{"book": "adl0906", "page": 1, "text": "نظامنامه\nمکاتب خانگی\nدر مطبع وزارت جلیله معارف طبع گردید\n۱۶ حوت سنه ۱۳۰۲ شمسی\nطبع دوم [قیمت ۳ پول؟]"}
{"book": "adl0906", "page": 2, "text": "نظامنامۀ\nمكاتب خانگی\nدر مطبع وزارت جلیلۀ معارف طبع گردید\n١۶ برج سنبلۀ ۱۳۰۲ شمسی\nعدد طبع دوم (۶۰۰) جلد"}
{"book": "adl0906", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0906", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nاز آنجا که تمامی ترقیات دینیتیه و سعادات اخرویه\nعالم بشریت مربوط بعلم و دانش است و جمیع افراد بنی نوع\nانسان دانا باشند یا جاهل عالم باشند یا امّی معترفند\nباینکه شناختن خدا و ترقیات دین و دنیا و نیل مقاصد\nاخروی بدون کسب علم و فن بکسی میسّر نمیگردد و بمضمون\nمَنْ لامعاشَ لَهُ لامَعَادَ لَهُ : از نداشتن علم\nو فن دو چار ذلّت روزگار گشته بر ذواتیکه علم و معرفت\nندارند تحصیل اسباب زندگانی صعب و دشوار و اوشان"}
{"book": "adl0906", "page": 5, "text": "به ذلت و نکبت و خواری گرفتار میگردند لاجرم همچو اشخاص\nاز حصول سعادات اخروی محروم مانده العیاذ بالله خَسِرَ الدُّنیا\nوَالْآخِرَةَ میشوند.\nبر مصداق این مقال حضرت مقتدای ما حبیب\nقادر متعال جَلَّت حِکْمَتُه نیز در بسیاری جاها امّت ناجیه\nخودشانرا بتحصیل علم و فن هدایت و ارشاد و همۀ شانرا\nدر استحصال معارف علمیّه تحریص و احکام نموده اند.\nازین است که حضور شاهانه ما بغرض فراهم\nنمودنِ اسباب ترقی دین و دولت و تأمین معاملات\nو سعادات دنیوی و اخروی ملت نجیبه خودمان بیشتر\nو اول تر از همه تأمین مکاتب و مدارس را بصورتی منتظم\nتصمیم نموده اطفال عمله جزء یز ما نرا بدون امتیاز حیثیت\nو رتبه حسب و نسب بادخال مکاتب مجبور گردانیده بکم\nحتی باقتضای اشدّ ضرورت و احتیاج عدۀ از اطفال وطن را\nجهت کسب و جلب صنائع و حِرَف و علوم و فنون جدیده"}
{"book": "adl0906", "page": 6, "text": "۳\nکه یگانه مایه ترقی امروزه عالم بشریت است بحوایج اعوام\nفرمودیم .\nاما از آنجا که در تعمیم علم و معرفت و وسعت دائره آن\nشوق و شغفی بکمال داشته تصمیم کرده ایم که باید کافه افراد\nتبعه افغانستان از زن و مردو که ومه صاحب سواد و مالک\nقابلیت نوشت و خوان بوده از خیر کثیر علم بی بهره نمانند\nاین است که تنها بوجود مکاتب رسمی اکتفا ننموده\nو مکاتب رسمی را بصورت فوری برای تعلیم عموم\nاطفال وطن کافی ندانسته تأسیس مکاتب خانگی را نیز\nامر و احکام فرمودیم و وزارة جلیله معارف را مأمور\nداشتیم بر اینکه امر تعلیمات را بدو قسمت منقسم سازد .\nقسمتی همانست که اطفال قاعدةً بقرار قوانین نظامنامه\nوزارة معارف جبراً برای استیفای دوره های ابتدائیه\nتعلیمیه در مکاتب رسمی داخل شده بتحصیل می گرایند .\nقسمتی دیگر اطفالیکه در مکاتب رسمی از طرف"}
{"book": "adl0906", "page": 7, "text": "۴\nمدیر معارف بنا بر بعض معاذیر از قبیل داشتن کدام مرض\nمتعدی یا کلانی سن قبول نمیشوند و یا شمولیت شان در مکاتب\nرسمی مهلتی میخواهد در هر محله و گذر هر قریه و قصبه بنزد دانشمندان\nمحلی بتحصیل و تعلیم مشغول گردند تا هم کافۀ اطفال از سعادت\nعلم و معرفت بی بهره نمانند و هم زمانیکه در مکاتب رسمی\nادخال کرده میشوند سهولتی در طی مراحل تعلیمات شان دست دهد.\nبرای اجرا و اعمال این اراده\nمواد ذیل را قید فرمودیم\n۱:- از آنجا که مقصد غائی اجازه فرمودن این طور\nتعلیمات خانگی بعبارت دیگر اجازه فرمودن تأسیس\nمکاتب خانگی همین است که بهر وسیلۀ از وسائل ممکنه\nباید قاطبۀ افراد ملت نجیبة افغان از خرد تا کلان\nهمین قدر خواننده و نویسنده گردند که بتوانند جرائد\nوطنیه و اشتهارات و اعلانات معتاده را"}
{"book": "adl0906", "page": 8, "text": "۵\nخوانده از مفاد آنها مسبوق شوند و در تحریر یک رقعه\nیا یک مکتوب از احتیاج شخص دیگر برایند\nبناءً علیه پروغرام تعلیم خانگی صرف بسه مضمون\nدینیات - فارسی - تحریر - انحصار یافت .\n۲ :- فی الواقع باید همون کتب دینیات و فارسی تدریس\nشود که در مکاتب سائرۀ رسمیه از طرف وزارۀ جلیلۀ\nمعارف احکام فرموده شده است هرگاه از کتب\nمزبور بدست نیاید جائز است که از کتب فارسی\nقاعدۀ بغدادی، پنج کتاب بدون محمود نامه، گلستان\nبوستان، اخلاق محسنی، انوار سهیلی، جرائد وطنیۀ\nاشتهارات عامه تدریس شود کتب مزبور نه تنها\nلفظاً تعلیم شود بلکه باید از مُدّعا و مقصود بیاناتِ\nآنها نیز متعلمین محظوظ گردند .\n۳ :- تحریر فارسی یعنی حسن خط و املا باید توأم با قرائت\nکتب آغاز شود"}
{"book": "adl0906", "page": 9, "text": "۶\n\n۴ :- در دینیات باید احکام و مسائل ارکان خمسۀ\nاسلام را از توحید و نماز - و روزه - و زکوٰة - و حج از\nفرائض و واجبات و سُنن و آداب و مکروهات\nو مفسدات بقدریكه برای یك فرزند مسلمان لازم\nاست علماً و عملاً یاد داده شود .\n۵ :- حدّ تکمیل تعلیم این مکاتب خانگی همین قدر است که\nاطفال بر خواندن کتب متوسّط و مکتوبات و جرائد\nو اعلانات فارسی مقتدر گشته در تحریر مکتوبات\nلازمه محتاج بغیر نباشند و در دینیات بمسائل\nمسلمانی علماً و عملاً بدانند .\n۶ :- تحصیل حدود مزبور در فارسی و دینیات و تحریر\nجبری و لازمی است امّا متعلمین میتوانند که بعد از\nاکمال حدود مزبور بتحصیل دیگر مضامین و علوم\nقرار خواهش خودشان نیز پردازند .\n۷ :- چونکه این طور تعلیمات در مکاتب خانگی تحت تعلیمات"}
{"book": "adl0906", "page": 10, "text": "ابتدائیه می آید تعلیم مزبور نیز حکم اجباری\nرا دارد.\n۱۸ ــ هر وقتیکه در مکاتب ابتدائی رسمی لزوم گرفتن اطفال\nاحساس شد از بین اطفالیکه در مکاتب خانگی تحصیل\nمصروفند و سن شان مساعد باشد گرفته خواهد شد\nو تأسیس این مکاتب سکته در وسعت دائرۀ\nمکاتب ابتدائی رسمی وارد نخواهد کرد.\n۱۹ ــ ساعت تعلیم در مواسم گرم از وقت طلوع آفتاب\nتا دوسه نیزه بلند شدن آفتاب یعنی تقریباً از شش\nالی ٨ ۱/۲ بجه و در مواسم سرد از دو سه نیزه بلند\nشدن آفتاب تا زوال یعنی تخمیناً از ۹ الی ۱۲ بجه\nمیباشد بعبارت دیگر وقت تعلیم در تابستان ۲ ۱/۲\nساعت و در زستان ۳ ساعت میباشد باید\nهر قدر اطفالیکه در خانه های خود بوده در مکاتب شمولیت\nندارند در قریب ترین مساجد خودشان در اوقات"}
{"book": "adl0906", "page": 11, "text": "مذکور باجتماع ریشسفیدان و دانشمندان همان قریه که از عهده تعلیم شان\nبر آمده بتوانند بتدریس پردازند .\n۱۰: - علاقه داران و قریه داران در قریه جات و کلانتران\nدر محلات شهر موظف اند که در حاضر بودن اطفال\nنو سرگرمی معلم ها در تعلیم شان مراقبت و مواظبت نمایند\n۱۱ : - در صورت عدم اعتنای پدران او لیای اطفال در\nفرستادن بچه های شان بتحصلیه قریه داران بعلاقه داران\nو کلانتران بقوماندانی اخبار کنند و علاقه داران و قوماندانها\nمبلغ یک سنار ( یعنی دو پیسه ) از پدر یا والی که در\nفرستادن پسرش اغفال کرده در صورت عدم عذر معقول انور\nجریمه نقدی گرفته تحویل خزانه نموده در رسید آنرا بمدیریت\nمعارف ولایت و حکومتی مربوطه خود روانه دارند حکم این\nماده بعد از شش ماه از تاریخ نشر اعلان هذا اجرا مییابد .\n۱۳ : - اگر در بین زمانیکه وقت تعلیم مکاتب خانگی معین شده\nطفلی بدون عذر در شهر بکوچه ها و در قریه جات بر سرزمین ها"}
{"book": "adl0906", "page": 12, "text": "۹\nبیکار و عاطل دیده شد قریه داران همان قریه مسئول میشود.\n۱۳ :- مدیر معارف برای با خبری قائم داشتن تنظیمات\nلازمه این نوع تعلیمات خانگی در اوقات ضروری\nدر مکاتب مزبور گردش میکند.\n۱۴ :- برای تفتیش مکاتب خانگی در هر سال یک هیئت\nتفتیشیه از نائب الحکومگی ها و حکومتی های اعلی او حکومتیهای\nکلان تعیین میشوند و در هر حکومتی حکام و علاقه داران\nهمان محل نیز باین هیئت شمولیت ورزیده امتحان تعلیم\nشاگردان مکاتب هر موضع را ذیلاً میگیرند و از نتیجه\nتفتیش از طرف نائب الحکومگی یا حکومتی اعلی یا حکومتی\nکلان برای معلمان که تعداد اکثریت عظیمه شاگردان شان\nدر امتحان فائق ظاهر شود از طرف هیئت تفتیشین\nبسه درجه اوّل (۵۰ ، ) دوم (۵۰۰) سوم (۲۵۰)\nروپیه انعام نقد اعطا میشود.\nاوّل:- در نائب الحکومگی ها و حکومتی های اعلیٰ"}
{"book": "adl0906", "page": 13, "text": "مدیران یا مأمورین معارف دو سه نفر اشخاص عالم\nو فاضل مرکزی مقرر گردیده تفتیش مکاتب خانگی\nعلاقه داری و حکومتی هائی را که بلا واسطه مربوطیت\nحکومتی کلان بمرکز آن مربوط باشد مینمایند .\nدوّم : ـ در حکومتی های کلان مأمورین معارف\nمرکزی و اگر مأموریت معارف تشکیل نیافته\nباشد دو سه نفر اشخاص عالم و با دانش از\nمرکزی آنجا مکاتب علاقه داری و حکومتی های مربوطهٔ\nحکومتی کلان را تفتیش میکنند از طرف هیئت مفتشین\nدر تعیین درجهٔ معلمان دقت شود که زیادی شاگردان\nو زحمت تعلیم یک معلّم نسبت بدیگر معلّم که عدّهٔ کمی را\nاداره میکند ملحوظ و رعایت کرده شود .\n۱۵ : ـ اشخاصیکه معلمین خصوصی برای اطفال خود معین میکنند\nاین تعیّن شان صرف در صورتی جائیز و ممکن است\nکه اطفال شان بنا بر بعضی معاذیر از قبیل داشتن"}
{"book": "adl0906", "page": 14, "text": "۱۱\n\nکدام مرض متعدی یا کلانی سن در مکاتب ابتدائی رسمی\nقبول نشده باشند و یا شمولیت شان در مکاتب\nرسمی مهلتی بخواهد .\n۱۶ :- مدیر معارف هر ولایت مأمورست بر اینکه ملّاهای\nقریه جات و محلات را یعنی معلمان مکاتب خانگی\nرا نزد خود جمع نموده ایشان را از طرز و اسلوب تعلیم\nباین نوع تفهیم کند که جمیع طلاب متعلقه خود ها را\nبصنوف متعدد تقسیم نمایند اعنی بچه هائی را که\nدر کتاب درسی با هم معادلند یک صنف و آنانیکه\nدر دیگر کتب مساویند بصنف دیگر تشکیل بدهند و درتعلیم\nاملا و حسن خط همگان را یکجا مصروف دارند .\n۱۷ :- معلمانیکه درین گونه مکاتب خانگی تعلیم میدهند از ولی\nهر شاگرد خود برای اداره و معاشش خویش ماهانه\nیک قرآن نقد و یا بقیمت آن جنس گرفته میتوانند\nتأدیه این ماهانه مطابق برضای معلمین و اولیای"}
{"book": "adl0906", "page": 15, "text": "۱۲\n\nاطفال متعلق است که بصورت ماهانه و یا اقساط\nسه ماهی و یا بوقت فصل پرداخته شود .\n۱۸ :- کلانترها و قریه دارها و علاقه دار ها در رسانیدن\nوظائف مستمرۀ مزبوره برای معلمان مکاتب خانگی\nباید بکمال مراقب و مواظب باشند .\n۱۹ :- علاقه دارها یا قریه دار های متعلق خود راجع بجمع\nنمودن اطفال و منتظم داشتن امورات\nخارجیۀ این مکاتب مشاوره و مذاکره نموده\nصورت های مفیده که لازم دانند بمدیر\nمعارف اخبار کنند .\n۲۰ :- حکام هر ولایت به تشویق و ترغیب اهالی\nبتأسیس کردن مکاتب خانگی موظف بوده\nخود شانرا مسئول بدانند .\n۲۱ :- احکام این نظامنامه اوّلاً در ولایت کابل\nتطبیق می شود بعد از تجربۀ تعمیم مکاتب خانگی"}
{"book": "adl0906", "page": 16, "text": "۱۳\nاین ولایت وزارة معارف تطبیقات و\nاجراآت آنرا در دیگر ولایات و حکومتی ها نیز\nتعمیم میکند .\n۱۲۲ - برای گذاشتن این نظامنامه بساحه اجرا\nعلاوه بر نظامنامه های دولت اراده میفرمائیم\nو وزارة معارف باجرای این نظامنامه\nمأمور است"}
{"book": "adl0906", "page": 17, "text": "[BLANK PAGE]"}