- ٩٣ -

بيعت هاي ولايات و ملحقات ان (٣)
( بيعت نامه اقوام توخی وهوتکی قلات )
۲۸ رمضان المبارك

الحمد الله الذي خلق الموت والحيات ليبلوكم ايكم احسن عملا والذي هدانا بواسطه
نبينا، بقران عظيم على قول ولا رطب ولایا بس الا في كتاب مبين .

اما بعد بر ضماير كافه ما اهالی قوام توخی وهوتکی علاقه قلات مخفی مباد ـ قبلا ـ
با جميع اهالی ذكور سکنه قلات دست بیعت امارت قد السلطانت را بمدار سیاسات امر شرع
شريف فرا با امیر امان الله خان بقرار شرطیكه از امورات شرعی تخلف نكند داده بودیم چون موصوف
شرطیكه اطعت او بمراسم شرعی بر مایان لازم باشد اجابت نكرده تا اینکه عملیات او انچه است
بخلاف احکام قرآن و رویه دین مبین حضرت سيد المرسلين ملاحظه شد و بدعات ونواقصات او كه
بخلاف شرع محمدی است به کل افغانستان هويدا است که رویه وعقيده وكردارات وعمليات و ـ
اختراع بدعت امان الله خان جاری وظاهر است ازان رو که عالیجاه نیاز محمد خان بر گد ملکی
و نظامی حاکم قلات ومحمد اکبر کندکشر که از حضور مبارك بمده فرمان ها واعلان ها از طرز ـ
سلطنت موجود ه ونشر اعلان ها وغيره ابراز بيانات نموده همه ما اهالی ملاحظه کردیم که همه
دانسته بشرایط شرع شریف است متحضر شدیم لهذا امير امان الله خان را که بانی فساد
و مغاير دين پاك ومرتكب افعال نامشروع وعقيد ما تيخرا ب که کفر او را ثابت مینماید ملاحظه
نمودیم چون الزام اطاعت او شرعا از ذمه ما اهالی زمره ما مسلمین ساقط شده بناء عليه
فسخ بيعت امارت سابقه خود ها را ما زمره اسلامی از او موقوف امارت خود ها کردیم و بیعت
تازه صحيحه جديده بقرار امر خداوند عالم و هدایت رسول اکرم و صحابه معظم خادم دین
رسول الله (ص) با امير حبیب الله خان که شخص صادق خدمت گار ملت و پیرو دين پاك محمدي
و باوصاف حميده واخلاق حسنه وشجاع وغيور و رعیت نواز بود نمودیم وان خادم دين رسول الله
(ص) را برضا و رغبت خودها با مارت سلطنت کابل بسر وجان و مال قبولداریم که امورات امارت
را مطبق احکام الهی وسیاسات اورا بر وفق سیاسات شرعی اجرا میدارد وما اهالی اسلامی
از خداوند بار تعالی درخواست توفیق سعادت را با مورات امارت و رعیت پروری وانصاف و ـ
عدالت او را مسئلت داریم کما لحی افتاب عمر و اقبال و استقلال سلطنتش در اوج ودرياي حشمت
وجلالش موج در موج باد بنون وصاد مبارك باد سلطنت افغانستان بر خادم دین رسول الله
امیر حبیب الله خان باقی مباد هر که نخواهد بقاء شاه . امظا ات :

میرزا گل محمد هوتکی ـ میرزا قند نظار محمد هوتکی ـ سید احمد توخی ـ سیف الله خان توخی ـ حاجی
تاجو اندری ـ عصمت الله توخی ـ محمد شریف توخی ـ حاجی عبد المحمد ـ حاجی عبد الحي ـ خير محمد
خان هوتکی ـ کفل خان ـ خیر محمد اخند زاده ـ ملا باز محمد ـ ملا برهان الدين ـ ملا محمد
ملا خدای نظر ـ سید علیجان ـ ملا مولاداد ـ ملا اقا محمد ـ علی محمد ـ صالح محمد ـ


- ٩٤ -

کاکر خان توخی ط و امیر محمد خان - صاحب خان - محمد غنی - عزیزالله خان - عبد القیوم - گل محمد
محمد رحیم - محمد نواب خان - لعل محمد - ملا نقیب الله - ملا خیر محمد - ملا امیر محمد - سید
غلام خان - ملا زهاب الدین - ملا میر ملنگ - خالقدار - ملا فیروز خان - ونور محمد توخی ها)
اسامی ونشان شصت ٧٨ نفر دیگر.

بیعت نامه قریه اوزبین و سروبی

بحضور عدالت ظهور امیر صاحب عرض میشود که :

این بندگان الله ملک محمد قایم خان - ملک صالح محمد خان بیعت نامه قریه سروبی و -
از بین قوم حسین خیل ومهر علی خیل را بحضور مبارک اورده ام که تقدیم مبارک شود امید است
امر فرمایند که تسلیم کنم سلطنت افغانستان را خداوند تعالی جل شانه بوجود امیر صاحب -
مبارک گرداند مایان رعایا وملکان شکر خدا بجا میاوریم که برای ما مسلمانان شما را پادشاه -
گردانیده خداوند مایان را هم توفیق رفتار رعیتی بدهد که خدمت پادشاه خودرا بصداقت و -
راستی نمائیم . امضاء ها :

ملک صالح محمد - ملک محمد قایم خان - ملا حبیب الله اخند زاد هـ گل احمد خان - عبد الله خان -
عبد الحنان - مسجد ی خان - جلاد خان (امضای باقی ٦٤ نفر دیگر)

بیعت نامه تیزین و بابکر خیل

٦ رمضان .

الحمد الله علی دین الاسلام وصلوات وسلام علی رسول محمد واله واصحابه اجمعین .
اما بعد بحضور مرحمت ظهور حقائق اگاه مهربان پادشاه مسلمین امیر صاحب غازی حبیب
الله خان عرضیا مردم علما وخوانین وملکان ورعایا تیزین قوم با بکر خیل بحضور صاحب چنان
است که الحمد الله والمنه که چنین پادشاه دیندار پادپانت مهربان را برما مردم مسلمانان -
عطا کرده و جلوس میمنت مانوس سلطنت افغانستان را بوجود مبارک شان نیک ومبارک گرداند و
ما مردم را بامر ایه کریمه که اطیعوا الله واطیعوا الرسول واولالامر منکم توفیق اطاعت وخدمت و
گذاری نصیب کند و او را بر مایان رعایا و خدمت گذاران شفیق و مهربان گرداند فقط امین یا رب
العالمین تحریر ٦ رمضان المبارک ١٣٤٧ شکر الحمد الله که تاریکی کفر را از ما مردم
دور کرده افتاب اسلام را برای ما مردم درخشان گردانید . امضاها ومواهیر :

محمد سلیمان - عبد الحمید - احمد جان - عبد المومن - عبد الغفار - عبد الرحمن - حبیب الله -
محمد صدیق - عبد الله - غلام سرور - عبد الخالق - رحمت الله خان - شیر احمد - عبد الغیاث -
جمعه خان - محمد عمر . (باقی نشان انگشت ٢٤ نفر دیگر)


- ٩٥ -

بیعت نامه" سروبی و باد پش وغیره

٤ رمضان
بیعت مردم سروبی وباد پش وازبین وادرم خیل وغیره توابع ان بمعرفت امیر محمد خان بحضور انور والا امیر صاحب حبیب الله خان خادم دین رسول الله تقدیم نمودیم که سلسله ارادت افغانشان را بذات شاهانه تبريك وتشکر می نمائیم که زمان دولت درخشان وتابان باد فقط تحریر مورخه ٤ رمضان المبارك ١٣٤٧ ٠ امضاء ات ومواهیر :

محمد شریف ـ ملا محمدکریم ـ عبد الله خان ـ نورمحمد ـ محمدعیسی خان ـ عبدالکریم ـ علی محمد ـ فیض محمد ـ ملا دین محمد ـ عبد الوهاب ـ نشان انگشت ومهر ٤٨٠ نفر دیگر .

مسایل دینی
(۷)

ششم ـ گفتن این قول که هر که شراب نخورد یا زنا نکند مسلمان نیست .
۷ ـ صدقه کردن حرام قطعی بامید وار بودن ثواب ان .
۸ ـ گفتن این قول که هر که نماز کند کار را برخود دراز کند یا اینکه خدای تعالی مال مرا نقصان کرده است من از حق او تعالی نقصان میکنم ونماز نمیگذارم و روزه نمیدارم .
۹ ـ این قول که نماز نمیگذارم بطریق انکار اگر مدعایش منکر شدن از نماز باشد در جواب کسیکه اورا گفته باشد که نماز را ادا کن .
۱۰ ـ دشنام دادن ایمان یا دین یا مذهب که مراد او دین ومذهب اسلام باشد یا قبر یا دل یا روح یا زبان یا دهان مسلمان وهم چنین دشنام دادن پیر ومرشد وغیره که انسان را ندانسته بکفر میرساند والفاظ کفر بسیار است درین اوراق برای اختصار برین قدر ـ اکتفا نموده شد زیرا که از ذکر همین الفاظ امثال ان معلوم میشود .

نوع نهم استخفاف علم وعلما
استخفاف ایشان نزد علماء عظام رحمهم الله تعالی درچند لفظ کفر است .

۱ ـ در بغض عالم سبب علم دین بغیر سبب ظاهر خوف کفر است.
۲ ـ درین قول مر شخص صالح را بسبب صلاحیت او که دیدار وی به نزد من چنان است چون دیدار ( خوك ) خوف کفر است .
۳ ـ نشستن کسی درجائی واز وی بطریق استهزا پرسیدن مسئله های دین را و او باستهزاء جواب گفتن وهمه شان خندیدن .
٤ ـ استهزا کردن برعمل کسیکه بروت خودرا بطریق سنت کوتا کرده باشد ودستار خودرا موافق سنت بسته باشد .


- ۱٦ -

هـ گفتن این قول که از گله گشت امده هر کسی را که از مجلس علم دین امده باشد.
٦ ـ این قول که مرا با مجلس علم دین چه کار .
۷ ـ بطریق کبر وغرور گفتن این قول که کلام کس قدرت دارد بر ادا کردن انچه علما دین میگویند از کتب دین .
۸ ـ در زمین انداختن نوشته فتواء شرعی بسبب استخفاف وگفتن این قول که چه شرع است این .
۹ ـ این قول که درم باید علم دین بچه کار اید ـ یا اینکه اینها که می اموزند داستانهاست یا بد است یا تزویر است یا اینکه من علم حیل شرعی را منکرم .
۱۰ـ خواندن قرآن شریف بضرب دف وضرب نی ودیگر اسباب لهو به نیت استخفاف واستهزاء

نوع دهـم
در کلمات کفر که تعلق بعرض و مردن وقیامت دارد وان چند کلمه است نزد فقها رحمهم الله :
۱ـ گفتن این قول که ده دیگر بمن ده و بان جهان باز خواه او را بازدهم در جواب کسیکه او را گفته باشد که درم های دین مرا در دنیا بده که در قیامت درم ها نیست .
۲ـ این قول که مرا با محشر چه کار . یا اینکه از قیامت نمی ترسم .
٤ ـ گفتن این قول باستهزاء ، و سخریه زاهد یرا که بنشین کمتر عبادت کن تا از بهشت بیرون نیفتی .
ه ـ این قول که نقد را به نسیه نگذارم در جواب کسیکه او را گفته باشد که دنیا را ترک کن تا اخرت را بگیری .

نوع یازدهـم
در کلمات کفر که با کابر گفته میشود وان نزد فقهای عالم رحمهم الله درچند کلمه است.
۱ـ اینکه شخصی در جواب عطسه پادشاه یرحمک الله گوید ودیگری گوید که پادشاه را این چنین لفظ گفتن روانیست ومراد او این باشد که در جواب عطسه پادشاه لفظ مسنون کفایت ندارد ـ نعوذ بالله.
۲ـ خلاف شرع را عدل گفتن .
۳ـ این قول که ای خدا و ای پروردگار مر یکی از اکابر را .
٤ ـ سجده کردن بغیر الله تعالی .
هـ فرمان پادشاه را قضا جریان وحکم او را تقدیر گفتن بدون تاویل ( باید دانست ) که زبان از اعضای انسان عضوی است که جسم ان خورد وگناه ان بزرگ است که در حال شدت و تیزی غضب یا شهوت کلماتیکه مسلمان بان کافر میشود از زبان می برآید ـ لہذا مسلمان را لازم است که با حتیاط بسیار زبان را بحرکت بیاورد وازدشنام و بی باکی احتراز واجتناب


– ۹۷ –

تمام بنماید وعلاوه بر ان این را باید فهمید که بگفتن یا الفاظ از الفاظ مذکور فوق زن قلم –
دشنام دهنده بروی طلاق می گردد واگر تجدید ایمان نکند وتجدید نکاح نیز نکند اگـــــر
بزن خود نزدیك شود زنا می باشد وهر ولدی که از ایشان حاصل میشود حرامی است پس
بنابرین به نهایت احتیاط زبان را حرکت دادن لازم هر مسلمان است چنانچه شاعر میگوید :

نیت در عالم ایجاد بجز تیغ زبان
بیگناهی که سزاوار بحسب ابد است

و از بعضی الفاظ نامشروع است که کفر ان ها لازم نمی شود و در شرع شریف ان ها تعزیر –
لازم می شود مانند دشنام دادن مسلمانان را بغیر حق بزن ومادر وخواهر وغیره پس از
اجتناب از امثال ان نیز لازم است وانچه فقهای کرام رحمهم الله تعالی از الفاظ وکلمات
کفر را بیان کرد و بعضی انها که باتفاق همه ایشان کفر است درین رساله اورده شد همه
از همین قبیل است که تجدید توبه وبعد ازان تجدید نکاح را لازم میکند اما در باب –
اینکه در بعضی انها قتل گوینده لازم میشود یانه و توبه ان در باره قتل قبول میشود یانه
پس تفصیل انرا از کتاب فقه شريف طلب باید نمود اله تعالی وتقدس به فضل ومرحمت
خود جميع افعال واقوال ما عاجزان را موجب رضای حضرت خویش و بر خلاف نفس بداندیشا
ن
داشته ودارد – امین یارب العالمین . ( باقی دارد )

فتوحات اســــــــــــــــلا م
( فتح بیت المقدس )
(۷)

لهذا عذاب میشوند . امیر المومنین رضی الله تبارك وتعالی عنه فرمودند که خود اینها چه
میگویند .
معذبان گفتند که اینها میگویند که مایان چیزی نداریم امیر المومنین فرمودند کـــــه
اینها را رها کنید و باین امر مالایطاق تکلیف نکنید چرا که من از رسول الله (ص) واصحابــه
وسلم شنیدم که فرمودند که مردمان را بدنیا عذاب نکنید بعد ازان معذبان راه انها را –
خالی کردند و امیرالمومنین عمر ( رض ) هم روی براه اوردند ورفتند تا اینکه بوادی القری–
رسیدند بعد ازان ان مردمان انها را خبر دادند که درینجا شیخی است که در بالاهای
مسکن دارد و دوست بسیار مهربانی هم دارد که ان دوست او از برای ان شیخ گفته که ایا تو مرا
به مال خود شريك میگردانی تا اینکه مهمات ترا کفایت کنم و اشتران ترا بچرانم وبه جمع کردن
حقوق تو قیام نمایم مقرر بر اینکه عیال تو يك شبانه روز از برای تو باشد ويك شبانه روز –
از برای من با شیخ باین گفته رضا داده و این امر را قبول کرده .
چون امیر المومنین ( رض ) ازین امر واقف شدند امر کردند که ان هر دو مرد را حاضر
اورند بعدا زان امیرالمومنین (رض) از برای شان فرمود که وای باد شما را بگوئید که چه دین


دارید . گفتند دین اسلام .
امیرالمومنین فرمودند که وای باد شمارا از طرف شما چه خبر بسمع من رسید .
ان دو مرد گفتند که مایان نمیدانیم که چه خبر بسمع شما رسیده است .
امیرالمومنین (رض) انچه از قوم عر ب شنیده بود از برای شان قصه کرد . شیخ گفت
یا امیر المومنین صدق را می فرمائید که حال مایان این چنین است امیرالمومنین (رض) فرمودند
که ایا ندانستید که این فعل شما حرام است ان دو مرد گفتند والله قسم که ندانستیم که ــ
این حرام است امیر المومنین رضی الله تبارک وتعالی عنه ازان شیخ پرسیدند که ازچه سبب تو
این فعل حرام را فعل کردی شیخ عرض نمود که یا امیرالمومنین من پیرمرد کلان سالی ام وــ
کسی [نقد?] نداشتم که در باب اموال ومواشی خود بوی اعتماد کنم اخر از برای این مرد گفتم
که اگر تو چرانیدن اشتران و گوسفندان مرا ذمه بردار میشوی . و بخانه من اب می اوری
و در امورات جمیع دولت من مرا یاریمی کنی من ترا حصه در عیال خود شریک میگردانم اوــ
گفت اری من امورات ترا ذمه بردار می شوم من اورا حصه در عیال خود شریک کردم وحالا
که دانستم که این فعل حرام است درما بعد این فعل را ترک می کنم امیرالمومنین عمـــر
(رض) از برای او فرمودند که ای مرد دست عیال خود را بگیر وبخانه خود داخل نمای که اورا
در عیال تو هیچ حقی نیست وبعد ازان روی بطرف ان مرد دیگر اوردند وفرمودند کـــه
بنگری اینکه درما بعد درخانه او داخل نشوی که اگر بسمع من رسید که من بعد تو درخانه
او داخل شدي گردن ترا قطع میکنم بعد ازان جا روی بطرف بیت المقدس اوردند ورفتند
تا اینکه دراول شام رسیدند اسلم بن برقان مولی عمر (رض) نقل کرد .
که چون در اول زمین شام داخل شدیم مسلمانان روی بطرف ما [نفقت?] اوردند وما بطرف
خیل مسلمانان دیدیم .
امیر المومنین روی بطرف زبیر اوردند (رض) که یا زبیر بشتاب تو روی اور و ببین که
این خیل چه کسانند ــ زبیر (رض) نقل کرد :
که چون نزد يك رفتم دیدم که طایفه اند از اهل یمن که ابا عبیده رضی الله انرا فرستاد ه
تا اینکه خبر امدن امیرالمومنین عمر (رض) را معلوم نمایند . وبعد اوراخبر دهند زبیر
( رض) فرمود که چون من انهارا دیدم انها از برای من سلام کردند وپرسیدند کـه
ای جوانان تو از کجا می آئی . من گفتم که ازمدینه رسول الله (ص) می ایم . پرسیدند که
اهل مدینه منوره چه حال داشتند .
گفتم بخیر وعافیت بودند باز سوال نمودند که امیرالمومنین عمر (رض) چه فعــــل
میکردند ایا بطرف ما قدم می اوردند یانه . زبیر (رض) نقل کرد که من ازانها سوال ــ
نمودم که شمایان چه کسان می باشید . فرمودند که مایان قوم عرب ایم واز اهل یمن که امیر
ابا عبیده (رض) مارا فرستاد ه تا اینکه خبر امدن امیرالمومنین (عمر) را معلوم کنیــم


- ١١ -

و باو رسانیم بعد ازان زبیر بخدمت امیر المومنین عمر(رض) بازگشت. باقی دارد.
متابع حبیب الاسلام

صفحه ١ (جریده هفتگی حبیب الاسلام ـ سال اول ـ شماره ٨) (نمره مسلسل ٨)
واعتصوا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا
حبیب الا سلام

ادارتخانهـ درمافغانان کابل ـ افغانستان ـ نمره تلفون
سرد بیرـ سید محمد حسین
همه‌امور تحریریه وحسابیه بنام اداره فرستاده شود .
اداره درانتشار واصلاح مقالات وارده مختاراست .
در هر هفته یکمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود.
اوراتیکه درج نشود اعاده نمیشود .

قیمت سالانهـ قیمت ششماهه
درداخل ٥ ـ افغانی ـ ٣ ـ افغانی
درخارج ١٥ شلنگ ٨ شلنگ
قیمت شک شماره ١٠ پول

( تاریخ قمری ٥ ذیقعده ١٣٤٧ ) پنجشنبه ( تاریخ شمسی ٦ ثور ١٣٠٨ هجری ) .

موازنه تفوق پاد شاهان

رسم ورواج يك قوتی را داراست که حسن وقبیح امور را پوشانیده بنظار عوام همان چیزی را که ازمد تعقید معمول شده‌امده است مقبول نشان میدهد ـ يك قومی معزز ومحترم پنداشته میشود زیرا اجداد ان افراد بزرگ بودند حالانکه حضرت علی کرم الله وجه میفرماید ـ بجد لایجد کل مجد ـ وماجد بلا مجد ـ بجد ـ بسعی وهمت وابسته است هر بزرگی نه بجد و اباء واجداد نیز بسبب بزرگی شان یاد میشوند نه ازین سبب که محضا ابه و اجداد بودند باوجود این ارشاد ولایت ماب مردم پابند کرامت نسبی اند واز کمالات حسبی صرف نظر ـ مینمایند البته اگر هرد و موجود باشند نورعلی نور است اما لیاقت ذاتی وقابلیت شخصی جداگانه يك انتصاری را مالک است که بر رسم و رواج نیز غلبه دارد .
سلطان بایزید یلدرم يك پاد شاه عالی‌مرتبه بود وکسی از و سرتابی نکرد که جلوس‌او برتخت چسان بوقوع امد سلطان مراد با سرویا محاربه داشته يك علاقه‌انرا فتح نمود اما جنگ هنوز جاری بود که يك سروی بی‌محابا وارد شده گفت که با سلطان يك راز مهم مخابره کردن دارم چون نزد يك رسید بخنجر او را شهید گردانید درین مرحله شهزاده بایزید بصف حرب رفته بود ازانجا خواسته شد تا جانشین پدر گردد چون امد شرطی پیش نهاد که تا برادرم کشته نشود پاد شاهیرا قبول ندارم لاجرم ان برادر را نیز از میدان جنگ خواستند و پیش نهاد پدر مقتولش ساختند تا


سلطان بایزید تاجدار گردید چون از اباء واجداد شهزاد ه بود كسی اورا قاتل ومستحق
قتل دانسته ازتاج وتخت محروم نساخت تا منتقم حقیقی امیر تیمور را بروسلط ساخت واورا
در قفس انداخته باخود در سفر می برد .
اورنگ زیب عالمگیر بسیار پاد شاه متدین ومتعصب مشهور است چون پنجنفر ازاجدادش
پادشاه گذشته کسی او را قاتل گفته مستوجب قصاص قرار نداد حالانکه بقتل برادر خود ـ
شهزاد مراد را مقتول ساخت ودیگر برادران خودرا نیز کشت یا اواره خانمان گردانید امثله
بسیار درین باره ازشاهان شرق وغرب بخرج تاریخ است مثلا شهزاده هنري قمار میزد ــ
اوباش بود با جمعیت احباب خود رهزنی میکرد واز پدر خود بارها عتاب میشنید اما چون از
خاندان پادشاهی بود بکیفر کردارش نمیرسانید تايك پادشاه بسیار نامدار انگریزها شد
اگر ديگري میبود بد نام عام وخاص ميشد حالانكه پادشاه وگدا مخلوق يك خالق اند واو تعالى
همه بندگان خودرا مساوی جزا وسزا میدهد (الحر بالحر والعبد بالعبد والانثى بالانثی)

امیر عبد الرحمن خان در سمر قند فراری وبمد د معاشکه دولت روس میداد اكتفا نمینمود
لهذا نفري همرکابش صرافها را كشته سيم وزر بدست می اوردند وقافله ها را غارت کرد مال
واسباب را بهم میرسانیدند چون حضرت ضیاء المله والدين امير ابن الامیر ابن الامیر
بود كسی اور احامی قتل ورهزنی انگاشته برای پادشاهی نا اهل نشمرد اثر دیرینه عادت
این چنین مکنت دارد .
جد افغ غنه ملك طالوت بود كه براو افتخار می كنند حالانكه چون بنی اسرائیل از
نبی خود عليه وعلى نبينا الصلواه والسلام پادشاهی خواستند که ما تحت او جهاد نمائیم و
طالوت ملك مقرر شد ابا ورزیدند زیرا از پدر وجد پادشاه نبود چون خدای تعالی اورك
برگزید ه بود (ان الله اصطفه علیکم) لا محاله بسلطنت فائز شد والان تمام افغانان ـ
بنامش مباهات می ورزند قس على هذا .
رمز اشناي معنى هر خیره سر نباشد
طبع سليم فيضي است ارث پدر نباشد ( باقی دارد .

انكشافات ناحش
عمل زشت و خوب مانند بوي خرای وخوش امکان ندارد که انتشار یافته بمشام یا مسامع یا
انظار كم وبيه جلوه گر نشود ازين جهت اولیای كرام مثل خواجه عبد الله انطري عليها لرحمه ــ
فرموده اندكه باید ظاهر را برای خلق وباطن را برای خالق اراسته و پیراسته ساخت بلکه ـ
تأکید اصلاح باطن را بیشتر نموده اند چه خلاق متعال از مخلوق بسا زیاد تر بصیر است
وعالم الغيب والشهاده غفلت از این امر است که مردم را مرتكب ريا وتصنع میگرد اند -
لا تحسبن الله غافلا عما يعمل الظالمون ـ خلق خدایتعالى را غافل مدان از انكه ظالمها ـ


- ۱۰۱ -
میکند برای شان مهلت داده میشود تا وقتیکه پیمانه حلم وتحمل لبریز شده همه اسرار -
ناشر وطینت از بام میافتد .
امان الله خان در نشهء پادشاهی مخمور گشته ازان ملیك مقتدری اعتنائی ورزید که
اسلام را بمنزلهء دین خود قرار داده است ان الدین عندالله الاسلام . از روی این مذهب
مقدس تعداد ازواج تا چهار تعین یافته است البته حکیم مطلق برای بندگان خود مصلحت
در همین دیده که از یك زن زیادتر را اجازه داده چنانچه در ممالك غرب چون فقط یك عیال میگیرند
زنا بسیار پیش می اید واکثر مردها علاوه بر یك زوجهء خود با دیگر يك زن اشنائی نهانی بلکه
بعضی اوقات تعلق علنی دارند. این یك راز اشکار در یورپ است که در شهرهای بزرگ -
هزارها طفل حرامی متولد میشود . با وجود این رسوائی وخیم تقلید یورپ نمودن واز احکام
اسلام بی پروائی ورزیدن ضلالتی است که دلالت بر قلب مینماید در قران مجید اذن صریح
مثنی وثلاث وربع وارد است البته این شرط هم نهاده شد که اگر عدل کرده نتوانید پس
بیکی اکتفا کنید . در دیگر ایه شریفه این هم بیان شد که شما عدل کرده نمیتوانید ولو حرص نمائید
پس کل میل و رغبت بیکی نمودید یگر را از تغافل معلقه مگذارید . ازینجا استنباط میشود
که هرچند در صورت عدل نکردن و نتوانستن یك عیال بس است اما بلحاظ ضرورت های متعدد
مثل ابقای نسل چون از یك زن اولاد نشود یا اجتناب از اندیشهء فتنهء زنا چون قوای جسمانی
محرك شهوت شود یا مصالح اتحاد قومی وغیره که در امور اجتماعی گاهی رو مینماید تعدد ازواج لازم
میاید ودرینحال نهی نازل شد که بیکی مودت تام و بدیگری نفرت یا غفلت مورزید .
علاوه برین حکم منصوص سنت نبوی (ص) تله و طریقه اصحاب کبار واولیا وحکمای الهی
درین سیزده ونیم صد سال بهمین نهج رفته است که از یك الی چهار زن رخصت بوده است .
این سلسلهء جلیلهء اسلامی را از دست دادن و بحیران تمدن ظاهرا روشن وقل باطنا تیره و
تاريك یورپ را چنگ زدن - از کوه گسستن و بکاه پیوستن است - یدعوا لمن ضره اقرب من نفعه
لبئس المولی ولبئس العشیر - خدایتعالی میفرماید که بعضی مردم کوتاه بین بغیر او دیگری را -
برای امداد میخوانند که ضررش از نفع او نزدیکتر است بتحقیق او بد صاحب است وبد رفیق .
امان الله خان در پیروی اهل یورپ اعلان کرد که مامورین دولت فقط یك زن بگیرند واگر قبلا
زیاد داشته باشند انها را طلاق بدهند . در شماره گذشته حبیب الاسلام درین باب بحث رانده
شده بود که حضرت عمر فاروق (رض) پسر خود را از خلافت محروم ساخت که او عیال خود را بی سبب
طلاق داده بود زیرا ارشاد خیرالبشر (ص) الطلاق ابغض الاشیاء عنداللهـ از طلاق زیادتر
هیچ چیزی نیست که قهر خداوند را موجب شود - یك خلاف ورزی حکم خدا و رسول اینکه امر
طلاق داد تخلف دیگر اینکه از یك زن اضافه را نهی کرد و این فعل عبادت طاغوت بود لهذا
خسران مبین نتیجه شد .


ـ ١٠٢ ـ

دلیل حقانیت احکام اسلام همین است که همان شخصیکه بكور دهل منادي يك عیال را ــ
مینماید از تقاضای شهوانی مجبور میشود که بدیگر نکاح اقدام کند ـ در جلوت اگرچه اعلام
يك زن مینماید اما در خلوت خود شرمظهور می شود که یکدیگر را هم بآورد . وله اسلم من فى
السموات والارض طوعا وكرها . هرکه در اسمانها وزمین است برغبت یا بجبر تابع اوست.
مسلمان صادق حکم خدا را از دل وجان قبول میکند وغیر آن ناچار تسلیم میکند و بی اختیار
مطیع میشود .

در نصیحت غلط بدیگران فضیحت خود امان الله بدینصورت عیان میشود که چون
مامورین را از ازدواج ثانی ممانعت میکند وخویشتن را مرشد نشان داده بامتثال ذات خود
هدایت مینماید خود شر بازوجهء دوم عقد نکاح می بندد .
ع چون بخلوت میرود ان کار دیگر میکند طرفه تر اینکه دران ایام اغتشاش در ــ
سمت مشرقی باعث اطراب وپریشانی ملت بود و ان سوی کوتل خیرخانه مجاهدین در تب وتاب
گویا همه رعایا وبرايا دريك اندیشه وخدشه مبتلا بودند که این ... عاشق ملت ... ـ
مشغول بعیش وعشرت بود حا لانکه حافظ ونیز هجره وگرما به و گلستان را درست پیمان وعاشق
صادق می انگارد .
در اتی بذریعهء زنکوگرافی عکس مکتوبات بعتعلقیهء نکاح مذکور را شائع می کنیم فی الحال
جهت تائید فوق تحریرهای را درج میکنیم که نکاح ثانی و تاریخ انرا بیان مینماید :

(عینا نقل عریضهء سردار عزیزالله خان ولد سردار نصرالله خان مرحوم)
بحضور مبارک اعلیحضرت امیر صاحب غازی خادم دین رسول الله (ص) عرض کمینه خلق الله ــ
عزيزالله بحضور انور والا اینکه فرمان مرحمت ترجمان ا می غلام اصدار یافته وشرحيكــــه
در باب معروضات وزیر دربار ورئیس ضرا بخانه از ظلم وبیدادی که در حق پدر مرحوم وخاندان
ما امان الله کرده بود بحضور والا بارها عرض کرده بودند و ما را برخلاف امان الله بیطرف
قرارداده بودند وحضور والا نسبت بعرض انها در حق ما مرحمت نموده مورد الطاف
شاهانه فرمود وطرح مواصلت و دوستی را خیال فرمود وحالا گمان برخلافی حضور والا را بر
این غلامان فرموده و طرفداران امان الله قرار داده اند حاشا وكلا معاذ الله که ما خاندان
این ظالم بیرحم رابطه یا واسطه یا امیدواری یا نامه وپیام داشته باشیم به تمام عالم ظاهر ــ
است که از ما خاندان گرد شکسته حال وپامال درتمام کارداران و دوستان امان الله کسی
نبود و باز که حضور والا در حق ما مردم ترحم والطاف فرموده خیال وطت و دوستی را ـ
فرموده اند چون میدانم که به مضمون تعز من تشاء وتذل من تشاء حق جل وعلا چنان قادرو
مقتد ریست که تخت وتاج صد ساله افغانستان را بشما مرحمت فرمود وشما در تمامی مردم ـ
خاندان ما را انتخاب نموده مورد نوازش والطاف فرموده اید زهی سعادت واقبال ما خاندان


- ١٠٣ -

اما حزئیست که اگر گویم زبان سوزد اگر پنهان کنم در سینه مغز استخوان سوزد.
اگر حضور والا باور کنید خوب والا بذات پاک اقدس خداوندی جل جلاله سوگند میخورم
اما حزئیست که اگر گویم زبان سوزد - اگر پنهان کنم در سینه مغز استخوان سوزد. اگر حضور
والا باور کنید خوب والا بذات پاك اقدس خداوندی جل جلاله سوگندی خورم که تا ـ
دیروز من هم ازین واقعه واقف نبودم دیشب همین همشیره من عالیه اظهار نمود که امیر
امان الله خان در روزهای ماه رجب در ١٠ جدی مرا نکاح کرد که شاهد ها یکی ـ
لآلا سید میر و دوم حاجی غلام محمد میرزای سید میر و ناکح حافظ جی محمد حسن پدر
وکیل خان محمدخان خانه سامان گلخانه بودند و برای عالیه تاکید وتکرار کرده بود که
تا زمانیکه خود من برادران شما را نگفته ام ویکسی اظهار نکرده ام شما بکسی هوش کنید
اظهار نکنید وحالا اظهار نمود اکنون حضور والا مختارند چون الحمد لله حضور والا
محض برای خدمت دین مبین مصطفی کمر بسته اند هرگاه شرع شریف احمدی که امروز خود
والا حامی وخادم شریعت می باشد حکم فرمایند چاره نداریم و خود ما برادران پسر وجان
دوست وخیر خواه وصادق بحضور مبارك پادشاه خود می باشیم خدای متعال باین
حرف ما شاهد است باقی ایام مستدام باد برب العباد ـ تحریر ٢٦ رمضان ١٣٤٧
خادم تان عزیزالله

عینا نقل حکمنامه جناب وزیر صاحب دربار وجوابات ان :
حافظ جی محمد حسن خان وحاجی خان محمدخان شمایان از روی اسلامیت وحقانیت
معلومات و مشاهدات خود تان را بخصوص عالیه نامه همشیره سردار عزیز الله خان وچگونگی
واقعه ان عند الله معلومات بدهید فقط ٢٦ رمضان . دستخط شیرجان .
اظهار من بنده الله حافظ جی محمد حسن اینکه در زمان سلطنت امیر امان الله خان
بقرار امر شرع شریف مسماة عالیه مذکوره را بامیر امان الله خان بزبان خود نکاح کرده ام .
صحیح است فقط ـ دستخط حافظ محمد حسن .
اظهار حاجی خان محمدخان اینکه بقرار شاهدی سید میر ومیرزا غلام محمد از زبان
عالیه مذکوره پدر وکیل بودم که اورا مایان بامان الله خان بعقد چنانچه دادم . فقط
حقیر خان محمد

عالیه خانم همشیره سردار عزیزالله خان از تحریری برادر خود و شهادت حافظ
محمد حسن خان وخان محمدخان خانه سامان که درین دو ورق مکتوب مسطور است حالی
میشوید اگر این واقعه حقیقت دارد بقلم خود صال وپاك بنویسید . فقط (دستخط شیرجان)
حضور امیر صاحب غازی خادم دین رسول الله (ص) عرض فد ما جزانه عالیه اینکه .
انچه برادر بزرگوارم سردار عزیزالله خان بحضور عرض کرده بحقیقت مقرون است که بتاریخ
١٠ جدي ١٣٠٧ مطابق ١٨ رجب ١٣٤٧ بشهادت لالا سید میر ومیرزا غلام محمدخان


- ١٠٤ -

حاجی خان محمد خانه سامان را بوکالت خویش گرفتم که نفس عاجزانه مرا بامیر امان الله خان
بدهد چنانچه داد و حافظ جی محمد حسن خان بروز مذکور عقدة مرا بامیر امان الله خان بدهد
چنانچه بسته است انچه حقیقت بود بحضور والا عرض شد باقی ایام اقبال مستدام باد فقط
شنبه ۲۷ رمضان المبارک سنه ١٣٤٧ - عالیه .

حسب فرموده پادشاه مسلمین امیر صاحب غازی مکتوب عریضه هذا را عالیه خانم
بخط خود تحریر کرد بحضور فرستام ـ عزیزالله .

اگرچه نکاح ثانی جائز است اما ازینهمان داشتن ان چه معنا بود . اگر نکاح ثانی
روا بود بدیگران چرا نی از ان کرده میشد . كبر مقتا عند الله ان تقولو مالا تفعلون ـ
خدای تعالی میفرماید که نزد او موجب رنجش بزرگ است اینکه بگوئید ان چیزی را که نمیکنید
اگر گفتار و کردار مطبق نبود البته دروغ و فریب است که باعث عتاب وعقاب کبریائی
میگردد ـ لهم فی الدنیا خزي برای شان در دنیا رسوائی وذلت است و اگر از نفاق وكذب
نادم و تائب نشدند در اخرت عذاب شدید .
بخدمت حضرت فاروق رضی الله عنه مجرمی را حاضر اوردند که گناهش ثابت بود
حكم شرعی بر او جاری شد فریاد براورد که عفوم بفرمائید . کرت اول جرم کرده ام ـ فرمودند
که خدا ستار العیوب است چندین خطا ها را می پوشاند چون اصرار دید اخر
فاش میسازد اگر بگوئی دیگر جرائمت را تحقیق نموده بجزای سزائت میرسانم ـ
ملزم مذکور بهمان سزای اول قانع شد . فاعتبروا یا اولی الابصار.

اطاعت اولی الامـــــــــر
( ٣ )
حضرت عوف بن مالك اشجعی صحابی حضرت رسول مقبول علیه الصلوات والسلام فرموده
است خيار ائمتكم الذين تحبونهم ويحبونكم وتصلون عليهم ويصلون عليكم وشرارائمتكم الذين
تبغضونهم ويبغضونكم وتلعنونهم ويلعنونكم قال قلنا یا رسول الله افلانا بن هم عند ذالك قال لا
ما اقامو افیکم الصلوات لا ما اقاموافیکم الصلوات الامن ولی علیه وال فراه یاتی شیاء من معصیت الله
فل فلیکرصا باتی من معصره الله ولا ینزعن يدا من طاعته .
یعنی :

بهترین پادشاهان شما انانند که شما ایشان را دوست داشته باشید وایشان شمارا
دوست داشته باشد وشما داعی و مادح ایشان باشید و ایشان داعی ومادح شما ـ وبد ترین
پادشاهان شما انانند که شما انان را مبغوض بدارید وان ها شمارا وشما مذمت کننده و
بدگوی انان باشید وانها از شما ـ حضرت عوف که راوی حدیث است میگوید که :


ـ ١٠٥ ـ

مايان جماعه حاضرین اصحاب بحضور حضرت رسالتماب معروض داشتیم که اگر پادشاهان ما از قسم دوم باشند ایا پادشاهی انان باقی میماند. و ایا ما با ایشان معارضه نمائیم.
و اطاعت ایشان را از گردن خودها نیفگنیم. ان حضرت (ص) بشدت تمام فرمود تا زمانیکه در بین شما نماز را بر پا دارند و از نماز انکار نکنند هرگز معارضه ایشان را روا مدارید.
و هرگز معارضه ایشان را روا مدارید. تکرار این فقره برای تاکید است بعد ازان ـ چنین ارشاد فرمود که اگاه باشید ای امت مرحومه باینکه شخصی که در تحت حکومت و ولایت والی باد و معصیتی را از معاصی خدای تعالی از والی خود به بیند پس لازم است که همان معصیت را در دل مکروه پندارد اما هرگز دست را از اطاعت والی باز نکند. از مفاد این ـ حدیث مبارک نتائج ذیل حاصل میشود.
١ـ امیران مسلمانان نيك و بد میباشند و بهترین پادشاهان انانند که ایشان را از رعیت راضی باشند و رعیت از ایشان و بد ترین پادشاهان بر عکس میباشند.
٢ـ اگر پادشاه مسلمانان خدا ناخواسته مبغوض قوم بگردد و قوم مبغوض پادشاه شود پس تا وقتیکه اثار اسلام مانند بر پا داشتن نماز وغیره شعایر اسلام را ترك ننموده باشد رعایا را باوجود مبغوضیت طرفین اطاعت پادشاه لازم و واجب قفقاست. مبغوضیت وعدم رضا ز پادشاه به هیج گونه مجوز نافرمانی نیست.
٣ ـ اگر فراد رعیه از والی و پادشاه خود ارتکاب معصیتی را از معاصی خدای تعالی معاینه دارند پس بقرار امر پیغمبر (ص) لازم است که همان معصیت را در دل مکروه پنداشته از درگاه خداوند جل شانه سوال نمایند که همان معصیت به طاعت مبدل گردد و به سبب دیدن معصیت هرگز از اطاعت دست نکشند که دیدن معصیت عذر عدم ـ اطاعت نمیتواند شد. (باقی دارد.)

نقل از جریده شریفه بیدار
مزار شریف ـ ١٥ شوال المكرم
١٣٤٧

عبور ایام با فلاکت یا ورود زمان با طنطنۀ سعادت :
قرار اطلاعات واثقی که به ما رسیده حضرات قارئین را اختصارا مسبوق میگردانیم اولا میگوئیم که اسلام یکدین بسیار مقدس و با شرفی است که بحرین [ILL] ادیان گفته شده همانا ملت اسلام به تمامها به مراعات و تعمیل مسالك عظما دینیه خویش پابند و مکلف اند پس هیچگاه با مورات دینیه نجیبه اسلام خلل و فتوری واقع گردید هر کسی نمیتواند این دین مقدس را ـ اخلال کند چنانچه دیدیم و شنیدیم که ملت غیور اسلامی افغانستان چگونه برای جلوگیری از موانعات وتعقيبات مسالك دينيه خود اقدامات غیورانه نمودند و تا کدام اندازه انقلابات


- ١٠٦ -

دهشتناکی سرتاسر افغانستان را مضطرب گردانید و ملاحظه نمودیم که با چه یک اتحاد و اتفاق اسلامیانه برادران شجاع دین پرور کوهدامنی ها و کوهستانی ها استحکامات امانی و امانیان را به یمن همت دلیرانه و غیورانه حامی دین مبین حضرت سیدالمرسلین ملقب بخادم دین رسول الله امیر حبیب الله خان منهدم مضمحل نمود و دین مقدس را معمور و دینداران با شرف را تفتن مسرور گردانیدند پس ما از خداوند تبارك و تعالی نیاز میکنیم که این پادشاه شریعت پرورو افغانستان را که برای ترقی و روشن دین اسلام و ابادی مملکت افغانستان و اسودگی رعیت آن کمر همت را بسته بصراط المستقیم شریعت غرای حضرت محمدی (ص) مستقیم داشته به مقاصدات و ملحوظات نظریاتش فائز و کامیاب گرداناد .

برگردیم بسوی مقصد خویش در اواخر برج دلو سال گذشته افواهات مکرری به نسبت اوامرات حکومت سابقه در مزار شریف لقق شایع بود که میرزا محمد قاسم خان ترکستانی با چند نفر اعضاء که جناب عبد الرحیم خان نائب سالار وغیره باشند از مرکز کابل برای استحصال – بیعت ترکستان عازم است پس برای جلوگیری و ممانعت این عازمین از مزار شریف يك مفرزه عسکری به ایبك و تاشقرغان سوق داده شده بود و ترتیبات و استحکامات فوق العاده برای انسداد و مغلوبیت عازمین تا به حدودات روئی و دو اب گرفته شده بود ولی شده شد که چون قضا اید طبیب ابله شود – همین ترتیبات و استحکامات به خبر ورود آن چند نفر که مراد از جناب میرزا محمد قاسم خان رئیس تنظمیه و عالیجاه عزت و شجاعت نشان عبد الرحیم خان – برگد و عالیجاه میرزا خلیل الله خان پسر مستوفی الممالک مرحوم و سیادت پناه سید احمد خان مدیر گمرک و عالیجاه خواجه عین الدین خان در حدودات سیغان و کهمرد و روئی و دواب اخلال پذیر گردیده و انقلابات وخیمه را بحال خود شان فراهم آورد .

قراریکه عالیجاه عزت وصداقت همراه میرزا محمد قاسم خان رئیس تنظمیه ترکستان – اظهار میفرماید که چون در حدودات بامیان ازین اقدامات حکومت مزار اطلاع یافتم فورا – تبلیغات لازمه به برادران اقوام ایبکی و تاشقرغانی اخبار نمودیم و انها با برادران عسکری خود مراوده نموده و بطرفداری طرفداران روشنی دین اظهار معاونت نموده و منصبداران خود را قید وکمر همت را بسته تا اینکه باین موجبات در هر موضع از طرف اهالی با يك گرمجوشی مطیعانه استقبال و پذیرائی حاصل می شد چون به ايبك رسیده با برادران – عسکری و اهالی ملاقات نموده و بیعت شان را استحصال و بحضور همایون والا ارسال نمودیم و چون حضرت الله تعالی بطرفداران دین اسلام معاونت داشت ازین خبر برادران عسکری مقیمه تاشقرغان و دهداد ی مستحضر گردیده و پیروی برادران ایبکی خود را نموده اقدامات لقه انقلابیۀ را تولید و نائب الحکومه وفرقه مشر و باقی منصبداران خود را توقیف و قبل از ورود ما فداکاران خطبه امارت را بنام نامی خادم دین رسول الله امیر حبیب الله خان خوانده بودند جریده بیدار از این موفقیت و کامیابی خاطر خواه حضرات هیئت –


- ۱۰۷ -

انتظامیه و ورود با سعادت شان تبریکات گفته و از خداوند فائز شدن جمله مقاصدات وطن
پرستانه ملت پرورانه شان را خواستار است . حضرات قاریین از ورود سعادت نمود اقایان
هیئت انتظامیه ولایت ترکستان بروز ۱۷ رمضان المبارک که با چه تجملات و احتشاماً بمقابل
تمجیدی از طرف برادران عسکری و ملکی که از حدود ایبک و تاشقرغان و مزارشریف بضمیر
های توپ و تفنگ شادیا نه و صدا های شادمانی مسروریت داشتند الی صحن روضه مبارکه حضرت
شاه ولایت استقبالات و پذیرائی شایانی نموده شده بود مسبوقید که اهالی با چه جوش و
خروش وبچه اندازه هیا هو و ولوله خوشی و خورسندی می نمودند.

ما از خداوند همیشه این مسروریت و شادمانی برای برادران اسلامی خود نیاز و مسئلت
مینمائیم ج ( باقی دارد .

بیعت های ولایات و ملحقات ان
(٤)
بیعت نامه لحوگرد
اول شهر شعبان .

بسم الله الرحمن الرحیم . چون ابتدای هر امر از اوامر مشروعه به بسم الله شریف
طریقه مسنونه است آغاز نمودیم و بعد از ان مایان رعایای قریه معنی خیل و وفجان و سرخ اباد
وشکار قلعه وقلعه ملا بهادر لحوگرد بحضور مبارک اعلیحضرت خادم دین رسول الله -
امیر حبیب الله خان بطور بیعت نامه معروض میداریم اینکه قبلا ما جمیع اهالی بیچاره دست
بیعت تو امارت سلطنت را بشرط انقیاد اوامر شرع که از ان تخلف نورزد به امان الله خان
امیر سابقه داده بودیم . چون نامبرده بامورا ت شرعی مقاومت نکرد ، پرده ننگ وناموس -
مایان بیچاره گان را بنظر پلاد کفر درید، حتی که از سفر منحوس اثر اروپا بازگشت نموده بود
عملا و اشکارا خیال های فاسده خلاف شرع شریف را پیشنهاد خود نموده و بدل جاد اد نمود
اگر چه ما غربا بیچاره بماله مال وکردار نامشروع او راضی نبودیم اما بدون اینکه مداما شب وروز
قران عظیم الشان ورسول اکرم (ص) را بدر بار احدیت شفیع می اوردیم که الهی مخترع
بدعت را بطرف گردانی دیگر چاره نداشتیم تا که خادم دین رسول الله امیر حبیب الله خان
بتوفیق واستعانت یزدانی و دیانت فطری خود کمر همت را بخدمت دین رسول الله (ص) بعد است
بسته باعث قلع بدعیات امان الله مخترع بدعت گردید ، به تخت سلطنت امارت استقلال یافت
و ما اهالی را از ایقاع این فتنه های بالغه و تهلکه ردیه نجات داد لہٰذا امان الله امیر
سابقه که بانی فساد ومذا بر دین پاک بود و اطاعت او شرعا از ذمه ما اهالی ساقط گردیده
بود بنا علیه فسخ بیعت امارت سابقه خود ها را نمودیم و امان الله مذکور را از سلطانت -
خود ها ما زمره اسلامی موقوف کردیم و بیعت تازه صحیحه جدیده خود ها را بامر خداوند ورسول
اکرم (ص) به خادم دین مبین امیر حبیب الله خان که شیر شجاع و بہادر و پیرو دین پاک بود


ـ ١٠٨ ـ

با و نمودیم وبرضا و رغبت خود ها بامارت سلطنت تخت کابل وبامارت افغانستان او را ـ قبولداریم که کافه امورات امارت را مطابق احکام الهی اجرا بدارد و از خداوند کریم مسئلت داریم که افتاب عمر و معدلتش در اوج وفریای حشمت برفع تشعشع درعین باد وشکر کنان میگوئیم که مبارک باد سلطنت وپادشاهی خادم دین رسول الله امير قد حبیب الله خان بحق نون و صاد . امضاء ات:

غلام محی الدین ـ ملك محمد خان ـ سید احمد ـ ملك سيد غلام ـ شاه محمد ـ ملا عبد القاضی
عناية ـ ملا عبد الحميد ـ ملا غوث الدين ـ عبد الجبار ـ تهام الدين ـ جان باز ـ بسم الله
ـ موسی خان ـ لوتیکی ـ ولی محمد ـ سلیمان محمد ـ اخترمحمد ـ عبد اللطیف .
شصت (٦٢) نفر دیگر.

بیعت نامه اهالی حضرت امام صاحب علاقه قطغن

ان الدين عند الله الاسلام وما اختلف الذين اوتوا الكتاب الامن بعد ما جاءهم العلم ـ بغيا بينهم ومن يكفر بايات الله فان الله سریع الحساب ) بعد از حمد کردگار و درود بر احمد مختار (ص) طریق مستقیم رسوخ یافته وبرتو عنايت ملك قديم برما تافته قواعد ملت بيضاء ـ ضياء دین اسلام با اهتمام ملت افغان استوار شد. و عماد شریعت غرا واساس ركن ومقام ـ برما پایدار گشته قطعه نقل فرمان واجب الاذعان حضرت شهریار والا امیر حبیب الله خان از امارت خویش انقو بمکتوب مورخه ٢٢ شعبان المعظم بقريب روضه مبارکه حضرت امام صاحب علیه الرحمه عالیجاء صالح محمدخان حاکم وعالیجاا سید شاه خان وکیل عسکری باتفاق برادران عسکری وملکی به جهر بلند خوانده مایان نفری علما وسادات ومشایخ وکلان شوندگان ومامورین ملکی ونظامی وغیره اهالی منطقه حضرت امام صاحب عموما دانسته گردیده امارت حضرت شهریار اعلیحضرت امير حبیب الله خان را بقرار آيه كريمه ( اطيعو الله واطيعو الرسول واولی لوا لامرمتكم) بسرو جان وتن ومال قبولدار گردیده ( اللهم انصر من نصر الدین وثبت اقدامنا وانصرنا على القوم الکافرین) به امارت حضرت پادشاه مسلمین امير حبیب الله خان بیعت نمودیم از خداوند عالم تقر و رسول اکرم و اصحاب گرام التجا تظفار داریم که بحمایت حضرت ظل الهی امیر حبیب الله خان ـ ارام و اسوده حال بوده تخت و تاج سلطنت ملت افغانستان را بحضور مبارک تبریک میگوئیم علی الخصوص اقداما ت این اعلیحضرت مایان در امور مذهبی نموده شده است که در زمان امان الله خان دین محمدی (ص) قريب بود که رو بخرابی بیاورد چون صاحب دین روا دار خرابی دین محمدی (ص) نبود ازان رو چنین يك شخص غيور جسور را روی کار آورده وانست که برای تلافی اهل اسلام يك خدمت نمایان را نموده که چنان فتوحات را مالك وتخت پادشاهی را صاحب شد الله وتبارك و تعالی مزید ومبارک گرداناد بحق محمد (ص) واله الامجاد هزارها شکریه نموده قلاده ـ تابعیت را بگردن انداخته و از عدالتر پروری شان که هشتنفری مکتوب انقلقلقلقلق افغانیالیات


- ١٠٩ -

وغيره تكاليفات وطرق پلى معاف ومنو فرموده اند دانسته كرديده شكرانه زيادي نموديم
الهي افتاب اقبال اين چنين پادشاه رعيت پرور درتزايد وظفر ونصرت ازبارگاه يزدانى و
بدين متين حضرت سيد المرسلين مستقيم وپاينده باد بريالہ باد . فقط
امضا ها :
صالح محمد حاكم موتش ـ سيدشاه وكيل عسكري ـ عبد الصمد قومدار ـ غلام حيدر
پركمشر ـ فضل احمد پركمشرـ با تراملا ومحر (١٢٨٥) نفر از افراد نظامى وملكى وعلما ومشائخ
وسادات وغيره .

بیعت نامه اهالی دره على شنگ لغمان

بحضور مرحمت ظهور مبارك خادم دين رسول الله (ص) امير حبيب الله خان عرض میداریم ما
علما و سادات و خوانين وكلان شوندگان وسائر رعاياي دره علی شنگ لغمان بذريعه اعلانيكه
از طرف قرین الشرف پادشاهی بر عالم اسلام شد میود از خلع وفرار امان الله خان وـ
تسلیم نمودن برادرش عنایت خود را به انگلیس وتعرف شدن پايتخت کابل را ان ذاتعالی
با مجاهدین دین وبيعت نمودن رعايا وعسكر فيض ظفر شهر كابل وسمت قتلات شمالی براي
ذاتعالی شاهانه شان وقبول نمودن ذاتعالی امارت افغانستان را مطلع ومستحضر شده بوديم
به نسبت فداكاري ومجاهاتی كه ذاتخسروانه به شمشیر بیدریغ خود در راه ترقی وتعالی
دین مبین حضرت سيد المرسلين صلى الله عليه وسلم نموده اند وامارت ومملكت افغانستان را
از چنگال امير امان الله وعمله واراکین او که از راه شریعت نبوي خارج شده بودند خلاصی
داده اندما علما وسادات وخوانين وسائر رعاياي این علاقه ازصميم قلب خود ها را رعیت و
ذات عالی شانرا که باعث روشنی دین مبین گردیده امير خودها میدانستیم وبدلهاي مملو
از اخلاص خود غائبانه بیعت نموده بوديم ليك چندي از واخده که علی احمد خان خود را
در جلال آباد وچكدلك امير قرار داده بود ودر ارض راه كابل متفرقات بمواضع
مختلفه پهره ومحافظه از طرف خود مقرر نموده بود بیعت نامه خودها را بحضور مبارك فرستاده
نتوانستیم کنون بیعت نامه هذا را بذریعه دو نفر وکلا خود هريك ميرزا حبيب الله خان و
ملك الله نورخان بحضور پادشاهی تقدیم نمودیم وعهد میکنیم بذات اقدس حضرت خداوندي
وروح پرفتوح خرت سيد وسردار كائنات كه ان ذات عالی پادشاه وامير وخود ها را رعیت
میدانیم اوامريكه از طرف قرین الشرف پادشاهی مطابق شريعت غراي محمدي (ص) صادرـ
شود بموجب آیه کریمه (اطيعو الله واطيعو الرسول واولو الامر منكم) همه وقت به تحميل آن
حاضر واماده هستیم علاوه بران ما علما وسادات وخوانين وكلان شوندگان این علاقه عموما ـ
طوائف مسكونه لغمان را به بیعت نمودن آن تشویق وترغیب میدهیم هرگاه کلهم تبعه لغمان
بخوشی واشدرخ خودها بیعت می نمودند بیعت شانرا گرفته بزودي بحضور مبارك روانه


- ۱۱۰ -

میداریم واگر مخالفت کنند و بدادن بیعت خودها تمرد و سرکشی اختیار کنند ما علما و سادات
و خوانین و کلان شوندگان و سائر رعایا این علاقه بقرار اصدار امر حضور به تادیب و سرکوبی شان
حاضر و اماده هستیم فی الحال بواسطه شرارت بعضی اشخاص جاهل و نادان در لغمان بد
امنی زیاد واقع است رجا از حضور مرحمت ظهور پادشاهی میداریم که یکنفر حاکم با قوه
مکفی به لغمان مقرر شود انشاء الله تعالی به یمن طالع خسروانه بورود حاکم و قوه عسکری
در لغمان امنیت حاصل و حکومت انتظام پذیر خواهد شد باقی افتاب عمر وبقای دولت در ـ
ترقی و درخشان باد .
عمرت دراز باد که تادور مشتری ـ ما از تو بر خوریم تو از عمر برخوری
دوشنبه اول رمضان المبارک ١٣٤٧ ـ امضاء ها :
اولاده حضرت با پاولی علیمرحمه قندهاری ـ مولوی سید عالم بارکزائی ـ جانان ـ محمدجان ـ
خلیل الرحمن اسلام آباد ـ شیر اللعه الله نور ـ محمد اسلم ـ حاجی ملا عبد الحکیم اخند زاده ـ
ملك محمد نبی ـ مولوی معز الدین ـ باقی امضاء ومهر ٨٩ نفر علما وسادات و خوانین وسائر رعایای
علی شنگ واسلام اباد وغیره .

بیعت نامه چکری وخورد کابل

٨ شعبان .
فدای حضور مبارک امیر صاحب حبیب اللمخان شویم . از جلوس میمنت به تخت سلطنت پادشاهی
افغانستان حضور والا مایان اهالی قریه چکری وخورد کابل ابراز رضا مندی وشکرانه حق وتعالی
جل علی شانه را میکنیم که خداوند این قسم پادشاه حامی دین حضرت سید المرسلین را برای مایان
عطا فرموده ومایان اهالی بسر وجان و مال خود ها بخدمت دین ودولت اسلام حاضر واماده ـ
میباشیم . که بزیر سایه بلند پایه مبارك خدمت نمائیم و هم از خدای خویش میخواهیم که ایـن
پادشاه شجاع مایان مطابق امر شرع شریف از برای اسلام خدمت نماید . تحریر ٨ شعبان المعظم
١٣٤٧ . امضاء ات و مواهیر :
میر . منار ـ سید رسول ـ غلام محمد ـ میرمحمدرحیم ـ عبد الحنان ـ محمدجان ـ شرف الدین ـ
عمراخان ـ محمد خان ـ جمعه خان ـ محمدرحیم خان ـ فضل حمد ـ باقی نشان شصت ١١٢ نفر
دیگر بقرار شرح فوق همه افراد بدعا گوئی امیر صاحب غازی شاغل میباشیم که همیشه تیغ اسلام
توتا بران باشد .

مسائل دینی
(۸)
( رکن دوم در بیان نماز ومتعلقات ان) وچون بیان احکام نماز ومتعلقات ان که وضو و غسل
و تیمم است و بیان احکام روزه در کتب عربی فقه شریف به بسط تمام ذکر شده اما احکام انحا در
کتب نظم نام حق بوجود اسهل و تمام مذکور بوده لهذا نظم مذکور را شرح نموده بیان رکن دوم


— ١١١ —

اسلام که نماز است با انچه بدان تعلق دارد از وضو وغسل وتیمم وبیان رکن سـم اسـلام کـه
روزه است ازنظم مذکور تشریح وتکمیل داد مدرج این کتاب شد تا مبتدیان را حفظ اسان شود

بسم الله الرحمن الرحیــم
نام حق بر زبان همی رانیم — که بجان ودلش همیخوانیم
ملک وصانع وقدیم وحکیـــــم — خالق ورازق وروئف ورحیم
هرچه است ازبلندی وپستی — همه از وی یافت صورت هستی
طاعـت اوسـت فرض عین شـده — برهمه خلق همچو دین شـده
داد مارا کتابـتا خوانیــم — کرد مارا خطاب تا دانیم
هرچه اوگفت ان کنیم همه — طاعت او بجان کنیم همه
انچه او گفت غیر ان کرد ن — نیست سودی بـقـــد بجز زیان کردن
روز وشـب طالب قبول وئیـم — پیروی امت رسول وئیـــــم
شرح لغات
( همی رانیم ) جاری میکنیم (ملك) پاشاه (صانع) کننده کارها باختیار وافریننده ( قدیم)
ازلی وابدی(خالق) افریده گار (زارق ) روزی دهنده(روف) بسیار مهربان (رحیم) بسیار
رحم کننده(کتابمراد قران شریف است ) .
حاصل ابیات :
مقصود حمد خداوند تعالی است می فرماید که شاه حق سبحانه تعالی را همیشه درظاهر
به زبان می گویم وباطن ما نیز بذکر ثنای بی ریای اوتعالی مشغول است وتنها بـفقـد بذکر
زبان مانند منافقان اکتفا نمی ورزیم باز اوصاف خاصه او تعالی را بیان میکند که اوتعالی پادشاه
حقیقی ومالك همه عالم وازلی وابدی وحکیم است که هیچ کار اوتعالی خالی ازحکمت نیست وروزی
دهنده همه روزی خوران است که هیچ کدام را بی روزی نمیگذارد وبسیار مهربان است بر مؤمنان که ایشان را فقـط
در دار دنیا بشرف ایمان رسانید وبسیار رحمت کننده است برایشان که در دار عقبی ایشان را
به بهشت جاویدان وحور وقصور میرساند وباز بیان دیگر صفت کمال اوتعالی را میکند که هرچـه
از عالم پائین است اززمین و چیزیکه دران ها است و کوه ها وزنده جان وغیره ـــ وهرچه از عالم
بالا است ازاسمانها وهرچه دران است ازافتاب وماه تاب وستاره گان ملائك وغیره همه ازاوتعالی
نعمت وجود یافته که هیچ کسی در افرینش انها با او تعالی مشارکت ندارد ونیز میفرماید که چون
افرینش همه عالم از اوتعالی است پس مالك ومولای حقیقی همه اوتعالی است.
وفرمان برداری مولا بر بنده فرض عین مانند دین است وبطریق اظهار نعمت وشکر گذاری
میگوید که اوتعالی برما بنده گان احسان کرده رای نجات رانشان داده که قرآن عظیم الشان را
نازل فرموده وخطاب امر ونهی را دران بما کرده تا عمل بان کرده ازعقاب اوتعالی نجات یافته


۱۱۲

به نعیم جاودانی برسیم باز بر سبیل وعده عذاب میگوید که مخالفان از امر و نهی اوتعالی عمل
کردن بجز زیان و نقصان و شرمندگی دنیا واخرت چیز دیگر نیست .
بطریق اظهار فرمان برداری اوتعالی میگوید که روز و شب وهمه وقت قبول ورضای او
تعالی را میخواهیم وپیرو وامت رسول اوتعالی (ص) استیم . نعت سید المرسلین (ص)
شرح لغات
(نعت) صفت (سید المرسلین) سردار رسولان که پیغمبر ماست (ص) . شکر حقویلکه
شکر حق را که پیشوا داریم
پیشوائی چه مصطفی داریم
مهتر وبحتر گزین همه
سرور وخاتم ونگین همه
او شریعت بیان کند ما را
او طریقت عیان کند ما را
صلوات خدا بر وی باد
تا بروزی جزا پیاپی باد
امت او و دوستار وئیم
دوست داری که چار یار اوئیم
چون ابوبکر عمر وعثمان
مرتضی دان علیهم الرضوان
رحمت حق نثار یارانش
باد برجمله دوستداران اش
شرح لغات
(مصطفی) پاک کرده شده ازطغیای بد بشری (مهتر) سردار قوم (گزین) برگزیده شده (سرور)
سردار قوم (خاتم) انگشتری (صلوات) رحمت ها (روزی جزا) روز قیامت است (علیهم الرضوان)
خداوند تعالی از ایشان راضی باد .
حاصل ابیات : چون در حدیث وارد شده که حق جل جلاله پیغمبر ما صل الله علیه وسلم را
گفته که تو بهترین پیغمبرانی و امت تو بهتر امتانند (باقی دارد)

فتوحات اسلام
(فتح بیت المقدس)
(۸)

وانچه دید میود نقل کرد امیر المومنین فرمود که یا عبد الله رسیدی .
و خوب اطلاعی حاصل کردی .
و بعد ازان روی براه اوردیم گروهی دیگری از مرغان در مقدم روی ما امدند و از احوالات
امیر المومنین از ما سوال کردند امیر المومنین عمر (رض) در جواب شان فرمود که اگاه
باشید اینکہ عمر خطاب منم انها عرض نمودند که یا امیر المومنین اشك ها از چشم ها جاری شد
و گردنهای ما بهمراه چشم ها دراز گردید از جهت طول مدت قدم اوردن شما و همه گی ما
امید واریم اینکہ خدای تعالی بیت المقدس را بدست شما فتح گرداند. واقدی رحمه الله علیه فرمود.
که بعد از ان مسلمانان روی در عقب خود اوردند تا اینکه بالشکر مسلمانان رسیدند وروی بطرف
امیر ابا عبیده (رض) کردند و با واز بلند وندا نمودند که ای مسلمانان بشارت باد شما را بقدوم


۱۱۳

آوردن امير المؤمنين عمر بن خطاب (رض) راوي گفت که درينوقت همگی مسلمانان بتقليد بـه
جنبش آمدند و عزم نمودند اینکه همگی جماعات شان سوار شوند و باستقبال امير المؤمنين (رض)
روند امیر ابا عبيده رضی الله عنه حکم نمود اینکـه در بالای هر مردي فرض است اینکه از جـاي
خود حرکت نکند بعد ازان خود امیر ابا عبیده (رض) به همراه کلانی که اصحاب او بودند و با
بعضی از مهاجر وانصار سوار شدند و رفتند تا اینکه بخدمت امير المؤمنين عمر (رض) رسیدند
رضى الله تعالى عنهم اجمعین راوی گفت که چون امیر المؤمنین بطرف ابا عبیده رضی الله عنهـا ـــــ
نظر انداخت و دید که سلاح خودرا پوشیده وکمان خودرا بشانه خود کرده وامیرالمومنین (رض)
بجان خود
هم در بالای اشتر ماده خود سوار بودند و عباء قطوانی را بلتقليد لباس داشتند و مهار
اشتر شان از موی بود چون ابا عبیده بطرف امير المؤمنين عمر (رض) بدید اشتر خودرا ـــ
بخوابانید وامیر المؤمنین هم اشتر خودرا بخوابانید و هر دوی شان پیاده شدند . ابـــا
عبیده رضی الله عنه دستهای خودرا پیش برد و با امیر المؤمنین معانقه کرد ، و تمام مسلمانان بــه
همراه یکدیگر گردن بوسی کردند ویکدیگر خودرا سلام نمودند وبعد همه مسلمانان پیش امدند و
بخدمت حضور امير المؤمنین عمر (رض) سلام کردند وبعد هردو امیر مسلمانان سوار شدند و در
مقدمه روی مسلمانان راه میرفتند و قصه می گفتند و تمام جماعات مسلمانان در عقب شان بودند واین
چنین راه می پیمودند تا اینکه در اطراف بیت المقدس فرود آمدند چون در انجا فرود امدند
و امير المؤمنين بهمراه مسلمانان نماز صبح را ادا کردند بعد ازان خطبه نیکوئی وبلیغـی
را شروع کردند و در خطبه خود چنین حمد وثنا گفتند که (الحمد ولله القوى الشديد الفعال
لما يريد) بعد ازان فرمودند که ای مسلمانان خدای تعالی ما را بسبب دین اسلام عزیز و مکرم
گردانیده و بهدایت کردن محمد عليه افضل الصلوات واكمل التحيات ما را هدایت نمود، وبـه
ضلالت و گمراهی را از مايان دور گردانیده و بعد از بغض و عداوت در بین دل های ما الفت داده
پس بر مايان لازم اینکه بعوض این نعمت ها او را بتقليد حمد وثنا گوئیم تا اینکه متوجب مزيـــد
نعمت مایان گردد و خدای تعالی فرموده ولئن شكرتم لا ازيدنكم ولئن كفرتم ان بتقليد عذابی
لشديد . بعد ازان ایه را تلاوت نمود که (ومن يها لله فهو المهتد و من يضلل فلن تجد لـه
ولیا مرشدا ) راوی گفت که چون امير المؤمنين این ایه را تلاوت نمود قسیسی از جمله نصارا
که در مقدم روی امیر المومنین استاده بود بپای شد و گفت خدای تعالی کسی را گمراه نمی کند
درین وقت امير المؤمنين عزم نمود که این آیه را ثانیا تکرار نماید . ( باقی دارد )
( مطبع سركاري )


-۱۱۱-
صفحه اول (جریده هفتگی حبیب الاسلام – سال اول شماره ۱) (نمره مسلسل ۱)
واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
حبیب الاسلام
اداره خانه در ماشینخانه کابل- افغانستان
سردبیر- سید محمد حسین
همه امور تحریریه و حسابیہ بنام اداره فرستاد بشود.
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارده مختار است.
در هر هفته یکمرتبہ یوم پنجشنبه نشر میشود.
اوراتیکه درج نشود اعاده نمیشود.
قیمت سالانه  قیمت ششماهه
در داخل _هـ افغانی _ ۳ـ افغانی
در خارج ۱۵ شلنگ  ۸ شلنگ
يك شماره ۱۰ پول
تاریخ قمری ۲۲ذی قعده ۱۳۳۹) پنجشنبه (تاریخ شمسی ۱۳ثور ۱۳۰۸ هجری)
(۲)
يك مقایسه مقدسہ حضرت خالد بن ولید (رض) وجناب فضیل بن عیاض (رح)
(الف)
درجنگ احد سرور دو عالم صلی اللہ علیہ وسلم فرمودند کہ در لشکر مخالفین خالد است
واز تدبیر وحیلہ او اندیشہ باید کرد چنانچہ بعد از مقدمہ کار زار نفری کفار شکست خوردند
وان حضرت (ص) ارشاد نمودند کہ شاید درین عزیمت يك مکر باشد لہذا لازم است کــــــہ
مسلمانان در تعاقبشان وبرای گرفتن اموال غنیمت موقع ومقام خودرا ترك ندهند مبادا دشمن
از دیگر طرف برگشته حملہ اور گردد ( وانہ لحب الخیر شدید ) انسان براي محبت مال سخت
پیدا شدہ برهدایت نبوی التفات نکردہ مسلمانان از جایهای خود برخاسته تعقیب دشمن –
نمودند وغارتگری آغاز کردند تا خالد از دیگر جانب آمده تلفات زیاد بمسلمانان رسانید بسیاری
از اصحاب کرام پراگنده شدند رسول اکرم (ص) بنفس نفیس خود نود زخم خوردند و اوازه افتاد کہ _
شهید شدند واین افواہ هنوز باعث ابتری عساکر اسلام گشت این صدمات مھلک از دست خالد
رسید اما چون او شرف بایمان گردید همہ گناہ ھا وقتلھا برعلیہ اسلام مبدل بخدماتی شد کہ
در فتوحات روم وشام ومصر وایران بجا آورد جناب رسالتماب علیها لصلوات والتحیہ حضرت خالد
(رض) را سیف الله لقب دادند وعزت واحترام وشهرت ونامی در دنیا وتاریخ کسب کرد کہ بکم
فاتحین وشجاعان نصیب شدہ است در فتح مکہ خالد (رض) شجاعت زیاد ابراز داد ان
حضرت (ص) فرمودہ بودند کہ چون اھل مکہ از خودما وقابل رحم اند کسی ازیشان کشته نشود
با وجود ان خالد (رض) هفده نفر را تہ تیغ نمود وچون رسول اللہ (ص) بازخواست فرمودند
جواب داد کفرشتہ ها از اسمان نازل شدہ میگفتند کہ اینها را بکش پس انحضرت (ص) –
فرمودند کہ من ازین فعل تو بری الذمہ ام . معہذا هیچ مجازات ننمودہ البتہ نظر بر


۱۱۵

خدمات اتیمانو فرمودند چنانکه تا حال جناب خالد بن ولید رضی الله تعالی عنه یکی از
نابغه‌های روزگار شمرده میشود و مسلمانان بحرمت و تحسین حق کافران بحیرت و آفرین یادش
مینمایند.
( ب )
در مهد خلافت عباسیه بگرد ونواح بغداد رهزنی های زیاد واقع شده حکومت از
دست قطاع الطریق پریشان و رعایا سرگردان گردید يك جمعیت دزدها بسرکردگی يك شخص
بسیار عاقل وشجاع هر طرف راءها میگرفتند و اموال و امتعه کار وانها را ربوده غائب می گشتند چون
يك قافله را بغارت بردند تاجری سامان گرانبار را گذاشته با جواهرات در جیب های خود
برداشته رو بگریز نهاد بعد از طی مسافه در بیابانی رسید که در آنجا يك خیمه زده بود اندرون
رفته دید که شخصی بتلاوت قران مجید مشغول است از و امین تر نیافته آن همه جواهرات را باو
سپرد و فریاد کرد که دزدها مالهای مرا بردند این را بتو امانت میدهم چون بر جزع و فزع مصروف
بود رهزنها رسیدند و پیش همان قرآن خوان حاضر شده تعظیم بجا آوردند او همه اسباب قافله
مسروقه را ملاحظه کرده بتقسیم آن پرداخت و برای دزدها احکام دیگر داد آن شخص یقین کرد
که از باران بزیر ناوه آمدم یا از دهان كرك بچنگال شیر افتادم حالا این افسر قطاع الطریق
کی جواهرتم را پس میدهد اما برخلاف توقع دید که بعد از فراغ تقسیم و بیشته سرقه آن سرقفل
غنه امین جواهراتش را واپس بخشید این رهزن بد نام فضیل بن عیاض بود چون از دزدی نایب
شد اولا همه رفقای خویشرا نادم گردانیده در توبه نصوح خود متفق ساخت همه راهها
مامون و مطمون گشت چون از همه محارتها وکیدهای رهزنان آگاه بود همگان ازو ترسیده از
رهزنی کنار جستند پس حضرت فضیل قدس الله سره العزیز جمله منازل و مراحل شریعت و طریقت
را پیموده بدرجه بزرگی واصل شد که در زمره اولیای کرام محسوب میشود صدها هزار مسلمان
گمراه را این امیر شد کامل بصراط مستقیم دلالت نمود و این يك امتیاز معروفست که هیچ ولی
یا عالم انقدر سارقان جانیان و مجرمان را هدایت موثر نداده که حضرت فضیل (رح) در
نجات دادنشان کامیاب آمده بدین تفاوت مشائخ و اولیا باکرام و اعزاز او بسیار می گرائیدند
زیرا فی الحقیقت نهایت دشوار است که شخصی متعود باخلاق بد وعادات ذمیمه بصفات نیکو
آراسته گردد و تامرشد از طرز وحکمت تاثیر انداختن در دلهای بد معاشان وسيه كاران واقف
ومتدرب نباشد البته در رهنمائی مریدان مانند جناب فضیل (رح) بن عیاض موفق آمده
نمیتواند چون خدای هادی مطلق برایش توفیق اطاعت وهدایت بخشید ان عمر رهزنش که از
بسی قتل و سرقه مملو بود فراموش خلایق و معفو خلاق غفور گردید و فقط ان حصه زندگانیش
در تذکره و سیر و یاد مردم باقی ماند که سراسر رشاد ت رهبری تقدس و ناموری بود مثل احیای
اموات همین است قل یاعبادی الذین اسرفوا على انفسهم لا تقنطو امن رحمه الله ان الله يغفرالذنوب
جميعا انه هوالغفور الرحیم. بگوای بندگان منکه برنفسهای خود تجاوز نموده اقدام بر ظلم وتعدي
ورزیده اند از رحمت خدا مایوس نگردید خدای تعالی جميع گناههای شما را میبخشد بتحقیق


− ١١٦ −

او تعالی بخشنده و بسیار مهربان است بعد ازین ایه شریفه خدای تعالی میفرماید که قبل از مرگ بسوی پروردگار تان رجوع کنید و پیروی خوبترین احکام اسلام را بنمائید چون معلوم نیست که موت کی می اید وعذاب بکدام وقت نازل میگردد لهذا بتوبه واعمال صالحو اتفاق واطاعت پادشاه مجاهد امیر حبیب الله خان و بمعاونت وموافقت با اعیان و اراکین دولتش مبادرت ورزید تا افغانتان بزودی متحد وبحبل الله اعتصام تان متین گردد تفرقه و تشتت از بین رفته قوت وسلطه اسلام قائم ودائم شود از میمنت ارواح حضرت خالد (رض) وجناب فضیل (رح) فاعتبروا یا اولی الابصار .

هزیمت محمد نادر خان

در اثر نیات اسلامیت کارانه وترشحات رعیت نوازانه حضور مبارک ملوکانه که همیشه منتج بسعادت مآل وحسن اقبال هر فرد وطن است قبلا عبد العزیز خان سفیر سابق افغانی مقیم طهران واحمد شاه خان پسر سردار محمد اصف خان از حضور مبارک امیر صاحب با فرامین مرحمتانه برای جلب محمد نادر خان وبرادرانش باروپا اعزام شده بودند بطور سفر خرج انها ومعاش عائله شان مقیم کابل تخمین سه‌لک روپیه از حضور اعطا فرموده شده بود . ولی محمد نادر خان که افکار سوء خود غرضانه بدماغش تولید گشته بود راه ـ مستقیم را ترک گفته از راه پشاور عازم سمت جنوبی شده در انجا بامید نیلان با غراض نفس پرستانه اش اهالی را بنام صلح برعلیه حکومت مرکز به اعلامیه شان تحریک نمود .

بالاخره چندی از اقوام احمد زائی ومنگل را وادار ساخت که به مقابل برادرهای ـ اسلامی شان از ریختاندن خون همدیگر دریغ ننمایند ـ اما حینیکه انها بچرخ وارد میشوند درینجا عسکر غیور ما ونفری مجاهدین شاه مزاری و استانکزی وغیره لوگری ها به مقابله شان پرداخته به مفاد واذ اجاء الحق ذهق الباطل حق بذ يحق ملحق شده عسکر ما ـ شکست فاحش به انها وارد نموده توپ های شش ین وتفنگ های ماشیندار با جبه خانه شان وتعداد کثیر از تفنگ های مقتولین راه ضلالت که بصیغه ان خجلت از دست غدر ظاهر صلح نادر خان مانده بود وبدست عسکر مان افتاده بود سپردند وسیاه اشخاص راه بلد عسکر ما بخروار خود را رسانیدند .
از مرکز قوای لوگر ما یکمفرزه بجانب کوتل تیره سوق داده شد که کوتل مذکور را بهمین قوه مستحکم واشغال نمودند و درعین زمان بطرف جنوب کوتل مذکور چند باب خیمه وجبه خانه وبار گیر که از جانب مقابل روانه چرخ بود بدست عسکر ما افتاده در نتیجه محمد نادر خان و نفری معیت او بکدام طرف مجهول فرار شدند .
در اثر قضیه فوق جناب محمد یعقوب خان فرقه مشر سابق سمت جنوبی از موقع استفاده ـ نموده با بیانات بشارت امیز فوق وارد کابل وبحضور مبارک امیر صاحب مشرف شدند .


-۱۱۷-
معظم له مجددا از حضور همایونی با هدایات مکمل وکافی برای رفع خون ریزی اقوام
سمت جنوبی بجهت رئیس تنظیمه وبرتبه رفیعه نائب سالاری نظامی بآن سمت مقرر وسر افراز
گردید که امنیت ورفاه عامه را در بین اهالی وافراد آن ولا قایم ودوام داده ان چند ــ
گروه جاهل را به صراط المستقیم موافق ساخته بیعت شانرا به حضور مبارك امير صاحب
هر چه زود تر ترسیل نمایند .

ترجمه از جریده الفضل
مورخه ٢٥ جنوری مطابق ۱۳ شعبان مقام لاهور

امان الله خان پادشاه سابق افغانستان ازسیاحت اروپا بدرجهء متاثر شد کــــــه
تقلید کردن اوضاع اروپائی را نه تنها باعث افتخار خود میدانست بلکه ملکه خود ش را نیز در
لون مغربی متلون ساخت ملکه بمجردیکه سوار کشتی شد نقاب را الوداع گفت وهمینکــــــه
قدم درخاك اروپا نهاد بچنان فیشن های زنانه خونرا مکشن ساخت که بسی خوانین اروپائی
هم از اختیار نمودن آن اجتناب میکردند . باالاحر امان الله خان بعد از اختتام دورهء
سیاحت وقتیکه به مملکت خو بمراجعت نمود از تهذیب وتمدن مغرب باندازهء مسحور ومفتون ـــ
بود که مصمم گشت معاشرت مغربی را درمملکت خود بطور اجباری جاری نماید ومیخواست در ــ
طرفه العین رسم ورواج قدیمهء يك مملکت مشرقی مانند کابل را تغییر وتبدیل کند وافغانستان را
يك خطهء ازدنياي مغربی بسازد وچنانچه از حصص مختلفه مملکت نمایندگان قومی را براي ــ
شمولیت در يك مجلس مشاورت مدعو نمود، وحکم برای تراشیدن ریش های ایشان صادر ــ
فرمود، وایشان را بپپوشیدن کلاه لگنی وکوت و پتلون مجبور نمود ونیز بعضی احکام دیگر
هم صادر کرد مشد که نه تنها ازلحاظ معاشرتی برای افغانستان نامناسب بود بلکه خلاف
تعلیم اسلامی در زگفته میشد در نتیجه يك شورش در افغانستان ظهور کرد . بعضی از ــ
ملا نما هاي هندو جميع احکام امان الله خان را جایز قرارداد، چنین بگفتن آغاز نمودند که
ریش های مردم را تراشیدن وانهارا به پوشیدن کلاه لگنی مجبور نمودن وحجاب را از زنان
برداشتن وغیر آن از چنین احکامی گفته میشوند که در جاری نمودن آن عیبی نیست وبــــه
مناسبت حالات افغانستان بلکل جایز ودرست اند .
یقینا دراین ذلت که به مسلمانان عاید میشود ضعف دینی دخل تمام دارد ــ
لیکن متاسفانه مسلمانان این ضعف را حسرننموده اند وهر وقتیکه قدم برداشته اند غلط
برداشته اند چون گمان کرد میشد که این مرض تنها در ترك سرایت کرده وهم تا همانجا ــ
محدود است لاکن اکنون می بینیم که اثر آن درممالك دیگر مانند افغانستان نیز منتشر شده
است پس مجبورشدیم بگوئیم وهم تا هر جائیکه اواز ما شنید میشود باواز بلند میگوئیم کــ
این راه اراه ترقی نیست برای نایل شدن بهترقی ضرور است که بطرف اسلامیت توجه شود .
اکنون انقلابیکه در افغانستان رونما شده است و گفته نمیشود که بکجا خاتمه خواهد یافت


- ۱۱۸ -

از يك حيث نهايت تاسف اور است كه اهالی افغانستان با يك طوفان خطرناك مهلك دچار
شده و به کشتن و تباه کردن یکدیگر مصروف اند - لاكن معلوم میشود که در این همه منشا ومصلحت
خداوند جل شانه است . اگر افغانستان خوش قسمت باشد البته از این تغییرات استفاده
خواهد کرد و برای همیشه بخاطر خواهد داشت که ترقی افغانستان نه در ترك -
کردن اسلامیت و تقلید کردن یوروپ است . بلکه ترقی افغانستان در این است که بر تعلیم
اسلامی عمل پیدا شود . اگر از انقلاب حاضره افغانستان این سبق را بیاموزد واصل تعلیم
اسلامی را در مملکت رایج کند پس باید فهمید که در این گرداب تازه مصایب که افتاده است
هیچ چیزی تلف نکرده بلکه بالعکس فایده زیاد برداشته است . از خداوند جل شانه استدعا
میکنیم که افغانستان را بزودی از این بلیه نجات داده و توفیق عطا کند که بر تعلیم اسلام -
عمل نموده بمدارج ترقی و تعالی نایل شود . مترجم عبد الصمد

مکتوب

همه خواهند دانست که در عقاید اهالی قطغن و بدخشان بدائع جاریه قبل رخنه
نه نموده به همان حال سابق با کمال نظافت ناموس دینی خویش را محافظه نموده در اول امر
اینکه صدای ( الله اكبر لا اله الا الله محمد رسول الله ) از مرکز بگوش شان بار دیگر رسید

با ان معانی که مبین حقیقت اسلامیت يك قوم است همه با نیت های خالصانه اسلامیانه بیعت -
خود را تقدیم شهریار مرکز نمودند .

وما از چند نقطه بیعت ملحقه ان ولایت را بسمع قارئین جریده حبیب الاسلام -
قبلا رسانیده ایم شاید ملاحظه فرمود میباشند وانچه معطل بموقع دیگر باشد انرا هم بتوفيق
خداوند مرتبا خواهیم رسانید .

اما پیش از همه لازم دیدیم که از ورود مامورین جدید که از مرکز بعد رسیدن بیعت ها
اعزام شده اند شرح بدهیم .

قطعه خط مورخه ١٥ شوال المكرم از طرف رسول بخش خان مدیر ومیرزا سلطان محمد خان
سر کاتب راجع به تسلیم شدن کارات واجراءات امور گمرکی ولایت قطغن بمدیریت عمومی تجارت
رسیده است نقل ان بعد از القاب قرار ذیل است .

بعد از شرح دعاگوئی دوام دولت خداداد امیر صاحب غازی معروض میداریم اینکه
فدویان به روزیکه از خدمتتان مرخص وعازم این والا گردیدیم در ارض راه شش روز به روز-
يكشنبه ١٢ شوال المكرم داخل خان اباد گردیده روز دوشنبه ١٣ شوال المكرم كارات گمرك -
مركزی قطغن و بدخشان را تسلیم شده شروع بکار نمودیم در حق پادشاه اسلام وان محترمان دعای


- ۱۱۹ -

خبر نمودیم ـ لهذا از رسیدن خود ها وتسلیم شدن کارات خود حضور محترمان را اطلاع دادیم .
نقل از جریده شریفه بیدار مزار شریف
تاریخی ۱۵ شوال المکرم
١٣٤٧
(٢)
تنظیمات و یا تبدل تشکیلات .
تشکیل ریاست تنظیمیه :
ازانجا که عالیجاه عزت و صداقت همراه میرزا محمد قاسم خان که یک شخص خیرخواه ملت و دولت است و قارئین عظام از نیات حسنه اسلامیانه این شخص خدمتگار صادق دین و دولت و تکلیفا تیکه برای موصوف در اوائل سال ١٣٠٦ شمسی از ضبط شدن اموال منقوله وغیر منقوله وحبس وتبعد اتیکه به نسبت سوء تفهم بامر حکم امان اللمخان پادشاه سابق افغانستان تصادف نمود ، تا یکدرجه استحضاریت دارند اينك لازم امد که تايك اندازه شرح حال ماضیه این شخص شریف با شرف را توضیحات بدهیم .
چون عالیجاه موصوف شخصی صاحب قلم ویادیانت در مزار شریف وايبك وتاشقرغان رسوخ ونفوذ زیادی داشت وموصوف همیشه مرجع همه گونه حوائجـات ملت مزار شریف بود ، واهالی سمت ترکستان او را با وضع احترامانه کلان خود می شمردند ولی حکومت سابق ازین رسوخ ونفوذش بسوء تفهم حد سرکرده برای سلب این اقتداراتش بهانه براو گرفته و جمعا اموال منقوله وغیرمنقوله او را ضبط وخودش را محبوس و بعد چندی بکابل بردند اهالی مزار شریف از این اقدام ناگوار حکومت مذکور خیلی متاسف و متاثر گردیده وبیک یا سرواضطرابی هیجان داشتند ولی دران زمان چون همین تصادفات بر مومی الیه مقدر بود ، تا سال گذشته بمرکز کابل بودند .
و از قراریکه اداره اطلاع دارد تا چند روز قبل انقلاب امان الله خان برای موصوف ـ فرمان داده بود که شما در ترکستان رفته با نائب الحکومه معاونت کرده بخدمات دین ودولت میکوشید . چون موصوف بدل ازردگی داشت چندی معطل کرده تا اینکه جناب شجاع دین پرور عدالت گستر خادم دین رسول الله (صلعم) امیر حبیب اللمخان تخت سلطنت را تحوف نمود جناب موصوف را بنظر عزت دیده و بمراحـمـات خسروانه مسرور وبرای امید واري ودلگرمی اقوام عزیز او اهالی ترکستان بریاست تنظیمه منصوب فرمود ، واین است که به تثوي حیات فوق وارد مزار شریف گردیدند .
وازین نقطه نظر این پادشاه عدالت گستر جناب موصوف را بریاست تنظیمه ترکستان مقرر


۱۲۰

و اعزام فرمودند اعضاء ریاست اول عالیجاه عزت و شجاعت همراه عبد الرحیم خان برگ
که حالا به تصویب رئیس تنظییمیه بمرتبه نائب سالاری ملقب است و مشار الیه يك شخصی
دلیر و شجاع و صاحب تدبیر میباشد دوم عالیجاه عزت و صداقت همراه خواجه عین الدین
خان تاجر که شخصی صادق و خیر خواه خالص است .
سوم عالیجاه عزت همراه غلام رسول خان اسحق زئی است.
چهارم عالیجاه عزت همراه محمد پی خان که مشهور بکاکا میباشند از اعزه و اشراف
و اقامه گزین مزار شریف اند.
حضرات فوق الذکر که هیئت انتظامیه ولایت ترکستان شمرده میشوند بکمال صداقت
جدیت برای فورسی رعایا و تنظیمات و تشکیل دوائرات اشتغال دارند دائره مستوفیت و
مدیریت گمرکات و اداره شفاخانه و ریاست بلدیه و دائره مخابرات و قوماندانی کوتوالی تا هنوز
به تشکیلات سابقه ان بزیه هر سر اداره های با شرف با وجد ان بکمال سرعت وجد یانه و
اجراات ان عملی است محکمه ابتدائیه و مرافعه به تصویب هیئت انتظامیه لغو و يك محکمه که
عبارت از يك قاضی و نائب القضاء و دو نفر مفتی تشکیل یافت و اهالی ان بموجب اوامرات شرع
شریف ازادانه ایفاء وظیفه مینمایند.
علاقه داری جدید التشکیل ۱۳۰۶ تصویب کرده حکومت سابقه لغو وقرار تشکیل
زمان امیر شهید بحکومات منسوب گردید .
رئیس باشی و رئیس ها و مفرسها و قاری باشی ها بمعاوضات لازمه از هیئت تنظیمه مقرر
شد و مطرفات روضه مطهره حضرت شاه ولایت ماب بقرار زمان امیر شهید بتوجه این شخص
نیت بخیر رئیس صاحب تنظیمه جاری شده احکامات شرع شریف بشدت حکمفرماست .
چون تشریف شریف جناب ریاست مابی با هفدهم رمضان المبارک مصادف بوده از صورت
اجراات شان در هر موضوع بشماره هذا ذکر نموده ضمنا از تشریح ترتیبات عید سعید
فطر و افراشتن جنده مبارکه روضه مطهره که بتوجه موصوف بقرار زمان امیر شهید اجرا شده
برای قارئین با تمکین خویش ذیلا معلومات میدهم : ( باقی دارد .

— اطاعت اولی الامر —
( ۴ )

حضرت عبد اللعین امیر المومنین عمر(رض) فرموده است که ازان حضرت (ص) شنیدم که
فرمودند . (من خلع يدا من طاعته لقى اللعيم القيامه ولاحجته لم ومن مات وليس في عنقه بيعته
مات ميتته جاهليته) .
یعنی : کسی که دست را از اطاعت و فرمان برداری کشید در روز قیامت با خدای تعالی ملاقی
میشود و هیچ حجت و سنده نجات برای او موجود نخواهد بود و شخصی که بمیرد در گردن او
بیعتی نباشد این مرگ او از جاهلیت است .


مفاد حدیث مبارک .
۱ ـ دست کشیدن از اطاعت پادشاه زمان موجب باطل گشتن جمیع دلایل نجات اخروي مومن است یعنی اگر دلایل بسیارى از عبادات براى نجات اخروي داشته باشد و در اطاعتش خلل راه یابد این درد بی درمان همگی را باطل میسازد .
۲ ـ اشخاصیکه در باغستانا نبوده و یا غردارند و یا پادشاه مسلمانان بیعت نکرده اند و در گردن شان قلاده اطاعت پادشاه مسلمان نیست مرگ اوشان مرگ جاهلیت است .
ثالثا حضرت عرفجه صحابی (رض) میفرماید که از حضرت رسالتماب علیه الصلوات والسلام شنیدم که می فرمودند :
( انه ستكون هنات وهنات فمن اراد ان يفرق امر هذه الامته وهي جميع فاضربوه ـ بالسيف كائنا من كان ) .
یعنی :
زود است که فساد ها و شرور زيادي واقع گردد پس کسیکه اراده کند تفریق امر امت را در حالیکه امت جمع ومتفق باشد بشمشیر بزنید و بکشید ان تفریق دهنده را هرکسیکه باشد .
مفاد حدیث مبارک :
۱ ـ معجزه ظاهره انحضرت (ص) ازین حدیث ثابت میشود که بوقوع شرور وفسادات و نزاع در امر خلافت قبل از وقت ان خبر داده اند وهدایت اصحاب وباقی مسلمانان را فرموده اند .
۲ ـ تفریق دهنده امر امت بعد ازانکه هر شخصی اجتماع شان حاصل گردد و هر که باشد لازم القتل است و مراد این است که اگر شخصی مدعی فضیلت باشد و باعث وموجب تحريك فتنه گردد و تواند در اجتماع مسلمانان خلل افگند همان شخص باوجود فضيلتش واجب القتل است زیرا که تصریحات اوامر شرعیه وهدایات نبویه مقتضی بقاي امن وامان ودفع فساد و فتنه میباشد و تحريك فتنه اگرچه غرضانقه براي نتيجه نيك باشد بحكم شرع انور ممنوع و محرك ان واجب القتل است . و نیز حضر عرفجه (رض) که راوی حدیث قبل است فرموده است فرموده ـ است که شنیدم از حضرت رسول مقبول (ص) که میفرمودند :
( من اتاكم وامركم جميع على رجل واحد يريد ان يشق عصا كم او يفرق جماعتكم فاقتلوه)
یعنی : چون امارت شما بر مردي قرار يافته باشد واجتماع شمایان حاصل باشد پس هر که اراده خلل اندازي در اتفاق شمایان بنماید یا تفریق دهد جماعت شمارا بکشید او را .
( باقی دارد )


۱۲۳ -

بیعت های ولایات و ملحقات ان
(ه)
بیعت نامه کلنگار لوگر - ۹ شعبان ۱۳۴۷

بسم الله الرحمن الرحیم .
(الحمد لله رب العالمین والصلوات والسلام علی سید الکونین محبوب رب المشرقین و
المغربین حضرت محمد مجتبی احمد مصطفی صلی الله علیه وسلم وعلی اله واصحابه)
اما بعد بموجب هدایت وافی کفایه حضرت ذوالجلال که در قران مجید وفرقان حمید
فرموده (اطیعوالله واطیعوالرسول واولاالامر منکم) اطاعت وفرمان برداری پادشاه اسلام را
برعایا و اجبیولازم گردانیده است چون بوجود پادشاه اسلام فوائد دینیه ودنیوی از حد -
افزون مرتب ومربوط است چنانچه حفظ دین ووطن ودولت واهل واولاد واموال رعایا واجتماع
واتحاد و اتفاق اهل اسلام تا خواص وعوام وکافه انام اهل اسلام از اسیب وحوادث روزگار درسایه
اوبه اسوده حالی وخاطر جمعی زیست نمایند چون بنای دین بنابر اتفاق واتحاد واجتماع اهل
اسلام ونفاق و قد و شقاق موجب ضعف اهل اسلام وغلبه کفر واهل طغیان است لهذا بر قاطبۀ
طائفه اهل اسلام ضرور و واجب است که برای خود ها بنا بر حفظ دین وشریعت مقدس نبوی
و جمعیت اسلامی شخصی را که لایق پادشاهی بد انند بهپادشاهی خود انتخاب نموده به او
بیعت نمایند که همان پادشاه حفظ دین وشریعت ومذهب وشعایر اسلامی را که تغییر وتبدیلی
در انها رونماید نموده و مرتدین و زنادقه ومبتدعین بدعت را شرعا زجر وتوبیخ دهد واقامه -
حدود و استیفاء قصاص وامن راه هارا ازشر دزدان وقطاع الطریقان بنماید وتحفظ سرحد
های اسلام را با افواج والات جنگی برخود لازم داند تا بلاد اسلام از شر کفار وقطا ع -
الطریق مامون ومصئون باشد وحفظ جمعیت اسلام را هم بنماید تا ضعف ونقصان دردین
وملمت پیدا نشود واهل اسلام را بر اقامت جمعه وجماعات واد ار وائمه ومدرسین و -
و مفتشین و محتسبین و واعظین متدین نیز مقرر نماید و با رعیت بر طبق امر حضرت الهی
بعدل واحسان وموافق سنت مصطفی (ص) وسیرت عمری (رض) رفتار وکردار نماید .
بنابرین چون امان الله خان پادشاه سابقمان از امارت مخلوع ومعزول گردیده جناب
امیر حبیب الله خان که اقدام باعتلای کلمه الله وحفظ دین وشریعت ومذهب وجمعیـــت
اسلامی نموده وجناب ممدوح متعهد شده که بطبق مقررات امر حضرت الهی وشریعت نبوی و-
سیرت عمری رفتار نماید چنانچه علما ومشایخ وسادات وسائر رعایای شمالی ومشرقی وکابل -
وغیره مشارالیه را به پادشاهی خودها قبول کرده به او بیعت نموده اند چون جناب ممدوح
ظاهرا صاحب سیف وغلبه دیده میشود وفی الحال متصف با وصاف مذکور ودارای لیاقت پادشاهی
است ما مردم قریه جات کلنگار وغیره او را نیز به پادشاهی خود ها قبول کرده بیعت نامه هذارا
بشریعه وکلای خود بحضور ممدوحی تقدیم نموده عهد میکنیم که باوامر ونواهی امیر حبیب الله خان


که خلاف شریعت غراى نبوى نباشد اطاعت کرده دادن مالیات وزکوات مشروعه وعند الحاجات
بمعاونت مالی وجانی اماده ایم فقط. امضاء ها:
نار محمد کلنگاری — ملك نورمحمد — حضرت میان غلام سرور — صاحبزاده مجددی — حضرت میان
غلام — اکبر مجددی — ملك عبد الغفور — خواجه ولی محمد — عبد الرحمن — خواجه محمد سعید
حضرت میان غلام یحیی مجددی — حضرت میان عبدالحق مجددی — حضرت میان غلام معصوم
مجددی — حضرت میان شیر احمد مجددی. باقی امضا ومهر وشصت انگشت ١٨٦ نفر دیگر.

هو المستعان
بیعتنامه اهالی قریه کتخیل لعو گرد

۲۸ شعبان.
بحضور اعلحضرت خادم دین رسالت پناهی (صلعم) امیر حبیب الله خان ما مسلمین اهالی
قریه کتخیل عرض میداریم که به اول فتح ونصرت دارالسلطنه کابل تمام رعایا واهالی مذکور بــــــــه
رضا مندی وخورسندی بیعت نمودیم چه که یوم جمعه مبارکه که قبائل اگاه ملا عبد الحمید اخند—
زاد بصاحب موسی خطیب مسجد جامع باتفاق ما ذکر اسم امارت انصاحب راد رخطبه نمود—
بنابران چون اوصاف جمیل واخلاق حمیده امیر صاحب موصوف را مسموع شدیم که محی شرع شریف
واعلاء کلمه الله وكشف دین متین حضرت رسول الله را نمود وقامع بدعات وضلالات وگمراهی گردید—
صغير وكبير وعوام وخواص شكرا لله تعالی جل جلاله را بجا کرده وامارت این شخص کامل بقرار امر
كتاب الله تعالی و احکام شریعت غرا بجان ودل قبول نمودیم وبدعاگوئی مزید عمر وترقی دین
ودولت مشغول میباشیم. امضاء ات:
عبدالحمید صاحبزاده — ملا جان محمد— ملا فضل احمد — ملا یار محمد — شیرعلی — خان زاده —
خواجه عبد الرسول — دلربا زخان — سراج الدین — ملا عبد اللطیف — عبد الرشید — محمد عالم
باقی امضاء ونشان شصت ۸۹ نفر دیگر.

بیعتنامه اهالی پاد خواب وشانه لوگر
٢٥ شعبان

بسم الله الرحمن الرحيم:
قال الله تبارك وتعالى جل جلاله واطيعوا الله واطيعوا الرسول واولوا الامر منکم.
چون بنا بر موجب ایه کریمه مذکوره اطاعت اولی الامر واجب ولازم بود. ومیباشد مایان
علماء وسادات وسائر رعایاى پادخواب وشانه علاقه لوگر اطاعت امیر مسلمانان خادم دین رسول
الله (صلعم) امیر حبیب الله خان را قبول داریم و با او بیعت نموده ایم ومینمائیم که اى پادشاه
دین پرور رعیت نواز میباشد ومایان از امیر صاحب موصوف رضامند میباشیم و از خداوند قادر
سبحان جل جلاله خواستاریم که امیر موصوف را بر جاده شریعت غرا و خدمت دین نبوی (صلعم)
مستقیم داشته باشد مبارك باد و پایند مباد بیرق این پادشاه مسلمانان. فقط


- ١٢٤ -

امضاء ات :
ملا میر ذكريا مدرس وخطيب پادخواب وشانه ــ ملا سید اجاب الدين مدرس ــ ملا محمود
مدرس پادخواب وشانه ــ مير يحي ــ مير عبد الرحيم علاقة دار سابقه ــ ملا احمد ــ ملا غياث
الدين مدرس ــ مير جمال الدين ــ مير شاه محی الدين ــ ملا محمد الله ــ ملا خان محمد خان
ملا ثقة جلاد خان ــ ملا غوث الدين خان ــ مير سبحان ــ علاوالدين ــ ملاء نادر .
بيعت نامه اهالی حصارك لوگر ــ سلخ شعبان ١٣٤٧
شعبان المعظم . بسم الله الرحمن الرحيم .

(الحمد الله الذي هدانا الى الاسلام وبين لنا الحلال والحرام وامرنا باطاعتہ واطاعة ــ
رسولہ والصلواه والسلام على سيدنا وحبيبنا محمد (ص) ن المبعوث بشیرا ونذيرا وعلى اله واصحابه
الذي هم نجوم الاقتدا والاهتدا) اما بعد چون بركافة اهل اسلام واجب ولازم است که در
هر وقت امیر و اولوالامر از خودشان داشته باشند که صاحب قدرت ودیانت باشد تا اقامت
حدود وانفاذ احكام شرع وغيره مصالح مسلمین را مطابق امر شرع برپا دارد بنا بران چون جناب
امير حبيب الله خان شخص متدین و تالیع لہدعت مجاهد فی سبیل الله است و تمام اهالی شمالی او را
بہ اولوالامری خود قبولدار شده انعمایان مردم حصارك لوگر نیز او را بامارت خودها قبولداریم و
جناب موصوف را امیر واولوالامر خود دانسته حکم اورا كہ مطابق امر شرع شریف وموافق مذهب
مهذب ابوحنیفه کوفی باشد بسر وجان ومال قبولداریم وبر رکاب او برای اعلاء كلمتہ اللہ بجد جهد
میکوشیم و از خداوند جل ذکرہ برای امیر صاحب موصوف خودها استقامت برام شریعت وعدل و برای
خودها توفیق اطاعت وخدمت گذاری بجهت ترقی دین حضرت سید المرسلين مسئلت مینمائيم (قال
رسول الله صلى الله عليه وسلم الامام جنته يقاتل وراء ه ويتقى به) . امضا ها :
حاجی ملاصاحب الدين ــ ملا عبد الكريم اخند زاد ــ جلال الدین ــ حضرتگل ــ عبدالله خان ــ
نقشبند ــ باثر امضا ونشان انگشت ١٠١ نفر دیگر .

لایحہ

مواد لایحه که راجع بدائر شدن يك دائرہ قافلہ باشی گری عمومی برای ضبط وربط امورات ــ
حمل ونقل بتحت اوامر وزارت تجارت در مرکز از طرف مشارالیها ترتیب یافته و از حضور نائب السلطنه صاحب منظور گردیده است سواد آن را عینا برای استحضار تجار محترم و کرایه کشها وــ
باقی اشخاص ذیلا درج نمودیم .
نقل لایحه وظائف قافلہ باشی گری ملکی و نظامی با احکام نمبر ٨ تاریخی ١٣ ذیقعدہ الحرام
حضرت عالی نائب السلطنه صاحب اینکه :
١ ــ قافلہ باشی همیشہ مراقبات داشتہ باشد کہ هر کجا بارگیر موجود بشود بذريعہ کلان
شوندہ های صنف کرایہ کش یا بذریعه سرجماعه های کوچی به نسبت ضرورت وقت بارگیر موجود کند
تادیه کرایه صاحب مال را نمودہ مفت ورایگان بالای احدی خدمت نکند و اگر بدولت معلوم شد کہ وجہ


ـ ١٢٥ ـ
کرایه بکرایه کش داد، نشده ویاکمتر رسانید شده و اثبات شد يك روپیه کرایه پنج روپیه زجرا
از قافله باشی و سرجماعه ها حصول و باز خواست لازم هم شده موقوف می شوند.
۲ـ قافله باشی که بارگیر را تقسیم میکند اگر چنین فرصتی برای عسکری مثل حال زیاد
بارگیر بکار باشد قافله باشی ديانترا بخرج برده پنج يك بارگیر موجود را برای تجاران باقی
را بخدمت عسکری محول کند مثل از صد یا بو بیست راس را برای تجاران و هشتاد را برای
عسکری بدهد.
۳ـ اگر ضرورت دولت اوط الحال باشد مناطعه را محول خدمت دولت نموده مناطعه را
برای تجار و غیر میدهد.
٤ـ اگر برای دولت بارگیر ضرورت نباشد همیشه بارگیر موجوده چالان مال التجاره و
ضرورت اهالی بین تجار و اهالی تقسیم کند.
٥ـ چون برای برطرفی کشدند کی شعبهء عسکری و یا بند ش نکردن معاملات تجارتی و
اهالی دائره قافله باشی گری تجویز شد، تقسیمات بارگیر قطعا بذريعه دائره قافله باشی گری
میشود برای اینکه يك نوع افراط جاری نشود و یا بکرایه کش ها کمی تکلیف ندهد بدست اشخاص
کم سند ادارهء قافله باشی گری نباشد جمع آوری نمیتواند.
٦ـ چون ادارهء قافله باشی گری مرجع عمومی بارگیری است و همیشه بارگیر احتیاج میداشته
باشد برای اینکه بدون رون و یا بدون استحضار قافله باشی گری کسی بارگیر را تعرف نشود کرایه
کش به حاطی کردن سند اجازه حمل و نقل از اداره قافله باشی گری محتاج است اگر سند اجازه
حمل و نقل بدست کرایه کش نباشد باندازه کرایهء که از صاحب مال گرفته وجه نقد بالای او ـ
تحویل خزانه شود و هم اگر اسم کرایه کش بقرار تاریخ دادن مسلسل داخل دفتر باشد وسند
اجازه از دست او مفقود شده باشد کرایه کش مجرم شناخته نمیشود حق مثنی را دارد.
٧ـ ادارهء قافله باشی گری و حساب آن مربوط وزارت تجارت است و هم سر رشته طی و
بند شاتیکه داشته باشد از وزارت تجارت کند و بر هر امور امر مافوق خود وزارت تجارت را ـ
بداند تا دیگر دوایر درکار قافله باشی گری مداخله وزیر دستی نتواند و هم قافله باشی گری
خلاف رفتار نتوانند.
٨ـ قافله باشی گری که مال تجار را بكرایه میدهد اگر خود صاحب مال کرایه کش را میشناخت
ونسبت به شناخت خود بالای کرایه کش اعتماد میکرد از صاحب مال درکتاب خط گرفته شود که نمبر تاریخ
اجازه نامه حمل و نقل واسم کرایه کش در سندیکه تجار میدهد توقیع باشد اگر مال او در منزل
نرسد ادارهء قافله باشی گری مسئول شناخته نمیشود و اگر صاحب مال بکرایه کش اعتماد وبلدیت
نداشته باشد قافله باشی و سرجماعه قوم از اول وقت اهلیت و غیر اهلیت کرایه کش را زیر نظر
گرفته مال را تحویل کرایه کش کنند تا مال تجار مفقود نشود و اگر مفقود گردید و پیدا نشد چون
قافله باشی و سرجماعه ها مستخدم هستند و معاش و یا حصهء میبرند قافله باشی و سرجماعه مسئول


– ١٢٦ –

قیمت مال مفقود شدگی شناخته میشود و هم قافله باشی از اول مدنظر داشته باشد که سرجماعه
ها اشخاص یادیانت و صاحب جایدا باشند تاکه قافله باشی اطمینان نداشته باشد سرجماعه
را داخل اداره نکند .
۹ـ چون برد و تراداره قافله باشی گری تمام تکلیف ماده های فوق و موجود کردن بارگیر و هم
مسئولیت مال تجار و اجرات ضرورت عسکری و غیره حمل و نقل کار های دولت گذاشته شد دو معا ثرویا
حصه برای شان لازم است در سابق که قافله باشی گری بود از اعلی عمل وجوه شش یکه حصه
داشت حالا هم نظر به این مسئولیت و تکالیف وزارت تجارت طرفدار حصه مذکور است ولی برای
حصه گرفتن که باشد عایداتی داشته باشد چون در سابق از اشتر دو روپیه و از قاطر –
و یا بو یکروپیه و هم از مرکب محصولی داشت حال هم باید محصول خود را از کرایه کش گرفته
٦ یکه حصه خود را وضع نموده و مامورین خود را هم از ٦ یکه معاش داده و بدهند که برای
دولت باقی را بقرار حساب تحویل خزانه دولت نموده رسید حاصل و بر قطع حساب بملاحظه
وزارت تجارت برساند .
۱۰ـ چون در سابق مرجع مبرم قافله باشی گری های دولت مرکز دار السلطنه کابل و قافله
باشی ان ملا ویس الدین خان بود و تمام مامورین قافله باشی و پارچالانی ها و حسابات و عمل و دخل
قافله باشی گری ها از محالات و ولایات تعلق مرکز داشت حالا این اداره قافله باشی گری هم
مثل سابق اختیارات و ضبط و ربط عمومی قافله باشی گری ها را میتواند .
۱۱ـ برای معاشات و مصارفات شان علیحده چیزی از دولت داده نمیشود همان ٦ یکه را
که از سرجمع بطور حق الزحمه حصه میگیرند تمام معاشات و مصارفات خود را هم از همان مبلغ
کند و تشکیل مامورین خود را هم خود شان نمایند .
۱۲ـ در کدام اوقاتیکه جهت ضبط و ربط بارگیر برای شان قوه الظاهر لازم بافتد چون –
مامورین اداره طرز ملکی می باشند نسبت به اوقات لازمه نظر به درخواست شان امداد سوار –
و پیاده از طرف دولت حق دارند .
۱۳ـ محصولیکه قافله باشی از یک بارانه از کرایه کش می گیرد باید یک قطعه سند اخذ محصول
که عدد و نوع بار هم در ان باشد برای کرایه کش داده و یکی برای صاحب مال هم بدهد و سومین را
بطور ثبت بدائره حفظ کند .
١٤ـ در اوقات خوف راه قافله باشی نظریات داشته باشد که بار تجار را مفرد نفرستاده
بطور بدرقه قافله ها را حمل و نقل و حکم عبور بدهد اگر نظر به خوف و اخلال کلی یک اندازه قوت
الظاهر را لازم بداند از وزارت حربیه نظر به درخواست قافله باشی معاونت کرده شود .
احکام نمبر ٨ حضور عالی متعالی السلطانه صاحب اینکه ١٤ مواد فوق از حضور عالی ما گذارش یافت
منظور است – قافله باشی مکلف است باجرای مواد مذکور (۱۳ ذیقعده الحرام سنه ١٣٤٧)


- ۱۲۷ -

سایل دینی
( ۱ )

ازین جهت ناظم علیه الرحمه شکر گذاری این نعمت را نموده میگوید :
کما لحمد لله تعالی جل شانه چون مصطفی (ص) پیشوائی داریم که سردار و بهتر و برگزیده و انگشتر نگین همه است که پیغمبری را حلقه نموده ونبوت بروختم شده است وبیان شریعت و اظهار طریقت را برای ما فرموده که هیچ چیزی از احکام شریعت و راهای طریقت را پنهان نگذاشته که هر که در شاه راه آن برود گمراه نمی شود و هرکسیکه قدم ازان بیکسو بیرون نهد بمنزل مقصود نمیرسد وچون بعد از ذکر نام پیغمبر علیه الصلوات والسلام درود گفته میشود .
ناظم علیه الرحمه گفت : که رحمت های خداوند جل شانه تعالی تا روز قیامت پیاپی بر (ص) باد وبعد از نعت سرور عالم (ص) مدح چهار یار کبار (رض) را نموده اند بیان نمود که دوستدار حضرات ایشان می باشیم وبطریق اعتقاد اهل سنت و جماعت که در مرتبه وخلافت ایشان دارند ودایم نام های مبارک ایشان را به همان ترتیب ذکر نمود وختم نعت ایشان را بدعا نموده برای همه دوستداران پیغمبر ص دعای رحمت نمود باجابت مقرون باد ( اغاز کتاب مستطاب واعتذار از جانب مصنف کتاب) .

شرح لغات
(مستطاب) پاك ونیکو ( اعتذار) بیان کردن عذر ( مصنف ) تصنیف کننده .
ای مصلی بیا طهارت کن     خانه دین خود عمارت کن
چون بیاری طهارتی ظاهر     باطنت نیز حق کند طاهر
ان طهارت که قسم جسم امد     طاهرت را همیـــه قسم اسـد
تن بغسل وضو چه پاك کنی    اب گر نیست قصد خاك کنی

( شرح لغات )
(مصلی) نماز گذار (عمارت) آباد ( طاهر) پاك ( قسم) حصه وبهره (جسم) مراد بدن است.

حاصل ابیات
ای انکسیکه اراده خواندن نماز را داری . بیا تن خود را کن پاك وخانه دین خود را آباد ساز که بدون پاك بودن نماز روا نمی شود وبترك نماز خانه دین ویران میشود که نماز ستون دین است.
ودر پاك کردن ظاهر بدن دیگر حکمت نیز موجود است که عکس نور ان بر باطن می تابد اعتقاد باطنی نیز پاك وفقط مستحکم میگردد باز می فرماید که ان طهارتی که حصه ظاهر بدن است سه قسم است - اول وضو - دوم غسل - سوم تیمم -

شرح این سه نوع را گوئیم     زانکه چوکان شرع را پوئیم
در طهارت فریضه و سنت    بر تو خوانم روان بی منت
پس بیان نماز و روزه کنم    توشه عمر پنج روزه کنم

شرح لغات


- ۱۲۸ -

(چوکان) چوبی است که بان کوی را زنند (کوی) چیز غلطانی است که بچوگان انرا زنند -
(منت) برکسی احسان نهادن عمر پنجروزه) مراد عمر بی وفا وبی اعتبار دنیای فانی است.
حاصل ابیات
می فرماید که چون طهارت ظاهر بدن سه قسم است شرح وبیان هر سه قسم آن را -
میکنم وفرض وسنت انرا بی تکلیف وبی منت بیان میسازم بعد از بیان هر سه قسم طهارت بیان
نماز و روزه را میکنم وچون درین عمر پنجروزه بر هر شخص لازم است که توشه سفر آخرت خود را
آماده سازد و ان بکارهای نیکو می شود واین تصنیف نیز ازجمله عملهای نیک است انرا توشه
عمر خود ساخته برای سفر اصلی خلایق خود که سفر اخرت است آماده میکنم این بود سبب تصنیف
کتاب مذکور که بیان شد . (باقی دارد)

کابل مطبع سركاري


- ۱۲۹ -
صفحه اول (جریده هفته گی حبیب الاسلام - سال اول شماره ۱۰) (نمر مسلسل ۱۰)
واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
حبيب الاسـلام
اداریخانه ـ درما ندانان کابل سانغا نستان ـ نمره تلفون
سرد بیر ـ سید محمد حسین
همه امور تحریریه و حسا بیه بنام اداره فرستاد شود
اداره در انتشار و اصلاح مقالا ت وارد مختار است
در هر هفته یکمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .
قیمت سالانه  ششماهه
در داخل ما نغانی  ۳ افغانی
در خارج  ۱۵ شلنگ  ۸ شلنگ
(يك شماره ۱۰ پول)
(تاریخ قمری ۲۹ ذی قعده ۱۳۴۷) پنجشنبه (تاریخ شمسی ۹ اثور ۱۳۰۸ هجری)
کیفر و کردار
(۱)
از مكافات عمل غافل مشو — گندم از گندم بروید جو زجو
چون در عالم ظاهری تخم نبات زیر خاک پوشیده و بوسیده گردیده با وجود تغییر کلی حال بعد از مدتی مثال ان هئیتصد تخم دیگر را پیدا میکند و هیچ فرق در شکل وصورت اصل ونتیجـه نمیباشد در جهان معنوی همچنان قول وفعل انطان هر چند در خفائی صادر شده عرضمد رازي بران سپری شود در انجام منجر بهمان قسم خوبی یا خرابی میگردد کیفر سخن و کار اول بود اگر چه جزای اولی ملتوی به آتی است اما درین دنیای ناقص نیز يك نمونهء ان نشان داده میشود ـ (ولنذيقنهم من العذاب الادنى دون العذاب الاكبر لعلهم يرجعون)
کی نکوکردی وكی كردي تو شر  كفنجدي القش در پی اثر
گر مراقب باشی و گیري رسن   حاجتت ناید به آتی امدن
لطف ایزدی در جزا وسزای دنیا اینست که ادم قائل و معترف اجر وزجر خیر و شر گشته ایندهء همیشه بر اعمال صالحه ثبا ت واستقامت ورزد .
اولا يرون انهم يفتنون فى كل عام مره او مرتين — ثم لا يتوبون ولا هم يذكرون ـ آیا نمی بینید که در هر سال یکبار یا دو کرت در فتنه انداخته و ازموده میشوند بازهم از افعال بد بر نمیگردند و پند ونصیحت نمیگیرند ـ چون این ابتلاهای ششماهه و سالانه موجب عبرت خود ظلم وتعدي ومعاملات دروغ ومکر و فریب و دیگر ذمائم با صرار بر قرار بماند تنور غضب خداوندی بجوش می اید وهمه را غرقاب عذاب میگرداند وكاين من قريه اهلكنا وهى ظالمه وهی خاویه علی عروشها ـ چقدر قریه ها را هلاک کردیم چون اهالی ظالم بودند عمارات شانرا بر سقف ها سرنگون انداختیم وكم قصمنا من قريه كانت ظالمه او انشانا بعدها قوما اخرین ـ چندین قریه های را زیر وزیر ساختیم که اهالی انحا ظالم بودند وبعد ازان دیگر قوم را جاگزین و قلقفته متصرف نمودیم .


ـ ۱۳۰ ـ

در قران کریم ذکر بسیار اقوام است که بسبب گناه های خود بر باد فنا رفتند و ان گناه ها
چه بود .
در میزان وترازو ی عدل راستی نمیورزیدند حقوق مردم را پوره نمیدادند براي خود قد زیاد
می گرفتند و براي دیگران کم میدادند قطع سبیل خلاف فطرت می نمودند قول وفعل شان مطابق
نبود و بزبان محبت و تعلو بیدل کینه وعناد می پرورانیدند خویشتن را مقرب بارگاه الهی دانسته
غیر را ذلیل وحقیر می شمردند بعضی بندگان خدارا که در خلقت مساوی شان بودند غلام و اسیر و
قتیل می ساختند علی هذا القياس مرتکب جرایم وخطایاتی می شدند که مورد قهر خداوندی گشته ـ
حجت عفو شان نمیماند ع رحمت حق بهانه میطلبد ـ بلده طیبه ورب غفور ـ اگر شهر پاك
باشد پروردگار امرزنده است چون طهارت ونظافت ظاهر وباطن مفقود شود البته کردگار جبار
وقهار است نبی عباد ی انی انا الغفور الرحيم وان عذابی هو العذاب الالیم ـ اگاه ساز ـ
بندگان مرا که نی الحقیقه من امرزنده و مهربانم وعذاب من هم عذاب دردناك است .
حالا بنگریم که از گناه های امم سابقه کدامست که درمانیست . اگر ما مثل شان بزه کار
باشیم چه فضیلت داریم که از عقوبت مان برهاند ـ قبلا یهود ونصاری میگفتند نحن ابناء الله و
احباء وقل فلم یعذبكم بذنوبكم ـ ما فرزندان ود وستان خدائیم بگو پس چرا اوتعالی بوجه گنا هاي
تان شما را عذاب میکند اگر همچنان ما مسلمانان بگوئیم جواب ما هم همان است ايا عذابیکه بر
جلال اباد واهالی سمت مشرقی نازل شده است از روی زمان ومکان بعید ودوراست که از عبرت
گیری اغماض وتغافل میکنیم ـ اسباب ان چه بود . ما اصاب من مصیبه فبما كسبت ايديكم ـ
مصیبتی که بشما میرسد کسب دست خود شماست رضی الله انطعنا تيقظ بعد هم ـ لان مصاب الزيد
مزجره العمرو ـ شیخ سعدی در باب تباهی بغداد و پاد شاه واهالی ان مرثیه خوانده این ـ
انتباه می نماید که بعد ازان مردم بیدار شوند زیرا مصیبت یکی باعث احتیاط دیگری میشود ـ
از واقعه جلال اباد بخود امدن ومقایسه ان بکابل نمودن يك مسئله مهمی است که تعلق بحیات
وممات ما دارد بلکه نجات جاو دانی درهمین مضمر است چه اکثر موجبات فناي دنيا باعث
هلاكت ابدی میگردد مثلا نفاق و شقاق چون پریشانی امارت و محکومیت میارد في الدرك الاسفل
من النار هم میرساند .
در کابل مثل جلال اباد انقلاب بوقوع امد اما ازان انهدام قصرها وكاشانه ها وخرابی
خانه ها وخانمانها که بصورت كلى وبدهش رو داد درینجا عشر عشیر ان واقع نشد ـ ما سكنه
کابل در اعمال خود بهیچ وجه از انها بهتر نبودیم اما فوقیت در ان اشخاصی بود که خدای ـ
ماليك و مقتد ر قوت و غلبه بایشان بخشید ـ باران که در لطائف طبعش خلاف نیست دریا
لاله روید و در شوره بوم خس ـ همان ابی که می بینی طراوت مایه گلها ـ چو بر ائینه
پاشی کلفت زنگار می بیند ( افلم يسيروفى الارض فتكون لهم قلوب يعقلون او اذ ان يسمعون
بها فانها لا تعمى الابصار ولاكن تعمى القلوب التي في الصدور ) آیا درزمین نگشتند پس


- ۱۳۱ -

برای شان دلها باشد که عقل کند یا کوشها که بشنود - بتحقیق چشمها کور نمی شود بلکه دلها کور میشود که در سینه هاست احتیاج بتوضیح یا تکرار این امر نیست که کابل مثل جلال آباد تاخت وتاراج نشد یا مال غارتگری وتہ و بالا از بیل و کلنک نشد حالانکه درینجا بیشتر احتمال آن بود يك جهان محو حیرت اندك فاتحین ذی اقتدار چه سان ضبط و ربط نمودند اشنایان بشكران رطبا للسان اند که خدای منان ورحمان در جمله عساکر قاهره افراد بی بزرگی را پیدا - کرد که بمردانگی و مروت بلکه بزجر و عقوبت عنان تجاوز و تظلم را بر گرفتند و بیگانگان زبان استحسان می کشایند که ان ذوات قوی و مدبر لشکر مظفر را از انستم و دست درازی مانع امدند که در دیگر - ممالک بفتح وسرشاری ان وابسته میباشد فی الواقع این شیوه وشعار مسلمانان کرام است.

درین احوالیکه فاتحین بصفات مزبوره دار السلطنت را در قبضه خود اورده بنظم ونسق مملکت شب و روز بجد وجهد بی مشغول اند که پیشتر بان صمیمیت کلنک مشاهده نمیشد ودوست اجنبی مقر انست اگر اختلاف و اغتشاش در انطرف ملک طول بکشد آیا علاوه بر خونریزی - مسلمانان اندیشه اعاده سانحه جلال اباد نیست . بعقیده ما هدایت مولانا قابل تحمیل این و آن است . صوفی ابن الوقت باشد ای رفیق - نیست فردا گفتنت شرط طریق .
درین قدرت پادشاه مجاهد و اراکین با تمکین دولت حاضر را خوب ملاحظه کرده اید سخنان شاهانه از در بار و مجالس بمسامع عمیم رسیده نیت نیك فکر سلیم و كردار مستقیم همایونی را - ثابت گردانیده است هکذا اعیانیکه بعد از ذات امیری درجات بلند را مالکانند چنین اوصاف حمیده و شمائل پسندیده را ابراز داده اند که برهمت شجاعت فتوت رافت ومعدلت شان - يك عالم گواه وشیفته است يك خصلت عالی وممتاز شان اینست که اهل علم وکمال را موقع اظهار رای داده با یثار تام در اداره حکومت مشوره میگیرند و ازین مقام مواقع بدست می آید که اهالی لایق وفایق متابعت و معاونت شان نموده در استحکام وتقویت حکومت موجوده حصه بگیرند تا مرکز مستحکم گشته خدشه ادخال دیگری نماند و تمام افغانستان باز متحد شده که خوف خانه جنگی وبد امنی بر طرف گردد و بالاخر امن واطمینان حاصل شده وسائل ترقی وتعالی ملت وملک بعمل آورده شود. (باقی دارد)

واقعات محاربـــــــات
واقعات محاربات از کوتل خیرخانه الی وردک که از طرف سردار صاحب اعلی اجرا شده و شامل فتح بوده از طرف میرزا عرب شاه خان بطور واقعه نویسی تدوین شده و قرار امر حضور سردار صاحب اعلی بعد از ملاحظه دائره شافاسیت برای نشر اخبار باداره رسیده است قرار ذیل است .
فتح کابل از کوتل خیرخانه در شب ۲۳ جدی بروایت میرزا عرب شاه خان کاتب جنگ در شبیکه دمه های کثیف روی افق را فرا گرفته بود تقریبا ۱۵۰۰۰ نفری نظامی امانی در نقاط حاکمه کوتل خیرخانه وسلسله آن چهل استحکامات داشتند ما مجاهدین شمالی که يك عده


- ۱۳۲ -

معدودی بودند در اطراف قلعه های مراد بیگ وحواشی ومضافات ان سنگرهای متین برای کمین طرف مقابل گرفته بودند.
در همین شب دمدار سردار صاحب اعلی حمید الله خان معین السلطنه با معیت ۳۰ نفر يك حمله دلیرانه بوقت ده بجه شب بر عساکر کوتل خیرخانه وارد کرده نخست با فیرهای تفنگ اطراف ایشان را تحدید وقوای انهارا پراگنده ويك فند از نفریه غاصی را دستگیر وباقی انهارا شکست داد توپهای ۱۸ پن و ٣٦ پن تفنگها خیمه ها وغیره سامان بسیار از غنایم حربی در قفل تصرف امد واز طرف مجاهدین هیچ تلفات نشد فند اسیر بحضور امیر مجاهد حبیب الله خان در قلعه مراد بیگ فرستاده شد. سردار صاحب اعلی بر مقابله دوام کرده تا شب دم سر راست بکابل امدند وبر شهر قبضه نمودند در همان شب با فند عسکری مزار شریف که از طرف وزارت حربیه امانی به كمك كوتل خیرخانه سوق داده شده بودند سردار - صاحب اعلی تصادف کرده بعد از محاصره مختصر شان خلع اسلحه نمودند.

فتح میدان و وردک
بعد از تصرف کابل چون وزارت حربيه ود وائر حکومتی جدید د پر شد بیعت نامه های میدان وغزنی ومضافات ان بکابل رسید.
وزارت حربیه‌برای اوردن بیعت ها وامنيت نقاط مختلفه مثل قندهار وغیره سوقيات بطرف قندهار اجراء نمود مردم وردك ومیدان در حین عبور عساكر بحدود دشت توپ از - استحکامات سری مقابله شدید با قطعه نمونه وباقی عساکر نموده به قطعه مذكور تلفات جانی ومالی وارد نمودند.
چون قطعه مذکور مقدمت الجيش وازین مقابلات سری بیخبر بود ، تلفات داد لہذا - باقی قطعات عقب در حدود چوکی ارغنده ومیدان برای مقابله استحکامات گرفتند.
بنابران رویه نالایق مردم وردك ومیدان سردار صاحب اعلی معین السلطنه لزوما با عده از اردلیان حضور شان رهسپار ان صوب شدند و پیشر جنگی عساکر را به عهده گرفته به محاربه اغاز نمودند وبعد از مقابله مختصر سنگر های انهارا متصرف شده قلعه های شان که دران موضع بود باتش توپ تخریب گردید درین محاربه هیچ تلفات واقع نشد اهالی بیطرف میدان که بكوها فرار کرده بودند برای استعذاز بحضور سردار صاحب پوزش ولا به زیاد - نمودند وهم از بیطرفی واطاعت خود اظهار کردند.
سردار صاحب هم با سائرشان مهربانی کرد بفرمودند که بخاطر جمعی بقاعه های خود سکونت پذیر شوند.
بعد از فتح چوکی ارغند مردم وردك بنى بادام را اشغال نموده در نقاط حاکمه ان استحکام گرفتند تخمینا چار هزار نفر به تحت قيادت جلاد خان سرکرده جن وردکیها به


۱۳۳

به عملیات مخاصمانه آغاز نمودند .
روزد یگر بوقت پیشین سردار صاحب موصوف با نفری همرکاب شان و میرزا عرب شاه خان
کاتب جنگ محاربه آغاز نمود مبلغقا بلمشد ید بین طرفین واقع شد و تا وقت شام این محاربه
دوام کرد ، بالاخره مردم ورد ك شکست خوردند و استحکامات شان به تصرف عساکر غیور درآمد
درین جنگ هم هیچ تلفات باین طرف نرسیده است .
سردار صاحب اعلی شب را در سردره ورد ك گذرانیده علی الصباح قلعه های اشوبیان
که دران حدود بود با نشر توپ تخریب و چند نفر شان را هم دستگیر نمودند .
در همین شب خبر رسید ، بود که نفری شکستی انجا پل انجارا خراب کرد و بر نقاط
حاکمه ی مرتفعه کوهای تنبه استحکامات گرفته اند .
سردار صاحب اعلی اول پل مخروب را به زیر نظرت خود تعمیر و ترمیم نموده بعد ازان
عساکر را بطرف استحکامات شان سوق نمود.
در بین شیخ اباد ورد ك وتكيه بين طرفین محاربه شروع شده سردار صاحب پیشر جنگ
عسکری بودند وبا نثره توپ و تفنگ قوای انها را تحدید میکردند بعد از مقابله کم ایشان تاب
مقاومت عساکر را نیاورد ، سنگر های خودشانرا تخلیه کرده فرار نمودند متعاقبا سنگرها از طرف
عسکری اشغال شد .
در همین حدود جلادخان سرکرده جنگ آنها با چند نفر دیگر از سرغند هایشان
دستگیر شدند . درین محاربه شکست متوالی از طرف سردار صاحب بایشان داده شده
است . شیخ آباد ورد ك كاملا در تصرف عساکر امد اشوبیان که از طرف عساکر غیور پراگنده شده
بودند بنقاط حاکمه تکیه استحکام گرفتند.
سردار صاحب برای گذرانیدن شب به سکونت جای خود در شیخ آباد ورد ك مراجعت
کرده علی الصباح مکررا برانها هجوم بردند بعد از حملات متواتر استحکامات انجا را هم
از نزد شان اشغال نمودند .
عبد الكريم خان سرغند شان که فرار کرد بود دربین دره ورد ك محاصره گردید وعساكر
از چار طرف سنگرها و لقل استحکامات دره مذکور را محاصره و قائم کردند.
سردار صاحب برای اقامت شب در جای معتاد خود آمدند اهالی بطرف ورد ك كه
بکوها فرار نموده بودند و از اسارت جلادخان ومحاصره عبدالکریم خان واقف شدند ریش
سفیدان و کلان شوندگانشان بحضور سردار صاحب امده عفو خواستند و از بیطرفی واطاعت خود
اظهار نمودند .
سردار صاحب با سائر شان التفات فرموده ایشان امر دادند که در قله یهای
شان بطور جمعی سکونت پذیر شوند و هم فرامین به اسمای دیگر فراریها ارقام و ارسال فرمودند
تا بجاهای خود سکونت پذیر گردند .
دیگر روز عساکر تمام نقاط حاکمه انجا را هم بدست اورده عبد الكريم خان با سه چارصد


- ١٣٤ -

نفر ديگر دستگير شد .
سردار صاحب اعلی جلاد خان را با عبدالكريم خان سرغنه های شان بودند در موتر
خود بكابل آورده بعد از مختصر تشهير بحضور امير صاحب والا تقديم فرمودند وباقى
نفری اسیر را عساکر متعاقبا بكابل آوردند .
این فجاعت توالی سردار صاحب موصوف دلیل بر شجاعت تامه وعزم سخت واستقامت
و ثبات شان می باشد .
ميرزا عرب شاه خان نویسنده شان هم درین محاربات قدم بقدم شريك بوده لذا از
طرف سردار صاحب لقب کاتب جنگ را احراز کرده اند .
هزیمت امان الله خان
شاه مخلوع
بر حسب اطلاعات واصله امان الله خان شاه مخلوع که رجعت او را با مارت نه شرع ـ
مباح میدارد ونه عقل می پسندد و نه رعایا قبول میتواند چه ارتکاب غیر مشروع او اظهر من الشمس
و ابيض من الامس بوده هنوز تنفرات جانگداز معنوی او ازخاطرها زدوده نشده که باز دوباره
خیال فاسد اشغال تاج و تخت را بداغ خود پرورانیده برای وصول باين مقصود لا طائل خود
در بین اهالی پروپاگاند وتحریکات نموده بالاخره يك عده فوجی او با چیزی نفری اقوام هزاره
بحدود غزنی وارد شده بودند .
اما بفضل و عنایت حضرت کردگار عسکر غیور ما که قبلا بان طرف اعزام واهالی وردک را
طوعا وكرها منقاد ساخته ومرکز اردوگاه خود را شهر غزنی تعیین نموده بودند بغتة
بمدافعه شان پرداخته تلفاتی جانی ومالی زیادی بانها رسانیده در نتیجه اوشان را ـ
شکست فاحش داده که فرار را بر قرار اختیار نموده و جانب قندهار رجعت قهقری نمودند واز
پلان بمقصود غرضاندود شان ناکام ومحجور شدند . سپس عسکر غیور ما از غزنین روانه مقر
گشتند و ان نواحی را تحت قیاد ت خود اورده خیریت طمانیت تامه دران حدود حکفرما و
موجب ثنا و ستایش اوتعالی است .
در نتیجه رجعت قهقری اوشان پنجاه وپنج عراده موتر تیز رفتار ولاری بمعه چهارصد
پيپ تيل موتر وچند دانه اتوا ـ وتفنگهای زیاد و بارگیر اشتر وبابو به تعداد کثیر افراد ـ
عسکری انها را عسکر غیور ما متصرف شده و اسیر نموده اندکه اسارا و موترهای شان را بحضور جناب
اعلیحضرت امیر صاحب بکابل حاضر داشته اند.
برای برادران اسلامی وصاحبان بصیرت تبصره میداریم که هر قدر برادران اسلامی که درین
راه حصول مقصد نامشروع امان الله خان مخلوع کشته شده اندعندالله خود مذکور ماخوذ عندالناس
ملامت است زیرا او از تغییراتی که بدین مبین سیدالمرسلین وارد ساخته بود حافظ دین محمدی


- ١٣٥ -

از خود او وخانه دانش اسم اولی الامری را برداشته و بدیگر مخلوق عالم اثبات حقانیت و
قادریت خود را ثابت تر ساخته به انظار سلاطین اسلامی يك نمونه تمثالش ساخت تا هرکه
خلاف احکام الهی بشر نماید همچنان رسوا ومخذول شدن خود را نائل خواهد شد .

مکتوب
از ولایت کابل اطلاع میدهد : فرمان مبارك نمره ٢١٩٤ـ٧٧ مورخه ٢١ ذیقعده ـ
الحرام ١٣٤٧ امير صاحب غازی بولایت شرف صدور بخشیده اینکه :
عالیجاه عزت همراه محمد محسن خان والی ولایت کابل را واضح خاطر باد :
انچه نفری غزنین چی وقند هاری که حین محاربه دستگیر شده و محبوس هستند همه را
بحضورم حاضر دارید تا شرف یابی حضورم را حاصل نمودہ و بعد ملاحظه حضورم فی ادم ـ
بیست روپیه بقسم سفر خرچ وبخشش بذریعه شما براي شان مرحمت فرموده مرخصت خواهند
شد تا بوطن خود ها رفته اسوده باشند . فقط .
بنابران تسوید فرمان مبارك فوقا برای استحضاريت شما تحریر شد که نفری مذکور به
ذریعه فدائی دولت شرفیاب حضور مبارك ذات شاهانه گردیده و بعد از نوازش شاهانه و ـ
بخشش بیست روپیه گی واپس رخصت شده اند . نقل فرمان مبارك را داخل اخبار مینمائید
تا از نوازش و مرحمت پادشاهی همه مسبوق باشند .

نقل از جریده شریفه بیدار مزار شریف تاریخی ١٥ شوال المكرم
( ١٣٤٨ )
( ٣ )
ورود سعادت امود عید سعید فطر ومراسمات ان :
چون هلال ماه مبارك شوال المكرم در لیل چهار شنبه در فضای ولایت عزیز ما روشن
دیده شد به موجب حکم قاضی شرع شریف برای اهالی مزار فیض اثار به یازده فیر توپ عید ـ
بودن فردا اعلان شد بنابران صبح روز مذکور از ساعت ٧ عموم اهالی از وضیع وشریف از هر کوچه
و گذر جهت ادای نماز بصحنه روضه مطهره حضرت شاه اولیا که يك جای وسیع ومسجد جامع
شمرده میشود اجتماع ورزیده وبقه درینوقت جناب ریاست ماب بمعیت هیئت محترم انتظامیه و
عالیجاه شجاعت نشان شیر علی خان جرنیل نظامی تشریف اورده موزیک عسکری بعد از سلامی
دربار حضرت شاه ولایت و سلامی پادشاهی بذوات مشارالیهم نیز ادای سلامی نموده برای
اینکه هیچ کس از شرافت نماز محروم نماند جناب موصوف در صف نماز گذاران نشسته علما وـ
واعظان حقانی بالای منبر برامده از ادانه تبلیغ امر ونهی خداوندی واحکامات دینی را ـ
ساعت ١٠ بجه نماز عيد با يك جمع كثرى ادا وخطبه را نیز امام روضه شریف خوانده در حق
پادشاه اسلام عموما دعای خیر نمودند . سپس جناب محترم رئیس صاحب بالای منبر برامده


- ١٣٦ -

بیانیه ذیل را ایراد فرمودند :
اولا ورود این عید سعید را برای عموم برادران دینی خود تبریک و تهنیت میگویم و -
ثانیا تشکر میکنم حضرت باری تعالی از فضل و کرم خود یک پادشاه مهربان شریعت پروری برای
ما عنایت نموده که از طفیل ان به مراسمات دینی خود پوره رسیده نماز عید را بجا نموده ستار
که سنت سنیه حضرت سید مختار است ادا نمودیم و از امید واثق داریم که حضرت الله
تعالی ما و شما را باین عید های اسلامی همیشه نائل گرداند که به همچو روزهای فیروز -
ابزار خوشی و شادمانی و اظهار مسرت و کامرانی نمائیم در خاتمه دست دعا از بدرگاه حضرت
بی نیاز بلند نموده مسئلت می نمائیم که سایه این پادشاه دین دار شریعت پرور را هیچ از
سرما و شما کم و کوتاه نسازد و دین ما را از لطف عمیم خویش روشن داشته ما و شما را توفیق -
کرامت نماید که با مورات دینی خود همیشه پابند بوده بصراط المستقیم شریعت غرای محمدی
(ص) مستقیم باشیم . امین .

بعد از ان دعا نموده مردم هر طرف رفتند چون یک روز قبل عید از دائره تحریرات دربار
معلی برای قضات و علما ومشایخ ومامورین ملکی و منصبداران نظامی و خوانین ومعتبرین و
جنرال قونسلگری دولت روسیه وصنفتجار وغیره اعزه واشراف شهر تقریبا الی هزار نفر تکتهای
خبری چهاپی رسیده بود جمیع مدعوین بساعت معینه به سلام خانه باغ حضوری امده اخذ
موقع نمودند . ساعت ۱۱ بجه جناب ریاست ماب بعصمت عالیجاهان عزت وشجاعت نشان
عبدالرحیم خان نایب سالار وشیر علی خان جرنیل نظمی وغیره هیئت محترم ومنصبداران تشریف
اورده از طرف مفرزه حا ضر با شر موزیکه ادای سلامی و از طرف حاضرین رسم تعظیم و احترامات
شان بجا اورده شد وبعد از ان جناب رئیس صاحب عید مبارکی واظهار لطف و مهربانی
نموده و در صدر مجلس نشستند بعد از ان برای همه حاضرین باد ستمال های ابریشمی ونخی
تاسید رجه قند وشیرینی داد هشده ساعت ۱۲ برای عموم بقرار سر رشته عصر امیر شهید -
نان مکلف با حاضری خوانچه بست داده شد بعد از صرف چای وشیرینی وتناول طعام تا
ساعت یک مجلس بگرم جوشی تمام دوام ورزیده عموما دعا وسلامتی پادشاه اسلام پناه را -
نموده مرخص شدند .

اولی
اطاعت اولی الامر
( ٥ )
حضرت عبدالله بن عمر فاروق (رض) روایت نموده است که ان حضرت (ص) -
فرمودند (من بایع اماما فاعطاه صفقه يده وثمرت فوءاده فليطعه ان استطاع فان جاء اخر
ينازعه فاضربوا عنق الاخر . )
یعنی : کسیکه بیعت کرد با پادشاهی و پیمان دست و ثمره دل خورا بوی داد پس لازم
است تا وقت وجود قدرت و استطاعت در اطاعت او قصور ننماید واگر دیگری امد با پادشاه


- ۱۳۷ -
موجوده منازعه کند گردن ان دیگر را بزنید .
باز از حضرت عبد الله بن عمر فاروق (رض) روایت شده است که ان حضرت (ع) فرمود .
(ان السلطان ظل الله في الارض ياوي اليه كل مظلم من عباده فاذا عدل كان له الاجر و
على الرعيه الشكر و واذا جاء كان عليها لاصر وعلى الرعيه الصبر .)
یعنی : پادشاه سایه خدای تعالی جل شانه است در زمین که هر ستم دیده و ظلم کشید ه از
بندگان او تعالی بوی رجوع میکند و بداد خواهی نزد وی میرود اگر عدل کند او را اجر ثبث و
بر رعیت شکر لازم است . و چون جور وستم نماید بروی بارگناه لازم و برعیت صبر واجب .
یونس بن اسحاق تابعی از حضرت پدر بزرگوار خود که صحابی حضرت رسول مقبول (ص) است
روایت نمود که ان حضرت (ص) فرمود :
کماتکونون کذالك يومر عليكم .
یعنی : چنانچه بوده باشید هم چنان امیر وحاکم بر شما سلط میگردد (چه) خوبی و
بدي حاکم بر وفق اعمال رعایا ست و به همین مضمون در جای دیگر ثابت شده است که
(اعمالکم عملکم یعنی عمل های شما عاملان شما است) وتفصیل این خطاب در حدیث اینده
بخوبی مذکور است .
حضرت ابو در دادی صحابی (رض) روایت نموده است که ان حضرت (ع) فرموده که
اله تبارك وتعالی میفرماید :
انا الله لا اله الا انا مالك الملوك وملك الملوك قلوب الملوك في يدي وان العباد اذا
طاعونى حولت قلوب ملوكهم عليهم بالرحمت والرافت وان العباد اذا عصونى حولت قلوبهم با
السخطه والنقمه فنتلثقففف ثثثثثثثثثققق فساموهم سره العذاب فلاتشغلو نفسكم بارعاء على
الملوك ولكن اشغلوا انفسكم بالذكر والتضرع کی اکفيك ملوككم .
یعنی :
منم خدای برحق که نیست هیچ معبود برحق بجز من ملك پادشاهانم و پادشاه -
پادشاهان . دلهاي پادشاهان در دست تصرف من است چون بند ه گان من اطاعت ورزند مرا
دلهاي پادشاهان شانرا برایشان نرم و مهربان میگردانم و چون بنده گان عصیان ورزند مرا -
دلهاي پادشاهان شانرا بقهر وعذاب رسانی متبدل میسازم که ایشانرا بعذاب شدید معذب
دارند وچون این همه امور مخصو ص اراد ه وفرمان من است پس هرگز خویشرا به بد گفتن پادشاهان
خود مشغول مسازید لیکن چون از ایشان جور وستم ببینید خویشتن هارا بذکر وتضرع و زاری
بدرگاه من مشغول سازید تا کفایت شما را از پادشاهان شما بنمایم .
این حدیث حدیث قدسی است که عبارت و لفظ ان از حضرت رسول مقبول ومضمون ان
از حضرت الله تعالی وتقدس است وحضرت رسول مقبول حکایت انرا بزبان هدایت ترجمان خود
فرموده مسلمانان کامل العقيده را دستور العمل کافی وشافي است که اختیار جمیع امور از حضرت
حق تعالی است خوبی وبدي بالادستان مربوط حسن عمل وسوء عمل زیردستان است . الله


- ۱۳۸ -

تعالی اعمال ما را خوب وبر شریعت مطهره مطبق داشته باشد تا همواره از مراحم
شهریار خود مشمول عواطف خسروانه بوده باشیم . ( یا قیدارد )

بیعت های ولایات وملحقات ان
( ۶ )
بیعت نامه محال بامیان - ۲۱ شعبان .

بسم الله الرحمن الرحیم .
مایان اهالی محال بامیان از مامورین وکلان شوندگان وموسفیدان وعموم رعایای سکنی
پذیر تعلقه حکومتی بحضور باهرالنور مبارک اعلیحضرت پادشاه مسلمین اعنی امیر حبیب الله
خان غازی عرض میداریم که : امروز ان جوان جوان بخت که محضا از برای روشنی دین مبین
حضرت سید المرسلین خود را فداکار قرار داده قدم برای اعتلای دین مقدس رسول مقبول
ص) در میدان مبارزه گذاشت تا پیروان این دین مقدس اسوده حال گردیده براه راست
مستقیم باشند لهذا ما مردم غربا وفقرا بحکم ایه وافی هدایه ( اطیعوالله واطیعوالرسول و
اولوالامر منکم) اول بلبل اسا زبان را بشکریه چنین نعمت عظمی و تبریک تخت وسلطنت ـ
جاری داشته مدعای ازدیاد عمر ان پادشاه خویش و ترقی دین ودولت میگرائیم ثانیا بحد اقت
و خلوصیت قلبی خود را جانفشان ومطیع پادشاه خود مطبق بامر شرع می پنداریم ودوست پاد
شاه را دوست ودشمن شانرا دشمن خودها میشماریم اگرچه پدر ومادر ما باشد که از راه ـ
شرع شریف وامر پادشاه سر مو تخلف ورزد ما انهارا دشمن بلکه قاتل سرخودها دانسته
پاداش میدهیم . فقط امضاء ها :

محمد اکبر مامور مالیه ـ محمد حسن ـ محمد نورـ عبدالستار خزانه دار ـ میرزاجان خوانین ـ
سید محمد محسن خوانین ـ شیر محمد ـ باقی امضاء ومهر ۹۰ نفر دیگر .

بیعت نامه زرمت جنوبی ـ ۲۱ شعبان .
الحمد لله الذي جعل الفرقان لناسر موعظته وتعليما وكلمته بالحق تكلما وصلوات علی من امرنا
بحقه يصلوا عليه وسلمو تسليما) .
اما بعد از منت ایزد پاک و ستایش صاحب لولاک تحفه هذا از جانب خوانین ذیل بحضور
جناب المجاهد في سبيل الله امیر حبیب الله خان خلدا لله ملکه در اسعد ساعات و بهترین اوقات
شرفوصول یابد پس از تقدیم تعظیمات معروض اینکه چون در زمانه ماضیه اثار کفر وبدعت به
اختیارات امان الله خان شائع گردید این فدویان جاده اسلام وعلماء سمت مایان در چاره
دفع ان احکام خلاف شرع با همدیگر مشوره نمودیم و عریضه ها از عدم جواز ان امورات مخالف
شرع تحریر و بواسطه حاکمان او بحضور فرستادیم از جواب انها مایوس گردیدیم بعده ناچار


- ۱۳۹ -

عزم مقدمه اختیار کرده چنانچه به خودان صاحب خبر معلوم است مدت ۹ ماه حتی المقدور -
محاربه نمودیم چون بعضی از مردم اقوام مایان از ابتداء طرفدار او بودند وبعضی از مردم -
سمت مایان ابهدهٔ کلام وی وبعضی را به فریب طرفدار خود گردانیدند وعلاوه بران زمستان
رسید از سبب شدت سرما واز مخالفت منافقین اقوام خود و قوه عساکر امان الله خان از -
مقاومت عاجز گردید م بعضی در وطن خود خسته دل ماندیم وبعضی به اختیار خود ها فرار
هندوستان شدیم غیر از امید بخدا ورسول خدا چاره ووسیله دیگر نماند بعد از مدت پنجماه د
در موسم بهار در علاقه انگلیس جمعیت اقوام مفرورین خود را نموده اراده لشکر کشی وآمدن -
دارالسلطانه کابل را نمودیم چون حاکمان انگلیسی از کیفیت با خبر گردیدن خوانین قد اقوام را
بی خبر گرفتار نمودند مدت شش ماه محبوس گردند بواسطه دلالت امیر مذکور محبوس بودیم -
بعد از مدت مذکور از حبس انگریزها رها شدیم چون در انجا با لای انگریز بی اعتبار شدیم بعد
از مدت دو سال سفیر انگریز بواسطه اعتبار حاکمان افغانستان بحضور امیر صاحب موصوف در
سنه ۱۳۰۵ مارا فرستادند و معاف شدیم وعلاوه در لویه جرگه کرد یز مایان ۲۵ نفر را محبوس
نموده مدت یکم سال در ارگ محبوس بودیم در زمانیکه جنگ آن مهربان با برادران شمالی
در حد باغ بالا شروع شد مایان را رها نمودند و چند وقت میشود که بخانه های خود ها -
امدیم عقب مردم علما و خوانین ساعی میباشیم به انهران مهربان بیعت نامه مرقوم نمودیم باقی
زنده باد پادشاه محبوب القلوب ما .

امضاءات : عبدالغفور - سید حضرت شاه - عبدالکریم - محمد فضل - عبدالکریم - دین
محمد جمعه گل - در محمد - جان محمد - ملك پرته خان - محمد سرورخان - فیض محمد خان -
ملك محمد علم - عبدالرحمن - جان محمد - ملك خیر محمد - داد محمد .

بیعت نامه سیغان و کهمرد - تاریخی ۲۴ شعبان

افتتاح کلام بنام واجب الاعتصام مایان اهالی صیغان وکهمرد صدقا و صميما ازروی
مواسات و انقیاد به فحوای عروه الوثقی شریف میثاق نموده چنین اقرار میداریم که فطر تكلف تكلف
انسانی خود را از محالك غوایت خلاصی داده ذات عالی صفات المجاهد فی سبیل الله
امیر حبیب الله خان را جانشین امارت سلطنت افغانستانی دانسته ذاتعالی موصوف را حارس
وطن وترقی بخش دین مقدس خویش پنداشته اوامر او را نافذ و اطاعت انرا جائز می شماریم
واین بیعت نامه عاجزانه را بحضور مبارك تقديم میکنم از نوازشات شاهانه امید است که
قرین اجابت گردد در خاتمه دعای سلامتی وجود شاهی را کرده و اعدای دین را سرنگون و-
منفعل میخواهیم . امضاء ها :
العبد المذنب محمد یوسف - محمد امان - غلام محمد - غلام حیدر - محمد رفیع محمد کریم -
عطا محمد ملکمشر- شا مرجب ملکمشر- با قدامضا ومهر ۲۲۰ نفر دیگر .


- ١٤٠ -
مسایل دینی
(۱۰)
اب دست نماز باید کرد
دل مقام نیاز باید کرد
روز محشر که جان گداز بود
اولین پرسش از نماز بود
پس مکن در نمازها تقصیر
تا دران روز باشدت توقیر
خود ستائی چو بس نیکو گفت است
در معنی نگر که چون سفت است
غم دین خور که غم غم دین است
همه غم ها فروتر ازین است
غم دنیا مخور که بی هوده است
هیچ کس در جهان نیاسوده است
من بعجز و قصور معترفم
نی چه نادان و احمق و خرفم
پیش ازین گفته اند اهل سلف
عذر من صنف قد التهدق
ليك هر قدر خویش کوشیدن
بغز بی کاری و خموشیدن
من بقدر مجال کوشیدم
فقه را برد نظم پوشیدم
نکنی عیب گر تو بتوانی
که در و حله به پوشانی
اسپ تازی اگر چه میتازد
لاشه خر خویشتن نیندازد
شرح لغات
(عجز) ناتوان (قصور) کوتاهی (معترفم) اقرار کننده ام (خرف) بی عقل (اهل سلف) علماء صالحین گذشته گان (من صنف قد التهدن) هر کسیکه تصنیف کرد نشانه تیر ایراد گشت ـ (خموشیدن) خاموش بودن (مجال) طاقت (برد نظم) چادر نظم مراد خود نظم است .
حاصل ابیات
بیان عذر تصنیف کتابرا می فرماید که بعاجز بودن و کوتاهی علم خود اقرار میکنم و نادان و احمق نیستم که بکم علمی خود اقرار نکنم و اگر کسی بر کتاب من ایرادی کند عذر و جواب انرا پیش ازین علماء پیشینه رحمهم الله تعالی جل جلاله گفته اند که هر که تصنیف کرد نشانه تیر ایراد گشت با اینکه نظام ایراد شدم تصنیف این کتابرا کردم و چادر نظم را بر مسائل فقه شریف پوشانیده انرا به نظم بیان کردم تا حفظ ان اسان شود زیرا کسیکدر طاقت خود در کار دین کوشیدن از بی کاری و خاموشی بهتر است .
باز بطریق عذر می گوید که اگر در کتاب مذکور عیبی به بینی خورده و عیب مگیر و اگر بتوانی بخلعت اصلاح انرا بپوش که طاقت بقدر طاقت است انچه وسع بشری من بود صرف کردم اگرچه مانند فقهای معتمد و معتبر رحمهم الله تعالی نمی باشم واگرچه اسپ عربی تیز میدود خر لاغر نیز خود را نمی اندازد و براه میرود پس اگر بدرجه اجتهاد نرسیده باشم بان مسئله های شرعیه را از گفتار فقهاء کرام نقل کرده میتوانیم .