- ٣٤٧ -

شما اعراب ته سر سوخته و پای ابله برهنه که از وسط ریگستان های خشك وتفسيده ايشيا
خود
حرکت و افریقا را تحت حکومت خود آورده اروپا را نیز ضمیمه سلطنت خود ساخته وتمام قوای -
ما وبدخواهان وطرف داران عیسویت را در تمام حملات وتعرضات پسپا میگردید این کامیابی های
شما فقط در اثر عدالت و اسلامیت و پابندی با وامر شریعت تان بود ه که رعایا در ظل رافت شما
اسوده و توجه علم و عرفان در شما زیاد بوده در رفاه وارامی خلق الله زیاده کوشان بودید -
اما اکنون که شما بعیش و عشرت وتنبلی و جهالت گرفتار شده از ملك وملت غافلید وداد مظلوم را
از ظالم نمیگیرید اینك ما از اثر همان تعلیم علمی وعملی و اخلاقی که از اسلاف و نیاکان شما اموخته
ایم مجددا مملکت موارثه خود را متصرف وشما را ضعیف ساختیم !!!
( درین تیاتر نیز با پرده مضحک تقلب و خیانت و بی تهذیبی جهت عبرت وبسرت حضار
نشان داده شد ) .

وقایع یوم پنجشنبه چهارمین روزجشن استقلال

درین روز از طرف صبح اجرای انداخت یعنی نشان زدن با تفنگ در محل مخصوص ان
در معرض نمایش گذاشته شده تماشاچیان نسبت بدیگر نمایشها درین منظره عسکرانه بیشتر
شرکت ورزیده جهت بهدف رسیدن گلوله های اشخاصی که حسب نوبه فیر میکردند اظهار -
مسرت مزید و شاباش وافرین میکردند .
کار انداخت از ساعت ۸ شروع در اطراف ۱۱ ختام یافته اشخاصیکه نسبت بسائرین
نمرهای زیادی را حائز شده بودند مورد انعام مقرره شدند درین ضمن هر قیر و انداختی راکه
حضور امیر غازی میفرمودند بلا ناغه طابق النعل بالنعل بهدف اصابت کرده در هر نوبه نمره
تامه را اشغال مینمودند .
الحق که امیر صاحب یکذات بزرگ عسکری و يك سپاهی کامل اصفات حربی بوده علاوه بر فنون
حرب وضرب تمام مزایا وخصال عالم عسکریت را نیز از حیث شجاعت تهور ثبات قلب وغیره نائلند
علاوتا جناب سردار اعلی حمید الله خان معین السلطنه نیز کاملا نمره هدف را در انداخت
خویش حاصل فرمود ه وزیر صاحب دربار و اکثر ذوات دیگر نیز از علاقمندان حضور در عملیات
انداخت نسبت بدیگران مراتب بلندی را احراز نمودند .
در اختتام این نمایش بازی اتن ملی خیلی عالی در مسرت وخوشنودی ناظرین افزوده در
عقب ان يك قصیده افغانی که مشعر بر صفات حکومت حبیبیه و خرابی های حکومت سابقه بوده
از طرف يك دسته از نوجوانان اندری - بادل ملی وطنی شان قرائت گردیده بعد اجندور
حضار مجلس شاهی برخوان همایونی بصرف طعام پرداختند .
پس از ختم نماز وگذشتن وقت تفریح نظار یا علان فوق العاده اداره جشن يك تماشای
عجیب وغریب مسحرزین و نمایشهای شعبده بازی در طرف جنوبی دریا در برابر بارگاه شاهی
د رمنصه شهود گذاشته شده فوق العاده در فرحت وخرمی تماشا کتان وحضار از حد بسیار خود
افزود .


- ٣٤٨ -

بعد از اتمام این منظره مسرتين يك تماشای قابل ديد عالی العال جمناستکی آغاز شده این
نمایش چنان معتبر ــ بسا اعمال شگفت آور ــ حرکات خوب ــ جست وخیز مرغوب ــ پیچ وتاب
درست ــ غیره کار روائی های سریع و چست را مقدر شده بلا نهایه در تفریح طبایع و خوشنودی
عمومی افزود ، از حضور امیر صاحب برای این جمعیت جمناستکی مبلغ چهار هزار روپیه بخشش
شده علاوتاً بسیار الفاظ شفقت آمیز نسبت بافراد عسکری ایراد و در موضوع شرف خدمت ــ
عسکری و آن محبت خصوصی ذات شاهانه که با عالم عسکری دارند بیانات مفیدی را ایراد
و از عموم ملت افغانستان که تماماً عسکرند نیز مسرت فرموده این مجلس در غلغله های ( یا
چهار یار نبی ) خاتمه یافت .

آتش بازی شب آخرین جشن استقلال
شب جمعه که پنجمین لیل جشن استقلال بود برحسب پروگرام بجنوب کول طبیعی
بمقابل بارگاه شاهی از ساعت ۸ الی ساعت ۱۰ شب يك آتش بازی مجلل و با شکوهی ترتیب شده
مردم بسیاری برای تماشای این منظره بدیعه حاضر بوده صدای صاعقه نواز و آواز از هم متلاشی
شدن آن بلفضا وفرود آمدن شعله های گوناگون آتش آن هم بالوان مختلف و آوازهای خفیف ــ
خفیف آن که از تصادم ابرا کو احاصل میشد يك منظره خارقۀ نمای عجیبی را متشکل بود اولا منظره
این آتش بازی نظرربا روی میدان ودرفضا وثانیاً انعکاس آن در دریا در روحیات ناظرین اثر بزرگی
تولید نموده هر کدام مبهورانه از آن منظره لذتی و دلربا محظوظ می شدند درین موقع نسیم خوبی
شروع بوزیدن نموده بوی ریاحین وطراوت گل واشجار را بدماغ ناظرین رسانده آن دود و بوئی
را که از اثر باروت تولید می شد باطراف و جوانب برده ازین حیث هم به تماشاچیان هیچ تکلیفی
عاید نشد ما بین تماشای اشکال متنوعه و انواع متفرقه وصور متعدده و نمایش غیر واحده آتش بازی
قابل دید بمسرت تمام خاتمه یافت .

تفصیل درجات اجمالی انعاماتی که درین جشن یازدهمین
استقلال برای انواع نمایشها مقرر واعطا شده است

۱ ــ برای دو جوره غالب پهلوانان درجۀ اول ۶۰ روپیه درجۀ دوم ٤٠ روپیه درجۀ سوم ۳۰ روپیه .
۲ ــ جهت اسپهائیکه در مسابقه اسپهازی مرتبۀ عالی العال را نائل گشته ، ٥ ــ درجۀ اول ۶۰ ــ دوم ٣٠ ــ
سوم ۳۰ روپیه .
٣ ــ مخصوص هدف زنندگان کامیاب عسکری و ملکی بتعداد سی نفر نقد و جنس درجۀ اول علاوه بر
نشان ۱۰۰ روپیه درجۀ دوم ۸۰ سوم ٥٠ روپیه .
٤ ــ برای شخصی که در مسابقه اسپ دوانی رتبه عالی العال را اشغال کرد مزید برنشان صد روپیه ــ
درجۀ اول ۸۰ ــ دوم ۶۰ ــ سوم ٤٠ روپیه .
٥ ــ برای دو دو جوره از چوب بازان غالب فی جوره درجۀ اول ۶۰ ــ دوم ٤٠ ــ سوم ٣٠ روپیه .
٦ ــ سبقت کننده عالی العال بایسکل دوانی علاوه برنشان یکصد روپیه درجۀ اول ۸۰ روپیه ــ


- ٣٤١ -

دوم ٦٠ - سوم ٤٠ روپیه .
۷ - انعام زدن تبه برای ٢٠ نفر ده روپیه انعام جنسی .
٨ - زدن اهوو خرگوش مصنوعی در عین حرکت به تفنگ های ژه تیر انعام جنسی - قیمت درجه اول ٥٠ - دوم ٢٠ - سوم ١٠ روپیه .
اشخاصیکه نمبر اول تاو و دوم را پی هم حاصل کرد نبودند انعام درجه اول را نائل شده اند . واگر بدوم و سوم متواتر کامیابی یافته اند انعام درجه دوم را حاصل داشته اند واگر يك يك کامیاب شده اند انعام درجه سوم را گرفته اند .

جریانات جمعه روز پنجم جشن استقلال
درین روز از طرف صبح از ساعت ٨ الی ۱۱ نمایش اسپ دوانی در جای مخصوص ان در محل اجراء امد ما ولا يكعده از اسپان مخصوصا از نقاره معلوم داری رو بتاخت گذاشته دوره معینه را با مراعات شرائط مقرره ان طی کردند اسپیکه از دیگران مقدم شده بود علیحده شد پس از ان دو عده دیگری از سواران بحمین صورت اسپ دوانی کرده متعاقبا هر سه اسپ تیزرفتار - همین هر سه ده اسپان که از دیگران قبلا میدان را ربوده بودند را بمیدان دوانیده شده حسب سرعت ورفتار وتقدم انها بر همدیگر صاحبان شان تحسین وشاباش وافرین عمومی را نائل وعلاوتا انعام مقرره را حاصل و سوارکار عالی العال شان بگرفتن يك نشان نیز ممتاز گشت .
بهمین اصولیکه مذکور شد در عقبان بایسکل دوانی افاز شده سبقت کنندگان درین نمایش نیز انعام مقرره را علاوه بر تحسین وافرین حضار نائل گردیده این هرد و نمایش مسرت افزا قبل از نماز ختام یافته پس از اتمام ان جمهور انام با پادشاه اسلام بمحل مخصوصیکه جهت ادای نماز مقرر است رفته به استماع خطبه وادای نماز جمعه پرداخته پس از ان به صرف طعام وفواكه وجای وتفریح پرداختند .
چون ظهر این روز فیروز جهت نمایش پهلوانی وختام این جشن عالی باستماع نطق یکی از وزراء سلطنتی مشخص شده بود لهذا پس از ساعت دو امد امد جمعیت های متوالی انام واجتماع تکثر ازدحام خواص وعوام بیشتر وزیادتر از همه ایام شروع شد تا اینکه قبل از تشریف اوری همایونی سرتاسر میدان پهلوانی با این وسعت وفسحت وطول وعرضیکه دارد طوری از ناظرین وتماشاچیان امتلای بی پایانی یافت که جای پای ماندن بمشکل میسر نمیشد بالاخر حضور امیر صاحب پوره بساعت ۳ رونق افزای این میدان شده پهلوانان مشهور ومعروف کابل جوره جوره شده به پهلوانی آغاز کردند از کشتی گیری وبخرج دادن چالهای متنوعه وبه گول دادن وموقع یافتن از حریف خود هريك از ان - چند ین جوره که با همدیگر بند وبغل گرفتند از حد زیاد در مسرت وفرحت حضار می افزودند و بدر حرکت متغلبانه ووضعیت چالاکانه یکی از ان دو نفریکه در پهلوانی دست بدست می بودند صداهای خرمی بسیار ولغله های پاچا ریار از هر گوشه وکنار بالا می شد خلاصتا اینکه پس از -


معلوم شدن غالب ومغلوب چند پهلوان وافتادن طرح مطلحت در بین چندی ازوشان ـ
جمهور پهلوانان به مراء موزیکه یکشیدن ضرب (میل) بانواع خوب وطریقه های مرغوبی در ـ
فرحت حضار افزودند در عقبان به ثعالب پيك اظهار شطارت و فعالیت کنان در مسرت
عمومی خدمت کردند پس از ان اشخام غالب در يك جهان تحسین وافرین انعامات مقرره
خود شان را در ربودن بين الامثال والاقران ممتاز شدند ـ بعد از پهلوانی انواع سازهای
ملی واقسام دهل وسرنا های وطنی بسرائیدن اغاز و به اوازهای زیر وبم خود سامعه نوازی کرده
از حد زیاد در گرم جوشی مجلس ایزاد ويك عالم بهجت وخرمی خوشی را ایجاد کردند ـ
بعد ازان باتن ملی خیلی عالی در معرض نمایش امد .
متعاقب از پوره شدن وقت نمایش حسب اراده سنیه شهریاری حضرت عالی جناب
عطا الحق خان وزیر صاحب امور خارجیه مملکت افغانی فراز منبر بلند خطابه( که قبلا بصورت
مرغوبی تزئین والمجاد به عنای بران موضوع وكوشکهای دانه ء نطق از ان باطراف وجوانب محدود
شده بود ) برامده نطق اتیه اختتامیه جشن استقلال امساله را بکمال تففلففف فصاحت و ـ
طلاقت ایراد فرمودند ـ در حصه غفائیه ودعائيه ان جمهور انام با ان وزیر علام همنوا ـ
شده غلغله های امین امین را بلند میکردند ـ پس از ختام نطق ذيل غریوهای فلک گشای
یا چهار یار معمد و بلند شده در عقب ان ذات شاهانه تکرارا در نگهداشت استقلالی که
بخونهای پاک هزاران شهید بدست امده تاکید زیاد وکرده ملت را توصیه کردند که (در
همه وقت عام ازینکه من باشم ویا نباشم بایستی که شما این فائده بدست آورده خود تانرا
که استقلال است مفت از دست ندهید ـ(غلغله دعاکوئی) پس از ان سفیر صاحب کبیر ترکیه
از طرف هیئت سیاسیه مقیمه کابل اظهار مسرت وتبريك وتقدیر از حسن انتظام این جشن عالی
را نمودند ـ جمهور حضار پس از عرض مبارکباد وادای تعظیم حضور مرخص میشدند دریمن
حال موزیکها متعدد وسازهای وطنی غیر واحد در سرتاسر منطقه جشن سامعه نوازی داشت
ذات شاهانه پس از ادای نماز عصر با مصاحبین وحواشی ونوکری والای حضور شان پا پیاده از
منطقه جشن طردار درمیان ازدحام انام وصفوف متوالی خواص وعوام که بر معبرشان دست
بسته احترام بودند حرکت فرموده باینصورت مراسم جشن امسال اختتام یافت .
(نطق اختتامیه جشن یازدهمین استقلال)
بسم الله الرحمن الرحيم
نحمده ونصلى على رسوله الکریـــــــم
بحضور دیانت الحور اعلیحضرت خادم دین رسول الله امیر صاحب حبیب الله خان غازی بعرض
می رسانیم که از لطف الهی وبرکت روحانیت حضرت رسالت پناهی و پیشوایان مذهبی واز اثر دیانت
وشجاعت ومرد انگی وثبات عزم واراده اعلیحضرت شما دین مبین سید المرسلين درخشان واستقلال


ـ ٣٥١ ـ

افغانستان حیات دوباره حصول کرده اینک از همت بلند شما و به امر واراده سنیه والای تان
بتقریب ورود مسعود این دوره یازدهمین استقلال افغانستان این جشن پر شکوه عالی شان
استقلال را ملت شجاع ان به نهایت مسرت و خوشنودی انعقاد داده برای مملکت افغانستان
خصوصا وجهت فرحت و مسرت تمام عالم اسلام عموما اسباب فخر ومباهات را فراهم ساختند .
ما از خدای مهربان خویش میخواهیم که همیشه فتح وظفر را برای اعلیحضرت شما
خادم دین رسول الله و تمامی عساکر شجاع نیرومند تان ارزانی فرمایند و از الطاف خدای ـ
بی همتا و امداد روحانیت رسول الله و سعی وکوشش شما افغانستان يك دولت ومملکت مترقیه
اسلامی محسوب شود ـ و اعلیحضرت شما با والاحضرت نائب السلطنه ومعين السلطنه صاحبان
وباقی وزراء و مامورین صادق تان در مقاصد و ارادات دینی ودنیوی تان کامیاب وسر افراز ـ
باشید .
ای برادران محترم اسلامی و تبعه حکومت افغانی ـ ما و شما را لازم است که دائما برای
نگهداشت استقلال افغانستان به فدا کردن مال وجان خود ها حاضر واماده هرگونه زحمت
کشیدن باشیم و نگذاریم که استقلال ما از دست برد دشمنان و بدخواهان ما پایمال شود ـ
الحمد لله پادشاه بسیار با غیرت و با همت ودلاوری داریم که برای حفاظت دین رسول الله
وصیانت استقلال مملکت ما دست از تیغه شمشیر برنمی دارند و شب وروز میکوشند که افغانستان
شیرین مارا عظمت اسلامی وحشمت تاریخی اشرا ارزانی فرمایند ـ شما هم با این پادشاه
ترقی خواه خود کمر همت اسلامیت تان را محکم تر وخوبتر بسته کرده برای پیشبردن عزم واراده
این سلطان کشور ستان همیشه بیش از از پیش حاضر واماده باشید .
ما و شما الحمد لله مسلمانیم و در تمام افعال وافعال خود پیروهمان خلفای راشدین واصحاب
کرام و پیشوایان صداقت شعار اسلام میباشیم که در مدت بسیار کمی سه قطعه بسیار بزرگ دنیا
را که اسیا ـ افریقا ـ اروپاست ـ بنور اسلامیت وشجاعت وعلم ومدنیت اسلامی خویش منورساخته
بودند ـ ان ناموران جهان اسلام ذواتی بودند که از دینداری خویش عالم واهل عالم را اخلاق
حمیده و سعادت کونین بخشیده بودند درعزم واراده انها کمی خزینه واسلحه وقلت نفر هیچ
عذر گفته نمیشد ـ از بسیاری دشمن نمی ترسیدند ـ در جنگها یا همیشه فاتح میبرامدند و یا ـ
جام شهادت را نوشیده لقای رب العزت وانعام جنت را نائل میگردیدند هیچ گاهی از دشمنان
خود روی نمی گشتاندند ـ با دشمنان دین خود همیشه دشمنی بودند با برادران همدین و هم
هموطن خود دائم نیاوش وبرادری میکردند هیچوقت ازانها خیانت دیده ودروغ شنیده نمی شد
در داخل وخارج راست و صادق بوده هرچیز را به نظر حقیقت میدیدند بیهوده خویش را نا ـ
میکردند عهد شکنی نمی فرمودند عدل وانصاف در سرتاسر مملکت شان حکمفرما بود در احوال
صلح به ابادی مملکت و ارامی ملت سعی وکوشش میکردند .


- ٣٥٢ -

این است که ما وشما هم زیاده بر زیاده باید پیرو همان راهنمایان اسلام خود بوده به این پادشاه خود صداقت بسیار وبحکومت خویش اطاعت مرغوب نمائیم - از تفرقه ودورنگی جدا بپرهیزیم و با همدیگر خویش اعتماد کنیم اولادهای خود را به تعلیم وتربیت اسلامیت و - انسانیت مکلف سازیم .
واز خدای عزوجل مسئلت کنیم تا حکومت افغانستان واستقلال ملت افغان را بسایه شاد کامی امیر صاحب غازی از جمیع عوارض محفوظ ومسلم داشته انچه شایان سعادت دینی و دنیوی ما ملت است ارزانی فرماید - وهر انچه که سبب زوال واضمحلال ما باشد از ما دور فرماید .
اعلیحضرتا ! شطارتها وانداخت ها وجفاشیق های عسکری واهتمامات فوجی که امسال خاصتاه درین ایام جشن استقلال از اردو بنظر شما مشهود گردیده است بعموم ملت یقین و اطمینان میدهد که از لطف خدا وحسن مساعی شما در اینده قریبی يك قوه وعظمت و شوکت بزرگی را عالم عسکری افغانستان احراز خواهند نمود . همچنین از قرائت ترانها ودیگر بیانات طلاب مکاتب که درین جشن استقلال بعرض رسانیده اند همه ملت شجاع مان را امیدوار ساخته که در جشن های اتیه ازین شطارت های عسکر هزار بار بهتر تر به نمایشگاه حضور های شکر خطر تر باز همتر والا مشاهده خواهیم نمود وخیلی ترانه های علمی وادبی از لسان اهل علم وعرفان مکاتب اسلامی از حسن معارف پرور شما خواهیم شنید علاوه عموم وزارات ودوائر سلطنتی و تمام شعبات متنوعه مملکتی تحت مراقبت حضور همایونی ترقیات زیادی را نائل خواهند شد . از حضار محترم کوردیپلوماتيك که از اول انقلاب الی حال حکومت معظم پادشاه غیور غازی مان را - تقدیر کرده واستقلال مان را کمافی السابق بمدار تحسین نگریسته اند اظهار شکران داریم .
در خاتمه ملت افغانستان عموما وما شرکای این جشن مقدس استقلال خصوصا ازین - جذبات ملت خواهی واحساسات استقلال پروری امیر غازی خود که در انعقاد این جشن استقلال بازدهمین ما ابراز فرموده اند در مسرت وسعادت دوستان ورنج واندوه دشمنان این - مملکت اسلامی افغانستان افزوده اند اظهار مزید شکران و امتنان خود هارا بحضور دیانت ظهور تان بعرض میرسانیم - واز حضور وزیر صاحب دربار جناب شیرجانخان واز مدیرصاحب جشن استقلال اقای غلام محی الدین خان وعموم اراکین جشن استقلال ودیگر ذوات محترمیكه در گرم جوشی وایزاد فرحت ومسرت عمومی این جشن اظهار فعالیت وجدیت کرده اند اظهار تشکر مینمایم ومسرت کان از خداوند متعال سالهای دراز ارزو وتمنّای دیدن وشرکت ورزیدن امثال این جشن های استقلال را بزیر سایه همایایه شاهانه شما امیدوار بود عرض میکنیم :
روز وشب ما عید وبرات است ز لطفت		ای صبح توفرخنده و ای شام مبارك
ای خادم دین دین زتو گردید منور		تا روز قیامت بتو این نام مبارك
صد سال کنی جشن که گویم به دعایت		جشن خوشت ای خسرو اسلام مبارك


- ٣٥٣ -

زنده باد امیر صاحب غازی ــ پاینده باد استقلال افغانستان .

تبریک مسرت انجام حبیب الاسلام
ما هم به نوبت خود نظر بانعقاد این جشن یازدهمین استقلال عالی اله ای که از اثر وطن
دوستی وملت خواهی وشرائت پسندی وجذبهء اسلامی خادم دین رسول الله امیر حبیب الله
خان به کمال تزئین و ترتیب خجسته ائین پنج شبانه روز در بهترین مواقع کابل بصورتی که
درین شماره مفصلا تقدیم حضور ناظرین گردید شرف انعقاد یافته تحفهء شکر گذاری وخوشنودی
خود را بحضور پادشاهی ودیگر رجال حکومتی شان تقدیم نموده عرض میکنیم .
می فزاید به ما مهر و وفا استقلال
یادگاریست زسربازی ما استقلال
میکشاید بشما باب صفا استقلال
میدهد یاد ز شمشیر جلا استقلال
( هست در ملت ما اب بقاء استقلال)
با تو دارد وطن از فطرت وجبلت الفت
می نمائیم بقربان تو سرازهست
در پی حفظ تو داریم هزاران جدت
نیست در روی جهان غیر تو عالی نعمت
( با تو داریم سرمهر و وفا استقلال)
اینچه جشنی است که گردید فلک حیرانش
کرد مسپاه زخط لاله رخان ریحانش
نمیزند طعن بصبح شام ضیاء افشانش
برده نقد دل ما چنین وسر وسامانش
(خالقت باد خدا فقه در حفظ استقلال)
ملت این منتظمت بچه تامین امـد
اتفاق اتکید واید تضمین امـد
کورید بینی او کور دقا بین امد
ثمرش در همه جا خوشتر وشیرین امد
( بشمادارد همین قدر ورجا استقلال )
تابه الم اثر نام زشاهی باشــــــد
دشمنش هر که بود خوار وتباهی باشد
شاسا درکف فضل الهی باشـد
پسرا سرور) وی چترهمائی باشد
تا که چند ین بکند جشن بنا استقلال)

خسارات زلزلهء کیفـــــان
در شمارهء(۲۳) ما خبر وقوع زلزله در کیفان ایران را قبلا مجملا اقتباس و بقارئین عزیز ــ
خاطر نشان کردیم اگرچه نشر ان خبر بصورت اجمال بود ، ولی مائیقین داریم که قارئین محترم ما
خرابی ها وزیان آن زلزلهء مدهش را حدت زده و تا اندازهء از خسارتش مدرک شده اند .
اکنون تفصیلات خسارات ان زلزلهء مشومه را قراریکه از جرائد ما بعد بدست اورده ایم
اينك بمعرض انتشار از اخبار ( بحار) میگذاریم :
عدهء تالفات باین زلزله منحوس به ۱۲۷۸ مرد و ۱۳۱۸ زن و ٦٥٤ بچه و ۱۱۰۲ نفر
مجروح بالغ شده و ٦٧١٦ خانواری از قراء وقصبات ویران وخراب گردیده و ٦٢٠٥ مواشی تلف


شده است .
از قراریکه جراید ایران مینویسند حکومت و ملت ایران در کار جمع آوری اعانه برای
مصیبت رسیدگان از این زلزله میباشند و نیز عده از محترمین را با معتمدین ومبلـــغ
حازیه بنقاط مخروبه فرستاده تا بانها رسیدگی و سر رشته تعمیر وابادی وحفریات ــ
انجا ها را بفرمایند .
حبیب الاسلام از این واقعه مولمه سخت ملول ومغموم بوده با این برادران همبدین
وهم نژاد خویش اظهار همدردی وافسوس مینماید و برای کسانیکه درین واقعه بدارالسلام
رحلت کرده اند با اینکه انها مغفور ومرحوم هستند مزید مغفرت وبرای بازماندگان شان
صبر و مزید اجر را از خدای متعال نیاز کرده دعا میکند که خالق بی نیاز تمام اسباب وــ
وسایلی را که به بد بختی وزبونی ما عالم اسلام تمام می شود رفع و برطرف گرداند .
روابط روس و انگلیـــــس
از لندن خبر رسیده که قرار شایعه دیلی تلگراف احتمال تعیین گردیدن لودا ولیور
بسمت سفیر کبرای انگلیس در اتحاد شوروی میرود وهم اطلاع میدهد که بنابر بعضی اخبارــ
واصله ماکدونالد تصمیم نموده است که بدون تاخیر و تعویق روابط انگلیس را با دولت شوروی
تجدید کــــــند .
روابط انگلیس و حجاز
از لندن خبر نژد داده اند که نظر با علایم جدید دائر باینکه دولتین انگلیس و حجاز
ترتیب متقابلی برای نماینده گان دپلوماتی بمسالك یکدیگر داده اند پیشبینی میشود کـــه
روابط نزدیکتری بین انگلیس وممالک عربستان بر قرار گردد احتمال میرود جده را مقر ــ
اقامت نماینده انگلیس قرار دهند زیرا کسانیکه خارج از دین اسلام باشند حق سکونت
واقامت را در مکه ندارند .
(کابل ــ مطبعه سرکاری)


- ٣٥٥ -
صفحه (١) (جریده حفته کی حبیب الاسلام - سال اول - شماره ٢٧) (نمره مسلسل ٢٧)

مدیر - برهان الدین کشککی واعتصموا بحبل الله جمیعا ولاتفرقوا
حبیب الاسلام

اداره خانه در دارالامان کابل افغانستان
همه امور تحریریه وحسابی بنام اداره فرستاد میشود .
اداره در انتشار واصلاح مقالات وارد مختار است .
در هر هفته یکمرتبه یوم چارشنبه نشر میشود .
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .

شرح اشتراک
سالانه ششماهه
در داخل مرکز ٦ روپیه ٣ روپیه
در ولایات داخله با
اجرت پست ٧ روپیه ٤ روپیه
در خارج ١٥ شلنگ ٨ شلنگ
(قیمت يك شماره ٦ پیسه)

(درین اخبار از احکام دینی ومسائل اسلامی وهرگونه علم وفنون واطلاعات
سیاسی ومفاد دولتی ومنافع ملی بحث میشود - ) .

(تاریخ قمری سلخ - ربیع الاول ١٣٤٨) ٤ شنبه (تاریخ شمسی ١٢ سنبله ١٣٠٨ هجری)

عروس ملك کسی تنگ در کنار گرفت
که بوسه از لب شمشیر ابدار گرفت

هر انسان زندگانی وحیات خود را دنیا ومافیها وفطرتا باندازه دوست دارد که در مقابل
حیات ونگهداشت زندگانی خویش از همه منافع ومفاد ومال ومنال و اولاد واحفاد واز صحت و
غنا وتمامی اعضا بالاخره از همه اشیا میگذرد وسایر دنیا ومافیها را قربان ان میکند .
از همین جا است در هنگامی که کارد را بر گلوی يك شخص واجب القصاص ویا شمشیر را بر
روی کدام مجرمی مسا برسید هند علی الفور دستهای او بايك حرکت غیر منسوبه ویا جنبش غیر ارادیه
قدسد افعه از روی وگلوی خود میکند .
همچنین اگريك انسانی پس از اینکه محکوم بالقتل شده باشد وبخریدن خون خویش مجاز
وماذون گردد - علی الیقین این محکوم در بدل زندگانی شیرینش بفداکردن تمام هستی وجمیم
دارائی وثروت خود حاضر میگردد .
مثل مشهوری استکه (اب تاگلو - بچه زیر پای) هنگامیکه برای يك پدر ویا فرزند قتل وموت
عاید گردد وفرزند را در بدل پدر ویا پدر را درعوض فرزند بکشند البته که هرکدامی ازین
پدروپسر برای نگهداشت زندگانی خود به فدیه وقتل همدیگر شان فی الجمله راضی میشود .
یکی از ضرب الامثال اعراب است که (اذا ابتلیت ببلاتین فاختر ایسرهما) (یعنی اگر دو بلا
متوجه خویش یابی - پس اختیارکن اسانترین ان بلاها را برای خود) ازهمین جا است اگريك
مجرم ومحکومی را درمیان قتل وبریدن دستش ماذون ومختار سازند البته که این مجرم به بریدن
دست خود رضامیدهد . همین حیات انسانی وزندگانی بشرق طوریکه درنزد خوده عزیز ومحترم
است همچنان به نزد شرع انور نیز وقر واحترام فوق العاده را نائل است .


- ٣٥٦ -

زیرا که از روی ایات قرآنی و احادیث نبوی هم خود کشی و بعبارت دیگر نفس خودرا به تهلکه
انداختن در گناهان کبیره محسوب و مرتکبان بزه کار و مستوجب بازپرس پروردگار است .
بالاخره در روی زمین هیچ کسی نیست که برای مدافعه حیات و وقایه زندگانی خود اهم ترین
مساعیش را صرف واخرترین کوششهای ممکنه خود شرا بذل نمیکند و تدابیر و چاره هائی را
که بفکرش میرسد درین راه بکار نمی اندازد !
ازین تمهید طولانی که تا حال مرقوم شد البته که ناظرین این امر را بخوبی درک و فهمیده
اند که انسان حیات و زندگانی خودرا بسیار دوست دارد . و هر چیز را بمقابل ان فدا میکند .
الا در برابر یک چیز . که در مقابل ان انسان حیات خویش را هم بخوشی خود قربان میکند. وان هم
(حیات) است اما نه ( حیات فانی ) بل زندگانی جاودانی است .
بلی ! همین انسان حیاتدوست و همین بشر زندگانی طلب را علی الاکثر می بینیم که در میان
باران گلوله های دشمن در نیستان مرس های مهلک و مدهش توپ و تفنگ در وسط فیرهای متوالی —
بومبه ها و شراپنلها در عین شعلات اتشفان سوز در برابر تصادم و بروق ولمعان کاردها و شمشیرها
و برچه های جگر دوز بی انکه بقدر یک ذره پروا کند و یا اندکی ابروخم نماید و یا از ماندن مال و
منال وثروت ومکنت خویش اندیشه را بخاطر راه دهد — و یا فرزند و پدرو زن و مادرش را بخیال خود
بیاورد و یا دیگر خاطر های مرغوبه دست بدامنش بیندازد (الله اکبر) گفته قومانده (زرزو) را
تکبیر(یا الله خوانده . امر (وراندی مارش) را تقبیل کرده داخل خط اتش میشود با خصم خود
می جنگد دیگر رفقای خود شرا هم به محاربه تشویق وتحريك میکند دشمنش را مردانه وار زخمی
مینماید . خود : هم اخیرا زخم می بردارد . خصمش را بیدریغ می کشد — بالاخره خودش هم کشته
نی استغفر الله شهید یعنی زنده جاوید میگردد .
همان حیات عزیز خودرا قربان همان زندگانی شیرین خودرا فدا مینماید . همان وجود —
نازکدانه و همان جسم بلقلقد نازدانه خودرا که همیشه از گرمی بسردی نگذاشت و در سردی در —
بسترهای گرمش می پیچانید در لحاظ وتوشك ومکای ترعش می پرورانید و حسب طاقت وقوت
خود ش به غذا وخوراکهای مناسبش تغذیه وتقویه میفرمود در سنگها در کوها در بیابانها در —
سردی ها و در گرمی ها روز و شب گاه و بیگاه گرسنه وتشنه بمسادمه پرخچه های بمب بمقابله
تکه های شراپنل وگلوله های توپ ومرمی های تفنگ و تیغ های کرین و برچه درخاك وخون بحالت
زار وزبون می اندازد ! ! !
برای چه .
برای (حیات ملی) ! برای (استقلال مملکتی) برای اجرای (اعلای کلمه الله) و برای
صیانت دین رسول الله !
زیرا که درین راه مردن وجان دادن عین حیات بود مصداق (بل احیاء) شد بمقام (فند ریهم)
فائز وبانعام (فرحین) نائل است . پدر بشهادت همچه پسری که درین راه مقدس شهید شود فخر میکند .


مادر شیر خو برا برایش می بخشد (۱) در میان قوم وقبیله بنام نیك وجوان مردی یاد میشود . شهادت پدر وسیلهء اعزاز و اعتبار فرزند میگردد . به نزد خدا ماجور ، رسول الله از وی خشنود در نزد عامهء مردم مشکور است ! ! !

دین پاك مقابله ومقاتله را در همچه مواقع جهت اعلای کلمه الله و صیانت دین مبین فرض عین گردانیده در بسیار مواضعی از قرآن پاك بما وشما ترغیب و اوامر اکیدی فرموده که حتما باید ما درین راه جانبازی نموده سر فروشی ها کنیم . در بدل آن جنات عالی ولقای حضرت الهی و رضای حضرت رسالت پناهی را کمائی کنیم ! ! ! همچنین بازماندگان شهدا هم چون بضرب شمشیر خود اعلای نیك دین و احیای سنت سید المرسلین را نموده مملکت را استقلال وحریت بخشیده اند گویا ازین جهت هم یك حیات جاودانی را از حیث دور و تسلسل اولاد و احفاد و ذریات شان – برای ملت و مملکت خویش بدست آورده اند .

برادرانم ! الحمدلله همهء ما وشما عاقل – تمام تان فهمیده و مسلمان پوره میباشید و میدانید که در همچه حالت دشمنان وبدخواهان افغانستان میخواهند که ازین فرصت استفاده کرده ملك وملت ما را خوار وزبون کنند ( لا قدر الله ) از نفاق و شقاق ما استفاده ورزند – ما را در میان خود ما بجنگانند و خود انها بسیر و تماشای ما خنده کنان و کلمه کنان خرامان باشند .

از برای خدا از از بغض ( و شقاق ) وکینه ونفاق و از این الوش ودوروش از تملق وچاپلوسی از حقائق پوشانی از خود غرضی و مطلب اشنائی و جاهیتقند پسند روشن پروری جدا کناره کنید ودست از قبضهء ان شمشیریکه بر روی دشمنان دین وملت خود مفلتا میکشید نبردارید و در راه حفاظت وطن و ناموس اسلام خونهای پاك وگرم تانرا فدا سازید . ویك بار دیگر از یك جنبش ملی وجوش افغانی خود باز بعالم شجاعت تاریخی و حماست افغانی خود ها را آشکار وهویدا بسازید .

اگر درین راه استاد ورهنمائی میخواهید بسر فن جنگ وسبق دلاوری را از پادشاه دیانت آگاه تان (امیر حبیب الله خان) بیاموزید که بچه شجاعت قوة العاده و تهور ومرد نگی بی اندازه بچقدر يك فرصت کم مصدر چقدر خدمات بزرگو و کارهای معظم شده اند . ببا وجود سمود : متحمل چقدر سختی ومصاعب و درشتی ونوائب شده وبالاخره از مساعی جمیله اش دین مبین را درخشان وسرتاسر افغانستان را از عدل وداد خود گلستان ساخت و نام نیك تاریخی خودش را در تمام جهان اعلان کرد . علی روس الاشهاد بمردم دانداند که :

عروس ملك کسی تنگ در بغل گیرد
که بوسه بر لب شمشیر ابدار زند

(۱) ولا تحسبن الذین قتلو ا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم يرزقون فرحین بما اتاهم الله من فضله . الاية .

يعنی گمان مردم را نکنید در باره ذواتیکه شهید شده اند در راه خدا بلکه انها زنده جاوید و بنزد پروردگارشان رزق داده میشوند ومسرورند بانچه که عطا کرده است خداوند بانها از فضل خود .


٣٥٨
افتتاح مكتب السنه در وزارت خارجيه
از حسن توجه خادم دین رسول الله (ص) امير حبيب الله خان و مساعی جميله حضرت عالی
عطاء الحق خان وزیر خارجه بروز چار شنبه گذشته مکتب السنه برای یاد گرفتن لسان و محاوره
زبان دول خارجیه که افغانستان با انها علاقه مند و برای تکمیل مقاصد و تخفیات خود بمكاتبه
و مراوده با انها مجبور است افتتاح گردیده اولا عالیجاه محترم قیام الدین خان مدیر شعبه
شرق و غرب وزارت خارجیه نطق اتی را برای استحضار حضار ایراد فرمود و در اثر ان این مرامنامه
نطق
وزارت خارجه که در عقب سطور است خوانده شده مکتب مذکور در کمال خوشحالی و سرور
و دعا گوئی حضور و دیگر رجال معظم و زمامداران حکومت حبیبیه به تعلیم و تعلم تلاميذ خویش
دائر گشت .
( نطق افتتاحيه مكتب السنه )
حضار محترم . همه شما میدانید که حیات از نقطه نظر فلسفی عبارت از تعاون و اشتراک و همدردی
است و طبعاً بحکم (ضرورت اجتماع بشر) از دور خلقت ادم تا ایندم فرد بفرد قوم بقوم قبيله به
قبیله و علی هذا القياس ملت بملت و حکومت بحکومت احتیاج خود را حس کرده و با هم مربوط -
گردیده اند - امروز در هیچ گوشه عالم هیچ قوم وملت و حکومتی دیده نمیشود که علائق سیاسی
و اقتصادی بادیگران نداشته و وسائل معیشت و زندگانی خود را خود بخود تدارک کند .
این احتیاجات متوالیه و در عين حال لزوم ارتباط و اختلاط ما با ملل مسکونه گیتی ما را مجبور میسازد
که برای ابراز مطالب خويش وفهم مقاصد دیگران مبنی بر فلسفه جلب منفعت و دفع مضرت) از اصول
السنه خارجیه تابا اند از مستحضر باشیم تا بتوانیم با اقتضای وقت و زمان معاملات ومناسبات جاريه
را بسهولت اداره کنیم .
این خیال و تصور ما شاید بخودی خود منظور ما را تامین نتوانسته و از حد قول بمیدان عمل
در نیاید لهذا ما لازم دیدیم که يك مدرسه به اسم مدرسه) (السنه) در خود وزارت خارجیه -
برای تحصیل زبانهای خارجيه مفتوح و از مامورین خود وزارت خارجيه وباقی ذوات صاحب ذوق و
سلیقه که علاقه مندی خود را بوطن محبوب خویش در حکومت مقدسه اسلامی خود ابراز نمایند مطابق
نظامنامه جداگانه وزارت خارجيه بپذیریم .
این است به امر واجازه حضور همایونی که سمع مبارك شان همیشه برای اصغاء سخنهای حسابی
که فائده ملك و ملت را متضمن باشد حاضر است وحسب الايماء حضرت مستطاب اجل وزیر صاحب
خارجیه افتتاح مدرسه را اعلان میکنم و از خدای متعال جل شانه نیاز داریم که در سایه توجهات
اعلیحضرت امیر صاحب غازی همه ما و شما کامیاب شویم .


مرامنامه وزارت خارجیه نسبت به تاسیس مکتب السنه

مقدمه :
قوت وتوانائی یک مملکت در صحنه مبارزه پولتیکی به قدردستر س واستعداد رجال سیاسی
ان مملکت است . موفقیت وپیشرفته ای رجال سیاسی بدون علم ومعرفت متصور نیست تحصیل علم
و معرفت ومخصوصا اشنا گردیدن به احوالات خصوصی وعمومی عالم هم وابسته به زبان دانی ــ
است . وزارت خارجیه در روی این اصل و به اساس همین منظور تاسیس یک مدرسه السنه شاهانه
به ترتیب ومقررات ذیل تصمیم گرفت :
(۱) درس السنه عموما هر روز از طرف عصر نیمساعت قبل از حاضری افتتاح و تا نیمساعت
بعد از حاضری به متعلمین داخلی وزارت افاده میکند .
(۲) درین مدرسه شمولیت مدیران وزارت خارجیه الی درجه سرکاتب و کاتب بصورت حتمی
است کاتبان هم بمیل خود شان داخل شده میتوانند .
(۳) مامورین داخلی وزارت خارجیه ازدادن فیس (حق التعلیم) معاف میباشند .
(٤) عجالتا در پروگرام تعلیمی این مدرسه تنها سه زبان اروپائی (انگلیسی و فرانسوی و
روسی) از لحاظ عمومیت واهمیت و همجواریت داخلی است و بنابراین متعلمین به سه صنف ابتدائی
(صنف ابتدائی فرانسوی ــ صنف ابتدائی انگلیسی و روسی) تقسیم میشوند .
(٥) تهیه وتدارک سامان تعلیمی ازقبیل (کتاب ــ قلم ــ کاغذ) بعهده خود متعلمین است.
(٦) شایقین وهوسگارانیکه بداخل وزارت خارجیه ماموریت نداشته وارزوی تعلیم را داشته
باشند مشروط به اینکه ماهانه (۱۱) کابلی فیس بمعلم بپردازند درمدرسه قبول میشوند .
(۸) اشخاصیکه سابقا دروزارت خارجیه ماموریت داشتند وفعلا بسبب محدودیت کار
برطرف شده اند اینها هم اگر بمدرسه داخل شدن را ارزو داشته باشند ازتادیه حق التعلیم معاف
میباشند .

فعالیت ضرابخانه مرکزی در ضرب
مسکوکات حبیبیه

مکتوبیکه راجع به ضرب مسکوکات وفعالیت ریاست ضرابخانه باین اداره رسیده عینا ــ
مضمون ان قرار ذیل برای اطلاع قاریئن محترم درج اخبار خویش مینمائیم .
کمترین خدمتکاران دولت وملت سید احمد رئیس مستقل ریاست مستقله ضرابخانه چنین عرض
مینماید که بروز نمایشات صنایع درین جشن استقلال سال یازدهم ازطرف ریاست مستقله ــ
ضرابخانه خدمات فوق العاده که بطور نمایش تقدیم حضور مبارک شاهانه گردید منظور وباعث
زیاده برزیاده رضامندی وسرور حضور انور وحضار محفل گردیده این بود که درزمان سلطنت
گذشته مامورین ضرابخانه در روز وشب (یکعده زیادی) از مسکوکات قرار داده داشتند درماه
که مجلس مخصوص محاجه المصاحب باضرب مسکوکات انعقاد یافته بود بعد المذاکرات


ـ ٢٦٠ ـ

و مباحثات زیاد چیزی افزونتر بر قرار داد پیشتر با ضرابها قرار داد کردند بعد از ان این
خادم دولت وملت چوکی ریاست را گذاشته وتمام روز خود را بداخل ضرابخانه با کاریگران ـ
صرفنموده حتی الامکان سعی نموده باینجا رسانیده ام که (باندازه دوچند مسکوکات سابق)
از فضل و مرحمت الهی جل جلاله بسکه میرسد وظاهر است که از ابتدای سلطنت امیر ـ
عبدالرحمن خان مرحوم تا ختم سلطنت امان الله خان اینطور کار واجراات فوق العاده نشده
وعلاوتاً موس ها جمله مسکوکات هرکدام دو مرتبه جدید ساخته شده که هر موس کم از چهل
روز تیار نمیشود . چنانکه از سکه های ۱ روپیه وتران و عباسی گی هم بحضور مبارک با کواغف
فوق در محفل نمایش تقدیم گردید حضور انور والا بحضور وزرا واهالی محفل وسفرای خارجه
خیلی مسرور گردیده اظهار رضامندی وخوشی ودعای زیادی برای مستخدمین ضرابخانه عموماً
وبرای شخص فقیر کمینه خصوصاً فرموده وحضار محفل هم در اثر الطاف شاهانه تحسین وافرین
نمودند . بنابران لزوماً چون حقوق شناسی محترم وملت پرستی وعالیه الطاف شان در حق خدمت گاران
ظاهر است اطلاعاً تحریر خدمت ذی مکرمت گردید زیاده بران بحضور انور عرض شد که مقصود
از اظهار این خدمات برای تقاضای افزودی منصب ویا زیاد ی تنخواه یا اخذ نشان وغیره مدعا نیست
نیست بلکه محض خورسندی ورضای حضرت والای همایونت که رضای حضرت سبحانه تعالی
درانست . میباشد . ( امضا ء سید احمد )

مقرری جناب عبدالقیوم خان نائب سالار
بقوماندانی افواج مزارشریف
جناب شجاعت وبسالت ماب آقای عبدالقیوم خان نائب سالار که دائماً در ایام حیات شان مصدر
عملیات وطنخواهانه ودارای خصال حمیده وصفات اسلامیه می باشند و در جهاد استقلال خدمات
نمایانی ازوشان نمایان شده ومدتی زمامداری ملکی ونظامی پنجم حصه سمت مشرقی را در اطراف ـ
اسمار و کنرها ونورستان بوجه دلخواه اداره وزمانی قوماندانی نظامی افواج اشرف الاصحار قندهار
را میفرمودند ومتعاقباً در اثر عدم خادم نوازی وشخصیت پرستی های حکومت سابقه موقوف شده
متحمل زحمات زیادی شده مانند دیگر مسلمانهای صادق متاثر بودند .
ودرین عصر اسلامیت حصر حبیبیه که نیز خدمات عالی وکار روائی عمده را برای شخص
اعلیحضرت وبهبود ملت ونیکنامی مملکت خویش ابراز فرموده اند درین ایام حسب انتخاب حضرت
عالی مفخم جناب سید حسین خان نائب السلطنه و منظوری حضور شاهانه بقوماندانی عمومی افواج
ظفر امواج مزارشریف اثار مقرر وسر افراز گردیده اند . وبروز چهار شنبه گذشته برفاقت جناب
مستطاب غلام قادرخان سرحشی به پرواز طیاره یونگر برعانم صوب مطلوب شدند .


٣٦١

حبیب الاسلام ازین حسن مقرری خادم دین رسول الله ممنون وبرای نائب سالار موصوف
که از روی اهلیت ولیاقت این موقع مهم را نائل شده اند استدعای حسن خدمات را نموده
توفیق را رفیق شان خواستار است.

دستگیری جنگجویان جنوبی

از حسن نیت اسلامیت طویت خادم دین رسول الله وفداکاری وفعالیت منصبداران شجاع
و کاراگاه شان در اثر ان سوقیات عسکری وپیشرفت نظامی که در شماره (٢٣) حبیب الاسلام
تفصیلات ان تشریح شده یکعده از طغوی شرارت پیشه احمدزائی ومنگل وجدران درعین
محاربه که خوشبختانه تازه فتح وظفر ان بنام نامی عساکر کامگار حبیب اللهی کشیده شده در
موضع خندخیل جنوبی دستگیر وبصورت اسیران حربی دو سه روز قبلبرین محفوط وارد مرکز و
جهت تسلیت عمومی وعبرت سائرین در شهر شهیر کابل تشهیر شدند وفعلا تحت الحفظ
وزارت حرب میباشند .
عساکر فاتح ما در اثر این فتح عالی شانی که برایشان از فضل ایزدشان در (خندخیل)
نصیب گردیده فعالانه وشجاعانه در سوقیات فوجی وپیشرفت لشکری شان اجرات دارند .
محمد نادرخان واتباع نادان ان تا هنوز بر هیچجا نائداص موفق نشده طوریکه ما قبلا در
شماره (٢٥) مرقوم داشتیم درحواشی سرحد بودن نامبرده وتشبثات مایوسانه وبیانات نفاق افگانه
او را راپور های نظامی ما حکایت میکندوبس. مزید اطلاعات پیشرفت عسکر شیرپیکر حبیبیه را
در سمت جنوبی در اتیه خواهیم نگاشت .

( تلگرام بی سیم مزار شریف )
چندی قبلبرین تلگرام بی سیم مزارشریف بنابر خرابی که برایش عائد بود در سلسله
مخابرات طرفین يك سكته وتعطلی رافراهم اورده بود اينك از دو سه هفته باینطرف رنجك
ودفع خرابی اوشده مجددا برای قبول واعطای جواب هرگونه مخابرات دولتی وملکی حاضر وممتاز
است . تجار وشایقین عنداللزم باداره مزبور مراجعت کرده میتوانند .
مرا درخواب گردید این هدایت
( مکتوب )
جناب مدیر صاحب جریده حبیب الاسلام .
دیروز ( کتاب الینه انقلاب ) را که حاوی فتوحات و مردانگی های درخشان جناب امیرصاحب
است بحضور ذات همایونی شان می خواندم وقتیکه خواب های بعضی علما را که متظم ساختعام
قرائت نمودم ذات اعلیحضرت فرمودند که ( صورت این منظومه ها باخبار نشر شود ) لهذا ــ
خواهش دارم که حسب الامر حضور منظومه های ذیل را درج جریده خود بفرمایند ( شیراحمدشاعر)


ـ ٣٦٢ ـ

( خواب شیخ شنوار )

برای بیعت از اقوام شنوار
من اندر صحبت ایشان رسیدم
که اندر ملك ما شخصی است عابد
ز علم وزهد وتقوی کامیاب است
شبی خوابی بدید و کرد فردا
که یعنی ان امیر هر دو عالم
بیک محفل نشسته همچو سلطان
امان اللـه خان را يك جماعت
که این کس رخنه در دین کرده پیدا
مسلمانان دیگر را بان راه
رسول اللـه بچشم خشم سویش
بقدر ساعتی مدهوش افتاد
دگر سیلی بزد بر روی ان شوم
درین فرصت شدم از خواب بیدار
که نخل دولت این شاه گمراه
قضارا بعد یکمه یا چهل روز
که بهر غیرت دین قوم شنوار
سرایت کرد ان اتش بهر سو
که از کاپيسا بصد خواری و خذلان
درانجا خواست تا قد راست سازد
دگر سیلی ز غیب امد برویش

بکابل چون رسیدند اهل کبار
ازانجا این روایت را شنیدم
همیشه معتکف بوده بمسجد
که شغلش در عبادت یا کتاب است
بما ان خواب فرخ را هویدا
مکرم تر ز نوح جن و ادم
بدورش جمع چند ین خلق ویاران
بیاوردند حاضر پیش حضرت
شده پیرو بائین نصاری
دلالت میکند حیری همین شاه
نگاه افگند و زد سیلی برویش
وزان پس اندکی جنبید و استاد
کشد در عرصه گاه خاک معدوم
بتعبیرش چنین دل کرد اظهار
همی افتد ز بیخ از قهر الله
شد این اتش برویش شعله افروز
علم برداشتند بهر پیکار
فتاد اخر بدولت خانه او
بسوی قندهار او شد گریزان
لوای سلطنت را بر فرازد
بخاک افتاد جام ارزویش

( قفلو خواب مولوی مشرقی )

دگر يك عالم پرهیزگاری
رقم فرمود چند ین اشتهارات
که درکاپیسا بمن يك قطعه ان
نخست این نکته دروی بود مرقوم
کسی در خواب اگر گوید دروغی
حدیثی را بصدق قول خود باز
وزان پس خورد مسوگند های بسیار
که دون ان شاه اورنگ رسالت
بگوا ز من گروه امتان را

بجمع مولوی ها نام داری
فرستادند بهر ملك و ولایات
رسید و خواندمش پیش عزیزان
که هست این مسئله بر خلق معلوم
مسلمان یش را نبود فروغی
دران بنوشته وخود داده ابراز
که در خوابم نه از کذب است اثار
مرا در خواب کرده این هدایت
تمامی مردم افغانستان را


حبیب الله را سر در اطاعت تر و ارید با طرز صداقت
که او این خلعت شاهی زین یافت نیاید سر زفرمانش کسی تافت
رضاجوئی من را هر که دارد اطاعت در حضور او بیارد
ز امرا و خبر کردم شما را که برگیرید این راه هدا را
اظهار تشکر
سواد مکتوب مورخه ٢٤ اوت ۱۹۲۱ میسوه اکن مامور سیاسی حکومت فرانسه عنوانی وزیر صاحبدربار .
بنده از پذیرائی دوستانه که بتوجه جناب اقای وزیر ازطرف وزارت دربار برای ما در موعد جشن استقلال ترتیب شده بود خیلی اظهار تشکر و امتنان را میکند ایامی را که درین جشن متبرک رانیده خیلی باعت مسرت و دلچسبی ما گردید ترتیباتیرا که وزارت دربار برای اعضای سیاسی مرتبساخته بود قابل تقدیر است امید میرود اگر وقت برای ما مساعد کرد — چندین جشن های دیگر را مشاهده کرده باعث خرمی و دلشادی ما خواهد گردید در خاتمه احترامات فائقه تقدیم میدارم . (امضاء هاکن)

خزینه فراه در ایران .
تشکر از همدردی حکومت پهلوی باحکومت حبیبی
در هنگامیکه غلام صدیق خان وزیر خارجه سابق از طرف شاه مخلوع جانب هرات مامور شده بود بامر او مبلغ هشتاد ودو هزار روپیه از خزانه فراه خارج و در ایران فرستاده شده بود تا انرا بمصارف شخصیات خویش بپردازند. دولت علیه ایران نظربدوستی و صمیمیتی که باما داشتند این پول را مال ملت دانسته وبطور عاریت حفاظت کرده اند. قرار اطلاعاتیکه تازه از ناحیه جنرال قونسلگری ایرانی گرفتم گویا بر اثر پیشنهادات حکومت حبیبیه رسما جواب داده اند که حکومت مبلغ مذکور را محافظه کرده است تا اینکه به ملت افغانستان بسپارد و بخزانه حقه افغانی تقدیم کند با اینکه سلطان احمد خان سابق وزیر مختار به نهایت کوشش کرده است تا پول را بگیرد ولی داده نشده است. حالا باید ملتفت شد که همسایه نجیب ما ایران — افغاندوست که بجز همدردی و هم علاقگی اندیشه ندارد هیچگاه بغرض شخصیات به تلفات — اموال جمعیتی رضا نداده و حقوق همسایگی و دوستی همجواری خود شانرا نمیخواهند پامال کنند.


ـ ٣٦٤ ـ

تشبثات عقیم مخالفین افغان در ایران
همچنان اطلاعات دقیقی که از خراسان رسیده ثابت میسازد که عبدالعزیز خان وزیر حرب
سابق که در مشهد امده میخواست با همدستان خود بعضی اقدامات برعلیه حکومت موجوده ـ
بنمایند ـ ولی عمال حکومت علیه در جلوگیری انجا سدی شده زحمات ایشان را عقیم ساختند که
نتوانستند به مرام خود موفق ایند . لہٰذا حسن سلوک صلبیه محترم ما ایران شایان تقدیر و
همدردی ایرانیان مستلزم عرض امتنان است . ( اقتباس از اتفاق اسلام )

نزاع چین و روسیه
اوضاع مملکت چین از مدتی خراب و خیلی برهم ومحل هرج و مرج اهالی گشته مردم انجا گروه
گروه با هم میجنگیدند بعد از خرابی ها و پریشانی های زیاد بر قیام یک حکومت ملیه که نماینده
اهالی چین و برضای جمهور بطریق انتخاب عمومی تشکیل می یابد موافق شدند از مساعی
همین حکومت ملیه است که چینیها حق امتیاز خارجی ها را بداخل مملکت شان که از سالهای
دراز دول اروپائی قهرا برای خود در چین ثابت و حاصل کرده بودند لغو نموده بر حفظ ـ
حقوق مملکتی خود موفق شدند چون راه های اهنی که در منچوریا از سالهای سابق از پول دولت
چین وروسیه ساخته شده بود واز روی معاهدات ماضیه ساختمان وانجام ان بدست عمله وفعله
و مامورین چینی وروسی باالاشتراک بعمل امده بود حکومت حاضره چین این مداخله وتصرف
روسیه را در خط اهن مذکور از قبیل ( تداخل دست خارجی در امور داخلی مملکت) دانسته
جهت استخلاص راه اهن منچوریا از دست روسیه تشبثات مشعفه نموده در هر شهری از ـ
مملکت چین که قونسلخانه روس بود برانها هجوم اورده عمله و قلم منسوبین سفارت روس را به
اتهام پروپاگند وتبلیغات اشتراکیت متهم ساخته برخی را محبوس و بعضی را خارج البلد ـ
نمودند این قضیه باندازه امتداد یافت که بقطع مناسبات سیاسیه حکومت چین وروسیه منجر
شد و قریب بود که قوی روسی ها و چینی ها با هم بجنگد ـ ولی امریکا وفرانسه مانع امده ـ
سلسله مذاکرات دول تصفیه امور مذکور را بانعقاد یک مجلس تصویب و بعطرفین تکلیف کردند .
لہٰذا صحنه عالم از یک محاربه مدهشه که قریب الوقوع وشديد البطش بود نجات یافت
و این خیر خواهی وسلسله جنبانی را امریکا وفرانسه و دیگر هم قطارانش درین مورد ازین
جهت بذل و مرحمت فرموده اند که در منچوریا دول معظم دنیا مانند انگریز امريك فرانسه
و ژاپون مفاد ملیه و مطامع استعماریه داشته هرکدامی ازانها در نقطه نظر خویش موضع
مذکور را از نقاط مهمه عالم می شمارند .

روزنامه هوائی
چند وقت پیش ( فورد ) صاحب کارخانه های موتر سازی ـ طیاره ده نفری که برای ـ
مسافرت در کارخانه های خود ساخته بود تجربه میکرد این طیاره ها طرز دیگری است و
برای مسافرت راه دور ساخته شده است . درین طیاره اسباب راحت از قبیل مطبخ دستگاه
های رادیو ـ خانه طعام خوری ـ قرائت خانه وغیره نیز میباشد در وقت تجربه کردن طیاره


کارکردن روزنامه هم که اولین دفعه در تاریخ هوا پیمائی است تجربه شده مضمون وعبارت روزنامه را خود مسافرین درهوا ترتیب داده با ماشین نوشته وفقط در بالای (میمه اوگراف ) دستگاه کار چاپ کرده اند اخرین خبر هائیزیکه با رادیو گرفته میشدند در روزنامه هوائی مذکور چاپ میگردید .

نگهداشت شیر ذریعه رادیو

عالم اطریشی (کارل زیدل) نام از موجهای رادیو ترتیب نو اختراع کرده که بواسطه ان شیر از گنده شدن محافظه میشود یعنی شیر را قدری گرم کرده بعد بظرف سلندر مخصوص میریزند ودرمدت کم موجهای خورد (رادیو) را دروی میگذرانند پس ازان تمام میکروبهائی که سبب خراب شدن شیر میشوند بطریق مذکور میمیرند شیری که بطریق مذکور پاک میشود میتواند چهار روز درجای گرم وچهار هفته در زیر زمین یا در جای خنك دوام کند شیری که باین طریق پاك میشود هیچوقت طعم طبیعی خودرا گم نمیکند .

ماشین سرگسازی

در امریکا برای درست کردن راها ماشین های ایجاد شده است که کار روزانه پنجاه نفر را در یکساعت بانجام میرساند این ماشینها را فقط يك نفر اداره و سررشته میکند . این ماشین جویهای کوچه را بپهنی ٤٠ سانتی متر و به عمق يك متر به اسانی کنده بر میدارد و در وقت کار قطعا نمی ایستد این ماشین برای هموارکردن زمین و درست کردن راه های شوسه بسیار قا فایده ناک است .

ماهی گیری با برق

علم وفنون با قدمهای بزرگ پیش میرود درینوقت به اب سیمهای برقی تعبیه شده با قوه برق طریق ماهی گرفتن را پیدا نمودند . ماهی ها بطرف سیمها نگاه کرده می ایند و وقتیکه بسیم رسیدند مرده بروی اب برمی ایند لیکن ماهیان ازسیم برقی که دارای ۲۰۰ ولت قوه هستند هیچ ضرر نمی بینند بلکه از پهلوی ان سیم که دارای اینقدر قوه برقی میباشند بی ملال میگذرند . اما - سیمیکه جریان قوه برقی از ٥٠٠ تا ٦٠٠ ولت دران موجود باشد ماهی ها را میکشد . وبعد - ماهیان مرده را با کشتیها جمع مینمایند . (اتفاق اسلام ازرهبر دانش)

یکصد و پنجاه ساعت در هوا

ناظرین قبلا مسافرت يك طياره المانی را که هشتاد ودو ساعت بروی هوا با هفتاد نفر مسافر بود خوانده اند اينك دران زمینه يك اطلاعی دیگر نیز گرفته ایم که فوکرنام يك طياره جنگی سه موتره را در امریکا از ارکان حرب ( لوشان ژلوس ) پرواز داده ٦ روز و٦ ساعت و ٤٦ - دقیقه در فضا پرواز کرده است طعام وغیره لوازم ضروریه این طیاره جنگی را دیگر طیارات وقتا فوقتا بروی هوا میرسانیدند درین طیاره يك صاحب منصب وسه پیلوت ويك ميخانيك - موجود بوده علت فرود امدنش خرابی یکی از موترهای مزبور بوده است .


-٣٦٦-
نماینده ابن السعود در لندن
بقرار اخباریکه واصل شده است ابن سعود سلطان حجاز در صدد این امر برامده است
که روابط خود را با دول معظم بسط و توسعه دهد و در تعقیب این فکر نماینده باسم وکیل
سیاسی در لندن برقرار خواهد کرد و برای نماینده گی مزبور (شیخ حافظ) در نظر گرفته شده -
است . (اطلاعات ایران )
مانوره های انگلیس
مانوره های سالیانه قوای بحری و جهازات اسمان (پیمائی ) انگلیس با حضور ماکدونالد وسائر
اعضای دولت در گیلون داده شد حزب کمونیست انگلیس در میدان طیاره نمایشی برای اظهار -
پروتست و تحت عنوان ( دور باد امپریالیزم ) تشکیل داد .
حریق در فقط محله بندر فیلادلفی
یک حریق بزرگی که مشه اشیان مواد شیمیائی زیادی منفجر گردید در محله که بندر فیلادلفی
دران واقع است بوقوع پیوست کلیه عماجات اطفائیه مشغول اطفای ان شدند و دوازده ساعت
موفق بانجام ماموریت خود گردیدند تاکنون خسارات جانی اطلاع داده نشده ولی میزان -
خسارات مادی زیاد است .
تولفات برطانیه و چین
معاهده نانکینک
مخبر تایمز بتاریخ ۲۲ محرم از مقام شنگهای اطلاع میدهد ـ در (نانکینک ) اعلان شده
است که ( سرمایلز لمپسن ) وزیر مختار برطانوی در چین یک معاهده بحری را قطیما بین چین و
برطانیه منعقد شده قبل از حرکت خود از چین امضاء نموده است ازین خبر اطمینان بخش ـ
ظاهر میشود که برای تجدید روابط دوستانه که سابقا در بین ساکنین مزبور وجود داشت
یک قدم دیگر برداشته شده است . یک هیئت بحری برطانوی به چین خواهد امد تا که در
امور بحریه تعلیمات نموده و چینی ها را برای ترقی در قوای بحریه شان کمک کند . یکدسته از
منصبداران بحری چین عازم انگلستان خواهند شد تا برای حاصل نمودن تجارب جدید یک
عرصه در کشتی های جنگی برطانیه خدمت نمایند . چینی ها ارزو دارند در عده کشتی های جنگی
خود بیافزایند وازقرینه چنین معلوم میشود که برای خریداری کشتی های مذکور بانگلستان ـ
فرمایش بدهند . تقریبا عرضه چهل سال منقضی شده یک هیئت بحری برطانوی عینا برای همین
مقصد وارد چین گردیده بودند وازان وقت یکعده زیادی از چینی های جوان در قوه بحریه
برطانوی خدمت نموده اند چنانچه در معرکه وهان بعضی از انها در عملیات بحریه امتیازات
یافته اند.


شوت •

شب گذشته وزارت خارجه امریکا ابلاغیه خود خبرهای فوق را تکذیب نموده و مینویسد که
حکومت چین یک پروگرام معقولی را برای تاسیس یک قوه مکفی بحریه ترتیب داده است و ـ
چنین تصمیم گرفته است که بعض از کشتیهای جنگی شان در بریتانیه اعظم ساخته شوند .
( ٹائمز لندن ۲ جولائی )
بحران کابینه جاپان
بتاریخ ۲۲ محرم از مقام توکیو اطلاع میدهند که امروز صبح اعضای کابینه بصورت معجلانه
مجلسی ترتیب داده و چنین تصویب نمودند که فردا استعفای حکومت یعنی ( کابینه ) موجوده را
از حضور پادشاه خواستار شوند و گمان میرود که دیگر مامورین عالی مانند گورنر جنرال کوزیا رئیس
موسسه ريلوای مانچوریای جنوبی نیز مستعفی خواهند شد .
سقوط طياره اوقیانوس پیما
مخبر خصوصی ٹائمز بتاریخ ۲۲ محرم از مقام نیویورک اطلاع میدهد که ( مستر ویلیم ستلتز )
هوا باز معروف که در ماه جون سنه ۱۹۲۷ با یک نفر خانم ( رسمیلیا ایرهارت ) بحر اوقیانوس
اطلس را بذریعه طیاره عبور نمود میود امروز بواسطه زمین خوردن طیاره در جزیره لونگ ـ
مهلکانه مجروح شده است . دو نفر مسافرین که در طیاره مذکور مسافرت میکردند فوری هلاک
و خود مستر ستلتز در شفاخانه مرده است . ( ترجمه آقای عبدالصمد خان )

بیعت اهالی قلعه نو
وتاد مر هرات

بسم الله خير الاسما نحمده ونصلی علی رسوله الكريم واله واصحابه العظام اما بعد . اقرار واعتراف
معتبر صحیح شرعی نمودند برضا ورغبت خود اهالی قلعه نو وتاد مر اصحاب مواهیر ذیل و نظامی
مقیمی قلعه نو برینکه چون قبل برین زمام سلطنت مان بکف اقتدار امان الله خان بود و نامبرده ـ
موصوف بباعث اعمال منوعه شرعی و اختراعا ت مبتدعانه جدید خیالی که مخالف شرع شریف بود از قبیل
مناكحه ازواج اضا نما زيك مخالف هدایت . مثنی و ثلاث ورباع .
وايد . زينت نسوان مخالف قول ارشادیه . ولا يبدين زينتهن الا ما ظهر منها .
و مخالطت ذكور واناث در اسواق وطرق بی باکانه وممانعت علما متبحر زمان از تدریس و مواعظ
قرانی بدون استشهاد و فرستادن بنات مسلمین جبرا و كرها بدول خارجه وغيره اعمال و کردار نا
پسندانه شریعت غرای محمدی (ص) که پیشرو داشت و اجراات می نمود .
و برادران مرکز کابل و اطراف ان از سلطنت آن ناراض گردیده علاوه خود مذکور از گذشتن کابل
وامدن قندهار واسفه های قطعی خود از سلطنت بعاملان جداگانه بخطی خود اشعار فرموده
بود و اهالی کابل وغيره محالا ت زمام اختیار سلطنت خود ها را از قبضه اقتدار مشارالیه بیرون کرده
و حفاظت مملکت و تخت سلطنت وقبضه اقتدار خود ها را بذات همایونی بیضاء الملت والدين
المجاهد في سبيل الله خادم دین رسول الله امير حبيب الله خان سپرده ودست بیعت و اطاعت


- ٣٦٨ -

وانقیاد داده اند ـ وازین مژده مسرت بخش ومستشفی قلوب کافۀ اهل اسلام که اطفای بدعات
هوا پرستان واجرای احکام مطهره را بر اساس قوی بنیاد دین متدین بر طبق آیات قرآنی وحدیث
نبوی ومذهب مهذب حنیفی داراست بذریعۀ عالیجاه عزت وشجاعت وتهور نشان عبدالرحیم
خان نائب سالار بهادر برای ما اهالی قلعه نو وقاد س غجلوه ظهور بخشید بر مسند
نشینی وامارت امیر حبیب الله خان بهزار زبان شکر به بجا آورده اطاعنا الامر الله بفرمودۀ و
اطیعوا الله واطیعوا الرسول واولی الامر منکم زمام اختیار خود ها را موافق برادران کابل وباقی
محالات خود بکف اقتدار امیر حبیب الله خان نهاده رشتۀ اطاعت و فرمان برداری وانقیاد را بر گردن خودخط
خود ها بل محکم قرار داده بد ل وجان بیعت دادیم وپیمان حیات خودها از خداوند کریم
توفیق حسن خدمت برای خود ها خواسته جان ومال وهست وبود خود هارا به سلطانت عزیز
خود فدا میسازیم ونیز توفیق عدالت گستری را مطابق شرع مبین بحضور خادم دین رسول الله
خواسته وبموجب اوفوا بعهدی که بعهده خودها وفا میکنم در خاتمه وما توفیقی الا بالله .
امضائات :
خواجه محمد امین ملا امام کندك ـ غلام حیدر خان کپطان ـ شیر محمد کوت حواله دار
محمد عمر خان کپطان ـ محمد شرید خان صوبه دار ـ نور احمد خان کوت حواله دار و باقی امضاء
ومهر ٥٤ نفر دیگر از اعزه واشراف .

(کابل مطبعۀ سرکاری)


- ۳۲۰ -

بار بار دندان طمع بحریم و از حریفان و طمع کاران را بحلق شان فرو برده است و دائما شرف و
نوامیس اسلامی را با يك يله و مجبازخانه افغانی خون به سر فروشی ها بریختاندن خون های
پر حرارت خود بکمال جدیت و فعالیت صیانت و حفاظت کرده اند این زمزمه های بی منطق -
پر اشتهارا که بعضی اشخارنا عاقبت اندیش از راه غرور تکبر پیش از پیش خود میسرایند و دیگران
را کتابتا یا صریحا بان امال ناپاک خود تحريك و تشجیع میدهند و خاصتائرا هم باید بسنجند
کجا افغانستان يا يك شهری از اراضی ان لقمه چرب و شیرینی نیست که هرکس انرا بکمال -
اشتها دست اندازی بدهن خود درارد و اطفال ان جز عرو از خود را بان بنماید . و این ملت دست
بسته مناظره ای یاران منظره فجیع را مشاهده کرده تحمل نمایند.
بلکه باید فهمید که در حراست يك وجب از اراضی خاك وطن و برای حفظ جزئی حق از حقوق
حقه خویش ما وقاطبه ملت افغان تا آخرین فرد جوان حتی پیران و کودکان خود را قربان -
خواهیم کرد.
مغرضین اینطور خیال نکنند که ملت افغان در اثنای این کشمکش های داخلی شان اینطور
يك ضعف يا ناتوانی عاید شده خواهد بود که ازان دشمنان ما دفع جوع لارضی شانرا بکنند . نی
بلکه : چو سرکش بر سر افتاد دگی افتد شو ایمن - که تار خیره خواهد کرد اگر هر کجا افتد .
اشخاصیکه شخصی یا نقاب پوشیده و افغانستان را از راه منافقت ضعیف جلوه میدهند -
بخبط و خطا رفته اند. چه اینطور انقلابات مقدر در افغانستان از ایام باستان الی الان عادی
ما بوده است و دایما این ملت پر شور و شجاع ما برای دفاع از جزئی حقوق مشروع خود بسی انقلابات
را تولید و اثرها در بزرگی محاربات را بر افروخته اند بفضل خداي توانا وروحانیت حضرت --
رسول الله کسی نتوانسته است که دست تعرض خود را بشرف و ناموس ومليت انهـا دراز کند.
این مسئله بتمام جهان و جهانیان معلوم شده است که ملت افغان مثل شوربا برنج و یا --
حلوائی که موافق دندان مصنوعی (حبل المتین) باشد نیست ( چه پیران فرتوت غذای نرم
خواهشمیکنند تا بدون زحمت جویدن در حلقوم فرو کنند ) بلکه یک پارچه فلزی است که در
زمان قریب قوی ترین معده را بشور آورده از حلقوم شان برامد مهلکه مخل غذای دیگری هم -
میتواند شد.
شاید درین روزها تازه پیر لپکور طبیبی شده باشد که مصداق مقال معروف سرخود را


- ۳۷۱ -

علاج نکرده بدیگری می پردازد .

ایا این همان طاق شده وطن نیست که ایرانیت از ان ننگ دارد اما برای . . . کردن
خود را میخواهد ایران را بران دوست معرفی کرد. درعین حال برای تکفین خویش پول حلال -
کما هی کند (!) واضحا ما باید اصل قصه را بگوئیم که ( حبل المتین ) دریک سلسله از -
مقالات واهیات خویش که درشماره ۲۴ و ۲۵ امساله اش مسطور داشته بایران پیشنهاد -
میدهد :
( افغانستان جز لاینجزای ایران است و ایران که هرات را رها نموده از لاابالی
گریهای میرزا اقاخان نوری در باریجری بوده ان لاابالیگرها حق ثابت تاریخی و -
جغرافیائی وطبیعی ایران را ازهرات مرتفع نمیدارد اینکه انگلستان هم طرف نیست و
افغانستان مستقلا ست وحکومت ( شاه امان ) هم کما طاهر فمعاهده بود ازمیان رفته -
لذا هر حکومتی را که مادر اینده برا طفغان بشناسیم ان نیز حقوق حقه ما را تسلیم نمایند )

وبالاخره در ضمن مطالب پیج و پیچ ضعف افغانستان را کنایتا بگوش ایران میرساند واشاره میدهد
که موقع استفاده است .

حالا باید ما قضاوت کنیم که اشخاص مغرض غیر ازین که صفای اخوت ذات البین این دو ملت
اسلا می را خدانا خواسته به نیات غیرحسنه خود تیره و تارکنند مقصد دیگر ندارند .
این جریده بی مسلك که تا دیروز بماوایران سرمشق اتحاد واخوت دادن میخواست وصفحات
ان از درس اتحاد ملت افغان وایران وترادف قبل از انقحطادش پر ومملو بود و در مقالات متوالی خود
بسیار زیاد اظهار حرارت میکرد امروزدفعتا در عقیده اش چنین تزلزل واقع گردیده مغایر امال
تمام ملل اسلا می وشرق صفحات جریده خود را سیاه ولکدار میسازد . ایا غیر ازافکارغرض الود
چیزی دیگری است .
ما ازلحاظ ( ایران عزیز ) شد تمیکنیم وشاید معلولانه هبنیست خاطر دوست عزیز خود
ایران را بجوابهای شدیدی که برای ( حبل المتین ) مدهیم ازرده کنیم لذا موقتا در جواب ان
جریده شر انگیز مینگاریم : این راه که تو میروی به ترکستان است

این نامه ( بیهوت ) امروز برای مفاد نه بلکه برای مضار اسلامیان وملل شرق کار میکند .
تو میخواهی دولت همجوار وهمدین هم ائین را با هم مخالف ساخته نه تنها امال -


- ۳۷۲ -

اوشان بلکه امال کلیه شرق را به خانه برابرو وانها را از جاده ترقی وتعالی شان براندازی .
تفکرکی بخوش!
دوستی و اتحاد ملت افغان با ایران نه ازلحاظ حکومت سابقه بود، ز وقتیکه ان حکومت از
میان رفت مسلک وفکر ملت هم تغییری پیدا کرد) نی. این ملت جوان باهمان عواطف واحساسات
رقیق برادری و همکیشی بملت عزیز ایران مینگرد ودر غم وشادی ان خود را شريك میداند که
شمه از ین جذبات همدردانه مارا این یکبیتی کندر موقع امضای معاهده افغان و ایران از
طرف ملت افغان بجوش وخروش اظهار شده خوشتر خاطر نشان میکند :
حیف است نصیب دشمنا نت گویم – درد تو بجان دوستانت باد!
یقین است که این انقلاب افغانستان وتاسیس حکومت جدید ان موجب این نشده که یك مو
بقدر ذره در روابط حسنه ما و ایران اختلاف و نقاری و یا تشتت و غباری را پیدا کرد ه باشد.
اگر ( حبل المتین ) کمی فکر کند وعاقبت را بسنجد میفهمد که درین مقاله خویش سهو وخطای
بزرگی کرده است .
ما باین عقیده های بی معنی اینقدر ها وقع و اعتبار نمی دهیم و میفهمیم که ایران عزیز
درین سخن هیچ حصه ندارد ! و این اواز از کدام طبع رسمی و یا جرائد نیم رسمی منطقه
ایران شنیده نشده است. و دولت هم دین و همکیش برادرما با همان حسن نیات و همچنان
رویه دوستی و اتحادی که با حکومت ( امانیه ) معمول میداشت تا امروز باحکومت ( حبیبیه )
ما نیز مرعی داشته است.
سفارت خنشاهی ایران از اول تاسیس حکومت حالیه الی الان دربار شاهی افغانستان -
سمت رسمیت حکومت متبوعه خویش را داشته در همه مواقعی که بوزارت عظمی خارجیه و ---
حضور شاهانه مشرف گردیده اند احساسات پاك وبى الایش طت ودولت ابد مدت ایران را نسبت
بافغانستان بسیار خوب ارائه و همان شالود ه واساس سابقه انرا تعقیب و تائید میفرمایند.
لذا باساس این رویه متقابله نمایند ه های سیاسیه ایران مقیم نقاط متعدده افغانستان
و حسن نظریه ورفتار عموم ملت عزیز ایران که در اثنای این انقلاب عقلا م از وشان مشاهده کرد ه ایم
قطعیا در احساسات ما نسبت بایران عزیز خللی پیدا نشده و احساسات ان ملت هم دین و
همجوار خود را هم نسبت بخود منزه و پاك از همه الائش میدانیم و انتظار داریم كه جرائد -


-۳۷۳-

داخلیه ایران ( حبل المتین ) را ازین یاوه گوئیهای او جلوگیری کرده از تحریرات اتفاق امیز
و بیانات اسلامی شان او را ازین رویه منافقت انگیز کند روبرگرفته ساکتش بدارند .
عدالت گستری ورعیت پروری همایونی
برحریر گل گذارد پای درصحرای حشر - ان نکو کاری که بر دارد زراه خلق خار
هیچ ملتی ازملتها وهیچ قومی از قومها در دنیا نه خواهد بود که از محاسن شریفه واثرات
نافعه جمیله عدل انصاف اثار واستثنا فکرد میتواند چه همین کلمه مبارکه عدل است که -
شیرازه بشریت را تحکیم ومعاملات معاشرتی بنونوع را قانونتنظیم نموده سدی در قوقا
افراط وتفریط گردیده است کسانی را که سعادت ره بر ونیکبختی رفیق کرم گستر است ازهمه
اولتر ومقدم تر برین شیوه مرضیه مائل ودلداه بگردیده رفته رفته تمام شرف وعزت و اعتبار او را
استقبال میکند خدارا شکر میکنیم از زمانی که اریکه سلطنت افغانیه بعودود خادم دین رسول الله
زیب وزینت یافته شعائر اسلامیه روز بروز تازه شده میرود و وجود معظم شارع رعد التگستری ورعیت پروری
ممتاز وسرافرازترین اشخاصند و بنوعی در جریان عد المور امانه وخاطر رعیت شاهانه خویش -
بذل مقدرت میورزند که روا دار ادنی یک تفوق وامتیازی به خویشاوندان قریب خویش وفردی از افراد
رعیت خود نمیباشند وتاکید مزید شان به تمام زمامداران مملکت نیز همین است که باید تمام امور -
سلطنتی ومسائل مملکتی به همان محور اساسی وطبیعی ان که منتج بر مسرت وخوشنود یراعی ورعیت
باشد گرد ش ورفتار نماید - تابرای اثبات این مطلب با تفقط بتذکر چندی از ان مراحم وتلطفا
الطاف همایونی که برای راهنمائی مامورین ودلد هی رعایای صداقت قرین خویش انرا از قوه بفعل
اوردند از منابع وثوقی اکتساب نموده ذیلا میپردازیم :
جلب نفری توسط بلدیه و کوتوالی
( اعلان )
نظر به پیشنهاد ریاست بلدیه برای مجلس نتظامیه اسلامیه مواد ذیل را بنابر رفاهیت ملت و
سهولت کارات دولت حکم میفرمائیم که در معر اجرا اورده شود .
(۱) درموضوع جلب نفری که برای حسابهای بگر معاملات سرکاری در وزارتخانه ها و ولایت
وغیره دوائر دولت حاضر شدنشان لازم وضرور شود وزراء وروساء ٹکٹ جلبان شخص را به
قوماندانی کوتوالی روانه کنند واز کوتوالی بریاست بلدیه خبرداده شود که شخص مجلوب را بدائره


- ٣٧٤ -

کها و را غلته جلب کرده فرستاد متصدی حاضر شدن انرا حاصل کند اگر از طرف هر دائره
چپراسی مقرر و شخص مجلوب طلب شود اولا بواسطه نا بلدی دریافتن ان سرگردانی به ــ
چپراسی مذکور بهتر میشود دویم اذیت و سرگردانی پریشانی به شخص مجلوب واقع میگردد .
( ۲ ) در موضوعی ر اشخاص که راجـ ع به استحقاق حقوق خود بدوائر عرض میدارند و از طرف
د و ایر محصل مقرر ومدعی علیه جلب میشود اولا این چنین عرضد اد فقط متعلق به والی ــ
ولایت و فرمانده انی کوتوالی اسب دیگـر د وائر شنیده نشود والی ولایت هم شخصا بر شخص مدعی
علیه محصل مقرر نکند اگر عرضـ عاری بموجب سند باشد از ولایت به قوماندانـی واز انجا بریاست
بلدیه خبر داد میشود که مدعی علیه عاری را طلب کرده در صورت قبول حق رسی و در صورت ــ
لا قبولی محول محکمه شود و اگر سند در بین نباشد بعاری دانانده شود که بمحکمه شرعیه ــ
مراجعت کند .
د و مواد متذکره فورا بحضورم منظور و بـه اعلان هذا توزیع شد تابموجبش معمول شود .
( محل مهر همایونی )

گوشمالی همایونی بچند نفر خطاکاران عسکری

درین هفته که ا سپا هی طعما ر ک در اثنای خریداری کد ام چیزیکه از بازار بکار د اشت بر
صاحب مال اطهار تشدد و صرف نفوذ نمود میخواست تا چیز مطلوبش را بدون استرضای ــ
فروشند ه، ان ببرد ــ درین اثنا پولیس صاحب موقع او را ازین حرکت بیجای او مانع شد سپا هی
ارگ با تفاق کد ام رفیق دیگر بنبای مناقشه را هم باد کاندار وهم با پولیس نهاده و طلب امداد
را از د یگـر رفقای نادان هموطن خود کرد ماند ــ پولیس نیز ازین هیاهو اطلاع یافته بموقع ــ
رسید ه اند تا اداره امنیت را بنمایند اما فیض وغضب جاهلانه این افراد نادان هیچوقـع
واهمیتی با خطار پولیس ونصیائح حضار نداده بلکه پولیسها را نیز بد بختانه از ایفای وظیفه
انها مانع شد سـمطمانا نباتفاق دیگر رفقای خود فائز المرام بارگ رفته اند زیرا که پولیسها از
جهت اینکه مرتکبین از صنف عسکری بودند بمحض اخطار اکتفا بمقابله بالمثل اعتنائی نکرده
فقط مسئله را بمنصبداران بالا دستشان را پور دداده اند هنگامیکه این هنگامـه بکد ام ذریعه
بسمع ملوکا نرسید باستعفی الفور همان خطاکاران قطعه ارگ را با منصبداران شان بحضور
احضار و گوشمالی عبرت افزا و باز پرس درستی بسزائی بهر واحدی از انها داده از قوماندان


- ٣٧٥ -

کوتوالی وحاکم مندلی و پولیسها اظهار مسرت کرده اند که این معامله را بیك صورت با -
نزاکت که امکان وخامت وطوالت را هم داشت حل وفصل نموده اند ـ وان صاحب منصبان -
عسکری را که از افراد زیر دست شان این خطا سر زده بود هم اخطار شدید وتوبیخ مزید و-
تمرین زیاد نموده اند در خاتمه عموم حضار مجلس شانرا مخاطبه کنان فرموده اند که در نظر
شفقت من تمام افراد رعیت واحاد ملت یکسانند ومن احدی را نسبت بدیگریخارج از امور
شرعی ووظیفهء رسمی اهمیت وامتیازی نمیدهم و بنزد يك من همان منصیدار وعسکر ومامورینم
محبوب ومقرب استکه اذیت وتکلیف وزحمت بهیچجانب دیگر برادر اسلامینرسد ودائما در
رفاه واسود بحال عباد الله کوشتر کند والا نهایتا زان افراد ضمیه حکومت ازرده و دلگیر میشوم
و بازخواست سخت مینمایم کعبلا موجب اسباب زحمت رعیت را فراهم و بمردم اذیت میرسانند -
بهمهء شما اخطار میکنم تا شما هم بدانید قد و اگاه باشید و بدیگران هم اطلاع و اگاهی بدهید
که من از عدل وانصافر و مساوات نمیگذرم و بگرفتن داد مظلوم از ظالم جدا کوشید ارم و درین مورد
از جرم وتجاوز و خطای هیچکسی صرفنظر نمیکنم حتی اگر پدر وبرادر وفرزند وخویشاوندم هم
باشد ازو بازخواست میکنم .

حبیب الاسلام : مزید توفیق شفقت و عدالت ورعیت پروری وانصاف گستری را برای ذات
خسروی خواستار است تا عموم رعایا وقاطبهء برایا بزیر سایهء پدرانهء شان ارام و اسوده
باشند وبان برادران نادان ناعاقبت اندیش وانانیکه برخلافمرضای همایونی بخود ها
نسبت بدیگر رعایا و فرزندان معنوی امیر حبیب الله خان قازر ترجیح ومزیتی می تراشند -
یاداوری میکنیم تا این نصائح واخطار نوی شاهانه را بگوش هوش خود گرفته اسلامانه و برادرانه
با عموم رفتار کنند .

عدل وحقوق شناسی حکام حبیبی

پسر نیاز محمد خان حاکم قلات در موضع شاجوی يك قبضه به رقبه را ازيك ملا جبرا گرفته بود
چون حاکم ازین قضیه خبر شد پسر خود را بمحضور مجله طلبید موعند اقامنا العد الت در ـ
اصفای گفتگوی مدعی ومدعی علیه گوترداد هچون ملاعتی بر پسر ثرعاید شد بعد ازلت وکوب ـ
بسیاری حتی که از دهان ودهن ان مضروب جریان خون بحمل امد بهرقبه را واپس بملا داد ـ
ملا از گرفتن ان ابا ورزید اخیرا مبلغ صد روپیه بحیث بهرقبه برای ملا داده و او را راضی


- ٣٧٦ -
ساخت پس ازین هم پدری را عموما و پسر خود را خصوصا از امثال این اعمال کاملا هم تخویفات نمود .
حبیب الاسلام بزیر سایه مهارت خادم دین رسول الله امثال این رجال فعال نیکو کار را در صرح حقایق خدام و مامورین حکومت حبیبه برای رفاه واسود محالی وارامی رعایا ی صادقانه افغانستان بیش از پیش خواستار است .
باز پرسی هزاره از مردم کوچی
( اعلان )
برادران عزیزم طوایف افغانیه کوچی !
از انجا که وکلا و کلان شوند ه های هزاره جات بشرفیابی حضور انور والابمترکز حاضر و به مراحمات پادشاهی نایل شدند یگفقره عرض نمود میبودند که طوایف متعدده زیاد مردم کوچی در هزاره جات رفت وامد دارند هذا السند در حین بازگشت عود وقلا در اکثر جاها تشبث و دست اندازی بمرد مهزاره نموده بسیار ابادی هزارم را اندرزده واموال شانرا تاراج نموده و بعضی نفرر شانرا بقتل رسانیده اند بازخواست وفور رسی خود را ازدولت رجا داریم .
احکام نمبر ( ١٤٤٩-١٠٠٧ ) تاریخی ٢٤ ماه حال پادشاهی بولایت شرف اصدار یافته اینکه برایشما امر وارشاد میرود که از گذشته انچه شد صرفنظر واینده هر گاه مردم - کوچی بغیر حق دست اندازی کرد میبودند وظاهر شد البته حکومت بازخواست لازمه میکند - شمارا امر است که محكومات انجا هم مخابره داشته و هم بذریعهء این اعلان طوایف کوچی را خبر میدهید که اینده برای طوایف هزارمجات ضرر پایمالی وجانی ومالی وغیره غیره نرسانند و اگر بظهور رسید حسب سررشته و حکم شرف شریف مجازات برایشان داده میشود . فقط
تحرير ٢٤ ربیع الاول سنه ١٣٤٨ .
بنابران بذریعه اعلان هذا از ولایت کابل بشما خبر داده شد که دائما منظور نظر- عاطفت گستر ذات شاهانه اسود محالی وارامی تمام ملت استشما بی موجب شرعی به برادران خود طائفه هزاره غرور وتعدی نگرفته از راه ها دبی ضرر کارکشته دی هزاره ما د ور باشد بسه میله جا و مال چر وجاهای توقفی خود عبور و مرور کرده بهاحدی ضرر نرسانید اگر ثابت شد حکومت بهرگونه بازخواست قرار حکم شرع انور حاضر است حالی باشید . (( محل مهر والي صاحب ))


- ۲۷۷ -

تمام نوتها مطابقت قیمت مندرجه ان مجلد ۱
(اعلان از قوماندانی کوتوالی مرکزی)

برادران عزیز و اهالی ولایت کابل ۱

قراریکه شنید مشد میعضی از اهل کسبه و صرافان نوتهای را یجه حکومت را بان قیمتیکه معین شد منگرفتت از قیمت معینه ان کمتر نوتها را خریده و یا عوار فروش اجناس مقدار ان نقد میگیرند چون اینگونه وضعیت تخلت از حکم حکومت گفته میشود لذا قوماندانی کوتوالی مرکزی اعلان مینماید تا عموم اهالی نوتها حکومت را با ن قیمتیکه از طرف حکومت در خود نوتها تعیین شده است گرفته معاملات نمایند . البته اشخاصیکه ازین امر تخلف کنند اوشان را حکومت گرفتار کرده مجازات لازم خواهد نمود بگرفتاری مرتکبین این امر در خود مرکز پولیس ها رفتند قوماندانیت و در اطراف حکام وعلاقه داران انجامکلف کوت گفته میشوند تا همه اشخاصیراکه مکوکات دولت را بقیمت معینه ان نمیگیرند گرفتار نمایند ( ۱۹ ربیع الاول ١٣٤٨ ) ( محل مهر قوماندانی صاحب )

شرفیابی اقای عبدالکریم خان بحضور شاهانه

اقای عبدالکریم خان کیهسر سعد الدین خان قاضی القضاة مغفور و اصلا قندهاری و نسلا بارکزائی واولا حکمران جافوری و بعد از ان حاکم کلان غزنوی در اثر ان ترفیعا بحکومت اعلای مشرقی و بازان نائب الحکومه مزار و زمانو نایب الحکومه قندهار و درین اواخر رئیس تنظیمیه هزاره جات از طرف شاه مخلوع امیر امان الله خان بودند روز جمعه ۳ ربیع الاول حسب الامر و استیذان خادمین رسول الله وارد مرکز و به شش شنبه بشرف دستبوسی شهریاری افتخار یافتند.
ناظرین از مطالعه نمره های گذشته حبیب الاسلام از اظهار اطاعت و ترسیل بیعت مشارالیه قبلا برین مسبوقند در اثر ان شعر تیلفونی انجا در موضوع اینکه اسلحه خود ونقود معهود را یکجا تسلیم و خود در بجه صورتک ا بوقت سپاریابی حضور را استحصال کند از مقام ( مقر ) تفدیهبارگاه پادشاهی شد در اثر اخذ هدایت ایندم حضور اعلیحضرت کسب مغفرت کرده است .

( حصص مفصله عرایز اقای عبدالکریم خان )

اقای عبدالکریم خان موصوف در ان عریضه طولانی دو پارکه اولین باریه کمال سلاست وبلاغت به عرض حضور رسانید دو یکی از نامه نگاران موقر ما انرا بما حکایت کرد باند اظهار نمود که من از طرف امان الله خان چون مدمات هزاره مقررشدم تا زمانیکه ان امیر مغرور در خاک افغانستان بود -


صادقانه و فعالانه بدون ابراز تقاضا بقدر وعایت عون با ودست بیعت داده بودم و از پدر پدر
نمك خواران بودم با وخد سکرد رولی همینکه خبر فرار او را از افغانستان و قرار گرفتن اورا بــــــه
مما لک دیگران از جریده حبیب الاسلام خواندم دانستم که باشما خاد م دین رسول الله امداد ــ
غیبی وبرکاتووحاتی شامل است ازین جهت خود چیز بحسین داد خدا که بشما شده رضا داده
حسب اوامر شریعت غراکه در همه چه مواقع بما عباد الله ارشاد شد ه على الفور اظهار اطاعت و
تقدیم بیعت خودم را بحضور شما معتنم دانسته در صدد شرفیابی بارگاه همایونی شدم ــ
اگرچه برخی از مغرضین مرا ازین مقکوره ام باز میداشتند و دران خیانت و غدری که به مخیله
خود ها داشتند وکامیا ب میشدند در اول امر مرا با خود همراز و انباز نمود ن می خواستند
اما با خود همراز وانباز نمودن می خواستند اما من خود را بلطافد الحیل ازانها علیحده و
اينك بقد مبوسی شاهانه مشرف شدم.
(خلاص بیانیه مراحم ختامه شاهانه)
ذات شاهانه ازین احساسات اسلامی و صداقتکاری و وفا شعاری انعا مسرور و ازینکه وی
بر قول ووعده همایونی اعتماد کرد ه شرفیابی حضور را نائل شد اورا تحسین کرده ازان زحمات و
خدماتی که حضور شاهانه در راه تنویر دین مبین بنابر امر وتکلیف علمای دین از ابتدا تا حال
متحمل ان شده اند نیز حکایتی راند ه این مسئله را بصد تخاطر نشان عموم مجلسیان بد لایل و
شواهد نمودند که من از ابتدا تا الان خیال سلطنت و پاد شاهی را نداشتم و ندارم محض بنابر
تکلیف و پیشنهاد مصرانه علما وفضلاء وخوانین که بمحضورم از روی ا و امر شرعی تقدیم و عرض نمود ند
صرف جهت خدمت دین واعلاء کلمت الله وخدمت ورفاهیت و ارامی عباد الله این بار گران را ــ
متحمل شدم (تصدیق عموم)
از خدا خواستهارم وری که مرا تا حال درین عزم مقدم مدد ومعاون است تا اخر کار به تمام
مقاصد اسلامی ومطالب حسنه ام موفق و کامیاب بدارد ــ (دعاکوئی عموم)
بجناب شما وامثالتان که یکعرصه درازی خد مات صادقانه را باین محیط و این اب و
خاك افغانی تان مصدر شده اید وحکومت حا ل افغانی تان اظهار صداقت وفعالیت کرده ــ
حکومت نیز در راه تنویر فکر وایزاد تجربه شما وامثال شما زحمت و ثروتهادی را مصرف کرده است


- ۳۷۱ -

خاطر نشان کرد کا طمینان میدهم که حکومت حبیبه در اتیه قریبی از فکر و فعالیت و تجربه و
صداقتکاریهای شما کار خواهد گرفت و با شخاص صادق ومسلمان و فداکار مامورین دوره سابق
بار دیگر نیز موقعی خواهد داد تا در راه ترقی وتعالی این مملکت اسلامی و رفاه وا رام سکنه
این خطه افغانی مصدر خدمات شایانی شوند .
حبیب الاسلام: باین حسن نیت ذات ملوکانه که عواقب کار مملکت را پیش بینی میفرمایند امیدوار
است به هم چنین ستجنره ای عاد لا نهی از اغیار تفریقی ان نوازش بها ی تهمیخ نمایند تا رشته
امور بکف کفایت صادقان ملت و وطن سپرده شده بچنك خائنین که همیشه تیشه بر ریشه بنیان ان
حواله میکنند نیفتد . با این وضع که ما می بینیم وضع جاری ما عدل اوضاعی که در خوریك نفر —
پادشاه عالیقدر است بود ه وما بشدت معتقدیم که مملکت عزیز ما ( افغانستان ) با این رویه
نامور کلاو کارانه حضور امیر صاحب بنیل سعادت های بلنده را قریب زمان سفتار است .

( خبرهای مشهد )

( سول ایندری ملتر گزت ) که یکی از جراید معتبر انگلیسی در هندوستان است و در لاهور
طبع میشود در نسخه مورخه ۲۱ جولائی ( مطابق ۱۳ صفر ) خود مینویسد :
سید حسن تقی زاد ه نائب الحکومه مشهد بسفارت کبرای ایران در لندن مقرر گردیده است
مشارالیه روز یکشنبه از مشهد بطرف طهران روان شده است . تا بمنزل مقصود خود ( لندن )
روانه شود قبل از رفتن مذ کور امیر لشکر شرق ( سر افسر نظام مشهد ) د عوتی ترتیب کرد که نائب
الحکومه وجنرال قونسل برطانوی در مشهد وا تاشه ملیتر برطانوی دران مدعو بودند امیر لشکر یك
نطق/ مختصروی با معنی ایراد کرد ونائب الحکومه جواب داد جنرال قونسل برطانوی نیز دعوتی
بشرف نائب الحکومه مشهد در ۴ جولائی داد .
......
حکومت ایران حکم کرده است که مشهد برای همه مسافرین افغانی جای داد نمیتواند —
باید بدیگر نقطه های ایران بروند معین السلطنه سابق عنایت الله خان عنقریب بمشهد خواهد
رسید و در انجا اقامت خواهد کرد .
حبیب الاسلام : از اطلاعات موثوقیکه برای ما رسیده خواهش ( عنایت الله خان ) همین بود که در
مشهد اقامت کند ولی حکومت حیدریه او را بایران مسکن و توقف اورا در خود طهران پایتخت ایران تصویب
کرده است .


- ۳۸۰ -

رفتار و اوضاع انگلیز بامصر
( اسارت ازاد نما ! )

نظارت خارجیه انگلیز مواد تذنیل را که قطعمعاهده مابین دولتین مصر وانگلیز
است اشاعه نموده است.

۱- تسلط عسکریه انگلیس بر سرزمین مصرختم خواهد شد.
۲- مسودت حاضره مصر و انگلیز را مقدر شرعد شاید رجه (اتحاد) رسانیده خواهد شد.
۳- دولت برطانیه اقرار مینماید که برای داخله مصر در حلقند مجمع ملل معروضه مصر را تائید
خواهد کرد.
٤- در حینیکه با یک دولت دگر مناقشه رو نماید و خطره انقطاع تعلقات بان پیدا شود -
دولتین معاهدتین با یک جهتی سعی خواهند کرد که قضیه را حسب قرار میثاق مجمع ملل
یا حسب قرار مقتضیات بین المللی دگر به امنیه تصفیه نمایند.
۵- یکی از فریقین اقرار مینمایند که در مسلک خارجهمسلکرا اختیار نخواهند کرد که با (اتحاد) -
مطابقت نداشته باشد.
۶- مسئولیت تحفظ انظار و املاک ... در مصر بر عهده دولت مصر است.
۷- در حین حرب (تحت مقتضیات ماده ٤) دولتین معاهدتین (اتحادی) میشوند و مصر
مکلف است که برای دولت بریتانیا عظمی تسهیلات تامه از قبیل در استعمال اوردن بنادر و
میدان های طیاره و انرو سلاسل رسل ورسایل مصر مهیا بسازد.
۸- چون مصر بخواهد که برای تعلیمات عسکری اساتذه خارجی در عساکر تر متعین کند مکلف
است که کسانیر ا که از تبعه دولت بریتانیا باشند معین کند.
۹- عساکر بریتانی که برای حفظ نمودن بحر قد سویز لازم باشد نقاط متعدده در شرق خط
طول البلد ۳۲ داشته خواهد بود چنانچه سپاد نو حکمرانی مصر را در ان نقاط ضرر نرساند.
۱۰- دولت مصر برای خدمات مختلفه نتواند که غیر بریتانی ها خارجیه گر را معین کند.
۱۱- دولت بریتانیه اقرار مینماید که ان دول یا امتیازات (کپپی چولیشن) را راغب خواهد کرد
که انتقال عدالتها یمشرکه قناصل را قبول کنند و بر خارجیان نفاذ واطلاق قوانین مصر را
تسلیم نمایند.


- ٣٨١ -

۱۲ - فریقین متعاهدتین در فور با همدیگر يك نماینده خود را که سفیرمختار باشد در قاهره و در لندن معین خواهند کرد در قاهره سفیرمختار بریتانیه دارای درجه اول شمرده خواهد شد .
۱۳- وضعیت سودان مبنی بر معاهده سنه ١٨٦٩ ع بر جا بخود بماند البته حق آزادی ترمیم و تغییر داد محفوظ است .
١٤- ایرماده ها بر حقوق و مسئولیت های فریقین متعاهدتین که از روی قرارنامه مجمع ملل و میثاق كيلوك میدارند اثر نقیضانه نخواهد انداخت .
١٥- اختلا فیکه در تصریح ماده های محوله واعلا زو معانی اثر پدیدار خواهند آمد واز مذاکرات با همدیگر فیصل نخواهد شد تصفیه امرد رتطابق قرارنامه مجمع ملل کرده خواهد شد .
١٦- این معاهد ه برای ٢٥ سال زنده وعامل شمرده خواهد شد .

تشکرنامه وزیر صاحب دربار بحضور اراکين و سایر متصدیان امور جشن ( دوره یازدهم استقلال )
احساسات وطن خواهانه و استقلال پرستانه را که از طرف ملت افغان نسبت به جشن دوره یازدهم استقلال مشهود گردید ه تقدیر و تحسین کرده بحضور تمام ملت افغان عموما بحضور ذواتيكه در این جشن صرف همت وبذل مقدرت در اجرای امورات جشن نظر بعلا قمندی مفرط شان به استقلال نموده اند خصوصا عرض تشکر و ممنونیت خویش را تقدیم کرده وبالخاصه بحضور ذات اعلیحضرت شهریاری که محب صمیمی باستقلال وتحفظ استقلال افغانستان دارند عرض شکران وعهد فداکاری در راه حفظ استقلال مینمائیم .
حضراتی را که در این جشن استقلال ایفای خدمات اداری جشن را فخریه متصدی شده و وجد عملی و حس وطن پرستی خود را بمنصه ظهور گذاشته اند اينك یگانه اسم برده بحضور هر يك از ایشان اظهار منتداری میکنیم .
بحضور جناب اقدم عالى معین السلطنه صاحب وجناب آغاسی حضور شان و جناب معین صاحب وزارت حربیه آقای محمد محفوظ خان و تمام مامورین ضمیمه حضور ممدوح که فردا فردا در انضباط وامنيت واداره منطقه جشن صرف مساعی نموده اند عرض امتنان کرده مخصوصا جوش وخروش و


- ٣٨٢ -

محبتی را که درحصه عالی موصوف نسبت باستقلال نشان داده اند تقدیر وتمجید میکنیم.
حضور جنابعالی والی صاحب ولایت کابل که در تکمیل و تهیه اشیای ضروریه و محتاج به
جشن صرف اوقات نموده اخلاص قلبی خود را نسبت باستقلال در اجرای امورات عالیه ابراز
داشته اند و هکذا بجناب محترم میرزا غلام مجتبی خان معین وزارت مالیه و جناب میرزا عبدالقیوم
خان مستوفی ولایت کابل که هر یک عضو معظم مجلس تنظیعیه جشن بوده در اجرای امورات اداری جشن
خود داری نکرده اند اظهار تشکر و ممنونیت مینمائیم و همچنین از جناب عبد القدیر خان وکیل
وزارت تجارت که به روزنمای در صنعت و حرفت در تهیه انتظام اشیای گرانبهای وطنی ابراز فعالیت
کرده اند تشکر میکنیم.
بحضور عالی رئیس صاحب بلدیه که در تشکیل ارزاق و ترتیب اردو بازار و صفائی و اب رسانی
در منطقه جشن و تهیه بعضی اشیاء لازمه بمدارج جشن به شخص خود و بعضی از مامورین ریاست
بلدیه توجه و اهتمام نموده اند اظهار ممنونیت مینمائیم.
به جناب محترم عبد الوکیل خان سپهسالار وجناب سلطان محمد خان افسر قوه انضباطیه که
تحت توجه حضور عالی معین السلطنه صاحب ابراز فعالیت داشته واز فعالیت یشان در هیچ
منطقمی نظمی و بی ترتیبی واقع نشده اظهار امتنان میکنیم هکذا از جناب محترم قوماندان صاحب
کوتوالی وجناب غلام جانخان افسر پولیس که اداره مواقع ترتیا تونمایشات را با نفری معیت
خود بوجه مرهوبی انجام نموده اند تشکر میکنیم. و نیز بجناب محمود سامی پاشا نائیبسالار
که امال درنمایشات عسکری جدیت فوق العاده نشان داده و طرفنواز ترشاهانه واقع گردیده اند
اظهار امتنان و همچنین بجناب عبد القادر خان نایب سالار وسر سروس صاحب و سرروس های
حضور که در تنظیمات کمپ شاهی وخیمه های حضور فرمائی ذات شاهانه و مدیر مواقع جشن و چه
در باغچه فرحت حسن عمل نشان داده اند اظهار منت داری مینمائیم.
وهم بحضور حضرات نمایندگان دول خارجه که در تمام تماشات جشن با گرم جوشی
شایانی شمولیت ورزیده اند عرض تشکر میکنیم.
هکذا از حسن اجراات و ابراز فعالیت عموم ذوات محترمه ذیل کمال امتنان داشته اظهار
تشکر مینمائیم:


-٣٨٣-
تشکر
جناب قلعه بیگی صاحب اقا عبد الغنی خان که هر روزه یک قطعه عسکر منظم را ملبس به
لباسهای گلنار بسرکردگی صماد خان غندمشر در منطقه حضور شاهانه جهت اخذ موقع
میفرستاده ند. جناب قوماندان صاحب طیاره که با یک ست طیاره های خود بر مشعولین جشن
گل افشانی نموده اند. جناب فیض محمد خان وزیر معارف سابقت وجناب هاشم شائق افندی
وجناب محمد سرور خان وجناب حسن خان سلیمی و اقای محمد سعید خان که با یک ست متعلمین
مکاتب عالیه سایق یا چراغیاتر و تمثال ها و فتح و سقوط اندلس در شبهای جشن صمیمیت
نشان داده اند. جناب محمد امیرخان حاکم چهاردهی ملحاظیکه منطقه جشن در حدود
حکومت او واقع بود با اهالی تعلقه حکومت خود شبانروز در ترتیب اراضی و مواضع جشن صرف
صرف اوقات نموده است وهکذا جناب ملک اصغر خان رئیس شش کروهی.
جناب غلام حضرت خان مهر بردار حضور مبارک که با داره محصولات و ترتیب تکت های -
اجازه نامه وجناب میرحسام الدین خان فراش باشی حضور که در بهمرسانیدن مفروثات و -
ترتیب خیمه های اراکین حکومت ورجال اجنبی وغیره وجناب محمد عیسی خان پیشخدمت باشی حضور
که در انتظام و ترتیبات داخلی کمپ شاهی ودعوت عصریه حضور همایونی وجناب جلال الدین خان
باغبان باشی که در اصلاح نواقص باغچه ها و چمن زارها وا بشارها صرف مساعی فرموده اند.
جناب عبد الله خان مدیر عمومی پوسته و تلگراف که با سه نفر اعضا رئیس تفتیش خلع سلاح فخریه
مقرر بودند ووظایف خود را باکمال جدیت ایفا نمودند.
اقای عبد المجید خان تحویلدار موزه خانه که در تزئین کمپ شاهی ومضافه جشن حسن عمل
نشان داده است. جناب عبد الله خان پیشخدمت حضور که وظائف محوله خود را بصد اقت اجرا کرده
اند. جناب مستری جان محمد خان انجنیر برقی با اقایان عبد الله خان وعبد العزیز خان معاونان
که به توجه جناب جلالتماب وزیر صاحب داخله خواجه بابوخان زیر اثر جناب عزیزالله خان جرنیل
کارخانجات در تنویر عمومی مواضع و منطقه جشن بدرجه عالی ابراز فعالیت نموده اند.
جناب میرزا محمد ابراهیم خان معاون سرمنشی حضور که به ترتیب اجراات تحریریه جشن
اظهار فعالیت نموده اند. جناب شیخ محمد رضا خان ومیرزا رستم علی خان مدیر محاسبه
وجناب معتمد پیرعبد الله خان وکیل الددائره تحریرات که در اجرای تمام امورات جشن معاونت -


-٣٨٤-

فکری وقلمی نموده وهكذا تمام مامورین وزارت دربار که بخدمات جشن مصروف بوده اند.
جناب مولوی برهان الدین خان مدیر و شیر احمد خان ومحمد قدیر خان محررین اداره حبیب
الاسلام كميته تحرير و نشر روزنامه جشن فخریه مصروف بود محسن عمل ابراز داشته اند.
جناب عطا محمد خان رئیس سابقه چر مکری کمیته اعزاز در امر روشنی عمومی امرات جشن با
جناب عبد الرشید خان حاكم سابقه معاون اول و تاج محمد خان دهباشی پیشخدمتهای سابقه و
غوث الدین خان وعبد العزيز خان ومحمد عمر خان اعضایشان مقرر بوده وظایف خویش را بخوبی
انجام داده اند واقای فهد محمد خان که مامور الات ناریه بوده در شبها دجشن اتش بازیهای
گوناگون افروخته اند . جناب غلام سخی خان خانصامان باشی سابقه که نگران و جناب عبد الشکور خان
مامور اداره واخذ محصول صحنه تمثیل با عبد الرشید خان وسيد امين الله خان وميرزا محمد
اصف خان اعضایشان مقرر بود موظیفه خود را بصداقت اجرا نمود ماند جناب عبد الوهاب خان -
مدیر قد سابقه هوتل ها که مامور نمایش هدف زدن با تفنگ و تفنگچه ریزه تیر با میرزا عبد العزیز
خان معاون شان مقرر بوده اند. جناب عبد الرزاق خان مدیر قد سابقه محاسبه وزارت دربار با
میرزا محمد یوسف خان کاتب وزارت دربار معاون شان که مامور انعامات مقرر بوده اند جناب میرزا
جان محمد خان سر کاتب سابقه وزارت خارجه مامور اداره منطقه نمایش عسکری و میرزا فقیر محمد خان
و محمد سرور خان معاونین شان جناب شیر احمد خان مامور سابقه تنویرات با عبد الرحيم خان
پیشخدمت سابقه که مهماندار خارجه ها بوده اند :
جناب میرزا عبد الروف خان کاتب اداره شرق وزارت خارجه که مامور و نگران پذیرائی نمایندگان
خارجه وجناب میرزا غلام جانخان کاتب قوماندانی طیاره که مامور موسیقی نوازها با میرزا -
عبد الحمید خان کاتب وزارت داخله معاون شان مقرر بوده اند .
جناب محمد عظیم خان پیشخدمت حضور نگران و میرزا محمد شفیع خان مامور مستوفیت ولایت
کابل مامور اخذ محصولات تکت ها شمولیت اشخاص و موتر و موتر سکل و گادی وغیره در منطقه جشن
مقرر بوده بمعیت شان میرزا غلام احمد خان و میرزا محمد نعیم خان ومیرزا احمد جانخان و
میرزا عبد الكريم خان ومیرزا عبد الضياخان و میرزا سید علیخان و میرزا امیر محمد والد ینخان و
میرزا محمد عمر خان ومیرزا احمد میرخان و میرزا محمد نبی خان ومیرزا محمد حسن خان وميرزا
محمد هاشم خان ومیرزا سلطان محمد خان ومیرزا پاینده محمد خان ومیرزا اغا پروفخان وميرزا


- ۳۸۰ -
نور احمد خان و میرزا محمد محسن خان و میرزا علی محمد خان و میرزا نصر الله خان و میرزا
محمد ابراهیم خان نویسنده های مستوفیت کابل و میرزا محمد جانخان و میرزا عبد الروف
خان و میرزا عنایت الله خان کاتبان وزارت داخله ایفای خدمت نموده اند و نیز میرزا عبد الکریم
خان مدیر محاسب سابق دار الحبیب فخریه شامل خدمت گردیده بود .

جناب میرزا محمد حسن خان سرکاتب شعبه حسابیة دوائر مستقل وزارت مالیه مامور اخذ
محصولات نمایشات جشن و میرزا عزیز احمد خان معاون اول و میرزا محمد اکبر خان معاون دوم مقرر
بود بمعیت شان میرزا امیر محمد خان مامور مالیه سابقیه پغمان و میرزا محمد محسن خان و
میرزا محمد حسین خان و میرزا محمد موسی کاظم خان و میرزا غوث الدین خان و میرزا عبد الغفور خان
و میرزا عبد الواحد خان نویسنده ها وزارت مستقل مالیه وغلام حیدر خان و گل محمد خان خانه سامان
های وزارت مالیه و میرزا فضل احمد خان سرکاتب مستوفی ولایت کابل ایفای خدمت کرده اند.

جناب محمد اصف خان مامور دو حفريات مامور اخذ محصل دكاكين وميرزاعبد الرحيم خان
سرکاتب سابته جشن بمعاونی و میرزا عبد القادر خان کاشپوزه بنویسندگی شان ایفا ی خدمت
کرده اند. جناب محمد محسن خان برتبه اعزازی مامور اداری موقع بازیهای بایسکل دوانی و
نمایش پهلوانی و چوب بازی مقرر بود بمعیت او میرزا محمد انور خان کاشپز ار داخله و میرزا
عبد الجلیل خان ایفای خدمت کرده اند. جناب محمود خان برتبه اعزازی مامور کولمبه بازی و کشتی
رانی مقرر بود مادی محمد خان بمعاونی و میرزا عبد الستوار خان بنویسندگی او کار کرده اند.

جناب محمد یوسف خان کاتب تاریخچه مامور اداره موقع کارنیوال مقرر بود بمعیت او میرزا
محمد ظاهر خان و میرزا عبد الکریم خان و میرزا محمد صدیق خان بمداخل محصول موضع مذکور
اجرای خدمت نموده اند .

خاتمتا برای عموم ذوات موصوف توفیق خدمت با صداقت را بیش ازین برای حکومت و ملت اسلامی
شان نیاز داشته مجددا از خدمتگذاری اینها نسبت بهاستقلال وعلاقمندی شان راجع بوطن !
اظهار خوشنودی ورضامندی مینمائیم .
( كابل مطبعه سرکاري )


-٣٨٦-

صفحه ١ (جریدهٔ هفته گی حبیب الاسلام سال اول- شماره ٢١) (نمره مسلسل ٢١)

واعتصموا بحبل الله ولا تفرقوا
حبیب الاسلام

مدیر: برهان الدین کشککی .
اداره خانه: ده افغانان کابل-افغانستان
همه امور تحریریه و حسابیه بنام اداره فرستاده شود .
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارده مختار است .
در هر هفته یکمرتبه یوم چار شنبه نشر میشود .
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .

شرح اشتراك
مقامات . سالانه ششماهه
شهر کابل . ٦ روپیه ٣نیم روپیه
داخل افغانستان ٧ روپیه ٤ روپیه
ممالك خارجه ١٥ شلنگ ٨ شلنگ
(قیمت يك شماره (٦) پیسه)

(درین اخبار از احکام دینی ومسائل اسلامی وهرگونه علوم وفنون واطلاعات سیاسی ومفاد
دولتی ومنافع ملی بحث میشود ) -

(تاریخ قمری ١٤ ربیع الثانی ١٣٤٨) ٤ شنبه (تاریخ شمسی ٢٦ سنبله ١٣٠٨ هجری)

وشاور هم فی الامر و اذا عزمت فتوکل علی الله
بنمای مشوره در کار تا شوی شادان - بسخن شنو) که سداد نبود درو پشمان)
مجلس تنظمیه ملکی و نظامی حکومت حبیبیه .

(جامعیت واکمليت (دین اسلام) .)

طوریکه ما وشما معتقدیم و این امر را بشدت خاطر نشان تمام جهان میکنیم تمام -
سالکین دین مبین حضرت سید المرسلین وحلقه بگوشان ١ شرع متین ومطيعان اوامر رب
العالمين بهمین عقیده ونظريه ثبات و قیام دارند که (دین اسلام) دینی است اکمل وطريقه
ایست جامع وافضل کهنه تنها سعادت ومسرت اخروی) ما را بها ثلتین بل سعادت وسيادت
(دنیوی) ما را هم تامین میکند .
شاهد این مطلب وموید این مدعا را برای منکرین و انانیکه در قبولیت این مقصد متردد
و یا مشتبه باشند اینك از نص صريح قرانی می نگاریم که (اليوم اكملت لكم دينكم واتممت -
علیکم نعمتی) هنگامیکه ما این قضیه برتری وبلندی وجامعیت وافضلیت (دین اسلام) را
بر سائر ادیان قائلیم پس طبعا وحكما این امر نیز ثابت ومسلم است که تمام احکام ومسائل و
اوامر انفرادی اسلام هم بر سائر قوانین منفرده و دستورالعمل های واحده جهان وجهانیان
افضل است و هم اعلی .
ممکن است برخی از مخالفین اسلام وانهائیکه مدنيت شوخ و شنگ نظر ربای اروپائی
چشم هام شان را خیره و تنگ و قلوب وافکار انهارا از کردار و گفتار خود مانده ولك نموده است


۳۸۷

معترضانه بما بگویند ( در صورت صدق این ادعا می بایست عالم اسلام باین ذلت وپریشانی
امروزه گرفتار نمی بودند ) .
ما بجواب امثال این رجال مینویسیم که علت ضعف و سرگردانی عالم اسلام نه ازین است که
نقص ویا قصوری در مقررات دینی وامور مذهبی شان است (حاشا وکلا ) بلکه اینهمه مذلت و
ادبار وفلاکت بیشماریكه برانها عائد وشامل است فقط وفقط در اثر فروگذاشت و مماحاه وعدم
پابندی درست و مکمل در آمدنست مسلمین است بمقررات مذهبی وامور دین وائین شان .
رو بدرگاهت کی اوردی که گشتی نا امید - گرگدا کاهل بود تقصیر صاحب خانه چیست
اینك بطور مثال موضوع همین مقاله امروزه را قدری تشریح داده حقانه ومنصفانه این
امر را ثابت میکنیم که :
اسلام بذات خود ندارد خللی
هر عیب که هست درمسلمانی ماست
مجالس مشوره در عصر نبویه :
نسبت بمشوره واستفاده ازنظریات وافکار جامعه ایات قرانيه ك واوامر صاحب لولاك
بیشتر است که ازان جمله فعلا بخاطر ما این دوایه شريفه حاضر است .
(۱) وامرهم شوری بینهم . یعنی ازجمله صفات عالیه عالم اسلام یکی اینست که امور اوشان
بر حسب افکار عمومی بصورت مشوره درمنصه شهود میاید .
(۲) و شاور هم فی الامر واذا عزمت فتوکل علی الله ) یعنی ای حضرت پیغمبر درهمه امور
اولا با مسلمین مشوره نما ونظریه وافکار عمومیه را برای خودت استحصال فرما . و سپس ازان که در
اقدام امورعزم بالجزم فرمودید متوكلا علی الله دران ثابت قدم باشید .
ذات نبوی هم چنان شد ت وانبساط در بجا اوردن این امر الهی منهمك وساعی بودند كه
هيچيك امری از امور را بدون اتخاذ افکار عمومی ومشوره وغور و خوض فرمودن با اصحاب و ــ
انصار ومهاجرین اسلامی و در مورد اجرا نمی اوردند .
درینجا ما از جمله مجالس مشوره کثیره عهد نبویه فقط باشاره نمودن بسوی ان مجلس
مشوره كه در باب اسیران حربی غزوه بدر انعقاد یافته بود اكتفا میکنیم که دران اكثری از
اصحاب کرام بطرفداری فکر قبول بگرفتن (فدیه) ورهائی دادن بندی های کفار اظهار فکر ــ
نمودند وحضرت عمر (رض) باچند نفری که نسبت بافکار عمومی حد اقلیت بل مرتبه صفر را داشتند
جانبدار این مفکوره بودند که باید اسیران مزبور جهت عبرت كفار واعلای دین سید الابرار ازین
حیث که تمام انحا اکابر واعزه وعمائد فجار میباشند مقتول گردند باینصورت که هر نفر کافر را ــ
همان قريب وخویشاوند مسلمانش بکشد که قرابت افزون وعلاقه مندی قربی بوی داشته باشد
ولی ذات نبوی ومجلس مشوره عمومی بر خلاف فکر فاروقی محض صله رحم وتأليف قلوب كفار واثبات
عفو وحلم ودریادلی ابرار باعطای فديه باكثريت اظهار رای نمود . وبر طبق ان اجراات هم کردند
تا اینکه زبان وحی بطرفداری حضرت فاروقیه ومخالفت طرفداران فدیه نازل گردید .


- ۳۸۸ -

مجلس مقننه مشوره عصر صدیقی .
پس از عهد نبویه در خلافت (صدیق) (رض) نیز هیچ امری بدون رای و استصواب
عمومی در معرض اجرا نمی امد و بر علاوه امور سیاسی فیصله حقوق و دعاوی عمومی نیز بدون
از رای مجلس مشوره قابل نفاذ نمی بود – اراکین موقر مجلس مشوره صدیقی حضرت عمر و
حضرت عثمان و حضرت علی و حضرت عبدالرحمن بن عوف و حضرت معاذ بن جبل و حضرت ابی
بی کعب و حضرت ثابت و دیگران ناموران مهاجرین و انصار (رضوان الله تعالی علیهم) بودند .
مجلس مشوره عصر فاروقی .
بعصر خلافت فاروقی در اثر فتوحات متوالی و وسعت و فراخی روز افزون رتبه اسلامی به
اندازه مسایل غور طالب و امور مبحوث فیه کثرت و وفرت پیدا کرد که يك مجلس نمیتوانست که به
سرعت لازمه حسب خاطر خواه بتمام امور وارسی نماید . لهذا حضرت فاروق اكبر يك مجلس
مشوره دیگری را هم افزود کرد که باصطلاحات عصر حاضره باید مجلسی را که از عهد نبوی
و صدیقی تاسیس شده و به عهد فاروقی رسید (مجلس اعیان) یا مجلس وزرا بنامیم و مجلس
دویمین را که مخصوصا در عهد فاروقی تاسیس گردیده مجلس مبعوثان یا مجلس مشوره –
بگوئیم .
مجلس مشوره عصر خلیفه ۳ و ۴ و دیگر سلاطین اسلامی .
در عصر ذوالنورین و مدینة العلم نیز این هر دو مجلس عالیه بهمان اختیارات تامه و
اجراات نافعه و ازادی و حقایق کوئی اثبات وجود داشت و خدمات بسیار بزرگ و کار روائی های
از حد سترگی را برای اسلامیت و ملك و مملکت مصدر شده که از قلقله نظریات عالی و پیش بینی های
بلند و تعقیب صحیح شان بمقررات دینی و پابندی بامور مذهبی باندازه اسلام را ترقی –
دادند که تا امروزه روز ان وسعت و مدنیت و عظمت اسلام موجب افتخار و اعتبار ما ست – در عقب
ان از خود غرضی و استبداد پسندی سلاطین اسلامی و پادشاهان عصر ماضی رفته رفته این شمع
تابان مشوره و این ستاره درخشان فور و خوض در امور مهمه رو بانحطاط و افول گذارده در نتیجه
(اسلام ضعف دید و مسلمان فریب ماند) .
مجالس مشوره دوره امانیه .
معلوم است که در افغانستان بعد از هجران سیزده صد ساله مجلس مشوره –
اولین بار در عهد (امانیه) مجلس های متعدده مشورت در علاقه داری ها و حکومتی های
اعلی و کلان و اول و دوم و سوم و ولایات و يك مجلس شورا در مرکز سلطنت قایم شد و بر علاوه ان
مجلسهای فوق العاده بزرگ دیگری هم عند اللزوم بنام (لویه جرگه) دایر می شد .
اما بكمال افسوس مرقوم میگردد که برای این مجلس ها بجز از نام دیگر شغل و وظیفه و
کاری نبود هر چند در تشکیلات اساسیه و نظام نامه اساسی و دیگر قوانین امانی و کلای مجلس
مصدر خدمات مهمه و مرجع کارهای عالیه نشان داده شده بود ولی در واقع صرف نظر از امور
سیاسی و اداری حتی امور اجتماعیه را هم کسی از ان ها نمی پرسید و حکام و زمامداران حتی شخص


- ۲۸ -
شاه امان المخلوع هرچه میخواست تنها بفکر و کلهء خود انرا اجرا میکرد و سر از اجرا و ـ
تصویب خود نوشتهء یکورق را جهت امضا بوکلا میفرستاد وازانها دستخط میگرفت گویا
حکام ومامورین دورهء سابقه وکلای ملی را در وانجعل دستمال دست یا کویا عصای پیری خود
قرار داده بودند .
اينك جهت اثبات این مطلب چند اجراات اخيره دوره امانیه را یاد اوری میکنیم که ایا
دران مورد از کدام مجلس مشوره و از کدام حفله وزرا و از کدام دسته مامورین خود رای و
و فکر گرفته متفقا نیا با اکثریت مجلس انرا اجرا نموده است .
قلع حیا و حجاب مستورات ترسیل متعلمات را بدون محارم بخارج اختلاط صبیان و ـ
صبیات را در مکاتب تاسیس انجمن نسوان شمولیت زنها در کارخانه ها تحدید پیرو و مریدی
را باجازه پادشاهی تاسیس کلوب تجدد و...و... احکام جبری دریغی بر عموم اهالی
منع او پوشیدن چادری و پاتی امتناع پردکانی اجرای رستمند ی بازار شهادتنامه
خواستن از علمای دیندار نگرفتن چهارزن برای مامورها لغوصدارت عظمی و امثال انرا
که سه روز متوالی در قصر استور شخصا بیانات میداد از کدام وزیر و وکیل و مدیر استشار گرفته
در محل اجرا اورد ـ اگر این امور را ریاست شورای ملی و یا مجلس وزرا دیده اند البته تقریه
تحریری انها موجود خواهد بود حال انکه از معلومات موثوقی که بدست است ابدا درین امور
و دیگر موضوع هائیکه موجب انقلاب شده است از کسی نپرسیده واز احدی نشنیده خود سرانه
برخلاف مقررات اسلامیت وافغانیت و عرف و عادات ملت اجراات کرد تا اینکه دید ثمره چیزی
را که خود غرص کرده بود و چشید خمیازه اموری را که تعبیه نموده بود ( فتفکروا یا اولی الالباب)
مجلس شوره عصر اسلامیت عصر حبیبیه .
جای شکران وامتنان است که درین عصر اسلامیت عصر حبیبیه از اسلام پروری و شریعت
گستری خادم دین رسول الله اولین تشکیلی را که بعد از اختتام مانوره های عسکری خویش امر
و اراده فرموده اند تاسیس مجلس تنظیمه ملکی و نظامی بوده در حلقه خود مرکز کابل تا بامورات
مهمه مملکت و منافع ولست ومفاد ملت وارسی فرمایند .
چنانچه این مجلس عالی تاجائیکه اجمالا بما گفته اند و از دور و نزديك معلومات گرفته ایم
برای رفاه ملت و اسود، حالی رعیت و عظمت مملکت وشوکت دولت اجراات عالی را مصدر شده ـ
ممکن است که از تفصیلات خدمات ان اجراات شان که درین عرصه هشت ماه کار کرده اند
از حسن توجه ملت خواهانه رئیس صاحب مجلس در اتیه قریبی به تزئین صفحات اخبار خویش ـ
بپردازیم و برای همیشه از کارروائی های این مجلس عالیشان این اخبار وطن شانرا افتخار بخشند.
اينك بتاريخ 3 ربیع الثانی یک اعلان جداگانه را که از حضور شاهانه راجع بانتخاب
عموم وکلای افغانستان و شرکت و شمولیت شان را درین مجلس عالیشان نشر شده مشاهد ه کرده
بر خوشنودی ما افزود و بر شکر گذاری عمومی از ذات خسروانه بیش از پیش خدمت کرده ماذیلا
تسوید انرا جهت استحضار ملت و دعاکوئی و مشکوری رعیت که ازین حقوق شناسی ومشوره پسندی


- ۳۱۰ -

ذات پادشاهی با الافتخار می نگاریم.

اعلان انتخاب وکلای افغانستان
اعلان بعموم ملت عزیزم اهالی افغانستان!
از انجا که یگانه مقصد و مرام این خادم دین رسول الله (ص) ارامی و اسایش و رفاه شما
ملت عزیزم بوده و هست لهذا از ابتدای جلوسم به سلطنت افغانستان نیز بوظیفه امارت
و اسلامیت بر خود فرض و متحتم قرارداده ام که بعون و یاری خداوند جل و عظم و استوارع مقدس نبوی
(ص) حتى الامکان اسباب رستگاری دنیوی و اخروی شمارا در تحت لوای سعادت انتمای
دین مبین اسلام فراهم اورم - ازان جمله تشکیل يك ریاست تنظیفیه علیه اسلامیه است که
از بدو جلوس شاهانه ام در مرکز افتتاح و جریان داشته عموم مسایل مهمه و مواد یکه بطور -
عموم به منافع عامه و امورات سلطنتی تعلق دارد درین مجلس مذاکره و تصویب میشود - این
مجلس مرکب است از وکلای منتخبه ملت و اعیان که از حضورم مشاور ومقرر میشوند ـ لهذا الازم
دانستم قبل از خواستن وكلا صورت انتخاب وكلا و تشکیل اعضا مجلس علیه انتظامیه اسلامیه
مرکزی را برای اگاهی شما ملت عزیزم قرار ذیل اعلان نمایم و متصل ان قرار امر ملوکانه ام -
که برای نائب الحکومه ها و حکام اعلی میرسد شروع بانتخاب وكلا بنمایند تا شامل مجلس -
گردیده برای غور و ملاحظه نمودن نظامات سابقه که کدام انحا منافی مسایل شرعیه است و لغو
میشود و چه از انحا راجع بامور اداریه حکومت است و بصورت دستورالعمل ترتیب میگردد و غیره
تجویز مفید برای رفاه و للذا سود، حالی شما عزیزانم وسایل اساسی را فکر و تصویب -
نمایند تا بمعاونت خداوندی در معرض اجرا آورده شود.

صورت انتخاب و تعداد وکلا
۱ـ وکلا برای شمولیت مجلس تنظیمه از هر ولایت و حکومت اعلا به تعداد ذیل انتخاب
میشوند . ولایت کابل ٤ نفر - قندهار ٤ نفر - مزار ٤ نفر - قطغن و بدخشان ٤ نفر -
قلم هرات ٤ نفر - حکومت اعلی مشرقی ۲ نفر - جنوبی ۲ نفر - فراه ۲ نفرـ میمنه ۲ نفر -
۲- در هر حکومتی اهالی همان حکومتی در مرکز ان اجتماع نموده از طرف قلو خودها یکنفر را
به صفت وکالت که دارای صفات فقره الف و ب اعلان هذا باشد انتخاب و با ورقه انتخابیه
ان بمرکز ولایت یا حکومتی اعلای منسوبه خود بفرستند ـ از مرکز حکومتی های کلان نیز مثل سایر
حكومتيها یکنفر وکیل انتخاب نموده میفرستند .
٣ ـ يك يك نفر وکیل که از هر حکومتی قرار تفصیلات فوق بمرکز ولایت یا حکومتی اعلی می ایند
در ولایت از بین خودها چهار نفر و د رحکومتی های اعلی دو نفر انتخاب نموده بمرکز روانه
میدارند باقی وکلا بجاهای خود مراجعت مینمایند ـ و بعاین تفصیل از عموم منطقه یا ولایت چهار نفر
و از حکومتی اعلی دو نفر بمرکز اعزام میشوند.


- ۳۹۱ -
شرایط و صفات وکلا
الف. وکلاء باید خواننده و نویسنده و حتی الامکان صاحب رسوخ واشخاص فهمیده ومالیده
بوده بدولت باغی ده نباشند.
ب. عمر وکلاء از سی سال کمتر نبوده و هم در مدت العمر خود مرتکب فعل جنایت نشده باشند.
بعد ازرسیدن بمرکز از جمله وکلای هر ولایت وحکومتی اعلی در ولایت دو دو نفر وحکومتی
اعلی یک یکنفر برای مجلس تعلیمیه انتخاب شده و از طرف مجلس تنظییمه برای مرکز هر ولایت دو دو نفر
وحکومتی اعلی منسوبه شان یک یکنفر بقسم نماینده مجلس تعلیمیه انتخاب و در انجا اعزام میشوند.
وکلای منتخبه مجلس تعلیمیه مرکز ولایت وحکومتی اعلی تا یکزمان مهمان حکومت میباشند
ومخارج سفریه رفت وامد انها از طرف حکومت پرداخته میشود ـ دو دو نفرکه برای اعضای
دایمی می مانند معاش شان بقدر کفایت از طرف دولت تعیین خواهد شد.
وقتیکه وکلای منتخبه تبدیل میشوند اعلان انتخاب جدید وکلاء میشود و تا رسیدن وکلای
جدید وکلای موجود دارای حیث عنصریت خود ها میباشند. (محل مهر همایونی)

چه خوش بود که به هم یار و مهربان باشیم
از طبع شیرین اقای (محمد سرورخان) یکی از اعضای اداره (حبیب الاسلام)

ز اختلاف رسد زخم غم بجان (وطن)
در اتفاق زکف میرود توان (وطن)
نباید این همه (تفریق) در میان (وطن)
چه لازم است جدل ای برادران وطن
دگر ستم منمائید خود بجان (وطن)
به اتفاق شتابید دوستان (وطن)
هزار شکر خدا را همه مسلمانیم
مطیع بامر هدایت سمات قرانیم
تمام رعد غیوریم وجمله افغانیم
یکی زدیگر خود هیچ پس نمی مانیم
کنید علاج دل زار ناتوان (وطن) ـ
به اتفاق شتابید دوستان (وطن)
همه برادر هم نور چشم یک پدریم
تمام بازوی هم بار و برگ یک شجریم
برادران مسلمان و اهل یکدگریم
خلاصتا همه اولاد حضرت بشریم
چو ثابت است که مائیم جسم وجان (وطن)
به اتفاق شتابید دوستان (وطن)
نفاق باد و برادر کمال بد بختیست
هزار پاره اگر اب گشته باز یکیست
شوید متفق همدگر که خوش وقتیست
وگرنه در دم اخر ندامت وسختیست
حذر کنید ز احوال بیکسان (وطن)
به اتفاق شتابید دوستان (وطن)
زهم جداشدن ما بلای اد باریست
نفاق و تفرقه ما همه تا ونساریست
شوید (متفق) هم که کار هشیاریست
وفا ومهر به ملیتار عین بیداریست
مرو بخوا بخوش ای مرد کاردان (وطن)
به اتفاق شتابید دوستان (وطن)
چه خوش بود که به هم یار و مهربان باشیم
برادر و پدر و جان دوستان باشیم


٣١٢

زيك وجود شدن داغ دشمنان باشيم
چو لاله سر بكف پای گلستان باشيم
بهار نيست (عداوت) بود خزان (وطن)
به اتفاق شتابيد دوستان (وطن)
برای خدمت (اسلام) جمله ميكوشيم
لباس خلت اسلاميت همی پوشيم
هزار حيف كه از دست خويش دلريشيم
اگر ز عاقبت كار خود نيند يشيم
نند بمعرض غم قامت جوان (وطن)
به (اتفاق) شتابيد دوستان (وطن)
به خويش همدم وهمراز وبا وفا باشيد
بد شمن وطن ودين بما چرا باشيد
با هل ظلم وجفا در پی جفا باشيد !
بد شمن وطن ودين بما چرا باشيد
بود (نفاق) مزين همعزبان (وطن)
به (اتفاق) شتابيد دوستان (وطن)
به حب اين وطن ودين اگر شوی قربان
بحشت می شود اخر ترا وطن ايجان
ز شخصيت بگذر (سرورا) ترانه مخوان
بكوش در پی اصلاح ملت افغان
وگرنه كی شوی محرم به زوشان (وطن)
به اتفاق شتابيد دوستان (وطن) -

اعزام قوای عسكری برای اداره امنیت مشرقی
عدالت مقتضی این است كه محاسن اعمال در پيش گاه محكمه عدل با هيچره كلفتنتنننتنند
گشاده و مراعات مقتضیه ومصايب با صورت گرفته ومواخذه معموله پذیرفته شود .
بدعات حكومت گذشته طوری مردم را بستوه اورده بود كه قيام مردانه مشرقی بر علیه
بدعات جاريه عيان وشايد هم حاجت به بيان نباشد لذا در اثر مجاهدات مردانه سمت شمالی
به تحت اراده سربازانه ذات اعلیحضرت همایونی كه اين بيشتر در قلع وقمع بدعات حصه
داشته ريشه ظلم واجحاف را قطع فرمود واين رئيس نامور كه شجاعت او را روزگار بضرب المثل
خود یاد خواهد كرد متمكن تخت امارت گرديد .
البته عدالت اجازه ميداد كه بنام شجاعت ومردانه گی مشرقی را كه خود در بر اوردن
تار و پود فساد دست داشتند و فداكاری وجانبازی شایانی نموده بودند موقعی داده شود
كه بزير اداره چند نفر از مامورین بزرگ مركز حسب وصايا وهدایات همایونی حكومت حبيبيه را
در انجا تشکیل واقامه حدود الله و قیام امنيت ورفاه رعيت را فراهم اورند چنانچه جهت اجرای
همين مقصد عالیجاهان ملك محمد علم خان شنواری و ملك قنبر خان خوگیانی و عبد الرحمن خان
جبارخیل را یکی بعد از دیگر بمناصب لازمه مفتخر و برای استمالت اقوام و راهنمائی انام وتد وير
امور ان جهات فرستادند این ها حسب دستور همایونی هرچند مقنونه بصروف خدمت ونصیحت
و تسلیت و دلجوئی اهالی شدند شاید درینقدر مدت كاری را حسب خاطر خواه از پیش برده ـ
نتوانسته اند كه همچنان كشت وخون وخانه جنگی وعدم امنیت وسرگردانی اهالی در سرتاسر
مشرقی موجود است .
ذات شاهانه از فرط شفقت و مرحمت و غریب نوازی خود نخواستند كه ذائما رعيت سالم و


اشخاص ناتوان و افراد معصم ان سمت به بلای عدم امنیت وكشت وخون گرفتار باشند لهذا
يك غنچه عسکری برای سركوبى اقا انقسم یاغیان ومفسدين بتاريخ ٣ ربیع الثانی اعزام شد
راجع بمراسم عزیمت فرمانى این عسکری دلاور ونطقى که از حضور شاهانه برای تشجیع و
حوصله افزائی انها ایراد وجواب ان از طرف جناب شجاعت نشان محترم محمد مخلوظ خان
معين غرض شده و توسط يك ذات جریده نواز وزارت حربيه لايحه ان باداره ما رسیده ذيلا
نقل میشود .

مراسم وداعيه عسکری

يوم شنبه ٣ ماه جاری بمناسبت وداعیه که از طرف ذات شاهانه با عساکر ظفر ماثر اعزامیه
سمت مشرقی انجام می‌پذیرفت قشون ظفر نمون با برخی از مامورین ملکی در موضع بتخاك حضور
بهم رسانيده يك منظره باشکوهی تشکیل یافته که نظاره اش خون را در عروق در بیننده بحرکت
می اورد در وقتیکه هر قطعه جوقه جوقه از پیش روی معین صاحب وزارت حربيه - طور رسم (گجیت)
گذشته وبمواضع مخصوصه خودشان موقع گرفته تشریف آوری ذات شاهانه را بکمال حرارت قلبی
انتظار می بردند هارن موتر سواری ذات شاهانه بسمع حاضرین رسیده وحضار بكمال جدیت
واماده ایفای رسم تعظیم شدند همینکه موکب همایونی بصحنۀ مخصوص قشله نظامی ورود فرمود
امر عسکری بولی رسمی ایراد وموزيك بادای سلامی مخصوص پادشاهی پرداخته اوازهای (سر
د دیر شه پادشاه ) فضا را فرا گرفته يك جهان جوش وخروش برپا شد بعد از ختم سلسله
رسم تعظیم در اثر ان ذات شاهانه این نطق قطی امیز را ایراد فرمودند .
(نطق اعلیحضرت همایونی ) ـ
عسكر غيور من البته خود شما بخوبی فهمیده اید که من چه اراده دارم و شما را بکدام
طرف روانه میکنم . بلی ! کسیکه بطرف سربازی می رود دفعه تا يك احوال مدهشه را بخود می یابد
ولی کسیکه میخواهد برای خود زندگی جاوید حاصل کرده شاهد تاریخی را از خود بصفحه روزگار
گذارد ویا میخواهد براه بندگی خدا وفرموده های رسول مقبولش جهد کند مجبور است این
همه دشواری ها را با پشت پای همت خود زده از غیرت و شجاعت فطری خود کار بگیرد البته
واقعات تاریخی ملتهای دنیا شاهد این مقال است چنانچه ملت هائیکه از همت خود کار
گرفته زنده مانده اند و تمام حقوق بشری را مالک اند و کسانیکه طرف بی همتی واقع شده اند -
و کسانیکه طرف بی همتی واقع شده اند امروز اثری ازوشان باقی نه ــ و اگر است بدنیای
متمدن هیچ حقوقی را صاحب نیستند من برای شما نصیحت میکنم که وظایف با شرف عسکری
که امروز بشما عاید و شما مخصوصا باحقاق حقوق تمام ملت و حفظ طنطنه وننگ و ناموس افغانستان
و وقایه دین مقدس موظف هستید این وظیفه را طوری بجا ارید که خاص ازيك نفر مجاهد
في سبيل الله متصور بوده و او جز رضای خدای خود دیگر اراده ندارد من هم از نهایت
محبتی که بوظایف عسکری دارم در هر وقت بمثل يکنفر سرباز با شما دوش بدوش در میدان های


مبارزه یکجا بوده ام چه اراده خودم جز بهبود ملت و (اعلای کلمت الله) نیست و از مرگ
نترسیده اجل را بوقتش موقوف میدانم لهذا بشما این خاطره را میدهم که در عزیمت شما بسمت
مشرقی فقط این مطلب مد نظر است که در مفاوضه با برادران مشرقی شما شده و اوشان برای
حق سر تسلیم خم کرده و از خسران ابدی دست کشند البته اوشان را مثل برادر عینی خود ـ
دانسته برای هرگونه تسلیات خاطرشان اماده خواهید بود والا به هیچ گونه نصایح ومراعات ـ
به راه حق پیش نیایند البته دران صورت مجبور خواهید بود که مقاصد پاک خویش را بقوه سر
نیزه های خود از پیش ببرید خداوند معاون راست کاران است .
اگرچه وداع شما مرا مثل جدائی یک فرزند عزیزم متاثر میسازد ولی میدانم بطرفی روان ـ
میشوید که خیر ابدی شما است لهذا بخداوند سپرده کلام خود را خاتمه می دهم .

ـ (اثر نطق همایونی بر حضار) ـ

از انجا که کلمات شجاعت سمات شاهانه به یک لهجه خیلی دلگیرانه ومتاثرانه ایراد گردید
کافه نظامیان بالخصوص وافراد ملکی و مامورین را بالعموم تحت دائره رقت واثر غریبی آورده
چنانچه هر بیننده حسابر محسوس می نمود که تهور و شجاعت این شیر بچه گان مضاعف گردیده
و خون در عروق شان بغلیان آمده وبرای بدست آوردن گوهر مقصود خصوصاپای ملوکانه به
اهتزاز امدند در همین حال عالیقدر صدارت ماب معین صاحب حربیه پنج قدم پیش از موقع
خود امده بعد از لحظه توقف اینمعروضه را که مملو از جذبات عسکریت واحساسات اسلامیت
بود باواز بلند عرض نمود :
(معروضه معین صاحب حربیه)
اعلیحضرتا ! در مقابل مهربانی هایتان بزبان نیاز اصالتا از طرف خود و وکالتا از جانب
برادران عسکری عرضمیکنم :
ما عساکر ها پوره خبر داریم وعلاوتا زحمات شباروزی پادشاه غیور ما ما را به ارزوهای
چندین ساله عالم اسلامیت رهبری فرموده و دانسته ایم که اسلام چیست . وناموس اسلام ـ
چطور محفوظ و با شرف می ماند و یکدام وسایل عالم اسلامیت را ترقی و توسیع دادن ممکن است
اخرین این نقطه را درین راه یافته ایم . عشق ـ دین ـ عزم متین توجه پادشاه مسلمین است
وبس . خوشبختانه امروز باین اسلحه سه گانه مجهزم بدل عشق دین و بدماغ عزم متین مثل شما
یک پادشاه غیور مجاهد دین پرور معاون ومددگار در برداریم میتوان گفت که درین عصر ـ
بارزوهای مقدستان رسیده ایم وبان فکر یگانه تان هر ذی شعوری میداند پر ان برادران هم دین
وهم ملت وهم مسلک مشرقی مان پوره حس نموده امروز را فیروز شمرده سر اطاعت بفرمان شما ـ
پادشاه غیور مجاهد خواهند گذاشت والا خدا نخواسته عدول بنمایند بدلهای پر از غیرت
وسینه های مملو از شجاعت بمیدان جان نثاری با تیغ های ابدار وتفنگ های جان شکار وتوپهای
اتش بار استاده هرگونه موانعات داخلی وخارجی را برداشته جان سپاریها خواهیم نمود .


٣٩٥

یا مطلوب عالم اسلامیت را بدست میاوریم یا میدانهای حرب را از خون لاله گون خواهیم
نمود درین مقصد مقدس تا جان در بدن داریم خواهیم کوشید و یا حیات ابدی را حاصل
خواهیم کرد .
شاهنشه غیور نه وقت درنگ ماست ـ امروز روز غیرت ناموس وننگ ماست
زنده باد پادشاه غیور دین پرور ما تابنده باد اختر فیروز و ظفر ما .
در خاتمه عساکر غیور بجوش و خروش قلبی بنواخت باجه ایفای تعظیم نموده با چهار بار
گویان بسوی ایفای ماموریت خود متوجه شدند .

ورود افواج حبیبیه در مشرقی
از اطلاعات تازه که مجدداً توسط یکی از نامه نگاران موقر ما باداره موصول گردیده است
این افواج ظفر امواج سه روز قبلترین کامیابانه و مظفرانه بمقام گندمک خفیانی که از انجا الی
مرکز جلال اباد چهارده کروه راه است مواصلت نموده انعده رعرع راه عموم سکنه محلی وقری
و دیهات اطراف و نواحی که از اعزام فوجی مطلع می شدند جهت اظهار اطاعت وبجا آوری خدمت
احضار شده پذیرائی های شایانی نموده اند .
در حدود جگدلک اقوام جبار خیل و طرفداران اقای عبدالرحمن خان خانخانان با نفری
زیادی جهت پذیرائی و خیر مقدم عسکری حاضر شده عزت داری و احترامات لازمه را بجا اورده
مشایعت کنان با قوه عسکری بلوطك و کلالى وسرخ پل و خته و پلوئی و گندمك را عبور کنان در حال
ترمه نظامی بقرب مقام عالیجاه ملك قيسر خان در هاشم خیل مواصلت کرده است که مخالفین
و معاندین ملك محمد قيسر خان مصروف حمله و پیکار باوی بودند لہذا از یکطرف افراد عسکری
باتخاذ موضع و اشغال نقاط حاکمه مصروف شده اند و از جانب دیگر قضیه را بقوای متعاقبه خویش
ذریعه البته برقی اخبار نموده خود شان بسر کوبی انها بشدت پرداختند تا اینکه مخالفین فرار
و مساکن وقلعه جات تریبه را پناه گاه خود قرار داده اند در اثر ان همینکه چند فیر توپهای
جبل بر قلعه های مزبوره اتش باری نمود اشرار فرار را بر قرار اختیار و اخیار جوق جوق بنزد ـ
منصبداران عسکری احضار شده عرض مراحم گستری و الطاف پروری صاحب منصبان نظامی را خواستار
شده اند بالمقابل از طرف روسای لشکری هم موجبات طمانیت و تسلیت انجا فراهم اورده شده
است .
(اعزام مزید قوای عسکری بسمت مشرقی )
حسب اطلاع یکی از نامه نگاران محترم حربی ما بروز جمعه ۹ ربیع الثانی یک قوه مکتبه دیگری
از عسکر مظفر حبیبیه جهت الحاق با دیگر برادران عسکری خویش در سمت مشرقی بان طرف اعزام
شده اند . ذات شاهانه جهت وداع وتلقینات لازمه برای این قوه مظفر نیز در بتخاك تشریف فرما
شده نطق جوش اوری را ایراد و جوابیه عالی را استماع فرموده اند که در شماره آتی ما صورت این
خطابه پادشاهی و عریضه عسکری را جهت استحضار ناظرین محترم خواهیم نگاشت.


- 16 -

شکست فاحش اشرار خوگیانی
خبر ما بعد یکعده اثر اطلاع فوق از راپور تحریریکه حضرتعالی افخم معین السلطنه صاحب
بوزارت حربیه الطاف فرموده اند مژده اش را بناظرین محترم ما تقدیم میکند .
در اثر ارتصادمی که گزمه عسکری با مخالفین ملک قمبر در هاشم خیل نمودند و متعاقبا
مزید قوای عسکری مرکزی ونفر قومی عالیجاه عبدالرحمن خان جبار خیل و طرفداران ملك قنبر نیز با
انها معاونت نمودند - یک شکست فاحشی به نصیبان جمعیت اشرار خوگیانی شده است که قبل
از ورود عسکری با طرفداران ملک قنبر مصروف مقابله بودند .
در نتیجه این مغلوبیت یکعده زیادی ازان سیه کاران اسیر ومحمد افضل نام خوگیانی
سرفنه شان هم دستگیر شده علاوتا ١٤ ضرب توپ ماشیندار و دو ضرب توپ قاطری و٦ عراد موتر
و یکعده اسلحه ودیگر غنائم بدست قوه ظفر موج حبیبیه امده است !! :

تشریف اوری ذات شاهانه در ریاست مطبوعات
حسب اطلاعیه که باداره ما موصول گردیده روز ٤ شنبه ٧ ربیع الثانی ذات خسروی بمعیت
یکعده از مصاحبین و حواشی حضور شان اولا باداره توت وصکوکات رونق افزا گردیده بر تمام -
اجرات وعملیات ان اداره مدققانه تفالیات و استفسارات فرموده متعاقبا بمطبعه حروفی که بتقرب
نشیمن حضرت عالی والی صاحب واقعه است رونق افزا گردیده بر صند و قهای حروف و ماشین های
پایکی و برقی و برق و اصناف امور اداری علم اوری کنان از حسن اداره اقای صوفی عبد الحمید خان
رئیس و باقی معاونین و هیئت اداری شان که در مطبعه سنگی وحروفی ودیگر شعبات بذل مجهودات
میورزند اظهار مسرت نموده علاوه بر تحسین وافرین زیاد هر واحدی ازین کاریگران وعمله وفعله
ریاست مطبوعات را مورد انعامات لازمه ساخته دردعاگوئی و موجبات خوشنودی و دلگرمی شان
افزوده اند.

مد وجزر اسلام حصه ٧ ما بعد از شماره ٢١

کاروانی بود اری با هزاران برگ و ساز
کاروانی بر سرش وما یه دار امتیاز
( کاروانی بود ( بسمل) وه چه زیبا کاروان
رومیان را پیش ایشان طاقت جولان نبود
کاروبار اهل(لندن) هم باین سامان نبود
( تا به نیم مملکت گیری فرس انگیختند
هر کجا کردند رو اقبال پیشاپیش بود
گرچه هرباد در لباس مسکنت درویش بود
( ان عزیزان چون طلب کردند از شاهان خراج
تخت جم را خیر بادا گفت اقبال کیان

کاروانی در دو عالم پیش ایزد سرفراز
کاروانی بارکش از محیط الوحی حجاز
کاروان میرعرب تاج عجم فخرجهان)
قطبیان را نیز تاب زخم ان چو کان نبود
ذکر چین پاک از اوخود مرد این میدان نبود
خاک صحرای عرب بر قصر قیصر ریختند )
در رکاب نصرت شان عقل دور اندیش بود
صولت از قیصر وفغفور خیلی پیش بود
بحريا اند رشان اورد کوه تخت عاج )
سرنگون افتاد از بالا درفش کاویان