[BLANK PAGE]


صفحه ۱
- ۱ -
نمره مسلسل ۱
واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
جریده هفته گی حبیب الاسلام ـ سال اول شماره اول

اداره خانه در دارالامان کابل ـ افغانستان ـ نمره تلفون
سردبیر ـ غلام محی الدین
همه امور تحریریه و حسابیہ بنام اداره فرستاده شود .
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارده مختار است .
در هر هفته یکمرتبه صبح پنجشنبه نشر میشود .
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .
پنجشنبه ۵/۴/۲۷

حبیب الاسلام

قیمت سالانه
قیمت ششماهه
در داخل ـ ۵ افغانی
ـ ۳ افغانی
در خارج ـ ۱۵ شلنگ
ـ ۸ شلنگ

تاریخ قمری ۱۷ رمضان المبارک ۱۳۴۷
(پنجشنبه)
تاریخ شمسی ۱ حوت ۱۳۰۷ هجری


انقلاب
از چند ماه باینطرف اغتشاشات داخل صفا وسکون وامنیت افغانستان را مختل ساخته بود و بدبختانه این اغتشاشات در تمام این مدت خون ریزی و برادر کشی را سبب شده بود وعلت یگانه این انقلاب چنانچه واضح است که نتیجه دو امر اساسی بوده یکی اینکه عملیات امیر امان الله خان مخلوع از مفاهم دین مبین درین محیط خارج بود دیگری دادی بعضی حکام و کار روایان حکومت سابقه .
همین دو مسئله اساسی بود که ملت و روحانیون یعنی علمای دین پرور را متنفر و بغضب آورده در دو سمت مشرق و شمالی ترتیبات انقلاب آماده شد .
وچون در عالم قاعده اساسی است که غالبیت و مغلوبیت بسته باستقامت و شجاعت است ـ همین بود که انقلابیون شمالی که ترتیبات حربی ایشان را دو جوان غیور امیر حبیب الله خان و جناب سید حسین خان آقا و تغییرات لازمی را یکعده از روحانیون وخوانین محترم مینمودند فتح نموده سلطنت سابقه را منحل ساختند.
اگرچه امان الله خان برای استبقای سلطنت برای یکمدتی مقاومت و مدافعه کردند ولی دوام شورش اجاب قناعت از نارضائی ملت گردیده سلطنت را به سردار عنایت الله خان واگذار شدند ولی باز هم استقامت انقلابیون سردار عنایت الله خان را بعد از عقد یک معاهده نامینی که باعتبار جناب حضرت صاحب قرار داده شد سلطنت را بحضور مبارک امیر صاحب حبیب الله خان واگذار شدند ازین تاریخ اعتبارا یعنی از 6 شعبان 1347 دور سلطنت شرعی شروع میشود چه در تمام پایتخت مظاهر حقیقی دین حنیف اشکار و بمیعان عمل و تطبیق آمده و همه عملیات غیر مشروع که درین سرزمین درین ده سال بنام ترقی روی کار آمده بود لغو گردید.
تنها و تنها چیزیکه از دوره گذشته فرق داده نشد مسئله استقلال است که ملت انرا بخون خود خریده و برای حفاظت آن تا زمان آخر خون خونرا خواهد داد . این بود مختصر حادثه انقلاب افغانستان و اینمد مرتبه و با درجه که بان خاتمه یافت .
ولی چیزیکه بان متاسف باید بود همینستکه وقوع انقلابات در ممالك يك امر معمولی است و انحلال یا سقوط حکومتها مسئله عادیست مگر انحلال و پارچگی ملت امر خیلی با اهمیت و ـ حزن یا اندوه آور است اگرچه سردی زمستان و اشکالات عبور و مرور باعث بزرگی برای انحلال ـ ملت شده است ولی با وجود این هم وفد هائی که از بعضی ولایات و نواحی برای مفاهمه و تقدیم بیعت امده اند امید را یگانگی ووحدت ملت قریب میسازد و خیلی انتظار داریم که علما و روحانیون وخوانین محترمیکه در اطراف و ولایات هستند مسئله توحید ملت را اهمیت داده هرچه ممکن باشد بزودی وفد های خونرا برای مفاهمه و مشاهده مال انقلاب و سعی کردن در یگانگی ملت بشتابند


تا ملت ازهم متفرق نبوده مغرضین ازین فرصت استفاده کرده نتوانند بمفاد آیه کریمه (واعتصمو بحبل الله جمیعا ولا تفرقو)
وبعقیده ما مهمترین وضعیت برای توحید و یگانگی ملت همین است که فی الفور نماینده از تمام نواحی و اطراف مملکت بپایتخت اعزام شده بتمام زودی پایتخت را به مملکت خود شریکی ساخته برای تلافی خطر انحلال ملت تحکیم و تاثید سلطنت را سعی نمایند.
این از نقطه نظر داخلی است حالا بد نخواهد بود اگر صدای این انقلاب را در – مطبوعات وعالم خارجی به بینم.
جراید عالم مسئله انقلاب افغانستان را اهمیت بزرگی داده هر جریده که نماینده یا – مبلغ افکار يك حزب مملکت خود است. حسب عقیده یا ذهنیت خود و بعضا از نقطه نظر بعضی – اغراض خود مسئله انقلاب افغانستان را يك رنگی داده است. از همه پیشتر جرائد هندی بود که از چند ماه باینطرف حوادث و وقایع داخلی افغانستان را زیر تنقید و تحلیل گرفته مقالات مختلفی از ماخذ های متنوع شایع کرده میرفتند.
ولی درین اواخر لهجه و بیانات آن ها رنگ دیگری غیر از طبع گرفته است چون دفعتا تغییر لهجه جرائد هندی مسئله قابل غور است برای رفع سوء تفاهم توضیحات ذیل را میدهم. تا يك ماه قبل جرائد هندی بر علیه افغانستان وحکومت ان قلم فرسائی مینمودند و استناد یا محور اساسی اعتراضات انها همه احتجاجات دینی بود. وامروز که علمای شمالی احکام دین مبین را روشن و منور یا قایم ساخته مقتضیات مبارك ان را بمیدان عمل اورده نقشه منطقه پای تخت را مطلقا واز – همه نقطه نظر (دینی صرف) ساخته اند باز هم اعتراضان آنها بلند و بر علیه علمای محترم ما – نشریات میکنند. اگر در بین امضائات محررین جرائد هندی ام علما هند نمی بود ما میتوانستیم ازین مسئله صرف نظر کنیم مگر برای رفع سوء تفاهمات ان علمای محترم هندوستان مدار یا نتیجه انقلاب را اختصارا ذکر میکنم:
بعد ازینکه سلطنت اسلامیه حالیه قایم شد از جمله مقررات و عملیات که برای دفع عملیات بد سابقه که بنام ترقی روی کار امده بود فقرات ذیل است:
چون تاثر علمای هند از نقطه نظر دیانت و تدین بود یقین است بعد از ملاحظه این مقررات از ذکر کردن عبارت های رکیک و بیانات تکفیر که جرات بی نزاکت است و برای علمای محترم سمت شمالی نموده اند صرف نظر نمایند.
مقررات حکومت ستیه حالیه:
رفع حجاب که ازاد گذاشته شده بود لغو و بمورد مقرر گردید که هیچ زن بی محرم خود از خانه نبراید.
مکتب هائیکه در کابل زبان های اجنبی و کفار را باولاد اسلام یاد میدادند لغو گردید.
دیگر مدرسه ها که بچه های اهالی که شرعا منزله دختر بالغه را دارند و دران مکتب ها


در س هائیکه از مفاد دینی وعلم شرایع و احکام قرانی در ان ها مرتب نیست بلکه در اعتقاد شان
خلل های زیاد ی واصل میشود یاد میگرفتند. بلی تعلیم هر فرد مسلم جائز است مگر مقصد از
علم احکام دین واصول عبادات است نه علوم زیادهٔ لسان خارجه کفر یا نام وبلد وسلاطین -
ماضیه کفر را یاد گرفتن که اینهمه مکتب ها لغو شد .

مدرسه مستورات که دختر ها از خانه های خود برآمده درانجا سبق می خواندند موقوف شد
قوانین ونظامات که بمانند ملکها غیره مانه شده بود لغو وعوض ان قضات مقرر وبه تطبیق
دادن احکام شرع شریف مقرر گردیدند .
همچنین باقی مظلل جزئی وکلی بد که در این ده سال بنام ترقی رواج یافته بود از قبیل -
سلام های رقم رقم - یا کلاه فرنگی ودریشی یا موقوف کردن تعدد زوجات و تعیین سن ازدواج
ودوائر زیاد بنام تشکیلات ساختن که همه اسباب معوف پول بیت المال بشمار میرفت اینها همه
لغو گردید وعوض ان پول بیت المال بدرک های صحیح وبرای علمائیکه اقامه عبارت و موذنی وبجا
آوردن فرائض دین را مینمایند که سابقا موقوف بود تعیین شد .
والحالة امروز در کابل غیر از اصول شرع شریف دیگر هیچ مظاهری دیده نمیشود آنچه را
که حکم خداوند کریم وسنت رسول مقبول امر میفرماید رو بکار است .
نمیدانم که علمای محترم هند از روی چه کینه برعلمای محترمیکه محور واساس این انقلاب بود ماند
حمله نموده تهمت های تکفیر ناملایم وغیر مناسب میکنند.
در حالیکه خودشان بیشتر اوضاع سابقه افغانستان را محل شکایت گرفته بودند اگر دین
مبین بود روشن واگر شرع شریف بود قایم گردید .
والبته این منتها ارزو ومطلب علمای محترم اسلامی هند باید باشد .
بهر حال فعلا از تشریح و یا تردید مقالات که بدون سبب بمخالفت در اغلب جرائد هند
نوشته شده است صرفنظر کرده مثله را برای اتیه فقد میگذاریم .
تفصیلات انقلاب واراکین محترم انرا با سوانح ونظریات وخیالات شان مثل جناب سید حسین
خان آقا که مقام وزارت جنگ را اشغال و بازوی اول حضور امیر صاحب هستند با جلالتماب معظم
اقای شیرجان خان وزیر صاحب دربار که مهمترین عضو تدبیرات داخلی وجلالتماب اقای عطاء الحق
خان وزیر صاحب خارجه وجناب آقای عبد الغفور خان وزیر داخله وجناب محمد حسن خان والی
وجناب خواجه تاج الدین خان رئیس بلدیه ودیگر اراکین .


بسم الله الرحمن الرحيم
( تعهدیکه بر ورق سفید قرآن شریف )
از حضور معین السلطنه نوشته شده )
برادرم حبیب الله خان .
به علوم معلم است که من اراده وشوق پادشاهی ندارم چنانچه در موقع شهادت پدر ـ
مرحوم من ازین مسئله صرف نظر کردم باوجود میسر بودن وسائل ان درینوقت که امان الله خان خودرا
از پادشاهی خلع نمود بازمن هیچ اراده و ذوق پادشاهی را نداشتم مگر ارباب حل وعقد مرکز
برداشتن این بار را بمن به اصرار تکلیف نمودند و سعادت ملت و اعتلای اسلام را دران نشان دادند
من هم از نقطه نظر اصرار انان قبول کردم اما اکنون که می بینم مسئله به قتل مسلمین می انجامد ـ
ازان صرف نظر نموده خودرا از امارت افغانستان خلع نمودم وبه تبع دیگر جماعه مسلمین که بشما
بیعت کرده اند من هم بیعت کردم وما مورینیکه امروز با من در ارگ وبقید بیعت من وبزرگان ان ــ
اشخاص ذیل میباشد . محمد ولیخان ــ عبد العزیزخان ــ محمدسرورخان ــ غلام حیدرخان ــ
احمد علیخان ــ غلام دستگیرخان ــ عبد الغیاث خان ــ عطا الحق خان ــ محمد امانخان ــ محمد
امینخان ــ محمد اسحاق خان ــ سید قاسم خان ــ عبد الوهابخان ــ عبد التوابخان ــ شاه محمود خان
سید عبد الله خان ــ سلطان محمد خان ــ سید احمد خان ــ میر علی احمد خان ــ محمد اکرم خان بمثل من
و پیروی من ازقید بیعت با من برامده با شما بیعت کردند . بر شرایط ذیل اول خود من با ـ
عائله ومتعلقین و اهل بیت خود وما مورین مذکور وسائرین انان که در ارگ میباشند وکلیه صاحب منصبان
عسکری وافراد نظامی وعمله و خدمه مقیم ارگ از طرف خود ومتعلقین خود ومال وهستی خود مامون بوده
از هیچ رهگذر وبهیچ وسیله وحیله اذیتی به انها نرسد دوم خودمن با عائله ومتعلقین خود بـــــه
قندهار یا خارج میروم باید توسط طیاره به قندهار رسانده شویم ــ سوم محمد ولیخان وعبد العزیز
خان واحمد علیخان را اجازه داده شود که بامن بروند چهارم از مامورین بزرگ قوه کبلتیکه خواهش
رفتن بخارج داشته باشند لا اقل بعد يكماه ازین تاریخ به اوشان اجازه رفتن با عائله داده
شود . پنجم تا زمانیکه طیاره برای مطفرت من حاضر شود من در ارگ بوده پس از سوار شدن بــه
طیاره وحرکت طبیعی ان ارگ برای شما تخلیه میشود . لیل پنجشنبه پنجم شعبان المعظم سنه ١٣٤٧.
عنایت الله
مایان بنده گان ایزد شان عبد العزیز و عبد الحبیب وقد محمد ولی واحمد علی علیحده بقرآن
عظیم با امیر حبیب الله خان چنین عهد مینمائیم که ابدا با او خلاف عهد نمی ورزیم وبد خواهی اورا
نمی نمائیم و در داخل افغانستان که سکونت میکنیم فقط اسباب اغواء و فساد را بمقابل امیـــــــــر
حبیب الله خان فراهم نمی اوریم وچون سائر تبعه افغانیه بزیر حمایت دولت اسلامیه ایام
حیات خودرا بسر میبریم . فقط لیل جمعه ٦ شهر شعبان المعظم سنه ١٣٤٧.
عبد العزیز ــ احمد علی ــ عبد الحبیب ــ محمد ولی .


عربستان
خدا یابه برکت انما المومنون
اخوه بر اسلام رحم بفرما)
حکومت نجد و حکومت عراق عرب .
در زمان خلافت اسلامي تمام ممالک عربستان يك قطعه وزیر اسم عربیت و اسلامیت اداره شده هيچ
تفرقه و استحقاق ونزاع ونفاقي از ان سرزمین که صدر دین مبین است شنیده نمیشد . ولي بعد از شکست
یافتن خلافت وسقوط ان این قطعه بزرگ بحکومت ها و دولت هاي متعدد تقسیم شده همان عربستان ـ
بزرگي که بنام عربیت مظاهر اخوت و برادری و یکرنگی داشتند يك حصه نجد ی شد و دیگر حصه عراقي و
يك قطعه شامی و دیگر قطعه لبنانی و پارچه ء دیگر حجازی شد که هريك از اين تحصيلات نام خود را يـــــك
سلطنت نهادند . و در بین این سلطنت ها که بر اساس قومیت تقسیم شده است رقابت و کشمکشون فظيع
و خيلي حسرت اور واقع شد هر کدام بنام غزا وبنام غيرت برخواسته بر قوم یا سلطنت دیگر حمله میاورد .
چنانچه دران روزها همه جرائد عالم فیصله کرده بود که این حالت رقت اور عربستان قطعا نتيجــــــه
تحريکات دولت های فرنگي است که میخواستند عربستان را زیر قبضه ءخود بیارند چنانچه في الواقع در ـ
نتیجه دیدیم :
وقتیکه رقابت و کشمکشون در بین این حکومت های كوچك واقع شد هر کدام برای مامون بودن از فشار و
حمله قوم رقیب خود زیر حمايه گي دولت انگليس ويا فرانسه را بخوشی خود قبولدار گردید و از انروز تا الحال
تمام عربستان به تقسیم حکومت انگلیس و فرانسه داخل شده در هر نقطه ء ان حکمرانهاي يكي از اين دو ـ
دولت مقرر گردید واغلب دستها کشف کرده توانست که این خانه جنگي وزیر حمايه رفتن عربستان در نتیجه مهارت
و استادي (کرنيل لارنس) انگلیس مشهور بود که خود را بلباس عربیت ملبس ساخته بعد از اینکه لهجه وعرف
و عادات عربیت را اموخته توانست که از خانه جنگی عرب ها استفاده کرده ایشانرا طرفدار دولت هاي ـ
دوست انگلیس بگرداند . بحرحال این حصه مسائل گذشته ء تاريخي است و چیزیکه ما را بایـراد کردن این
عبرت تاریخی وادار ساخت شنیدن خبر پیداشدن نزاع بین حکومت نجد وعراق عرب است که قبائل سرحدي
این دو مملکت که از يك نژاد و متدین بيك دين شریف اند مابین خودها محاربه کرده يك طياره ء که در سرحد عراق
بود پرواز کرده و در علاقه ء نجدی ها بذریعه ء بمباردمان چندین خانه را بر زنها واطفال وموسفيد انيكه
در ان سکونت داشتند ویران نمود گویا مسئله کمی وخام نگردد است و شاید این نزاع موجوده منجر بقتل
وقتال گردیده باز درباره خبر هاي محزن را ازان سرزمین بگوش ما برساند که نجدی بنام (غزا) عراقی راقتل
وعراقي نيز بنام (غزا) نجدی را قتل کند .
در بین حکومت عراق وحکمران انگليسي كه بجهت اداره ومراقبت عراق موجود است مخالفت واقع شده است که
اصل منشاء این خلاف راجع به بعضی مواد معاهده تك تازه ء است که بین حکومت انگلیس و حکومت عراق مد ـ
شدتي است که مواد مذکور باختیارا ت داخلی حکومت عراق علقه داشته اسباب مختاریت و تاویت حکمران دولت
انگلیس در عراق میگردد .


-٧-
مابین امام یحیــــــــــــــــــــــــــــــی
و ابن سعود حتما جنگ خواهد شد

علت اختلاف .
اختلاف بین امام یحیی و ابن سعود بطوری که بعضی ها خیال کرده اند يك اختلاف ظاهری وسطحی
نیست بلکه این اختلاف مهمی است که دارای علل وعوامل معنوی و مادی است :
اختلاف معنوی این دو نفر بواسطه تفاوت مابین مذهب زیدی و مذهب وهابی است قضیه خرابی
و سلباتی که وهابیها در حجاز نمودند تاثیر بسیار بدی در اهالی یمن که زیدی مذهب هستند نمود و
انها از نقطه نظر عقیده مذهبی این بی احترامی را یکی از جنایات بزرگ شمردند و اگر تدبیر وحزم امام یحیی
نبود قطعا تا کنون یمنیها بحجاز حمله ور بوده با وهابیها جنگ های خونین نموده بودند علاوه بر
این یمنیها از قضیه خونینی که چندی قبل واقع شد و بالنتيجه ششصد نفر از اهالی یمن بدست
وهابی ها مقتول شدند خیلی عصبانی هستند اما اختلاف مادی ابن سعود و امام یحیی نظر بفواید اقتصادی
و سیاسی این دو پادشاه است .

ایا جنگ واقع خواهد شد .
تاکنون بین امام یحیی و ابن سعود جنگ بوقوع نپیوسته با اینکه اسباب وقوع جنگ کاملا موجود
بوده است و علت عدم وقوع جنگ بین این دو نفر برای این است که هر دو نفر مستغرق مشکلات سیاست خارجی بودند :
و امام یحیی از یکطرف مشغول حل مشکلات سرحد ی خودش و اختلافاتی که در ان موضوع با بریتانیا دارد بوده
و ابن سعود نیز مشغول محکم کردن سرحدات نجد بوده برای اینکه نجد را از حملات عراق مصون نگاه دارد
و اگر این دو قضیه نبود قطعا جنگ بین امام یحیی و ابن سعود واقع شده بود .

قشون امام یحیی و ابن سعود .
امام یحیی دارای يك قشون نظامی است که عده ان ۱۲ هزار نفر است و همه متحدا لشکل و دارای یکنوع -
اسلحه میباشند و تحت سرپرستی یکعده صاحب منصبان نظامی هر روز ۸ ساعت مشق نظامی میکنند و تمرینات
جنگ نظامی را بعمل میاورند .
قشون امام یحیی دارای توپخانه ایست مرکب از دویست توپ و این توپها را امام یحیی سه ماه قبل از ایتالیا
خریده است و انها از سیستم توپهای امریکایی هستند برای این توپخانه امام یحیی تاکنون یکعده توپچی تهیه
کرده و مشغول تمرین عده دیگر است . قشون ابن سعود هم در مقابل دارای صدتوپ است از سیستم توپهای -
اطریش اما از حیث عده قشون امام یحیی و ابن سعود در ان قسمتی که ممکن است جنگ واقع شود تقریبا مساوی اند
اما وضعیت نظامی و جبهه جنگ برای امام یحیی بیشتر از ابن سعود مفید ومساعد است زیرا قشون ابن سعود برای جنگ


یا امام یحیی باید از محل دور دست بمیدان جنگ حاضر شوند در صورتیکه قشون امام یحیی بمیدان
جنگ حاضر چندان دور نیست محتمل است نقشه جنگی ابن سعود در یمن این باشد که به تهامه هجوم
کند .
عجایب یک اداره روزنامه
در اداره روزنامه مانچستر گاردین که از جراید مهم انگلستان است دستگاه تلگرافی جدیدی نصب کرده
اند و یکی از عجیب ترین دستگاه های تلگرافی است که تاکنون در اروپا و امریکا وجود پیدا کرد . اداره روزنامه
مزبور دارای اطاق مخصوصی است در شهر لندن و مبین این اطاق تحریر مرکز اداره که در شهر مانچستر است ــ
سیم تلگرافی مخصوصی است که میتواند چندین خبر تلگرافی را در ان واحد مخابره نماید خواه این تلگرافات از
لندن به منچستر یا بلعکس مخابره شوند عجیب تر اینکه در اداره روزنامه مزبور پنج ماشین تحریر است که
خودشان تلگرافاتی را که از لندن میرسد تحریر میکنند باینطریق که در اطاق تحریر روزنامه که در شهر لندن
است پنج ماشین مثل ان ماشینها موجود است که پشت انها اشخاصی نشسته و مطالبی را ماشین میکنند
تمام این نوشتها بوسیله یک سیم در یک موقع بمنچستر مخابره میشود و وقتی اینها باداره تلگراف روزنامه
میرسند از دستگاه مخصوص عبور میکنند و ان دستگاه اینها را از هم جدا کرده و بین انپنج ماشینی که در
اداره روزنامه است تقسیم میکنند و انها خودشان مطالب را تحریر میکنند .
مدیر تلگراف این روزنامه در منچستر در حضور شخصی اخیرا امتحان ذیل را که یک نمونه از فعالیت و
سرعت عمل ان اداره است بعمل اورد اولا بان شخص گفت سوالی از این دستگاه بکن او پرسید هوای
لندن چه جور است؟ مدیر تلگراف چند دفعه اشاره بدستگاه تلگراف که جلو او بود کرد و ناگهان در ــ
مدت کمتر از یک ثانیه در روی یکی از ماشینهای تحریر دیده شد که نوشته (هوا صاف است و خورشید میدرخشد)
( شفق سرخ )

سیاست عمومی عالم
خلاصه از جرائد خارجی
اگر یک نظر عمومی برسیاست عالم انداخته شود در هر طرف اثار کدورت وتیره گی ظاهر میشود بحدیکه
کثرت وشدت این تیره گیها خیلی اسباب بدبینی میگردد اشکالات سیاسی بین دولتهای بزرگ و کوچک در ــ
نتیجه جنگ عمومی پیدا شده و تا امروز حل نشده و رو بوخامت مانده رفع مثل مسئله تاوان جنگ و گذاشتن
ون نغرامضه وقرضه های جنگ عمومی وتقسیمات سرحدات در بین بعضی دولت ها و مسئله خلع اسلحه بروبحری و دیگر
خطرهائیکه نتیجه طمع کاری دولتهای بزرگ اروپاست و قضیه هائیکه از تضاد بر عدم توافق مصلحت های دول


١٠-

بزرک بوجود آمده رفت این همه قضیه های مشهور است اشخاصیکه دائما جرائد را مطالعه میکنند از - تیرگی این قضایا اطلاع دارند و البته واقف خواهند بود هريك از این قضیه ها از روزیکه پیداشد تا امروز جز وخامت و تیرگی و اشکال بدیگر نتیجه نرسید که اگر کدام روزی خطره يك جنگ پیدا شود این قضیه ها برای گرم ساختن و برافروختاندن آن مساعد بزرک خواهد شد صرف نظر از این قضیه ها در وقت حاضر اغتشاشات داخلی از ممالك وممالك ها و مدتها پیدا شده است که بودن این اغتشاشات وقت حاضر در حقيقه نازهمه قضيه هائیکه بالا ذکر شد مهمتر و خطرناکتر است مثلا انقلاب داخلی یوگوسلاویا و بلوای بزرگیکه تازه در اسپانیا - پیدا شده اگرچه حکومت تدارك انراکرده است ولی تابه‌است ارامي فعلیه در اسپانیا حکم فرماست يك سكون موقت و عارضی است زیرا مل باز وضعیت خود راضی نیست از این رو پیش بینی میتوان کرد که بلوای مذکور دوباره تجدید شدنی است و انقلاب کوچیکیکه راجع ( بعسکر نجات ) در انگلستان پیدا شد (اگرچه این قضیه بامور سیاسی کمتر علاقه دارد) ودیگر مشكلات متعددی که راجع بمعاهده تحریم جنگ بعضی بین دول مغربی است و اشکالیکه بین حکومت عراق و انگلستان با منازعاتی که بین عراق و نجد واقع است اینها به وخامت اوضاع سياسي عموم را نشان میدهد.

افغانستان در جراید خارجی

خبر لندن: یکی از نماینده های پارلمان در لندن از وزیر خارجه انگلیس توضيحا خواسته است که آیا حکومت انگلستان در مقابل حالت حالیه افغانستان چه رویه وسلوك خواهد داشت. وزیر خارجه بجواب گفت است. حکومت انگلیس در اغتشاشات داخلی افغانستان هیچ مداخلی نخواهد کرد. و پیداشدن يك حکومت مرکزي اصولی که تمام ملت انرا تائید وطرفداری کند حکومت انگلیس انتظار میکند.
كرنيل لارنس و افغانستان .

خبرلندن : جمعیت مخالفین استعمار در ( تورهيل ) بحضور يك جمع کثير نطقهای مفصلی بر علیه حکومت انگلیس خود ایراد نموده گفتند که حکومت انگلیس میخواهد که افغانستان را زیر فقد قبضه خود بیاورد و نطق مستر ساکلنتالا که از اعضای این جمعیت است موثرتر از همه نطقها بود که مخصوصا برعلیه كرنيل لارنس بيانات داده از اقدامات فتنه خیز او در سرحدات افغانستان خیلی اظهار تنفر کرد.

افكار علاقه كرنيل لارنس
(بوتای افغانستان)

خبرلندن : كرنيل لارنس كاتب رسمی دارد که مخصوصا بجمعكردن سوانح ومادداشت او مكلف میباشد.
نام این کاتب مستر ( روبرتکروف ) است که جریده (سندی ورواکر) از طرف این کاتب يك خبر نشر کرده. میگوید نسبتهای که راجع بعلاقه داشتن كرنيل لارنس بشورش افغانستان شایع میشود غلط است. وشاید


-١٠-
کدام کمپني که قاول عملیات لایقمر مذکور را در مجسنان تجار کرده است این خبر را شایع کرده باشد تا بتواند
ازین شهرت استفاده تجارتي براي قاول خود بنماید.
خبرهای علوم و اختراع و مدنیت
اهمترین اختراعات و اکتشافات در سنه ١٩٢٨ علوم و اختراعات خصوصا در این سالهاي اخیر
گامهاي بزرگتر را بمدارج پیشرفت گذاشته میرود. و هیچ ماه ویا هفته نمیگذرد تا خبريك اختراع تازه واکتشاف
نوي را نشنویم. اينك براي خواننده گان خبر مختصر از اهمترین اختراعات واكتشافات که در سنه ١٩٢٨-
یعنی در سال گذشته بوجود اورده شده است از روي يك مجله علمی مهم ترجمه میکنم.
در سنه گذشته حصه بزرگ اختراعات واكتشافات ذریعه المانيها وامريكانيها شده است موتر وطیاره
که به عوض پترول ذریعه پتاتي هاي بارود براه می افتد - اگر چه این اختراع تازه است و هنوز صورت -
امتحاني ومختبرين خود را نگرفته است ولي باید اعتراف کرد که اهمیت خیلی بزرگ دارد. زیرا همه میدانیم که
پترول در عالم نسبت بمقدار استعمال وبيكني است ازین رو اگر ممکن شود که موتر وطیاره بی پترول راه -
انداخته شود البته يك فايده بزرگ بشمار میرود.
متفرقات
مسافرت به کره زهره
اختراع اتومبیل و طیاره فشفشه دار
تخم مرغي را برداريد سرانرا يك سوراخ وته انرايك سوراخ بكنيد قوريكه يکي از ان سوراخها ازد يگري قدري
بزرگتر باشد سپس سفیده وزرده تخم مرغ را خالي کرده و انرا پراز اب بکنید ویکی از ان سوراخها را ببندید
بعد ازان يك تكه تخته برداشته چهار میخ روی ان بموازات یکدیگر بکوبید بطوریکه بشود تخم مرغ را روی ان
چهار میخ بانیم کره بلند ي از سطح تخته قرار داد، سپس زیر تخم مرغ را مختصر اتشني که شعله ور باشد قرار دهید
وچوب وتخم مرغ را روي اب بیندازید خواهید دید که ان تخته وتخم مرغ اسر ا شگافته بسرعت قايل يك كشتي
روي اب حرکت میکند علت حرکت ان اینست که اب داخل تخم مرغ در اثر حرارت اتش زیر ان تبدیل به بخار -
میشود و چون هیچ راهي جز سوراخ كوچك سر تخم مرغ براي خروج بخار نیست عاچار فشار بدان نقطه اورده
وتخم مرغ و چوب را بسرعت جلو میبرد. این قاعده علمی است که بر روی ان هواپیماي جديد را میخواهند ایجاد کنند
واین هوا پیماي جديد بو سیله فشفشه ای که در قسمت عقب ان قرار گرفته بسرعت در هوا حرکت خواهد نمود و انتظار
دارند بوسیله اختراع این هوا پیما ی فشفشه دار به کرا توستاره ها مسافر تنمایند.
در اول تابستان گذشته جراید اروپا نوشتند يك اتومبیل از این قبیل یعنی با اتومبیل فشفشه دار در -
برلن تحت امتحان قرار داده شده و ان اتومبیل داراي دوازده لوله در عقب است و از ان لوله ها دود و بخارج


_۱۱_

میشود که در موقع خروج ان دود اتومبیل با سرعتی که نظیر ان هیچ دیده نشده بپهلوی حرکت میدهد و احتمال میرود سرعت سیر این اتومبیل ششصد مایل در ساعت برابر بشود .

این اتومبیل دارای موتوری که بوساطه سوختن داخلی ان تولید قوه کند و سپهر قوه از موتور بچرخها برسد و انها را بحرکت اورد نیست ولی دارای شیئی است که روی چرخهای ان قرار داده شده و در پشت سر اتومبیل مزبور جا گرفته و وقتی ان شیئی شروع باشتعال نمود گازهائی از ان خارج میشود که انجا اتومبیل را بسرعت هرچه تمامتر جلو میبرند این وضعیت و ساختمان اتومبیل چندی قبل بود که جراید نوشتند و اينك يك اتومبيل جديدا ساخته اند که روی همین قاعده و یا باصل قوه حرکت میکند و مبنی در داخل ان لوله هائی است که در اطراف ان لوله ها اسطوانه هائی قرار داده شده که در انجا موادی است که وقتی مشتعل شوند گازهائی از انها تولید میشوند که فشار باطراف استوانه ها میاورند و چون هیچ منفذی برای خروج جز دهانه های لوله ها نیست ناچار گاز ها فشار میاورند که از ان دهانه ها خارج شوند و در موقع خروج اتومبیل را مثل يك تير بطرف جلو سوق میدهند راننده گان این اتومبیل میگویند که این اتومبیل بدوا حرکتش بطئی و سپر تدریجا تند میشود تا اینکه به متها درجه سرعت سیر میرسد اتومبیل المانی که روی این قاعده علمی درست شده تاکنون بسرعت ٦٠ میل در ساعت رساده این سرعت بعد از ان است که فقط قریب دویست قدم بطور کند تر حرکت کرد . ولی این اتومبیل هنوز در دوره امتحان و تجربه است و هنوز کامل نشده است .

سرعت سیر یکچنین اتومبیلی تا چه حد خواهد رسید مسلم است عملی که این اتومبیل را برای امتحان بحرکت آورده اند چندان مناسب نبوده برای اینکه اتومبیل بهشتاد درجه سرعت سیری که میتواند حرکت کند ولی مهندس و راننده و سازنده این اتومبیل همه معتقدند که میتواند از هشتاد درجه سرعت سیر اتومبیل هائی که تاکنون در دنیا ظهور نموده اند جلو بیفتد تاکنون اتومبیلی در سرعت سیر از اتومبیل (کاپل) پیش نیفتاده و سرعت سیر اتومبیل کاپل پیش نیفتاده و سرعت سیر اتومبیل کامبل در زمین مسطح در هر ساعت ١١٦ میل بوده است .

این يك قاعده علمی است که اتومبیل روی ان ساخته شده و ممکن است باین قاعده راه و حرکت دادن هوا و قطار اهن نیز استعمال کرد و از قراریکه میگویند فعلا مشغول ساختن يك يك هواپیما روی این قانون در کارخانه های (راپ) واقع در (کانوتشتاین) یکی از شهرهای ایالت (کاسل) المان هستند و هوانوردان هواپیما خیال دارد پس از ساخته شدن بوسیله ان به طبقات عالیه هوا که تا اکنون هیچ هوانوردی بانجا نرسیده پرواز کند هوانورد مزبور (انطون راپ) یکی از بزرگترین و معروفترین هوانورد های اروپاست .

اگر انسان بخواهد بکرات زهره و مریخ یا بسایر سیارات مسافرت کند تنها وسیله ای که او را به ارزویش نائل کند این عمل هوا پیماست و تا کنون وسیله دیگری که ارزوی مزبور را بعمل نزدیکتر کند پیدا نشده است .


مسافرت بین زمین وسیاره ها بالغ بر ملیونها میل است و این مسافه فاز هوا خالی است و بهمین جهت وسایل
نقلیه فعلی نمیتواند این مسافت را طی کنند زیرا همه محتاج بهوا هستند مثلا بنزین که در اتومبیل و هواپیما
بکار میرود بایستی قبل از سوختن بهوا مخلوط شود و موتور های هواپیما های معمولی نمیتواند هواپیما را بالا -
ببرند یا حرکت دهند مگر اینکه در وسط هوا سیر کنند در جائیکه از هوا خالی باشد نمیتوانند بلند شوند یا
جلو و عقب روند .
تنها طریقه ایکه انسان بوسیله ان میتواند بکره ماه مسافر تکند این است که مثل یک گلوله توپی که از
دوربهای پرتاب میشود خودش را بکره ماه بوسایل پرتاب کند . و بطوریکه ظاهر است اتومبیل فشفشه دار
که فوقا ذکر شد و طیاره ئکه روی این قاعده ساخته شود میتواند این ارزو را عملی نمایند .
قضیه خروج از دائره جاذبه زمین و حرکت بین زمین و سایر کرات یکی از مسایل مشکل و مهمی است که
A
افکار متفکرین و نویسندگان و علما را از قدیمترین ازمنه دنیا تا امروز بخود متوجه ساخته . در سال ١٨٦٥
(اشل ایرو) کتابی که موضوعش (از زمین تا ماه ) بوده نوشت و از ان کتاب استعمال فشفشه را برای پرواز از زمین
به کره ماه پیشنهاد کرد. اما (ژول ورن) فکر کرد اشخاصی که بخواهند از زمین بکرات مسافرت کنند داخل
گلوله های بزرگی شوند و ان گلوله ها بقوه باروت و غیره بکره های که بخواهند بان بروند پرتاب بشود .
(باقی دارد) (شفق سرخ)
بالا شدن و فرود امدن طیاره باستقامت راسی
می بینیم وقتیکه طیاره به پرواز می اید مجبور میشود که یک مسافهء راه روی زمین رفته تا اینکه بهوا شود .
و همچنین در وقت فرود امدن مجبور است که بچند دوره تدریجی خود را بزمین برساند . باین سبب بودن یک
میدان هموار برای طیاره یک امر لازمی بود ولی در چهار سال گذشته (لا شیرقا) طیاره ساز و طیاره ران . طیاره
ساخته توانست که بدون این احتیاج میتواند که باستقامت از جای خود بهوا شود . همچنین در وقت فرود امدن
میتواند که بموضع خود باستقامت فراید بدون اینکه محتاج دوره زدن شود گویا میدان طیاره شرط ضروری نیست .
بالون هوائی که ۱۰۰ مسافر را برداشته میتواند
این هم بزرگترین ذریعه سفر هوائی بوده است که در سال گذشته در جرمنی ساخته شده که ۱۰۰ مسافر را
برداشته میتواند و همه ضروریات رفاهیت و اسودگی مسافرین را دارد . حتی سینما و رادیو در اثنای که بهوا باشد
صدای سازها و نطقهای که در نقاط مختلف زمین جاری باشد بشنود .


۱۳ -

تیلفون بی سیم آئنه دار

اینهم یکی از عجائب مخترعات سال گذشته است که تیلفون بی سیم استعمال شد بذریعه تیلفون مذکور
انسان صدای دوست خیلی دور خود را بدون اینکه مابین انها سیم وصل باشد شنیده میتواند وعلاوه ازان
روی تلفون يك ائینه نصب شده کی است که انسان میتواند روی کسیکه با او سخن میزند دران اینه به بیند.

مسائل ديني
- تمهید -

البته هموطنان عزیز میدانند که جریده یا اخبار از حیث تبلیغ اتخاذ مسلك تابع محیط و در هر زمان
بمقتضاي زمان راه رفته بوطن و هموطنان خود خدمت میکند. از این رو جریده " حبیب الاسلام نظر بمدلول
ومفهوم (اسم) خود در نظر دارد علاوه از یکشت معلومات مفیده که از حوادث و وقایع داخلی و خارجی و سیاست
دول خارج به هموطنان خود تقدیم میکند بعضی از ارکان اسلامیت را نیز از بعضی کتب واثار معتبره " مفیده منتخب
کرده زیر عنوان مسائل دینی بمعرض مطالعه واستفاده " هموطنان خود گذاشته و باینوسیله خدمت بزرگی به
قارئین عزیز خود کرده باشد.
بنابراین در همچه يك محیط و زمان که از هر طرف ندای دیانت و تقویه احکام دین بگوش میرسد جریده " -
حبیب الاسلام در تعقیب نظریه " خود شروع کرد انتخاب از کتاب مستطاب سراج الارکان اسلام را که این کتاب در
زمان امیرصاحب شهید از تتبع دین پروری امیر مرحوم وتوجه وزحمت بعضی از علمای عالم انوقت مثل حاجي
عبدالرازق خان مرحوم و ملا عبد الرحمن خان مرحوم وغیره که از روی احکام متین کتب معتبره فقه " ارکان اسلام به
عبارت فارسی شرح و توشیح شده و حصه ربط (روزه) از کتاب نام حقه که بصورت نظم است شرح وتفصیلا بیان شده ـ
است و ابتدا اولا احکام روزه را و چیزهای را که روزه را میشکند یا نمیشکند نظر بمناسبت وقت انتخاب وبحضور
قارئین عزیز تقدیم میکند. (انتخاب از کتاب سراج الارکان اسلام)
رکن سوم احکام روزه " ماه مبارك رمضان که انهم تشریع تابعو وتکمیل ان است.

باب نهم در بیان روزه ماه رمضان

نیت در حکم شرع گردانی روزه جز قهر نفس شهوانی
از جماع و شراب دور شدن وز همه خوردنی نفور شدن
شرح لغات: (قهر) مغلوب شدن (نفور) رمیده و دور. (نفس شهواني) نفس انسان که مائل به خورد و نوش وامید ولذت هاست.
(حاصل هردو بیت): تعریف روزه :
بیان حکمت خداوند تعالی است در فرض کردن ان میفرماید که حکمت در ان اینست که نفس شهواني تابع
انسان شود سبب ان که انسان تابع و فرمانبردار مولاي حقيقي خود شود.


- ١٤ -

روزه نزد اهل شرع نگهداشتن نفس است از خوردن و اشامید ن و جماع با نیتی که از اهل ان حاصل شده
باشد از طلوع صبح صادق تا وقت نماز شام و اهل وجوب ان کسی است که عاقل و بالغ و مسلمان و تندرست
و غیر مسافر و پاك باشد از حیض و نفاس و مریض نباشد مسافر و نا بالغ اگر روزه بگیرند رواست که از اهل
ادای ان میباشند .

فرض دان جمله روزه را نیت  تا بیابی ز روزه امنیت
نیت روزه گر ادا نبـــــود  در قضا جز بشب روانبود
لیك هر وقتی و نوافل را  تا به پیش از زوال هست روا

همچنین ار خلل طلب نکنی  نیت روزه جز بشب نکنی
شرح لغات: ( امنيت ) ارزو و مراد ـ (گرادا نبود) روزه وقتی نباشد . (در قضا) در قضاء روزه (نوافل) روز های نفل .
حاصل ابیات :
نیت در هر روزه فرض است خواه روزه فرض باشد یا روزه نفل و خواه روزه وقتی باشد یا قضائی ـ
اما وقت نیت در روزه قضا شب است و بغیر از شب روا نمیشود و نیت در روزه وقتی و نفل تا پیش از نصف روز رواست
واگر احتیاط کنی و خلل در روزه خود نخواهی که از اختلاف خلاص باشی باید که هر روزه را بجز درشــــب
دیگر وقت نیت نکنی .

بیان چیزهائیکه روزه را نمیشکند

مگس و پشه در گلو چو پرید  نیست نقصان روزه تو پدید
گر کسی رگ زد و حجامت کرد  می نشاید ورا ملامت کرد
تفك و سرفه که از دهان بجهید  روزه باقیست گر فرو نکشید
روزه باقی بود ولی مکــــــروه  از کراهت مباش بی اندوه
در کشی صبح روغن و سرمــــــه  بر سر و چشم نیست تجرمه
نان که از بهر طفل می خایند  علما اندرین چه فرمایند
گر ضرورت بود روا باشــــــد  بی ضرورت چنین خطا باشد
بفراموشی ارکنی و خـــو ری  هـــمهر دوا ترا هنی ومری
روزه تست هم چنان باقــي  گر تو سیری و گر تو مشتاقــي
(شرح لغات)
(رك زد و حجامت کرد) مراد خون کشیدن است . (مینشاید ورا ملامت کرد) ملامت نیست روزه او بجا است .
(گرفرو نکشید) بشکم نرسانید . (کراهت) مکروه شدن . (جرمه) گناه . (هنی ومری) گوارا و خوشمزه .

حاصل ابیات : هفت چیز روزه را نمیشکند .
اول ـ در گلو پریدن مگس و پشه .
دوم ـ خون کشیدن است یا از رگ باشد یا حجامت از دیگر بدن .


- ١٥ -

سوم ـ چشیدن چيزي است مثل نمك و سركه بشرطيكه بشكم فرونرود لیکن روزه او را گرچه نمي شکند مكروه میکند .
( از كراهت حاشي بي اندوه )

چهارم ـ چرب کردن سر است بروغن يا غير ان .

پنجم ـ سرمه کشید ن است درچشم .

ششم ـ خائيدن نان است براي طفل بشرطيكه بشكم فرو نرود .

واین کار در روزه بدون ضرورت روا نیست و اگر ضرور نبود كه طفل هلاك ميشد وشخص غير روزه دار
نیز نبود دراین صورت روزه تو دار روا اســـت .

هفتم ـ بفراموشي جماع کردن یا خورد ن یا اشامیدن است خواه سیرشده باشد يا اشتهاي ان باقي باشد .

بیان چیزهائیکه روزه را میشکند .

ور بقصد اســـت خورد ن وكارت
لازم ايد قضا و کفارت

گرخوري انچه او غذا نبو د
برتو الزم بجز قضا نبود

همچو سنگ وكلوخ اهن وروي
نبود زين قبیل گل سرشوي

شرح لغات: (کارت) مراد جماع کردن است. (قضا٠) قضاي روزه . (کفارت) بیان کفار ت دراینده در نظم
كتاب ميشود ٠) غذا) چیزیکه بدن بان قوت میگیرد مانند طعام وغيره . (باقي دارد)

اطلاع از اداره
بذوات محترم زمام داران !
لطفا وقتیکه نامه نگار اداره بدوائر و وزارتهاي ایشان میاید معلومات قابل درج جريده ووقايع
وحوادث لازمه را به او تفصيل وتوضيح بدهند تا جریده ازوقایع داخلی خالی نباشد .
معذرت
نظر به مهیا نبود ن سامان زنکوگراف اداره نام جریده را بخط جلي و واضح تعبيه کرده ـــ
نتوانست انشاء الله بکمال سرعت تعبيه خواهد شد .

مطبع حبيب الاسلام


-١٦-

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
( جریده هفتگی حبیب الاسلام - سال اول - شماره ٢ )

صفحه اول
نمره مسلسل ٢

اداره خانه دءافغانان کابل - افغانستان - نمره تیلفون
سردبیر - غلام محی الدین
همه‌امور تحریریه و حسابیه بنام اداره فرستاده شود
اداره در انتشار و اصلاح مقالات وارد مختار است
در هر هفته یکمرتبه صبح پنجشنبه نشر میشود
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود.

حبیب الاسلام

قیمت سالانه 	قیمت ششماهه
در داخل - پنج افغانی 	٣- افغانی
در خارج - ١٠ شلنگ 	٤- شلنگ
یم شماره ١٠ پول

تاریخ قمری - ٢٥ رمضان المبارک ١٣٤٧ ( پنجشنبه ) تاریخ شمسی ١٨ حوت ١٣٠٧ هجری

از اهل غرض احتیاط باید کرد

اگر بطور مجموعی بگیریم از مسمما یا بنظرف در کابل تشویش و بیراحتی را بتمام معانی ان ظاهر و هویدا میبینیم. زیرا عادت است که اهالی هر پایتخت به تعب پرهای (غبارخیزونازک دانه میباشند ) بیچاره اهالی کابل که سالهای دراز بحیات ملائم وارام عادی بودند دفعتا بغرش های توپ و صداهای تفنگ و خطرهای مهلکه دچار گردیدند گویا در انوقت که خاطرشان پریشان میبود حزب طرف بودند ولی حالا که ان دورمانقلا بگذشت و همان صداها ضعیف بکه راحت و سکون شانرا برهم زد میود قرار شد هنوز هم در بعضی چهره ها علامات اضطراب و پریشانی میبینیم اگرچه اینکه برکابل گذشته بود انقلاب است و کسانیکه در صفحات تاریخ ملاحظات داشته باشند بهتر میدانند که انقلاب چیز اسان نیست که بدون خطرهای فردی و قحط و گرانی عمومی بگذرد . در


-١٧-
انقلابات عادیموده است که از گناکران وبی گناهان وجوانان وپیران وطفلان قتل میشوند واز
خانه ها گذشته شهرها میسوزد ولی الحمد الله در این حادثه نه گناهکار ونمی گناه ونه
پیر ونه طفل کشته ونه شد خانه سوخت.
مگرچرا باوجود اینهم علامات پریشانی واضطراب ونا ارامی درچهره واوضاع اکثریت میبینیم
وچرا درهر محفل یا مجلسیکه چند نفر یکجا میشوند صدامبعضی افواها توشایعات متنوع
صفا وارا می ان محفل را بهم میزند گوئی حواس اهالی پایتخت را باز بیم شنیدن صداهای
تفنگ مهیب بهراس انداخته باشد . بنظرما اشخاصیکه باعث شایعات وافواهات وخبرهای
اضطرابی میشوند همینقدرهستند و مخصوصا برای دفع اثر اغراض انحا این مقاله را فقد
نوشتیم معلوم است بزرگترین اسباب بی سعادتی وپریشانی همین است که فکزانسان مضطرب وکدام
خدر یرا درتصور داشته باشد وعموم اشخاصیکه امروز افواها توشایعات مختلف مینمایند ـــ
چزب سلب راحت عمومی دیگر منظوری ندارند .
اگرچه ما نمیگوئیم که همسایل سلطنتی افغانستان فیصله شد وهرچه بود خاتمه یافت
بلکه هنوز دامنه دارد وشاید این دامنه تا چند روز دوام بگیرد چنانچه نمیگوئیم که هر ـــ
خطریکه بر این مملکت متصورگدشت و تمام شد نه بلکه هنوز مملکت زیر خطر است وبزرگترین ــ
خطریکه انرا تهدید میکند انحلال وپارچگی است .
مگر اینرا هم باید بگوئیم اغلبا اشخاصیکه پارچگی وانحلال وپراگندگی این مملکت را ارزو
دارند همان اشخاص هستند که امروز شایعات وافواها توخبرهای گوناگون تراشیده میپردند و به
ذریعهء این خبرهای مصنوعی افکار عمومی را پریشان ومملکت را بیخبر وادراک اهالی را برعلیه
یکدیگر میشورانند .
امروز مملکت تا اندازه اخزین باتحاد واتفاق محتاج است. امروز مملکت زیرخطر است و
بزرگترین خطریکه انرا تهدید میکند پراگندگی وبی اتفاقی است ممکن است دشمنها داشته باشد
که بخواهند ازپارچگی ان استفاده کنند ونماینده های این دشمنان بنظر ما تنها اشخاصی
هستند که افواها توقغ شایعات موجب پریشانی را در بین مردم نشر میکنند .
امروز فرض هر فرد است که جز سخن اتحاد واتفاق ویگانگی مملکت نگوید جز فکر اتحاد و
یگانگی مملکت نکند وجز خبراتحاد واتفاق و یگانگی مملکت نشنوند غیراز این هرچه بعید ان اند
غرض است . پس از مضرضین اجتناب باید کرد اگر کسی بشما بگوید مملکت درنتیجه این انقلاــ


- ۱۸ -

خراب شد یا عقب ماند یا اینکه از وسایل ترقی محروم شد یا اینکه استقلال ان رفت و غلام
اجانب گردید و دیگر تبلیغات که ازین قبیل باشد هر چند این عبارتها رنگ و رونق دار باشد
مگر انها را هیج وقتبفکر خود راه ندهید و همین قبیل اشخاص را مغرض بدانید.
زیرا همم میدانیم ویقین داریم که اساس این انقلاب مبنی بر آبادی دین مبین است و چیزیکه
بر تدین مبنی باشد البته هیچگاه اسباب خرابی نمیشود واگر کسی بگوید مکتب ـ تعلیم ـ
نظام ـ قانون ـ اداره ـ تشکیلات ـ برای مملکت لازم است وخوبفشد که از بین برداشته
شد شما بگوئید که ما منکر هیچ کدام انها نیستیم. مگر معلوم است واضحتر و راسترا از
شرع شریف برانها تمسکی نیست هرچند بشریعت پاک خود متمسك باشیم وازان استخراج كنيم
همان قدر احتیاجات ضروری خود را ازان کشیده میتوانیم . ما منکر نیستیم که افغانستان نسبت
به بعضی ممالک عقب مانده است و تیمار دارواحتیاجات زیاد بکار دارد افغانستان دولت است
و مانند دیگر دولتها قوت سرمایه وتجارت و آزادی و مختاریت بکار دارد میدانیم.
ممالكیكه این چیز ها را ندارند یعنی ممالکیکه برای مدافعه کردن از خود توپ وتفنك و
جباخانه ندارد و برای ضروریات احتیاجات معاشی سرمایه از قبیل نقره و طلا وسرود بگر معدنیات
ندارند و برای وارد کردن پول و تبادل احتیاجات یعنی حاصلات خود را با حاصلات دیگر ممالك
تبادله نکنند یعنی موی پوست شکر و بوره و چای و قوز میوه وروغن وگندم رخت واهن ومس
نگیرد یعنی تجارت نکنند این چنین ممالك هیچ زنده گانی نخواهند داشت وفرضا اگر همه
اینها را داشتند و استقلال و مختاریت نداشتند در حقیقت هیچ کدام انها را ندارد زیرا اگر
مستقل نبود اسیر یك ملك غیر میشود و وقتيكه اسير بود همان ملكت او را نمیگذارد از ـ
ممتلكات و حاصلات خود استفاده کند. یعنی او را غلام و اسیر و دهقان خود میسازد و البته این
بی ننگترین زندگانی ها خواهد بود.
این همه را میدانیم ولی چیزیکه ازین مهمتر است انرا هم میدانیم که اساس هر چیز دین است
اول دین بعد ازان دنیا بهر حال از موضوع خود دور نرفته میگوئیم اهمترین چیزیکه فکر ما بطرف
ان باشد همینستکه تا زمان مسائل داخلی سلطنتی فیصله شود باید از مغرضین ود شمنان ـ
داخلی یا خارجی خود احتیاط کنیم. زیرا اهل غرض این چنین مواقع باریك را برای نشر کردن
شایعات خود فرصتخوب میدانند.
میماند یك مسئله دیگر که انهم ناگفته نماند که مغرض بخود رنگ و لباس وصورت وقیا فه مخصوص


- 11 -

ندارد. در هر طبقه و از هر نوع مردم که باشد خواه بلباس تاجر یا مامور یا اجنبی باشد.
مجردیکه از او الفاظ تفرقه امیز یا نفاق خیز شنیده شد اقلا باید به حرفهای او اهمیت
داده نشود. چه انقلاب گذشته این مسئله را برای ما واضح ساخته که شایعات و اشخاص -
مختلف خواه ثوبا فقیر حتی در لباس عالم درامده تلقینات خود را بمردم مینمایند و دیدیم
که از یکطرف علمای صدیقی که برای خدمت دین کمر بسته بودند از طرف دیگر بعضی علما که دیگر
که ریشه اساسی انها حتی در هند رسیده بود (وشاید بدیگران خدمت میکردند) نسبتهای
بی نزاکت را بعلمای حقوقی ما کرد مسئله را به تکفیر میرساندند گویا اسانترین فیصله در نزد
اینها والعیاذا بالله تکفیر است.
از طرف دیگر میدیدیم که یک ایت مبارک از چند طرف هر کدام بمفاد خود تر استعمال میکند -
(واعتصموا بحبل الله ... الایه و دیگر ایتهای) مبارک که در چار طرف مملکت بغرض اشخاص
استعمال میشد حاشا وکلا در دیر بین ما تفرقه باشد وسوء استعمال ایتها بزرگترین گناه هاست.
این تجربه ما را دیده لاچار شدیم که مطالعین عزیز خود را اگاه وفکر شانرا بطرف اتفاق
واتحاد واجتماع ملتفت سازیم.

بسم الله الرحمن الرحیم
بیعت نامه مامورین ولایت قطغن و بدخشان

الحمد لله ما انعم وعلم من البيان مالم تعلم والصلواه والسلام على رسوله محمد سيد العرب
والعجم وعلى اله واصحابه ذوى المجد والكريم وبعد یوم نقد سه شنبه ۳ رمضان المبارک ١٣٤٧
ما اهالی خطه بدخشان از علما وسادات و جمهوری معتبرین در موضع خیابان حاضر گردیده
دو قطعه حکمنامه ولایت قطغن وبدخشان که یکی نمره هم مورخه ۳۱ دلو شمسی ۱۳۰۷ و دیگرش
نمره ۶۱ مورخه ١٥ شهر شعبان المعظم بامضا جناب حضرت صاحب فضل احمد خان اقای مجددی
مجددی و جناب عظیم الله خان نائب الحكومه صاحب و جناب مولوی محمد میرزا خان رئیس صاحب عمومی
عنوانی میرزا شهنواز خان وکیل حکومت کلان بدخشان و علما و سادات ومعتبرین وغيرها اهالی اینولا
در ساعت ه بجه شام روز دوشنبه اول شهر رمضان المبارک وارد شده بود حالا که یوم سه شنبه ۳
شهر مذکور است قرائت گردیده خلص.
مضامین ان که بیعت نمودن اهالی مرکز ولایت قطغن با مارت اعلیحضرت امیر حبیب الله خان
بوده دانسته گردیده بحکم ایه وافى الهدايه يايها الذين امنوا اطيعوالله واطيعو الرسول و


- ۲۰ -

اولی الامر منكم و بحكم مسائل اعتقاديه شرعيه لابد للمسلمين من امام يقوم بتنفيذ حقوقهم و
سد ثغور هم وتجهيز جيوشهم وقهر المتغلبة والمتلصصة وتزويج الصغير والصغائر ونصب
الحكام والقضاة واقامة الجمع والاعياد وامثالها .

ونظر به ترویج واحیا دین متین حضرت سید المرسلین علیه الصلواه والسلام که از ذات با
برکات حضور شاهانه قرار حکمنامه و اطلاع ولایت قطغن و بدخشان صادر گردید ما طيع حضرت امیر
حبيب الله خان با ما رت و پادشاهی خود ها قبول کردیم و قناعت و بیعت نمودیم از خداوندی نیاز
بكمال خلوص نیات بر قرار و در دوام ماندن همچو پادشاه ترقی خواه دین نبوی محمدی صلی الله علیه
وسلم را استدعا و مسئلت داریم واز حضرت خداوند بی مانند توفیق ان ذات شاهانه را برای
عبودیت ربانی واطاعت اوامر ونواهی الهی واستقامت بشریعت غرا نبوی محمدی علیه الصلواه والسلام
وتوفیق اطاعت خود ها را حسب الشرع برا ر اولی الامر خودها بدعا طالبیم . تحریر یوم سه
شنبه شهر رمضان المبارک سنه ۱۳۴۷.

امضاء. امضاء. امضاء ... الخ

( حاصل ابیات )

روزه نفل بشروع کردن در ان لازم میگردد پس اگر کسی بعد از شروع روزه نفل را خورد با عذر
ويا بیعذر قضای آن بروی لازم است و کفاره ندارد .

باب دهم. در بیان کفاره روزه رمضان .

گر کسی قصد کرد در خوردن
شصت مسکین طعام باید داد
یا دوماه روز را پیاپی دار

بنهار و مجامعت کردن
یا یکی بنده کرد نیز ازاد
تاشوی از حیات برخوردار

شرح لغات. (نهار) روز مجامعت جماع.

(حاصل ابیات)

اگر کسی روزه وقتی رمضان را بقصد خورد یا در روزه ان بقصد جماع کرد روزه او
میشکند و قضائی ان برویلازم میشود با کفارت چنانچه پیش ازین بیان شد و کفارت ان ازاد
کردن يكغلام يا يك کنیز است واگر بران قدرت نداشت دوماه پیاپی روزه بدارد واگر توان انرا
نیز نداشت شصت مسکین را طعام بدهد ومراد ازمسکین در اینجاکسی است که مالك هفتاد
روپیه کابلی زیاد واز حاجت اصلی خود نباشد وطریق طعام دادن این است که هر مسکین را


-۲۱-

باندازهء صدقهء فطر طعام بدهد که سه ونیم پاو ويك خورد بوزن کابل گندم ويا يك چهارك
وسه ونیم پاو جو می شود ویا قیمت ان را بدهد .
خاتمــه
از برای تو اینقدر گفتم یاد گیرترکه مختصر گفتم
هرکه این را بصدق برخواند واجبیونرض نقل حق داند
شرح لغات
(مختصر ) کوتاه .
حاصل هرد وبیت :
اینقدر گوهر بیان احکام شرع را که در رشته نظم دراورم وبرخرازعمر نقدعزیز را بسر
بردم همه را برای تو گفتم . ومیباید که تو عمرخود را بغفلتنگذ رانی واین گفتار مراهزل وسخریه -
ندانی وان را یاد گیری که بسیارکوتاه وبا فایده گفتم وهرکه این نظم بصدق را بخواند ویا کند
فرض واجب، نفل- نما زوروزه و وضو وتیمم را میداند .
رکن چهارم دراحکام زکوه

زکوه رکن چهارم ازارکان اسلام استکهبعد از نماز مقصود تر وبهتر عبادات است که در سی
ودو جا پیوست بانماز در قران مجید وفرقان حمید ذکرشدهاست وکثرت ذ کران دلیل شرافت
واهتمام ان ست ولغه زكوات در شرع عبارت از تمليك نمودن جزء مال استبمصرفان که مانع جواز در
او نباشد چنانچه دراحکام مصرفعقد زكوات میاید بطریقی کهدر شرع معین شدهاست که بیان
ان طریق نیز می اید وبلفظ تمليك احتراز است ازاباحت ومعنای اباحت ان ست که مثلا طعام را
جهت خوردن بمصرفزکواه مباح کردهاند وتمليكنکنند وویبجورد پس درین صورت از زكوات روا-
نمی شود کهتمليك نکرده است وبلفظ جزء مال احتراز است ازمنفعت مال یعنی درعوض زکوا ت ازجزء
مال ادا نکرده از منفعت مال درعوض زكوات بدهد چنانچه اگر فقیری رادرخانهء خود یکسال سکونت
داد بنیت زكوات رانموده بود پر زکوات او محسوب نمی گردد بلکه لازم استکه از اصل مال زكوات
جزوی را اداکند وشرط های فرض شدن زكوات وسبب ان شش چیزی است اول عقل پس بردیوانه
فرض نیستد وم بلوغ است پس بر كودك فرضنیست ـ سوم اسلا م استبرکافر نیست ـ ٤ ازادی
استپس برفلامنیست ـ پنجم علم داشتن است بفرض زكوات کقدگرچه علم حکمی باشد چنانچه بفرض
بودن ان عالم نباشد ودر داراسلام باشد پس کافریكه در دار حرب اسلاماورد یباشد وسال برو


-۲۲-

گذشته باشد لیکن بفرض بودن زکوات علم نداشته باشد برو فرض نیست بخلاف کافریکه در دار اسلام ایمان اورده باشد وبفرض بودن زکوات علم نداشته باشد که زکوات برو فرض است که او حکما علم دارد .
ششم. مالك نصاب است پس برمالك كم از نصاب زکوات فرض نیست وبیان هر مال زکوات بعد ازین بیاید ودرملك انشاء الله نصاب چهار چیز شرط واجب شدن زکوات است اول اینکه ملك مالك دران تمام وتمام باشد یعنی مالك رقبه وتصرف دران باشد پس برمکاتب زکوات فرض نیست که ملك او ناقص است یعنی مالك تصرف است دران نه مالك رقبهء ان وهم چنین برغصب کننده درمال غصب کرده شده ودرمال مضاربه بر مضارب فرض نیست.
دوم : اینکه سال بران نصاب گذشته باشد و اگر چنین نبود زکوات دران فرض نیست
سوم : اینکه فارغ باشد از ديني که از طرف بنده خواسته میشود خواه حق خدای تعالی باشد مانند زکوات یا خراج وعاشر بنده باشد و اگر از طرف بنده خواسته نمیشد وحق خدای تعالی بود مانند : نذر و کفارت فرض بودن زکوات را منع نمی کند .
٤: اینکه فارغ باشد از حاجتهای اصلی او سکونت کردن و پوشیدن رخت واسباب خانه وسلاح حربي و کتابهای خواندن وکنیز وغلام خدمت اسب سواری زکوات فرض نیست.
٥ : اینکه زیاد شونده باشد بزیاد شدن حکمی خواه زیاد شدن حقیقی دران باشد خواه نباشد وزیاد شدن حکمی بسه چیز میشود .
اول نقد بودن مال است یعنی زر وسیم بودن خواه مسکوک باشد وخواه غیر مسکوک چون زیور وظروف وغیره در نصاب زر یا نقره. دوم . چریدن اسپ در صحرا در مال زکوات که از جنس حیوانات باشد .
سوم . نیت تجارت است درغیر این چیزها ذکر شده.

زکوات در چند چیز نیست

اول درکسب غلام که خواجهء او بتجارت او را اذن کرده باشد .
دوم در مالی که یکسی انرا گرو داده باشد پیش از قبض کردن ان.
سوم در مالی که انرا خریده ویا بتجارت قبض نکرده.
٤: در مقدار دینی که از طرف بنده خواسته میشود ومالی که زیاد ما زقدر دین او باشد اگر بقدر نصاب میرسید زکوات ان فرض است کم بدهد .
٥: درجامه‌های بدن که بران حاجت داشته باشد برای دفع گرما وسرما .


- ۲۳ -

٦ : در مالی که از مالك غایب شد مباشد وغالب گماندر چنان باشد که بدستش می اید . مانند مال
گم شده که انرا بعد سالها یافته باشد ومالی که فقد در دریا افتاده باشد وبعد سالها انرا
کشید نباشد ومالی که از و بغصب گرفته شده باشد وشاهد ان بر غصب کننده نداشته باشد
ومالی که انرا در بیابان دفن کرده باشد وجای انرا فراموش کرده بعد از سالها انرا یافته باشد
ودینی که دین دار او سالها منکر باشد وشاهد ان نیز بر ان نباشد و بعد از ان ان دین برو
برسد ومالی که از و بظلم گرفته شد نباشد وبعد از سالها باو برسد پر در همه این چنین مالها
زکوات ان سال هائی که مال در انها برو نرسیده بود لازم نمیشود سبب لازم شدن ادای زکوات
توجه خطاب خداوند تعالی به بنده است .
درین قول او: جلل جلاله ( واتوالزكوات) شرط فرض شدن ادای زکوات سه چیز است اول
گذشته سال بر نصا بکه در ملات مالك باشد دوم بحا بودن مال است مانند درم یا دینار یا چریدن
در صحر است در اکثر سال وچهار پایان یا نیت تجارت است در مال های منقولی بجز از زر وسیم
وچارپایان .
۳: خالی بودن مال نصاب است از جهت و پلیدی مانند ربح چیز فروخته شده به بیع فاسد
زیرا که ان مال خبیث با ان ربح واجب است که صدقه کرده شود پس فایده نیست در واجب کردن
صدقه بعد از ان.
شرط صحیح شدن ادای زکوات
نیت است که پیوسته با باشد یاد ا کردن ان بمصرف ویا بوقت جدا کردن مقدار زکوات یا صدقه
کردن است همه مال نصا ب ا اگرچه به بنت نفل باشد .
( فرض شدن زکوات )
بفور است یعنی نزد وجود نصاب با شرایط وجوبان بمجرد گذشتن سالادا برو فرض میشود
پس اگر بدون عذر شرعی تا خیر در ادای ان کرد گنه کار میشود وشاهدی او قبول نمیشود .
( مالهائی که زکوات بران ها فرض است)
سه قسم است اول چا پایان چرندهاست و ان نزد اهل شرع انست که در بسیاری از سال در
صحرا بگیاه مباحه اکتفا کند برای قصد شیر ونسل وزیاد شتربهی پس اگر مالك در نصف سال انهارا
کاه از خود میداد ان شرعا چرنده گفته نمیشود پس زکات انها برمالك فرض نیست واگرانها در صحرا
فقط برای سواری وگوشت خوردن نگهداشته بود نیز زکوات فرض نیست .


- ٢٤ -

دوم طلا ونقره است سوم مال منقول اما در قیمت خانه و زمین زکات نمیشود (مال های چرنده که زکات در انها واجب میشود) سه اند اول اشتر دوم گاو سوم گوسفند و بز.
( زکات اشتر) ( تشریح اسامی ) اشترهای که در زکات لازم است داده شوند -
( بنت مخاص) اشتر ماده ئی است که یکسال بران کامل گذشت بیسال دوم داخل شده باشد.
( بنت لبون ) اشتر ماده ئی است که دو سال بران کامل گذشته بسال سوم داخل شده باشد.
( حقه ) اشتر ماده ئی است که سه بران کامل گذشته بسال داخل شده باشد (جذعه ) اشتر ماده ئی است که ٤ سال بران کامل گذشته بسال ه داخل شده باشد. و ٤ اشتر عفو است یعنی در ان زکات نمیشود اول نصاب اشتران ه است. در ان یک گوسفند میانه میشود. دوم ده است در ان دو گوسفند میانه میشود. سوم ١٥ است در ان سه گوسفند میانه میشود.
چهارم بیست است در ان ٤ گوسفند میانه میشود. پنجم ٢٥ است در ان بنت مخاص میشود.
٦- ٣٦ است در ان بنت لبون میشود. - ٧ - ٤٦ است در ان حقه لازم است.
٨- ٦١ است در ان جذعه لازم است. ٩- نصاب ان ٧٦ است تانود بنت لبون در ان واجب است.
١٠- نصاب ان ٩١ است تا ١٢٠- دو حقه در ان واجب است بعد از ١٢٠ فرض زکات از سر گرفته میشود یعنی در پنج اشتر یک گوسفند و در ده دو گوسفند و در ١٥- ٣ و در ٢٠ ان چهار گوسفند لازم است و در ٢٥ که مجموعه انها  ١٤٥ میشود يك بنت مخاص با ان دو حقه که در ١٢٠ بود لازم میشود پس در هر ٦٠- يك حقه شد و در ٢٥ بنت مخاص شد چون ٤ دیگر در ان افزود که یکصد و پنجا میشود در ان ٣ حقه واجب میشود و در هر ٥٠ يك حقه در این بار از سر گردانیدن فرض زکات بنت لبون از میان براعد از بنت مخاص بحقه رسید چون به ١٥٠ رسید باز فرض زکات از سر گرفته میشود یعنی در پنج اشتر يك گوسفند میشود و در ده دو - و در ١٥ سه - و در ٢٠ ان ٤ میشود و در ٢٥ بنت مخاص و در ٧٦ بنت لبون و در ٤٦ حقه تا به ٥٠ چون به ٢٠٠ رسید در ان ٤ حقه واجب میشود و بعد از ٢٠٠ فرض زکوات باز از سر گرفته میشود. مانند باز گرفته که پس از ١٥٠ بود یعنی از یک گوسفند گرفته میشود تا کم حقه برسد در ٤٦ تا به ٥٠ پس درین بار از سر گردانید ز فرض زکوات جزعه ساقط شده فقط پر در همین حکم که از گوسفند گرفته تا بحقه برسد و جذعه از میان ساقط شود تا اخر جاری کرده میشود اشتر مایه مانند دیگر اشتران است هم در نصاب زکوات و هم در فرض بودن زکوات.
( زکوات گاو )


- ٢٥ -
زکات گاو
اسامی گاوانیکه در زکات داده میشوند اول تبیع وان گوساله نریك ساله است كهبدویم سال داخل
شده باشد . سوم مسن وان گوساله قو نر دو ساله است كهبسیم سال داخل شد میاشد .
دوم ــ تبیعه وان گوساله ماده یكساله استكه بد ویمساله اخل شده باشد .
چهارمـــ سله وان گوساله ماده دوساله است که به سوم سال داخل شده باشد باید دانست
که در کم از سی گاو زکوة نیست اول نصاب ان سی است که در ان یك تبیع یا یك تبیعه میشود .
دوم نصاب ان ٤٠ استكه دران یك مسن یایك سلمه میشود سوم نصاب از زیاده از ٤٠ است و
دران بحساب ان میشود یعنی اگر یك فرد از ٤٠ زیاده شود دران چعلم حصه قیمت مسن یا سلمه میشود .
( باقی دارد )
بسم الله الرحمن الرحیم
اعلإ ن سر کاری
موقوفه بر ضمائر علما وسادات ومشایخ وخوانین وسائر رعایای
قطغن وبد خشان مخفی نماند .
حضور والای ما وهمه برادران اسلامی بهره مید انند که شورش واقداما ت بیكار طائفه غیر د
دیندار سمت مشرقی وسمت شمالی با امیر امان الله خان صرفا زیرای رضای خدا وخوشنودی
حضرت رسول الله (ص)بوده چه این شخص خي لى بعلم وعلما استخفاف مینمود ويعوض اینکه
میبایست پادشاه وقت بحکم شریعت غرا در تقویت وترقی دین میكوشید بالعکس امیر امان الله خان
در تخریب بنیان دین مبین سعی مینمود فقرات خلاف ورزی او منسبت اوامر شریعت غرا پوشیده
و پنهان نیست وبهمه افراد ملت یکه یکم معلوم است چون در اعلا ن های طبعشده تشریح انــ
تا یك حدی شد ه تکرار ان ضرور دیده نمیشود چه از اظهار ان زبان می سوزد چون در کلام
برحق خود حضر تكر د گار فرموده (انا نحن نزلنا الذکر واناله لحافظون )حکمت بالغه او تقاضا
نمود که بهت مت وبرکت اهالی سمت شمالی وغیره برادران دین او مار از روزگار اوبر اورد مشود ـــ
همانا بمعا ونت خداوندی وتوجه روح پرفتوح حضرت رسولعربی (ص)که صاحب دین است بجزای
عمل خود گرفتار گردید هرچند بموجب وعده که برادران اسلامی غیور سمت شرقی بما داده بودند
درمحاربا ت کابل شا ملشده نتوانستند ولی از باعثی كه امان الله خان نفری زیاد از هر طرف بدست
آورده میخواست اهالی سمت شمالی را پریشان ومضمحل کند بـهـادران سمت شمالی کفایت بمدافعه


- ٢٦ -

نکرده برنفس پایتخت حمله های رستماته دلاورانه نمودند چون توفیقات ربانی وتائید ایزدانی
شامل حال بود همانا امان الله خان تاب مقاومت نیاورده معین السلطنه برادرش را بجای خود
در ارگ کابل نشانده فرار گردید معین السلطنه نیز قوت مدافعه ومحاربه را در خود ندیده از در
صلح پیش امد چون حکومت اسلامیه غالیه نمیخواست که خون مسلمانها بریزد ویا مال شان تلف
شود با او صلح نموده قرار داد وخود او را با عائله او بهندوستان فرستاد وقلعه ارگ
غیر محاربه تسلیم شده وافواج داخله ارگ سلام کرده بیعت نمودند و این خادم دین را همه
سادات وعلما و مشائخ و سرداران وتجار وخوانین وسائر اهل اسلام نفس شهر کابل و ولایات
به امارت خود پذیرفتند دست بیعت دادند هرچند این کمترین بندگان خالق بیهمتا خواهش سلطنت
را نداشتم واین اقدامم را صرف به لحاظ خدا وخوشنودی حضرت رسول الله (ص) نموده بودم
به لحاظی که اینده هم اصلا ویا سلامیان خدمات دست یافتم این بارگران را بامید اجر اخرت
قبول نمودم همانا که هر روزه جوق جوق برادران اسلامی ولایت کابل برای بیعت بحضورم حاضر
میشوند واهالی ولایات دور دست بیعت نامه ها فرستاده اند شما ها را بذریعه این اعلان
اطلاع وارشاد میشود که این خادم دین در بدو جلوس خود به تخت سلطنت چند فقره مصمم
کرده ام که بتوفیق خداوند بقرار ذیل اجرا نمایم.
١- اجراي امور مملکت بحکم شریعت غرا میشود چه حضرت خداوند در کلام برحق خود فرموده
( فقد ومن لم يحكم بما انزل الله فاولئك هم الفاسقون ) بنابراین درنظامنامه هائیکه در زمان سلطنت
امیر امان الله خان به طبع رسیده انچه خلا ف حکم شریعت غرا وسیاسیات شرعیه باشد کامل موقوف و
منسوخ میشود.
٢- مدار بر طریقه سنی را که امان الله خان موقوف کرده بود حکم اجرا نمودم.
٣- مکاتب معارف نسوان کاملا موقوف مکاتب بچه ها که در مکتبهای جدیده جغرافیه وریاضیه
وغیره میخواندند انهم موقوف. اطفال مسلمانان که در مساجد جاهای سکونت خود ها بقرار
سابق از نزد ملا های مساجد خود تعلم بیگیرد بعضی بچه هاکه به تعلم فن تلگراف و یاطیاره
وتفنگ وطوپ سازی شاغول بودند برحال خواهند ماند چه برای مملکت اسلام تلگراف وطیاره و
الات حربیه ضرور است.
٤- باقیات سنوات ماضیه الی اخیر سلطنت امیرحبیب الله خان مرحوم انچه بذمه رعیتی از درك
مالیه اراضی ویا بذمه تجار از درك محصول وبذمه کاردار از درك کارداری میباشد کاملا معاف


-۲۷-

صرف سه قسم باقی کمک شخص چقه وجه نقد از خزانه برد نرسانده باشد یا کدام شخص
بصیغه قرارداد وجه برده باشد ونرسانده باشد ویا کسی مال وخانه واملاک سرکاری را خریده
باشد وقیمت انرا نرسانده باشد گرفته میشود باقیات سلطنت امیرامان الله خان ذمکی رعایای
زمین دار که از درک مالیه زمین باقی باشد تا اخر سنه هـ ۱۳۴۶ کاملا معاف اگر رعایا از درک
قیمت زمین یا مال سرکار که خریده باشد ونرسانده باشند باقی ده باشد گرفته میشود باقی
ذمگی کاردارها واسامی که از خزانه تقاوی برده باشند ونرسانده باشند یا برای خرید طلا ونقره
وغله وغیره اشیا وجه برده باشند ونرسانده باشند گرفته میشود .
۵ـ وظیفه فقه سادات وعلما ومشایخ وحضرات وتنخواه خوانین که در سلطنت امیرحبیب
الله خان مرحوم مقرر بود وامیر امان الله خان موقوف کرده بود جمله برحال.
۶ـ تنخواه ملا امام ها وموذن ها وچراغی مساجد که در سلطنت امیرامان الله خان در
جاهائیکه محصول بلدیه بود موقوف شده بود از جانب دولت داد میشد قرار عهد امیرحبیب الله
خان باشد .
۷ـ نفری غفور که در سلطنت امیر امان الله خان برای نظام جبری گرفته میشد موقوف نفری برای
نظام چه بطریق خوش رضا گرفته میشود .
۸ـ اجرای امر معروف ونهی منکر را که امیر امان الله خان موقوف کرد میبود بقرار سابق اجرا داشته
باشد .
۹ـ ماذون های طریقه مبارکه قادریه ونقشبندیه وچشتیه وسهروردیه را امیر امان الله خان منع
کرده بود که به اهالی تلقین نکنید از حضور والای ما اجازه عام است هر ماذونی که در تلقین افراد
ملت از جانب پیر خود اذن داشته باشد بقرار سابق در تلقین خود ازاد میباشد .
۱۰ـ اضافه هائیکه بر اصل مالیه در سلطنت امیر امان الله خان شد مثل اعانه مکاتب معارف وتنخواه ـ
وکیل ها وسرک پولی وریزش باقیات های سنوات ماضیه جمله معاف
۱۱ـ منصبدارهای نظامی که در سلطنت امیرامان الله خان موقوف شده بودند حال لیاقت وـ
خدمت شان را دیده بيك رتبه منصب بلند شامل خدمت میشوند .
۱۲ـ نائب واقضات وارباب که در سلطنت امیر امان الله خان موقوف شده بود برحال است ـ
کما فی السابق اجراات کار را بدارند .
شما برادران دین را از فقرات فوق محضا مرا حکم اجرای ان فرموده شده بذریعه این اعلان اطلاع
دادیم بیعت نامه های شما را بذریعه خوانین وعلما ومشایخ وکلا میشوند علمای شما انتظار دارم


- ٢٨ -

بذریعه انها بحضور برسد و به نوازش شاهانه سرافراز ویافته مرخص شوند.

از جراید خارجی .
از کلمات طیبات

حضرت رسول صل الله علیه واله وسلم میفرماید :
١- فاضلترین مرد ان است که بداند در هرکجا باشد خدای تعالی با او خواهد بود .
٢- مردانگی و شجاعت ان است که ادمی در حالت غضب بتواند از خود نگاهداری کند.
٣- هم نشین نیک عطر فروش است اگر از عطر خود بشما ندهد از بوی ان بهره‌مند میگردید و همنشین بد چون کوره اهنگر است اگرچه شراره اتش بشما نرسد اما دود وبخار او بشما میرسد .
٤- جاهل سخی محبوب تر است نزد خدا از عالم بخیل .

....

حضرت علی کرم الله وجهه میفرماید :
١ اعتماد نمودن بهر کس پیش از ازمودن او از عجز نفس است .
٢- بجز از خدا به هیچ کس امید مبندید .
٣- بجز از گناه ومعصیت خویش مترسید .
٤- اگر از شما چیزی سوال شد که نمیدانید از اینکه بگوئید (نمیدانم) شرم مدارید چه کسی که از کلمه نمیدانم شرم دارد مثل کسیست که از برهنه ساختن زانوی خود شرم دارد ولی پس ازان عورت خود را مکشوف می سازد .
٥- هرگز چیزی را نمیدانید از اموختن ان ننگ مدارید .
٦- برشما است که به نوائب ومطائب صبر وسکون پیشه کنید چراکه صبر از ارکان ایمان است همان طورکه سر عضو مهم ورئیسه بدن است بدنی که سر ندارد بی‌فایده است . همچنین در ایمانی که با صبر مقرون نیست فایده مشهود نمیباشد ادم شکیبا وصبور شاهد پیروزی وظفر را از دست نمیدهد هرچند روزگار شکیبائیش بدراز کشد .
٧- فوت حاجت بسی اسانتر است که از غیر اهلش طلبیدن .
٨- از هرکه خواهی استغنا کن تا مثل ونظیر او باشی و بهرکه میخواهی احسان کن تا بزرگ و امیر او باشی و از هرکه خواهی طمع کن تا بنده واسیر او باشی .

حضرت امام حسن رضی الله تعالی عنه میفرماید :
مروت مرد وقتی بسرحد کمال میرسد که قطعا امید از مردمان بکند و در ناخوشی تعدی ان ها تحمل نماید و هرچه برخود روا میدارد برانها نیز روا دارد .
هرکه بخدا ایمان ارد خوارنشود وهرکه بخدا توسل جوید مغلوب نگردد وهرکه خدا را- اطاعت کند معدوم نشود و هرکه عصیان ذات واجبش نماید سالم نماند.


-٢١-

فتوحات اسلام
( تمهید )
قاعده طبیعی است که مبتلایان بحر حوادث را در هر زمان ذکر وقایع ایام پیشتر خصوصا که پیشروان
مذهب مقدس اسلام باشند اسلامیان را مدد بزرگی میدهد ازان روما لازم می بینیم که فتوحات
اسلام را از زمان حضرت سرور کائنات خلاصه موجودات حضرت محمد رسول الله (ص) وچهار یار
کبار وبعد در جریده خود بقارئین محترم از کتاب مولفه حضرت واقدی رحمت الله عليه نقل و تقدیم کنیم.

ذكر فتح مدینه بيت المقدس

واقدی رحمت الله علیه نقل کرده که امر مسلمانان چنین شد که مدت یازده ماه در دمشق اقامت گیرند
( زیرا بعد فتح غزوه یرموک چندی راحت کردند ) بعد ازان امیر ابا عبيده رضی الله عنه امیرهای
مسلمانان را جمع اورده و از برای شان گفت که .. ای مسلمانان بامری که مصلحت میدانید مرا اشاره
کنید که در کجا روی آوریم رای مسلمانان بدین امر متفق شد که یا بطرف قیساریه روی اورند یا بطرف
بيت المقدس امیر پرسید که در باب این دو شهر شما چه مصلحت دیدید . مسلمانان عرض نمودند که
ای امیر تو مرد مبارک طلعتی و امین الامت میباشی بهر طرف که روی اوری ما یان در عقب تو می آئیم .
معاذ بن جبل رضی الله تعالى عنه فرمود که :
اي امير. بخدمت امیرالمومنین عمر رضی الله عنه نوشته فرست بعد ازان بهر طرف که شما را امر
امد از طرف خدای تعالی طالب یاری کن و روی اور امیر ابا عبيده رضی الله تعالی عنه فرمود یا معاذ رای
نیکو را تو رسیدی بعد ازان بخدمت امیرالمومنین عمر نوشته کردند که یا امیرالمومنین مایان
امر شما را انتظار داریم که بطرف قیساریه روی آوریم یا بطرف بیت المقدس .
کتاب را بدست عرفجه بن ناصح نخعی رضی الله تعالى عنه دادند و او را امر نمودند که زود
بطرف مدینه منوره روانه شود عرفجه رضی الله عنه روی براه اورد و رفت تا اینکه در مدینه منور مرسید
و کتاب امیر ابا عبیده را بدست امیر المومنین عمر رضی الله تعالی عنه داد . چون امیر المومنین
کتاب ( مراسله ) ابا عبیده رضی الله عنه را گرفت مسلمانان جمع بودند امیر المومنین عمر رضی الله تعالی
عنه کتاب را بر مسلمانان بخواند و بعد به همرای شان مشورت کرد . علی ابن ابی طالب رضی الله تعالی
عنه عرض نمود که یا امیرالمومنین صاحب خود ابا عبیده را امر نمای که بطرف بيت المقدس روی آورد
گرداگرد ان شهر را بگیرد و به همرای اهل او مقاتله کند که نیکوترین و بهترین رای ها این است .
چون بیت المقدس فتح شد بعده روی بطرف قیساریه اورد که انشاء الله تعالى بعد از فتح بیت المقدس
قیساریه هم فتح میشود . که رسول الله صلى الله عليه وسلم درین باب مرا چنین خبردادند. امیر المومنین
عمر رضی الله تعالی عنه فرمود که صدقت یا ابوالحسن بعد ازین امیر المومنین عمر رضی الله عنه بطرف
امیر ابا عبید رضی الله عنه نامه نوشت که این است مضمون ان :


بسم الله الرحمن الرحیم

از طرف عبدالله عمر بن خطاب بطرف عامل او در شام ابا عبیده مخفی نماند اینکه کتاب (خط) تو بمن رسید و اینکه از طرف من طالب مشورت کرده بودی که بکدام ناحیه روی اورم ـ من بمرایایم رسول الله صلی الله علیه وسلم مشورت نمودم ان ها فرمود که مصلحت اینست که تو روی بطرف بیت المقدس اوری که خدای تعالی (ج) ان شهر را بدست تو فتح میگرداند. والسلام عليك .

بعد ازان کتابرا بپرید بوی دستور فجه رضی الله تعالی عنه دادند و اورا فرمودند که به تعجیل روی بطرف شام بر عرفجه رضی الله تعالی عنه بطرف شام عازم شد و رفت تا اینکه امیر ابا عبیده ـ رضی الله تعالی عنه را در ارض جابیه یافت و کتاب امیرالمومنین را بدست او تسلیم کرد و او بر مسلمانان خواند ـ چون مسلمانان سمی نمودند همگی شان از رفتن بطرف بیت المقدس بیوقفه خوشوقت گردیدند . در ین وقت امیر ابا عبیدہ خالد بن ولید را خواست ولوای برای او ترتیب داد و پنج هزار سوار از جمله لشکر جنبش کننده به همرای او خم گردانید و او را امر کرد اینکه بطرف بیت المقدس روانه شود بعد ازان یزید بن ابا سفیان رضی الله عنه را به نزد خود طلبید ولوائی برای او مرتب نمود و پنج هزار سوار را به همرای او خم نمود و او را امر کردند که بطرف بیت المقدس روانه شود و بخالد بن ولید رضی الله عنه وملحق گردد و امیر از برای او گفت که یا ابن ابا سفیان من ترا بسیار دانا و مشفق میدانم چون در ـ بلده ایلیا برسیدید اواز های خود ها را به تحلیل و تکبیر بالا کنید و از خدای تعالی سائل باشید اینکه بابروی پیغمبر خود محمد (ص) و بابروی انبیا و صالحین که دران شهر اسوده اند فتح ان شهر را از برای شما اسان گرداند بعد ازان یزید رضی الله عنه لوا را بگرفت و روی بطرف بیت المقدس اورد.
(باقی دارد)

غارتگری عشایر در بلاد عرب

اخباری که از جد مرسید حکایت میکنند که غارتگری اعراب شرق اردن در سرحدات حجاز الی و نجد زیاد و در اطراف صنعاء ده واقعه مهم رخ نموده است. در مصادمات مقداری از رجال نجد مقتول و هزارها شتر و گوسفند و اشیاء دیگر بغارت رفته است قطعا این غزوات خاتمه پذیر نیست مخصوصا با اینکه انرا بمقامات رسمی منسوب میدارند.
شبهه نیست از قدیم الایام نایر اینوقایع درین قسمت جزیرت العرب حاصل میشده و از طرفین بنهیب و غارت میپرداخته اند. در اینصورت خیلی دشوار است که بتوان تشخیص داد این اعمال ناشی از عادات قدیمه یا بواسطه تحریکات رؤسا و مربوط بنظریات سیاسی است.
در حقیقت اینگونه حملات اشکال مختلف پیدا میکند چه گاهی بین رؤسا از قدیم اختلافات بوده و خونھائی بینشان ریخته دشمنی ان ها فامیلی و نژادی است اقدام ... (باقی دارد)
مطبع حبیب الاسلام


_ ۳۱ _

(جریدهء هفته گی حبیب الاسلام _ سال اول _ شماره ۳)
صفحه اول نمره مسلسل ۳

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا

حبیب الاسلام

اداره خانه _ ده افغانان کابل _ افغانستان _ نمره تلفون
همه امور تحریریه وحسابیة بنام اداره فرستاده شود .
اداره در انتشار واصلاح مقالا وارده مختار است .
در هر هفته یکمرتبه صبح پنجشنبه نشر میشود .
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .

قیمت سالانه قیمت ششماهه
در داخل ۵ _ افغانی ۳ افغانی
در خارج ۱۵ شلنگ ۸ _ شلنگ
یک شماره ۱۰ پول

تاریخ قمری ۱ شوال المکرم ۱۳۴۷ ( پنجشنبه ) تاریخ شمسی اول حمل ۱۳۰۸ هجری .

تشریف اوری امیر صاحب
( در مسجد عیدگاه )

روز عید فطرکه یکی از اعیاد متبرکه مسلمین است تمام اهالی شهر و نواحی ان بر حسب امر برای اداي صلوات عید
در مسجد عیدگاه حاضر و انتظار موکب امیر صاحب را میکشیدند در ساعت ۱۰ حضور امیرصاحب با ترتیبات
سلطنتی تشریف اورده تمام حاضرین به استقبال قیام نموده نماز را ادا فرمودند . بعد از ادای نماز در _
منبریکه برای خطابه حضور ترتیب شده بود حضور والا برامده نطق ذیل را ایراد فرمودند :
برادران اسلامی من . اولا این عید سعید فطر راکه خاصهء ما وشما مسلمین است بهمه شماتبریک
میگویم ثانیا البته بشما تابحالندازه مبرهن شده باشد که شخص من برای تصرف مقام سلطنتی ابدا چشمی
نداشته مجاهداتم فقط وفقط برای اعلای کلمت الله وتنویر دین مبین سیدالمرسلین (ص) بوده بعد ازان
همه جحد وکوشش که بشما معلوم است اینکه من در راه دین محمدی (ص) فاتح شدم علما و عظام ( که چند


مرتبه تکرار کرده ام) يمين استعمال مقام سلطنت را تکلیف نمودند ازینکه خودم در هر زمان مطیع اوامر دین
و نماينده گان ديني ام ناچار اینبار بزرگ را به تکلیف ایشان قبول کرده امیدوارم ازین عزم واراده ام
که سراسر در راه دین مبین اسلام است شما ملتخوش نود باشید ومرا نه به منزله يك نفر شاهی که به تمام
قواعد ديني مخالفت بنماید بدانید بلکه يك نفر برادر وخدمتگار دین اسلام بشناسید . درينجا نطق
حضور ختم شده بعد يكنفر از اهالي بلده کابل برخاست از طرف رعایا خطابه ذیل را قرائت نمود :

ای سلطنتت باعث ابادي ايمان -- ذكر تو بود زمزمه شادي اسلام

پادشاه ظل الله وحامي شريعت رسول الله .
همان روز روز بهترین ایام واز هزاران عید بر عالم اسلام افضل معین گشت که بدعوي ابادي اسلام وترقي
شریعت پیغمبر اخرالزمان بجمعیت اهالي معظم سعد متعالي بحضور صاحب دین براي دست اوري اجراي
احکام دين بيعت قتل و عهد فداكاري نموديد .

همان روز مسعود را که دل مبارک شما بحال پريشاني اسلام بسوزش امده جان شيرين شما وقف راه رضاي
خداي تعالي وشريعت رسول الله (ص) گشته بر شما وتمام عالم اسلام تبريك میگویم .

امیر مجاهد في سبيل الله ! امروز که روز عید رمضان و در پي ماه مبارک صيام امده این ماه مبارک که
شما این یکماه ر بصدها ختم قرآن وروز هايش بصيام واجراي احکام اسلام بانجام رسیده بر وجود مقدس شما ـ
هزارها رحمت مي فرستد وبحضور خداوند از نزد شما اظهار خوشنود ي مینماید .
امير القته الاسلام. امروز ما شما را نمی توانیم تنها با مارت افغانستان معالم معرفی نمائیم بل وجود شما را
از زمره صاحبان ديانت بخلافت اسلامي از دل وجان قبول میکنند .

امیر صاحب . شما سزاوار هزاران تبریک گشته اید که اگر هر کدام را يكجا عرض كنم باعث تکلیف شما میشود
لهذا بطور مختصر عرض میکنم که امروزهزارها اعمال خلاف شرع متروك وبوجود شما هزاران حکم شریعت
جاري وبـاجراي هر حکم شایان رحمت ولایق صد تبریک میشوید .

خلیفه اسلام .امروز شما را به تشریح توصیف زیاد تصدیع نداده مختصر عرض میکنم که کامیابی شما و مقاومت
شما ترقي اسلام بنام شما شجاعت شما دلاوري عسکر غیور شما از سر و مال وجان گذشتن و دامن شریعت
محکم گرفتن شما عزم مجاهدین بهمت مجاهدین با شجاعت مجاهدین باعظمت مجاهدین باحمیت مجاهدین
با اسلامیت مجاهدین با دیانت مجاهدین بهاز راه رضاي خدا مجاهدین رضاي جوي محمد رسول الله (ص)
را بحضور شما درین روز عید سعید مبارک باد گفته از خداي بي نياز التجا میکنم تا بزیر سایه حمایه اسلام
کارانه شما ترقي دين و ديانت واسوده حالي رعيت عبدالمرا نتایج ها شتاب گردیده شما را از جمله پادشاهان


_۳۴_

صالح امانم محشور نماید . ( وعدالله الذین امنوا منکم وعملوا الصالحات یستخلفنهم فی الارض کما استخلف
الذین من قبلهم ولیمکنن لهم دینهم الذی ارتضی لهم ولیبدلنهم من بعد خوفهم امنا یعبدوننی لا یشرکون
بی شیئا ومن کفر بعد ذالک فاولئک هم الفاسقون ۰ ) الله اکبر یا محمد (ص) یا چار یار .
مسائل دینـــــــــی
(۳)
و برهمن تمام تا انکه به شصت برسد چهارم نصاب ان شصت است و دران دو تبیع یا دو تبیعه میشود
وبعد ازان در هرسی يك تبیع يايک تبیعه میشود و در هر ۴۰ یك مسن يا يك مسنه میشود پس فرض زکوات بر
زیاد عشر ده تغییر می یابد از تبیعه به مسنه واز مسنه به تبیعه پس در هفتاد يك تبیع یا تبیعه با يك مسن
یا مسنه میشود و در هشتاد دو مسن یا دو مسنه میشود و در نود سه تبیع یا سه تبیعه میشود و در یکصد ـ
دو تبیع و يك مسنه میشود و برهمن تمام حساب بر هرسی و هر چهل میگردد و گاو و گاومیش درین حکم فرق ندارد
نه در نصاب نه در زکوات ( زکوات گوسفند و بز ) در کم از چهل بز و گوسفند زکوا نیست اول نصاب ان چهل است
ودران يك گوسفند میشود اگر نصاب گوسفندان باشد یا اکثر ان گوسفندان پس درین دو صورت روانيست
واگر نیمه ء ان بزونیمه ء گوسفند باشد درین صورتها ادنی گوسفند داده میشود یا اعلی بز و یا يك بز داده
میشود اگر نصاب بز باشد یا اکثر ان بز فخط باشد و گوسفند در جای بز روانيست مگر ان که بز بجای گوسفند
باشد مگر از روی قیمت .
دوم نصاب ان یکصد و بیست و يك است و دران دو گوسفند یا دو بز لازم است بطریق مذکور (سوم) نصاب ان
۲۰۱ است و دران سه گوسفند یا بز لازم میشود ٤ نصاب ان چهارصد است دران چار بز یا چار گوسفند
لازم میشود . و بعد ازان در هرصد که زیاده شود يك گوسفند یا بز میشود و در ادای زکوات نروماده ان درست
است بباید دانست که زکوات در مواشی که لازم نمیشود :
۱ـ استر اسب و خر که برای ثمار نباشد واگر برای تجارت باشند قیمه میشوند اگر قیمت انها به نصاب طلا یا
نقره میرسید زکوات انها را بدهد (دوم) چهار پایانیکه در ان زکوا ت لازم نیست ان است که برای عمل باشند یا
مالك انها را در نصف سال در خانه از خود کاه دهد (سوم) بره ها بزغاله ها گوساله ها واشتر بچه ها که
تنها باشند وکلان از جنس انها با انها نباشد واگر کلان از جنس انها با انها باشد به تبع کلان زکوات انها
لازم میشود (٤) در عفو وان عیارتازان مال است که مابین دو نصاب باشد که مذکور شد هر نوع که باشد .
(٥) درمالی که هلاك شده باشد بعد از واجب شدن زکوات ان يعنی بعد از گذشتن سال بران اگر کل نصاب
هلاك شده باشد کل زکوا ت ساقط میشود واگر بعضی هلاك شده باشد بقدر حصه ء ان ساقط میشود واگر خود


- ٣٤ -

مالك ان را هلك کرده باشد زكوات ان لازم میشود ونیز باید دانست که دادن قيمت مالی که در زكوات واجب
شده باشد رواست چنانچه روانست دادن قیمت در عشر وصدقه فطر ونذر وكفارت غير از اعتاق وهمچنان
رواست دادن جامة وغله در عوض زکوات زر و نقره بطريقي قيمت وباید دانست که واجب درمال زكوا عمال ميانه
است نه اعلی وادنی واگر میانه ازان درمال ومالك موجود نبود اعلی را بگیرد وزياده ازقیمت اوسطرا بمالك
بدهد يا ادنی ازان را بگیرد از مالك بازياده قیمت ان مال واجب ومالي که ازجنس نصاب درميانه سال -
زیاد، شده باشد با ان ضم میشود وزکوات ان زائد شده داده میشود اگرچه بران زائد شده سال -
نگذشته باشد .
زكوا عطلاء ونقره درکم ان بيست مقال مثقال طلا وکم ازدوصد درم شرعی نقره زكوات نیست و معتبر در طلا و
نقره درواجب شدن زكوا عیار ای ان وزن است ونصا ب طلاء بيست مثقال است ونصا ب نقره دوصد درم شرعی است
و درم شرعی ان است که هرده درم ان هفت مثقال میشود و هر مثقال ان بيست قيراط است که بحساب این دیاردیانت
مدار هر مثقال بوزن سي وچهار نخود میشود چنانچه در مقدار اب وضو گذشت وهر قيراط بوزن ۵ جو ميانه
است وزن مثقال ۲۰ قیراط است وزن قیراط پنج شعير است پس باید دانست که درصد درم شرعي هفتاد روپيه كابلي
مروج این زمان میشود پس در ۲۰ مثقال طلا نصف مثقال لازم میشود و در دوصد درم شرعی که ۷۰ روپيه كابلي
است پنج درم شرعی که يك روپيه و ٦ شاهي است لازم میشود و درزیاده از ۲۰ مثقال طلا و ۲۰۰ درم شرعي -
زکات نیست تا که ان زیاده به پنجم حصه * نصاب برسد وچون به پنجم حصه * نصاب رسید که ٤ مثقال است در
نصاب طلا و ٤٠ درم شرعی است درنصاب نقره زکاتر لازم میشود بحساب ازبهر درهر ٤٠ درم شرعی که زیاده
شود يك درم ودرهر چهار مثقال طلا زیاد، شود دو قیراط لازم است وفرق نیست درواجب بودن زكوات مابین کته
سکه زده شده وغيرسکه زده شده خواه ظرف با شد ياچیز دیگر باشد وهم چنین درزیور زنان زكوا ، واجب
میشود واگر طلا ونقره غش داشته ديده شود واگرطلا ونقره برغش غالب بود حکم طلا ونقره را دارد واگر غش ان
زیاده بود حکم دیگر مال های منقوله را دارد اگرقیمت ان به نصاب طلا يانقره میرسد زكوا ع ان لازم میشود .
وشرط واجب شدن زكوات كامل بودن نصاب است دراول سال واخر ان ونقصان نصاب درميان سال ضرربواجب
شدن زكوات نمی رساند . تا اینجا مسائل روزه و محمد زكوا ءبود که بحضور قارئين تقدیم شد چون مندرجات سراج
الارکان اساسا به رکن مبانی هشم است لذا رکن اول کتاب را که در باب عقائد است اقتباس کرده انتشار میگذاریم :
رکن اول دربیان عقاید ضروریه اهل سنت وجماعت و متعلقات ان و ان مشتمل است بر دو باب :
باب اول . در بیان عقاید ضروریه * اهل سنت وجماعت :
بدان (ارشدك الله تعالي) که همه اعمال صالحه * بنده گان بدون ایمان قبول درگاه حق جل جلاله نمیشود


٣٥

و بر هر بنده فرض است که ایمان خود را درست کند .
و ان چنان میشود که اول بزبان اقرار کند و بدل باور کند بمعني اينکه ( امنت بالله وملئکته وکتبه
و رسوله واليوم الاخر والقدر خيره وشره من الله تعالي والبعث بعد الموت) يعني ايمان اوردم بـــه
خداوند تعالي بفرشتگان اوتعالي بکتابهاي اوتعالي وبه پیغمبران اوتعالي و ايمان اوردم بروز باز پسین که
روز قيامت است و ايمان اوردم باندازهء خیر و شر که از جانب خداوند تعالي است و ايمان اوردم بزنده شدن
بعد از مرگ که حق و راست است ونیز بداند که همه موجودا ترابغیر از ذا ت وصفتهاي خداي عز وجل عالم میگویند
وعالم نوپیدا است وپیدا کننده وافرینندهء ان خداوند تعالي است که واجب الوجود ویگانه است ودرذا توصفات
خود شريك ومثل ومانند ندارد ( دوم ) خداوند تعالي ستوده است بهمه صفات کمال که زنده ودانا و بینا و
شنوا و گویا وتواناست و در هر وقت هر چه خواهد کند و پايندهء ازلي وابد ي است وافریننده وپیدا کنندهء هـمـه
عالم است بخواهش خود ( سوم ) همه صفتهاي اوتعالي قديم وقایم بذات اوتعالي اند نه عين ذات اندکه
در معني ومفهوم با ذات اوتعالي يکي باشند ونه غير ازذات اندکه ازذا تاوتعالي جدا باشند که وجود ذاتـهـاشـد
وصفات بان عارض شود وصفات اوتعالي مانندصفات ممکنات نیستند چنانچه بینائي وقـ اوتعالي به واسطهء
چشم وشنوائي اوتعالي بي واسطهء گوش و گويائي اوتعالي بي واسطه حرف وصو ت( يعـني اواز) وزبان اســت .
چهارم کلام صفت ازلي خداوند تعالي استکه خالي از حرف وصوت وكيفيت است وانرا کلام نفسي گويند که قديم
وقایم بذات اوتعالي است مخلوق نيست و ازان صفت قديم کلام نفسي اوتعالي است با الفاظ قران شريف وغیره -
کتبها منزله مانند :
تورات انجیل زبور وغیره که مرکب از حرف وصوت اند تعبیر کرده میشود که این الفاظ قران شريف وغيره
کتب منزله بران کلام نفسي قديم دلالت ميکند هرگاه تفصیل بخواهند رجوع بكتب علم کلام نمایند ( پنجم) خدا وند
تعالي منزه وپاك است از همه صفتهاي نقص وزوال که نادان وکور وکر وگنگ وناتوان وقابل فنا وزوال و نو پیدا
نیست و جسم نیست يعني چيزي نیست که درازي وپهنائي وعمق و زني د ارد وجوهر نیست يعني چيزي نیست که
خود بخود جاگير در مکان باشد که جسم ازان مرکب شود وعرض نیست يعني چيزي نیستکه در وجود و پیدایش
خود تابع غیر باشد و به نفس خود بي قيام بغـیر وجود نداشته باشد مانند سفیدي وسرخي وسياهي و درازي وکوتاهي
وکج و راستي و اوتعالي را شکل وصورت وحد ونهايت وعدد وکثرت نیست و هیچ چیز مانند اوتعالي نيست و ــ
اوتعالي از زن و فرزند وپدر ومادر ومکان وزمان وجهت وکيفيت پاك است و هیچ چیز از علم اوتعالي بيرون نیست
ومبرا است ازينکه درعقل وخيال ووهم وقياس ايد .


-٣٦-
( بیت )
ای برتر از خیال وقیاس وگمان وهم وزهر چه گفته اند شنید یم وخوانده ایم
٦- خداوند متعال اندازکننده وافریننده خیر وشر وهمه افعال بندگان است از کفر و ایمان وطاعت وعصیان لیکن عمل خیر وشر باختیار بنده میباشد که بنده فاعل مختار است بعمل خیر مستحق ثواب وبفعل شر مستحق عذاب میشود . وهمه افعال بندگان باراده وحکم وقضا وقدر اوتعالی است لیکن بمهدی امر ورضاء اوتعالی نیست چنانچه می اید :
هفتم . بندگان را افعال اختیاری است که اگر بفرمان اوتعالی عمل کردند ثواب می یابند واگر از فرمان اوتعالی مخالفت کردند مستحق عذاب میشوند پس اگر خداوند تعالی خواست ایشان را بسزا می رساند واگر رضای اوتعالی شد بفضل وکرم خود ایشان را می امرزد .
هشتم . افعال نيك وشایسته بندگان چنانچه بقضا وقدر اوتعالی است نیز برضاء ومحبت وامر اوتعالی است وافعال بد وناشایسته ایشان برضا ومحبت وامر اوتعالی نیست.
نهم. همه عالم قابل فنا است بهر وقتیکه اوتعالی بخواهد انرا نیست میکند .
دهم. فرشتگان خداوند تعالی موجود اند وبندگان اوتعالی اند وازگناه صغیره وکبیره وازمردی وزنی پاك اند ودرهیچ کارونهی وقتی از فرمان خداوند تعالی مخالفت نمیکنند .
یازدهم. کتابهای خداوند تعالی حق اند که بواسطه جبرئیل امین علیه السلام انها را برای مصلحت های بندگان فرستاده ودرانها امر ونهی ووعده ووعید خود را بیان کرده وخواندن ونوشتن دیگر کتابها مانند تورات وانجیل وزبور وغیره بقران شریف منسوخ گردید وحکمهای انها نیز منسوخ گردید مطلقا مگر ان حکمیکه مطابق شریعت ما باشد .
دوازدهم. خداوند تعالی بمحض فضل ومرحمت خود در هر عصر وزمانه از نوع بنی ادم پیغمبرانی فرستاد که احکام خداوندی را بمرد برسانند مومنانرا بجنت بشارت داده اند وکافران را بدوزخ بیم داده اند و انچیزی را که درامر دین ودنیا مردمها محتاج میشوند همرا برای ایشان بیان نموده اند. وخداوند تعالی ایشانرا تائید داده ومحکم گردانیده بمعجزها ومعجزه چیزیست که برخلاف عادت از مدعی نبوت بعد از طلب منکران ظاهر شود بظاهر شدن ان منکران عاجزشوند از ظاهر کردن مثل ان چیز واول پیغمبران حضرت ادم صفی الله واخرشان محمد علیه صلوا تو سلام است وهمه ایشان برحق اند ودر بعضی حدیث ها شمار پیغمبران ذکر شده است لیکن بهتر انست که در ایمان اوردن بایشان شمار ایشانرا معلوم نکند زیراکه اگر شمار انرا معلوم کند احتمال دارد که کسی پیغمبر نباشد


-۳۷-

در جطحیپیغمبران داخل شود یا شخصیکه پیغمبر باشد از پیغمبران خارج گردد پر بند دایمن نمیشود
ازینکه ایمان بخیر پیغمبر اورد مباشد یا کسی پیغمبر باشد ایمان اونیاورد مبیاشد و در تقدیر ـ
ایمان او درست نمیشود و همه پیغمبران احکام شرعیه و عقیده های حق و خبرهای گذشته و اینده را
از جانب او تعالی بمردم رسانیده اند و همه ایشان صادق و نصیحت کننده و خیر خواه مخلوق بودند
( سیزدهم ) همه پیغمبران علیهم الصلوات و السلام از دروغ معصوم اند و نیز از کفر و گناه کبیره
معصوم اند پیش از وحی امدن بر ایشان و بعد ازان . ( باقی دارد )

فتوحات اسلام
فتح بیت المقدس
(۲)

بعد ازان امیرمسلمانان شرجیل بن حسنه کاتب وحی رسول الله صلی الله علیه وسلم را طلب کرد و
لوای را از برای او مرتب گردانید و پنج هزار سوار از جمله اهل یمن به همراه او ضم نمود او قد را فرمود
که بهمراه تابعان خود روی براه اورد تا اینکه در بیت المقدس فرود اید وا ن را باو امیر فرمود که
یا شرجیل تو بان لشکرهائیکه قبل از تو رفته اند مخلوط نشوی . بعد ازان مرقال بن هاشم بن
غلبه بن ابی وقاس رضی الله عنه را خواندند و پنج هزار سوار را از تمام طوایف مسلمانان بهمراه او
ضم نمودند و در عقب شرجیل رضی الله عنه او را روانه کردند و او را فرمودند که بگرد ان حصار ـ
فرود آئی و از اصحاب خود جدا باشی . بعد ازان لوای پنجمین را مرتب گردانیدند و بدست صهیب ـ
ابن نجبه فزاری رضی الله تعالی عنه تسلیم کردند و پنج هزار سوار را از بنو نخعی و از قبیله های دیگر
به همراه او ضم نمودند و او را امر کردند اینکه باصحاب خود ملحق شود بعد ازان لوای ششمین را ـ
مرتب گردانیدند و بدست قیس ابن هبیره مرادی رضی الله عنه تسلیم کردند و پنج هزار سوار را
به همرای او ضم نمودند و از عقب شان فرستادند باز لوای هفتمین را مرتب نمودند و بدست عروه
بن مهلهل بن زید هند الخیل رضی الله عنه دادند و پنج هزار سوار را بهمراه او ضم نمودند
و از عقب انها روی براه اورده از جمله کسانی را که امیراباعبیده رضی الله تعالی عنه بطرف بیت
المقدس فرستاد سی و پنج هزار شدند رضوان الله تعالی عنهم اجمعین و این هفت امیر در هفت
روز روی براه اوردند و در روز یکی ازین امیرها و این سر رشته از سببی بود . تا اینکه دشمنان خدای
تعالی از طرف مسلمانان خوف کنند و در روز یک امیر بهمراه اصحاب خود بگرد حصار شان فرود می امد
و لوای اول که در اطراف ان حصار فرود امد لوای خالد بن ولید رضی الله عنه بود که چون بهمراه ـ
اصحاب خود در اطراف حصار شان فرود امدند همگی تکبیر گفتند و چون اهل بیت المقدس اواز


- ۳۸ -

تکبیر گفتن مسلمانان را شنیدند همه گی بلرزه امدند چنانکه دلهای شان به جنبش شدید و بالای شهر خود بالا رفتند چون قلت مسلمانان را بدیدند انها را بسیار حقیر شمردند و گمان بردند که تمام لشکر مسلمانان همین هاست و خالد بهمرای اصحاب خود رضی الله عنهم نزديك باريحا فرود آمدند چون روز دویم شد یزید بن اباسفیان واصحا با و رضی الله تعالی عنهم رسیدند و در روز قدسیم شرحبیل بن حسنه و تابعان او در روز چهارم مرقال و روز پنجم سیب ابن نجیبه و در ششم قیس بن هبیره و در هفتم عروه بن مهلهل بن زید الخلیل که او در نزديك طريق رحطه فرود امد عبد الله بن عا ور بن ريعبه غطفانی رضی الله عنه نقل کرد که هیچکس از مسلمانان در اطراف بلد م بیت المقدس فرود نیامد مگر این که انجا قدرت داشت بلند تهلیل و تکبیر میگفت و درود میفرستاد و بنصرت و ظفر یافتن در بالای دشمنان دعا میکرد و بعضی گفت اند که خالد بن ولید بهمرای امیر ابا عبیده رضی الله عنهما در د مشق مقیم بود چون مسلمانان بطرف بیت المقدس رفتند این دو امیر از عقب مسلمانان روی براه اوردند و باقی ماندگان شان را مثل زریه ها و اموال و مواشی و غنایم و آنچه خدا یتعالی از برای مسلمانان عطاء کرده بود بهمرایاین دو امیر بود واینها ازجای خود - دور نشدند مگر از عقب همگی مسلمانان
راوی گفت که مسلمانان مد تسه روز در اطراف بیت المقدس اقامت کردند چنانکه درین مدت نه کسی بهمرای شان محاربه کرد و نه بمبارزشان بیرون شد و نفر سولی بطرف شان فرستاد و نه از تمام - اهل روم کسی بهمرایشان سخن گفت مگر این که سورهای شهر خود ها را بهمرای کمانها و مهتابی ها و شمشیرها و زره ها و جوشنها و لباسهای فاخره محکم گرفتند سیب ابن نجیه فزاری رضی الله عنه نقل کرد که در هیچ بلدی از بلاد و شام فرود نیامدیم که دید م باشیم این که اهل ان شهر از اهل - بیت المقدس زينت اسباب حرب بیشتر داشته باشد و در بالای هر قرمی که فرود امدیم از خوف ما بجنبش شدند وه وا بسیار بدلهای شان داخل شد و هیبت ما همگی شانرا فروگرفت مگر اهل بیت المقدس که مد ت سه روز در برابر شان افتاده بود یم و کسی از انها به همسرای ما نه سخنی گفت و نه نطق کرد مگر اینکه پاسبانی خود را محکم گرفتند و اسبابهای کاملی را جمع اوردند چون روز چهارم شد مردی از اهل بادیه بخد مت شرحبيل بن حسنه رضی الله عنهم نمود که ای امیر ایا این گروه کرانند که نمی شنوند و یا گنگ اند که نطق ندارند و یا کورانند که ما را نمی بینند حالا عزم نمائید که باتفاق بطرف شان جنبش کنیم چون روز چهارم شد و مسلمانان نماز صبح را ادا کردند بعد اول کسی که از جمله امیرهای مسلمانان بطرف شان روی اورد که جواب وسوال کند یزید بن اباسفیان رضی الله عنه بود که


-٣٩-

سلاح های خود را برهنه کرده ونزديك بسور شهر رفت و ترجمانی را نیز بهمراه خود به برد تا
اینکه سخن او را ترجمه کند وامیر مسلمانان رفت تا اینکه به نزديك سور شهر ایستاد شد چنانکه
اهل شهر اواز او را میشنواندندند ودرحین که اهل شهر خاموش بودند امیر ترجمان خود را فرمود
که برای اهل شهر بگویکه امیر عرب میگوید که شمایان در باب قبول کردن دین اسلام چه میگوئید والا
كلمه حزيا حلا مراكه لا اله الا الله محمد رسول الله است قائل شوید واگر این کلمه را -
بگوئید پروردگار ما گناهان ایام گذشته شما را میامرزد و ریختن خونهای شما بسته میشود
واگر از گفتن این کلمه سر باز زنید و قبول نکنید پس از عرض شهر خود بهمراه ما صلح کنید چنانکه
کسانی که از شما در اسباب والات بزرگتر بودند وبیشتر شدت داشتند انها هم صلح کردند واگر
ازین دو امر سر باز زنید هلاك گردانیدن شما از برای ما حلال میشود و عاقبت سروکار شما بدوزخ
میگردد راوی گفت که ترجمان بطرفشان نزديك شود واز انها پرسید که مخاطب شما کیست تا
اینکه بهمراه او گفتگو یکنم درین وقت قسیی از جمله قسیس های شان که لباسهای مویین بجان خود
داشت پیش امد وگفت از جمله اینها مخاطب منم ترجمان گفت که امیر ما شما را بطرف این چنین و
این چنین امری میخواند و چنین میگوید واگر قبول نمیکنید بطرف یکی ازین دو خصلت میخواند که
یا اسلام یا ادای جزیه یا شمشیر است پس راوی گفت که قسیس گفته ترجمان را برای کسانی که در
پشت سراو بودند بیان کرد بعد انها همگی بکلمه کفر خود هم اواز شدند و چنین گفتند
که مایان از سر دین عز وقبول خود بیرون نمیشویم زیرا که قتل ازین امر بما اسانتر است . ترجمان
جواب شانرا بخدمت یزید بن ابوسفیان رضی الله عنه بیان کرد یزید رضی الله عنه بطرف باقی امیرها
امد جواب اهل بیت المقدس را بانها نقل کرد و همگی را خبر داد و از برایشان چنین گفت که ای مسلمانان
انتظار شما از محاربه شان از چه سبب است امیرها رضی الله عنهم فرمودند که ازین سبب است
که امیر ابا عبیده رضی الله عنه ما را امر بمحاربه قوم ننموده بلکه ما را امر کرده که در برابر قوم -
فرود ائیم ولیکن حالا بطرف امین الامته نوشته میفرستیم اگر چنانچه ما را امر بمقاتله کرد مقاتله
میکنیم بعد از ان یزید رضی الله عنه بخدمت امیر ابا عبیده رضی الله عنه نوشته کرد و از جواب قوم -
امیر را اگاه گردانید وسوال نمود که ای امیر درین باب تو ما را چه میفرمائی چون کتاب بخدمت امیر
ابا عبیده رضی الله عنه رسید و مطالعه کرد بعد از ان درجواب امیرها نوشت که بطرف قوم جبهه بکشید
وخود من هم درعقب این نامه بشما رسیدم چون مسلمانان ازجوابهای امیر ابا عبیده رضی الله عنه
مطلع شدند بشارتها کردند و فرحناك دران شب ارام گرفتند وانتظار صبح را میکشیدند واقدی


- ٤٠ -

رحمته الله علیه نقل کرد که مسلمانان دران شب ارام گرفتند و چنان انتظار صبح را داشتند که
گویا در صبح دوست بسیار عزیزی بطرف شان می اید و از نهایت شدت فرح و خو شروقتی که بمقاتله
اهل بیت المقدس داشتند بسیار شادمان بودند چنانکه هر امیری اراده داشت که ان شهر
بدست او فتح گردد که از نماز گذاردن تمتع ها در ان شهر بردارند و در نظر اثار انبیا ۰ الله
تعالی اند از ند راوی گفت که چون صبح طلوع کرد مؤذنان درمیان لشکر مسلمانان اذان گفتند و
نماز را مسلمانان ادا نمودند یزید بن ابا سفیان رضی الله تعالی عنه در نماز خود این ایه را
تلاوت نمود که (یا قوم ادخلو الارض المقدسته التی کتب اله لکم ولا ترتد واعلی ادبارکم) ونیز گفته اند
که خدای تعالی جل شانه بر زبان همگی امیرها این ایه را جاری گردانید چنانکه همگی شان در نماز
این ایه را تلاوت نمودند و گویا همه شان باین میعاد واحد وعده کرده بودند چون از نماز فارغ
شدند در میان مسلمانان نداکردند که النفیر النفیر یا خیل الله ارکبی .

راوی گفت که کسانی که اول بطرف محاربه مبادرت کردند بنی حمیر بود و مردمان اهل یمن و بعد
همگی مسلمانان بسان شیر حمله کننده بطرف محاربه کردن روی اوردند چون اهل بیت المقدس بطرف
محاربه کردن مسلمانان دیدند در سورهای شهر پراگنده شدند و مسلمانان را از تیرهای خود گزند
رسانیده و جماعت مسلمانان را به تیرهای خود پاره کردند وبسان لشکر ملخ در سورهای شهر
خود بالا امده بودند و مسلمانان هم بهمراه زره های خود انها را ملاقی شدند و از صبح تا
غروب افتاب محاربه در بین فریقین قایم بود که مقاتله های شدید میکردند نه خوف و فزعی بانها -
راه یافته و نه مسلمانان را در شهر خود طامع گردانیدند چون افتاب غروب کرد مسلمانان . . .

(باقیدارد )

اعلانات سرکاری
( از ریاست بلدیه )
( ١ )
برای برادران عسکری نظامی و ملکی اینکه : بقرار اطلاع پایر حضور بمولایت کابل واز انجا بریاست
بلدیه حکم رسید ه که نفری نظامی که در بازارها وغیره جاها گردش میکنند و برای خریداری اجناس میروند
جمعیت ها بر پا کرده و تردد میدارند بهر دکان که میروند ده روپیه را جنس خریده اری میکنند
و پنج روپیه میدهند درینصورت برای اهالی و دکاند ارها یک وحشت رو بکار شده وازین رویه نظامی
شکایت میدارند . بهذ ا بذریعه اعلان شما برادران نظامی خود را اگاه نمودم که ازین وضع غیر
مناسب که با برادران مسلمان وهم وطنان اسلامیه خود میدارید بموجبز ایه وافی هدایه انما
المومنون اخوه ) دست بردار شده مخالفت نکنید کم بازخواست میشود در عهده شنا قد سید . فقط


-٤١-

(٢)
بر رعایای صادقه اعلان میشود:
قبلا اعلان حکومتی شده بود که زنها و دخترهای جوان از خانه های خودشان بلا سبب و
بدون محرم شرعی وملازم ازخانه خودها در بازارها نه برامده هموارمستر وحجاب باشند ــ
بحضور والی صاحب ولایت کابل احوال رسیده که درین ایام اکثر زنها در کوچه وبازار لا ابالی گردی
دارند ازحضوروالی صاحب بریاست بلدیه حکم صادر شده واعلان گردید که زنهای جوان ودخترهای
کلان بدون محرم از بازارها تیر نشده اگر ضرورت داشتند ازطرف صبح یا عصر که هجوم مردم ــ
کم باشد انهم بستر بروند والا خیر بذریعهء اعلان هذا شما رعایا را اگاهی داده شد که ــ
هرگاه مخالفت کردید و دید سخت بازخواست میشود اگاه بوده درعهده شناسید . فقط .
(٣)
بر رعایای صادقه اعلان میشود ٠
اسپ و یابوهای سرکاری بخانهء هر شخصی که باشد بعد از نشر اعلان هذا بصورت فوری ــ
عجالتا تحویل گنند سرکاری نموده برای سند خود رسید حاصل و در ریاست بلدیه رسید های ــ
خود را برای ملاحظه حاضر دارید هرگاه مخالفت شده بود وظاهرگردید که اسپ و یابوی سرکاری را
تحویل نکرده و در حکم اعلان غفلت کرده بودید بازخواست شدید خواهد شد درعهده شناسید ٠ فقط
(٤)
بر ضمایر خلوصیت مظاهر برادران ملکی ونظامی مخفی و پوشیده مباد !
چون حضور امیرصاحب غازی یکجهتی خواه ملت نجیبهء خود میباشند ازان رو مسموع گردید که
نفرهای نظامی وملکی که وارد مرکز کابل از سمت شمالی میشوند و در بازارها تردد میکنند برای ــ
اهالی کابل وغیره بلفظ لانی و رکیک میگویند در بین اهالی ونظامی سمت شمالی ومرکزی نزاع
واقع میگردد چنانچه تکرارا این نزاع ازهمین باعث بحضور یاورحضور وبه والی صاحب ولایت کابل
رسیده وازانجا بریاست بلدیه اشکارا حکم امده که باید نظامی وملکی این چنین الفاظ نامناسب را
باهمدیگر نگویند و همه مسلمان وبرادر میباشند ترک این اقوال را کرد ه زبان شیرین با همدیگر خودها
بگوئید تخلل فنگنید واگر بعد ازین گفته شد مورد وثبوت رسید البته بازخواست بقرار حکم شرع شریف
کرده میشود .
غارت گری عشایر در بلاد عرب
(٢)
بعضی دیگر چون طبعا خونخوار وادم کشند و ضمنا منافعی در نظر میگیرند بمحض اینکه


-٤٢-
برودتی در میان رؤسای خود احساس کردند بدون اطلاع واشاره انها بطر طرف حمله میکنند روسا
هم در چنین موقع بانها احتیاج دارند از خوف سر پیچی از اطاعت خود نمیتوانند انهارا مجازات
کنند و از این عمل بازدارند .
گاهی هم رؤسا درترسانید رطرف قبیل خود یا معاهد یه خود را محرمانه اشاره بقتل و
غارت میکنند و بحسب ظاهر بی اطلاعی خود را باز مینماید .
گاهی هم در حجاز ونجد این غارتها مربوط برنجشهایی است که رؤسای ایلات از سلطان
حجاز از سابق داشته اند چون فعلا ترقی و بزرگی او را مینگرند بران ها نا هموار است و میخواهند
هر قدر ممکن است رعایا وبستگان او را مورد نصب وغارت قرار دهند .
اخیرا یکی از قبایل اردن صلاح خود را بفرار در اطاعت از سلطان نجد وتوطن در خاك او
دانسته و پس از وصول باین مقصود دست بتعدی بعشائر وطن اصلی دراز و یکی از عوامل مهمه
قلا اغتشاشات فعلی محسوب است .
باین ترتیب حل قضایای قبایل شکا لات سرحدی بی نهایت دشوار است با اینکه فعلا تسویه ان
نهایہ لزوم را پیدا کرده چه ممکن است مورث ایجاد سوءتفاهم بین سلطان حجاز و بریتانیای کبیر شود
ایلات حجاز بر اراضی عراق حمله میبرند و چون این بی اعتدالی از حد تجاوز کرد بانگلیز بحمایت
عراق برنجد اعتراض میکند و ما داستان اخوان و فیصل در پیش را سابقا در صفحات اقدام انتشار
دادیم سلطان حجاز در حالتی که خود را از این حملا ت بی اعتدالی ها بی اطلاع و غیر مسئول بخرج —
میدهد اعتراضاتی از حملات عشایر شرق اردن بحجاز مینماید وانرا دلیل دشمنی وعداوت —
می شمارد البته در صورتیکه پاد شاه نجد همه روزه از تعدیات عشایر همسایه انتشارانی میدهد
و در مقابل غیر از سکوت چیزی شنیده نمیشود باید تصدیق بصحت دعوای او نمود .
پادشاه نجد پس از قطع مذاکرات در طائف محدد، از اجرای مواد معاهده شد و کلیه عشایر
سرحدی خود را چه از سمت عراق و چه از طرف شرق اردن مامور بحفظ سلامت وسکون داشت با
وضع حاضر نمیتوان باتیها ان حدود خوش بین بود چه رؤسای عشایر نجد بیش از این تاب نیاورده
معارضه پیش خواهد نمود و در ان میانه انقلابا تبزرگ بر پا خواهد شد . اقدام

از روزنامه شفق سرخ
شرط بندی یا دیوانه گی
در یکی از شبهای تاریک پائیز ( الکسی ) صراف در اطاق حریر بفر قد میزد ناگهان حوادث


-٤٣-

شبی را که پانزده سال قبل در منزل واقع شده بیاد اورد در ان شب عده ای از فضلا ومحترمین
بمنزل صراف مزبور دعوت شده بودند و تا صبح جلسه منعقده مذاکرات انها طول کشیده بود و هیچیک
در انشب نه خوابیده بودند و از جمله چیزهائی که در ان شب مورد بحث و موضوع گفتگو شده بود قضیه
مجازات قاتل ومحکومیت باعدام بود.
در ان جلسه بیشتر حضار این مجازات را زشت دانسته و مخالف دیانت وتمدن شمرده و ـ
میگفتند بایستی این مجازات ملغی وتبدیل بحبس ابدی شود صراف که میزبان مهمانان بود اظهار
داشت. ( من با این عقیده موافق نیستم. با اینکه من تاکنون قد نه محکومیت باعدام ونه حبس ابد
را امتحان نکرده ام ولی معتقدم و عقیده خودم را صحیح میدانم که محکومیت باعدام برای قاتل
بهتر از حبس ابد بادیانت وتمدن موافقت دارد زیرا اعدام رشته زندگانی را بفوریت قطع میکند ـ
ولی حبس ابد مرگی است تدریجی. ایا کدام یک ازین مجازات سهلتر وراحتتر است. ایا انکه در
چند ثانیه انسانرا میکشد یا انکه همه روزه مرتبا يك قدم شخص محکوم را بطرف مرگ نزديك ـ
مینماید. ) یکی از مهمانات اظهار نمود :
بعقیده من هر دو این مجازاتها بادیانت وتمدن مخالفند زیرا اثر هر دو یکی است وان قطع
کردن رشته زندگانی محکوم است وقاضی این قضیه هم خدا است وبنا بر این حق ندارد چیزیرا از محکوم
بگیرد که وقتی خواسته بتواند دوباره باو تسلیم کند ). در بین حضار اوگائی بود ٢٢ ساله دیگران
از او تقاضا کردند عقیده خودش را در این خصوص اظهار دارد. در جواب گفت.
( بعقیده من این مجازاتها هرد و وحشیگری ومخالف قوانین تمدن هستند ولی اگر بمن در انتخاب
ایند و مجازات فقط اختیار داده شود مجازات دومی ( حبس ابدی ) را براولی ( قتل ) ترجیح
میدهم زیرا زندگی بهرشکلیکه باشد بهتر از مرگ است) گفتگو وجنجال در سر این موضوع زیاد شد
ودامنه اختلاف حضار در این قضیه خیلی وسیع گردید صراف میزبان در این موقع در اول جوانی دارای
روح تند وسریع الغضب بود مشت خود را روی سفره کوبیده برویه جوان اوکا کرد و با غضب وغیظ شدید
گفت: ( این دروغ وتهمت است من با تو شرط می بندم که دو میلیون تومان بتو بدهم اگر تو توانستی
فقط پنج سال در محبس بسر بری.
ـ اگر شما در این اظهار خود جدی باشید من حاضرم شرط ببندم که نه فقط پنج سال بلکه پانزده
سال در محبس بمانم.
صراف فریاد زد. ( شانزده سال ( ! ) حاضرم اقایان شاهد باشید.


-٤٤-
اوکا گفت بلی ما در حضور این اقایان این شرط را بستیم شما د وملیون تومان قمار می کنید ومن
جان خود رادرخطر میاندازم.
باینطریق این شرط بندی عجیب که بیشتر بمسخری بازی شباهت داشت تمام شد .
صراف دراین موقع یکی ازسرمایه‌داران بزرگو صاحب ملیون‌ها ثروت بود . ودرهمان حینی که برای
صرف غذا نشسته بودند بهاوکا گفت:
( ای جوان . اینقدر مغرور نباش وقبل ازگذشتن وقت این خیال فاسد را ازسرت بدرکن ـ
برای من دادن د وملیون تومان پول اهمیتی ندارد ولی یقین دارم که توبیش‌از سه یا چهار سال
قادر نخواهی بود درزندان بمانی وجان خودت را مفت فدا میکنی ای جوان بدبخت این نکته را
درنظر داشته باش که حبس اختیاری بدرجات ازحبس اجباری سخت‌تراست دیگَر خود دانی .
این بود حادثۀ ان شب بعد از پانزده سال امروز صراف وقایع ان شب را بیاد اورده و پیش‌خود گفت:
( برای چه من این شرط را بستم . چه فایده‌ای داشت . پانزده سال عمراوکا ودوملیون تومان پول‌من
بدون جهت هدرمیدهم. ایا این شرط بندی ها بمردم ثابت‌خواهد کرد که محکومیت بمرگ یا
حبس ابد برای قاتل کدام یک بهتر بایدتر است .نه . ابدا . تمام اینها اشتباه وغرور بود من
بوسیله نخوت وتکبرم تحریک شده بودم واوکا بوسیله فقر پول پرستی وطمع زیادش):
صراف مزبور سپس حادثه‌ایرا که بعد از ان شب اتفاق افتاد بود بیاد اورده روز بعد از ان شب
بموجب شرطی که بسته بودند اوکا دراطاقی ازاطاقهای باغی که منزل صراف دران بود محبوس شده
وباکمال سختی اوراتحت مراقبت گذارده بودند ودر اثنای مدت حبس حق نداشت‌حتی ازاطاق بیرون‌اید
ویک‌نفر انسان راببیند وصدا ی‌بشری را بشنود یاروزنامه ومکتوبی از کسی بگیرد وفقط مجاز بود که
یکدست‌گام‌موسیقی نزد خود نگه داشته باشد وهرکتابی میخواهد مطالعه کند وهرچه میخواهد بنویسد
وسیگَار بکشد و . . و . . برحسب‌قرار دادی که کرده‌بودند اوکای محبوس‌بایستی هرچند میخواهدروی
کاغذ نوشته واز سوراخ‌کوچکی که دراطاق او برای‌همین مقصود درست کرده‌بودند بیرون‌اندازد و
برای انکه‌یک‌کلمه‌با کسی تکلم کند بایستی تمام وسائل‌لازمه برای‌اجراء شدن مواد قرار داد مزبور ـ
اتخاذ شود و اوکا ملزم شده بود که ازوسط روز ١٤ ماه نوامبر ١٨٧٠ تاوسط همان روز درسال ١٨٨٥
در محبس‌بماند وشرط شده‌بود که اگر کوچکترین‌عملی‌مخالف‌مواد این‌قرار داد بجا اورد بشود ولو


-٤٥-

ولواينکه محبوس يك دقيقه قبل از خاتمه وقت از محبس خارج شود صرافت حق داشته باشد دو ــ
ملیون تومان پول را ندهد . از روی یادداشتهای مختصری که اوکا حسب القرار تفقد مینوشت
واز سوراخ محبس بیرون میانداخت همچو فهميده میشد که سال اول حبس را او باکمال سختی
ومشقت بسر برده در مدت این یکسال صدای پیانوی او شب و روز مرتبا شنیده میشد . در این
سال او ازتبول شراب وسیگار امتناع کرد و در یادداشت خود شر راجع باین قضیه نوشته بود :
(مگر شهوات انسان را که بزرگترین دشمن محبوس است تحریك میکند هیچ چیز مثل نوشیدن
شراب در تنهائی بدین رتبه انسانرا غمگین نمیکند و در ضرر سیگار همین قدر بس که دود ان هواي
اطاق را کثیف و منور برای تنفس مینماید ) کتابهائی که در این سال با و دادند همه از کتبی بودند که
برای سرگرمی ووقت گذارانی خوب بودند از قبیل رومان وحکایت ها وغیره .
سال دوم صدای پیانوی اوکا قطع شد وامرار زيادي برای کتابها پياپي داشت. درسال
پنجم دو مرتبه صدای پیانوی شنیده شد و اشخاصی که مراقب او بودند میگفتند که در ان سال ــ
اقامت خود شر را بتدرد بخوردن وخوابیدن صرف کرد و بالعجه غضبناك خیلی بخود شد بد گوئی میکرد .
واز مطالعه کتاب بیزار شده و بعضی از شبها مشغول تحریر می شد ومقدار زيادي چيز مینوشت و
سپس هرچه را که مینوشت پاره میکرد ومکرر می شنیدند که مشغول گریه وناله کردن بود . (باتیدارد)
سليم حبيب الاسلام


- ٤٦ -

صفحه ۱ ( جریده هفتگی حبیب الاسلام - سال اول شماره ٤ ) نمره مسلسل ٤

واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا
حبیب الاسلام

اداریخانه در باقخانان کابل - افغانستان - نمره تلفون
همه امور تحریریه وحسابیه بنام اداره فرستاده شود
اداره در انتشار واصلاح مقالات وارده مختار است
در هر هفته یکمرتبه صبح پنجشنبه نشر میشود .
اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود .

قیمت سالانه قیمت ششماهه
در داخل - پنج افغانی ۳ افغانی
در خارج ۱۵ شلنگ ۸ شلنگ
قیمت یکشماره ۱۰- پول

تاریخ قمری ١٦ شوال المكرم ١٣٤٢ - پنجشنبه - تاریخ شمسی ٨ حمل ١٣٠٨ هجری .

تشریف بری ذات همایونی به مدیریت گمرك كابل
در روز نوروز

بدیهیست فلسفه تشکیل حکومت خدمت بمملكت وطبا سود محالی افراد مملکت است . از این حیث خدمات شخص اولوالامر وسائر زمامداران مملکت که در محل اطی و در اسامری شروع وجود خارجی پیدا میکند موجب هر گونه تقدیر و مایه هر نوع سرور است جای خیلی افتخار است که حکومت اسلامیه حالیه ما مخصوصا شخص اول مملکت خدمت را باین مملکت مطابق احکام دین مقدس ما ارزو داشته ونصب العین اساسی ذات شاهانه خدمت به راه اعتلای کلمه الله و برای حصول موجبات ایده حالی رعایا و افراد این مملکت است .
چنانچه ذات اشرف همایونی قبل از روز نوروز اراده داشتند که بمدیریت گمرک کابل در روز نوروز که روز اول سال است تشریف برده در عائدات گمرکی مملکت بم ذات خویش رسیدگی فرموده و از تجاران وطی دلجویی فرمایند که اینهم از خدماتی به مملکت است . اینست که روز نوروز بنا بر اراده همایونی برای تشریف بردن شان به گمرک خیلی ترتیبات عالی گرفته شده وسواران شاهی وارد لیان حضور از حد گمرک الی پل خشنی دورسته صف گرفته ورود موکب همایونی را انتظار می کشیدند تا اینکه ذات شاهانه و وزرای محترم بساعت معینه بسواری اسپ بصورت خیلی مجلل و محتشم در گمرک کابل نزول اجلال فرمودند بعد از ورود ذات شاهانه بگمرک ورسیدگی در عایدات گمرک -


٤٧

عریضه ذیل از طرف تجاران بحضور شاهانه قرائت گردید :

بحضور مبارك والا

(عرض مایان تجاران)

حضور شاهانه که بوجود اشرف خویش را دار تکلیف شده و با این یکروز مخصوص مایان تجاران
و غیره شعبه تجارتی را برویه شاهان بوضعیت ذره پروری از نظر مبارک تو درر نساخته همین است
که به شرف حضور خود ما مردم را مفتخر ساخته اند تا امروز که جلب التفافها احساسات نظریه
شان را ما سعادت مند شده ایم در ضمن عدم لیاقت ما گویا نوازشات شاهانه خود را بما روادار
شده اند احوال خطرتنك کابل و وحشت انقلاب اقدامات سغی را اگر نيك غور کنیم و یا اتش -
خانمان سوز چور و چپاول مترقورا به یاد آوریم ما مردم کابل از لطف حضرت الهی که هم آغوش
امنیت و مستعد این محفل جمعیت هستیم آن خالق یکتائی که در حین وجود چنان احوال الطاف
و تدبیر حضرت ربانی خویش را شامل حال ما ساخته گویا مرحمت خود را بر محیط کابل بصورت فرشته
امن وامان فرستاده بجوارها زبان بادای شکریه این نعمت امنیت قاصریم نی نی از لطف عمیم
خویش ما را حیات تازه بخشیده اکنون که نوازشات خسروانه بموجودیت انعقاد این محفل مارا -
سر فراز ساخته است و خوش بختانه باثر نتیجه محصولات گمرکی خود ها این محفل تجارتی
خود را بحضور مبارك شاهانه مالك اشیم بایست بحثی از امور تجارتی و محصول گمرکی سال خاتمه
یافته کنیم : این اداره گمرکی که در سالانه يك کرور روپیه محصولات گمرکی را بدون از گمرکات دیگر
نایب الحکومگی ها خاص بتوسط تجاران کابل داراست در هذا سنه با وجودیکه نصف سال ایام
ترقی عمل در انقلاب گذشته و از قرار رویداد باید نصف عمل سال گذشته را هم پوره نمی کرد ولی
خوشبختانه با وجود تقریبا مدت ٦ ماه بند ش راه و نیامدن مال التجاره کم و کاستی نکرده چنانچه
صورت عمل سال گذشته و هذا سنه در ضمیمه این معروضی معلوم است کسر مذکور را به نسبت
انقلاب نباید اهمیت بدهیم حضور شاهانه که خود را بزحمت گرفتار وشب و روز برای آسود محالی
رعایای خود مصروف کاراند و به پیروی شان تمام اداره های دولت و مدریت عمومی تجارت وعلی الخصوص
والی صاحب کابل که حاکم شهر اند و مستوفی صاحب ومدیر صاحب گمرك کابل وتجاران محترمان وطن
عزیز ما هم باستفاده امورات تجارتی خود جد وجهد تمام دارند حضرت الهی قدرت دارد که وحشت
نفاق را از برادران اسلامی ما دور و خاطر جمعی مرحمت و ضمنا امد وشد تجارتی ما هم از پیشتر بیشتر
جاری ونقصانات عایدات خزینه اسلامی را بر طرف وخساره را نجیب دشمن دین مبین حضرت -
سيد المرسلين گردانده و خطه اسلامی مارا از جمیع افات وبلیات بوجود مبارك پادشاه اسلام در
پناه حضرت خویش محفوظ ومسلم دارد بحق محمد(ص) واله الامجاد .

پس از خاتمه عرض تجاران ذات همایونی نطق مفصلی در جواب عرض تجاران ایراد فرمودند که
مفاد ومختصر ان اینست .

( شکر میکنم بدرگاه خالق خود که با وجود انقلاب گذشته بر عایدات ومحصولات گمرکی مملکت
خساره قابل اهمیتی واقع نشده است و از خدای متعال نیاز میکنم که امور تجارتی مملکت ما بیشر از این


ـ ٤٨ ـ

بیش ازین ترقی پذیر گردد من ارزو دارم که کارهای تجارتی مملکت و رونق تجارت شما روز تا روز خوبتر شده برود و پول و دارائی شما تاجران را خدا نصیب شما کرده واز حد افزون شما را صاحب ثروت بگرداند. و برای اینکه امور تجارتی مملکت ما ودامنه تجارت شما توسعه پیدا کند من میل دارم هرکدام از شما بخر اندازه که تقاوی خواهش داشته باشید برایتان عطا کنم شما بخاطر جمعی تمام مشغول تجارت خود بوده و بصرفه الحال باشید و هر قدر که شما تاجران تجارت خود را رونق بدهید موجب خوشی من است زیرا تجارت شما برای مملکت شما يك خدمت بزرگی است ونفع کلی به مملکت شما عائد میشود . پس از ایراد نطق و دعاگوئی تاجران ذات همایونی از گمرك خارج شده این مرتبه ذات همایونی برای اینکه مشتاقان دیدار او از دیدار مبارك محظوظ شوند بسواری اسپ از راه شور بازار و اهنگری بطرف چوك تشریف اورده وبصورت خیلی معظمانه و محتشمانه در حالیکه با همه دکانداران احوال پرسی میفرمودند از بازار عبور فرموده پارك مبارك تشریف اوردند .

این بود صورت تشریف بردن ذات همایونی بگمرک که خدمتی به مملکت است ما از خدای متعال ارزو داریم که پادشاه خیرخواه ما را بالاتر ازین توفیق خدمت به مملکت عطا فرموده و بیشتر ازاین از هر حیث موجبات اسایش افراد مملکت را فراهم داشته اتفاق نصیب ما مسلمانان بگرداند.
ززز ——— امین ——— ززز

حقیقت واقعه تکاب

خیلی اتفاق می افتد که در مواقع بحران حواس مغرضین میدان استفاده برای خود یافته بعضی خبرهای خالی از (حقیقت) را در اذهان عموم می گنجانند مسئله تکاو هم این موقعیت را در عقول احراز کرده صاحبان غرض ممکن است موضوع را از شکل اصلی برگردانیده در افکار جلوه دیگری نقد داده باشند ولی حقیقت این است که چند نفر دزد و راه زن بغرض استفاده مادی شاید تصور کرد میاشند که از این موقع خوبتر بتوانند استفاده نمود : مبنای غارت مال مردم ودست اندازی بحقوق غیری داشته چون حضرت عالی نائب السلطنه صاحب وقوف یافتند برای تنبیه وسرکوبی اوشان از کابل حرکت فرموده در اول ورود اوشانرا دستگیر وبسزای اعمال ناشایست شان رسانیدند از طرف دیگر فیض محمد خانغند پسر حضرت اخند زاده صاحب تکاو بغرض برات دیگران نزد جناب نائب السلطنه صاحب امده اشرفای حضور شانرا نموده واپس مرخص شدند عده عسکری هم که به معیت حضرت عالی نائب السلطنه صاحب بغرض تنبیه اوشان از کابل حرکت کرده بودند بطرف کابل عازم شده اند.

مسایل دینی

و از گناه صغیره بقصد نیز پاكند وبجز ایشان پیغمبر ما محمد رسول الله است (ص) .
١٤ ــ در جنت دیدار خداوند تعالی برای مومنان حق است که بعین چشم سر بغیر از رو برو بودن و بغیر از دوری ونزدیکی وبغیر از طرف و چگونگی می بینند .
١٥ ــ الله تعالی بمحض فضل ومرحمت خود بنده را قدرت داده باین معنا که الات و اسباب و اعضای او را درست و بسلامت گردانیده که بآن سبب بهرکاری توانائی یافته وبنده را به همین


-٤١-

قدرت باحکام شرع شریف مکلف نمود وخداوند تعالی بنده را بچیزی تکلیف نکرده که در توان او نباشد
وان چیزیکه بعد از فعل بنده پیدا میشود مانند دردیکه بعد از زدن در شخص زده شده پیدا
میشود یا مانند شکستی که بعد از شکستن در شیشه پیدا میشود همه مخلوق وافریده شده اوتعالی
است بنده را در افرینش ان هیچ صنعی ودخلی نیست .
١٦ـ خداوند تعالی هرکه را خواهد راه می نماید وایمان ارزانی میکند وهرکه را خواهد گمراه وکافر
میکند وبر الله تعالی بصلاح اوردن کار بنده لازم وواجب نیست بلکه اگر رضاء اوتعالی شود
بمحض فضل خود اصلاح کار بنده را مینماید .
١٧ـ حرام نیز رزق و روزیست چنانچه حلال رزق است لیکن بنده بچرام بعذاب الهی گرفتار میشود و
هرکس رزق خودرا کامل می خورد خواه حلال باشد یا حرام وامکان وصورت ندارد که ادمی رزق
خود را نخورد یا دیگری رزق او را بخورد .
١٨ـ خداوند تعالی هرکسی را که درازل اجلی مقرر کرده که چون اجل او برسد میمیرد ويك طرفة العین
پس نمیشود ونمیماند از ان کسیکه میمیرد وشخص کشته شده نیز باجل خود مرده است و بسبب کشتن از اجل خود
پیش نمرده است اگرچه قاتل بسبب مخالفت امر شرع شریف در دنیا واخرت بعذاب گرفتار میشود .
١٩ـ برانگیختن خداوند تعالی مردگان را از قبرها در روز قیامت باین طریق که اجزای اصلی ایشانرا ـ
یکجا میکند و ارواح ایشان را بانها باز میگرداند حق است .
٢٠ـ عذاب قبر همه کافران وبعضی گناه کاران مومنان را حق است .
٢١ـ براحت ولذاسوده بودن اهل طاعت از مومنان در قبر بوجهیکه اوتعالی میداند واراده انرا
کرده است حق است .
٢٢ز سوال منکر ونکیراز مرده درقبر حق است یعنی چون مرده در قبر نهاده شد بد و فرشته
نزد او حاضر می شوند کمیکر را ونیکر ودیگری را منکر گویند وبعد ازان کمبقدرت کامله اوتعالی
روح ببدن اوچنان تعلق میگیرد کممرده بسبب ان صلاحیت جواب گفتن را پیدا میکند
ازان مرده می پرسند که پروردگار تو کیست . وپيغمبر توکیست . ودین توچیست .
پس اگر ان مرد جواب نیکو گفت براحت میماند و اگر جواب گفتنتوانست در قبر بعذاب گرفتار میشود .
٢٣ز سنجیدن عمل نيك وبد بندگان بمیزان حق است وکیفیت ان را خداوند تعالی میداند
بنده از ادراك ان عاجز است .
٢٤ز نامه اعمال بندگان که عمل نیکی وبدی ایشان دران نوشته است بمومنان را از پیش روی در دست
راست و کافران ومنافقان را از طرف پشت در دست چپ داد می شود حق است .
٢٥ ز در روزقیامت پرسیدن پروردگار جلا جلاله ازبندگان مومنان و کافران ومنافقان که دردنیا چه
کرده اید . حق است .
٢٦ـ حوض کوثر حق است که در حدیث شریف صفت ان چنین وارد شده است که پیغمبر خدا گفته که
فراخی حوض من مسافت یکماه است وکنجهاي ان با هم برابرند ابش ازشیر سفیدتر وازمشک خوشبوترو
کوزهایش از ستارهای اسمان بسیار تر است هرکه ازان بنوشد هرگز تشنه نخواهد شد .


۲۷ صراط حق است وان پلی است بر پشت دوزخ باریکتر ازموي تیزتر از شمشیر تاریکتر ازشب
مؤمنان هريك بقدر اعمال حسنهء خود ازان عبور میکنند و بجنت داخل میشوند بعضی چون برق
وبعضی بسیار بدبري واهستگی ان منحصر بعمل اوست و پايهاي اهل دوزخ بران میلغزد و در دوزخ
می افتد .
۲۸ جنت و دوزخ حق است که درحال موجودند و براینده دایم وباقی اند و قتیکمسلمانان درجنت وك
کافران در دوزخ درامدند همیشه دران میباشند ازان بازنمی برایند وجنت ودوزخ واهلانها بعد ـ
ازان فانی نمی شوند .
۲۹ ـ ایمان اقرار بزبان و باورکردن بدل است باینکه هرچیزيرا که پیغمبران صلوات الله علیهم از خداوند
تعالی اورد ماند همه حق است بسر نفس ایمان زیاد وکم نمی شود واعمال صالحه و طاعت ها درذات
خود بلكه زیاد میشوند.
۳۰ـ ایمان واسلام در عرف اهل شرع يك اند و در شرع شریف روانیست که برکسی حکم شود که مؤمن
است مسلم نیست یا مسلم است نه مؤمن .
۳۱ـ چون از بنده اقرار وتصدیق هرد و موجود شد درست است که بگوید که بتحقیق ویقین مؤمنم
که مؤمنم وچنین نگوید انشاء الله تعالی که در ایمان اوتوهم شك كرده نشود .
۳۲ـ شخص سعید ونيك كاهی بد می شود چنانچه مسلمان مرتد شود نعوذ بالله من ذالك وفقط شخص
شقی وبد گاهی نيك میگردد چنانچه كیهي دز کفر ایمان ارد وتغییر درنيك شدن وبد شدن است که از
صفت هاي بنده میباشد نه در نيك گردانیدن وبد گردانیدن زیرا که این دو از صفت هاي اوتعالی اند
وتغییر در ذات وصفت هاي او تعالی نیست .
۳۳ـ باکردن گناه کبیره کسی کافر نمیشود تا که ان را حلال نداند.
٣٤ـ خداوند تعالی کفر وشرك رانمی امرزد وبدون ازکفر وشرك ديگر گناهان صغیره وکبیره با فضل وکرم
خود می امرزد برای کسی که رضاي اوتعالی به امرزیدن اوشود .
٣٥ـ رواست که خداوند تعالی بنده گان را بگناه صغیره بعذاب گرفتارکند ورواست که گناه کبیره
ایشانرا عفو کند بشرط انکه انرا حلال ندانسته باشد و حلال دانستن گناهی که ثبوت ان بدلیل قطعی
شده باشد کفر است.
٣٦ ـ خداوند تعالی صاحبان گناه کبیره راکه ازدار دنیا با ایمان رفته باشند همیشه در دوزخ باقی
نمی ماند اگرچه بغیرتوبه بمیرد میباشند بلکمیقدر گناه ایشانرا بعذاب گرفتار کرده بعد ازان بجنت می درارد .
۳۷ـ شفاعت پیغمبران علیهم الصلوات والسلام در روز قیامت برعاصهء گنهکاران مؤمنان راحق
است .
۳۸ـ رفتن پیغمبرما صلی الله عليه وسلم در شب معراج بجسد شریف خود دراسمانها وتاحدیكـ
ارادهء خداوند تعالی بران رفته بود حق است .
۳۹ـ کرامات اولیاء الله تعالی حق استولی شخصی استکمسلمان و دانا بذات وصفت هاي خداوند تعالی
باشد بقدریکامکان دانائی ان باشد . وهمیشه مشغول باشد بطاعت پروردگار واز گناهان کبیره