استدلال تا هنگام قیامت هم استفاده کرده خواهد شد . یکتود ه یکجماعه و یا ذواتیکه
فضیلت و معرفت کافیه در سلوک این دو استدلال نداشته و یا بالذات باستدلال اهلیتی
نداشته اند با انانیکه اقتدار واهلیت باستدلال داشته از طرف ایشان با کمال خضوع اطاعت
اقرار و تسلیم بحضرت قران شده است همانطور نظر بقناعت واطاعت ایشان قناعت و ایمان اورده اند
یعنی اقرار و ایمان نابغه های وقت در فصاحت و بلاغت سبب ایمان و اقرار این جماعه ها گردیده
است زیرا مقتدرین ارباب استدلال دین و ائین پدران و اجداد را با تمام عرف و عادات بالکلی
ترک و تبعیت نمودنشان بحضرت قران و حضرت رسول اکرم (ص) یک دلیل کافی بر معجزه بودن فرقان
معظم بود و بس که تابعین وثانعین فوق الذکر باین دلیل اکتفا نموده بشریعت محمدیه (ص) —
ایمان اورده و درین شرع حنیف اصول و طرز تعالیم و عبادات و چیزیکه امر وسنت حضرت ختمی مرتبت
باشد قبول کردند از این تفصیلات از این دلائل و براهین دانسته میشود و تحقق مینماید که
معجزه قران یک معجزه ایست که بنا بباقی ماندن بحضرت خیر البشر (ص) الی نهایت الزمان از
طرف حضرت واهب العطیات احسان فرموده شده است .
معجزات سائر انبیا علیهم الصلوات والسلام معجزاتی بوده است که در عصر سعادت —
انها مشاهده شده و با نقل صحیح عصرا بعد عصر اخبار ان معجزات بسائر پیروان شرفشان
واصل شده و اگرچه استفاده روحانی و دیانتی ازانها شده است ولی مشاهده واثر و تاثیر ان تا به
امروز دوام ننموده است .
معجزه با هره مخصوص حضرت قران است با تکرر زمان و دهور مشاهده شده و در —
مشاهده شدن است که این فضیلت جلیله نیز از طرف حق تعالی بحضرت فخر کائنات (ص) عطا و
احسان گردیده است زیرا چنانکه پیشتر ذکر شد جز بحضرت محبوب درگاه رب العالمین بهیچ
یک انبیای کرام علیهم السلام اینطور یک معجزه عظیمه ئیکه تاثیر موثره مبارکه ان الی ابدالابد
باقی ماند، بتواند احسان نشده است .
اما چه چاره که هدایت ربانیه بید قدرت وحکمت ذات بی نیاز اوست از بندگان خود
کسی را که خواهد بصراط مستقیم هدایت فرموده انی را که نخواهد برای هدایت احسان
نمیکند و همچو ابلیس از بارگاه رحمت خود میراند وبطعن ولعن ابدی مبتلا میگرداند .
(نا تمام)
(میر محمد شریف خواجه)

خبرهای رادیو از مقام بمبئی
۲۰ محرم .
قطعه — از قرار اطلاعات واصله چنین مفهوم میشود که فعلا ارامش وسکون در پایتخت کابل
حکفرما است و هم جریانات امور مملکتی ثابت اند ازه بحالت طبیعی خود عودت نموده است.
پشاور— از پشاور خبر میدهند که غلام نبی که شهر مزار شریف را برای یک عرصه قلیلی اشغال
نموده بود در مقابل تهاجم عسکر امیر حبیب الله خان تاب مقاومت نیاورده بجانب روسیه فرار
وعسکر مذکور شهر مزار شریف را دوباره در تحت تسلط کامله خود دراورده اند .
(نقل عبد الصمد)


٢٤٧

اعلان سرکاری

بر خاطر صداقت ودیانت مظاهر اسلام خواهان حقیقی رعایای صادقه مومن اقوام شجاع سلیمان خیل کوچی وزرمت وکٹواز وعلی خیل شرن وزرمت وغیره ودره خیل جدران و خازك كوجی وزاهو دره ومبلن پوشیده مباد !
از حسن شناخت حقوق پادشاه ومجاهدات فی سبیل الله كه بنسبت برخلافان حکومت اسلامیه خود یعنی فتنه انگیزان و نفاق خیزان سمت جنوبی نموده وبر علیه آنها به كمال دلاوری وغیرت مندی حمله های غیورانه دلاورانه برده وشكست فاحش بمخالفان اتفاق اسلام داده و گردیز را از قبضه غاصبانه شان تصرف شده اید اطلاع دارم وازین شجاعت وپاسداری وهمت مردانه تان بسیار خرسند ورضا مند وقت بوده از حضرت بی نیاز برای تان نیاز می نمایم که به سرخ رویی ونیكنامی دارین وسرافرازی وسعادت کونین نایل باشید ذریعه اعلان هذا رضائیت دلی وصمیمیت قلبی خود را بشما ایلاغ نمودم که آگاه بوده همچنان با راده صادقانه اسلامیت – خواهانه خود ها سرگرم ومجاهد بوده امیدوار نوازشات پادشاهی باشید. فقط
۲۲ محرم الحرام ١٣٤٨.

تشكيل رياست مستقله ضبط احوالات

از انجا که منظور نظر ذات شوکتسمات همایونی ارامی ورفاه ملت وبا خبری از احوالات اوشان و هکذا واقفیت از حسن اجرا ات و یا قبح کار روائیهای مامورین اعم از وزرا وغیره در مقابل ملت غرض منصبی و وجدانی ذات همایونی است اینست که برای اجرای این نیات يك رياست مستقل بنام (ریاست ضبط احوالات) از حضور همایونی منظور شده وبر قرار است که این ریاست بتاسیس خیالات و اراده ذات همایونی شروع بكار نموده اند ما امیدواریم در تاسیس این ریاست وجریان عملیات رئیس وسائر کارکنان ان اسباب سعادت ورفاهیت ملت بیشتر از این رونما گردد واينك يك قطعه اعلان حضور ملوکانه ونقل فرمان ذات والای همایونی راجع بوظائف وتاسیس این ریاست را که بدست آورده ایم برای اکاهی عموم درج جریده خویش مینمائیم.
فرمان حضور همایونی عنوانی جناب اقای محمد کریم خان

از انجا که کشف احوالات عموم اهالی و مامورین برای اولی الامر فرض منصبی است تا از حالات رعیت و کارداران واقفیت حاصل وفر اخور حال هريك با او رويه شود براي این خدمت از حضورم يك ریاست مستقل که هیئت ان يكنفر رئيس ویکنفر مدیر و دیگر سرکاتبـان وکاتبان وافراد نفری خبر رسان باشد منظور گردیده در حال حاضره شما رئیس ریاست مذکور میباشید – برای تان امر داده میشود که به همه محالات و ولایات قرار سر رشته نفری مقرر دارید ومتوجه باشید حقیقت هرجا وهر شخص را نفری مخبرین از قرار حقانی چه سوء خلق ورفتار ویا حسن خدمت هر مامور وهر وزیر و


نائب الحكومه حتى عملهء حضور که ملاحظه کنید على هذا از اهالی را بدون کم وزیاد بریاست
خبر برسانند وریاست فقرانی راکه لازم بعرض حضور بداند تقدیم نماید و فقراتی راکه لایق بــه
تحقیق وتفحص بداند تحقيق وتفحص نموده نتیجه را عنداللزوم بحضور تقدیم نماید شما اهمیت
ریاست ضبط احوالات را بشناسید که يك ریاست مستقل ومربوط بحضور میباشد سوای شخص
وزیر دربار دیگر احدی بکار ریاست مداخلت نمیتواند ــ با وزرا ونائب الحكومه ها وحكام كـــــه
مخابره می نمائید بجواب مکاتیب شما مکلف اند که بوضع انسانیت وشرفانه درجواب مکتوب های ــــ
ریاست مذکور بپردازند لسانا وتحريرا احدی نمیتواند که برای مامورین وفعله ریاست ضبـــــــط
احوالات تحقير وشدت کند ـــ مامورین ریاست هم لحاظ خداوند تبارک وتعالی را مدنظر داشته
طریقه اسلامیت را قایم گرفته پیروی خیالات خادم دین را که خا ص رضا جوئی خداوند وپیروی
دین حضرت سید المرسلین است بنمایند حقا حقا اجراات داشته از احدی اندیشه وخوف ــــ
نداشته باشند ازین امر نقلا برای وزرا و نائب الحكومه ها ومامورین بذريعه مکاتبه ریاست
ابلاغ نمایند اعلان های علیحده هم برای آگاهی عموم اهالی ومامورین نشر میگردد .
اعـــلان ســـرکا ر ي
بر ضمايرعمه اهالی ومامورین افغانستان
پوشیده مباد .
بار امارت خیلی گران است ــ خداوند بی نیاز بلطف عمیم خویش این خادم دین رسول الله
(ص) را لایق بان امر دیده بدرگاه حضرت باری شکر گزار بوده بحمد حال برضا جوئی خالق ـــ
متعال صرف اوقات نموده میخواهم که از احوال همه برادران خود چه از مامورین وچه از اهالی
واقف بود ه مطابق بامر شرع شریف در اصلاحات حال شان بپرد ازم بناء علیه برای معلومات ــــ
احوالات حال نشان يك رياستي عموم افغانستان بنام ریاست مستقل در پایتخت تعلیم داده يك نفر رئیس
و یکنفر مدیر ودیگر سرکاتپ ها و کاتب ها مقرر فرمود ه بذريعهء ریاست مذکور در هر محال وهـــــــر
موقع مخبر ها سری مقرر شد ه تا دایما از احوالات اهالی ومامورین آن قفری خفيا بریاست مذکور
خبر بدهند وریاست مذکور احوالات را تدقيق وتحقیق نموده نتیجه را بحضورم تقدیم نمایند
چیزی که قرار هدایات وسیاسیات شرعی باشد امر اجرا داد ه میشود انشا ءالله تعالی لهذا بذريعه
این اعلان همۀ افراد ملت ومامورین را آگاهی داد ه میشود که در عملیات خود ها حسن اخلاق را
که دران رضای حضرت حق سبحانه تعالی باشد بکار برد ه غرض شخصی ونفسی نکنند تا دچار
مشکلات نشوند وچيزی که از ریاست مذکور و از هر دائره و هر اشخاص سوال نمایند درجواب مکلف
میشود که جواب باصواب بریاست مذکور بگوید تا حقیقت را بحضور حالی نمایند انشاءالله تعالی
و بدون امر حضورم احدی از وزرا وغيره مامورین کابل نمیتوانند که با مامورین ریاست ضبط
احوالات در تحریرات وزبانی اظهار نامناسب نماید باید همه وزرا ومامورین بطريق نزاکت با
مامورین مذکور روژ نمایند .


٢٤٩

اعلان سرکاری

مکتوب وزارت مالیه بعد القاب :

ذات اشرف ملوکانه نظر بعفو خواری رعایای صادقه شاهانه باقیاتهای زمان سلطنت امیر شهید و امیر امان الله خان شاه مخلوع را تفریق نموده درکائیکه قابل تحصیل بوده امر حصولی و درک هائیکه لازم معافی بوده معافیقه فرمود ، و درین موضوع اعلاناتی از حضور شاهانه تفصیلا نشر گردید ، لهذا يك قطعه از اعلان مذکور را بضمیمه این مکتوب فرستاد ، خواهش میکنم درج اخبار بفرمایند تا عموما اهالی وغیره از مراحمات پادشاهی حالی شوند . فقط ـ ١٩ محرم ١٣٤٨ .

اینک اعلان مذکور که مبشر از مراحم ورعیت نوازی ذات ملوکانه است :

ملت نجیب افغان رعایای صادقه شاهانه !
خداوند تبارک وتعالی بقران کریم بحضرت داود علیه السلام میفرماید که گردانیدم ترا خلیفه زمین که حکم نمائی در بین مردمان بحق ـ سنجیدن حق وباطل وترجیح حق عدل است بلکه ثابت شده که بقای حکومت ترقی سلطنت وابسته عدل است ـ حکومت وملت بصورت اجتماعی يك وجود هستند زیراکه پادشاه بی ملت وملت بی پادشاه زیست کرده نمیتواند ـ عالميتو ثوثت ـ دولت باعث عز وشرف ملت شمرده میشود ازین جهت همواره منظور نظرم به سنجش حقوق عادلانه بوده میخواهم که ملت را بدداد وهیئت اداره حکومت را بگرفتن بغصمانم . لهذا باقیاتهای زمان عصر سلطنت امیر شهید وامیر امان الله خان شاه مخلوع بذمه اشخاصیکه باقیدار هستند باقی بوده به تحصیلداران متعدد حواله داده شده بود باقیدارها مرجع حسابش را بدرستی نفهمیده نمیتوانست در ابتدای سلطنتم فرامین واعلانات ضباب باقی صادر نموده بودم مضامین ان اختصار بوده برای رفع اینکه اشخاص باقیدار بداد وهیئت اداره حکومت را به گرفت وتعب ملت عزیزم را به معافی بدانانم بصورت انواع باقیات ها را به تفریقیکه ـ وزارت مالیه ساخته بود از ملاحظه ام گذرانیده به تفصیل ذیل حکم نمودم :

باقیات زمان سلطنت گذشته الی اخیر (امیر حبیب الله خان مرحوم)
باقيات سنوات ماضیه الی اخیر سلطنت امیر حبیب الله خان مرحوم انچه بذمه رعیتی از درک مالیه اراضی وبذمه تجار از درک محصول وبذمه کاردار از درک کارداری اوباشد کاملا معاف ـ صرف سه قسم باقی که يك شخص وجه نقد از خزانه برده ونرسانیده باشد یا کدام شخص بصیغه قرارداد وجه برده باشد ونرسانیده باشد ویا کسی مال وخانه واملاک سرکاری راخریده قیمت انرا نرسانیده باشد گرفته میشود ویا قیاقیکه درحکومت سابقه فصال شده باشد همان اقساط منالوراست .


ـ ٢٥٠ ـ

( با قیات زمان سلطنت امیر امان الله خان شاه مخلوع )
( گرفته می شود )
١ ـ تقاوی تجاران ود کاندندوش وتقاوی دست زمیند اران که از خزانه برده باشند .
٢ ـ قیمت املاک و خانه ودکان وسرای و اموال سرکاری را که خریده باشند .
٣ ـ وجه پیشکی وعلی الحساب که برای خریداری مال برده باشند .
٤ ـ درزا قـ معالی تیکند اران تعمیر و ترمیم و ابادیها که وجه برده ونزد شان با قیمانده باشد .
٥ ـ ذمگی خزانه داران و کد امدران وتحویلداران و کارد اران که از مال دولت با تید ار باشند تا
حد امکان باستثنای یک خانه نشیمن بقدر گذاره عایله او گرفته میشود .
٥ ـ ذمگی اجاره داران که املاک دولت ومحصول پل ها وغیره را اجاره گرفته ونرسیده باشد .
٧ ـ محصول برق و تیلفون .
٨ ـ مالیات غلمی ومحصول مواشی وجه محصول اصنافی وجوازی ذمگی رعایا از سنه ١٣٤٧ گرفته شود .
٩ ـ باز گشتی تنخواه از سنه ١٣٤٧ گرفته شود .
١٠ ـ کرایه دکان وسرای و خانه سرکاری و کرایه شاهی ومحصول صفائی خانهها و دکانهای رعیتی
از سنه ١٣٤٧ گرفته شود .
١١ ـ ذمگی رعایای زمیندارکه از درک مالیه سنه ١٣٤٧ باقی باشد گرفته شود

( معاف شده گرفته نمی شود )
١ ـ با قیات ذمگی خزانه داران وکدامداران و تحویلداران و کارداران که از مال دولت با تیدا ر
باشند وبدون هستی وجاید اد ثابت شود معاف گردد .
٢ ـ مالیات غلمی ومحصول مواشی ووجه محصول اصنافی وجوازی ذمگی رعایا تا اخر سنه ١٣٤٦ معاف.
٣ ـ قیمت گریج و برچه ودریشی وغیره لوازم نظامی که بعد از موقوفی وثوقی ملازمت تسمه بر کرده و ـ
بحواله داده شده معاف .
٤ ـ قیمت تفنگ سرکاری که برای بعضی نفری خوانین ملکی که بنابر مقرر شد ومیرد ماند وازنزد شان مفقود
وتلف شده مجلا یا سند موقوفی دارند معاف .
٥ ـ باز گشتی تنخو اها تاسنه ١٣٤٦ معاف وكيفات قير حاضری ومريضی وفاصلمیرد هگی مامورین ملکی و
نظامی و قطع معاش مامورین وسفر خرچ معاف .
٦ ـ کرایه دکان وسرای وخانه سرکاری و کرایه شاهی ومحصول صفائی خانه ها ودکانهای رعیتی تا
اخر ١٣٤٦ معاف .
٧ ـ محصول سماوار وجاروب کشی وسقائی بازار کندر بلک بعسایق گرفته میشد و نزد دکاند ارها ـ
باقی مانده معاف .
٨ ـ محصول ماتر که قبل از تقرر محصول نقد و نسبمقرر بود نزلیه ضی نفری مانده و تحت تحصیلی
است و برخی مجلای ناداری و مفلسی دارند معاف .


− ٢٥٤ −
۹ ـ جریمه مالیات جمعی ومواشی وتقاوی وقیمت املاک که به موعد معین نرسانیده وجریمه
بسته شده وجریمه محطلی نفوس وقتیکه داران تعمیر که بموعد قرارداد رفتار نکرده جریمه
قسط معاف ٠
١٠ ـ باقی ذمت ضامن ها که اشخاص اصلی باقی ده فوت فرار نادار ظاهر شده وضامن هم فوت
گردیده ورثه ضامن حاضر است باقی مذکور بذمه ورثه ضامن در قید تحصیلی است ورثه
ضامن معاف ٠
۱۱ ـ باقیات قیمت تقویم واخبار وجنتری وپاسپورت وتذکره نفوس وصکوکات وغیره وثایق معاف ٠
۱۲ ـ جایداد کدامدارها وتحویلدارها وخزانه داران که بعد از تصفیه حساب حواله شده و
بعضی فوت وفرار ولا جایداد میباشد معاف ٠
۱۳ ـ باقیات های که از سنوات ماضیه تعیین نوع باقی وسال وسنه ان نمیباشد واز کتابهای
گذشته تا یکدرجه معلوم نمیشود معاف ٠
١٤ ـ ذمه گی رعایای زمین دار که از درك مالیه زمین باقی باشد تا اخر ١٣٤٦ معاف ٠
به مشروحات فوق کسانیکه باقیدار بودند وباقی شان به مرحمت حکومت معاف شده
به مامورین دوایر حسابییه بذریعه اعلان هذا که تسوید وزارت مالیه است امر واجازه
میفرمائیم که در تحت باقیات مذکور لفظ معافی نوشته از جمع تحصیله اران وضع نمایند کــــه
سرگردان نشده بمر حمتها د شاهی اسوده حال باشند واشخاصیکه باقیات ذمه گی شان قابل
معاف دیده نشده معاف نشده اگر حسابی داشته باشند بد وائر حسابیه رفته بمامورین
حکومت حساب خود را فیصله وعلم اوری کرده وجه بیت المال مسلمانان را بخزانه های دولت برسانند
وبرای تحصیلد ارها سند حاصل کنند ٠
اکنون به عموم افراد ملت عزیزم خاطر نشان میدارم که از توضیحات مثله باقیات ها
شما را مستحضر نموده بجریان معاملات امور مملکتی امیدوار الطاف نوازش شاهانه باشید
فقط فی اول ذیحجه ١٣٤٧ ٠ مهر شاهانه ٠
عریضه
که از طرف کلانتران گذرهای شهر کابل بریاست بلدیه تقدیم شده و ما سواد انرا بغرض نشـــــر
اخبار بدست اورده ایم این است مضمون ان :
بدیهیست که از ابتدای سلطنت پادشاه مجاهد فی سبیل الله امیر صاحب ظل الله ـ
هرگونه نوازشاتیکه باعث ارامی واسوده حالی اهالی کابل بوده فراهم اورده سعی دارند که بحر


- ٢٥٢ -

وسیله و ذریعه که بشود ملت افغانستان ارام واسوده باشند ما خدمتگاران از خدای توانا
جل شانه نیاز داریم که تا سالهای دراز این پادشاه شریعت پرور را از افغانستان کم
نکند یک مسئله که اهالی از اجرای آن مسرت میکند و هم مخفی نیست از حینیکه جناب امیر
صاحب بهادر اهالی شهر را در قصر دلگشا طلب فرموده دلجوئی های زیاد نموده فرمودند
که بعد ازین همه معاملات جلب ومسئله حقوق شما را به تمام ها بریاست بلدیه مفوض کردیم
که شما ارام باشید حقیقتا از روی صداقت اظهار مینمائیم از زمانیکه این مرحمت مبذول حال
اهالی گردیده بچقدر اسوده گی زندگانی میکنیم . تفریحا ئیکه راجع بمسئله حقوق وغیره به سه
دوایر وزارت جلب شده امور مرجوعه اهالی را با درستی و راستی ایفا نموده اند ما اهالی
ازین مراحم پادشاهی ومساعیات اسلامیت کارانه جناب رئیس صاحب بلدیه شکرانه مخلصانه
خود ها را ابراز نموده بمقاصد دارین کامیاب شان می خواهیم و ترقی این پادشاه معظم را
از خداوند تعالی جل شانه خواستاریم ما خدمت کاران مسرت بی نهایه کرده از اولیای
دولت توقع ودرخواست داریم که در حق اهالی کابل نظر مرحمت داشته راجع بجلب نفری همچنین
تا کدام امر ضروری واقع نشود بدیگر وسیله جز واسطه ریاست بلدیه نخواهند زیرا تا هنوز
تمام دوایر از امر حضور وقوف نداشته مستقیما نفری را برای کاری بدوایر جلب میکنند در
خاتمه از خدای متعال سلامتی و ترقی پادشاه متبوع خود را خواستاریم .

مد وجزر اسلام

(٤)
طیفه ها نا اشنا از کسب ایجاد هنر
از فلاحت بی نصیب و از تجارت بی خبر
چون بعلیم یکسوانتاده میان خواب خور
تی بحکمت نامدار ونی بصنعت شهرپور
جز ستمگاری وخونخواری دگر ائین نبود
هیچکس در انقیاد حکم شرع و دین نبود
اتش کین را به نجد (۱) از غصبی افروختند
تابغور (۲) از گرمی ان خشك تر میسوختند
جز سلحشوری دگر حرفی نمیاموختند
حاصلی غیر از زیانکاری نمی اندوختند
از جدل بر عرب زیر وزبر می ساختند
ان کهن ویرانه را ویرانه تر می ساختند
سرگذشت بکر وتغلب (۳) هم نسار و (٤) هم جفا را (٥)
ماجرای واحسن و (٦) غیرا بخطار وجغار
داستان رحرحان وطخفعوا (٧) يوم الفجار (۸)
از مورخ پرس تا سازد به پیشت اشکار
قصۂ حرب سلم انسانه یوم الغبيط
فتنۀ حرب بعات و شورش یوم الوقیط (۹)
از خرد بیگانه و بی بهره از شرم وحیا
یکقدم از بحر هم نمیردد در راه وفا
دلگو از افسانه ها اخر چها گویم چها
تن همی لرزد چو خوانیم شمه زان ماجرا


ـ ٢٥٣ ـ

بسكه از تهذيب و از طرز تمدن عار داشت سركشی مردم كشی دختر فروشی كار داشت
روي خود پيچيده از فرمان حی لا ينام جان نثار صورت بيجان نموده خاص وعام
چيده بت بالای بت از فرش صحن تا بيام مكۀ الله المبارك كعبۀ الله الحرام
خانۀ ايزد خليل الله كه معمار بود قبضۀ لات (١٠) منات پر در و ديوار بود

١) نجد بالفتح زمين بلند خلاف غور نام ملكی از عرب كه زمين ان به نسبت يمامه وحجاز بلند است .
٢) غور بالفتح زمين پست وزمين تهامه مابين نجد وغور حجاز واقع است .
٣) این معركۀ را شعار جاهليت بحرب بسوس موسوم است و سرگذشت ان بدينمنوال بوده كه
شتر شخصی در زراعت زنی افتاد زنكه شتر را زده از زراعت بيرون كشيد مالك شتر در خشم
رفته پستان زنكه را ببريد بر سر این ماجرا در ميان قبيلۀ ان مرد وخويشان زنكه چنان جنگ
عظيم در پيوست كه از سنۀ ٤٩٣ع تا سنۀ ٥٣٤ع تخمينا پنجاه سال بازار كار زار گرم بود
هفتاد هزار از شجاعان عرب درین كشت وخون عرصۀ تيغ تلف گشتند در اوائل حال نبی
بكر و بنی تغلب درین فتنه باهم دست و گريبان بودند مگر اخر كار جمله قبائل عرب دران
شركت ورزيدند .
٤) نسار بروزن كتاب نام ایست مر بنی عامر را كه در ان مقام از يكسو بنی تميم وبنی عامر و
از جانب ديگر بنی اسد وبنی زياب معروف جنگ وپيكار بودند .
٥) جفا رايضا بروزن كتاب نام ایست مر بنی تميم را به نجد درينجا بعد از گذشتن يك
سال بر واقعۀ نسار ـ باز در ميان بنی عامر و بنی تميم معركه كار زار گرم شده بود .
٦) قيس ابن زهير وحذيفه بن بدر در اسپ دوانی باهم گرو بستند قيس واخر وغبرا نام ـ
دو اسپ خود را در ميان انداخت حذيفه در برابر انها خطار وقذحفار نام رهوارهاي
خود را پيشكرد بنی فزاره از گروه حذيفه سر راه كمين كرده نشستند وغبرا را كه سبقت نموده
بود ترسانيده رم دادند پس درميان ذبيان وعبس جنگ برخاست واين حرب وضرب از سنۀ ٥٦٨
تا سنۀ ٦٣٦ ع (٦٨ سال) درميان عرب جاری بود اكثری از قبائل عرب درین معركه شربت موت
احمر چشيدند واين جدال وقتال ازميان ايشان وقتی برطرف شد كه افتاب اسلام
از شرق (كنتم اعداء فالف بين قلوبكم فاصبحتم بنعمته اخوانا) بر سر ان پرخاشجويان بتافت .
٧) طخفنام جائيست كدرانجا بنی يربوع را باقاپوس بن منذر بن ماءالسما جدال وقتال
روداده بود .
٨) يوم الفجار چهار روز ماه حرام كه ما بين قريش وقيس قيلان طعن وضرب دست داده بود
ودرين معركه جناب سرور عالم (ص) نيز تشريف ميداشتند وحضرت ايشان در انوقت ٢٠ ساله بودند .


- ٢٥٤ -

بقیه حاشیه صفحه (٢٥٣) :

(۹) وتيط ابگیر ومخاك ويوم الوطیط نام روزیست که در ان روز بنی تمیم و بکر ابن وائل با هم
جنگ کرده اند .

۱۰ ـ قبیله ثقیف که از اعاظم قبائل عرب بود در شهر طایف که از مکه معظمه بفاصله چهل
میل واقع است این بت را از زمانه شعیب علیه السلام پرستش میکردند خدا و قاضی
الحاجات خویش میدانستند وقتیکه عسکر فیروزی اثر اسلام بسنه ثمانيه هجري المقدس
بعد از فتح مکه معظمه بطائف متوجه شد قبائل ثقیف تاب مقاومت نیاورده طالب امان ـ
شدند وشرائط صلح را تجویز ساخته پیش کردند منجمله آن یکی این بود که ما را اجازت
داده اید که تا یکسال دیگر این بت را پرستش کرده باشیم حضرت رسالت ماب این امر را
رضا نداده فرمودند که ما برای کسر اصنام و نشر اسلام مبعوث گشته ایم مادامیکه این بت
را زیر زبر ریز نکنید صلح نخواهیم کرد اخر الامر قبیله ثقیف عاجز شده عرض کردند که
ما بدست خویش خدای خود را نتوانیم شکست اگر شما ها طاقت دارید بسم الله ، مغیره
بن سعید بفرموده جناب حضرت رسالت ماب داخل قلعه شده لات را خرد بشکست میگویند
از پرستش این بت تخمینا یکهزار و پانصد سال بود .


٢٥٥

اقتباس از جریده اطلاعات ایران

افتتاح رادیو
تلفون ١١٠٠٠ کیلومتری

البته قارئین محترم بخوبی مستحضرند که در زمان اخیر در نظر گرفته شده بود که باب مخابرات تلفون بیسیمی بین پاریس وارژانتین مفتوح و دایر نمایند با اقداماتی که در عملی نمودن و انجام نیت منظور شده بود بقرار اطلاعات واصله مسیو بریان با تشکیل جلسه عموم و مراسمی که جهت این امر تخصیص یافته بود در حضور عده کثیری از اعیان و رجال بالاخص (مسیو الوير) رئیس جمهور سابق ارژانتین سرویس تلفون بی سیم بین پاریس و ارژانتین را مفتوح و دائر نمود .
امتحانات مخابرات بقدری رضایت بخش بود که چنین انتظاری قبلا نمی رفت بقسمی که مسیو بریان صدای طرف را عینا مثل کسی که در مقابل او نشسته صحبت میکند می شنید و به باره اخری (مسیو ) (ژرمن مارتن) خود بخوبی تصدیق واعتراف کرد که دستگاه مزبور فوق العاده جالبتر از دستگاهی است که بین پایتخت و (استیار) تاسیس شده قبل از اینکه مذاکرات رسمانه با سیم مزبور بعمل اید تقریبا مزاح و شوخی از طرف ارژانتین در باب اینکه بیش از ٣٠ درجه ـ فشار هوا در بوئنس ائرس نمیباشد ـ شده سپس دنباله ان مسیو بریان شروع به سخن نمود ، و برای اینکه از طرز بیان و مفاد مخابرات مشار الیه مستحضر شوند صحبتی را که از ١١٠٠٠ کیلومتری با تلفون بی سیم با همکار خود مسیو (اهابارت) نموده است ذیلا متذکر میشود :
فوق العاده خورسند و بشاشیم که از قلة مسافت و از وسط امواج ١١٠٠٠ کیلومتر از پاریس به بوئنس ایرس مخابره نموده و صدای بلند بدین وسیله که امروزه جدیدا تاسیس گشته با شما مشغول صحبتم .
من از طرف وزارت امور خارجه جمهوری فرانسه به وزیر امور خارجه مملکت ارژانتین تبریک گفته و ادعیه خالصانه هیئت دولت فرانسه را تقدیم هیئت دولت ارژانتین نموده و مفتخر است بر اینکه ادعیه را که بوسیله این تلفون بعدها فرانسویها بدوستان ارژانتین خود تقدیم خواهند داشت پیش دستی نموده و بنام اولین کس در افتتاح سیم مزبور تقدیم داشته متذکر میشود که محبتهای قلبی و فوق العاده بین ما ملت ارژانتین موجود واز وجود یک چنین نعمت بزرگ ـ مفتخر و سرافرازیم .
بعد از استقرار سرویس پست هوائی که در اثر فشاری زیاد و زحمات گوناگون فرانسه موفق بتاسیس ان شد و به باره اخری در اثر رقابت های مهم دولت شما فرانسه سرویس مزبور را ـ بین اروپا و امریکای جنوبی دائر و مستقر نمود همواره در صدد تکمیل نیات خود بود تا این که متدرجا دوستی دست بدست علم داده و در نتیجه با استقرار يك چنین تلفون بی سیم روابط بین ملتین سریع تر و ریشه و داد و محبت انان محکمتر خواهد شد . زیرا بخوبی مسلم است که خیالات و افکار ملتین فرانسه وارژانتین روی مفاصل مساوات حاصل میشود .


ـ ٢٥٦ ـ

است که جز صلح و ارامش چیز دیگر نمیباشد .
البته تصدیق میفرمائید که خوشی استقرار این سیم فقط برای این نیست که تسهیلی
در مذاکرات بین دولتین بطور یومیه بر قرار نمود، بلکه امید ورجاء واثق است که در اثر
قسمت واقدام فوق روز بروز با وقوع مکالمات فرانسه و ارژانتین احساسات یکدیگر در ممالک
طرفین هویدا و بالاخره مکالمات طرفین روح صلح طلبانه بین المللی افزونتر و محکمتر
گردد .
پس از مذاکرات و صحبتهائی که با تلفن بی سیم از طرف مسیو بریان بعمل امد مسیو
(ژورژ مارتن) که شرف حضور داشت با مسیو (اليبه وگنزالز) وزیر داخله و طرق شروع به
صحبت نمود .
خلاصه در پایان ختم جلسه و مراسم مزبور مسیو بریان این جمله را اضافه کرد گفتند
عالم پر از وحشت و اضطراب است زیرا ما خودمان دیدیم که قضیه (١١٠٠٠) کیلومتر راهی
که میان پاریس و ارژانتین است غیر از دو دروغ چیز دیگر نبود . ماتن

بیمار و طبیب عارف
حضرت بایزید بسطامی
انکه در اولیاست بر نامی
رفت روزی بجانب بازار
بود انجا بحر طرف سیار
سیر میکرد و وضع حق میدید
گل عبرت ازان چمن می چید
شد گذارش به يك دوکان طبیب
سوی دوکان قدم گذاشت قریب
شیشه ها و خریطه های دوا
امد او را چه در نظر انجا
گفتا و را كه ای طبیب لبیب
باد توفیق ایزدت به نصیب
از برای علاج رنج گناه
است ایا دوا درین درگاه
چونکه بود ان طبيب هم عارف
سر راه سلوک را واقف
گرداندیشه باز داد جواب
چه جوابی که به در خوشاب
گفت دارم دوای رنج بزه
ليک بسیار تلخ تر به مزه
گفت چون زان مرض منم رنجور
از برای من ان دواست ضرور
تو بده تا خورم ازان دارو
شاید از این مرض شوم نیکو
گفت تلخ است کی توان خوردن
گفت من می خورم بده تو بمن
پسر بخد و گفت ان طبیب فهیم
نسخه بهر تو می کنم ترقیم
پنج جزو است ان دوا گناه
بشنو و کن بحفظ خویش نگاه
برگ صبر است بیخ درویشی
کن باین هر دو او لا بیشی
جزو ثالث هليله حلم است
که بخاصیتش ترا علم است
پس بلیله هم از تحمل گیر
امله از تواضعی بپذیر


٢٥٧ -

پس بگونه بدستته توفیق
بازافگن بدیک فکر دقیق
اب شونی میان آن انداز
اتش عشق زیر او پرداز
چون بجوشد بصافی تقوی
صاف کن تاشود قدح پیما
در قدح پس بنبات توبه بریز
که شود با همه دوا امیز
نوش کن بعد ازان که رنج گناه
برود ازتن تو خاطر خواه
وای شیراحمدا که زین دارو
نرسیده است ذره برتو

فتوحات اسلام - فتح بیت المقدس
(١٥)

وبطرف وغائیب شان بعهد شان دیده این امر راهم دیدم که خدای تعالی بهمرای
دشمنان شان چه نوع فعل ومعامله میکند بدل گفتم که بی شك این گروه امتان همان نبی امی
میباشد باز بدل خود گفتم که درین دین داخل شوم وقسم بخدای تعالی که شبی در بام خود
بودم دیدم که مردی از مسلمانان میآید واین آیه را تلاوت میکند که:
(يا ايها الذين اوتوالكتاب امنوبهم بما نزلنا مصدقا لما معكم من قبل ان نطمس وجوها
فنردها علی ادبارها او نلعنهم كما لعنا اصحاب السبت وكان امرالله مفعولا) كعب الاحبار
گفت :
والله قسم که چون این آیه راشنیدم چنان بخوف امدم که مبادا صبح نشود تا اینکه بطرف
امیرالمومنین عمرالفاروق (رض) روی اورم چون صبح شد وقت از منزل خود بیرون شدم واز -
احوالات امیرالمومنین عمر(رض) سوال کردم ازبرای من گفتند که عمر (رض) در بیت المقدس
میباشد من طرف اورا قصد کردم چون به نزد او رسیدم دیدم که امیر المومنین بهمراه اصحاب
خود نماز صبح را ادا کرده اند و در نزد صخره نشسته میباشد من بطرف شان پیش رفتم
وسلام کردم - امیر المومنین عمر(رض) مرا جواب دادند و از من پرسیدند که تو کیستی .
من گفتم كعب الاحبارم امده ام که اراده دین اسلام را دارم که در اسلام داخل شوم .
(باقی دارد)

(مطبعه سرکاری کابل)


-٢٥٨-

صفحه (۱)
(جریده هفته گی حبیب الاسلام – سال اول – شماره ۱۱)
(نمره مسلسل ۱۱)

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا

حبیب الاسلام

اداره خانه – در ماشینخانه کابل افغانستان – نمره تلفون
همه امور تحریریه و حسابی بنام اداره فرستاده شود
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارده مختار است.
در هر هفته یکمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود.
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود.

قیمت سالانه
در داخل در مرکز هـ افغانی
در ولایات داخله به اضافه اجرت پست ٦ افغانی
در خارج ٥ شلنگ

قیمت ششماهه
٣ افغانی
٣٫٥٠ افغانی
٨ شلنگ
(يك شماره ١٠ پول)

(تاریخ قمری ٥ صفرالمظفر ١٣٤٨)
پنجشنبه
(تاریخ شمسی ٢٠ سرطان ١٣٠٨ هجری)

يك تبصره مخلصانه
(بر حالات موجوده افغانستان)

تعمیر مملکت نشود قائم ومتین – تا نبودش مصالح وسامان اتفاق

یا لیت قومی یعلمون.
به تمام اهل قلم وخداوند ذوق افغانستان معلوم است که راقم الحروف از عرصه چند سال است که بواسطه عدم مساعدت تحریراتم بمذاق زمام داران عصر سایه قلم را شکسته زبانم را بسته و بکنجی نشسته ام اکنون نیز هیچ میل و خواهشی بدان که چیزی نگاشته ازان اه وناله های سردم که از دل پردردم میبراید باعث درد سر ناظرین محترم بشوم این چه امر از کمال وضاحت حاجت کتابت ندارد که امروز يك دسته از ملت محبوب صمیمی و جمعی از سکنه این مملکت مرغوب ما از تحريك دشمنان دیرین و فتنه جوی معاندین پرکین ما چنان زیر تاثیرات افکار بد هنجار ارباب غرض واشرار نابکار رفته اند که ابدا هیچ فردی از افراد انها باطراف این حرکات واهیات خود نگاهی نمیکند واز عواقب وخیم این اعمال سراپا و بال خود برای يك لحظه يك اطلاع صحیحی را کسب نمینمایند.

غبار هوا چشم عقلت بدوخت – سموم هوس کشت عمرت بسوخت
بکن پنبه غفلت از چشم و گوش – که اسلام دارد ز دستت خروش

درین مورد از عوام وطبقات عامه ملت خویشدان حد شکوه و شکایت کردن را نداریم زیرا که این بیچاره گان در هر کاری که بوقوع میرسد از خود فکر واراد نداشته و ندارند بلکه این طبقه مظلوم وعاجز که جدا قابل رحم وشفقت اند در تمام مواقع شکار افکار پر اضرار عوام فریبان و قتیل لقدست دست خیانت پرست صیادان شقاوت پیوست خود میشوند و پس پلی عوام بد بخت در همه مواقع پیشروند در صورتی که هرگز نفع وخیر انرا نمیدانند واز جان کندن خوننیز هیچ يك فائده و منفعتی را هم نمیبرند.


- ٢٥٩ -

ان این خرمن عوام و این طبقه که از مظلوم ترین مردمانند در همه اوقات مانند پرندگان
و چرندگان از دست يك زيرك محيل و يا لنفر صاحب غرض شیاد زیر وزبر شده اسباب اجلال
و اعزاز وتفلسات انهارا از روح و روان خود ها تکمیل و تامین میکنند !!!
الحق درین موضوع هر قدر شکوه وشکایتی که بکنم و هر چند فغان وناله که بنمائیم از دست
همین عوام فریبان و اشخاص صاحب رسوخ و متنفذین وارباب غرض باید بکنیم که هر واحدی ازان ها
در ذوه تکمیل جاه و جلال و پیشبرد مقاصد شخصی و ذاتی خود ملت را تباه ومملکت را بخاک سیاه
می نشانند وبهر گوشه وکنار اقوام و قبائل شجاع مارا بمیدان فنا برده خوار وزار و زبون و انقار
میکنند .
اینک نظر باین اوضاع پر اسف و خطر بنابر تشویق وتکلیف یکی از قدردانان حق وحقانیت
که مکررا امر فرموده اند این نگارشات اصلاح خواهانه ام را تحریر نموده نیازمندم تا ایزد پاك
ببرکت روحانیت صاحب لولاك این یادداشت های صاف و پاکمرا موثر گرداند و اگر تاثیر وفائده
را هم عاید نکند چون مطلوب ومقصود ما از امثال این اقوال واصلاح احوال و تنقید براعمال ان
رجال است .
لذا ارام نشستن و پرده رو تماشا بینی قرار گرفتن ودم در بستن خود را دور از شیوه اسلامیت
و جذبه افغانیت خود میپندارم .
بران گروه حرام است خاموشی صائب که کار خلق توانند از زبان سازند
از علماء علام ومشائخ عظام و خوانین واعزه وخیر خواهان افغانستان این يك سوال را میکنم که
ایا ازین بی اتفاقی وخانه جنگی و در بدری که امروز در بعضی نقاط افغانستان از دست خیالت پرست
برخی از معاندین و صاحبان غرض واقع است دشمنان دین و وطن محبوب ما مسرور وخرم وخندان
نمیباشند .
ایا شهید وکشته شدن يك يك فردی از افراد و اهالی افغانستان موجب کم توتی ونکبت ما و سبب
قوت و صولت کفار نیست .
ایا سوختن وبمصرف رسيدن يك يكانه كارتوس از ذخائر ومهمات حربيه ما سبب جرئت و ـ
مسروریت دشمنان وموجب ضعف وخجالت مسلمانان نیست .
ایا خرج شدن وبمصرف رسيدن يك يك پیسه از ثروت افغانستان باعث توانگری و برومندی ـ
دشمنان وسبب فقر وفاقه افغانستان نیست . آیا درصورتیکه ما این جوانان رشید و این پهلوانان
قوی و ذخائر ناری ومهمات حربی و پول و تجهيزات لشکری خود مان را دربین خود مان درخانه جنگی
بکشته این وان و برای پیش برد مقاصد دینوی فلان و بهمان حیف و میل بنمائیم وخدای ناخواسته ـ
دران موقعیکه یکی از دشمنان دین و معاندین حقیقی ما برمادست تصرف را دراز کند و ما حسب
مقررات دینی وایمانی خود بلا ان عزم جهاد وقتال را بنمائیم باکدام سرو سامان با اوشان مقاتله و
مجادله وبوسیله در محافظت ناموس دین ووطن خود موفق خواهیم شد .


٢٦٠

ایا در ان فرصت حال ما مطابق باین قصه كميكی از مرشدان کامل برای رهنمائی امثال ما پیروان جاهل تحریر داشته است نخواهد بود .
یکی غلهء تیره ماه توده كرد ز تیمار سرما دل اسوده کرد
شبی مست شد اتشی بر فروخت نگون بخت خرمن چه احمق بسوخت
دگر روز در خوشه چیدن نشست که يك جو زخرمن نماندش بدست
چو سرگشته دیدند درویش را یکی گفت فرزند مكن خويش را
نخواهی كه گردی چنین تیره روز بدیوانگی خرمن خود مسوز
گر از دست عمرت شد ان دریدی توانی كد ر خرمن اشار زنی
فضاحت بود خرمن اندوختن سپس خرمن خویش تن سوختن
مکن جان من تخم دین ورز داد مده خرمن نيكنامی به باد
چمبرگشته بختی در افتد به بند ازو نیکبختان بگیرند پند
تو پیش از عقوبت در عفو کوب که سودی ندارد فغان زیر چوب
برار از گریبان غفلت سرت که فرد خجالت نماند برت
آیا این سوقیات و هیجانات و اقدامات کمید بختانه امروز از دست مغرضین در بین چند قومی از قبائل افغانستان واقع است سبب ملال خاطر شریف حضرت رسول اکرم (ص) وموجب غیظ وغضب حضرت ذو الجلال و النعم نخواهد شد .
ایا در روز حشر كه خدای برتر قاضی ورسول اکرم شافع شود از مغرضین وجاه پسندان ما ملت افغانستان كه باعث قتل و قتال و نفاق و شقاق دیگر برادران عاجز و ناتوان خود شده ایم و مرتکب حركات ناصواب ضعف اسلام و قوه كفار می شویم سوال و جوابی نخواهند كرد و از ما و شما نخواهد پرسید که در موضوع صلح وصلاح و قیام امنیت و عدم خون ریزی وفراهم آوردن اتحاد و اتفاق در بین فرقه اسلام و ادامهء شوكت وقوت ومكنت اسلام چه کوشش و سعی مصلغی کردید .
آیا ازین خود غرضی ونفاق خیزی که به تحریک ارباب غرض وجاه پسندان در بین ما واقع شده و يا خدا ناخواسته پس ازین واقع شود روح پاك خلفای راشدین وائمهء مهديين واوليای کرام و پیشوایان عظام ما از مايان متاذی نخواهد شد .
خداوند برتر میفرمایند: که مسلمانان همگی با یکدیگر برادر ويك تن ووجود اند تا میتوانید با برادران خود صلح وصلاح واتحاد واتفاق بكنيد .
حال آنكه صاحبان غرض وسلطنت خواهان بر خلاف این امر خدا به برادران نادان ما تلقین برادر کشی و استخوان بری و شقاق ونفاق آفرینی را میکنند .


تلفظ ٢٦١

خداوند پاك امر شديد بهر تمام اسلام فرموده که ای مسلمانان همه تان بريسمان اتحاد مسلمانی سلسله بند موافقه وموالفت شده از یکدیگر نفره وجدائی وتشتت نورزید . اما ارباب غرض حکومت طلبان بالعکس بعلت جاهی ما می فهمانند که با یکدیگر مخالفت کنید و از راه مجادله پیش ائيد وطريقه معاند ه را رو بکار آورید و گاهی برای توحد و تجمع واصلاح پیش نروید لهذا از تمام ملت معظم افغانستان رجا است که انحا اضافه برین در عقب اقوال ارباب غرض و اشخاص مطلب اشنا نگشته تماما متفق اتحاد و اتفاق پویان شوند واز شقاق ونفاق وخانه جنگی که سبب تباهی افغانستان وضعف اسلامیان ویگانه اسباب مسرت ووسیله قوت کفار است جدا به پرهیزید وبآية وافي هدايه (انما المومنون اخوه فاصلحو بین اخویکم) عمل پیرا و باین نصیحتمهر قیمت ذات احدیت جل ذكره که واعتصمو بحبل الله جميعا ولاتفرقوا) کاربند گردید تا مشکور عن الناس وماجور عند الله باشید .
در خاتمه در حق امیر دلیر دیندار غیرتمند شجاع انصاف آگاه تان جناب امير حبیب الله خان دعا کنید که ایزد غنی او را به تعمیل اوامر خداوندی و تتبع به هدايات نبوی واجرای اوامر شرعی زیاده بر زیاده موفق گرداند . و رجال و مامورین و کارداران زير دست او را ایزد پاك معاونت فرماید تا در ارامی رعیت و سرسبزی مملکت و دفع اذیت از ملت و فراهم آوردن موجبات اسایش و امنیت صرف مقدرات دارند والسلام على من اتبع الهدا .
کابل ٢٣ محرم ١٣٤٨ — برهان الدین کشککی

جشن فتوحات
نخست اینکه انسان قدم در دایره اجتماع نهاد بغرض دفاع از حقوق طبیعی و — مدنی خود از دست تصرف درنده گان اجانب تشکیل حکومت نمود — هیئت حاکمه در معاملات داخلی وخارجی بالطبیعه دخیل شده بوکالت ملت تابعه خود اجرای امور می نمود .
موافقت ها در راه مقصود ملی هیئت حاکمه را مجبور میساخت که سهمی برای ملت هم بدهند واز حصول موافقت در راه مطلب مجهوده قم را نیز اگاه سازند .
چون هنوز تشکیلات در مرحله طفولیت بود و تازه نوعیت در دائرە قرمی بصورت بسیار کم رنگی عریضه اندام کرده بود وسایل طباعت برای نشر موافقت ها موجود نبود که بواسطه ان ازان شربت گوارای توفیق در کام ملت هم می ریختند والبته لازم هم بود چه منافع اجتماعی تقاضا داشت که قوم از جریان امور واقف میشدند .
مبنی برهمین عللی چند روز قبل بوسایل مختلف ( مطابق رسم وعادات خود هر قوم ) بملت ابلاغ نمود که بغرض موافقت در فلان امر در فلان جا مجتمع شوید تا برای ابراز مسرت و خشنودی که بما حاصل شده مشترکا جشن بگیریم .


- ٢٦٢ -
اینکه قوم در موضع معینه تجمع مینمود پادشاه و یا رئیس قوم جشن را بنام آن مسرتی که
موجد آن خوشنودی بوده افتتاح میکرد وبعد هر کدام پس از صرف ماکولات ومشروبات که از طرف
حکومت تهیه شده بود مشغول مسرت وشادمانی میشدند تا اینکه مدت جشن منقضی شده ـ
خاتمه دوباره اعلان و اشخاص متفرق میگشتند .
مطابق با همین فلسفه متداوله روز پنجشنبه ۲۷ محرم بامر واراده سنیه حضور ملوکانه
به نسبت فتوحات مزار شریف و هرات قندهار سمت جنوبی وغیره ترتیبات جشن در سلامخانهء
عام وتزئینات چراغان وغیره در بازارها چند روز قبل دو روزه اعلان ونیز روز پنجشنبه برای
مامورین رخصتی عمومی داده شد برای رجال رسمی اجازه نامه های علیحده که در ساعت ۷ ونیم
شام در سلام خانهء عام حاضر شوند توزیع گردیده بود .
مطابق امر بازار با بحرین اسلوبی تزئین شده وسلام خانه با ترتیبات سلطنتی مرتب
گردیده بود جمله مدعوین که مرکب از مامورین حکومت موجوده و حکومت سابقه که حاضر
دار السلطنه بودند بساعت موعود تشریف فرمای سلام خانه عام یکی بعد دیگری جوق جوق ـ
می شدند و انتظار تشریف آوری ورود ذات ملوکانه را به نهایت خلوص محبت میکشیدند ساعت
بزرگ منار زنگ هشت را نواخت متعاقب ان ده دقیقه بعد صدای سلامی موزیک باند و ورود
جناب اعلیحضرت امیر صاحب غازی را بشارت داد احترام ملوکانه بطرز مرغوب از طرف ـ
دعوت شده گان اجرا شده وجوابیه احترام حضار از حضور ملوکانه باحوال پرسی پر بشاشت
ادا نموده شد وبعد عاریضه از طرف ریاست بلدیه بواسطه خود رئیس بلدیه قرائت و جوابیه
از حضور مرحمت گردید و به تعقیب ان یک لایحه دیگر از طرف جناب خواجه محمد خان وکیل اقوام
قندهاری خوانده شد و همچنین محمد علیخان نام نوجوان لایحه ترتیب و بلهجه مرغوبی بحضور
قرائت نموده باعث مسرت شاهانه و حضار گردید لایحه جوابیه ان بامر حضور بواسطه جناب
مستطاب افخم وزیر صاحب دربار تقریر گردیده در عقب ان تکت های تبریکیه جشن از جانب
اداره اخبار حبیب الاسلام به نفری توزیع گشت که ما هرکدام انرا به مراتب تقدم اینجا نقل
میکنیم :
لایحه که از طرف اهالی شهر کابل بواسطه جناب
رئیس صاحب بلدیه نخست قرائت گردید :
بسم الله الرحمن الرحیم
اعلیحضرت محی الدین امیر صاحب غازی ایدکم الله بنصره العظیم !
ما اهالی شهر کابل فتوحات سپاه اسلام را که حضرت خالق پاک بنام نامی شما پادشاه
متبوع حق پرست ما نصب و ارزانی فرموده است از دل و جان مبارکباد میگوئیم و از خدای قادر
توانا خواستاریم که همیشه شما وسپاه غیور شما را در خدمت دین واعلاي کلمت الله مظفر و
کامیاب داشته و دارد .


ـ ٢٦٣ ـ

اعلیحضرتا !
ما رعایای صادقه شما هستیم و اولین کتله بودیم که بمقابل امان الله خان شما را بــه
پادشاهی افغانستان قبول کردیم و بشما بصدق و راستی دست بیعت دادیم وخوشنودی های
بسیار کردیم که خدای عزوجل ما ملت مسلمان و امت حضرت خیر الانام (صلعم) را از دست
بدعت پرست یک پادشاه سرکش خوناشام که تماما مخالف ارزو و توقع خاص و عام ما رفتار
میکرد نجات داد واعلیحضرت شما را که خادم دین مبین ومجاهد فی سبیل الله و پیرو سنت سنیه
رسول الله (ص) میباشید بر سریر جهان بانی این مملکت و پادشاه ما ملت بر گماشت .
اعلیحضرتا ! درین مدت هشت ماه که دوران باسعادت حکومت شاهانه شما است با انکــه
انقلابات ومحاربات درهمه اطراف واکناف مملکت دوام میکرد ما اهالی شهر کابل ازاداره
وانضباط اعلیحضرت شما خیل ممنون و مشکوریم که شهر عزیز کابل براب و گل ما به نگهبانی
حضرت خالق نگهبان (جل ذکره) وسعی و کوشش ان اعلیحضرت خسرو زمان تاکنون از افات
و بلیات مامون و مصئون است و مشابه امصار دیگر مثل جلال اباد و لغمان تماما خاکدان نگردیده
معمور و اباد است و الحمدالله تعالی جل شانه اهالی کابل خوار و زبون و در بدر نشده اند بل
براحت بسر میبرند اینده هم از خدای توانا (جل شانه) ارزو و مسئلت داریم که ما ملت را بسایه
عدل و انصاف ان پادشاه مشروع نیات گستر ما از دستبرد ظلم و تعدی معاندین دین نبوی (صلعم)
حفاظت کند و رعیت را فدائی و جان نثار شما داشته بدارد .
اعلیحضرتا ! بار دیگر این سلطنت اسلامیه را بنام نامی شما تبریک میگوئیم و از خداوند
جل شانه میخواهیم که افغانستان بسایه جعد و کوش اعلیحضرت شما از حیث ترقیات دینی
ودنیائی از ممالک مترقی ترین عالم محسوب شود و ضیای عدالت وحق پرستی و ترقی پروری شما مانند
نور افتاب جهان تاب سرکشی ظلمت و برادرکشی را بکلی ازین مملکت رفع کند از خداوند متعال ـ
جل شانه میخواهیم که اعلیحضرت شما در دیانت گستری وعلم پروری وکشور کشائی مثل سلطان ـ
جهانستان اعلیحضرت سلطان محمود و اعلیحضرت با شهامت غیاث الدین غوری و اعلیحضرت نیک
نیت پاک طینت سلطان احمد شاه بابا در سلاطین و پادشاهان نامدار این مملکت مشهور و
ونیکنام باشید خدای عزوجل که بشما فرد غیور شجاع این مملکت پادشاهی و سلطنت افغانستان
را ارزانی فرمود همان خدای قادر و توانا جل شانه این مملکت و این ملت را بحصه مماتی یک
ملک و یک ملت واحد ومتفق و از حمایت کفر مستقل و ازاد و بسایهء عمر و اقبال شما خرم و اباد و ـ
تشکیل فرماید ) زنده باد اعلیحضرت امیر غازی) پاینده باد فتوحات سپاه غیور اسلامی .


ـ ٢٦٤ ـ

لایحه که از طرف جناب خواجه محمد خان وکیل
قندهاری قرائت شد
ـــ
پادشاه شجاع ذیجاه افغانستان . خادم دین رسول الله (امیر حبیب الله خان . این بنده
کمینه پروردگار بحیث نماینده گی رعایای عاقبت اندیش قندهار تبريك اين جشن سرور وشادمانی
را که یادگار تاریخی کامیابی های شایان امیر صاحب پادشاه دلیر افغان است از طرف خود و
از طرف هموطبقات اهالی قندهار تبريك میگویم . افغان خوشبخت است که پیاله این انقلاب
خونین را که در نتیجه مسلك افراطی امان الله خان وطرفداران اوضرور نوشیدنی بود در حالتی
نوشید كه بيك مخالفت خارجی گرفتاری نداشت وممنون احسان خداوند تعالی باشد که
بتواندانیت یکچنان ذات دلیر وشجاع (امیر صاحب) اداره شد که از مساعی شجاعکارانه ـ
ی ایالت ایشان هيچ بطول نینجامیده اتشی که حتمی بود افغانستان را بزیر شعله های ـ
انسانیت سوز خود سالها بگیرد در موعد بسیارکمی (ششماه) خاموش گشت .
طبقات دور بین افغانستان که هیچ معتقد نبودند مسلمانان افغانستان معنویات
اسلامی خودرا قربان ترقیات مادیه خواهد کرد این انقلاب را از بسیار وقت شدنی میدانست اما
حسرت جگر دوز و مسئولیت تاریخ سوز این انقلاب را کلتی باخود برد که درعین نا واقفی بحالت
اجتماعی یك جامعه متعصب مسلمانان خود را زمامداران مسئول اداره قسمت ایشان دانسته بودند.
افغان يك ملت مسلمان حقیقی است وهمه وقت ترقیات مادیه را برای ترقی معنویات اسلامیه
خودمی خواهد . زیرا هر شخص که مخالف این مسلك مقدس اسلامی افغان گردیده دوامی نکرده
ناکام مانده است .
ما در شکریه اینکه لقب پادشاه ذیجاه حالیمان امیر (حبیب الله) خادم دین رسول الله است
ومسلك اسلامی ما را لقب رسمی خود شناخته از خداوند تعالی همیشه توفیقات شانرا در خدمت
دین رسول الله ورفاه وارامی عموم رعایا خواسته دعا میکنم .
الهی مسلمانان در سلطنتت برقرار باشد ـ امین . بواسطه محمدعلیخان نوجوان قرائت گردید .
ای پادشاه ملت پرور دیندار
بعد از شکرخدا ودرود خاتم انبیاء بکمال صدق صفا ما رعایای تابع افغانستان خصوصاما
چاکران فدائی کوهستان بحضور والای شما عرض تبریك میکنیم :
شکر وسپاس خدای بی نیازووکریم بی همتا را بکدام زبان ادا کرد میتوانیم که دین اسلام راـ
از لکه بی ناموسی وبدعت بزحمت خود شسته وشریعت غرای محمدی را واپس باین مملکت سعید رواج داد
داغ ندامت وخجالت را بسینه بدخواهان دین مبین حضرت خاتم النبیین نهاد تخت سلطنت ـ
افغانستان را بوجود ذیجود این پادشاه دیانت پناه عدالت گستر رعیت پرور مزین ساخت و ـ
اوازه شجاعت ومردانه گی اورا به چهار سمت وشش جهت روی زمین انداخت از روزی که قادر ـ
ذوالجلال تاج پادشاهی وامارت را برسرش نهاده هر سو توجه میکند (نصرمن الله وفتح قریب) نادای


- ٢٦٥ -

و هر طرف روی نهد صاحب دین معین مددگار او دشمنان وحسودان او پیوسته زار وزبون
خواهد بود .
دوستان او را فرحت ها وسعادتها روخواهد نمود . درین جشن اسلامیه که بمناسبت
فتح ونصرت ذات شاهانه وعساکر غیور شان بر پا گردیده اگر خیرخواهان عالم اسلام به
عوض شمع چراغ سروجان خود را بسوزانند روا واگر پروانه وار وجود خود را فدا بر چراغش
نمایند بجا است بحضور اقدس شاهانه وهمه برادران غازی اسلامی خود شیرین این جشن
باشکوه را گفته ابیات اتی را تبرکا قرائت میکنم :
دلا خوش باش عشرت کن که خدمتگار دین امد -
حبیب الله غازی پادشاه مسلمین امد
بمردی وشجاعت نام او مشهور عالم شد وقت
ز هر سو بر سرش تحسین وهو سو افرین امد
به تیغی همت خود تخت کابل را گرفت اخر
کسی که غمخورد بن محمد شد چنین امد
خدایا مستقیمشدار در شرع حبیب خود
که این مرد از برای خدمت دین مبین امد .
زنده باد خادم دین رسول (صلی الله امر) امیر حبیب الله وپاینده باد اسلام بحق نبی الله .
فدا کار دولت محمد علی کوهستانی .

جوابیه اهالی از طرف ذات شاهانه

ملت عزیز متدین و رعایای صادق بصلاحیت مزین محبوبم .
از احساسات اسلام خواهانه وحسیات یکجهتی کارانه تان خیلی متشکر وممنونید ـ
همگان بسی مفتخرم خدماتیکه برای دین مقدس ورضا جوئی خالق اقدس و اعلای کلمة الله فی
سبیل الله نموده ام وشمایگان یگان همه را مدفقانه فهمیده وبحقیقت انها رسیده اید از خلوص
دل تقدیر و تحسین میکنم .
و اینجا را بشما اظهار عقیده مینمایم که اگر چه بمجاهدات وسربازی اهالی با غیرت
سمت شمالی بخلع امان الله وفتح کابل کامیاب شدم لاکن شما مردم کابل هم که ما، ومعاونت
حتى الوسع بشری خود ها را کرده بدعا وتردید استعداد شاه مخلوع صغیر وکبیر اماده بود * اید
و در وقتیکه بفتح کابل کامیاب شدم همه شما را به تسلیم و بیعت بکمال رضا مسرت میدیدم که


- ٢٦٦ -

بیعت يك فرد شما هم بصورت مجبور و دل ناخواه بنظر نرسیده چنانچه از ناصیه هر کدام
اوضاع دل خوشی و از جبهه هر فرد طریقه گرم جوشی را بقیحوای کل اناء یترشح بمالیه
بچشم انصاف ملاحظه مینمودم .

راجع به این حسن نیت و خلوص عقیدت که از شما صاحبان شرف و اهل سعادت بنیه
یقین پیوسته شما و اهالی سمت شمالی را در مجاهدات شريك و در مساعيات رفیق دانسته
بهمان یکنظر محبانه صادقانه می بینم .

اکنون که حمد لله تمال فتوحات داخلی و امنیت فیما بین ما ملت حاصل شده و امشب
بتقریب خوشی مذکور که رفع قتل و قتال برادران اسلام را مظهر است جشن مسرت نموده شده
اظهار مودت و یکجهتی خود را بشما نمودم و هم یقین دارم که بمضمون (القلب يهدي الى القلب)
از طرف شما نیز یوما فیوما تزئید محبت ملاحظه نمایم .
مطالب
لاکن توقع یگانه که دارم این است :

که درین شب مسعود روسهای مشرقی و مغربی و جنوبی و غیر شمالی حضور دارید و بـه
ترقیات عالم دنیا ومذلت ما ملت اسلامیه خوب علم دارید . اما وجهیکه انها بمدارج ترقی
و معارج تعالی رسیده اند و ما که بحصه ما يحتاج خود حتی چهاپ و کاغذ قران عظیم الشأن
و صحن کفن خودها احتیاج بغیر داریم چیست .

بلی خوب فهمید میشود که پسماندن ما از نفاق و خانه جنگی هاست که فرصت برای ـ
بدست اوردن احتیاجات خود نیافتیم و این چنین محتاج ماندیم که برای همه لوازم و ـ
ضروریات خود طلای سرخ و نقره سفید خود را متاسفانه از دست میدهیم و اغیار از نتیجه
اتفاق و اتحاد کامیاب شده اند .

امید میکنم امروز تمام ملت نفع و نقص خود ها را سنجیده اخرین کوشش خود را برای
رفع نفاق وحصول اتفاق عمومی معروق نموده ملت و دولت مشرقی و مغربی شمالی و جنوبی یکدست
و یکدل شده امورات ملی خود را مشفقانه انجام بدهید چنانکه گفته شده :
حسن وعشق اینهمه شهرت گرفت از اتفاق — تا نباشد از دوسر محکم صدا در تار نیست

امشب تبریک این جشن مسرت اندوز را بشما گفته میخواهم از ثمره اتفاق بچنان ـ
فتوحات دلخواهانه کامیاب شویم که مبارک باد های لا تعد وتحصی بشما بگویم وملت ما در
تمام دنیا به نیکنامی وغیرت وشجاعت بحدی بلند اوازه شود که صفحات تاریخ بنام نامی ما ـ
زینت یافته افتخار کند و خود ما از مفاد اتفاق و اتحاد و یکجهتی وراستی وصداقت بمراتبی نایل
شویم . که حکم بر فلك وناز بر ستاره کنیم .

انشاءالله تعالی در خاتمه مجدد امبارکباد این شب را بشما میگویم - ليل ٢٧ محرم ١٣٤٨
زنده باد ملت عزیز افغانستان — پاینده باد استقلال تامه افغانستان


- ٢٦٧ -

تمام این تبادل احساسات در ٤٠ دقیقه ختم شد و همه حضار ازادانه در چوکی هائی
که قبلا از طرف وزارت دربار نمبروار گشته بود ارام گرفته مشغول تبریک و صحبت گشته به
صرف میوه اشتغال ورزیدند بعد از صرف میوه اینکه ساعت ١/٢ ٩ را نواخت در برند مجنوی
سلامخانه غذای شام حاضر بوده نفری مشغول صرف طعام شدند وبمتعاقب ان تکتهای -
تیاتریکه از طرف اقای غلام محی الدین خان مدیر موزیم از قسم حرب های زمان شمشیر و خنجر
و سپر ترتیب شده بود مجانی تقسیم و همه برای تماشا در برنده شمالی حرکت نمودند ـ
تیاتر تا ساعت ١٢ دوام وبعد ان در داخل سلام خانه بجمعیت غفیر همه حضار بحضور
امیر صاحب اداء نماز عشاء را نموده از خدای مهربان ترقی واستقلال و اتفاق حکومت موجود،
را خواستار شده مرخص شدند . بعضی برای تماشای چراغان در بازار وبرخی بمساکن خود
عودت نمودند .
این بود وضع رسمی جشن . اما تفریحه عمومی : چون تا شب شنبه دوام داشت مردم
از مواضعات دور دست دسته دسته در بازار دیده میشد که محوف تماشا واواز خوانی
های ملی بود مباکمال جوش و خروش مقدم این جشن باشکوه را تقلید برائی می نمودند .

خبرهای واصله
(١)
مزارشریف
بطور مجمل پیشتر نگاشته بودیم که مزارشریف در اثر تهاجم عسکر غیور که تحت قیادت
حضرت افخم جناب نائب السلطنه صاحب بود بتصرف معظم له درامده و غلام نبی خان فرار
نمود اينك از منبع موثق كميما اطلاع رسيده موضوع را خوبتر تشریح میکند :
حضرت افخم جناب نائب السلطنه صاحب پس از انکه بقوهء غیورانه عساکر دلیر معیتی خود
قوای مقابل را مضمحل ومعدوم نمود غلام نبی خان باچند نفر همراهانش فرار ومابقیه متلاشی و
پراکنده شدند وشهر مزارشریف را واپس متصرف گشتند وبصوابدید خویش امور ملکی مزار را بــه
عالیجاه میرزامحمدقاسم خان رئیس تنظیمیه وامور عسکری را برای شجاعت نشان عبدالغیاث خان
سپه سالار تفویض وامر وهدایت لازمه دادند . ودر مابقیه امور خود حضور عالی نائب السلطنه
صاحب بکمال فعالیت وجدیت راجع به اصلاحات امور ا شیزهء انولایت وامورات قطغن وبدخشان
و تنظیمات سرحدی انولا صرف اوقات دارند وبه اقدامات غیورانه خود تنظیم امور میفرمایند .
ما امید واریم دراثر مساعیات جمیله حضرت معظم له صفحه مزار بيك ارامش وسكون مطلقه مطلق
نائل شده ریشه‌های فساد از بیخ وبن برکنده عوض نهال های برومندی غرس شود تا از اثمار ان
اولاد وطن شاد کام ومرفه الحال باشند .


- ٢٦٨ -

هزاره
(٢)

٢٥ محرم .
از انجا که حکومت مرکزی از نقطه نظر اسلامیت وعدالت اساس اقدامات خود را راجع برفع بعضی اغتشاشات داخلی بصورت صلح ودلجوئی بدون تهدیدات حربی گذاشته است لهذا در بعضی نقاط که تاکنون هم بعضی مکروبهای داخلی موجود اند اهالی انجا را نمیگذارند که بحکومت مرکزی اطاعت نموده از زیر بیرق بغاوت بیرون جهند چنانچه بعضی اقوام هزاره محسود و دایزنگی تاحال بیعت صحیحی بحکومت مرکزی نداده بودند ودر اطلاعات سابق خود اشاره نموده بودیم که از طرف حکومت از جهت خیراندیشی يك هیئت تنظیمیه اصلاحیه در انجا روانه شده تا از روی مواسا با انان پیش امده از راه اصلاح معامله نمایند - محرکین چون میل عمومی اهالی را بحکومت عادله مرکز دیدند با يك حصه نفری ناگهانی وبی اثری درحدودات سرچشمه وکوتل اونی هجوم اورده بودند از وزارت جلیله حرب باستيذان حضور شاهانه جناب سردار اعلی معین السلطنه صاحب شخصا بایکعداد عسکر قلیلی بسواری موتر بمدافعه انان تشریف برده بيك حمله تمام انهارا پراکنده ومعدوم نمودند والات حربی وغیره اشیا ازانها که درحین پس پا شدن شان بدست عسکر غیور معیت سردار صاحب امده بود با یکنفر شهید ار شان وچندین نفر دیگر را کشته وگرفتار نموده بمرکز اورده اند قوای مقابل تماما مضمحل وپاشان گردیده که اثری ازوشان نماند ، واز حضور سردار اعلی برای ما بقیه اقوام که مائل بحکومت اسلامی خود هاشدند برای هیئت محترم اصلاحیه فرامین موعظه و هدایات لازم ارقام وارسال گردید یقین است که ان اقوام بعد ازین ازدست مغرضین گول نخورده بصراط المستقيم سر اطاعت را ازدل وجان بگذارند .
ونيز يكعده عسکری پس از وقوع واقعه ازحضور ملوکانه بقوت الظهر حضور سردار اعلی سوق داده شده ودر سرچشمه گذاشته ذات شجاعتما بی روز گذشته بحضور ملوکانه شرف حضور بهم رسانیده واقعه مذکور را بعرض حضور رسانیدند اینده را وعده باقیه میدهیم .

سمت جنوبی
(٣)

ازانجا که فلاح وصلاح هر دوجهانی منوط باسام متدین واسلامی بوده جنبه اسلامیت و دینداری همیشه فاتح ودست كمك خداوندی ناصر شان بوده دائما بمقابل داهیین مناهج غوایت مرجح ومرام مقصود را بکنار وصال مشهود بیمایند .
از اینجا است که عساکر ظفر ماثر امیرصاحب رعیت پرور اسلامیت وعدالت گستر که قبلا درکوتل تیره رحل امامت افگند مبودند باتفاق واتحاد اقوام غیور غازی فتوت انجام که نام نویس شان ذیلا بمراتب اسلامیت پروری وشجاعت فطریشان ارقام رفته با سایر برادران


- ٢٦٩ -

اسلامی که برای احراز واعلای کلمه الله کمر همت بمیان بسته اند بطرف گردیز عنان عزیمت کشاده
با يك جوش اسلامیت کارانه در خروش امده بمبارزه قلیلی افواج ضلالت امواج محمد نادر را
شکست مدهشی داده چون انجا بمحاذی غیوران راه اسلامیت تاب مقاومت نداشتند با انفعال
و خجالت عقب نشسته خود محمد نادر خان هم با برادرانش بکدام سمت مجهول مفرور شد ، -
جناب محمد صدیق خان نائب سالار باعسکر غیور وباقی اقوام شجاع بهادر متکور گردیز را با
اسلحه و جباخانه زیاد متصرف گشتند .

ولی احساسات ملی و جوش اسلامی این اقوام بهادر وعساکر پادشاهی بدرجه
بلند وعالی بوده که قرار معلوم حین مرش و هجوم با هم تعاهد نموده بودند که هر فرد هرگاه
بدون ذائقه شهادت از خط هجوم عقب نشست ردیف انرا لازم است که بضرب گلمعه از حیات
پر ننگ دنیوی مجروحش سازد ازین يك نكته صورت حمله و احساسات رضیه ، ملی انهارا -
درك خواهید فرمود .
نام نومبر اقوام بهادر منصور که به ترتیب نام نومبرشان احراز شجاعت را بدرجه اعلی
نموده اند : اقوام بهادر غیور سلیمان خیل .
سلطان خیل کٹواز - منزلی علی خیل کٹواز - صالح خیل زرمت - ماموزائی وغیره علی خیل زرمت
کوچی خوارك کوچی لند ه برای زرمت - مبلن ملایار خیل علاقه سرگردیز - ابراهیم خیل ساکن زرمت
پایان گردیز - طایفه زالو قوم علی خیل - اقوام بهادر اندری - طایفه سحاك از قوم اندری -
طایفه دره و شوزائی قوم سحاك اندری - اقوام جدران - دری خیل - نُخری - قوم خروتی قریه ددانكو
ساکن کٹواز - قوم تاچک بين علاقه کٹواز .

سواد عریضة اهالی سمت شمالی بحضور مبارك انور والا بعد القاب اینکه :
اولا از درگاه حضرت واهب العطايا جل علی ترقی و تعالی دولت قوی شوکت عدالت گستر -
شهریار غازی خود ها را همواره ارزو و تمنا داشته این نعمت عالما وموهبت کبرا که از مراحم
عمیمانه بحال مايان رعایا بذل توجه فرمود ، نزول اجلال فرموده اند لسان بیان از شکران امتنان ان قاصر .
بعد این فداکاران بحضور شهنشاه کامران خودها ببذل ل وزیان شکریه مرحمت و احسان
خداوند سبحان را بمتصرفات کامله بلده متعلقه افغانستان که بثمره وجود مسعود خودش
امثال ولایت هرات وقندهار ومزار فیض اثار و دیگر موضعمات که فرموده اند این مسرت و بهجت
فوق العاده را بکمال امتنان مبارکباد میگوئیم .
از روزیکه جلوس میمنت مانوس زیب افزا سریر سلطنت گردیده اند تا حال و تا زمانیکه حیات
به تن داریم از سر ومال همه را فداء دولت با عظمت خویش و به تحت امر اولی الامر جان های -
خود را فداساخته خیلی در همچو مظلمه افتخار داشته تصدق پادشاه مجاهد خود مینمائیم .


و برای فداکاری اماده هستم تا با قطره خون خویش را برکاب فیض اکتساب ریختانده کامیاب مقاصد
اصلی خودها شده رضائيه ذات والا صفات شاه امجد مایان را حاصل نمائیم.
حضرت امیر صاحب غازی مجاهد ما چگونه این شکریه مراحم حضرت رحیم را جلته عظمته
بجا خواهیم اورد بل از تادیه این الطاف واعطای خداوندی زبان مقصر ست که این چنین
پادشاه عدالت شعار رعیت نواز غمخوار خالق غفار تبارک و تعالی عنایت فرموده بل مقاصد ومطالب
کلیه که ما داریم همین است که شاها کامیاب دوجهان و به عزم ثابت تیغ و شمشیرت بالای اعدای
دین وخائنان دولت وملت بران باد ( باقی مباد انکه نخواهد بقای تو) هرچند الحمد لله والمنه
امنیت تامه وتصرفات کامله بهمه نقاط افغانستان حاصل وفضل ایزدی شامل است ليك از قرار ــ
مسموعات ما که اقوام سمت جنوبی با قوا واخلاق نادر و برادرانه تا اکنون چنانچه باید و شاید
مطیع ومنقاد پادشاه حامل دین نگشته وحیله بازیها می نمایند چون تا در مطق وضع جغرافیائی
سمت شمالی را با جنوبی بوضع و هیئت مقابل تخلیه فرموده وهمواره تادیب و سرزنش ان قوم نابکار
بعهده ما اقوام شمالی طبعه بوده با اینکه افواج ظفر امواج شاهانه برای سرکوبی انقوم ــ
کافی دیده میشود ليك ما فداکاران هم میخواهیم که بسرکوبی ان مشت جهال مامور و سر فراز گردیم
و بمعتمد ادیکه وزارت حربیه ما لزوم دانند بحکام این سمت ندائی هدایت فرمایند تا به تصویب
حکام خود تعداد مطوبه را تکمیل وبه سمت جنوبی سوق داده بفضل خداوندی دمار از روزگار
شان براریم ورضامند اولی الامر و پادشاه دین دار خودها را حاصل نمائیم زیاده اختتام باین
مرام می نمائیم که ذات خجسته صفات حضرت غازی مجاهد ما را الله تبارک و تعالی از جميع حادثات
مصئون و محفوظ داراد مورخه امحرم الحرام ١٣٤٨ اسامی تیکه مهر و امضاء بعرضیه نوز نمود ماند:
دستخط میرفضل بهاوالدین سررشته دار قلعه دار پنجشیری ـ فقیر محمد پنجشیری ــ محمد قلی خان
اکبرخان ــ محمد یوسف خان ــ خوانین پنجشیر ــ ملک نورالدین خان پنجشیر ــ خالقداد خان و
محمد سرورخان پنجشیری ــ جانبا زخان سید خیلی ــ دوست محمد خان سید خیل ــ محمد حسن خان ــ
سیدخیلی ــ ملا عبد رسید خیلی ــ ملا دین محمد سید خیلی ــ ملا محمدعظیم سید خیلی ــ سید
احمد خان قلعه با زید ــ میرسید محمد خان بابائی ــ میرنجم الدین خان چهاریکاری ــ حاجی احمد علی
خان تند ره ــ ملک صمد خان سنجده ر ــ محمد عباس خان گل بهاری ــ ملک امد جانخان متاك ــ ملک
رستم خان د و اتشاهی ــ ملک فقیر محمد خان دولت شاهی ــ ملك محمد علیخان میان شاخ ــ میرزا
فقیر شاه خان ــ ملك داد رخان ــ ملك عبد الحمید خان و رحیمداد خان جیل السراجی ــ ملا میرزا
خان گلبهاری ــ ملك غفرانخان گلبهاری ــ ملك حميد اللمخان ولد سعد اللمخان و عبد الرؤف خان
جبل السراجی ــ محمد عمر خان تند ره ــ محمد عمرخان چهاریکاری ــ محمد شريف خان تند ره ــ عبد الرؤف
خان میرعلم خان خوانین پنجشیری ــ محمد یعقوب خان خوانین پنجشیری ــ ملک محمد عمرخان
خوانین جمال اغه ریزه کوهستان ــ عبد الغفارخان اشتر گرام ــ محمد نعیم خان سر بند جمال اغه ــ
ملا محمد خان ــ اشتر گرام عبد القادرخا ــ احمد علی خان جمال اغه ــ غلام محی الدین جمال


ـ ۲۷۱ ـ

اغه ـ محمد حسین خان اشترگرام ـ عبد الکریم خان جبل السراجی ـ میر اکبر خان پایانی ـ
سرفراز خان خوانین گلبهاری ـ نواب خان درنامه ملا محمد هاشم خان گلبهاری ملا امیر محمد
خان بولغین ـ سلطان محمد خان درنامه ـ حاجی شاه ملا خان گیاوه ـ زرین خان سنجنی ـ محمد عمر
خان بولغین ـ دو نفر دیگر امضاء مذکور خوانده نشده .

بیعت های ولایات وملحقات ان
بیعت نامه اهالی شهر کاریز قندهار
۲۲ شهر ذی الحجة الحرام .

بسم الله الرحمن الرحیم . لا اله الا الله محمد الرسول الله
یا ایها الذین امنوا اطیعوا الله واطیعوا الرسول واولی الامر منكم .
مفاد ایه شریفه اینکه امت و فرمان برداری کنید امر خداوند و امر رسول خداوند (ع) و
پادشاه اسلام شرعی را . برمایان واجب است بحکم ایات شریفه که اطاعت خداوند جل جلاله و
و اطاعت رسول اکرم (ص) و اطاعت پادشاه شرعی را فرض است که بنمائیم قال الله تعالی جل ذکره
فمن نكث فانما ينكث على نفسه ومن اوفى بما عاهد الله عليه اجرا عظيما وهذا ایات شریف ـ
البيعت بيننا و بينك لهذا برمايان واجب است اینکه اعلیحضرت انور والاه امیر (حبیب الله خان)
را لسانا و قلبا به امارت قبول و بیعت کردیم بحکم ایات مافوق فقط .
غلام دستگیر محمد زائی ـ سید احمد محمد زائی ـ عبد الرحیم محمد زائی ـ ملا بهاء الدین اخند زاده
فضل صدیقی مجددی ـ عبد القدوس مجددی ـ ساکن شهر کاریز ـ ساکن شهر کاریز ـ فضل احمد
مجددی و محمد اسحق مجددی ساکنان شهر کاریز ـ محمد الدین اسد الدین دریجاب محضرات
شهر کاریز ـ عزیز الله مجددی ـ غلام محمد مجددی ـ محمد عثمان ـ عبد الله ـ غلام دستگیر
بارکزائی ـ محمد موسی متولی حضرت جی صاحب ـ محمد ایوب خان نورزائی ـ ثقة الله دین محمد
خان نورزائی ـ حمد اکبر خان اسحق زائی ـ محمد نعیم خان و محمد خان ـ و شير خان و اقبال خان
اسحق زائی ـ لعل محمد خان نورزائی ـ میر محمد بارکزائی ـ محی الدین خان بارکزائی ـ والی خان
تره کی ـ نذر محمد خان اندری ـ عبد الله خان اندری ـ ملك جمعه خان اسحق زائی محمد امین خان
اسحق زائی ـ سید توکل آقای علوی ـ حاجی میران بلوچ ـ سید تاج احمد ـ عطا الله ـ سید محمد ـ
عبد الغفور ـ باقی نشان شست و امضاء ٦٣ نفر دیگر .


ـ ٢٧٢ ـ

بیعت نامه مردم ارغنداب
بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین والعاقبه للمتقین والصلواه وسلام على خير خلقه محمد واله واصحاب
اجمعین اما بعد : چون بمذهب مشرف ابو حنيفه كوفي رحمه الله علیه در بیعت جماعه
از اعیان و اشراف یعنی بعضی از علما وسادات و خوانین و تجار كافی است بناء عليه بيعت
اعیان شهر قندهار برای تمامی اهالی قندهار کفایته است مگر ما مردم ارغنداب قريه
مزرعه و خیشکی بجهت تائید نیز بیعت بامير حبيب الله خان خادم دین رسول الله کردیم به
حيثيتی که تنفیذ احکام شرعیه مذهب امام اعظم رحمه الله علیه کند فقط .
تحریر تاریخ ٢٦ ذی الحجه الحرام ١٣٤٢ ـ امضاء ات :

عبد الحكيم مجددي ـ ولی محمد اخند زاده ـ نور محمد ساکن خيشکی ـ محمد عثمان
ساکن مزرعه ـ محمد هاشم ساکن مزرعه ـ دوست محمد خان توم الكوزائی ساکن قریه بابا ولی
صاحب ـ حاجی شمس الدین ساکن مزرعه اخند حيدر ـ عبد الكريم ـ حاجی فیض محمد ـ
امضاء و مهر ونشان ٤٨ نفر دیگر.

انتها بر از روزنامه اطلاعات ایران

ورود به طهران

اقای سردار عبد العزیز خان وزیر مختار سابق افغانستان مقیم طهران که
خبر ورود شانرا بمشهد داده بودم پریروز وارد طهران شده اند .

(مطبعہ سرکاری کابل)


شماره ( ۲۰ )
جریده « حبیب الاســــــــلام »

در کلکسیون مربوطه وجود نداشت


صفحه (۱) جریدۀ هفتگی حبیب الاسلام ـ سال اول ـ شماره (۲۱) (نمرۀ مسلسل ۲۱)

واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا
حبیب الاسلام

مدیر: برهان الدین کشککی
ادارۀ خانه در دارالسلطنه کابل افغانستان ـ نمره تلفون
همه امور تحریریه و حسابی بنام اداره فرستاد شود.
اداره در انتشار و اصلاح مقالات واردە مختار است.
در هر هفته یک مرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود.
اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود.

قیمت اشتراک سالانه در مرکز و در ولایات
در مرکز ـ ٥ ـ افغانی
در ولایات داخله با علاوه اجرت پست ٦ اف
در خارج ١٥ شلنگ
(يك شماره ١٠ پول)

قیمت شش ماهه
٣ ـ افغانی
٣٠ ر ٣ افغانی
٨ شلنگ

تاریخ قمری (١٩) صفرالمظفر ١٣٤٨ ( روز پنجشنبه) تاریخ شمسی ١٢ سد ١٣٠٨ هجری)

صواب الکلام فی عقائد الاسلام (پیوست بشماره ١٨)
نبذە از صفات ستوده حضرت رسول اکرم (ص) و قدسیت فرقان معظم
اثر خامۀ عالی محترم میر محمد شریف خان مد ظلهم.

در مقالات گذشته راجع بابتداء بعثت حضرت رسول مقبول (ص) و دائر به بلاغت و فصاحت و قدسیت کلام قدیم حضرت واجب الوجود جل شانه تعطیلی بمفصیل بحث رانده شد ابا چرا و منظور ازان چه بود.

اينك خلاصۀ مقصد بحث مذکوره را مطابق نصوص قرآنی ایضاح مینمائیم :

تفسیر شریف مواکب در ذیل آیه هشتم سوره مبارکه (رعد) چنین بیان میفرماید عین آیه (ويقول الذين كفروا لولا انزل عليه آية من ربه انما انت منذر ولكل قوم هاد) یعنی کافران و منکران به محمد (ص) میگویند برای چیست که بر طبق خواهش ما معجزه نیامد ـ ای محمد تو نهایت با حاکم را بلاغ ماموری و برای هر قوم نظر بوقت هادی و رهنما فرستادیم یعنی معجزه با اقتضای وقت است تا بمنکران غالب آید مثلا در وقت حضرت موسی سحر و اصحاب آن مشهور بود حضرت موسی بحکمت بالغه ما با عصا وید بیضاء بانها غلبه کرد هکذا در زمان حضرت عیسی علم طب مقبول بود حضرت عیسی باحیای (موتی) بانها غالب امد در عصر سعادت حضرت توی محمد (ص) برای اینکه فصاحت و بلاغت از علوم برگزیده عرب و مقبول انهاست قرآن عظیم غالب است.

بلی قرآن عظیم هم دستور و کتاب آسمانی ما مسلمانان و هم معجزه است که برای غالب شدن پیغمبر محبوب ما (ص) نازل شده است. دیگری هم از معجزات جلیله رسالت پناهی حضرت فخر عالم (ص) که در قرآن عظیم و در احادیث نبوی مذکور است انشقاق قمر است که از طرف مشرکین طلب شد مواز جانب ذاتی نبوت سمات رسالت پناهی بعبارت ما لوهیت باری تعالی عز شانه


- ٢٧١ -

وبقدرت کامله حضرت الله تعالی جل ذکره با شارت انگشت مبارک پیغمبر ذیشان ما قمر بدوحصه منشق گردیده است .
انشقاق قمر را از اهل مکه چه متوجه مسلم بسیار اشخاص ذو وتعدد مشاهده کرده‌اند .
وهکذا از طرف خیلی اشخاص وقافله ها که بطریق مسافرت از دیگر محل ها ومملکت هائیکه از مکه مکرمه دور مگر افق ان ممالک ومحالات با افق مکه معظمه مساوی بود نیز مشاهده شده -
وقتیکه بمکه مکرمه رسیده اند در ان شب وهمان ساعت ودقیقه معینه رؤیت مشاهدات خود را در باب انشقاق قمر خبر داده اند . ولی این حادثه خارق العاده را بمثل انشقاق قمر چرا تمام ساکنین کره ارض دیده نتوانسته اند. اینگونه اعتراض و ایراد مخالفوضائی باحتمال وقوع این معجزه شده نمیتواند زیرا نظر بعلم ارباب فن هیئت معلم وقاری از شبهه استکه بناء بر اختلاف افاق خلق کره ارض سرتاسر از شرق غرب جنوب وشمالی در یک ان نمیتوانند قمر وانشقاق انرا به بینند و دیده توانند از این رو میشود که در بعضی محل ومملکت ها دیده نشده باشد اما کیفیت چه به دور وچه به نزدیک به بسیار زودی منتشر شده هر قوم وهر طائفه خواه براوایات صحیح که کفروایان آن از هر جهت درمیان اقوام دور ونزديك شناخته شده بودند وخواه به مجرد استماع اگر نور هدایت نصیب شان شده بود باید لایل و فتوای اصحاب فن هیئت بحصه حال قبول دین اسلام نموده ایمان اورده اند ما مسلمانان نیز انشقاق قمر را که یک معجزه عالیه پیغمبر ذیشان ماست (ص) از یک طرف با خبار ونقل صحیحیکه وارد شد و واز طرف دیگر با قناعت وعلم اصحاب عقل و نقل وهیئت که انها هم از جائزات عقلیه شمرده و میشمارند از حیثیکه حرکت وسکونت هر چیز را تحت تصرف قدرت حضرت قادر علی الاطلاق میدانیم بوقوع ان بلاشك و شبهه ایمان اورده تصدیق نموده‌ایم .
مگر یکقسم از علمای یهود که اساسا صفات ستوده رسول اکرم (ص) را در تورات شریف خوانده بشدت ارزو داشتند که اگر این وجود ذیجود در ایام حیات ما مبعوث شود تماما با و ایمان میاوریم اما بدبختانه بعد از انکه حضرت فخر کائنات بتبلیغ رسالت شروع فرمودند و روز تا روز گروندگان شرع پاك شان ازدیاد پذیرفت با سرعت تمام توسع حاصل میکرد از جمله همان علمای یهود بودند که از قول وارزوی خود باز ایستاده حسدانه نسبت بحضرت رسول اکرم (ص) در دماغهای متفسخ خود کین وعداوتی پروریدند ونعت شریف احمدیه (ص) را که در تورات مسطور بود تحریف میکردند چنانچه از این ایه کریمه ٤٦ سوره نساء ظاهر میشود (من الذین هادوا یحرفون الکلم عن مواضعه ویقولون سمعنا وعصينا غير مسمع وراعنا ليا بالسنتهم وطعنا فی الدین و لوانهم قالوا سمعنا واطعنا واسمع وانظرنا لكان خيرا لهم واقوم ولكن لعنهم الله بكفرهم فلا یومنون الا قلیلا) .
همین یهودند که کلام را از موضع خود تحریف مینمایند یعنی کلام الله یا کلام در ببار حضرت رسول کریم (ص) در محفل مبارك ایشان که ذکر انکه بعد از نشان دادن صورت قبول در انعطاف از مجلس دیبگر قسم تاویل میکنند ویاخود در تورات شریف نعت مبارك محمد (ص) را تحریف مینمایند . قول ترا شنیدیم وبامر تو عصیان مینمائیم میگویند یا خود ظاهرا اطعنا قلبا عصينا


۲۷۰

وتو از مابشنو و ما ازترا نخواهیم شنید . میگویند ویا ازراه خیانت لسانا بشنود و واز قلب
چیزی دیگر میگفتند . و مماثل باین کلام ها ویا با کلام نخوه یی ادیا نمعنی زبانها وسفسطه ها می
سرائیدند اگر میگفتند که کلام ترا شنیدیم واطاعت کردیم وقول مارا هم بشنو وبما نظر مبارك
خود را منعطف ساز برایشان خیر اورتر واصوب تر بود ولیکن بسبب کفر و خباثت بدشان حق
تعالی اینهارا از رحمت خود طرد نمود وباینحال ازانها خیلی قلیل بسعادت ایمان مشرف
شده اند .
حقیقتا هر قدريكه در باب نژاد یهود از کتب واثار تتبع کرد میشود نسبت بدیگر اقوام قطعا
قابل قیاس نیستند چونکه فطرت ایشان با خیانت وبد سگالی انسر والفت حاصل کرده همچنانیکه
ازین قوم بانبیای خودشان پیغمبران بنی اسرائیل صداقت و پیروی ظاهر نشده واگر شده هم
با هزاران زحمت واشکال همچنین بپیغمبر ذیشان ما(ص) هم مانند سائر اقوام يك دوستی
وصداقت درخشانی که قابل تمجید باشد بظهور نرسیده حتى بين الناس هم گاهی در ــ
معاملات حیاتی واجتماعی از این قوم ونژاد صداقت ووفائی بروز نکرده است . ( ناتمام )

علم النفس
( 3 )
میل عالی یا روحی
پیوسته بشماره ۱۷ .
اثر خامه فاضل محترم هاشم شائق مدیر شعبه .
بعد از شناختن میل اجتماعی وتعطف عالی حالیا بحث کردن از میل عالی اسان
شد . چونکه عالیت این میل راجع است بهیجان و اتشی که از عمق قلب نشئات کرده است اوامر
این میل نیز الت سعادت نمیباشد بلعین سعادت ومنبع حظوظ است . علاوه برین غایه حیات
انسانی همین لذات جاوید است در تماشای حقیقت و جمال و اتصاف فضیلت و کمال واقتران ــ
بوحدت و نامتنها هی .
چه لطافت تعطف خوابمعنی رقت قوام برای سهولت در د قبول فعل باشد خواه
بمعنی سرعت تاثر از ملائی از کثافت هیچگاه خوشنود نمیشود . اگر کونیات باقضای حال
روح را چند روز مربوط داشته است تسکین ان موقت میباشد . اضطراب عميق ولذنی ان باقی ودائمی
بقا است . زوال و قصور در جوهر ان نیست . هرگاه با خود مشغول گردید ادراك عقل که شعشعه
ذاتی اوست در حال تجلی وانکشاف می باید و گرنه مخفی و بی اثر میماند .
اوصاف اساسی (انا) را در اینجا بخاطر باید کرد : مثلا یکی ازان وصفها بساطت(انا)
بود . درینصورت از ترکیب وتسخیر(ابعاد و تجزی) از کثافت(نقصان) و از انفعال(عجز) ــ
ذاتی بری است .


- ٢٧٦ -

میل ناشی ازین علویت واله ایست مستدل یا شعاعی است منعکس از ذات او - مدار ان ادراک
و مشاهده لاهوتی است و محور ان غیر متناهی - کمال - خیر مطلق وخوب فضیلت و جمال است.
چون (انا) حر وفعال است ازینرو میل علوی بحقیقت عمل و اختیار قرابت دارد . چون (انا)
بسیط است ازین حیث بتماشای جمال و نسبت با او مقترن میباشد . هرگاه (انا) ثابت است لهذا
بخیر کمال و فضیلت حقیقی سرا میگشاید . بالاخره مادام که (انا) یکتاست بی توجه از کثرت وفق
عوارض بیزار وبلد مستوحدت استغراق دارد این استکشف تظاهرات میل عالی را در چهار قسمت
مطالعه کردن بتقسیم وظایف و عرفان تحلیلی مناسب افتاده (۱) میل بحق (۲) میل بحسن (۳) میل
بخیر (٤) میل بدین .

١ - میل بحق : میل درین موقع انقدر تشنه است که اگر حقیقت در اشکال غیر متناهی پیدا بد نیز
تسکین نمی یابد . به د از چندین هزار مرتبه اطلاع بحقیقت باز جویان است . از مقدمات چون وچرا
واسطه تا لاتهتنی قانع نمیشود .

تظاهرات میل بحق : در هر دوره حیات ودر هر زمره بشردیده میشود .چنانچه در
تغلغل اطفال حس کنجکاوی تخمه همین میل حقیقت است . اگرچه حس تجسس طفل غیر از جستجوی
حق است. اکنون لیکن جستجوی کیفیت اشیا مقدمه است برای دریافت ماهیات انها . چنانچه
شاعری حس تجسس را درین فرد خود بمناسبت خیلی موزون اقتباس سر کرده :

اشک اگر دائم مجیای چکیدن شد بجاست طفل گر جسته و باشد دلیل دانش است

طفل مستعد قایل از پیش روی هر چیز بدون توقفی نمیگذرد . بسوالهای متعدد و مسلسل و مشاهد ه های
متنوع و متناوب یا خود را مانند میسازد یا شما را . یا اینکه وجود ان چیز را از میانه بر میدارد .
انسان چیزی را نقد انست دشمن میشمارد از همین سبب است . چه جویای حقیقت وقتیکه
ناکام ماند انقبا در معنوی قلب اورا استیلا میکند . این انقباض ناشی از غیر حقیقت در معنیوست
نفرتی تولید مینماید . چنانچه جنگهای یکدیگر انسانها بسا شده که برای دریافت دوستی بود .
بلی الفت از میلهای اجتماعی و انسانی است . هرگاه روح این میل ناکام شد عالم بنظرش سیاه و ـ
تنگ گردید هـ نمای عربده میگذارد .

حق جوئی اعظم برای خود حقیقت است دانش را دانشوران برای فائده ونتیجه کیفیت
نیاموخته اند . با عشق دانش دانشور شان ساخته است. اگرچه نتیجه بعضی تحقیقات عبث
برامده با اینهمه رفع احتیاج عرفانی شده است . یک حقیقت غیر مترقب یعنی عبث را حاصل
کرده سکون یافته اند .

چنانچه دیده شد ذهن طفل در ابتدا جویای قیمت و کنه اشیاء نبوده تنها احتیاج
فعالیت ذهنی را بواسطه استشعار کیفیات تامین میخواهد . اما ... متکامل ازین مرحله پست
بلند شده لذت فعالیت ذهنی را در کشف قیمت و ماهیت اشیاء میداند . ازین رو بلا ارام خواهان
است که بلذتحیات سرمدی برسد . کلید قوانین و تسبروایط مخفی و بعید اشیا را از مبداء و
غایه بدست ارد .


- ۲۷۷ -

علوم مکشوفه که قواعد ان از تجربه و استقراء عمومی ودائمی حادثات استخراج شده ویا
از اکتشافات عقلی که راجع بما هیت وعلتها است بحصول امده همه از اضطراب حق طلبی
ذهن نشاءت کرده است . هزارها سال همین نبض عصبی تقلص و انبساط نموده ، شئون
اشارات و دلالات بی اندازه حاصل نموده است اما حقیقت اشیاء را کما هی تحلیل و تعقل
نتوانسته است بکند . چونکه معرفت قسمت اول یعنی معرفت حاصل از استقرا کمیت لو به
محسوساتست و ادراک قسم دوم یعنی معرفت حاصل از تعلیل که راجع بمبداء ونهایت
کائنات است هر روز باصول تازه تسلسل و دوام دارد . داهیان همه اعصار در ماهیت
موجودات متفق نیستند . مگر در یک مبداء (عالم و فعال) متفق اند . تنها وسیله که اضطراب حقیقت
را از دوش این حیوان متفکر بردارد خلاصی از اقتضاء ات حیوانی بود بمرجع خود پیوستن وبتماشای
خود مشغول شدن است . ( باقیدارد )

ورود اتفاق امود قوای قومی
( قندهاری برای ایفای خدمات مرکزی)
از اطلاعات تازه که درین روزها باداره ما موصول گردیده است معلوم میشود که
یک کندک از قوای اقوام غیور ماتحت اندیشه قندهار برای تشرف بحضور امیر صاحب و ایفای -
خدماتی که از حضور مامور شوند عازم دار السلطنه کابل شده بودند .
اعلیحضرت امیر صاحب پس از استماع این خبر اسلامیت اثر حرکت و وصول قوای مزبوره
در خطه ولایت کابل و اظهار میتوخرمی برین جذبات اسلامی انها امر اصدار فرمود باند
که غازی مزبوره حسب هدایت و تصویب جداگانه که از وزارت عظمی حربیه پیشنهاد گردید ، در
بعضی نقاط هزاره محول خدمات لازمه حکومت متبوعه خود باشند پس از انجام و تکمیل ان هر
واحدی از انها مورد مزید الطاف و نوازشیاد شاهی گردیده بحر طوریکه رای همایونی -
تقاضا فرمود درباره اوشان لطف و کرامت خواهند داشت .

رسیدن تفنگ و دیگر مهمات حربی از قندهار
از جمله خبرهای تازه ترین که بدست امده همانا واصل شدن و رسیدن یکعده مکلی
از تفنگ های جافور دار یست که به حمل و بارگیر چند عراد موترهای لاری درین روز ها از
اشرف البلاد قندهار بدارالسلطنه کابل موصوف گردیده است .
حسب راپوری که از قندهار داده اند این تفنگها از دست عساکر مفتوح و مفرور انواء
امیر امان الله شاه مخلوع افغانستان جمعاوری و گرفته شده است که انها پس از عقب نشینی
و مدافعه اخرین خود هر کدام بخانه و جای و منازل و محلات خود رهسپار و متواری شده اسلحه
و مهمات حربیه را نیز با خود برده انطولی درین روزها از طرف مطفی علما ومشایخ وخوانین
و اعزه قندهاری و فعالیت و سرگرمی رجال حکومتی هر کدام از وشان از قریه ها و محلات خود امده


-۲۷۸-

اسلحه ومهمات سرکاری را بحکومت محلی خودها سپرده رسید میگیرند .

امدن قافله تازه از پشاور

پس از وقوع انقلاب معلوم است که اموال تجارتی و دیگر ضروریات سودا گری کابل که
تهیه وصدور آن بجز از نقاط خارجه از داخل افغانستان ممکن نیست توسط قوافل از پشاور
و دیگر سرحدات موصول میشوند ایضا بروز شنبه ١٤ صفرالمظفر يك قافله بزرگی که عده بارگیر
آن پیش از هزار و پانصد قاطر و اسپ بوده است وارد مرکز شده باندازه کافی چای وبوره و
گوگرد و شمع وملبوسات ومحروقات وشویرات و دیگر مواد لازمه را بمرکز رسانیده تا يك اندازه
بزرگ در رفع احتیاجات اهالی كمك ومساعدت رسانیده است .

رمه های گوسپند در کابل

در هفته گذشته وهم اندرین هفته باندازه کافی رمه های گوسپند از اطراف ونواحی ـ
قطغن و ترکستان وارد کابل شده است چنانچه تمام قصابان شهر شهیر کابل ما بـهمرای
خود
قصابی وظیفه چوپانی را نیز بذمه گرفته هر واحدی از انها يك يك رمه مختصری را گرفته
باطراف قریبه کابل جهت چرا وفربه شدن فرستاده اند اما با وجود تکثر گوسپند وقلت صرفیات
لحوم نرخ گوشت روز بروز سقوط میکند ـ نمیدانیم که قصابان چیره دست برای این گرانی
گوشت چه فلسفه خواهند یافت.

مکتوب اهالی مزار شریف ( باسم اهالی کابل )
بسم الله الرحمن الرحیم
بحضور برادران عزیز محترم ما اهالی کابل عرض واگاهی میدهیم .
که از احوالات ولایت مزار شریف و انقلابات وحوادثات واغتشاشاتیكه درين ولا رخ داده تا
يك درجه اگاهی وواقفیت داشته از هر چمن سمن واز هر دهن سخن شنونده باشند لاكن
از اصل حقیقت وکیفیت بنابر بعد مسافه راه پوره معلومات نخواهند داشت اينك مفصلا بحضور
تان عرض میشود : که چون کاروائی و خلاف رفتاریهای شریعت امان الله خان امیر سابقه
چشمهای ما را خیره و دلهای ما را ابله و خاطرهای ما را پژمرده کرده بود و همه مایان بدل و
جان از حیات وزندگانی خود دست شسته بمرگ خودها راضی شده بودیم وهمیشه التجا بدرگاه
خالق خودها (ج) داشته عرض وتضرع می نمودیم که ازین بلای عظیم که مخرب دین ود شمن
ننگ و ناموس مایان است نجات بدهد .
همانا که خالق پاک ما وشما (ج) بحرمت دین مبین برادران سمت شمالی را توفیق عنایت
وعطا فرمود مکه بسر کردگی خادم دین رسول الله (ص) امیر حبیب الله خان واقای سید حسین خان


ـ ٢٧٩ ـ

آمده او را از تخت سلطنت برطرف وچراغ اسلام را روشن نمود، وشمايان هم به همين صلح
راضي وطرفدار اسلامی بوده خادم دین رسول الله (ص) را بأميري خود ها قبول وباو بيعت
كرده شهر را سپرد او نموديد كه بفحواي ايه كريمه (وقل جاء الحق وزهق الباطل ان الباطل
كان زهوقا) حق امد باطل رفت (۹) فقره خلاف رفتاری ها ي او را شماها که اعزه واشراف و
معتبرین انسمت ميباشيد تعدیل واعلان واخبار نموديد.
اعلان های مذکور بامضاء شما بذريعه هیئت انتظامیه مزارشریف برای مایان ـــــ
رسيده از همت وغیرت وشجاعت اهالی سمت شمالی وشما برادران دانسته شده يك عالم
خوشی ومرحم فرحت هاي ما گردید، چون يك مژده بود كه در مقابل این مژده اگر زندگانی
خود ها را نثار وفدا میکردیم جا داشت.
لهذا به بسیارخوشی واشد رضا، جوش وخروش بی تکلیفی حکومت وامارت اميرحبيب الله
خان را قبول داشته بیعت خط هاي شرعی داده بحضور انور والا فرستادیم. ثانيا بتاريخ
اول ذی قعده نفری هائيكه خود را مسلمان نامیده وسالها در خارج یعنی به دولت روسیه
رفته اقامت گزین شده بودند وهمه بد يك سياه ان وطن خود را سیاه نموده هم مسلك شده بودند
شهر مزارشریف را خالی از عسکر وبلغای طرفداران امان الله را پر از کنده پده بسرکردگی
غلام نبی خان سفیرمسکو امده ازسرحد خم اب عبور وبراه مخفی خود را بشهر مزارشریف ـــــ
رسانید چون قوه عسکری به نسبت اینکه نفری جلبی ونفوسی رطشده وتوبی هنوزگرفته نشده بود
وقوه پسنده وکافی نبود و چیزیکه بود وانهم در سرحدات بود خود را در شهر رساندهــــ
شهر را تحوف شد. چون قوه انحا زیاد بود ما اهالی شهر تاب مقاومت ومقابله را نتوانسته
ظاهرا تسليم بوديم وبر باطن (اللهم نجينا) خوانده در صدد این بودیم که ایــــــن
بلاي عظیم چگونه دفع شود.
چهل روز درمزارشریف اقامت داشت بسیار تلفات مالی وجانی برای مایان داد وظلمی که
از حد واندازه بشر دور بود بالای مایان کرد چون چاره نبود رضا، برضاء حضرت الهي را
داد سنت ار بوديم كازعالم غيب چه بظهور ميرسد.
همانا كه خداي توانا جل شانه كه ضامن دین مبین حضرت سید المرسلین (ص) بود
بحرمت دین مبارک خود خود آيه كريمه كل شي یبرجع الى (اصله) را پیشنهاد کرده اطراف
مزارشریف مثل برادران ترکمانی و اوزبك وغيره به سرکردگی جناب میرزامحمدقاسم خان رئیس
تنظيمه وجناب شیرعلی خان جرنیل نظامی وسيد احمدخان اقای متيرگمرا، وجناب خليفه صاحب
قزل اياق از هرجانب هجوم اورده انهارا شکست داد از راهی که امده بودند بهمان
راه همراي نفري طرفدار اوشان يكجا با عائله خود ها فرار كردند.
لله الحمد والمنه جل شانه
كم بحكم الخبيثات للخبيثين. خبيث ها ازخاك پاك رفته باز يك خاطرجمعی تمام وامنيتــــــ


- ٢٨٠ -

برای ما حاصل شد که امروز توابع مزار شریف عموما بلکه از میمنه الی هرات که واقفیت داریم همه
ارام واسود بحال بغریبی و بیچارگی خود ها مشغول وسرگرم کار میباشیم تلفات مالی وجانی
که شده چون در راه و رضاء (حضرت حق سبحانه وتعالی جل شانه) بود انرا عین سرمایه
حیات وهستی جاودانی خود ها دانسته ومیدانیم که هیچ کدورتی برای ما حاصل نیست.
لهذا بشما برادران که از حال ما واقفیت نداشتید بذریعهء رقیمهء هذا کاملا آگاهی ــــ
داده شد که از این ولا واز طرف مایان بکلی خاطر خود ها را جمعدارید که عموما يك اتفاق و
هر قوم دست برادری داد ه وکینه ونفاق را از سینه ودلها کشیده تفریق قومی هزاره وافغان و
اوزبك وتاجيك وترکمان وغیره وغیره را برطرف کرده همه برادر همدیگر( انما المومنون اخوه ) ــــ
برادرانه رفتار وگزارہ داریم .

عالیجاه عزت وسیاد تهمراه سید احمد خان اقای مقبر گمربک که شخص سادات وخاندان
نجیب وصادق وخدمتگار دولت استوکالتا بحضور شاهانه روانه شده که احوالات خیریت
اینوالا را بحضور شاهانه تقدیم وعرض سلام مایان را وکالتا برای شماها با احوال خیریت
اینوالا که شخصا سوانح تاریخ جلوس شاهانه میباشند برای شما شفا رسانیده مکتوب هذا
را برای تان قرائت کند درخاتمه از خداوند عالم (ع) میخواهیم که برای ما وشما توفیق عنایت
کند که بر اشریعت غراء مستقیم بوده بزیر سایه همایایه این پادشاه دین پرور خادم دین
رسول الله (ص) امیر حبیب اللغخان ارام واسوده حال باشیم وهمه وتبا تفاق بوده اتفاقا متوجه
دشمنان دین خود ها بوده نگذاریم و روا دارنشویم که دشمنان دین ما کامیاب و ننگ و ناموس
ما وشما برباد شود . دشمن امیر حبیب اللمخان را دشمن ودوست او را دوست دانسته
سر اطاعت او نکشیم که خسرالدنیا ولاخره نشویم ( انشاالله تعالی ج) فقط تحریر یوم جمعه
٦ محرم الحرام ١٣٤٨ ٠ امضاءات :
بندة اللحاجي عالی نظر مخدوم ـــ براد ر خلیفه قزل ایاق دستخط حامد مخدوم پسر خلیفه
قزل ایاق بنده اللهعیسی متولی ملا پیغمبر قل ـــ بنده الله مراد نیاز حاجی سحرا ب وکیل افغانی
حاجی علی احمد وکیل هزاره ها ـــ فیدا الله بای وکیل عرب وازبك ميرزا فخرالدین وکیل تاجكيه ــــ
میرایوب وکیل فارسی بورای وکیل ترکمنیه ـــ فقیر محمد وکیل کوهستانی وکوهد امنی ــــ میرزا
قربانشاه رئیس بلدیه ـــ صوفی محمد جان ـــ د ملا عربتاش قرقانی ـــ حاجی اسلم کلید دار روضه
مبارك ـــ محمد اکرم ناظر کارخانه روضه مبارک ـــ محمد غوث قوماندان کوتوالی ـــ سید حسین معاون
قوماندان ـــ عثمان خوجه تجار باشی سعید الاحد تجار ـــ سید مقصود تجار ـــ محمد یوسف تجار ـــ
محمدیسین تجار ـــ عطامحمد تجار ـــ عبد الرزاق تجار ـــ میانحمد امین ـــ حاجی اسلم باشی تجار ـــ
عبد الکریم باشی تجار ـــ میا عبد الکریم تجار .


- ٢٨١ -

از طرف هیئت تنظییه مزار شریف .

اهالی ولایت کابل !

برادران ما اهالی مزار شریف احوال خیریت اثر اینولا را با عرض سلام خود ها فوتًا
بحضور تان تقدیم داشته اند ما فدویان اولا عرض سلام سنت سید الانام (صلعم) را خدمت
شما برادران عزیز ما تقدیم میداریم ثانیا در تحریری فوق تصدیق و بحضور تان عرض میکنیم
که الحمد لله تعالی جل جلاله از برکت دین مبین حضرت سید المرسلین وطالع جوان بخت
غازی امیر حبیب الله خان بکلی خیریت است عموم رعایای اینولا آرام واسوده حال وبدعا گوئی
پادشاه اسلام وفرض خود ها شاغل بوده میباشند که دشمنان دین گم و نابود و شرمنده
و روسیاه گردیده بمقصد یکه داشتند کامیا بمشدند از همه باخاطر عزیز خود ها را جمع
دارید که خیریت کلی حاصل وفضل الهی جل جلاله شامل حال است والسلام فقط مورخه یوم
جمعه ٦ محرم الحرام ١٣٤٨ . امظاء
محمد قاسم رئیس تنظمیه ترکستان
جرنیل نظامی شیر علی

افرین بر جذبات اسلامیه جناب
عبدالرحیم خان واهالی هرات

از فضل الهی اتفاقات ملی اقوام افغانستان یوما فیوما زیاده شده بکمال دلچسپی
اهالی و کلان شوندگان تمام اقوام صمیمت خود را نسبت بحکومت بروز داده میروند .

اهالی هرات که ازبدو امر بپدا وظع خلل ناپذیری حکومت حاضره را مطلع شده انتظامات
ولایتی خود ها را بزیر امر شجاعت نشان عبد الرحیم خان رئیس تنظیمیه هرات به اسلوب
شایسته انجام داده اند اینک برای بیعت دادن صحیح وضمنا بعضی معلوماتدیگری باندازه
چهل نفر از اشخاص بصیر ولایق خودها را وکیل گرفته بحضور اعلیحضرت روانه نمودند وکلای
موصوف بکابل واصل وبحضور شاهانه شرفیاب شدند وطرف شفقت همایونی گردیدند بعد از
ابراز بیعت وصمیمت از طرف اهالی هرات بیان داشتند که در وقتیکه عبد الرحیم خان رئیس
تنظمیه از طرف مرکز به هرات واصل شدند چون شجاع الدوله خان از طرف امان الله خان
رئیس تنظیمه هرات مقرر شده بود وتوجه وافکار اهالی هرات را تماما مائل به پادشاه مرکز
یافت با تفاق غلام صدیق خان وزیر سابق خارجه که از قندهار به هرات آمده بود هر اندازه
پول و دولتیکه در خزانه هرات بود همه را به عاملی بطرف اسکو و مشهد کشیده یکی به
طرف مسکو ودیگری بطرف مشهد فرار نمودند . اهالی هرات درین مدت تمام مصارف کشوری


- ۲۸۴ -

ولشکری هرات را از طرف خود ها به صورت يك كمك فوق العاده علاوه بست امداد -
نمودند چنانچه اکنون هم پول زيادي در خزانه هرات موجود است . مطلب از انتشار
خبر فوق انست تا ملت از کار روائی خدمتگذار صادق حکومت اقای عبدالرحیم خان واز -
عقیدتمندی ملت شجاع دیندار بیدار هرات نسبت بحکومت مركزي و امدن و کلای شان با خبر
بوده ضمنا ازین چور و چپاول خائنین که بدون امر و اجازه شریعت پول بیت المال را برده
در بانکهاي خارج مانده بدان وسیله ها هوای نفس و تن پرستی خود هارا تکمیل میکنند -
بی خبر نباشد .

مساعی حکومت مرکزی نسبت به
رفاه سمت مشرقی

از انجا که نیات رعیت پرورانه امیر صاحب خداما معطوف برفاه اهالی است قبلا عالی
جاهان محمد علم خان شنواري نائب سالار ومحمد الرحمن خان شنواري فرقه مشر وملك قنبرخان
خوگیانی نائب سالار به کابل وارد شده حسب الامر والاجاهه استمالت ورفاه اهالی اقوام مشرقی
دوباره مامور شده معاودت نمودند درین اواخر عريضه شان رسیده معروض داشته اند که .
هر دو ذوات اول الذکر که اقوام شان قبلا مائل ومتحد بحکومت مركزي بودند از قومی خود -
یکهزار وهشتصد نفر وعالیجاه محمد قنبر خان نائب سالار از قوم خود هشت صد نفر جهت
خدمات عسکري اتخاذ نموده صورت اسامی وجهره شانرا بوزارت قوحرب علیحده ارسال و
از قضیه بحضور علیحده عرضه داشته عنقریب عساکر مذکور هم براي انجام خدمات مملکتی
عازم کابل خواهند شد همچنین بغرض زیادت رفاه احوال رعایا ونظام ونسق امور برايا
جناب عبد الرحمن خان ولد عصمت الله خان جبار خیل حصارکی که قبلا بحضور وارد شد ه بود
بحیث رئیس تنظیمیه انجا مقرر واعزام مشرقی گردیده که از عواطف شاهانه باهالی انجا -
دانانده تنظیم امورات شانرا بنمایند از نتیجه کار روائیهای اوثانی اطلاع میشود .

بیعت نامه ولایات و ملحقات ان
بیعت نامه مردم چارده قندهار
بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمين والعاقبه للمتقين والصلواه والسلام علی خیر خلقه محمد واله
واصحابه اجمعين . قال الله تعالی واطيعوا الله واطيعوا الرسول واولي الامر منكم اقرار واعتراف
شرعی نمودیم مایان طایفه اقوام بارکزئی وغیره ساکن چهارده بر اینکه جناب امیر حبیب
الله خان غاور دین خادم المبارک(ص) که بغور دین مسلمانی استاده شد وبه هر مسلمان
حکم مذکور واجب است مایان مردم اقرار میداریم که مایان از امر مذکور راضی میباشیم وخدا
ورسول خدا راضی شود انشاء الله تعالی چون مایان مردم در بیعت خود صادق میباشیم


۲۸۳

هم دعا گويم هم خدمت پادشاه اسلام امير حبيب الله خان به صداقت وراستی ميكنيم . مورخه ۲٥ ماه ذی الحجه الحرام ۱۳۴۷ .

امضاء : محب الله ـ محمد عبد القيوم محمد زائی ـ حاجی عبد الله ،جمعه خان ـ پاینده محمد خان ـ عبد العزيز ـ محمد سرور محمد زائی ـ محمد اعظم فقیر غوث محی الدين رغدادی عبد الغنى ـ صالح محمد ـ باقی امضاات ونشان شصت ۸۱ نفر ديگر .

بسم الله الرحمن الرحيم
بيعت نامه اهالی حکومتی
کلات زمين داور و پشت رود

نحمد المولاء القدير
اللمرحمن الكبير
ثم الصلواه على النبى صم
شيخيم (رضم) عثمان (رضم) على (رضم)
ثبت لخاقان العظيم
عزوله منم تويم

موصوف بااللطف الكثير
وهوا لنصير والظهير
الهاشمی الابطحی
والال اصحب الشعير
كاالبدر في الميل الجهيم
سلطان حبيب الله امير

گشته امير پانظام

در دين احمدصم ذوالکرام
سلطان حبيب الله امير
او قلع بدعت جلی
سلطان حبيب الله امير
او ماحی ظلمات دين
سلطان حبيب الله امير

شاهنشهی عالیمقام
او حامی دین نبی (ص)
صاحبقران خوانده ولی
او عازم املاء دين
او خادم دين مبين

بعد الحمد والصلواه چون حاکم حقیقی بلا نظیر وقادر لم يزلی پاد شاه بی وزیر تنظیم وـ تنسیق زمین و اهالی ان را مفوضقة به بشر نموده بموجب ايه كريمه . انی جاعل فی الارض خلیفه .

وسلسله خلافت انبیاء صلوایا لله عليهم اجمعين بحضرت سيد المرسلين وشفيع المذنبين سید ولد ادم اجمعين سيدنا ومولانا محمد عليه افضل الصلواء واكمل التحيه منقضی گردید وـ بعد از زمانصاد تانخلفاء الراشيدين الحادين المهدين رضوان الله عنهم اجمعين خلافت به امارت مبدل گشته قضیه اجراء اوامر شرعی وقلع بدعت و خصائل نامشروعه بامرها وملوك مفوض گشته كما روى عن ابی هریره (رض) عن النبی (صلعم) قال كانت بنو اسرائيل تسوسهم الانبیاء كلما هلك نبی خلفه نبى وانه لانى بعدى فسيكون خلفاء فتكثر قال فماذا اتامر ونا قال افوا لحديث لاخره .


ـ ٢٨٤ ـ

لذا براي كافه مسلمين فرض وحتمی است که بموجب حکم الهی جل جلاله وقول رسول مصطفوي و ـ
سنت خلفاء الراشدين وصحابه الاکرمین یکی ازجمله خود در امارت وخلافت خود که دارای
غلبه ونصرت ونفوذ احکام وبیعت باشد بامارت خود منتخب نمایند تا نماینده مذکور امر
شان بوده حافظ ثغور اسلام گردد وبه توجه او اعلام شعائر اسلام وخافی مظالم ازظالم
شود بنا بر حسـب مرقومه فوق الذکر ما یان مامورین وخوانین واعزه واشراف و وكلا وريشسفید ان
وهمعمردم حکومتی کلان زمین داور بشنرود قرار اطلاع مخابره اعلانات ولایت قند هار عساکر
ظفر ماثر امير حبیب الله خان بمع مامورین ملکی ونظامی وارد ولایت قند هار گردیده بموجب
اعلانات مذکور خواستار بیعت براي شاه مذکور شده مایان اهالی بدون منازعه ومجاد له
وخون ريزي براد ران اسلامی امیر مذکور را با مارت خود ها منتخب نمودیم دست بیعت
میدهیم اوامر شاه مذکور را موافق بامر کتاب الهی قبول داریم وازاطاعت مذکور سرکشی ـ
نداریم موجب ایه کریمه :
اطیعوا الله واطيعواالرسول واولی الامرمنکم فان تنازعتم فى شىء فردوه الى الله والى الرسول
انكنتم تومنون بالله واليوم الآخر ذالك خيرا واحسن تاویلا .

براي شاه مذکور تقویت وحمایت دین مصطفوی (ص) وقلع مبتدعین دهری وتنفبذ اوامر
شرعی را خواستاریم که موافق باصول احکام الهی حل جلاله باجمله عالم سلوک نماید . فقط
تحریر اول محرم الحرام ١٣٤٨ .
امضاء اشعامورین وخوانین غلزائی ـ ملا عبد الحکیم خان قاضی محکمهـ عزیزاحمد خان سرشته دار قایم
مقام حاکم کلان ـ عبد الغفور کوتوال ـعبد الخالق خان مامور كمركـ نورمحمد خان مفتی ـ سید
میرمحمدشاه خان سركاتب ماليهـ نوزاد ـ غلام جیلانی خان سركاتب سررشته داری ـ فیدمحمد خان
كاتب خزانه حکومتی کلان زمین داور ـ عبد الروف خان سرکاتب پستهـ میرزاعبد الله خان سرکاتب
کوتوالی ـ محمد معصوم خان ساکن مزارـ محمد جمعه خان ساکن موسی قلعهـ محمدافضل خان
ساکن غره تالهـنورمحمد خان قوم علی زائی ـعبد الظاهرخان ساکن ایلاقـ ولی محمد خانـ
محمداعظم خان علی زائی ـ یارمحمد خان ـعبد الرحیم خان ـمحمد جمعه خان ـ محمداکبرخانـ
محمدعثمانخان ـ ندا محمد خان ـغلزائی ـ سلطانمحمد خان قوم علی زائی ـ غلام محمد خان سرهند
غلام صديق خان ساكن سرهند ـ محمد ایوبخان ساکن زمین داورـ وزیرخان ساکن زمین داورـ
محمدجمعه خان غلزائی ـ دادمحمد خان اخندزادهـ احمدجانخان قوم علی زائی ـ خیرمحمد خان
محمدحلیم خان ساکن زمین داورـ محمدعمرخان ـ امیرمحمد خان ـ غلام محمد خان ساکن توغكـ
ملا خيرمحمد خان اخندزادهـ دوستمحمد خان ـغلام دستگیرخان علیزائی ـ محمداصغر خان محمد
زائی ـ محمدصدیق خان علی زائی ـ محمد حلیم خان علی زائی ـ محمد اکبرخان خروتی ـ محمد
محمدعلم خان ـ باقى امضاء ومهر ونشان شصت ٩٨٩ نفر ديگر


- ۲۸۰ -
تجویز وزارت خارجه راجع به محصلین افغانی در خارج
نظربانقلاب شديد يکه در افغانستان رخ داده متعلمین افغانی در خارج از طرف والد
و رشت داران خود کندر کابل اند خاطر نگران هستند و همچنان والد و رشته داران انان د ر
اینجا از طرف انان خاطر پریشان خواهند بود چون تاکنون راه امد و رفت پوستی کابل
و خارجه چندان اطمینان بخش نبود کنون که از تفضلات الهی طره امد و شد پوستی
جاریست لهذا وزارت خارجه چنین اندیشید .
والد ومتعلقين متعلمین افغانی کجاوالد و اطفال شان در خارج اندمکاتیب خصوصی
خود را عنوان مربوطین خود نوشته بعد از نصب تکت محصولی پوستی خارجه با لغافه سرباز به
وزارت خارجه اورد هبد ائره اوراق وزارت خارجه تحویل نماید تا از اینجا با پوست های رسمی
وزارت خارجه در خارج گسیل شود . بدیهی است مراسلین در اوقات لازمه بدایره اوراق -
وزارت خارجه خبر گیر ای جوابات مکاتیب خود باشند اگر جواب رسید برای شان تسلیم میشود
و به اساس این تجویزات انشاء الله تعالى جل ذکره رفع خاطر نگرانی طلاب ومتعلقین شان بعمل
می اید بعد از ان که امور پستی خارجی بحال طبیعی خود جریان پیدا کرد البته هر شخص مکتوب
خود را در پست تحویل خواهد نمود.

مد وجزر اسلام
(٦)
از سیاست کاخ و کوخ سرکشان بر باد کرد و زمحبت خانمان بیوگان آباد کرد
هم یتیمان را از لطف طبع خود دلشاد کرد هم غلامان را زقید بندگی آزاد کرد
یکجهان سرگشته را آورد سوی راه راست از برای رهنمائی از کسی اجرت نخواست
سر غیب الغیب در ارایش اظهار داد گوهر توحید را خودگرمی بازار داد
امیان راد رس حکمت داد و با تکرار داد تازیان را جام وحدت داد و بر سرشار داد
پایه پیغمبری را برد بر اوج بلند تا به محشر اوازه از لایفی (۱) بعد ی فگند
کاروبار معرفت چون یافت حسن انصرام حجت ایزد تعالی گشت بر مردم تمام
چون بحکمت گشت قانون شریعت باتمام کرد ان جان جهان رحلت سوی دارالسلام
رشته دین هد ی در دست قومی (۲) واگذاشت کز بزرگی در جهان با خویشتن همتا نداشت
تاجداران سداد صوفیان با صفا خازنان گنج حکمت خالی از حرص و هوا
سبر چشمان قناعت فارغ از کبر و ریا جان نثاران شریعت خاصگان کبریا
از درون جان هواخواهان دین احمدی وز ته دل طالبان فیض سرمدی
داشت بر سر تاج دانش هريك از برنا و پیر گشته از سرمایه علم وعمل هريك امیر
در سخن سحبان (۳) وائل در صغیر و در کبیر در فصاحت (٤) بیعدیل و د ربلاغت بینظیر


- ٢٨٦ -

گرسخن راندند عالم را تحیر دست داد خطبه خواندند گرغوفا بعالم اوفتاد
روی گیتی با زبان تیغ و با تیغ زبان ساختمزیبائین از باختر تا خاوران
داد هنگام حوادث بهر حفظ جسم وجان عالمی رانیزه خطی شان خط امان
گر بمدنیا از جلادت شورشی انگیختند ليك از حسن ادا طرح نوالین ریختند
کاروان ما گذشت اما بصد مشعل گذشت کز فرو غروی ایشان چشم عالم خیره گشت
این زمان تاریکی ست وظلمتست ومحن دست ليك ما را همچنین این راه می باید نوشت
وز خلا با نند نجپالی ماچو این ره سر کنیم
ان چراغمرده را باید کند یگر بر کنیم

۱) قال صلی اللهعلیهوسلم ا نا انه لا نبی بعدی تحقیق پس ازمن نبی نخواهد بود .
٢ ومزاد از قرم صحابه کرام وخلفای عظام است رضوان الله علیهم اجمعین .
٣) سحبان نام فصیحی است که بفصاحت وبلاغت درعرب ضربالمثل از قبیله بنی وائل است.
٤) تققئلا فصاحت وبلاغت جوهر ذاتی عرب بود کهدر معرکه های جدال وقتال از رجزخوانی
شان مبارزان را خون در بدن جوب میزد و جلادت وتهور در طبیعت می افزود گویا
زبانهای آن اتشین بیانان در میدان کار زار کار سیف سنان : می نمود . جان دیون
پوست مینگارد : كععلم اد بتازیان در قالب علم ادب یونانیان ورومیان جان تازه ـ
دمیده بود» .
منتظ طرنلیش اعتراف کرده است که عربدر فن ادب سر امد همگان بوده است
واهل پورپ کهدرین جزو زمان درمواقع رزم وبزم وسور وماتم تقریر ها مینمایند وانرا
بلغت خود اسپیج نام می نهند غالبا خطبه خوانیهای خطیبان انظم را تقلید
کرده اند .


- ۲۸۷ -

فتوحات اسلام - فتح بيت المقدس
(١٦)

چرا که صفات محمد (ص) وامتحان اورا در کتب اهل سلف دیده ام و خدای عزوجل برای
موسی ابن عمران وحی کرده که یا موسی من هیچ امتی را از امت محمد (ص) گرامی تر
خلق نکرده ام و اگر محمد نمی بود نه جنت را خلق می کردم نه نار را و نه اسمان ونه زمین را
و امت او بهترین امم است و دین او بهترین ادیان است که او را در اخر الزمان مبعوث
میکنم و امت او همه گی سزاوار برحمت من میباشند و او نبی تهامی قریشی است که از برای
مومنان رحیم میباشد و بر کافران شدید است امور خفیه او مثل امور اشکارای اوست و قول
او خلاف فعل او نمیباشد و دور و نزديك به نزد او یکسان است واصحاب او در بین خود
بسیار رحیم اند و از برای یکدیگر مهربانی ها میکنند امیر المومنین عمر (رض) فرمود که یا
کعب تو اینهارا از صدق میگوئی کعب الاحبار عرض نمود که یا امیر المومنين والله ثم والله
که تو این گفته های مرا صدق دان که هرچه در سینه خود مخفی داشتم برای تو اشکار
کردم عمر (رض) فرمود که الحمد لله اینکه خدای تعالی ما را عزیز گردانید، وبزرگی ها
نموده وبدین اسلام تشرف داده و ما را از رحمت خود رحم نموده که رحمت او تمام اشیا را
شامل است و از برکت محمد (ص) ما را هدایت کرد یا کعب آیا تو حال عزم کرده ئی که بدین
ما داخل شوی . كعب الاحبار پرسید یا امیر المومنین (رض) آیا در کتابی که خدای تعالی
به پیغمبر شما نازل کرده ذکر ابراهیم هم است . یانه .
امیر المومنين عمر (رض) فرمود که اری است و این آیه را تلاوت نمود :
که و وصى بها ابراهيم بنيه ويعقوب يا بني ان الله اصطفى لكم الدين فلا تموتن الا وانتم
مسلمون ام کنتم شهداء اذ حضر يعقوب الموت اذا قال لبنيه ما تعبدون من بعدی قالو
انه بد الهك واله ابائك ابراهيم واسمعيل واسحق الها واحدا ونحن له مسلمون . باز
این ایه را خواند :
که ماکان ابراهیم یھود یا ولا نصرانيا ولكن كان حنيفا مسلما باز این آیه را خواندند که
افغیر دین الله يبغون وله اسلم باز این آیه را تلاوت نمودند که ومن يتبع غير الاسلام
دينا فلن يقبل منه باز این ایه را تلاوت کردند که : قل اننی هداني الى صراط مستقيم
دينا قيما مله ابراهیم . ( باقیدارد ) .

(مطبعه سرکاری کابل)


- ٣٨٠ -

صفحه ۱ (جریده هفتگی حبیب الاسلام - سال اول شماره ۲۲) (نمره مسلسل ۲۲)

واعتصموا بحبل الله جميعا ولاتفرقوا

حبیب الاسلام

مدیر: برهان الدین کشکی

اداره خانه در باغبانان کابل افغانستان - نمره تلفون ۰
همه امور تحریریه وحسابی بنام اداره فرستاده شود .
اداره در انتشار واصلاح مقالات وارده مختار است .
در هر هفته یکمرتبه یوم پنجشنبه نشر میشود .
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .

شرح اشتراک
سالانه ششماهه
در داخل
در مرکز - ٦ روپیه ٣ روپیه
در ولایات داخله با اجرت
پست - ٧ روپیه ٤ روپیه
در خارج ١٥ شلنگ ٨ شلنگ
قیمت يك شماره ٦ پیسه
اطلاعات

۱ درین اخبار از احکام دینی و مسلك اسلامی و هر گونه علوم وفنون و اتفاقات سیاسی و مفاد دولتی و
منافع ملی بحث میشود . )

تاریخ قمری ٢٦ صفر المظفر ١٣٤٨) پنج شنبه (تاریخ شمسی ۱ اسد ۱۳۰۸ هجری)

در راه دین وعشق وطن سر بکف نهید

اسلامیان گراندکی انصاف خو کنند
اندر طریقه (حق) بشناسند فـرحق
در راه (دیـن) وعشـق (وطن) سـربکف نهند
در خوابگاه غفلت و راحت نیارمند
در گوشه های ملک بود ظلم و اعتساف
یا دشمنان دیـن نـه سپارند سـرحـق
از فاضلان خویش بگیرند علم او فضل
عبرت اگر زذلت ـ اشخاص بد عمل (١)
اندر طریقه دانش وتقوی چو مومنان
از غفلت وجهالت و ذلـت بـری شـونـد
بر ارتقای (شرق) (۳) نمایند افتخار
نهصد کرور (مسلم) اگر متحد شوند (٥)
پشت فلك بلرزد از ان دم که (مسلمیـن)
گر بر فراز کاخ (ترقی) قدم نهند
چون (بغض) وكین بهانه بود مخرب جهان
باید که با رگاه دیانت شـود بـه پـای
خونر نگست (نیمتاج) که اندر طبیعت است

باید به سوی باطن (اسلام) رو کنـد
رفع (شقاق) کرده و دفع عدو کننـد
خون در اذای باده به جام وسبو کننـد
تکیه بخاك در عوض پر قو کننـد
با سعی و (اتحاد) اورا رفت و رو کنند
اسرار ملك ودين هـمه سـرمگو کننـد
سلب وجاه ز دشمن دیرینه خو کننـد
حاصل شده کین عمل از (۲) اتقو کنند
کسب (کمال) و معرفت و آبرو کننـد
با (غیرت) و شهامت و (اخلاق) خو کنند
کمتر زجاه (مغربیان) (٤) گفت و گو کنند
بی شك توان که حمله بجهان زیر و رو کنند
بر طرف (کعبه) انجمن از چار سو کنند
سنجاق فتح خویش به ماهی فرو کنـد
بحر مقاصد خویش عمل از (٦) فاصلحو کنند
تا رفع ظلم حمله خلائق از و کننـد
ذلـت بـرای قـم (۷) چـو باعـث خو کنند


-٢٨١-

با شد فریضه کسب (علم ) از برای ما
ایشان باید عبرتی از (٨) اطلبو کنند
با شیر (علم) پرورش از کودکان شوند
اولاد تا بخند بحر سو که رو کنند
فضل و هنر هماره نمایند اکتساب
کمتر خیال طاوس و رنک وبو کنند
اسلام را بذات نه بدعیب مسلمین
باید که رفع نکته هر عیب جو کنند
از ظلم و جور وکین شده اسلام خوارقۀ وزار
کفار خیره خیره نقل ها بر او کنند
قرآن بود معدن انصاف وعدل و داد
آنان که منکرند بکو رو برو کنند

ضررهای بغض وعناد وخرابی
های کینه و فساد

حضرت حق سبحانه وتعالی برای تسویه ودرست فرمودن تمام امور و معاملات دنیوی واخروی ما مسلمانها که بشرف پیروی حضرت محمد مجتبی افتخار داریم در قران پاك خویشچان اوامر وارشادات مکملی را عطا وکرامت فرموده است که اگر ما برای پیشبرد مقاصد دنیوی و اخروی خود فقط وفقط بهمین قران پاك واحادیث صاحب لولاك وفرمایشات دیگر پیشوایان دین خود صرف همت وبذل مقدرت ورزیم همانا که هم از احتیاجات دنیوی خویش مستغنی وهم بخواهشات اخروی خود ها نائل وفائز المرام خواهیم شد .
یکی از جمله ان اوامر عالی وهدایات کافی که در قرآن شریف برای ما عالم اسلام اعلام شده ـ امر مهم (اصلاح ) است که برای دفع مرض مهلك جهان سوز (بغض و قدعناد ) ـ نسخه‌ایست کافی ـ وجهت رفع بلیه مدهشه عالم دوز(کینه وفساد ) دوائی است شافی .

١) مطلب از اشخاص مبتدع بوروپی مشرب است .
٢) اشاره بقول الله جل جلاله که اتقوا الله است میباشد یعنی بترسید از خدای بزرگ .
٣) زیرا که اکثر بلاد اسلامی در مشرق واقع است .
٤) یعنی از افعال نا مشروع واعمال ممنوع شان .
٥) اشاره است بمفاد ایه مبارک واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا ـ یعنی چنگ بزنید بریسمان اتحاد خدائی واز هم جدا نشوید .
٦) یعنی انما المؤمنون اخوه فاصلحوا بین اخویکم ـ یعنی چون مسلمانان با همدیگر برادرند باید باهم تا صلح ورزند .
٧) اشاره ایه ان الله لا یغیر بقوم الایه .
٨) اشاره حدیث اطلبو العلم من المهد الی اللحد علم را کسب کنید از حین صباوت تا سن کهولت .


بلی! اگر همین نسخه شریفه (اصلاح) و همین دوای مفید (اتحاد و اتفاق) در میان نمی بود و تدارک و استشفای این مرض منحوس شقاق به همین طور نمیشد همانا که اختلافات جزوی ونزاع و پیچیدگی های سر سری ( بغض وعناد وکینه و فساد) به اندازه افزونی و ترقی می کرد که تا به صد ها سال تخم نزاع باقی می ماند ــ وازین تخم بد منافرت ومخالفت ادبار وفلاکت در میان قوم جاری و طاری میگشت و خرابی های بسیاری را پیدا وتولید می نمود .
چنانچه تاریخ ماضی واحوالات گذشته اقوام غیور عربی شاهد این مدعا وموید ایــن مطلب است که دائما اختلافات جزوی وسخنان عادی بواسطه نبودن گوهر گران بهای ( اصلاح) وموجود بودن ماده منحوس ( بغض وعناد ) در میان انحا ـــ پیش خیمه جنگهای مدهـش صد ها ساله و اساس و سبب جنگ وجدالهای متمادیه شان گشته بود حتی بواسطه همین خانه جنگی های خود تا چندین سال فرصتی برای درستی خانه ومؤتمن جهت ابادی وطن خود ــ نداشته . بل همیشه مصروف ومشغول بیخ کنی و استخوان بری خود شان بوده هیچ نمیتوانستند که بیک مرکز متحد ـ خود هارا مجموع کرده قوم خود را از تیه بدنامی و گمنامی واز بادیۀ خودکشی و خون ریزی کشید ه در اقوام عالم ممتاز و بین اقران وامثال سرفراز بسازند .
وقتیکه ( ناجی امم) و ( مصلح اعظم) یعنی ذات ستوده صفات سرور کائنات حضرت ( محمد اکرم) صلی الله وسلم درین بزم هستی رونق افروز شدند و مطابق باحکام خداوندی به کمال صبر و شکیبائی به هدایت وراهنمایی این اقوام جاهل معروف شدند دیده وخوانده باشید و الا شنیده اید که دریک فرصت اندک ان شیداشیان راه گمراهی و روندگان جاده جهالت و گمنامی را از اثر کلام معجز نظام رساله لام و بیانات هدایت ایات و اخلاق حسنه و رفتار خوب خود طوری از زاویه خمول وبد نامی و گمراهی کشیده براه راست وجاده هدایت راهنمونی فرمودند که ـــ همان جمعیتی که دیروز خیر را از شر و نفع را از ضرر وظلمت را از نور و نزدیک را از دور ـــ نمیدانستند امروز هر فردی از انها مقتدای جمهور انام و متحدی قاطبه خواص و عوام شده ـــ مصداق ( اصحابی کالنجم بایهم اقتدیتی اهتدیتی) شدند .
اری ازاثر همان بیان هدایت توامان سید الانسر والجان بود که اسلاف کرام و پیشوایان عظام ما همدیگر شان را به اواز بلند ندا میفرمودند که ای مسلمانان چون شما با همدیگر برادر وتن و وجود همدیگر میباشید به اتحاد واتفاق و اصلاح احوال خود جدا بکوشید واز قتل وقتال وجنگ وجدال وبغض وعناد وکینه و فساد دائما به پرهیزید و همواره براه صلاحیت و اسلامیت وجاده موالفت وطریقه موافقت همه عنان بروید تا حسب مقررات صحیحه اسـلامیـــــه سید و سردار وسرور نامدار جهان و جهانیان بشوید .
الحق که از اثر عمل نمودن وپابندی بهمین احکام مقدس (اتحاد) و (اتفاق و اصلاح) وعمل صحیحنمودن باحکام نازله قرانی بود که ان قوت وعظمت وجوش وخروش اعراب که قبل از بعثت حضرت ختمی مرتبت برای تخریب و تنزیل و برادرکشی و استخوان شکنی وخانه جنگی همدیگر صرف می شد ـــ


- ۲۹۱ -

پس از هجرت نبوی وخروج جرار مصطفوی برای مقابله اعدا٠ واعلای کلمه الله وعظمت وجبروت
اسلام یك اسلحه نهایت موثری ثابت شد .
بلی ٠ بلی ٠ از اثر همان اصلاح پروری و اتفاق اندیشی واسلامیت و دیانت بود که دین
مبین اسلام بيك چنان سرعت صاعقه نمائی فروغ یافت که از ( اندلس ) تا ( هند ) همه را زیر
نگین ساخت . مورخین یورپ ومدرین تمام جهان را ازین ترقی های اسلام بيك حیرت واستعجاب
دست میدهد که ایا ان کدام یك قوت برقیه بود که بادیه نشینان عرب را در مدت بسیار اندکی
اقا و سید و سردار ( قیصر) و (کسری) ساخت . برادران من . این از اثر همان اصلاح بین
المومنین واتفاق فی المسلمین وتشدد علی المخالفین وعمل صحیح نمودن بجمیع احکام دین ــــ
مبین بود که اسلام ومسلمین را از حضیض ذلت وگمنامی کشیده بر اوج رفعت وعظمت و ــــ
زند نیکنامی رساند ودريك فرصت اندك كوس عدالت و بانك انسانیت و اوازه مدنیت انها را
در سرتاسر جهان بگوش تمام جهانیان رسانیده انها را مصداق این طور اقوال ساخت .
چو صبحش در اقواه دنیا فتاد
تزلزل در ایوان کسری فتاد
بمالا قامت لات بشکست خورد
به اعزاز دین اب عزا ببرد
نه ازلات وعزا براورد گرد
که تورایت وانجیل منسوخ کرد

واسفا از وقتیکه ( اصلاح ) ازبین مسلمانها گم شده رشته اتحاد واتفاق سست گشته ــــ
ثمر وبرگ درخت موالفت وموافقت از دست رفت بالمقابل ان قوت وعظمت ووسعت رقبه اسلامی
نیز متدرجا رو بسقوط نهاده قوت متحده شان در تنازعات بیجا محو شده رفت و از هر طرف
حالت فلاکت نکبت براوشان ریخت وگرد کم قوتی وبی سعادتی که ازنتیجه بدبختی است
بر سر شان بیخته ــــ بالاخر(ه) .
اسلام ضعیف دید ومسلمان ضعیف ماند .

جز این نیست که این همه بد بختی ها از سبب عمل ننمودن بایه کریمه ( انما المومنون اخوه
فاصلحوا بین اخویکم) بود که ان مرکز علوم وفنون وان مظهر شوکت اسلامی وان پایتخت قدیم
اسلام ازدست تطاول تاتار بخاك زار برابر گردید وعظمت پارینه شان ازدست رفت . چنانچه
اندلس را که مسلمانها بزحمات شش صد ساله خود منبع کمال ومعدن اجلال ساخته بودند از بی
اتفاقی وعمل صحیح ننمودن بقو باوامر اسلامی ازدست دادند این هم از سبب عمل ننمودن باوامر
شرعی بود که امیر تیمور سلطان یلدریم را در قید نفر انداخته قوت اسلامی خود را قلقل ضعیف
رسانده راه ترقی اسلام را از سرزمین یورپ مسدود ساخت .

در همین چند سال گذشته مسلمانان عراق عرب وشامات وفلسطین وسوریه وحرمین ــــ
شریفین اگر رشته اتحاد واتفاق را که با حکومت اسلامیه ترکیه خود داشتند از دست نمیدادند
ان قطعات بزرگ مملکت ترکیه از وی منفك نمیشد وبصورت حالیه این مقامات مقدسه اسلامیه ــــ
علیحده علیحده وتکه تکه وپارچه پارچه بزیر اثر ونفوذ این وان نمی امدند ــــ امروز اگر مسلمانان


- ۲۹۲ -

روی دنیا واقعی پابند اوامر اسلامی می بودند باین مصیبت های که دارند گرفتار نمیشدند
وحالت اسلام این قسم زبون وخوار نمی شد .
و امیر امان الله خان شاه مخلوع افغانستان اگر قدری بیشتر عاقل می بود وبد بختی
و سست عقیدگی او را بوادی ادبار نمی کشانید ابدا بقدر یک سر موی هم از اوامر شرعی
تخلف نمیکرد وجدا ترقیات مطلوبه را باصول اسلام وقواعد شرع غراي محمدي تعقیب
میکرد وبکمال دقت وباريك بينی مرض این ملت اسلامی خود را درک کرده نسخه را برای شان
از روی شرع اسلام ترتیب میداد در نتیجه نه خود شر باین روز سیاه مبتلا ونه این اثر نفاق و ــ
شقاق که امروز بد بختانه در برخی از قبایل وعشایر افغانی محسوس میشود تولید می یافت .
این همه از نتایج عمل ناکردن بر اوامر شرعی است که خمیازه ان را میکشند ومی چشند .
طرزه اسلام همیشه این بود که هر فردی که در حلقه اسلام داخل میشد تفاوت
و امتیاز بر یکدیگر نداشتند همه افراد شکل مساوات را گرفته در حلقه اتحاد دست بدست
می بودند ودر هر حالت شريك همدیگر می شدند رفته رفته امروز نوبت باینجا رسید که
مسلمانان به تفرقه های گوناگون قومیت ونسل وبلاد وشيعه وسنى وافغان و تاجك وهندى وسندي
وعربی وغیره وغیره منقسم شده شیرازه اتفاق خود را از دست نفاق وتنبلی وعیاشی پراگنده ــ
کرده خود را نزد اعدای اسلام خوار وبی اعتبار نمودند .
اندر طبیعت است که باید شود ذلیل هرملتی که تنبلی وعیش خوکنند
چون تبدیل حالت وابسته به عمل است ونتیجه عمل نيك همیشه عزت و رفعت ونتیجه عمل بد مذلت
است وبرای هر قوم اتحاد واتفاق واسباب خوبی باعث ترقی وتعالی وعروج ـــ ونفاق وشقاق و
بغض وعناد واسباب خرابی موجب زوال شان میگردد لهذا از تمام اقوام وسکنه وقبائل وعشائر
واوامر مذهبی خود پیش از پیش پابند بوده تا بتوانند از بغض وعناد وکینه وفساد به پرهیزند
وبجاده اتحاد واتفاق واصلاح پویان شده اضافه برین باقوال اهل غرض واهل فساد گول نخورند و
اعمال وافعال خود شان را خوب و پاکیزه کنند تا بحالت خوب وترقی های مرغوب نائل شوند .
اگر خدا ناخواسته درین موقع نازك ودرین فرصت باريك شما علما ومشایخ وخوانین و ــ
اعزه و صاحبان نفوذ واشخاص مسئول افغانستان مرض حاضره خود ها را تشخیص ننمودید و
يك نتیجه درست و دوای مناسبی برای ان حسب شرع شریف ومقررات اسلامیت تان تجویز ــ
نکردید البته که دچار فلاکت ومصیبت خواهید شد و (خاکم بدهن) خود ها را بدست خود
در گودال بد بختی ومذلت انداخته بانواع مصیبت وزحمت سردچار خواهید کرد واگر از ــ
عقل وخرد کار گرفتید وهر هر فردی از افراد تان بمقررات صحیحه اسلامیه کار کردید وخود ها
را ظاهرا وباطنا وقولا وفعلا مسلمان و با ايمان ويك خادم صادق افغانستان ساختید ازفضل
و كرم وقياعطايا ونعم حضرت باری جل اسمه امید قوی است که در اندک فرصت افغانستان باز
مثل دوره اسلاف کرام واجداد عظام خودگل سر دوستان وخار چشم دشمنان خواهد شد .


- ٢٩٣ -

در خاتمه مقال از خداوند متعال برای شهریار نیکو خصال خادم قبله دین رسول الله (ص) امیر حبیب الله توفیق مزید خدمت دین مبین و رفاه و ارامی مسلمین را خواستار بوده دست بدعائیم که عامه رعایا و قاطبه برایا سر در حلقه اطاعت شان در آورده با حکومت حاضره خود همدست و هم نوا شده برای تحفظ دین مبین و صیانت این خاک پاک خود صرف مساعی ورزند.
طلوع نیر های درخشان جرائد اسلامی در سر تا سر ممالک افغانی
استماع این خبر موجب کمال بهجت و مسرت است که با وجود این انقلاب بزرگ مقدسر که سر تا سر افغانستان را فرا گرفته بود. از مساعی جمیله حکومت مرکزیه اسلامیه پس از فتح و تسخیر هريك نقطه مهمه اولین امری را که رجال فعال و اشخاص بصیر سلطنتی اجراء وبرسی نموده اند همانا ادامه مطبوعات محلی و جریان جرائد اسلامیه مقامی انجا بوده است.
حبیب الاسلام با اینکه تا حال از اکثر معاصرین افغانی خود اخبار و اطلاعات لازمه را ـ وقتا فوقتا اخذ و اقتباس نموده است ولی نظر بمیه فر مشکلات اداری که داشت در همان وقت و زمان لازمه آن موفق شده نتوانست که در حین موصولیت و اجرای هريك ازین جرائد تفریط و خوش آمدید برادرانه خود را نسبت بهریک ازین معاصرین اسلامیت قرین خود نذر و ـ تقدیم میکرد. اگرچه فی الحال هم ما طوریکه شایان شان هر يك ازین اخبارهای والاشان ـ است هيچ يك نظریه عقیدتمندانه و تحریرات اخوتانه خود مان را نسبت بخیر مقدم و مرحبا گوئی هر واحدی از انها عرض و تقدیم کرده نمیتوانیم ولی از معرفی آنها بقارئین کرام و تشویق نمودن ابنای وطن را باشتراک هر واحدی از انها نیز خود داری کرده نمیتوانیم.
نهضت الحبیب اولین اخباریست که در مرکز
ولایت قطغن و بدخشان بمقام خان اباد بقلم عالیجاه فضائل اگاه مولوی محمد بشیر خان بيك قطع متوسط اصول درست در چار صحیفه ١٢ پوند در هفته يكبار طبع و انتشار مییابد تا هفتم شماره انرا خوانده ایم در اسباب و علل این انقلاب خوب پیچیده و با حکومت اسلامیه مرکزی خود اظهار عقیدت و اخلاصش را ابراز داده ضمنا از بعض تنقیدات لازمه نیز جلو ـ نگرفته بدل اشتراک ان از وزرا سالیانه ١٥ روپیه کابلی ـ ششماه ١٠ روپیه کابلی از روسا و اعیان و حکام الى درجه ٣ سالانه ١٠ روپیه و ٦ ماه ٧ روپیه در حوزه خان اباد ٦ روپیه سالانه ٤ روپیه ششماهه در ممالک خارج سالانه نیم پوند ـ ٥ کلعدار . در ٦ ماه .


ـ ١٤ ـ

اتفاق اسلام دومین جریده ایست که در
شهر شهیر دارالنصرت هرات بقلم مشکین رقم علامه فاضل ونحماه کامل اقای غلام سرورخان
درین عصر اسلامیت حصر حبیبیه نشر میشود مطالعه ما بسه یا چار نمره تازه ان برخورده
است اطلاقاتش خیلی بلند ومضامینش بسی ارجمند تقطیعش مثل حبیب الاسلام در هر چار شنبه
یکمرتبه نشر واشاعه مییابد لهجه اش قدری تیز ونظر باقتضاء عصر وزمان (بخيال ناچیز انعام)
اندکی قابل تعدیل است طرفدار جدی وصاحب حرارت انقلاب بوده با این حکومت خود بيك
اصول بسیار مخادنت امیز وشیوه محبت انگیز اظهار عقیدت میکند در حق گوئی وصحافت
کاملا بر تعقیب جرائد عصری کار روائی دارد .
وجه اشتراک ان در هرات سالیانه شش روپیه در ولایات داخله وخارجه ١٥ قران از ـ
افراد عسکری ۱۱ قران وبرای طلبه معارف نصف قیمت معین میباشد .
رهبر اسلام نیز يك اخبار گهر باریست
در مزار فیض اثار که تاحال بمطالعه دومین شماره ان موفق شده ایم مضامین ان لطیف وقلم
مدیر وسر محرر عفیف ان صوابانه وبياناتش را عالمانه دیده او را نیز طرف دار این انقلاب
مقدس نگریسته عقیدت و اخلاص و وفاداری او را با حکومت اسلامیه مرکزیه ان بلند مقایسه کردیم
اشاعتش در هفته یکبار ومدیر درایت تخمیرش اقای عبدالصمد خان وقیمت اشتراك ان در
مزار فیض اثار سالانه شش روپیه ـ شش ماهه هفت قران و در سائر ولایات افغانستان سالانه
هفت روپیه ـ شش ماهه ٤ روپیه ودر خارجه سالانه ده کلدار وشش ما هه ٦ کلدار مبیا شد .
راجع بمجریده اثیف الامصار قندهار
و اخبار الایمان چون الی الان يك قطعه قطعه به حاصل کرده نتوانسته ایم لذا فعلا از تقریط
و تذکره ان دو معاصر گرامی خود تا چند روز دیگر صرف نظر میکنیم سپس ازان خبر مقدم
اخوتانه خود مان را نذر حضور شان خواهیم کرد از ابنای وطن وشایقین علم وفن رجا ونیاز
میکنم تا هرکدامی از انجا بهريك ازین جرائد وطنیه خود شرکت ورزند و از خواندن وكسب
فرمودن اطلاقات تازه انها خود ها را مسرور ومحظوظ وبحره ور نموده كمك ومعاونت این
موسسه های عرفانی وخدمت دینی ومبلغین اسلامی خود را بفرستادن بدل اشتراك شان توسط
خزائن حکومتی خویش بفرمایند .
در خاتمه دستهای نیاز خود را بدرگاه حضرت خالق بی نیاز خود (ج ) برافراشته میگوئیم
که الهی ما وتمام معاصرین افغانی ما را از بلیات و افات قود هر مظون ومحفوظ داشته توفیق
انیقی را رفیق ما گردانی تا در راه اسلامیت و دیانت و نشر علم وعرفان وحقانیت و اعلای کلمه الله
و خدمت دین رسول الله (ص) و استرضای حکومت و پادشاه خود و فراهم اوردن اسباب ـ
رفاه خلق الله خدمات شانداری را مصدر شویم .