{"book": "adl0932", "page": 1, "text": "Afghanistan Digital Library\n\nadl0932\n\nhttp://hdl.handle.net/2333.1/p5hqc02v\n\nThis is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan\nDigital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about\nthis item, copy and paste the \"handle\" URL above into a web browser.\nWhen referring to or citing this item please use the \"handle\" URL\nand not this document or the URL from which you downloaded it.\n\nAll works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless\notherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely\nreproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\nNYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu"}
{"book": "adl0932", "page": 2, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 4, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 5, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 6, "text": "محمد اکبر\nالْعِلْمُ عِلْمَانِ عِلْمُ الْاَبْدَانِ وَ عِلْمُ الْاَدْيَانِ ط\nرسالة\nحفظ الصحة\nتالیف\nمحمد اکرم فارغ التحصیل [پلاسکی؟] [ولیم؟]\nومعلم ریاضی وطبیعات\nمدرسه مبارکه حبیبیه\nجهت تعلیم شاگردان سال چهارم\nابتدائیه مدرسه مبارکه حبیبیه\nو باقی مدارس ابتدائیه دولت علیه مستقله افغانستان"}
{"book": "adl0932", "page": 7, "text": "بتصویب عالیقدر جلالت مآب\nمحمد سلیمان خان وزیر معارف\nعمومی دولت علیه مستقله افغانستان\nدر مطبع مبارک وزارت\nجلیله معارف\nانطباع یافت\n۱۳۰۰ ه ش\n۱۳۴۰ ه ق\nتعداد طبع اول ۱۰۰۰"}
{"book": "adl0932", "page": 8, "text": "۳\nبسم الله الرحمن الرحیم\nباب اول در بیان هوا\nفصل اول در باب ضرورت هوا\nنعمت های خداوندا ز اندازه بیرون است - از انجمله بهترین\nنعمت ها نعمت صحت است . برای نگهداشتن صحت\nوجود سه چیز ضرور لیست یعنی هوا ، غذا ، آب ، از همه\nاضافه تر هوا ضروریست که بدون آن زندگانی ناممکن است\nهرچند که بلحاظ دیر زنده ماندن در میان آنها فرقی\nاست . اما در صورت نابودن هوا تا دو سه دقیقه\nانسان زنده مانده نمیتواند چنانچه : اگر یک موش را"}
{"book": "adl0932", "page": 9, "text": "۴\nگرفته در یک بوتل انداخته سر بوتل محکم کرده شود تا زمانیکه هوا\nدر آن موجود است موش مذکور زنده می ماند و هر زمانیکه\nهوای داخل بوتل مذکور از تنفس کردن آن تمام شد شما خواهید\nدید که موش مذکور در سه چهار دقیقه بیهوش شده خواهد مرد از این\nثابت میشود که هوا ضرورترین جز اعظم زندگانی انسان تا\nو حیوانات است و همچنانکه وجود هوا برای زندگانی انسان\nضروریست صاف بودن آن نیز از ضروریات است - بنابرآن\nواقفیت از اسبابیکه آنرا خراب می سازد نیز لازم می آید."}
{"book": "adl0932", "page": 10, "text": "۵\nفصل دوم در بیان کثافت هوا\nتیره شدن هوا را کثافت هوا میگویند مگر عموماً باصطلاح اطبا\n(طبیب ها) و حکما (حکیم ها) خراب شدن هوا را و کم شدن\nآکسیجن هوا که برآن زندگانی انسان ها منحصر است کثافت\nهوا گفته میشود که مضر صحت میباشد\nعلامات کثیف شدن هوا بسیار است اما عموماً مردمانیکه\nدر ان بود و باش دارند اکثر چهره های شان زرد\nو مبتلای انواع امراض میباشند بروی دنیا بسیار چیزها\nقدرتیست که هوا را خراب می سازد از آنجمله اول تنفس انسان\nاست که انسان آکسیجن هوا را خورده بعوض آن کاربانک\nایسد گاس که یک هوای مضر زهر دار میباشد بیرون آورد"}
{"book": "adl0932", "page": 11, "text": "و آن در هوا شامل شده آنرا خراب می سازد .\nدوم - سبب کثافت هوا عمل احتراق یعنی سوختن اشیا\nمیشود زیرا که بوقت سوختن آکسیجن ہوا را گرفته بصورت\nکاربانک ایسڈ گاس تبدیل می شود ، چرا که آتش بدون\nوجود آکسیجن در گرفته نمیتواند چنانچه :\nاگر یک شمع خورد را در یک بوتل بواسطه یک سیخ آویخته\nکرده روشن کنید شما خواهید دید که در دوسه دقیقه\nگل خواهد شد . آیا سببش چیست ؟ سببش این است\nکه هر قدر او کسیجن که در بوتل موجود بود در سوختن شمع\nمدد کرد چون اوکسیجن مذکور خلاص شد شمع گل شد ،\nاز این ثابت شد که اشیا بوقت سوختن آکسیجن هوا"}
{"book": "adl0932", "page": 12, "text": "را گرفته بصورت کاربانک ایسد گاس تبدیل میشود.\n(۴) سبب کثافت هواگنده شدن اشیا و مرکبات\nفاسده که از بدن انسان و حیوانات صادر میشود، مردن\nحیوانات و خارج شدن عرق، از بدن انسان\nو غیره میباشد. در ممالک گرم و زمین مرطوب اشیا\nزودتر گنده میشود و هوا را خراب می سازد.\n(ه) از تاثیر عملیات یومی خانگی مانند غسل و شست\nو شو و پخت و پز و غیره که اگر باصول درست رفع آن\nنشود هوا را کثیف می سازد.\n(۶) بعضی حرفت‌ها و پیشه‌ها چون زرگری،\nقصابی، رنگمالی دسهان گری، و غیره هم"}
{"book": "adl0932", "page": 13, "text": "هوا را کثیف می‌سازد زیرا که ذرات آنها در هوا مخلوط\nشده و بواسطه هوا در شش رفته شش را خراب ساخته صحت\nرا خراب می‌سازد و انواع امراض پیدا میکند .\n(٧) تنفس مریضان خاصته هوا را خراب می‌سازد .\n(٨) خاک دشتن سرکها بسبب تردد گادیها و غیره\nکه در هوا ذرات آن شامل شده آنرا خراب می‌سازد ."}
{"book": "adl0932", "page": 14, "text": "۹\nفصل سوم در باب عملیهای طبعی که هوا را مصفی میسازد\nدر فصل گذشته بعضی اسبابکه هوا را قدرۂ خرابمیساخت\nبشما فهمانیده شد اکنون بعضی اسبابکه هوا را قدرتاً صاف\nمیسازد بشما بیان میشود، دقت نمائید از اینجا قدرت\nخداوندی برایتان مبین میگردد ، سبحان الله چه خالقی !\nو بکدام پایه حکیمی ! اگر از یکطرف مضرات را خلق فرمود\nبمقابل آن از راه دگر منفعت ها بروی کار آورد اگر چنین\nنبودی زندگی محال بودی . شروع بمقصد . ه\nعموماً اسبابیکه هوا را قدرتاً صاف میسازد .\n(۱) وزیدن باد تند است که هوا را از یکجای بجای دگر می برد\nو بدینگونه هوا صاف میشود ."}
{"book": "adl0932", "page": 15, "text": "۱۰\n\n(۲) درختان و نباتات است که از کرۀ هوائی در روشنی\nآفتاب کاربانک ایسد گاس را گرفته اکسیجن خالص را که باعث\nحیات انسان بران است میگزارد .\n(۳) بعضی اوقات باعث رفع کردن بدبوئی هوا انتشار\nگیس های مختلف است چنانچه در دادن باروت و گوگرد\nوغیره که از در دادن آنها اقسام مختلف هوا پیدا شده بدبوئی\nهوا را گم می سازد ."}
{"book": "adl0932", "page": 16, "text": "فصل چهارم در باب خراب شدن هوای دهات و شهر\nاصلی ماده خراب شدن هوا نجاسات است .\nجایهائیکه مردمان در آنجا بکثرت بود و باش دارند\nهوای آنجا نیز زیاده تر خراب میباشد .\nسبب کثافت هوای دهات و شهر امورات ذیل\nمی شود ۱\n(۱) اکثر مردم در خانه های نهایت تنگ که راه آمد و رفت\nهوا نمیداشته باشد و سقف های نهایت پست پیدا\nباشد گذران میکنند که هرگاه دروازه های آنها بسته\nکرده شود هیچ هوای کثیف که از تنفس پیدا میشود\nبیرون رفته نمی تواند و نه هیچ هوای تازه داخل شده"}
{"book": "adl0932", "page": 17, "text": "١٢\nمیتواند . بنابران برای شان مضر صحت میشود.\n(٢) سرهای خودرا زیرصندلی ها درون کرده\nوزیرلحاف هائی چرک پیچانیده خواب میکنند که\nاینهم هوارا خراب ساخته مضر صحت شان\nمی شود.\n(٣) آب غسل وباران و پخت و پز افتادن\nبول ونجاسات بهر طرف وبیت الخلا که\nدر آن نجاسات باشد و دفن کردن مرده ها\nبه نزدیک آبادی ها و انبارساختن سرگین\nوقصابی، وچرم گری، ورنگریزی، وزرگری وسهان گری\nوآهن گری، وباقی اهل پیشه وغیره باعث کثافت"}
{"book": "adl0932", "page": 18, "text": "۱۳\n\nو خراب شدن هوا میگردد، و بعد از غسل لباس چرکین\nپوشیدن و در رخت خواب چرک خوابیدن\nنیز هوا را خراب میسازد .\n\nعلاج :-\n(۱) باید که مردم سقف های خانه های خود را\nبلند بسازد و روشن دانهای بسیار داشته\nباشد تا راه آمد و رفت هوا بخوبی باشد.\n(۲) باید مرده ها قریب آبادی ها دفن کرده نشوند\nو سرگین و غیره دور انبار کرده شود و غسل اگر\nامکان باشد در خانه های خود نمایند والا\nدر حمام های شهر بزودی جان خود را پاک نموده"}
{"book": "adl0932", "page": 19, "text": "۱۴\nبیرون شوند زیرا که هوای حمام خراب بوده\nمضر صحت می باشد، بعد از غسل کلای\nچرکین نپوشند\n(۳) در ممالک های متمدن برای دور کردن\nنجاسات مثل بول و سرگین و آب غسل و باران\nو پخت و پز و غیره سررشته این است که\nدر هر خانه یک نل آهنی همراه یک شیر دهن آب\nموجود است، بوقت ضرورت آب را\nبالای نجاسات گذرانیده آب و نجاسات\nو غیره را در نل های خورد و نلهای خورد در نلهای کلان میبرد\nونلهای کلان آب گنده و نجاسات و غیره را در یک جایگاه"}
{"book": "adl0932", "page": 20, "text": "۱۵\nبیرون شهر جمع میکنند بعده مثل پارد برای زمین ها\nبخرچ میرسانند .\n(۴) باید قصاب و زرگر و رنگ مال و چرم گر\nو باقی اهل پیشه را بیرون شهر علیحده جای داده شود."}
{"book": "adl0932", "page": 21, "text": "۱۶\n\nفصل پنجم در بیان اسبابیکه\nباعث ممانعت خراب شدن هوا میگردد\n\nهیچ چیزی نیست که هوا را کاملاً از خراب کردن\nنگه کرده بتواند چرا که در جائیکه آتش افروخته\nو تنفس کرده می‌شود امکان ندارد که هوا کاملاً\nصاف بماند مگر باز هم اگر بعضی احتیاط‌ها\nکرده شود، هوا تا یک درجه صاف مانده\nمیتواند و آن قرار ذیل است:\n\n(۱) هوای تازه در خانهٔ سکونت آمده بتواند.\n(۲) در یک خانه بسیار مردم جمع نشوند.\n(۳) برای بود و باش یکنفر سپاهی (۶۰۰) فوت مکعب هوا لازم)"}
{"book": "adl0932", "page": 22, "text": "۱۷\nو برای یک نفر طالب العلم (۱۰۰) مکعب فٹ\nو برای یک نفر محبوس (۳۶) فٹ مربع\nو برای عموم مردم اگر امکان باشد (۴۸) فٹ\nمربع، جای داده شود .\n(۴) برای اشخاص مریض مانند زچه و غیره\nنهایت خانهای بلند و فراخ و هوای تازه بکار\nاست بنابران باید که چهار گرد مریض مردم\nبسیار جمع نشود تا هوای خانه مریض را خراب\nنسازند .\n(۵) باید که خس و خاشاک و نجاسات\nو غیره را فوراً از راه دور کرده در یک جای کنار"}
{"book": "adl0932", "page": 23, "text": "۱۸\nدفن سازند تا قریب چاه نباشد .\n(۶) علی العموم باید غسل عادت داشته\nباشند و کالهای پاکیزه و رخت خواب صفائی\nاستعمال کنند زیراکه هرگاه جلد انسان\nچرکین شود بوقت عرق کردن بوی بد ازان\nبرخاسته هوا را خراب میسازد و هم بقرار\nفن داکٹری برای صحت انسان مضر است\nو سرک های شهر باید آب پاشی کرده شود ."}
{"book": "adl0932", "page": 24, "text": "۱۹\nباب دوم در بیان آب\nفصل اول ـ در بیان وسائط که بما آب میرساند\nبعد از هوا آب بدرجهٔ دوم برای زندگانی انسانها\nضروریست :\nعموماً آب بسه طریق بما میرسد:\n(۱) آب باران است که بکوه ها وغیره باریده\nیکحصهٔ آن بواسطهٔ دریا ها و جوی ها بما میرسد.\n(۲) یکحصهٔ آب باران در کوه ها جذب شده\nبواسطهٔ چشمه ها بما میرسد .\n(۳) یکحصهٔ آب باران در زمین جذب شده\nبواسطهٔ چا ها بما میرسد ."}
{"book": "adl0932", "page": 25, "text": "۲۰\nفصل دوم ـ در بیان اسبابیکه\nآب را خراب میسازد\nهمچنانکه هوای صاف برای زندگانی انسان\nضروریست، آب صاف هم همانقدر ضروریست\nپس لازم افتاد که از اسبابیکه آب را\nخراب میسازد نیز با خبر باشیم\nاسباب خراب شدن آب چیزهای ذیل میباشد:\n(١) چون هوای یکمقام خراب باشد\nوقت باریدن باران باران همراه هوای خراب شده\nمس کرده خراب میشود و بر زمین میرسد.\n(٢) هر گاه بر زمین نجاسات و پلیدیها باشد آبها"}
{"book": "adl0932", "page": 26, "text": "۲۱\n\nآب باران که بر زمین میرسد همراه آنها\nمخلوط شده در زمین جذب میشود که اگر\nدر آن زمین چاه کنده شود آب آن خراب بود\nمضر صحت میباشد.\n(۳) همچنان آب دریاها و چشمه ها خراب میشود\nاگر در راه آن نجاسات و خس و خاشاک\nو غیره باشد همراه آنها مخلوط شده خراب میشود\nو نیز در کوهها و تپه هایکه در آنها جذب میشود\nبعضی چیزها مثل چونه و دگر مرکبات معدنی\nدر راه آن می آید و همراه آنها یکجا شده\nخراب میشود."}
{"book": "adl0932", "page": 27, "text": "۲۲\n(۴) بوقت باران آب باران همراه خاک\nیخس وغیره مخلوط شده آب کاملاً تیره میشود\nکه برای نوشیدن بسبب ذرات خاک\nوغیره مضر صحت میباشد\n(۵) اکثر مردم اشیای گنده شده را\nچون چرم های تکه تکه شده و خاکستر\nو آب حمام وغیره را در کناره های دریا می اندازند\nکه آنها هم همراه آب یکجا شده آنرا\nخراب میسازد\n(۶) اکثر مردم چون دوبی ها وغیره کالاهای چرکین\nمردم را در کناره های دریا میشویند که باعث"}
{"book": "adl0932", "page": 28, "text": "۲۳\n\nخراب شدن آب میشود و هرگاه از ان آب\nبرای نوشیدن استعمال کنند مضر صحت\nمیباشد .\n(۷) علی العموم در حوض های نوشیدنی مردمان\nغسل میکنند و مواشی وغیره خود را در ان آب\nمیدهند که اینهم باعث خرابی آب میشود ."}
{"book": "adl0932", "page": 29, "text": "٢٤\nفصل سوم در باب اسبابیکه\nآبرا از خراب شدن باز میدارد\n(۱) باید که آب مستعمل بر زمین انداخته نشود\nزیرا که در زمین جذب شده تاثیر آن هرگاه\nچاه کنده شود در آب چاه میرسد، بنابران\nلازم است که آب مستعمل در یک جای کناره\nدور از چاه انداخته شود .\n(۲) بر کنار دریا ها و حوض ها و جوی هایکه ازان آب\nبرای نوشیدن استعمال میکنند نجاسات\nو آلایشات اشیا وغیره را نیندازند .\n(۳) آب حمام و بیت الخلا وغیره را در دریا"}
{"book": "adl0932", "page": 30, "text": "۲۵\n\nو جای هائیکه آب از آنجا برای نوشیدن استعمال\nمیشود نیاورند.\n(۴) کالاها و دیگر اشیا در چنین جای هائیکه\nآب از آنجا برای نوشیدن استعمال میکنند\nنشویند.\n(۵) حتی الوسع چاه در جای پاک وصاف\nکنده شود و دهن آن از چهار اطراف آن بلندتر\nباشد تا آب خراب وغیره بوقت کشیدن آب\nدر ان دو باره داخل نشود.\n(۶) قریب چاه باید که شست و شو\nو غسل وغیره نشود تا آب مستعمل در چاه نرسد."}
{"book": "adl0932", "page": 31, "text": "۲۶\nآب کثیف از این باعث برای صحت\nانسان مضر میباشد که در میان قطرات\nآن جرم ها یکه (یعنی بسیار خورد خورد کرم ها)\nآنها را میکروب میگویند موجود میباشد .\nمیکروب که معنی آن کرم خورد است بسیار\nخورد خورد حیوانات میباشد که از بسیاری\nخردی بنظر نمی آیند و هر گاه میکروب با اشیای خوردنی\nیا نوشیدنی یا تنفس در اندرونی حصه جسم\nانسان داخل شود باعث پیدا کردن امراض\nمختلفه میشود که طریق دانستن آن بفن داکتری\nمنحصر است ."}
{"book": "adl0932", "page": 32, "text": "۳۷\nموجود بودن میکروب در قطرات آب بقسمی\nمعلوم میشود که اگر یک قطره آب را زیر خوردبین\nآله میکرشکوب (آله کرم نما) آورده شود شما\nخواهید دید که در میان یک قطره ۳۹ کرم\nاوسطاً در حالت حرکت موجود است\nاگر احتیاط های ذیل نموده شود اکثر حصه\nمیکروب از آب رفع خواهد شد::\n(۱) آبی را که در ظرف نوشیدنی می اندازند\nتا چند دقیقه باید گذاشته شود تا اکثر حصه\nذرات خاک وغیره که دران موجود میباشد\nته نشین شود."}
{"book": "adl0932", "page": 33, "text": "۲۸\n(۲) اگر آب را جوش داده شود اکثر حصه\nمیکروب از ان گم میشود زیرا که از اثر حرارت\nاکثر حصه میکروب میمیرد.\n(۳) از مقطر نمودن یعنی صاف نمودن هم\nاکثر آب بدون میکروب می ماند و طریق مقطر\nنمودن آن حسب ذیل است : -\nهر چند که برای مقطر کردن آب طریقه های\nمختلف و آلات قسما قسم تیار نموده اند.\nاز آنجمله یکی آنست یک کوزه که یک سوراخ\nدر حصه پایانی آن موجود باشد گرفته و در میان آن\nتا یک حصه ریگ و ذوغال انداخته"}
{"book": "adl0932", "page": 34, "text": "۲۹\nهرگاه بالای ریگ و ذوغال آب انداخته شود\nآب از میان ریگ و ذوغال گذشته\nاز سوراخ مقطر شده خواهد ریخت ."}
{"book": "adl0932", "page": 35, "text": "۳۰\nباب سوم در بیان غذا\nفصل اوّل در بیان\nضرورت خوراک\nمقصد از خوراک نگه کردن جسم است\nاز لاغر و کم زور شدن تا بواسطه صحت\nکامل اوامر خداوندی چون نماز روزه،\nزکوات حج و غیره اعمال صالحه را بجا آورده\nبرای جمیع ضروریات ملت خود از قبیل جهاد\nو تحصیل علوم و فنون و غیره خود را مستعد\nو آماده ساخته بتوانند و دست ظلم دشمنان دین را\nاز دامن عصمت ملت خود کوتاه ساخته بتوانند."}
{"book": "adl0932", "page": 36, "text": "۳۱\nپایداری صحت و تندرستی و بقای زندگانی\nبعد از هوا و آب وابسته غذاست\nچنانچه اگر یک آدم تندرست و توانا عرصه\nتخمیناً ۸ یا ۱۰ روز چیزی نخورد از گرسنگی\nهلاک خواهد شد.\nاینهم معلوم و ظاهر است که بوقت کارکردن\nو اجرای معاملات روزمره و شور خوردن جسم\nیکحصّه کمی از تمامی حصّه بدن انسانی به تحلیل\nمیرسد یعنی آب میشود و هم بوقت کار یکحصّه\nحرارت از جسم بدر میشود بنابراین برای\nپوره کردن حصهٔ تحلیل شده جسم و برای"}
{"book": "adl0932", "page": 37, "text": "۳۲\n\nپیدا کردن حرارت خوردن غذا لازمیست\nپس از خوردن غذا برای انسان دو فائده میرسد\nیکی پوره کردن حصه تحلیل شده جسم، دوم\nپیدا کردن حرارت غریزی یا حیوانی (حرارتیکه\nبواسطه قلب پیدا میشود و یک مقدار خاص آن\nبرای حیات انسان ضروریست حرارت\nعزیزی میگویند)"}
{"book": "adl0932", "page": 38, "text": "۳۳\n\nفصل دوم در بیان\nاقسام خوراک\nخوراکیکه ما میخوریم عموماً از سه شی\nبیرون نمیباشد :\n\n(۱) غذای نباتی مثل سبزیاست\nو میوه جات و غیره .\n(۲) غذای حیوانی ـ یعنی آن غذایکه از\nحیوانات بما میرسد چون گوشت، شیر\nروغن و غیره .\n(۳) غذای معدنی یا کانی ـ چون نمک است\nاما برای پرورش جسم انسانی قسم غذا\n[ILL]"}
{"book": "adl0932", "page": 39, "text": "۳۴\nکه آنهم از سه صورت فوق بیرون نیست\nضروری و لازمیست :-\n(۱) غذای ملحمه ، یعنی آن غذائیکه\nگوشت پیدا میکند ، مثلاً گوشت\nدال و غیره .\n(۲) غذای مشحمه ـ یعنی آن غذائیکه\nدر جسم انسان چربو پیدا میکند\nمثلاً روغنیات .\n(۳) غذای نشائیه ـ یعنی آن غذائیکه\nدر آن مقدار شکر و نشائیه زیاده تر\nباشد مثلاً ساگودانه آرد گندم و غیره ."}
{"book": "adl0932", "page": 40, "text": "۳۵\n(۴) غذاى املاحيه- یعنے\nآن غذائیكه نمك پیدا میکند\nمثلاً پنیر، تخم و غیره +\n(۵) غذاى مائيه- يعنی آن غذائیكه\nدر آن آب زیاده تر باشد مثلاً\nچاى، یخنی، آش جو وغيره .\nتتميه:-\nاگر چه قسم پنجم چندان ضروری نیست لیکن\nجهت رفع ماندگى يا تكليف لقسم تفریح و سائع چاى\nاستعمال آنها باعث نگرکرده صحت میشود"}
{"book": "adl0932", "page": 41, "text": "۳۶\nفصل سوم در بیان اجزا کیمیائی\nو فوائد و مقدار خوراک\nپنج قسم فصل گذشته\n(۱) غذائی لحمیه :-\nچونکه رگ و پی گوشت انسان مرکب\nنایٹروجن میباشد بنابران خوردن مرکبات آن\nبرای رگ و پی و گوشت نهایت فائده می بخشد.\n(۲) و هم چونکه بوقت کار و بار از جسم حرارت\nخارج میشود، بنابران برای پیدا کردن حرارت\nع۱ اجزای آن زیاده تر نایٹروجن یا البیومن میباشد\nنایٹروجن یک قسم ہوا است، البیومن بشکل سفیدی تخم میباشد"}
{"book": "adl0932", "page": 42, "text": "٣٧\nو هم برای مردمانیکه کار دماغی میکنند خوردن\nاین قسم غذا نهایت ضروریست (چندین قبل\nبر این حکمای آنوقت مرکبات فاسفورس\nچون تخم و غیره را برای مردمانیکه کار دماغی میکنند\nزیاده مفید و ضروری میدانستند لیکن بمرور\nزمان پس از تجارب معلوم شد که خوردن\nمرکبات نایتروجن نسبت بمرکبات فاسفورس مفید تر میباشد)\nاجزاء نایتروجن از قسم اغذیه حیوانی و نباتی\nمیباشد، بهترین و مشهورترین اغذیه\nهر دو نوع آن قرار ذیل است :—\n(۱) اغذیه حیوانی۔ چون گوشت، تخم"}
{"book": "adl0932", "page": 43, "text": "۳۸\nماهی، ماست، پنیر و غیره.\n(۲) اغذیه نباتی ۔ چون گندم، نخود،\nماش، دال ها، لوبیا و غیره مقدار خوراک\nروزانه کم از کم از یکپو و الی یکنیم خور دحسب سن\nو کار ضروریست اگر چه برای اشخاصیکه\nزیاده کار دماغی و جسمانی میکنند تا سه خورهم\nجائز است.\n(۳) غذای مشحمه یا رو غنیاست:-\nفائدهٔ آن این است که در جسم چربو پیدا کرده\nمح اجزاء آن زیاده تر کاربن میباشد هر چیزیکه\nقابل سوختن یا گنده شدن باشد عموماً مرکبات کاربن است."}
{"book": "adl0932", "page": 44, "text": "۳۹\n\nحفاظت حرارت غریزی را میکند و مهم\nحصه های پست و بلند جسم را هموار میسازد\nو کسانیکه زیاده تر استعمال آنرا میکنند فربه\nمیباشند بنابران این قسم غذا را اغذیه\nفربه کننده هم میگویند .\nمقدار خوراک برای یک آدم جوان\nدر یک شبانه روز از ۸ مثقال (ازم\nروغنیات) الی یکخور و ضرور یست خصوصاً\nبرای اشخاصیکه کار دماغی میکنند مفید میباشد\nلکن زیاده خوردن آن بدهضمی و بعضی اوقات\nچاقی نهایت زیاد که در حقیقت یکنوع مرض میبا شد"}
{"book": "adl0932", "page": 45, "text": "۴۰\nپیدا میکند پس از زیاد خوردن آن احتراز\nلازم است.\n(۳) غذای نشاسته -\nفائده آن این است که در جسم حرارت\nپیدا کرده قوت می بخشد، نسبتاً سریع الهضم\nمیباشد و بوقت هضم شدن غذای\nنشاسته ئی بشکر تبدیل شده بجسم انسان\n*اجزاء آن، کاربن، آکسیجن، نائیدروجن میباشد\nآکسیجن یک قسم هوا است که حیات انسانها و حیوانات\nتعلق بران دارد. هایدروجن هم یک قسم هوای نهایت سبک\nمیباشد که بیلونها وغیره را از آن پر کرده در هوا طیران مینماید."}
{"book": "adl0932", "page": 46, "text": "٤١\nجذب میشود، از زیاده خوردن آن هاضمه\nخراب و آخر کار کثرت ادرار پیش میشود\nو عموماً شیرینی ها از این قسم غذا میباشد،\nغذای مشهور آن برنج ، نشایسته ، شکر\nکچالو، ساگودانه وغیره میباشد .\nمقدار خوراک آن برای یک آدم جوان\nدر یک شبانه روز از یکونیم پاو الی نیم چارک\nنهایت ضروریست .\n(٤) غذای املاحیه یا نمکیات.\nعدۀ اجزاء غذای نمکیات - کلورین، سودیم، کلشیم\nپوتاشیم ، وغیره میباشد .\nکلورین نام یک قسم هوا است نهایت زهر دار ومضر است."}
{"book": "adl0932", "page": 47, "text": "۴۴\nنمکیات برای هضم طعام خصوصاً طعامیکه\nدر آن گوشت با شد ضروریست\nزیرا که طعام را بزودی هضم میکند،\nو نیز برای بزرگ ساختن استخوان و در ساختن\nگوشت و خون نهایت فایده می بخشد.\nاگر خوردن آن ترک کرده شود\nدر دوران خون سستی پیدا میشود و هاضمه\nکم زور میشود و آخرالامر از بیخهای دندانها\nو غیره خون جاری میشود که بعضی اوقات\nبهلاکت می انجامد، نمک طعام، پلی فاسفیٹ\n(چون مجسم و غیره از همین قسم غذا میباشند)"}
{"book": "adl0932", "page": 48, "text": "۴۳\n\nمقدار خوراک آن در یک شبانه روز\nاز سه الی پنج مثقال قریباً ضروری میباشد.\n\n(۵) غذای مائیه - قبل برین در فصل آب\nبیانات ضروری وکوائف وغیره آن مفصلاً\nتحریر شده، بنابران اکنون بعضی ضروری\nاغذیه آن مختصراً بیان میشود.\n\nغذای مائیه - هم کار غذا و هم کار\nآب را میدهد، زیرا که اثر این قسم غذا\nبتمامی حصص جسم بآسانی میرسد سریع الهضم\nوزود جذب میباشد، علاوه برین فضلات را\nاز جسم پاک وصاف کرده بطور عرق"}
{"book": "adl0932", "page": 49, "text": "۴۴\nیا بول از جسم خارج میکند، و هم ممد\nهاضمه طعام میشود .\nاما نوشیدن آب خالص بمقدار کم\nدر مابین غذا فائده مند و زیاده از\nآن مضر و نوشیدن آن یک ساعت قبل\nاز طعام و یا یک ساعت بعد از طعام\nضرر ندارد و کمتر از ان مضر است ،\nلیکن نوشیدن آب نهار\nمناسب نیست ."}
{"book": "adl0932", "page": 50, "text": "۴۵\n\nفصل چهارم در بیان اوقات\nہدایات ضروری غذا\n\n(۱) اوقات غذا : ــ\nمقرر کردن اوقات غذا تعلق بگر فتاریهای\nروز مره و کار و بار یومیه دارد لیکن بهترین وقت غذا\nآنست که برای انسان اشتهای صادق پیدا شود\nع۱ اشتها دو نوع است . یکی اشتهای صادق، ودیگری\nاشتهای کاذب، اشتهای صادق آنست، که پس از\nہفت ہشت ساعت خوردن غذا برای انسان پیدا میشود،\nاشتهای کاذب آنست که انسان نه دوز و و پس از هر یک ساعت\nیا کم وبیش خواهش خوردن میکند ."}
{"book": "adl0932", "page": 51, "text": "۴۶\nلازم است که هر شخصی نسبت بگرفتاریها\nو کار و بار یومیه خود برای خود یک وقت\nمقرر نماید تا اشتهای خود را بقرار آن عادت\nداده بتواند و خود را پابند آن سازد، و از خوردن\nبار بار پرهیز نماید زیرا که مضر هاضمه میشود.\n(۲) هدایات ضروری غذا : —\nکسانیکه صحت وجود خود را میخواهند\nلازم است که بر هدایات ذیل توجه نمایند.\n(۱) غذای خوشنما، خوش ذائقه و تازه\nتا درجه امکان خورده شود.\n(۲) غذا آهسته آهسته خوب جوید شود"}
{"book": "adl0932", "page": 52, "text": "۴۷\nتا لعاب دهن بهمراه آن خوب آمیخته شود\nزیرا که لعاب دهن هاضم طعام است وغیر\nاز جویدن بد هضمی یا درد شکم یا پیچی و غیره\nامراض پیدا خواهد شد\n(۳) بوقت خوردن طبیعت را خوش و خرم\nنگه داشته از سخنانیکه تعلق بفکر و دماغ داشته\nباشد بکلی اجتناب نموده شود\n(۴) غذا را بحالت بسیار گرم خورده نشود\n(۵) کامل شکم سیر خورده نشود بلکه یک کم\nاشتها باقیمانده دست از طعام بدارند\n(۶) در میان غذا باید آب بسیار نوشیده نشود"}
{"book": "adl0932", "page": 53, "text": "۴۸\nبلکه یکمقدار کم نوشیده شود زیرا که زیاده\nنوشیدن آب لعاب معده را که هاضم\nطعام است ضعیف میسازد.\n(۷) پیشتر از طعام و پسـتر از طعام آب\nنوشیده نشود، بلکه یک دو ساعت پیش\nاز طعام یا بعد آن حسب خواهش آب\nنوشیدن ضرر ندارد.\n(۸) در میان طعام آب بسیار سرد\nبرف دار یا یخ دار نوشیده نشود، و هم\nآب گرم متصل آب سرد و یا آب سرد متصل\nآب گرم نوشیده نشود."}
{"book": "adl0932", "page": 54, "text": "۴۹\n(۹) بعد از خوردن غذا کم از کم تا یک ساعت\nخود را آرام دهد یعنی بهیچ کار دماغی و یا غیره مصروف نشود.\n(۱۰) بر خوردن یک قسم غذا عادت نگیرند\nیعنی اگر امکان باشد در مختلف اوقات\nمختلف قسم غذا خورده شود.\n(۱۱) بعد از طعام شب باید که فوراً خوابیده نشود بلکه\nیک دو ساعت صبر کرده شود.\n(۱۲) بعد از خوردن غذا تا دو ساعت غسل ضرر دارد.\n(۱۳) در وقت مریضی طعامیکه بر آن مگس نشیند\nاحتراز از آن لازم است.\n(۱۴) ظروف بدون قلعی برای پختن طعام استعمال نشود."}
{"book": "adl0932", "page": 55, "text": "۵۰\nفصل پنجم در بیان\nاغذیه حیوانی و نباتی\nقبل ازین بیان شده که خوردن غذای حیوانی\n(چون شیر، ماست، روغنیات وغیره)\nو غذای نباتی (چون گندم، اقسام دالها\nمیوه جات وغیره) برای انسان ضروریست\nبنا بران لازم است که بعضی هدایات\nمتعلق خوردن هر دو نوع آن ذکر شود :-\n(۱) هدایات متعلق اغذیه حیوانی :-\nاز همه اول بهترین و مفید ترین اغذیه حیوانی\nشیر تازه خالص است بلکه اکثر این را یک غذای مکمل"}
{"book": "adl0932", "page": 56, "text": "۵۱\nمیگویند، زیرا که تمامی اجزا که برای پرورش\nجسم انسان ضروریست در آن\nموجود است، چنانچه همین شیر است\nکه یک طفل خود را تا مدت تخمیناً\nدو سال بدون آب و غذای دگر پرورش\nداده فربه و چاق میسازد .\nازین معلوم میشود که شیر تازه\nخالص چنان یک غذای مکملیست که از\nاز آن گوشت، خون، رگ،\nپی، و استخوان و غیره ساخته میشود\nهمچنان اگر یک آدم جوان محض بنوشیدن شیر"}
{"book": "adl0932", "page": 57, "text": "۵۲\n\nاکتفا کند روزانه برایش تخمینا نیم سیر کابل\nکفایت میکند *\nاز همه اقسام شیر بدرجه اول شیر گاو\nدوم بز، و سوم شیر گوسفند است\nو از ان بعد شیر شتر وغیره *\nهدایات متعلق شیر\n(۱) باید که شیر دوش بیمار نباشد، و نیز\nبا دست های پاک و در ظرف پاک بدوشد\nو اول از همه پستان گاو را خوب شسته\nپاک کرده بدوشد .\n(۲) باید حیوانی که شیر آن دوخته میشود مرض نباشد."}
{"book": "adl0932", "page": 58, "text": "۵۳\n(۳) شیر در جای سرد و پاک نگه کرده شود.\n(۴) پیش از نوشیدن جوش داده شود\nتا اگر در ان کدام جرمی باشد از جوش\nدادن ہلاک شود.\n(۵) از خوردن شیر خام حتی المقدور احتیاط\nلازم است .\n(۶) قبل از نوشیدن یا بعد از نوشیدن شیر\nچیزی ترش خورده نشود حتی که بعد از خوردن گوشت هم\nشیر نوشیده نشود.\n(۷) باید که نهار شیر نوشیده نشود زیرا که\nمضر ہاضمه است ."}
{"book": "adl0932", "page": 59, "text": "۵۸\n\n(۸) شیر بازار چونکه قابل اعتبار نیست\nبنا براین نوشیده نشود زیرا که اکثر در میان آن آب\nو غیره مخلوط میباشد ."}
{"book": "adl0932", "page": 60, "text": "۵۵\nباب چهارم در بیان غسل و صفائی جسم\nفصل اول در بیان ضرورت غسل\nچونکه در جسم انسان مسامات (سوراخها)\nنهایت باریک میباشد که بواسطه آنها\nفضلات خون وغیره بقسم عرق که دران\nیک قسم ماده (شی) زهر دار میباشد\nخارج میشود. پس اگر هر روز جلد جسم\nصاف کرده نشود چرک وغیره مسامات آنرا\nبند کرده کثافات خون بذریعه آنها بدرستی\nخارج نخواهد شد، و آخر کار نتیجه آن این میشود\nکه خون خراب شده از جلد بوی بد بر می آید"}
{"book": "adl0932", "page": 61, "text": "۵۶\nو امراض جلدی مثل - دانه بر آمدن و خارش و غیره\nپیدا میشود - و طبیعت کمزور شده انواع\nامراض چون ذکام وغیره پیدا میشود - که نتیجه آن\nبسیار خراب میباشد بنا بران برای قیام\nصاف نگهداشتن جلد نیز از ضروریات است\nدکم از کم روز یک مرتبه یا در هفته دو مرتبه\nغسل کرده شود .\nاز همین سبب است که آنحضرت\nصلی اللہ علیه و سلم که دانای علوم ظاہری\nو باطنی بودہ اند فوائد غسل وصفائی را دانسته\nما امتان خود را بغسل کردن در روز های جمعه امر فرمودند"}
{"book": "adl0932", "page": 62, "text": "۵۷\nسبحان الله از اینجا افعال شایسته اسلام\nبخوبی ظاهر میشود، که تحقیقات امروزه را که\nصدها داکتران سپس از تجربه های زیاد کرده\nداخل کتاب های خود نموده اند اسلاف\nو اجداد بزرگوار ما آنرا تخمینا هزار و چهار صد سال قبل\nبدماغ مقدس عالی خود ها دریافت نموده\nاجرا می نمودند ."}
{"book": "adl0932", "page": 63, "text": "فصل دوم در بیان اقسام غسل\nغسل برای مختلف اشخاص بلحاظ سن\nو طبیعت و مسکن (جای سکونت) بر\nچهار قسم است :\n(۱) غسل سرد .\n(۲) غسل معتدل .\n(۳) غسل نیم گرم .\n(۴) غسل گرم .\n(۱) غسل سرد :\nبرای شخص جوان تندرست غسل سرد\nدر هر موسم مفید است خصوصاً در موسم گرما"}
{"book": "adl0932", "page": 64, "text": "۵۹\nزیراکه از غسل سرد حرارت زائد و عارضی\n(سرسری) جسم دور میشود، و دل را فرحت\nو دماغ و اعصاب (پی ها) را طاقت میدهد\nو کسانیکه عادت غسل سرد را دارند برایشان\nزکام و سرفه و غیره کم واقع میشود، هرچند که از\nاستعمال آب سرد در ابتدا کم زوری و پریدگی\nرنگ پیدا میشود اما بعد از استعمال چند روز\nرنگ خوب و اعصاب قوی میگردد\nو برای اشخاص کم زور و مردمان پیر و اطفال\nخرد و زن ها و غیره مفید نمیباشد،\nسردی آب برای غسل سرد باندازه سردی"}
{"book": "adl0932", "page": 65, "text": "۶۰\nآب تازه چاه باشد. کم از کم از هفت\nالی ده دقیقه مدت غسل آب سرد است.\n(۲) غسل معتدل :-\nغسل کردن با آن آبیکه نه گرم بسیار و نه سرد\nبوده موافق طبیعت یا حرارت بدن\nباشد (یعنی از استعمال آن بر بدن تکلیف\nحس نشود) غسل معتدل میگویند این قسم غسل\nبرای مردمان لطیف اندام و اشخاص کم زور\nمفید است و اگر ابتدا بآن عادت گرفته\nآهسته آهسته روزانه آنرا سرد کرده\nبدرجه غسل سرد برساند، بر طبیعت انسان"}
{"book": "adl0932", "page": 66, "text": "۶۱\n\nموافق افتاده غسل سرد عادت میشود،\nکم از کم از ۱۰ الی ۱۵ دقیقه بر خود آب بریزد.\n(۲) غسل نیم گرم:-\nغسل نیم گرم آن غسل را گویند، که از\nغسل معتدل نسبتاً گرم باشد یعنی از\nحرارت جسم گرم تر باشد این قسم غسل\nبرای رفع ماندگی یاتکان و مردمان کم زور\nو پیران مفید است، از غسل کردن\nاین قسم حرکات تنفس و نبض سُست\nشده حرارت جسم هم قدری کم میشود،\nو مسامات جلد نرم و ملایم شده اعصاب"}
{"book": "adl0932", "page": 67, "text": "۶۲\n\nتسکین یافته خواب می‌آورد، بنابر این\nبرای رفع ماندگی و نیز برای مردمان لطیف\nمزاج نهایت مفید است و مدت آن\nاز ١٠ تا ١٥ دقیقه است .\n(۴) غسل گرم :-\nغسل گرم آن غسلیست که نهایت گرم\nباشد اما جلد جسم را نسوزاند، از غسل\nکردن این قسم دوران خون و اعصاب\nدر حرکات آمده، حرکات تنفس تیز می‌گردد\nو قلب (دل) هم در طپیدن می‌آید، طبعیت ضعیف\nمیشود، و بعد از غسل کردن خوب عرق آمده"}
{"book": "adl0932", "page": 68, "text": "۶۳\nطبیعت کم زور میشود.\nمردمانیکه مبتلای امراض خونی از قسم\nبواسیر خون بینی وضعف قلب وغیره\nداشته باشد از این قسم غسل احتیاط\nکلی ورزند مدت آن از ۵ الی ۷ دقیقه است\nبرای اشخاص پیر وغیره مفید است."}
{"book": "adl0932", "page": 69, "text": "۶۴\nفصل سوم در باب\nبعضی صفائی ها\nصفائی ناخن : ـ\nناخن باید دایم صاف و پاکیزه نگه کرده شود\nکم از کم در هفته یکبار قطع کرده شود، تا چرک\nو غیره در میان آنها جای نگیرد چراکه از اثر\nچرک ناخن ها انواع امراض پیدا میشود .\nصفائی دندان : ـ\nباید که دندان ها صاف و پاکیزه بوده دایم\nاستعمال مسواکیکه از چوب تلخ صاف باشد\nنموده شود، مسواکیکه یک شخص استعمال کند"}
{"book": "adl0932", "page": 70, "text": "۶۵\nلازم که شخص دگر آنرا استعمال نکند، زیرا\nکه مضر است، قبل از استعمال مسواک\nو بعد آن شستن آن ضروریست\nپیش از طعام و بعد آن باید که دندانها\nشسته شود.\nسبحان الله ـ از اینجا خوبی و بهتری\nدین اسلام بخوبی ظاهر میگردد که\nهر فرد اسلام در روز پنج وقت\nدندان های خودر ابوقت وضو شسته\nمسواک میکنند، که فواید آن را\nامروز مردم نصاری بقرار تحقیقات داکتری"}
{"book": "adl0932", "page": 71, "text": "۶۶\nمعلوم کرده بصورت رسائل\nو کتب حفظ الصحة ترتیب داده اند\nحلق یا تراشیدن موی : -\nبوقت تراشیدن مُوی\nصفائی دست ها و صاف بودن پاکی\nدلاک لازمی است .\nصفائی موی : -\nصاف کردن موی هم کم از کم در هفته\nیک بار ضروریست ، باید که موی\nهمراه شابون یا هر شی لعاب دار\nمثل گل سر شوی ، اشخار و غیره شسته"}
{"book": "adl0932", "page": 72, "text": "۶۶\nشود، هر قسم تیل خوشبو دار که دستیابی\nشود هم مالیده شانه کرده شود،\nوشانه باید چرکین نباشد و نیز شانه\nهیچ شخصی خصوصاً شخص مریض استعمال\nنشود."}
{"book": "adl0932", "page": 73, "text": "۶۸\nباب پنجم\nدر بیان ورزش\nو اوقات و مقدار آن\nفصل اول در بیان ورزش:-\nورزش برای قیام صحت در هر عمر\nو هر سِن ضروریست، بواسطه آن\nگوشت و رگ و پی مضبوط شده\nدر جسم طاقت و چستی پیدا میشود\nدل و دماغ و جگر قوی می شود، اشتها\nزیاده شده خون صاف می گردد\nو طبیعت انسان بطرف غذای چرب"}
{"book": "adl0932", "page": 74, "text": "۶۹\nو مقوی مائل می شود، قوت هاضمه زیاده\nشده خواب شیرین پیدا میشود .\nبر خلاف آن دل و جگر و شش\nو غیره کم زور شده خون خراب\nو دل کم زور و رنگ جسم زرد گردیده\nاشتها ضعیف و دماغ کند و طبیعت\nکسل میگردد ."}
{"book": "adl0932", "page": 75, "text": "۷۰\nفصل دویم در بیان مقدار ورزش\nمقدار ورزش تعلق بسن و طاقت یک شخص دارد باید که ورزش\nاز ابتدا کم کم شروع کرده روزانه زیاده کرده بیک اعتدال اواسطی\nرسانیده شود و ازان تجاوز کرده نشود برای اطفال بچه ها\nخورد بسبب نما (کلان شدن) ورزش نهایت ضرور است\nورزش باید بدان اندازه کرده نشود که در جسم حرارت عرق و\nنفس تنگی پیدا شود هر زمانیکه حرارت یا عرق یا نفس تنگی\nپیدا شود لازم است که فوراً بهمانوقت دست از ورزش بدارد\nبرای هر انسان دو قسم ورزش لازم است یکی ورزش جسمانی\nو دیگر ورزش دماغی۔ زیراکه تنها از ریاضت یا ورزش جسمانی\nگوشت و پی ها محکم شده در بدن طاقت پیدا میشود لاکن"}
{"book": "adl0932", "page": 76, "text": "۷۱\n\nقوه دماغی سست و بیکار میشود.\nاز ریاضت دماغی مثل خواندن و مطالعه کردن کتب\nقوه دماغی تیز شده جسم ضعیف و نحیف میگردد، بنابراین\nورزش جسمانی و دماغی هردو لازمی و ضروری با یکدیگر\nمیباشند که تنها عادت گرفتن بیکی مضر است برای دیگری.\nکسانیکه ورزش دماغی یا محنت دماغی میکنند، باید که\nبوقت مانده شدن دماغ بطرف سبزه زارها یا جاهای\nهوا دار بسواری اسپ و غیره یا پیاده برود و گرنه دماغ گند\nشده بیداری و بیخوابی و غیره برایش پیدا میشود."}
{"book": "adl0932", "page": 77, "text": "۷۲\n\nفصل سوم در بیان اوقات اقسام ورزش\n\n(۱) اوقات ورزش :-\nمثل غذا ورزش هم یومیه وقت مقرره دارد و بهترین وقت\nآن صبح و شام قبل از خوردن ناشتا و طعام است.\nدر وقت گرسنگی خالی بودن معده یا شکم سیری ورزش کردن\nمضر است، واگر بوقت ورزش عرق آید کم از کم یک ساعت\nخود را آرام داده بعد آن غذا خورده شود .\n(۲) اقسام ورزش :-\nورزش بسیار اقسام دارد از انجمله هواخوری پیاده،\nاسپ دوانی، جنگ های مصنوعی، قواعد عسکری\nکشتی گرفتن، توپ بازی و غیره میباشد : قسمت"}
{"book": "adl0932", "page": 78, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 79, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 80, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 81, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 82, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0932", "page": 83, "text": "[BLANK PAGE]"}