان ) نقصان ( کان ) که ان ( بجای خون بود ) یعنی نمیشکند
( تکیه بر خواب هیچ کس نکند ) اعتماد بر ان نکند کجا حتمال دارد که ازوی چیزی خارج شده
باشد واو ندانسته باشد ( قهقهه ) خنده‌ء که خود شخص و شخص قریب او بشنود ( مدهوشی )
مستی ( مباشرت فاحش ) انکه زن و مرد برهنه باشد و عضو مخصوص هر دوی ایشان
باهم ماس کنند ( فرج ) راه پیش انسان ( (ایر ) اندام مخصوص مرد ( بالش ) افزا يش مرد و
انتشار التاست .

حاصل ابیات
۹-۹ چیز شکننده‌ء وضو است اول چیزیکه از راه پس و پیش انسان ظاهر شود مانند بول و
غایط و باد وکرم وسنگ ریزه و باد یکه از راه پیش باشد وضو با ن نمی شکند مگر زن مقضات
اگر باد از طرف پیش او براید وضوء قضا او می شکند ومقضات زنی است که هر دو راه پس وپیش
او یکی شده باشد . دوم ریم و خونیکه روان وجاری باشد پس بمجرد ظاهر شدن ان —
بدون جریان ان وضو نمی شکند — سوم قی که بمی‌رود هان باشد و پر د هان ان است کـــه
ضبط ان را نتواند مگر به تکلف درین حکم فرق نیست که ان قی صفرا باشد یا سودا ئیکه مانند
خون بسته است یا طعام و یا بی که بمعده رسیده باشد اگرچه در ان تقرر نگرفته باشد واگر از حد
گلو باز امد شکننده‌ء نیست واگر اند ک اند ک قی کرد که تنها بمپری دهن نمیرسد و
اگر یکجا می‌شد بمپری دهن میرسید دیده شود اگر سببان جوش معده است یکی بود که می شکند
واگر سببان یکی نبود نمیشکند . چهارم خوابی است که تکیه زده باشد بر چیزیکه اگر ان چیز
ازوی دور شود بر زمین بیفتد واگربريك سرين ويا پهلو و یا بریشت خواب شده باشد نیز —
می شکند پنجم خنده‌ء قهقههء بالغ و بیدار د رحال نماز خواندن که ان نماز رکوع وسجده
داشته باشد واگر یکی ازین چیزها نبود وقه قهه کرد وضو او نمی شکند — ششم بیهوشی است.
هفتم دیوانگی — هشتم مستی استکه در رفتار او حرکت مخالف پیدا شود و این سه شکننده‌ء وضو اند
بهر هیئتی وبهرحالتی که باشد — نهم مباشرت فاحشه استکه در مابین دوشخص که صاحب
اشتها باشند اگرچه بدون ظهورتری باشد اگرچه مابین دوزن و یا دو مرد باشد پس وضو
هرد و کسیکه با هم مباشرت کرده اند می شکند ولیکن بدون انتشار الت وضوء مرد نمی شکند .


- ۱۹۳ -

فروع :
از جمله شکننده های وضو خون رقیق است که بسته نباشد خواه از شکم بالا ـ
شده باشد خواه ازدهن برآمده باشد و بآب دهن یکجا شده وبراب دهن غالب
یا برابر باشد وعلامه غالب شدن خون بر اب دهن ان است که رنگ اب دهن سرخ
گردد واگر خون از اب دهن اندک باشد نمی شکند ومکیدن ۱ زلو یعنی جوک وکنه است واگر
بزرگ باشند واز خون پر شوند واگر زلو وکنه كوچك باشند واز خون پر نشده باشند وضو
را نمی شکند . ( باقیدارد )

فتوحات اسلام فتح بیت المقدس

(۱۲)

که یا اهل بیت المقدس این امیرالمومنین عمر (رض) خلیفه بزرگ ماست . تبرک چشم
های خودرا بمالید وبطرف امیر المومنین عمر نظر التفات انداخت بعد ازان بآواز بلندى ندا
کرد که الله اکبر این همان كسی است که ما صفات او را در کتابهای خود دیده ایم واین
شخص همان کسی است که لا محاله تمام بلاد ما بدست او فتح میشود بعد روى بطرف اهل
بیت المقدس قداورده گفت وای باد شما را زود فرودائید وعهد صلح را بعمرای اوعقـد
کنید وبه تحت ذمه او داخل شوید بخدای تقدس وتعالى جل شانه قسم که صاحب محمد
(صلعم) بن عبدالله متفق همین شخص است .
واقدی رحمت الله تعالى علیه فرموده که چون اهل بیت المقدس این گفته تبرك راشنیدند
و ازحصار داری هم بتنگ آمده بودند بشتاب از سور های شهر فرود امدند ودرب های
شهر خودرا مفتوح کردند وبخدمت امیرالمومنین عمر (رض) امدند وطالب عهد ومیثاق و
صلح شدند وجزیه را بر ذمه خود گرفتند چون امیر المومنین (رض) دران حالت بطرف
شان نظر انداخت خدای متعال جل شانه را عاجزی وتواضع نمود وفربالای اشتر خود ـ
خدای تعالی جل شانه را سجده شکر بجای اورده بعد ازان بطرف شان فرود آمد و ـ
فرمود که بطرف شهر خود باز گردید که از برای شما صلح وامان و به تحت ذمه ما داخل
شدید که شمارا بادای جزیه مقرر نمودیم .
راوی گفت که همه قوم بطرف شهر باز گشتند وقتلاً دروازه های شهر خودرا هم بسته
نکردند وامیر المومنین (رض) هم بطرف لشکر خود یازامد وبران شب ارام گرفتند چون
فردا شد امیرالمومنین ازجای برخواستند وداخل شهر شدند وان روز یوم دوشنبه بود وتا
یوم جمعه بشهر قرار گرفتند ومسجدی را درقسمت جانب شرقی شهر خط کشیدند ومسجد ـ
دران موضع بونکه الان موجود است وخود امیر المومنین عمر (رض) مقدم شده ونماز جمعه
را درانجام ادا کردند بعد ازان اهل روم عزم کردندکه مسلمانان را مکر وفریب دهند ـ
ابو عبیده که مسلمانان را در یرموک حیله آموخته بود چنانچه اکثر اهل روم از تاثیر حیله