( ۲۹۸ ) فتوحات اسلامی
محاصره کردن مسلمانان قسطنطنیه را

صبح خلق عظیم بی نهایت ناشمار از ایشان کشتند و باقیان شکست خوردند و لشکر مسلمانان
متفرق گردید و مسلمانان سالم و غانم عودت کردند ـ و در همین سنه در صلیب
که به همراه هر صلیب ده هزار نفری بود که عبارت از صد هزار رومی باشد بطرف
سرحدات به جماعتی از ایشان قصد شهر حدث که شهری از روم بود نموده غارت
کردند و اسیران گرفتند و سوختاندند ـ و در همین سنه از شهر طرسوس لشکریشی
که مشهور به غلام ندائه بود غزا نموده شهر انطاکیه را به شمشیر فتح نمود
و پنج هزار از رومیان کشت و همین قدر اسیر نمود و پنجهزار اسیر باخلاص نمود
و شصت کشتی و میان بمراه مال و متاع غنیمت گرفته بمراه غنیمتہا شہر
انطاکیه قسمت نموده هر سهمی هزار دینار سرخ شد ـ و در سنه نود و دو
رومیان بالای مرعش و بطرف آن غارت فگندند اهالی مصیصه و اهالی
طرسوس مقابلشان بیرون شده آنہارا جلا کردند و جماعتی از مسلمانان
تلف گردید ـ و در همین سنه فدیه جاری گردید ہزار و دو صد نفری اسیران
مسلمانان بفدیه خلاص شدند ـ و در سنه نود و سه رومیان بر بالای قورس از
مملکت حلب غارت فگندند اهالی شهر با ایشان مقاتله سخت نمودند روم شکست
خوردند و رومیان بیشترشان کشتند و به شهر قورس اندرون گردیدند
مسجد جامع آنرا سوختاندند و باقی اهالی آنهارا از شهر برون کردند و درسنه
نود و چهار ابن کیغلغ از شهر طوس غزا نموده چهار هزار راس اسیر و چهارپایان
بسیار و متاع بسیار بدست آورد و یک سرہنگ از سرہنگان رومیان
در امان داخل گردیده اسلام آورد و در همین سنه ایضا ابن کیغلغ غزا نمود
به شکنند رسید و حقتعالی بوی فتح روزی نمود و بطرف بلیس رفت
غنیمت بسیار گرفتند قریب به پنجاه ہزار اسیر کردند مقاتله عظیم بارومیان
نمودند و سلامت واپس گشتند ـ و یکسرہنگ از طرف رومیان بر محاربه
اہل سرحدات مقرر بود ہمی بطریق به خلیفه مکتفی بالله ایلچی روانه نمود طلب
امان نمود خلیفه وی را امان داد از حصن جود بیرون گردید. و بادی حصن دیگر
اسیر مسلمان بود و پادشاہ روم فرستاده بود که اورا بگیرند سرہنگی که بر مسلمانان
براق واد بادی بیرون شدند و همان نفری که پادشاہ روم بجهته گرفتن سرہنگ
فرستاده بود آنہارا گرفتند و خلق بسیار از آنها کشتند و آنچه در لشکرشان بود
غنیمت گرفتند رومیان بحمایه سرہنگها اجتماع نمودند جمعی از مسلمانان

بطرف سیلکبه و ایلیق
کوییدند ۲


فتوحات اسلامی
(٢٩٩)
محاصره کردن بیضنطیه را

بطرفشان رفتند که سرهنگ اسیران مسلمانان اخلاص نمایند مسلمانان بشهر قونیه رسیدند
خبر به رومیان رسید سرهنگ او را گذار شده واپس گشتند سرهنگ بهمراه فغری
خود واپس بغداد آمد ومسلمانان قونیه را حرب کردند و پادشاه روم به خلیفه
مکتفی بالله- ایلچی روانه نموده فدیه طلب نمود- ودر سنه نود و سه نوالی خراسان
اسمعیل سامانی از شهرهای ترک و دیلم شهرهای بسیار فتح نموده ودرسنه نود و پنج
خلیفه مکتفی بالله وفات نمود و به برادران مقتدر بالله پسر معتضد بیعت خلیفتی
گردید و درهمین سنه فدا مسلمانان سه هزار نفوس مردانه وزنان داده شده خلاص شدند
ودرسنه نود و شش قرمطیان با افریقا گردید و بیان قصه دولتشان
تفصیل بسیار داشته در کتابها تواریخ مذکور است- و در همین سنه مقتدر بالله
لشکری بغزای روم فرستاده مونس خادم بلشکر اثر بود ظفر یافته و غنیمت گرفت
و جمعی از رومیان را اسیر نموده عودت کرد- ودر سنه نود و هفت خلیفه مقتدر
افسری مشهور به ابن سمان را بغزای صائفه متوجه نمود و همچنین درسنه نود و هشت
و در سنه نود و نه به صائفه رستم امیر سرحدات از طرف طرسوس غزا نموده حصن
بلیع ارمنی را محاصره نمود بعد به شهر آن داخل گردید و شهر را سوختانید در سنه
سه صد عبیدالله بن محمد والی اندلس وفات یافت و به نبیره ان عبدالرحمن ناصر
پنجاه سال مستمردالی بود و از ناصرین اول کسی که امیر المؤمنین نام نهادند وی بود
چون بدند که در خلیفه های بنی عباسی ضعف ظاهر شد و پیشتر از ان والی ها را امیر
فلانی میگفتند و عبدالرحمن ناصر در شهرهای فرنگیان غزوه های بسیار نموده وشوکت
شانرا شکستاند تا انیکه پیشروی عاجز گردیدند و دی از فوق خود با مید ایستند
در معاهد التماس مینمودند و کلام بذکر و بیان تفصیل تمام غزوه های وی در از میگردید
بعضی انها را ذکر مینماییم- و در سنه سه صد و دو وزیر خلیفه مقتدر علی پسر عیسی بغزای
صائفه رفته بدان میسر نگردیده مرتبه دوم در زمان خنک سخت به برف غزا نمود
در انجا بشر خادم والی طرسوس به شهرهای روم غزا نمود و فتح کرد و غنیمت و اسیرها
گرفت و صد و پنجاه سرهنگ را اسیر نمود و قریب به دوهزار سر اسیر گرفت و در سنه
سه صد و سه رومیان بسر حدت جزریه غارت افگندند و بالا حصن منصور
آمدند و فغری که دران حصن بود اسیر گرفتند و پیروان امهر عظیم جاری گردید و رویها
ایضا ظهور کردند و خودرا بجمع مقاتلین و غازیان شهر طرسوس انداختند
قریب به ششصد سوار از انها کشتند- و در همین سنه از بسکه فتنهای بسیار


فتوحات اسلامی
( ۳۰۰ )
محاصره متعاقبه قسطنطنیه را

در بغداد در زمان خلیفه مقتدر بوقوع آمد صافیه از دست مسلمانان بیرون گردید
و در همین سنه (مليح ارمنی) بطرف عرش خروج کرده در شهر آن داخل گردید جماعتی را
اسیر کرد—و در سال سیصد و چهار مونس خادم که وزیر مقتدر بالله و در اصل از غلامان
او بود بسوی شهرهای روم حة غزای صافیه همراه لشکرهای بسیار رفت و قلعه های بسیار را
از روم گرفت پس به بغداد آمد مقتدر آنرا عزت داده خلعت پوشانید در سنه صیصدو
پنج ایلچیها از طرف پادشاه روم به نزد مقتدر بالله بجهته طلب صلح و فدیه بهاری آمدند
خلیفه خوهش آنها را قبول نموده همراه وزیر مونس بجهته فدیه یک لک و بیست هزار
دینار فرستاد—پیش از ین جنی صفوانی شهرهای روم را غزا کرده غنیمت آورده
وغارت کرده پس سالم آمده بود و در بغداد همان منشور نامبر منبر ها خوانده شده بود مکررا
رسول ملک روم برای مصالحه رسید، و در سنه سیصد و هشتم عبدالرحمن ناصر صاحـ
اندلس بسوی جلیقیه غزا کرد یکدیگر را بامکان فرنگ معاونت کردند عبدالرحمن
ایشانرا مغلوب ساخته و قلاع ایشان را خراب کرد—و در سنه سیصد و دوازده
پمپلونه را غزا نمود تصرفات زیاد کرد که کلام بذکر آن بطول می انجامید—و در سال هجم
بنهایت رسید مصالحه که در ما بین خلیفه مقتدر بالله و ملک روم بود مسلمانان بمینیا
و دریا غزا کرده ظفر و نصرت یافتند مال غنیمت گرفته سالم پس آمدند اهل طرسوس
شهر ملطیبه را داخل شدند مسلمانان ظفر یافته گرفتند از شهرها انقدر که گمان نداشتند
در سال یازدهم مونس خادم همراه لشکر سلام شهرهای روم را غزا نمود
قلعه های نصار را فتح کرد غنیمت بسیار با خود آورد و نیز شمال دریا غزا کرده
غنیمت گرفت از اسیران هزار رس و از دواب هشت هزار رس از گوسپند دو صید
هزار رس و از زر و سیم بسیار—و در سنه دوازدهم رسول ملک روم در حالیکه طلب
میکرد صلح را و تقریر فدا را آمده با خود هدیه هابیان آورد مقتدر بالله همراشان
صلح نموده و فدار امقرر نمود بعد از ین صلح بضافیه همراه مسلمانان غدر نمودند
مسلمانان داخل شهرهای روم شده تباه کردند زمین شانرا و مال ها را غارت کردند
و نفرشان را اسیر کردند سالم پس آمدند و در سنه سیزدهم نوشت ملک روم بسوی
اهل ثغور از مسلمانان در حالیکه امیر میکرد ایشانرا بقبول کردن خراج که اگر قبول
نکنند بکشد مرد ها را و اسیر کند خردانرا و گفت که برای من معلوم است سستی
و الیها شما چون قبول نکردند رفت بسوی شان حرب کرد شهرهای شان در یگیر راب
قریه های شان را—و در سنه چهاردهم فتح کرد رومیان ملطییه را داخل شدند از دیوار

بحاشیه
ینجم دهم ظفر
و نقرهای روم بر مسوه دیدیم


فتوحات اسلامی
(۳۰۱)
حرب بین مسلمانان و رومیان

شهر و مقاتله کردند ایشان از شهر بیرون کرمه شهر و دیها بسیاری اویران کردند و بیرون
کردند نعش مردگان را و مثله کردند بایشان آمدند اهل ملطیه بغداد را جته استعانه تا داد
نکرد آمدن شان و بازگشت و غزا کرد اهل طرسوس صائفه را اموال غنیمت گرفته بازآمدند
ذکر حرب بین مسلمانان و رومیان
در سنه سیصد و پانزده لشکری مسلمانان از طرسوس بسوی شهرهای روم برآمده آمدند با دشمن
ملاقی شده مقاتله کردند با یکدیگر رومیان غالب آمدند از مسلمانان چهارصد مرد اسیر
کرده کشتند دمشق که والی رومیان بود همراهی لشکری بسیار رفته شهر رعبول را محاصره نمود
بر اهالی آن شهر سخت گرفتند با دستق الات بسیار از حری و مجانق کسی یارا ی مقابله
نکرده می توانست و تیرانداز آن شجاع تر و پهلوان تر بود آن پهلوان لعین با مردی
از مسلمانان به تیر زده کشت خدایتعالی مسلمانان را از شر آن نجات داد دستق
در موضع بلندی نشسته بود اهل شهر و لشکر را نظاره میکرد بعد لشکر خود را به حرب امر
نمود مسلمانی که در شهر بودند بقتال وی صبر کردند تا اینکه لشکری شهر رسیدند و دیوار های
شهر را سوراخ نموده در آمدند مسلمانان شهر همراه لشکری جنگ شدیدی کردند
الله تعالی نصرت داد مسلمانان انا بیرون کردند اهل روم را و از ایشان ده هزار مرد
کشتند. در همین سال نیز غزا کرد شمال از طرسوس صائفه را با جماعت از رومیان
مقاتله کردند با یکدیگر معه تعالی نصرت داد مسلمانان را بر رومیان و کشتند خلق
بسیار را از رومیان مالهایشان را با سیصد راس گوسفند غنیمت گرفتند با قا
ابن ضحاک و آن شخصی بود که مرتد و نصرانی شده بود و قلعه داشت که آن را جعفری
میگفتند سنجدمت ملک روم رفته از ان انعام و املاک بسیار گرفته بود با یشانلاقی
شد مسلمانان آن لعین را همراه اهل قلعه او اسیر کرده کشتند و اموال آنها را نعمت
گرفتند و در سنه سیصد و شانزده دستق همراه لشکر روم خروج کرده و محاصره ک
شهر خلاط را که شهر مسلمانان بود محاصره کرده گرفت صلیبی در جامع خلاط نصب نمود
از آنجا به شهر بدلیس رفت و در آنجا نیز همچنان کرد اهل ارزن و غیره شان ترسیده از شهرهای خود
فرار کردند و اعیان شان به نزد خلیفه بغداد جهته استعانه رفتند اما فائده نکرد ایشانرا
در همان سال ہفتصد نفر از روم و ارمن آمده اظهار نمودند که ما یان بمزدوری می آمدیم
و همراه شان بیل و کلند بود داخل شهر ملطیه شدند ما بعد معلوم شد که ملجای ارمنی
ایشان را بطریق مکر روان کرده که در همانجا باشند که هر گاه لشکری ملجای شهر ملطیه را
محاصره کنند آن نفری شهر را بدست دهند چون مسلمانان شهر ملطیه مکرشان را یافتند

دستق نصب به مردی
کرد الی است ترق قسطنطنیه
اسم شهریست بازی
مفتوحین مهمل و عین و
باو و لامی مهارو
رعبول
خلاط
بدلیس
اردن
شهر قلعه نام معرب خلاط
بر وزن عمل شهر پیست
نزد یک ارزن
در ارمینه
بر وزن عمل و نام شهریست
از ولایت دیاربکر


فتوحات اسلامی ( ۳۰۲ ) حروب بین مسلمانان وروم
همگی شان را گرفته کشتند در سنه سیصد و هفده مقتدر بالله معزول با برادر او قاهر بالله
بیعت کرده شد باز پس از دو روز مقتدر به خلافت نشست قاهر بالله مخلوع شد
چون درین ایام فتنه بسیار شد و ارکان خلافت سست شد عساکر آمدند اهالی ثغور خبر دادند
که ملطیه درآمد و از زن و غیر تا باشد از مدافعه نصاری دم عزم کردند که تسلیم شوند و التجا
کنند پادشاه روم را کسانرا جهت استغاثه در بغداد به نزد خلیفه فرستادند که کمک
دهد ایشان را از طرف خلیفه معاونت ندیدند مراجعت نموده همراه پادشاه روم مصالحه
کرده شهرهای خود را تسلیم رومیان کردند و در همین سال شد واقعه نائله قرمطه ملاعنه
وقرمطه طایفه ایست از شیعه و آن چنان بود که رئیس شان دشمن
خدا و تعالی و رسول علیه السلام ابو طاهر قرمطی علیه اللعنه با نفری بسیاری در همین سال
داخل مکه معظمه شده ظاهر نمودند که ما بان بقصد حج آمدیم در حقیقت بقصد کشتن حجاج
آمده بودند چون روز هشتم ذی حجه شد حاجیان را کشتند و مالهای شان را
غارت کردند تا اینکه در حرم محترم کسی زنده باقی نماند حجر اسود شریف را کندند شتران بار کرده بردند
به هجر که وطن شان بود و آن ناحیه ایست از عراق عرب در میخواند کعبه را کند کسی را بر بام
کعبه معظمه جهت کندن ناودان که آن از طلا بود بالا کرد تا آنرا از جبل ابوقبیس انداختند و مرد
و مرد دیگری را بالا کرد پس از بام کعبه معظمه نیز بر افتاد چنانکه مغز سر او بیرون شد مرد بعد ازان
کسی دیگر جرئت نکرد که بر بام کعبه معظمه بر آید جمله شهیدان مظلومین که بقتل رسیدند تقریبا سی هزار
نفر بودند و همچنین از زنها و کودکان که اسیر کرده بودند بی حد از کشتن این حجاج اهل اسلام را که
این چنین مصیبت بر اهل اسلام ندیده بودند خود آن لعین کافر با سواره شمشیر بدست در داخل
کعبه شده اسب خود را بطرف خوانه مکرمه تاخت جهت تبادر کرده اسپ خبط و صغیر کرد تا اینکه اسپ
بول و سرگین انداخت چاه زمزم را از سر شهیدان پر کرد این قصه ملعنه تفصیل در کتب تواریخ مسطور
مقاتله کرد حجر را قرمطه ملاعنه خلفای بنی العباس در ان وقایع بسیار اند که در تطویل می انجامد
ابتدا ظهور قرمطه سنه ۲۷۸ در صد بغداد و دشت و اگرچه خود را اهل اسلام میشمردند کفرشان
شکی نیست آن طایفه مردم را دعوت میکردند به بیعت مهدی منتظر و گمان میکردند که مهدی
محمد بن عبدالله بن محمد بن اسمعیل بن جعفر الصادق است در سخن شان دروغ و باطل است
این آنیز در کابل میفرماید که بنود از برای محمد بن اسمعیل پسر ناله اهم او عید هم باز حجر اسود شریف
نزد شان در حجر مدت بیست و دو سال ماند و اراده کردند قرمطه نقل دادن حج را بسوی حجر
چون ناامید شدند باز بردند حجر اسود شریف را بمکه مکرمه و نصب کنند در آن اقصبی که مؤذن
برانند که حجر اسود شریف را خلیفه مطیع بالله از ایشان گرفت با پنجاه هزار درهم در این پس


فتوحات اسلامی ( ۳۰۳ ) حزب بین مسلمانان در مینا

بردن حجر اسود شریف سال سیصد و سنتی نه بود وابو طاهر لعین بمرض آکله گرفتار شد تا اینکه
گوشت و پوست خبیث او همراه کرمان می ریخت مدتی باین عذاب گرفتار بوده مرد به بدترین
مردنی ولعذاب الاخره اشد و ابقی و قصه شیانرا در جلد قصه های کفار ذکر کردیم زیرا که
ایشان بدترین کافر هند اگرچه ادعای اسلام دارند چرا که ایشان مباح می شمرند خون
مسلمانان و جمیع اهل اسلام را کافر میدانند از عقاید فاسده که بکفر ایشانست آنکه
نماز دو رکعت است قبل از طلوع آفتاب و دو رکعت بعد از غروب آن دیگر فرض
نیست دیگر انکه شیره خرما حرام است و شرب حلال وغسل جنابت نیست کروضور
و دیگر انکه محمد بن حنیفه پیغمبر خدا است بعد از محمد صلی الله علیه وسلم وغیر این عقاید
فاسده دارند که ذکر آن موجب تطویل است و شوکت قرامطه تا به سنه سیصد و هفتاد
و هشت باقی بود بعد از ان نام شان از صفحه روزگار برداشته شد فقطع دابر
القوم الذين ظلموا والحمد لله رب العالمين - تنبیه بدانکه الان بحجر
اسود شریف ظاهر است که از ان پاره جدا است و بر روی می چسپیده است و نزد اکثر
مردم سبب آن شکستن پیروان قرامطه است حجر را ولکن این چنین نیست بلکه سبب شکستن
انست چنانچه ذکر کرده است آن اسنجار می در تاریخ مکه معظمه که در سنه چهارصد و چهارده یوم
جمعه بود که داخل شد در حرم شریف مرد سرخ رنگی از ورق چشمی بیک دست می شمشیری بود برهنه
و در دست دگر گرزی از اهن بعد از فراغ امام از نماز جمعه پیش آمد به نزد حجر اسود و آن به زد
بگرز آهنین و گفت تا کی پرستیده میشود این سنگ و محمد صلی الله علیه وسلم وعلی کرم الله وجهه پیدا
منع کند مرا صاحب خانه که من اماده آن دارم اکثر حاضرین ازان ترسیدند یمحوبست آن لعین
که بگریزد برخاست مردی آن به خنجر زد و کشت مردم آن را ریزه و پاره پاره کرده سوختند
پس از تاثیر آن ضربت چند ریزه از حجر شریف جدا شد آن ریزه ها را امیر مکه معظمه خدام حرم محترم
با لاک بر روی حجر شریف چسپانیدند و اثر آن تا بحال باقی مانده است باز میگردیم بسوی انچه در صدرا
او بودیم در سنه سه صد و نزده غزا کرد شالوالی طرسوس شهر روم را تجاوز کرد دریا را چنان سرما
ایشان برف بسیاری بارید که تا سینه اسب میرسید ایشان با جماعت بسیاری از روم تصادف کرد
خدا تعالی نصرت داد لشکر اسلام را برد و میان از رومیان شش صد نفر را کشتند و سه هزار کش اسیر
غنیمت کردند از زر ونقره و ابریشم و باقی امقعه های بسیار غنیمت گرفتند شال والی
طرسوس پس آمد داخل شد شهر های صائفه روم را جماعته بسیار از سواره و پیاده تا عموریه رسید
پیش از آمدن شال در آنجا بسیاری مردم از رومیان جمع شده بودند چون خبر آمدن شال را
شنیدند گریختند مسلمانان عموریه داخل شدند در ان شهر طعامها ومتاعهای بسیار یافتند


فتوحات اسلامی ( ۳۰۴ ) حربین مسلمانان رومیان

غارت کردند و آباد بیار خراب کردند و داخل شدند باقی شهرهای و مراد آنها را نیز همچنین کردند تا اینکه
رسیدند به شهر انقره که آنرا الحکال کوریه نامند پس مراجعت کردند لشکر اسلام بسوی بغداد
و هیچ محنت و مضرت بایشان نرسید پس غنیمت اسیران به یک لک و سی و شش هزار دینار رسید
در همین سال نوشت ابن ابی المنی و غیر او از ارمنی که نزدیک ارمینیه جای داشتند به اهل دوم
رومیان را بقصد شهرهای اسلام تحریص نموده و عده کردند امداد و نصرت شانرا ابعد لشکر
روم با خلق بسیار رفته بزگری و شهرهای خلاط و مجاور آن را ویران کردند بسیار را از اهل اسلام
کشتند بسیار هم اسیر نمودند چون خبر این واقعه برای مفلح که والی آذربیجان بود رسید با لشکر بزرگ
و انجاریان بسیاری بسوی شهر ارمینیه رفته قصد شهر ابن ابی المنی و نواحی آنرا نمود شهرانرا
خراب اکشرار مینیار ا کشته اموالشانرا غارت عده مقتولین بیک لک رسید و ابن ابی المنی
در قلعه خود محصور شد در همین سال اهل روم بسوی شهر سمیساط که مسلمانان بود رفته شهر را
محاصره کردند مسلمانان استغاثه به سعید بن حمدان که والی موصل و دیار ربیعه بود کردند
سعید مذکور ساخته کاری اسباب غزار انموده بجای کمک شان رفت در وقتیکه نزدیک
بود که رومیان فتح کنند سمیساط را چون نزدیک شد سعید و لشکر رومیان از ین شهر
گریختند پس از آن سعید بن حمدان بسوی شهر ملیطیه رفت در حالیکه مسلمانان ان ضعیف
شده با رومیان مصالحه کرده تسلیم شده بودند و ملیطیه مجمع از نصاری روم و از لشکر عیسی
ارمنی بود در ان شهر یحیی ابن نفیس کاتب که وزیر مقتدر و نصرانی شد بنصاری روم ملحق شده بود
اقامت داشت بآمدن سعید و استند ترسید از شهر گریختند سعید داخل شهر شد در شهر
نایب الحکومه نشاند خود او بغزا کردن اهل روم متوجه شده داخل شهرهای روم گردید
دو لشکر از رومیان دی ای مقابل شدند اهل اسلام از رومیان خلق بسیاری را کشتند در
سنه سیصد و بیستم خلیفه مقتدر باللّه کشته گردید. علامه قطبی در تاریخ خود فرموده
که مقتدر در هر سال روز عرفه از اشتر و گاو چهل هزار راس و از گوسفند
پنجاه هزار در راه حرمین شریفین سه صد و پانزده هزار دینار
انفاق میکرد در سرای او جهته خدمت یازده هزار غلام خصی غیر از صقالبه
ورومی و سودان بود از اولاد خود پنج نفر را ختنه کرد در ختان شان
ششصد هزار دینار را خرج کرد وقتی الحمان رومی همراه بدیها جهته طلب صلح قدوم آوردند
جهته ترساندن شان دبدبه و شوکت بسیار نخلان مهیا کرد چنانچه یک لک شصت هزار
لشکری تمامی مسلح بدو صف از در شماسیه الی دارالخلافه بغداد جهته مرور کردن قنصلان
در بین صفین ایستاده کرد و در پس پشت شان قدم را که ایشان هفت کغزه غلام بودند و خلعت شان


( ۳۰۵ ) فتوحات اسلامی

نقصند دربان ایستاده نمود که بر دیوارهای دارالخلافه سی و شش هزار پرده ابریشمی نصب کرد و بدار
الخلافه بیت و دو هزار فرش ستر ایند در دربار یکصد درنده را که بزنجیر طلا و نقره محبوس بودند عاقا
آورد ازجمله زینت ارایش درختی ساخته بود از طلا و نقره و جواهر که شاخهای درختان حرکت میکرد
بحركات مصنوعی و در شاخها مرغها ساخته بود که با دواخل كالبدشان میشد بنغمهای مختلفه خوش
اوازی میکردند و این اجد به بعد از سعت شدن دولت عباسی بود ایا در وقت شوکت چقدر
بوده است سبحان من لايزول ولا يزال ولا يفنی ملکه در عقیقه پر الزوال در خاتمه ذکر مسکنم قصه قتل مقتدرا
چرا که در ان قصه عبر تست برای صاحبان بصیرت و دلالت میکند برحسّت و ناپیندی و حقارت دنیا
حاصل قصه اینست که مونس خادم در اصل از غلامان خصی معتضد با بعد مدر مقتدر با عهد بود چون مقام
بمقتدر رسید رتبة او را بلند کرد و ان نعظم و وزایی می شد لشکری عظیم را بتهت تصرف او کرد در سنہ ۳
صد صد و بیست و پیر خلیفه و وزیر مونس نقارت و وحشت پیدا شد مونس از بغداد بیرون شد
بموصل رفت خلیفه اولاد واموال و اتباع مونس را محبوس منع و بعد با مرا و موصل نوشت که
مونس با موصل او ندهید و با او مقاتله کنند امراء موصل با مونس مقاتله کردند مونس غالب آمد لشک
موصل برای او تسلیم شد مونس همراه لشکری بسیار عازم بغداد شد چون بغداد رسید بالشکر خو
نز وباب شماسید نزول کرد مقتدر با باقی لشکر یکه همراه او مانده بود بمقاتله بیرون شد چرا که
پیشتر لشکر از ان جدا شده بلشکر مونس ملحق شده بودند چون مقتدر بیرون شد پیش
روی ان علما و قراء بودند که ما دست انها قرآنهای شریف بنا در در انوقت مجموع نبویه
صلی اله علیه و سلم را پوشیده بر تل بلندی ایستاده شد یاران او درخواست کردند از ان پیش
شدنرا بجنگ مقتدر وجهت قتال بیشتر شد یاران او گریخته انرا تنها گذاشت طایفه از لشکری
مقتدر نز وی رسید و گفت که من امیرالمومنین هستی می در این کلمه گفت که میشناسیم توام
ای سفله تو خلیفه المیسی بس یکی از لشکری اراذله و برزمین قتاد خلیفه را پنج کرد و سر اور از تن جدا
برسر داره برکشیدند هرچه برتن او از امن بیگرزنده جميع لباسهای اورا کشیدند تا اینکه زیر حامه اور ا که سوت
العورة شد در همان جای کی کی کندند و انرا دفن کردند و ناپدید کردند آنموضع و اسر اور ابسوی مونس دریا
داد برافشید به بود چون مونس سر مقتدر و ادید بر روی خود طپانچه زده گریه کرد بعد از قتل مقتد
اهل بغداد برادر او ز مقتدر که قاهر باند باشد بیعت کردند چون قاهر بخلافت متمکن شد مونس امرا
بقصاص او در خود کشت و در از شد مدت خلافت قاهر بلکه مخلع شد در سنه سه صد و بیست دوم
چشمهای او را کور کردند مدت درازی کورو محبوس بود او را نخلانه بود بعد رها کردند او را روزی ام
جامع منصور در مابین صفوف استاده شده بآواز بلند گفت ایمسلمانان مرا بشناسید که من خلیفه ام
برایم تصدق کنید وان در ایام مستکفی بود بجهة انکه مردم مستکفی را تشنیع کنند در انرا از بیرون


فتوحات اسلام
(۳۰۶)
شدن مانع شدند تا اینکه در سنه سه صد و سی نه مرد و عمر او پنجاه سه سال بود بعد از انکه خلع کردند قاهر بر او
کردند همراه راضی بالله بیست دو روز در همین سال دمستق نصرانی بسوی سمیاط همراه پنجاه هزار لشکر رفته
در بلطیبه فرود آمده محاصره کرد مدتی درازی تا انکه ہلاک شدند و مستق و خیمه را بر پا کرد در یکی -
صلیب را نصب کرد و نوشت که هر کسی که اراده دارد نصرانیت را برود بسوی خیمه صلیب
با اموال و مال او عفو داده شود و هر که اراده داشته باشد اسلام را جمع شود بسوی خیمه دیگر در اسی امان
داده میشود بیشتر مسلمانها بسوی خیمه صلیب آیدند جهت طمع اولاد و اموال خود و همره شش سرهنگ
رفت که بر ساند ایشانرا بجایشان پس از ان فتح کردند رو میان شهر سمیناط را و بسیار فساد کردند
در ان در تخریب عمران کردند کارهای شنیعه را و متصرف شدند اکثر شهرها را و فتح کردند شهر جنوه
را و گذشتند شهر سردانیه فساد کردند با اهل آن بعد گذشتند به قرقنیا از کناره شام و سوختند
کشتیهای آنها را و آمدند در سنه بیست ششم اجراء فدیه شد میان مسلمانها و نصاری در شمع ام
اسیران مسلمانان ششهار سه صد نفر از مرد و زن در سنه سه صد و بیست نه رضی الله فوت گردید
همراه برادرا و متقی بن مقتدر بیعت کردند در سنه سه صد و سی و میان به نزدیک حلب بسوء غات
کردند و نزده هزار کس را اسیر نمودند در همین سال غزا کرد شمال از ناحیه طرسوس بسوی شهرهای روم از دمیان
بسیار را کشت اسیر کرد دارنسره تنکان ایشان نیز بسیار را اسیر نموده سالم پس آمد در سنه سه صد و سی و
یک ملک روم بسوی متقی باالله پیغام فرستاد که در کنیسه الریم در دیار بیه ده است که حضرت مسیح بدان بیمار
روی مبارک خود را خشک نموده و عکس صورت مبارک او در ان دیمال افتاده و باقی مانده بنزد شما اگر آن
رویال را با تسلیم کنید اسیرهای شما را در میکنیم متقی بالله علما را حاضر نموده از ایشان استفتانمود علما
اختلاف نمودند بعضی رای دادند بتسلیم کردن رویال و خلاصی اسیر انرا و بعضی گفتند که این ویمال سالها
بدست مسلمانان بوده و هیچ پادشاه از قطان روم طلب کردند انرا و الحالم اگر ما تسلیم کنیم در آن
ظاهر میشود ضعف مسلمانها و علی بن عیسی در یکفت که خلاصی مسلمانان بهتر است از نگاه داشتن آن دیمال دید
امر کرد خلیفه به تسلیم کردن ان بسوی رسول ملک روم و روان کرد اسان را به پیس آوردن اسیران برد
ملک روم اسیران رها شده بازگشتند.
قصه پرون شدنی روسیه بسوی شهرهای اسلام
در سنه سه صدو سی و دو طایفه از روسیه بسوی نواحی آذربجان بکشتی با سوار از بحر خزر بخلافیت که شتر شهر بردعه
که از اقصی اذربجان است از کشتی با سوار ابی یک اذربجان با جماعتی از دیلم با تخینا زیاده از پنجهزار نفر مقابله
روسیه برآمده ساعتی نگذشت که مسلمانان مغلوب گشتند کردید ند بجہنہ بسیف گرفتند طرف شهر رفته در انجا
تحصت نارا نموده چون مسلمانان طاقت و مقاومت نداشتند هر کدام که مال سواری داشت بهار شده شهر را ترکی
داده کر پخته مجاهدین اسلامی از هر طرف انجا ایشان آمده رو سیها با نها مقابله نمو د ندا سه مال شهر برون کردیدند و ام
لشکره نیز دو و بر آنها اواز ها میکر دند ر سیچند رو سیار انهار ا منع میکرد ند منع نمیشدند تارد و تبازه و خورد میشونه


فتوحات اسلامی (۳۰۷) ذکر حرکت مرزبان باوشاد بلم بطرفین

مگر عاقلان که مآل کار را اندیشیده خود را نگہداشت میکردند اہل شهر امان خواسته روسیها داخل شهر شدند در
گوشه شهر منادی شان ندا کرد که ای اهل شهر تاسه روز مهلت شماست که از شهر بیرون شوید بعد از سه روز هرگاه
یکی از شمارا در شهر یافتم جزای ان گشتن است پس بعضی که توانائی آمدن داشتند بدانج و اکثریه بیرون رفته
نتوانستند روسیان ظالم شمشیر مرج را در ایشان نهاده اکثر شانرا شهید بسیدادان ملعونان بد دیدند تقرسا
ده هزارکس از ایشان سیر شده ندمعظم مظلومانرا در مسجد جامع شهر جمع نموده خطاب کرد که انفسهای جمع را
بخرید والا تاما شمارا قتل کنیم شخصی از ان جمله خلاصی ساپنی شد و سعی نمود که بر یک بیست سهم فدائی دو باید د حوال نمودم
مگر عاقلان آن حین و سهبا دیدند که ارجما با نار فایده نیست در از نانسته زنان مسلما را اختیار نمودها مانرا غلام
و کنیز کردند و اموال شانرا بغارت بردند انا لله وانا الیه راجعون .
قصه حرکت کردن زبان بن محمد مسافر با و شاد بلم بطرف مسبه
چون در سنجر من مسلمانان بدل به ده افعال وحشیانه ما شانست را چنانچه فکر نمود هم اجرا نمودند مسلمانان اطراف
استواره تا کو ارآمد پنبه هم نمودند مر زبان بن محمدبن مسافر در مازا جمع نمود عده عسکری او بالغ برسی هزار شد با ایشان برآمد
بطرف روسها حرکت کرد و شروع بمقاتل نمود روسیها بروی بشدت الا متناع نمودند بعضی اور نوارا برای محاربه کند کرد
ما میکه تو فیق الهی گشته یاده امیر شائزا کفت با قیماند بطلف حس بجر که میکشد مرزبان نهارامحاصره نمود نا اینکه آنچه
قدرت داشت از اموال باخود برداشته شبه فرامودند حقیتعالی شهر بردعه را از وجود پلیت شان اک کردانید دیرین
سال روسیها را ش ع بین انغلکی نمود و بودند در روزیکه جوردادند اعراب تمیم با ایشان مخابریه نمود مغلوبشده شهر را
واگذاشتند فالوجهره علی الک در سنته سصد و سی و سته نقلی المد بن سگنی بن نگی بن مقنند که بسال چهار
ماه مکث نمود خلع شد در سنه سصد و سی چهار مطیع الله بن مقتدر بن معتضد بیعت کرده شد درحینکه سردا ر ا خلاط
تغلبی که دو بودند بنو بونب شان بلوکه فارس میرسد چون به بلا د دلمسیار بسیار بدریافتند کسے دابوتو
ایشانرا دفعی تر میکنند انها از حد بغداد غلصا بودند چون امسر شار رحلت کرده غلما ثعلبی نمیز تا شکر
تغلب ملک کا لابیست سان او غلمانر ابع ازاسر و حله سکره بود این قرو تصرف نمو و قصه شاه علی تاریخ
مذکور است خلاصه اینکه درسنته سه صد و سی چهار مزالدو له بن سویه با لشکری ار ان اغل بغداد شد خلیفه سنگنی نزل
و مطیع الد را عوض ان منصوب کرد امید ابتدا اقلیورسنه سه صد و بیست دوم خوار د اندک اندک مالما کبار تغلب
میشوند تا در سنسه سصد و سی چهار در بعد اد تغلب کردند حلب با بطریق تغلب تاسن چهار صد و سی بشت سالیمنام
در موجفت ولسنلج قیام گیرند و خلفا بنوب تغلب کردند بر معتند روی در سنه سه صد و سی اینج امر خدا ر ا سانها
حیرت من مسلمانان در میان سمر نے علی امیر مرزا د طرف سیف الدولہ بن حمد ون علی طلب و حمس واقع کرد
عدد اسیران و هزار و چهارصد و هشتاد نفر زن و مرد که از روسیان نسبت بمسلمانان دوصد و سی اسیر زیادتر
بود با بسیارنیشان سیعف الدوله داد و اسیران مسلمانان را رہائی داد از همین تاریخ اوصاف شجرش
سیف الدوله بن حمدان والی حلب و حمص بود در سنه سه صد و سی در هفت
سیف الدوله به بلا در وم بغزارفت و بسیار بجر را ملاقات کرده مقاتله کردند سیف الدوله بست


فتوحات اسلامی ( ۳۰۸ ) ذكر غزوه بصقلیه

خود را در میان قلعه عرضن گرفته خود را براطراف طرسوس انداختند باز در سنه سه صد و سی هشت سیف الدوله لشکری
دوم برآمده ناگاه برایشان داخل گردید قلعه های بسیار را فتح و اسیر و غنیمت گرفت چون اراده کرد که از بلاد روم بیرون
شود در میان تنگیها و مضایق گرفتند آنچه همراه او از مسلمانان بودند بطریق قتل و اسیر هلاک گردیدند و میان آنم
و غنایم خود را با آنچه گرانباری از اموال مسلمانان بود پس گرفته سیف الدوله با جماعت اندکی نجات یافت.
ذکر غزوه بصقلیه
در سنه سه صد و چهل حسن بن علی کلبی که عامل منصور عبیدی بود بغزای در میان بصقلیه رفت از جانب
قسطنطین لشکری بمدد اهل روم بصقلیه رسید با مسلمانان مقاتله شدیدی نمودند حق تعالی مسلمانانرا نصرت داده
رومیان منهزم گردیدند مسلمانان برایشان غالب آمده روز را تا شب بکشتن و اسیر نمودن مشغول بودند جمیع بغایم
و اموال و اسلحه شانرا غارت کردند در سنه سه صد و چهل یک باز رومیان شهر شبروج را با لک کنده اموال آنجا
شانرا غارت کرده مساجد را ویران کردند در سنه سیف الدوله با جمع از غزای بلاد روم رفت ثلث مایر شمشیر بدست
از هلاکسانیکه از رومیان کشته شده قسطنطین وقتی که از این کار بدست جزع کرد رومیان او را بمدستی لشکرابی در اندرون
و روی بطرار و غیره جمع آورنج و قصد سرحدات مسلمانان نمود سیف الد و له چون خبر بظرف وی حرکت کرد در مرحله که نهریست
ملاقی شدند آتش قتال میانشان شعله ور گردید هر دو فریق متعاقد صبر کردند بعد از این حق تعالی مسلمانانر انصرت بخشیده رومیان منهزم گردید
بسیاری از ایشان کشته و خسته و نوای و حشری مستوفی با بسیاری از سرهنگان و اسیر شدند دستی شکسته مجهده و در حال بازگشت
در سنه سیف الدوله با جیوش ظفر اغوش ببلاد روم رفته با اهل خرشنه مقاتله نموده و مصالحه چنانچه قلعه را فتح نموده
کفار را اسیر نمود قلعه را سوخت ویران کرد حصار مراکث در اوزنیه آمده در آنجا چند روز اقامت، بعد سوی ملطیه باز
گشت چون میان ارقین قدرا شنیدند لشکری بغاری را جمع کرده بطرف میافارقین شهر را آتش زده آباد یها را ویران نمود مال
شانرا غارت کرده اسیر گرفته و کشته در حین نز د رومیان از راه دیار بکر طرسوس هجوم برده از ایشان هزار و سه صد مرد کشته
و قریه هائی اطراف انرا سوختند در سنه بار بطر سوس آمده شهر ملطیه را فتح کردند در سنه سیف الدوله با لشکری بسیار بغزای بلادرم
رفت در شهر ها اثرات بسیاری گذاشت جاهای بسیار را سوخت قلعه را فتح نمود اسیر اموال بسیار گرفته بطرسو شدند
رسید در میان در بند ها راه بروی گرفتند چون عزم بازگشتن کرد اهل طرسوس گفتند که رومیان بندرها و تنگی هانرا
گرفته اند رفته نمیتوانی مصلحت آنست که همراه ما باز گردی سیف الدوله قبول نکرد سیف الدوله چنان
مقاومت داشت که همراه کسی شوره نمیکرد منحنی است که بر رای خود مستقل باشد اینکه گفته نشود که برای خود
کار نمیکند اما اصل سیف الدوله از همان درب که داخل شده بود اراده مراجعت نمود رومیان بروی
حمله کرده بسیاری همراهان او را بشهادت رسانیدند مال ای و غنیمت اسیر که بکشند خود او با سه صد مرد بعد
از سختیهای بسیار نجات یافت این نتیجه بد فکری شخصت که حمل پندارد فکرهای مردمان عاقل را چه عاقل را
شاید با مشکلی کار بکند تعقل کند با عقلای دیار. در سنه سه صد و پنجاه دالی انطاکیه همراه جماعت بزرگی بطرف طرسوس
خروج کردند گروهی و میان از مسلمانان کین کرده ناگاه برایشان حمله بردند بسیاری از مسلمانان کشته گردید والی

انطاکیه

[MARGIN]

خروج آخر زدیست نزدیک دراج

از دیار بکر خروزم

قلعه ستند و طر طرسوس پهلوی

ایمسلط

از

هم یکست در دیار بکر

حصاریز در دیار بکار و روم از

میا فارقین شهر ایست بدیار
بکر ۱۲ نجم


فتوحات اسلامی
(۳۰۹)
ذکر غلبه نمودن رومیان بحلب

انطاکیه مجروح شد و گریخت در بین سنه غلام سیف الدوله شهرهای روم را از طرف میافارقین تار و غارت
نموده سالم بازگشت. ذکر استیلاء روم بر شهر زربه
آن سر حدیست و یک حصّه که شهریست در شام در سنه سه صد و پنجاه و یک دمسق بارومیان بدرین
که در دهنه کوه بزرگی نزدیک شهر زر باست فرود آمد جماعت آن انبوه بودند بعضی لشکریان بکوه بر آمده کوهرا
مالک شدند چون اهل شهر دیدند که کوه را تصرف کردند و اینکه دمسق برایشان سخت گرفته در عهدهابات
بشهر قهر پیشه ء عزم سوراخ کردنی دیوار شهر را دارند بر خود با ترسیده طلب امان نمودند دمسق ایشانرا
امان داد بعده دروازه شهر را گشادند دمسق داخل شهر گردیده لشکریان خود را داد که بیکبار از کوه جانب شهر فرود
آمدند برامان دادن او پشیمان شد و اول شب بشهر ندا نمود که جمیع اهل شهر در مسجد جامع جمع شوند کسیکه درمان
خود مانده بود کشته میشود کسیکه قدرت دویدن داشتند بیرون شدند چون فردا شد بفر در آمد کسی
بفرار بودند حکم داد که منزلهای مردم رفتیه هرکس را که یافته بکشند آن ظالمان بیدادگر خلق بسیار را از مرد و زن بنات
و کودکان صغیر کشتند و آنچه اسلمی که در شهر بود جمع کردند بعد از آن کسانیکه در مسجد جامع جمع شده بودند امر کرد
شهر بیرون نماید بهر طرف که میخواهند بروند اگر فردای آن اندک کسه میشوند مسلمانان بطریق ازدحام از دروازه سرا
آمدند که جماعتی از ایشان بسپارا ز دحام مرد باقی تا که از شهر برآمده برو سخی دمیرفتند که نمیدانستند کجا
میروند در میان را هلاك شدند و آخر روز رومیان هر چه از ایشان یافته کشتند انچه مال و متاع که
از ان مانده بود گرفتند دیوار شهر را ویران کردند دمسق در شهر اسلام بیست یگروز ماند گر واگر و جیمه
زربه که عبارت از پنجاه و چهار قلعه از مسلمانان بود بعضی رومی را با مان گرفتند ازجمله قلعه بانسکه بان
فتح کرده بودند قلعه بود که اهل انرا جسنج امر کرده بودند ایشان بیرون شدند یکی از ارمن کا زیکی
از حرمهای مسلمانان تعرض کرد مسلمانانرا غیرت اسلامی بجوش آمده شمشیر ها میج در اکشیدند دمسق
بغیظ آمده امر بکشتن تمام مسلمانان قلعه داد که آن چهار صد نفر بودند زنان و کودکان گرکمی ازمستان
رقیت داشته نگهداشتند و باقی اکشتند این وقت بمان صوم نصاری رسید دمسق بازگردید
بانطریق که بعد از عید مراجعت کند لشکر خود را به قیساریه گذاشتت ابن زیات والی طرسوس با
چهار هزار مرد طرسوسی بیرون بشد دمسق برانشان واقع گردیده اکثر شانرا با برادر ابن زیات کشند و میترا
اهل طرسوس خطبه را از نام سیف الدوله بن حمدان قطع کرده بنام ابن زیات میخواندند چون ابن زیات بطرسوس
عود کرد اہل طرسوس ضعف اورا مشاهده کردن خطبه را بنام سیف الدوله بخواند و او را بخود خواستند چون ابن زیات
حقیقت کار را دانت و غرفه قصر خود بالا رفته او را جانخود را بدریا انداخته غرق شد اہل طرسوس به دمسق ارسال نموده
مبلغ صد هزار درهم بوی قبل کردند دمسق ایشانرا واگذاشته متعرض نشد (ذکر غلبه نمودن رومیان بشهر حلب
و بدون سبب بازگشتن) در همین سنه رومیان بشهر حلب غلبه کردند درین قلعه آن سبب این بود که دمسق بهمانکہ
مسلمانان فتح بردند بطرف حلب سیر نمود چرا که لشکر مج ودابقیسیار یه گذاشته بود عده شده بود چون روز نصاری منقضی شد


فتوحات اسلامی
(۳۱۰)
ذكر غلبه نمودن روسیان بشهر حلب
متصل الحدر الدارت از این
سو پها د خند که در راه زخمی می
انداختند سوا جو گے

جریده بوی لشکر خود در شهر بل روان شه که سچ احوال او نمیدانست آنها را از هر شهر جمع کرده همراه شان میرفت ناگاه پیام
رسید در وقت رسیدن مردمان خبردار شدند شهر حلب را فرو گرفت سیف الدوله از این واقعه خبر بود چون سیف الدوله
دانست می دست جمع آوری عسکر و اسباب محلیه و خود با کسانیکه همراه او بودند بمقاتله شان بیرون شد مقاطرته
آویخته که طاقت نیاورده اکثر شان کشته شدند چنانکه از اولاد داود بن معمان کسی نماند همه کشته شدند سیف الدوله
با نفری اندک شکست خورده دستو بلار سیف الدوله که خارج شهر بوده در این حال میدیدند ظفر یافتند اینجا
سیف الدوله که عبارت از سه صد بوده از دراهم و هزار و چهار صد استر و انخزاین اسلحه که بشمار نمی آمد گرفت
دار را خراب کرد انچه موجود بود مالک شده شهر را محاصره کرد اهل شهر بادی مقاتله میکردند رومیان بدیو رشهر را
رخنه کردند در ان رخنه با اهل شهر جنگیدند مردمان حلب بسیاری از رومیان درین رخنه بقتل رسانیدند چنانچه
آنها حلا از رخنه دو کردند چون شام شد طرفین از مقاتله ایستادند اهل حلب تاریکی شب در خته را تعمیر کرد چون
رومیان این شجاعت ایشانرا دیدند بسوی کوه جوش که نزدیک شهر بود پس رفتند از قضای الهی شبانیکه مسلمان به
برج و باره شهر ایستاده حر است میکردند اهل شرطه که مردم اوباش بودند قصد منزلهای مردم و کاروانسراهای
تجار را نموده بنا بغارت گذاشتند چون مسلمانان سر برجها دیدند سو شهر را گذاشته خود را بخانه های در رسانی
جون و میان بوالعه را شنیدند آنکوه فرود آمده بدیوار شهر بالاشند کسی اندیدند بعد فرود آمده دروازه های شهر را
کشاد و داخل شهر شدند که خفته بنوز بیمی ان بر پا بود کسی که یافتند کشتند خلاصه اینکه تا زمان مانده شدن اسرا
که ایشان بر خاستند در شهر حلب از ر جها صد اسیر از رومیان و همه را رها کردند انها سلاح گرفته مردمانرا
میکشتند ده هزار میر و دختر را اسیر کردند انچه را که بتقریب نمیشگند غنیمت کردند انچه را که رومیان انچهارم
غنیمت می داشت نمیتوانستند دوست مجر سوختن داد مسجدها را نیز سوختند بعد از ان ای اهل شهر امان دارند
سه هزار دختر و پسر و مالی بایتر بیان نموده بمسلمانان تادیه کنند و او قبول کرد و از ایشان باز کرد و دیر العقاب
مکررند ایشانرا چنانچه میگوید مالک کردید عده عسکرمان او دو صد هزار مرد بودند که از انجمله سی هزار جوشن
پوش و سی هزار نفری استحکام خته و یران کردن و صلاح نمودن راه از برف و غیره بود و باوی چهار هزار استر که
منجنیگ الحدر در بار داشت چون رومیان داخل شهر شدند مردمان شهر بقلعه درون شهر پناه بردند بر کسی که داخل
حصار شدند نجات نیافتند باقی بر دستو نیز در در شهر اقامه نمودم کرد که همراه این خلیفیث که داماد برادر خواهر زاده
پادشاه مکرم برا وا و د گفت این شهر متصرف با آمده نمی بیست که ما را وقع کند که بسیار خرم دستور گفت نیز اراکی
مرد پسر تامل بن دیعت بر غنیمت و قتل و خواست احراق نمودیم اسیر با خود را خلاص کردیم اشیانی را ادراک دیدیم که مثل ان شنیده
نشده بعد بود بوجه خلیده دار هم غلام در پیشان روه بدل شد تا اینکه دوستو با می گفتند ای تقصیر
کراهی مکروکن پس همراه لشکری خود بده واز به شهر اقامت میکند هم برزاده ملک مجم آمده بطرف قلعه قدم نمود در
ا حالیک شمشیر و سپر بدست گرفته در میان مصاحب می اند چون نزدیک قلعه رسید از سر قلعه سنگ جبه انداخت
شد پر سر و مجاه رسیده کشته کردیده اللحم در اوایل رهبر مجمع به سمتی احمد دسیون بتسو و مراجعت میداسر ایچ کالا شاره


فتوحات اسلامی (۳۱۱) ذکر طبرین از صقلیه

که ده هزار دوصد مرد بودند کشته بقیه بانهج و باز گردید با اهل سواد حلب تعرض نگردید ایشانرا بعت متعارفت
امر نمود بگمان اینکه بسویشان عودت خواهد کرد .
ذکر فتح طبرین از صقلیه
در همین سال لشکر مسلمانان که امیرشان احمد بن حسن بن علی بن ابی الحسین عید بن کامل بود بطرف قلعه طبرین بصقلیه حرکت
کردند طبرین متصرف در میان که دانرا محاصره نمودند چون این قلعه از محکمترین قلعه پایخت ترین آنها بود اهل قلعه -
امتناع نموده مسلمانان حصار دار بر او د ام دادند چون مسلمانان سجی قلعه را دیدند باندیشه فرو رفتند بعد از ان بطرف ایکه
داخل قلعه میشد قصد نموده ابرا از ایشان قطع کرده گردانیدند کار بر ایشان دشوار آمده امان خواستند مسلمانان اجابت
نکردند بعد با نزگرویدند مملکتی بدند که انها را برنفسهای شان امین سازند که خود شان غلام مسلمانان و مالهایشان بغنیمت
باشد مسلمانان قبول نموده ایشانرا از شهر بیرون کردند مدت حصار داری هفت نیم ماه بود در قلعه نفری از مسلمانان
سکنی داد انتقلعه را صغیر ندانسته نسبت بفور عسید بن ابی الفرحية حسن بن علی بیدالشکری بطرف مصله رفته محاصره کرد درینجان
سخت گرفت حجاج بن حسیان آمدند ترسها بطرف لک قسطنطنیه کس فرستادند که دیرا در حال شان آگاه نماید نامد یر
ایشان بفرستد ملک قسطنطنیه لشکری مانع جرار بمنهزار از راه دریا بطرف شان فرستاد چون خبر با میر احمد رسید منصور
او بیتی احوال فرستاد مقصود این که بزودی بمدد وی لشکری بفرستد و خود امیر احمد بساختن جهازات بحری پنج جی جمع نمودن کا
جنگی در خشکه و دریا شروع نمود اما مقشر شکر با نرا جمع کرده مالهای واولی آنها تفریق کرده ایشانرا سیر کرده ابی حسن بن علی
والد احمد فرستاد در رمضان بصقلیه رسیدند از آنجا بطرف سانیکله مصله را محاصره داشتند رفته در حصار داری اینها
ملحق شدند در دمیان تیر و ماه شوال حصقلیه رسید در نزد شهر سیلی بخیا نموده او انجا با چنان جماعت که هرگز در صقلبه آنها
نشده بود بر در حیط مصله رفته حسن بن علی که سر کرده لشکری حصار بود طایفه را از لشکر خود بر حصار مقرر کرد که اهل ان از شهر بیرون
نشوند خودا و همراره باقی لشکر به تقدم رومیان که قصد ثبوت جمیع کرده بودند بیرون شد رومیان رسید بر مسلمانان هجوم
کردند اهل مصله هم از عقب شان هجوم بیرون بریدند مستحفظان اسلام آنها را منع کردند دومیان با عدد زیاد بنجاب
لشکر اسلام درگیر و زبان چون این جنگ آغازیدند طرفین جله بروند چنان کار بر مسلمانان شد آورند که نزدیک بود
از کثرت نجوم کفار مغلوب شد بد دشمنان بخمیهای مسلمانان رسیدند در میان بکثرت غله و خود مغرور بودند و چون
مسلمانان سجی مجادله را دیدند دل بر کب بسته مفصلی میدند که کفار شمشیر شده قول شاعر را کاربندند شعر
تاخرت استبق الحیات فلم اجد لنفسی حیاة مثل ان تتقـــد ما
بتاخیر ماندیم بقای حیات طلبی جستیم نیا فتم آنرا برای خود زندگی مانند پیش شدن
چون حسن بن علی را امیر شان این حال را دید بکمال غیرت تنور جنگ را بر افروخته لشکریان خود را
بر مقاتله پیش کرد از ان طرف نیز سرهنگان رومیان بر جوش آمده لشکر خود را بحرص
قتال نمودند از آواز تیر و شمشیر و گرز آهنین گوش فلک کر شد درین بین منویل لعین درمیان
که سراپا در آهن غرق بود خود را در میان لشکر اسلام انداخت هر چند تیر و نیزه بطرف وی میزدند
کارگر نمی شد تا اینکه یکی از مسلمانان اسپ ویرا به تیر زد اسپ افتاده منویل پیاده گردید


فتوحات اسلامی
(۳۱۲)
ذکر فتح طبرس از صقلیه

مسلمانان گردانرا گرفته با چند نفر از سرهنگان او را کشتند چون رومیان طبرس درا کشته دیدند به بد ترین جا
شکست خوردند مسلمانان بنصرت خداوندی ظفر یاب شده شکستیا نرا تعقیب نموده می کشتند تا اینک
منهزمین بکنار خندق عمیق رسیدند که قعر آن به دوزخ منتهی می شد کفار نا بکار از خوف در آن عصبی عمیق
افتاده تسلیم مالک دوزخ گردیدند تا اینکه از کثرت افتاده ها آن خندق مملو گردیده هنوز نعره هل من مزین
می مارید از صبح تا عصر امتداد داشت پهلوانان غیور اسلامی تمام شب را به قتل و غنیمت مشغول
بودند از اسب و اسلحه و اصناف مال غنیمت ببی شمار بدست آوردند از جمله مال غنیمت شیری
یافتند که بآن این نوشته بود هذا سیف هندی وزنه مائه و سبعون مثقالا طالما ضرب به من
یدی رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم آن شمشیر را با اسیران و سرهنگان بحضور معز فرستادند بقیه السیف
رومیان بطرف ریو گریختند اما اهل معط نفوس شان ضعیف و جوراکه شان قلیل گردیده ضعفاه قالا
نیآورده بیرون شدند مردان جنگی شهر باقی بودند مسلمانان بطرف شان حمله برده تا شب مقاتله
میکردند در شعب هم جنگ را لازم گرفته اخیر نرد بانها را بر دیوار قلعه نصب کرده بالا رفته قلعه را
بقهر و غلبه مالک شدند انچه از مردان جنگی که در شهر بود کشته زنان و کودکانرا اسیر نموده مال
بسیاریکه در آنجا بود غنیمت گرفتند از مسلمانان جماعتی را برای آبادی حفظه آن مرتب کرده بعد از ان
از رومیان کسی که نجات یافته بود جمع شده و کسانیکه در صقلیه و جزیره ریو با خود برداشته در کشتی های
خود سوار شده خورده راهی انطالیه میکردند چون امیر احمد شنید با لشکریان و اصحاب خود بکشتی نشسته و ر آب ایشان را حمله
برده بمحضر مقاتله مجاه شان جنگید جماعتی از شناوران دلاور اسلامی از کشتیها خود را در آب انداخته بکشتی های رومیان
رسانیدند بسیاری کشتیها را پاره کردند کشتی تا ماک اینک در کشتی بود غرق شدند بقیتل بسیاری از رومیان کشته باقی شکان
شکست نمودند که یکی برد یگرین نظر نکرده نمیتوانست باقی سر یه های مسلمانان به شهرهای روم پراگنده شده غنیمت
میکردند اهالی شهرها اموال بسیاری داده مصالحه میکردند این وقایع در سنه سه صد و پنجاه و سه و مصالحه
در سنه سه صد و پنجاه چهار بود این وقعه اخیره را وقعه المجاز می نامند بسوی تمام کلام در حوادث سنه سه صد و
پنجاه و یک باز میگردیم در سنه سه صد و پنجاه و یک رومیان قلعه دلوک را با ست قلعه مجاور آن گرفتند و ر همین سال رومین
حاجب خود را بالشکری طرسوس بسوی روم فرستاد کابل اسیر نموده سالم و غانم بازگشتند بازر و میان بند قلعه دین
ند وه مالک سند ها رو من سنجانام غلام سیف الدوله بالشکری جانب حسن با در رفت در محلی مو باز لزامات که توانها د را شکست دی صدورنا
از اینها هم اندوی طلب اباد کرده غنا در شوال سال رومیان با فراس بن بر دره مجاس که شخص صالحی نی عمار طر بلع را در شهر د بودن
میباست حالیکه والی مطیع بود اسیر کردند تا سبز پنجاه و پنج اسیر بود اخرسیف الدوله بال را وان فدیه داده در گرفت بیست منه
سه صد و پنجاه و یک لشکری از روم بطرف حزیر ه اقر تر تخت حرکت نمودی جزیره بطرف فرعپادی مالی ار ز قیه قس ستاند و خلیفه معز
بامدادشان لشکری فرستاد در میان مقاتله کرده مسلمانان بنصرت یافتند کسانیکه از رومیان در جزیره بود اسیر کردند در سه مصدی ه وه یاری
اطرسوس غالبان داخل شهرهای روم شدند مقاطام وسیف الدوله هم از دربند دیگ داخل شهرهای طرسوس در غرده خود توغل گرد


فتوحات اسلامی
( ۳۱۴ )
ذکر بیرون شدن نصاری روم بجهرهای اسلام

که در شهر بودند تقریباً دو صد هزار نفری در انشهر روم نقل نموده بعد از ان بطرف طرسوس حرکت کرده چون سید انرا
محاصره نمود اهل طرسوس با طاعت پیش آمده امان طلبیدند و دروازه شهر را کشادند ایشانرا بخونخوئی ملاقات
نموده امر نمود که انچه از اسلحه و اموال خود تا که طاقت بر داشتنش ارند بر دار ند باقی را گذاشته از شهر بروند اهل
طرسوس انچنان کردند در بحر و بر پراکنده شدند همراه شان محافظ مقرر کرد تا انطاکیه برسند نقفور ملعون در شهر
داخل شده مسجد جامع را طویله و دار خجی در ساخت منبر را سوزانید طرسوس را تعمیر و محکم ساخت عمله را از
اطراف بطرسوس جلب مجمع زنانیکه نرخ از ران بگردید مردمان فراری پس رجعت کرده بطا طاعت ملک
داخل شدند بلکه بعضی از ان نصرانی شدند نعوذ بالله من ذالک بعد از ان نقفور پادشاه شان در آنجا عزم
اقامت مینمود تا اینکه ببلاد اسلام نزدیک باشد باز رای آن تبدیل شده بطرف قسطنطنیه باز کردید دمشق
اراده نمود که قصد میافارقین نماید زیرا که سیف الدوله در آنجا بود پادشاه او را با اتباع بقسطنطنیه خواست در همین
سال طایفه از ترک شهر های خرفز و آمده اهل — خوارزم مدد خواستند اهل خوارزم آنها را هم کند گفتندشما تا
اولا اسلام آورید بشما ر ا نصرت میدهیم ایشان اسلام آوردند مگر ملکشان ابا خوارزم آنها را نصرت داده ترکانر از انار
دور کردند بعد از ان ملکشان هم اسلام آور د الحمد لله.
ذکر بیرون شدن نصاری روم بشهرهای اسلام
در ماه شوال سنه سه صد و پنجاه و پنج رومیان بقصد شهر آمده بر آمده انر امحاصره کرد ند جمیع ان مسیر شدند با اهل آن مقاتله کردند از
ایشان بعده سه صد مرد کشته و چهار صد اسیر گردید چون بر فتح قادر نشدند بطرف شهر د ارا باز گردیدند بقمیر نین
نزدیک شدند ناگاه کاروانی از میافارقین بایشان رو د نمود قافله را گرفتند مردمان نصیبین خروج شخار اشندد
از سرخی نگان بگینه پرون شدند که که ایده هر دابنه صد در هم رسید سیف الدوله که در نصیبین بود با اعراب مراسله نمود که
همراه شان بریز د اتفاق در و میان پیش از ریختن باز گردیدند اد مکمان خود تا هست ماند نصاری روم از دیا د جزیره
بطرف شام رفته به انطاکیه نزول نمودند مدت طویلی اقامت نموده با اهل آن مقاتله کردند فتح میسر نشد شهر
دو قلاکیه را ویران کرده غارت کردند بعد بسوی طرسوس عودت نمودند در سنه پنجاه و هفت جماعت کلانی
از روم بانطاکیه رسیده در سواد انطاکیه قتل و غارت نمود دوازده هزار از مسلمانانر ااسیر کردند در سنه سه صد
پنجاه و هشت ملک روم داخل شام گردید کسی با او مقاتله نکرده منع نشده در بلاد سیر نموده تا طرابلس شام رفته
شهر آنرا سوخت قلعه عرقه را حصه نموده بعد از ان مالک گردیده جور و چپاول نموده کسانی را که در فرقه
بودند والی طرابلس با تم جو اسطہ ظلام واهالی طرابلس در را بیرون کرده بودند قصد قلع عرقه را نموده درآن
با رومیان طاقی شده رومیان ان را همراه اهل آن که بسیار بود گرفتند بعد از ان
ملک روم قصد حمص را نمود و آن حمص را خالی نموده رفته بودند ان را گرفته سوخت
بعد بطرف شهرهای ساحل رجعت کرد بر ان شهر ها غارت و حریق نمود شهر دو منبر را با
قریه های بسیاری مالک شد در شام دو ماه مکث نمود هر جا را که میخواست قصد میکرد


فتوحات اسلامی (۳۱۳) ذکر استیلا رومیان بمصیمه و طرسوس

تا قونیه رسیده بازگشتند و درین سنه جماعتی از اهل ارمن بقصد شهر ربا اجتماع نموده بران شهر غارت بردند و اسیر وغنیمت
گرفته بوطن نعمت باز گردیدند .
ذکر محاصره نمودن رومیان مصیصه را و رسیدن غازیان خراسان
در سنه سه صد و پنجاه سه دمشتق با جامعه رومیان مصیصه را محاصره کرده با اهل آن مقابله کرده دیوار شهر را سوراخ نمود اهل شهر
بر نقب مقابله سختی با رومیان کردند تا آنهاد را از نقب دور کردند و میان رساق مصیصه او رستاق دند را آتش زده سوختند تاریکت
ہم بمساعادت اهل طرسوس آتش در غله از مسلمانان نزده هزار بشهادت رسانیدند و رومیان در بلاد اسلام با نزده دور قام
نمودند که هیچکه ایشان پیش نشد بعد از ان بسبب گرانی نرخ و کمی اقوات و مسامح دست کردند در این قت جمعی از
خراسان بمرافقه چزار نفر بغزم غزاشام رسیدند راوستان کارخنیه و میافارقین و چوان در ماه صفر سنه دوست البعد والهام
سیف الدوله آنها را بطرف حر رای روم فرستاده که بسیار از مسلمانان دفع نماید تار تار زمان امان شد و چیزی
که رومیان تخم میکد ده بودند غلات خراسانی چنذ گرانی سرحدات متفرق گردیده و اکثر شان بغداد وازا نجا برستا
آمدند و مشتق اراده باز گشتن نموده اهل مصیصه دادند و طرسوس گفت که مرا بهب چت نتوانم از شما باز میگردم
جهت کمی علوفه و شدت گرانی عودت میکنم باز پیش میگردم هرکس از شما اگر موضع خود را گذاشته رفت نجات
و اگر بعد از عودت خود کسی را یافتم و یر اقتل می رسانم بعد ازین قصه ملک روم بر طر سوس شامل نموده و اراقی
کرد پین اهل شهر و رومیان جنگ های مستعد و جاری شد که در بعضی از جنگ با دمشتق بر زمین افتاد نزدیک بود که
اسیر شود و رومیان بروی جمع شد مقابله کردند تا او را از بین اهل ابادند اهل طرسوس جنگی از سر زحمان با
اسیر نمودند و رومیان از ایشان کوچیده لشکر پر ابعراه دستوری مصیصه گذاشتند دمشتق مصیصه را ساه
محاصره نمود که کسی ایشانرا مانع نگردید بعد ازان بارالهی قحط برایشان غالب کردید در محرم با بسیار شده که بسیاریشان ؟
تا اینکه نا چار شده کوچیدند .
ذکر استیلا رومیان بمصیصه و طرسوس
در سنه سه صد و پنجاه و چهار نقفور ملاک دوم بطرف قیسا ر یه رفت تا اینکه نزدیک شهر های اسلام گردید اقامت مین نمود
بطرف بلا داسلام ملل داد اهل طر سوس مصیصه غزا او سو رستاد ان کرد از دی که شکی و مد سه صفر میحره دابطرف شا سر
تا با اهل شهر اقامه نماید نقفور خوابش شارا قبول نموده بر حین نقفور برسید که مسلمانان ضعیف و عاجز گردیدند مصری را
گرسنگی بر ایشان غلبه نمود که سگانی و مرده و خوره ند و با دایشان خیای بشدت کرد که روزی سه صد نفر میمیرند شقید ان پر شقوه
از بجابت ایشان امین شده قاصد را خواست مکتوب با پسر وی آتش زده سوخت و لیس او را تراشید و گفت تا باین خط ما ملک روم است
پژمرده و زبون نزدیک پارک میرسد چون شخصی اگر خند بوی احسان د در جو داد و اکریم کند محکم شده شخصی کا تین بوندم ناوه
است که خدا اطاعت میکند چون شما را و اگذار شدم که باحوال خود مستقیم شدید بشما ستادی میشوم بعد از بین
الده قاصد را پس گردانیده لشکر رومیانرا جمع کرده بمراه نشان بطرف مصیصه رفته محاصره نمود بشهر شیر فتح
شدید پس از ان مسلمانانرا قتلگاه بزرگی برپا کرد بعد از ان شمشیر را از ایشان برداشت کتیار را


فتوحات اسلامی ( ۳۱۵ ) ذکر مالک شدن رومیان حلب را

و هر جا را میخو است ویران میکرد و کسی اورا مانع نمی شد مگر بعضی عربان که در اطراف او غارت میکردند جماعتی از
اعراب بی قحطانی آمده متصرف شدند و بر مسلمانان نزدیک شدند عرب از قصد شان امتناع نمود جمعیت عظیمی
از رومیان بقلب الانان افتاد بعد از ان ملک روم اراده حصار انطاکیه و حلب را نمود بوی خبر رسید که اهل انطاکیه
اسلحه و ذخایر و مایحتاج الیه خود را اماده کرده اند از شنیدن این خبر باز گردیده بهر بلده و مدینه که میرسید
وی میگرفت هر کود کان و دختران و جوانان را اما میانه سالان و پیران و عجوزان شخصی را
میکشته بعضی را رها میکرد در حلب فرعویه غلام سیف الدوله والی بود بر وی نیز چنان معامله کرد
باز گردیده بطرف شهرهای خود بعضی کشته شدند سبب بازگشتن ان بیماری و مرض مردن بود بعضی
کشته اند از درازی سفر و غایب بودن از بلاد خود دلتنگ شده باز گردیدند بر قصیصه پادشاهان
ملک روم جماعتی را بطرف جزیره فرستاده انها را قتل و غارت و اسیر و سوختن نموده باز گشتند
ذکر مالک شدن رومیان شهر انطاکیه را
در سنه سه صد و پنجاه و نه رومیان شهر انطاکیه را مالک شدند سبب آن بود که رومیان قلعه لو قا که
نزدیک انطاکیه بود و اهل ان عظماری بودند محاصره کردند اهالی لو قا با ایشان چنان اتفاق
نمودند که از لو قا کوچیده با انطاکیه رفته اظهار نمایند که از ترس رومیان فرار کرده ایم تا اهل انطاکیه
آنها را جای دهند چون رومیان بطرف انطاکیه آیند انها را در فتح انطاکیه معاونت کنند بعد
از موافقت رومیان قلعه شانرا واگذار نمودند و اثر این اتفاق اهل لو قا در انطاکیه نزدیک کوه که
در انطاکیه بود فرود آمدند بعد از این اتفاق نعارخردن برد میان همراه برادر نقفور ملک روم که عده چهل
هزار بودند آمدند و در انطاکیه را احاطه نمودند بکوه بالا رفته و بطرفی که اهل لو قا بودند چون اهل شهر زیر
که ان ناحیه را مالک شدند خود ها را از دیوار شهر انداختند و رومیان شهر را مالک شده شمشیر را
باهل آن نهاده بعد از ان پیران و عجوزان و اطفال را از شهر کشیده گفتند بروید هر جا که خواهید و چون
از مردان و زنان و دختران و کودکانرا گرفته بطرف بلاد خود اسیر بردند که از بیست هزار زیاده بود
ذکر مالک شدن رومیان شهر حلب را و باز گشتن
چون ملک روم انطاکیه را مالک گردید لشکری انبوه را بطرف حلب روان کرد بو فرعویه غلام سیف الدوله که
حلب نقلیه کرده بود ابو المعالی شریف بن سیف الدوله انده برای مره داشت چون ابو المعالی خبر رومیان
شنید حلب را واگذار شده بطرف بیابان رفت تا از رومیان دور شو فرعویه در شهر بود که رومیان شهر را
کردند اهل شهر خود را بحصار و پرون شهر محکم نمودند رومیان شهر را مالک گردیده حصار را محاصره نمودند بطرف
رومیان اشتی و صلح امده میان قرعویه در امر مصالحه واسطه شدند رومیان دو نمود و اخر امر میان صالحی
را گرید باینکه همیشه قرعویه بدل المصالحه را بطرف شارع بفرستد و هر گاه رومیان را دو جنگ داشته باشد فرعویه این کار
روم اور علامت می نامند میان ه چه بحوالهد المصالح بیداری کند در مین حالیه هر حلب و خدیجه انفصل که نظر طاب

بو قارم بنویر ابم در بغور
مستلم شدند۲


فتوحات اسلامی
(۳۱۶)
ذکر شکست خوردن رومیان

و صغره، افامیه، شیرز، و مابین آن از قلعه ها وده ها بود گردیها برومیان دادند و میان از حلب باز گردید مسلمانان
شهرهای خود را تسلیم شدند.
قصه مالک شدن رومیان طلاذکر را
در همین سال ملک روم لشکر برابوی طلا ذکر د فرستاد که از مضافات ارمنیه است آنرا محاصره نمود در جنگ
بر مسلمانان شکست گرفتند تا اینکه به غلبه مالک شدند شوکت رومیان چنان بزرگ گردید که مسلمانان از خرد هم
خود از ایشان میترسیدند چنانچه رومیان هر جایکه میخواستند رفته و هر چه میخواستند میکردند سبب بضعف
ملوک اسلام از مدافعه شان بواسطه بهم افتاده گی آنها بود.
قصه آنچه کردند رومیان باهل جزیره
در ماه محرم رومیان بردها و اطراف آنرا غارت کردند و از انجا بدیار جزیره رفته تا رسیدند بشهر نصیر انرا نیز غارت کردند
و تخریب خانه ها ببار ببردند شرعنین که دند جماعتی از گرسنه گان با این بلا د بسوی بغداد رفته در مسجد جامعها و راه ها پراکنده
شده لغوی و در شان جمع گردیده از انچه رومیان از قتل غارت اسیری و دلی با ده مسلمانان مجرا نمود بودند اظهار
کردند مسلمانان بکریه در انبرد که دانستند نیز نفری را کوه با هل بغداد را از گشادن راه ها و طمع رومیان بخوف انداختند
اهل بغداد با ایشان جمعیت نموده بطرف دارالخلافه مطیع با لله شتافته اراده هجوم نمودند در بامان دانسته بزد وی شرد
ولو الخلافه را بسته ایشانرا منع کرد آنها از بیرون دشنامهای بالنسبة بخلیفه گفتند و شنواندند که ذکر آن قبیح است
ذکر شکست خوردن رومیان از شکر بن دستق
در سنه سه صد و سی و دو واقعه بین هبة الدین ناصرالدوله بن حمدان میان مستق برناحیه میا فارقین واقع گردیده سبب
انچنانکه ذکر کردیم که رومیان شهر بلا د اسلام را تصرف نموده دانستند که مسلمانا را قوت نیست طمع شان بگرتن
قوی گردید لهذا دستق بطرف آمد سیر نمود درآمد بزار مرد نام غلام ابی الهیجا بن حمدان ابی محمد که خفت بینی
تغلب بن ناصر الدوله نوشته از وی مد د خواست ناصرالدوله برادر خود هبته الله و امیونی دو فرستاد هر دو در جنگ دستق
یکجا شدند همراه دستق نفری زیاد بود آن دو نفر برسر دستق در موضع شیکی که اسب نگذشته نمی توانست
در جالیک ، و سیار بنجیر بود در هجوم بردند رومیان شکست خورده مسلمانان عور الهی دستق را اسیر نموده
بموس بردند تا سنه سه صد و شصت و سه مریض گردید ابو تغلب در معالجه او سعی و کوشش نمود فایده نکرد تا اینه
مرد در سنه سه صد و شصت و سه خلیفه مطیع الله را مرض فالج رسید زبان و از حرکت افتاده خود را خلع نموده
طائع الله پسر او بیعت کردند در سنه سه صد و شصت شش حکم بن عبدالرحمن ناصر فوت گردید بعد از ان
پسر وی هشام بامر ولایت قایم گردیده لقب وی مؤید بود چون هجده سال بود کار امارت را وزیر منصور
بن ابی عامر نوعیت میکرد مشغول بغزا گردید بسیاری از شهر ها را از نزد دشمنان بگرفت بیشتر از سلاح بیان
عنیمت و اسیران جلو نمود در ین اوقات منصور بکار خود قایم بوده بیست شش غزا کرد در این مدت
پنجاه و شش غزوه که کلام بذکر آن بطول می انجامد اجرا نمود از خوبی های غزوه های او این بود که داخل

طلاذکر دوام مضافات ارمنیه است
محرم
شهرها


[BLANK PAGE]


فتوحات اسلامی
( ۳۱۸ )
صقلیه
ذکر محاربه امیرابوالقاسم امیر

خود کاما شیبه غزنه باز آمد چون این خبر بعلای رسیده پر هند و که صد هزار بود نجمع نموده آمد تا کشمیر
ملاقی شد سبکتگین لشکر اسلام را فرمود تا بنوبت جنگ نمایند لشکر هندو از درازی جنگ ملول شده
بیکبار حمله شدیدی نمودند چون کار بر مسلمانان دشوار شد همه بیکبار حمله کردند و لشکر بهیم را کجند
بفضل الهی هنود شکست فاحش خورده پشت برار هر طرف ایشانرا احاطه کرد بسیاری از ایشانرا مقتول
و اسیر و مال ایشان دوابشان غنیمت مسلمانان گردید بعد ازین واقعه طایفه هنود برای مسلمانان شکر
و مطیع گردیده بخواهش مسلمانان قتار میکردند و هیچ بعد ازین واقعه سر بجنگ بلند نکردید راضی شدند که در
آخرین شهرهای خود مخفی بوده طلب نمایند چون سلطان سبکتگین قوت یافت افغانها و خلج نیز اطاعت کردو
رعیت شدند .
ذکر محاربه امیر ابوالقاسم کلبی امیر صقلیه
در ماه ذیقعده سنه سه صد و هفتاد و یک امیر ابوالقاسم امیر صقلیه بر آمده اراده جهاد کرد سبب آن بود که پادشای
از فرنگ که دیل نام با شگری بزرگ رای تصرف صقلیه برآمده دو شکر مسلمانانراه در قلعه یا لطه قطب محاصره نمود
امیر ابو القاسم متوجه دادن کفار از قلعه الطه فرسخی پنج دیک قلعه شده بمنزل کرده در رسید اعیان
لشکر براخواسته گفت فکر من چنین شده است که باز گردم رای بمن اخلاف مکیند با لشکری خود از گشت باز میرفت
کشی کافران با مسلمانان بر پا سرمینمود کافران دیدند که مسلمانان رو بمکردیدند و بال اسلام مجرودند که مسلمانان از
توهم سند ایشانرا عقب گیری نامی غظر شبوی پادشاه فرنگ گرانبار بیار را از لشکر خود مجر د نمود مسلمانانرایی
کرده تا شش نمود تا اینکه بیستم محرم سنه سه صد و هفتاد و به مسلمانان صندے مسلمانان جهت فرا باز
گردیدند هردو لشکر جنگی شدیدی نمودند طایفه از فرنگ قلب لشکر حمله نموده پرچمها را از هم متفرق ساخ
مسلمانان از دور اسیر دور شدند نظام شان مختل شد فرنگیان دلیری رسید و ضربی بفرق اوزدند انان اس
شهید شدند چون امیر با جماعتی از اعیان شهید کردید مسلمانان شکستی خورد و باز گردیدند مصمم نبودند که تمامی
کشته شوند یا ظفر باب شوند مسلمانان غیور سیکبار بر فرنگیان حمله برده مقابله شدیدی کردند توفیق ای
فرنگیان شگست خورده از ایشان چهار هزار اسیر گرفته سرشتگان کل کشته گردید مسلمان تا شب آنها را میکشت
مالهای بسیار بر اغنیمت کردند پادشاه فرنگ شخص یهودی که از خواص او بود گرفت اسب او دشمار
رفتن ماند آن یهودی گفت که اسب مرا سوار شو اگر کشته شدم اسب او به پسر من ده اسب بید در براتور
شده گریخت یهودی کشته گردید چون امیر ابو القاسم شهید گردید پسر وی جابر همراه بود بعوض پدر خودام
شد با مسلمانان کوچ کرده جهت گرفتن غنیمت توقف نکرده مال بسیار براترک کردند والله اعلم .
ذکر داخل شدن روسیه در دین نصرانیت
داخل شدن روسیه در دین نصرانیت بعد از باقی فرنگهای اروپاشده است داخل شدنی آنها در سمر
صد و هفتاد و پنج بود سبب این چنین بود که میان ملوک روم اختلاف واقع شد بعضی از پادشاهان شان مذر

یا لطه شهر آباد است در اندلس ۴
مترجم


فتوحات اسلامی (۳۱۹) قصه داخل شدن روسیه در دین نصرانیت

میخواست از پادشاهان اسلام اعانتی در درومی که از سرکشان لشکر شان در میان بود طمع پادشاهی کرد
قوت و معاونت همراه دیگران نداشت پسران ابا تغلب بن حاکم که والی حلب بود متصل بود معاونت بجهد ام
امیر خواش اور ا قبول کرد و شکر بزرگی از بند را به جانبی او فرستاد امیر مذکور قصد محاربه در و میان نمود لشکر
کشیده بر شکر که از رومیان می آمد مسلمانان در انشک سینه اوند ازین سبب قوی کل شدند وقصد شهر قسطنطیه ها
نمود همراه شکر او در درومی که خواهان پادشاهی قسطنطیه بود حاضر بود در میان هم لشکر بسیاری جهت مقامه
او فراهم آورده با وی مقاتله سختی کردند تا انکه شکست بیحجد د بعد ازان در درومی بسوی بلاد اسلام بازگشته
قصد دیار بکر نموده بظاهر میا فارقین نزول کرد و با عضدالدین بویہ کہ بر خلفا رباعی شده بر عراق تاخیر
نمودہ بود مکتوب نوشته وعده اطاعت داد باو که ویر انصرت دہر عضدالدوله ویر ابجواب نیکو تسلیه و
نصرت داد و این خبر بلوک روم رسید چون در آنجا دو ملک با هم برادر بودند در ملک قسطنطنیه شتر
بودند با عضدالدوله مکاتبه کردند و هدیه ها فرستادند و استمالت نمودند و نفرین عضدالدوله ترجیح جانب و ملک
تقویت گرفت از نصرت دادن در د رومی اعراض کرد از برای نائب خود ابو علی تمیمی که بدیار بکر بود نوشت
که ور د رومی ویاران در ر ابگیرد ابو علی به سرشته کردن سواران شروع نمود درین حین خبر بعضی یاران ورد
رسید بود و گفتند که ملوک روم با عضدالدوله مکاتبه نمودند و در امر ما و یرا مراسله نموده اند شک نیست که
آنها عضدالدوله را بمال و غیره راغب می سازند ما را بایشان تسلیم میکند مصلحت آنست که بسوی او خود
باز گردیم و با ملوک روم مصالحه نمائیم اگر قبول کنند و یا محاربه نموده کو شش خود را مصروف داریم یا ظفر یا بیم
یا به نیکنامی بمیریم ورد گفت این مصلحت نیست از عضدالدوله غیر از خوبی چیزی ندیدیم روا نیست اینکه
پیش از انکه از وی چیزی بدانیم از وی اعراض کنیم چون و در برایشان این کلمات را بیان کرد بسیاری از یاری
وی جدائی کرده رفتند چون نائب عضدالدوله ابوعلی ان تفرقیت یاران او را مشاهده نمود بر وی حریص شد
بحضور خود در در را خواست و راجابت نموده حاضر شد چون بحضور ابو علی تمیمی جمع شدند ویرا با پسر و
برادر و بعضی از اصحاب او گرفتند این واقعه در سنه سه صد و هفتاد بود ابو علی آنها را با فارقین حبر نموده دو بغداد
حضور عضدالدوله فرستاد و در بس ماندند تا سنه سه صد و هفتاد و پنج که عضدالدوله فوت کردید و ملا می روم
ممصام الدوله نقل کرد و ر د رومی الوکسانیکه با ا محبو سرنج دید نه بد بود شرط نمود بروی تا کردن اسرای
مسلمانها را و اینکه برای وی جهت قلعه سره را از بلاد روم با قریه تان تسلیم نمایند و اینکه صد مکتوب بلاد اسلامی در مورد خود
باران مجازان حمایت می ساختند می نمایند ویر اجیر که محتاج است بمال و غیر واحد الان دادند و بروی ببرایی هم قوت و د ر ا
مردم بیازار و غیراست از انچه مایل ساخته و خشن عظمت و مطمع انداخت تا اینکه شجاعت و دالشگری بحد و غایت اینکه نزول کرد
بطیار ما لا تقسطنطینه یاران قوت کے شدید بملطیه با نیز با او غیره که در آن حدود پادشاهی از بلوک روم د ردیس بن نام رقماط
مراسله و استمالت پیش ان کردسید در دیشان قرار داد نمودند که قسطنطینته محا و ران شغال نماید او د رادیس پادشاه بغداد شام اور
ما مکه بگرداز انصار سوگند کرده با مکم بکاشیدند و ر دلیس ورد را گرفتند بند کرد و بزودی از کرده خود پشیمان شد دیر ریکا


فتوحات اسلامی ( ۳۲ ) ذکر داخل شدن روسیه در دین نصرا

وروس از خلیج عبور نموده قسطنطنیه را محاصره نمود در آنجاد و ملک بودند بر آنها شلک گرفته آنها ممالک روسیه را گرفته شد
از وی در خواست نکاح خواهر خود را بوی وعده دادند آنها مطالبه دو آنها را اجابت نموده خواهرشانرا میگر بغرض را
بکسی که مخالف دین باشد تسلیم نماید بر از رو لک سینه ناچار شدند بشرطی که درید این کلان نخل شدنی وسیه بود و در دین نصرا
بعد خواهرشانرا بنکاح گرفته بالشکری بضخم در مقابله در دین نصرف با هم کار دار نمودند و در کین گردیده هر دو ملک ملک
خود قرار گرفتند و بلاود در مکاتبه مصالحه نموده و برای ممالک که بتصرف وی بود قرار دادند زمانه با بن عمانزبا
بود بعد ازان بهر داده شده هلاک گردید.

استطراد

هرگاه بعضی از دخول ابتداء خول روسیه را در دین نصرانیت ذکر کردند چنین میشاید که ابتداء دخول عمرو روسیه را نه بلاود
در دین نصرانیت بیان نمائیم این مذکار موقوفست بر بیان کردن ابتداء هر دولت و کیفیت تمدن شان
قبل از دخول در دین نصرانیت بد کر قومی و قدیم ترین دول نیا دولت فارس بود که دولت های عظام از
اکناف زمین با ایشان مطیع و منقاد بودند نسب ملوک فارس به هوشنگ که آن مهلائیل بن قینان
بن شیث بن آدم علیهما السلام میرسد و شینج پادشاهی مسلمان مصالح بود بقوت بیع و آمار حسنا
داشت بعد کسانیکه از عقب او آمدند دین کل را تغیر داده مجوسیت را اختیار نمودند چنانچه استخار کردند که
نور وظلمت باشد نور را خدا نامیدند و ظلمت را شیطان گفتند نور گنند است و قد را از ایزدان نامیدند
و ظلمت که مخلوق ان شیطان است اهرمن نامیدند پس اصل سرشان مبنی بر تعظیم نور که یزدان باشد دتھے
ظلمت که اهرمن باشد بود چون نور را تعظیم می نمودند از این جهت آتش را پرستش کردند بعضی گفته اند که نسب ملوک فارس
به فارس بن ارهم بن سام بن نوح علیه السلام میرسد بعضی فرموده اند که ایشان از نسل یافث بن نوح علیه السلام
خودشان میگویند که ما از نسل کیومرث که آن آدمست می باشیم و پادشاهی از وی ما رسید پادشاهی برایشان بنتی
بود تا اینکه در ابتدا ظهور اسلام مسلمانان باین سلطنت را از ایشان سلب نے دند در زمان قوت کسان
در مشرق مغرب پادشاهان بربودند لکن انها قومی بر ملوک بودند اکثر ملوک منقادشان و تحت اطاعت شان داخل می
شدند ازجمله ملوک منقاده شان ملک یونان و ملوک روم بود تا اینکه سکندر پادشاه یونان گردید سلطان سکندر امرا
شان متمرد نموده و قهر کرد و شاهی را ازایشان سلب نے دبعد از ان تا که شان که کلان شوند و کار که دیو تحت اطاعت بکیفید
بودند ملوک الطوائف میگفتند که انها بیست بقعے بودند بعضی میگویند در ملوک روم را قهر نمود محطی ملوکی که دیو از
جدیکه سلطان سکندر مک فارس را مغلوب ساخت ملوک یونان قوی تر و قوی تر در میانشان یونان بن یافث بن نوح
علیه السلام میرسد ابتدا و پادشاهی شان قبل از میلاد ابراهیم علیه السلام بود لیکن ملوک فارس بودند تا زمان غلبه سلطان
سکندر بر فارس بعضی گفته اند اول کس که از یونان خروج کرد مردی بود الکس نام که درسه هفتاد چهار از مواد ختر
موسی علیه السلام تولد شده بود بعضی گفته اند تاریخ ظهور سکندر سنہ پنصد شصت
ہشت از وفات موسی علیه السلام بود تاریخ غلبه سکندر فارسیان و رومیان بعد از انقطاع پر قرار داد

پشتباد


فتوحات اسلامی
(۳۲۱)
بتطلی

هشتاد و یکسال از هبوط آدم علیه السلام و نیز بعد از گذشتن سه هزار و سی و نه سال از طوفان
نوح علیه السلام که مطابق ببعضی هزار و نهصد و پنجاه و هشت از مولد ابراهیم علیه السلام
و بعد از گذشتن هزار و ششصد و سیزده سال از وفات حضرت موسی علیه السلام اما تولد
حضرت عیسی علیه السلام بعد از غلبه اسکندر به سه صد و سه سال بود مردمان پیش از میلاد
عیسی علیه السلام غلبه اسکندر را تاریخ قرار داده بودند بعد از میلاد عیسی علیه السلام
تاریخ غلبه اسکندر را ترک داده میلاد عیسی علیه السلام را تاریخ گرفتند چون زمان
بعثت نبینا و سیدنا محمد صلی الله علیه و سلم رسید در خلافت عمر بن الخطاب رضی الله عنه
مسلمانان چنان مصلحت دیدند که هجرت آنحضرت صلی الله علیه و سلم را تاریخ مقرر نمایند بین
هجرت و میلاد ششصد و سی و یکسال و بعضی ششصد و بیست و یکسال گفته اند اما تمدن
یونان چنان بود که ستاره را عبادت میکردند بتها را بتراشیده بصورت کواکب پرستش
می نمودند از یونان طایفه فلاسفه بودند که علم طب یونانی را تصنیف کرده بودند
بیشترشان منکر حدوث عالم بوده بقدم آن قائلند تاثیرات طبعی را معتقدند چون اسکندر
بر ملوک فارس و روم غالب گردید پادشاهی سیزده نفر از ایشان در مدت دو صد و هشتاد
و دو سال باقی بود بعد از ان رومیان بر ایشان غالب گردیده مملکت را از ایشان گرفتند
بعد از ان غلبه برای پادشاه رومیان حاصل شد این اسکندر یکه بر فارس و روم غالب گردید
غیر از اسکندر یکه مذکور در قرآن شریف است و آن ذو القرنین میگویند چنانچه جمهور
مفسرین تحقیق کرده اند که اسکندر یکه در قرآن شریف شخص مسلمان و صالح بلکه بعضی
پیغمبرش میدانند قبل از پیغمبری خود هم مرد صالحی بود بزمانهای دراز پیش از اسکندر
رومی بود و همینکه بر یونان غلبه کرده ملک از ایشان کشیدند از نسل عیص
بن اسحق بن ابراهیم علیهم السلام است بعد از دو صد و هشتاد سال از غلبه اسکندر
رومیان بر یونان غلبه کرده ملک و دم را از تصرفشان کشیدند بعد از ان پادشاهی
بایشان رجوع کرد در شهر موریه سکنی گرفته رعیت دیگر پادشاهان بودند در سنه هزار
و دو صد و سی و شش سلطنت سلطان محمود ثانی عثمانی از اطاعت محلان برایسای
مقاتله را گذاشتند آخر الامر باقی ول در مطره شدند بر نیکه این نامیز دولت مستقل
باشد تا این وقت در شهر موره بهمان استقلال ماندند اما رومیان در سنه هشتصد
و پنجاه و هشت بعد از فتح کردن سلطان محمد قسطنطنیه را دولتشان قطع گردید
پادشاهی شان رجعت نکرد بلکه رعیت دولت عثمانیه بودند تا الان استقلال پادشاهی
یونان در رومیان پیش از میلاد عیسی علیه السلام بصد و چهل و پنجسال بوده است


فتوحات اسلامی
(۳۲۲)
استطراد

تدین و میان ستاره پرستی بوده بتها که بصورت کواکب تراشیده عبادت میکردند در عبادات
نیز تابع یونانیان بودند زیرا که اکثر مردمان بدین پادشاه خود میباشند همان دین باطل
متدین بودند تا زمانیکه به نصرانیت داخل شدند بعد از دو صد و سی هفت سال از
ولادت حضرت عیسی علیه السلام بعضی ملوک بعد از داخل شدن بدین نصرانیت با کین
بت پرستی عود نموده متابعان عیسی علیه السلام را میکشتند و بعضی علیه السلام را
قبول میکردند بهمین قسم رفتار میکردند تا وقتیکه قسطنطین شان امالک گردید
بعد از ان ملت مسیحی را تحسین نموده در ملت نصرانیت داخل شده مردمان اکثر نموده
بدخول و تمسک ان بعد از میلاد عیسی به سیصد شش تمام رومیان نصاری شدند
پایتخت پادشاه روم شهر رومه بود تا زمانیکه قسطنطین شهر قسطنطنیه را بنا نموده پا
سلطنت را از رومه نقل بقسطنطنیه داد و اینوقعه بعد از سه صد و دوازده سال
از مولود عیسی علیه السلام بوده چنانچه گفته اند تاریخ بنای قسطنطنیه نیز همین است
نقل تخت سلطنت بقسطنطنیه بتاریخ سه صد و سی سال از مولد عیسی علیه السلام
بوده بنای شهر روم را ملکی از ملوک دم روملس نام که وی ارومه درومیه نیز میگفتند
پیش از غلبه یونان بنا نمود قبل از میلاد هفتصد و پنجاه و سه سال اما بیان کیفیت
یونان برفرس و غلبه و میان بریونان و دفعات شان طویلست حاجت تذکار
ندارد چون روم بر یونان غلبه کرده پادشاهی را از ایشان سلب نمودند بسیاری
از ملوک اطاعت شانرا نمودند مانند ملوک فرنگ که در ار و پا بودند و بسیاری ملوک افریقیه
و اسیا خلاصه انکه پادشاهی دم قوی ترین پادشاهان روی زمین گردید تا سنه هفصد
و هفتاد و شش عیسوی که قبل از هجرت به یکصد و چهل و شش سال بود باقی ماند بعد از ان
ملک ایطالیا بر رومه تغلب نموده از تصرف پادشاه قسطنطنیه جدا کرده از ممالک اطالیا
گردید اما دولت شان مستقل نگردید بلکه بسیاری از دولت های ارو پا نزاع نموده
مابین شان دو خورد واقع گردید که کلام بذکر آن طویل میگردد خلص انکه ملک اطالیه را
استقلال تام و صف نداد مگر در سنه یکهزار و بیست و هفت عیسوی مطابق سنه چهار صد
هجده هجری استقلال شان در ملک تا همین وقت ماند اگر چه نسبت با صل ملک شان مقدم
بودند که پیشتر دولت اند پا بودند اوجه انکه اول کسیکه و مه را از تصرف روم شد
آنها بودند اگر چه کمال استقلال شان اخر بود لیکن اول استقلال سنه چهار صد هفتاد
شش مسیحیه پیش از هجرت به یکصد و چهل و شش سال بلکه پادشاهی شان بیش از ان
بود اما تحت اطاعت ملک روم بودند گفته اند که اول هجوم شان در زمین ایطالیا
سنه


فتوحات اسلامی
( ۳۲۳ )
اسطانو

وسکنی دران سرزمین قبل از میلاد هزار و هفصد سال بود همین است دلیلی کسانیکه میگویند
آن نام پیشتر بودند از ملوک افرنج اروپا پیشه دران مان رئیس شان بنسب بمنزله ملائکه
اما دخول شان در نصرنیت بعد از میلاد به نصد سال شد بعد از ان دین نصاری
شایع شد در طایفه فرنگ ساکن اروپا تا سنه هفصد و نود و شش از ولادت عیسی
علیه السلام بعهدی یاد گردیدند تا اینکه عام گردید داخل شدن اکثرشان در نصرانیت
مگر داخل شدن روسیه در دین نصرانی از همه مؤخرتر در سنه سیصد و هفتاد و پنج
هجری چنانچه ذکر نمودیم واقع گردید چون ایتالیا مقدم تر اروپائیان بودند ازان
سبب اساس دین و مقر رئیسهای ایشان شدند نصاری بعد از رفع حضرت عیسی
علیه السلام به آسمان چنانچه در زمان خودشان مقر بودند بحق حق تعالی رسالت
حضرت عیسی علیه السلام که او بنده خدا و رسول اوست اما بعد از اندک زمانی
تفرقه میان شان حاصل دیده سه طایفه شدند ملکانبه نسطوریه یعقوبیه
ملکانبه قائل تثلیث گردید چنانچه گفته است الله سبحانه لقد کفر الذین
قالوا ان الله ثالث ثلثه آنها میگفتند که خدا سه است اله و مسیح
و والده او و همین قوم میگفتند که مسیح ناسوت کلی است قدیم وازلی است و میگفتند
که مریم زائیده است خدای ازلی او نیز اطلاق پدری برخدا و لفظ پسری بر عیسی
با طلاق حقیقی از عقائد فاسده شان است تعالی الله عما یقول الظالمون
علوا کبیرا ۔ اما نسطوریه قابل بامتزاج نیستند بلکه میگویند کلمه بر وجود عیسی علیه السلام
مانند طلوع آفتاب بر روزن یا بلور طلوع نموده یعقوبیه قائل بامتزاجند میگویند کلمه
بر وجود عیسی علیه السلام گوشت و خون گردیده یعنی آله مسیح کرده چنانچه حقتعالی عقیده
باطله شان را تقبیح نموده میفرماید لقد کفر الذین قالوا ان الله هو المسیح ابن
مریم اما مسلمانان بقرار فرموده الهی که در قرآن عزیزان گفته ان مثل عیسی
عند الله کمثل آدم خلقه من تراب ثم قال له کن فیکون معتقدند
مراد همین کلمه کن است که عیسی علیه السلام کلمه الله گفته میشود از جمله موهومات و شبهات
که نصاری اله بر الوهیت عیسی علیه السلام قائل کرد نیا و تندرست کردن کور ما در زاد
و مبروص و زنده کردن اموات بود نمیدانستند که تمام اینها بامر و قدرت او تعالی بود نه
بقوه حضرت عیسی بلکه بفعل و ایجاد خداست که بدست عیسی جاری نمود حق تعالی
بر الزام و ابطال گمان شان فرموده ما المسیح ابن مریم الا رسول
قد خلت من قبله الرسل وامه صدیقه کانا یا کلان الطعام


فتوحات اسلامی
( ۳۲۴ )
استطراد

وَيَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ أَنْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ أَنْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ
این فرموده الهی که یا کلان الطعام دلیل قاطع است بر محتاجی هر دو بسوی طعام مانند سایر
حیوانات پس چگونه کسیکه طعام میخورد و زنده گی او بطعام موقوف است خدا باشد
دیگر اینکه طعام خورنده ببول و غایط محتاج است کسانیکه بول و غایط کنند چگونه خدا میباشد
خوردن طعام کنایه از بول و غایط است جهت تحش الفاظ به بول و غایط تلفظ نشد چرا که کلام
الهی در نهایت پاکی و شیرینی است با کمال فصاحت و بلاغت دیگر از جمله اشتباه شان بودن
حضرت عیسی علیه السلام بی پدر و مادر ــــ که وی را خدا میدانند حق تعالی شبه آنرا
باطل نموده میفرماید قوله تعالی إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ
مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ یعنی مثل خلقیبت حضرت عیسی علیه السلام در نزد
خداوند مانند خلقیت آدم است که ویرا از خاک خلق نموده و بعد از ان بر آوی گفت بوجو
باش پس موجود شد بعد از زمانها طویل نصاری سه فرقه گردیدند یک طایفه را کاتولیک
و طایفه دیگر را بروتستانه می نامند با وجود این بینشان در امور دین اختلاف کثیر واقع
گردیده مذهب مختلفه منشعب شد که این مختصر جای تفصیل آن نیست تمام شان بعث
اقرار دارند اگر بعضی میگویند که بعث بارواح و اجساد است و بعضی میگویند بعث
با رواح است نه با جساد در تاریخ امام محمد بن جریر طبری مذکور است که قیام قیامت را
جمیع اهل سلام و اهل توریت و انجیل و مجوس ایان داشته مقرند غیر از اهل توحید منکرند
و نیز تمامی شان بفناء جمیع عالم اقرار ند غیر از واحد قدیم کسی باقی نمی ماند و انکر حق عز وجل
زنده کننده بعد از فناء بمرامیز نده بعد ہلاک شان است بکر قومی بت پرستان
که بفناء و مقره به بعث منکرند کلماتینه را کاتولیکه می نامند این صفت مدح است
در نزدشان چنانچه تسمیه اهل سنت در نزد مسلمانان اما یعقوبیه و نسطوریه یکی
از یشان در بلاد فرنگ موجود نیست مکر در زمان سابق موجود داشتند نا پدید شدند
در نصاری شام و مصر و عراق و حبشه در شار یکی از انها اگر موجود شود حاصل کلام انیکه اہل
مذهب کا تو لیکی ناما ملکا نیه اند رئس مذهب کاتولیکی سقف عظیم و دانشمند کبیر و سپس
فخیم است که آن را با با می نامند در سنه هفتصد و بیست شش مطابق سنه بحصد عشت
ہجری تخت ریاست او دولت جمهوریه قرار دادند ابتداء امر با با از همان تاریخ بود مقر
و سکنی او در رومه نزد دولت اطالیا است بر هر کس که متمسک نذہب کاتولیکی باشد با با
ریاست دارد بمعنی که در آجرادات احکام دینیه باطنیه ومی ناظر است آن جز لقب است
در نزد مسلمانان طایفه که تحت سلطنت او بود در امریکا از طرف و متمرد دشت نیز اکثر طایفه

با با
رئس فیضت
مشهور به پاپ


فتوحات اسلامی (۳۲۵) استطراد

بر مذهب کاتولیکی بودند تا در سنه مذکور دولت جمهوریه تحت ریاست وی گردید امر پاپاها
همیشه در ترقی بود تا ئیکه سطوت دین و دنیای شان مربوط به پاپا بود چنانچه برای شان
ممالک وسیعه در زمین بجر ریاست شان بدرجه بود که عزل و نصب ملوک آنمه بآله تهیئیت
آنها بود سطوت خود شان بر همه ملوک شان زیاده بود چنانچه باقی پادشاهان ایتایود
بالای یکدیگر که بر کلال سلطنت و علو مقام شان دلالت کند اعتبار شان بحدی رسید
که در وقت سواری اکثر ملوک رکاب آنها را میگرفت اگر مجاریه ما در شان امر میکرد مخالفت
نمی کردند اگر کسی از گفته شان تخلف کردی وی را زنده بآتش می سوختند یکبار پسرا
که بطلب آمرزش به خدمت پاپا آمده بود حکم نمود که سه روز در ایام زمستان بپای
برهنه پیش وی قصر پاپا ایستاده شد یکدفعه ملک جرمانیا پیش وی پاپا آمده طلب غفران
میکرد پاپا را خوش نیامده تاج او را بپا خود زد—بعضی از مورخین متاخرین فرنگ
گفته اند که جهالت آن عصر چنان چشم قبایل اکور نموده بود که خطار ا در لیس دین منصور
نمی کردند بر هر حکم شان مزعن و بر هر چه رأی شان قرار گرفتی منقاد بودند گویا وی
از طرف خدا نازل شده از هر عیب مبراست چون شوکت آنها باین درجه رسید در
اروپا مملکت نماند مگر از فعال شان مضطرب و پادشاه نماند مگر از طمع شان بلرزه و تحت نماند مگر از توب
آن بشورش ازین هر فتنه های بسیار تولید گردید کار پاپا ها اندک اندک تنزل کرد
تا سنه هزار و هشتصد و هفتاد و یکمطابق هزار و دو صد و هشتاد و هشت هجری امرشان
بالکلیه ساقط شد تا ئیکه ایتالیا ها به پایتخت مملکت پاپا داخل گردید آن را اخذ نمودند
و برابر کاتولیکه محض رئیس مقرر کردند مقر او در کنیسه مقرر گردید غیر ازین دیگر تصرف
باد نماند تا اینوقت امرشان همچنین باقی ماند احکام رعایا و انچه تعلق به سیاست و تدبیر
ملک داشت قوانین بیکر نای خود وضع نموده بر آهر نوع از کارها مجلس مخصوصه مرتب
کردند همچنین کردند باقی دل اروپا اگرچه در نزدشان انه انجیل و کتب مقدسه احکام
مدونه که تعلق به عبادت و معاملات و نکاح وغیره مدون و موجود بود بسیاری را
ترک کرده بقوانین موسسه خود که در تثبیت ملک اقوای میدانستند رفتار میکردند
بعد ازان طائفه که مسمی به کاتولیکیه بودند بر مذهب کاتولیکی مستمر بودند تا قرن نهم
چون منکرین ریاست پاپا بسیار شدند آن ها را برتستان نامیدند این تسمیه
در نزدشان مانند تسمیه مبتدعین که خارج از مذهب اهل سنتند از اهل اسلام برای
اهل اسلام مخالفین و مبتدعه می نامند این اصطلاح شان در قرن نهم هجری شایع
شد این فرق بزرگ است بین دو طایفه نصاری با آنکه بر آشان لقب قبیح است

ابتلای مسله [ILL]


استطراد
(۳۲۶)
فتوحات اسلامی

بسیاری ازین بتسمیه بد نمیبرند لکن اکثری شان استنکاف میورزند چنانچه برای شان
گفته شود که تو پروتستانی ابا نموده میگوید من پروتستانستم مریکا تولیکیه ام
اگرچه معترف به ریاست با پا نباشد نیز بین این دو فرق اختلافات بسیار است
اعظم اختلاف نیکه اقرار بریاست پاپاندارند بلکه میگویند پاپاهم از جمله رؤسا اساقفه
ریاست اساقفه منحصره با پانیست بلکه ریاست بین او و اساقفه قسطنطنیه و اسکندریه
مشترک است یکی را ازین اساقفه ثلاثه بردیگری مزیت و فوقیت نیست اما
کاتولیکهای اصلیه میگویند که ریاست مختص پاپاست - دیگر از جمله اختلاف شان بعضی
پروتستان مخالف ملکانیه اصلیه اند در اعتقاد تثلیث زیراکه ایشان در کتب اهل اسلام
دلائل وحدانیت شان نظر کرده اقرار بجهت دلایل کرده بروحدانیت حق تعالی معترف شده ام
لکن برسالت سیدنا محمد صلی اله علیه وسلم معترف نشده و برسالت عیسی علیه السلام چنانچه
عیسی علیه اسلام بنده و رسول خداست اقرار دارند در بقیه دیانت خود با نصاری
متفقند چون موضع موضع بیان مخالفت بین پروتستان و کاتولیکیه بود
چنان ذکر شد لکن تمامی پروتستان هم قایل بوحدانیت اله تعالی نیستند بلکه
مانند کاتولیکی قایل بتثلیثند از حمه که اقرار بریاست پاپاندارند پروتستان
گفته میشوند بعد ازان تمامی فریقین را عبادات و مشروعات مختلفه است باین اختلاف
بسیار تمامی شان در یک امر اتفاق ندارند مگر در هر دعا که همه آن را در اثر مسیحیت
دعا متفقند اما در نماز و روزه اختلاف بسیار دارند از انجمله که روزه را کاتولیکی
فرض و پروتستان سنت میدانند روزه مذکور در سالی چهل روز بفصل بهار که متصل
روزه باخر بهار تمام شود تعیین و نه بین شان متفق علیه است لکن کاتولیکی
که اهل دیانت قویه اند میگویند که روزه امساک از طعام و شرب از طلوع آفتاب
تا غروب در چهل روز اما پروتستان و بعضی کاتولیکیه میگویند که روزه امساک
از انواع گوشت هاست غیر از گوشت ماها ول باقی اطعمه را جائز میدانند مگر آنچه
از حیوان پیدا شود مانند شیر و روغن هم تناول آن را جائز نمیدانند نان و حلوا
و خمر و آب را در حالت روز تناول میکنند - دیگر فرق بین شان انیکه برای شان
اولیاست که اعتقاد داشته در امورت خود وسیله می سازند لکن بین شان اختلاف
بعضی اولیا که بعضی اعتقاد دارند بعضی منکرند و همچنین فرقه دیگر اولیا را که متقد
آن تولیکست کسی از پروتستان بوی خلاصی ندارد در پروتستان فرقه ایست
که ایشانرا الاغنیه و فرقه ایست که انرا دیانت روسیه الارثودکس می نامند این نام


فتوحات اسلامی
(۳۲۶)
استطراد

بسبب کے معترف بریاست پاپا ندارند اگر چه با جمیع دیانات و اعتقادات با کاتولیکیه
متفقند بسیاری از لاتینیه و اهل یانت روسیه میگویند ما کا تولیکیم جهته فخر
کردن بلقب برای شان گفته میشود که دروغ میگوئید شما لاتینیه یا اهل یانت روسیه هستم
زیرا شما بریاست پاپا معترف ندارید در آنجا فرقه های بسیار و مذاهب مختلفه است
که بعضی بعضی را کافر میدانند حاجت بذکر آن نیست مدعا اینسکه فرق بین کاتولیکی
و پروتستان در نزد آن ها اقرار بریاست پاپا و عدم اقرارست بیشتر شاختی
که اصل صلاح نزد اروپائیان در تاسیس دیانت اقدمیت در پادشاه دولت اطالیات
با وجود این بعضی شان منکر بریاست پاپا اند در نزد شان پروتستان گفته میشوند
لکن اکثرشان معترف ریاست پاپا اند اقرار دارند که ایشان کاتولیکی اند بعضی
از فرنسیس و انگلیز و غیر هم چنانچه از ملت نصاری برآمده اند در باطن اگرچه
در ظا هر آدها نصرانیت می نمایند آنها مانند زنادقه در نزد مسلمانانند آنها در
باطن به چیزی از دیانا خود بلکه به نبوت عیسی علیه السلام و باقی انبیا علیهم السلام
اقرار ندارند تا اینسکه بعضی از ایشان منکر صانع و بعث و نشورند میگویند دیگر چیزی
نیست مگر انکه رحم با ما را دفع و زمین ما را فرو می برد ما را د هر هلاک میکند این طایفه
ملعونه دهریه میباشند لکن عقاید خود را ظاهر نساخته خود را برملت نصاری نشان
میدهند- قاتلهم الله بفضله اللهم طهر الارض من جسادهم الخبيثه
آمین اینقدر از بیان دیانت نصاری کفایت است کلام ما بذکر پیترو ولت آہے
شان و کیفیت ابتدا ر هر دولت و تاریخ دخول شان در نصرانیت تمام میکنیم اما
دولت فرنسیس اصل شان شعب قبیله مختلفه و اقا مختلفه داخل آن بلاد الرش
و سرزمینی که حال متصرفند وطن گرفتند احصع اشهر آن قبایل قوم بودند که آنها کلتیین
می گفتند فرنگ هم می نامیدند بعضی گفته اند که اصل آن فرنگ است کاف بسین
بدل گردیده در تاریخ ابن خلدون در نزد ذکر فرنسیس گفته ای طایفه که مشهور با فرینجه
و عامه آن را فرنسیس می نامند نسبت شان بطرف ستر لیست از امهات بلادشان
که افرنشه نامیده میشود نسب اکثرشان به یافث بن نوح علیه السلام میرسد با وجود
این بسیاری از غیر جنس شان همراه آن ها خلط شده بآن ها ملحق گردیدند غالب
اینست که هرگاه فرنگ مطلق ذکر شود مقصود فرنسیس است گاهی اسم فرنگ بر غیر یشان
از طوایف باشنده گان اوروپا نیز اطلاق میشود چنانچه در همین زمان شایع گردیده
ابتدا پادشاهی در فرنسیس از سنه چهار صد و سبیت میلادی آن پیش از مجرت


فتوحات اسلامی
( ۳۲۸ )
سفر اد

به دو صد و دو سال بود این تاریخ ابتدا انتظام ملک استقلال شان بود اما پیش از ان برای
شان ملوک بود مگر امر شان منتظم و استقلال نداشتند بلکه گاهی مستقل و گاهی تحت غیر خود
بودند واگر ابتدا اصلی شان اعتبار کرده شود پیش از میلاد عیسی علیه السلام به پنج قرن
بودند تحت اطاعت پادشاه یونان بعد از رفتن ملک یونان زیر طاعت و قهر رومیان
زنده گانی میکردند ملک مستقل مع ان ما نهار برایشان گان نبود دیانت شان عبادت
بتها بود که بصورت کواکب ساخته شده بود بعضی از دیانت شان قبل از دخول درون نصرانیت
تغییر نموداند که عبادت شان مانند عبادت ہنودیت پرستی بود بعد از ان در سنه
چهار صد و نود شش داخل نصرانیت شدند اول کسی که در نصرانیت داخل شد ملک
کلویس بود بعضی از ایشان بهیچ دینی متدین نشدند بلکه منکر بعثت انبیاء علیهم السلام
و منکر صانع بودند حال خود را می پوشیدند بیشتر شان ادعا مذهب کاتولیکی مینمودند
بسیاری از ایشان بمذهب پروتستانی بودند از پادشاهان مشهور فرانسیس
کار لوئیس کبیر سیمی به شار لمان در ترقی علوم عقلیه و فنون ادبیه و صناعیه
که دولت بشان اتساع بیاید و آوازه آن شایع و ذکر آن در عالم منتشر شود سعی
بود چهل و پنجسال در پادشاهی مکث نمود معاصر هارون الرشید بود بین او و هارون
مکاتبات جاری بود هارون الرشید یکبار شطرنج قیمتی و ساعتی فلکی از مخترعات
بلاد مشرق بوی هدیه فرستاد و ہم انواع کثیره از تحفه های زراعتی که در بلاد
افرنکیه پیدا نمی شد فرستاد کلید های کنیسه که در بیت المقدس بودیم نزدش تقدیم کرد
محال که از طرف هارون الرشید در بیت المقدس بود امر داد که زوار اینگسله بلاد فرنسیسه
به زیارت می آید همراه شبکه بهترین معامله رفتار کنند شار لمان مذکور در سنه
هشتصد و چهارده عیسوی مطابق سنه یکصد نود و نه هجری بعد از فوت هارون الرشید
فوت کرد اما عدد سكان زمین شان و شماره رعایا و عساکر و غیره از اموال
و سلاح شان را حاجت ذکر کردن نیست و هم انچه بین ایشان و باقی دول افرنح
از محاربات و تغلب بعضی بر بعض واقع شد. حاجت بیان نیست جنگ بین فریای
و انگلیز مقدار یکصد شانزده سال دوام کرد که گاهی غلبه از فرنسیسی و گاهی
از انگلیز بود چنانچه ابتدا آن محاربه از سنه هزار و سهصد و سی و هفت مسیحیه
مطابق سنه یکصد و سی و هشت هجری و اخر مصالحه محار به سنه هزار چهار صد و پنجاه و سه
مطابق سنه هشتصد و پنجاه و نهت این حکایت در تاریخ شان بطریق بسط می باشد
که آن را حرب صد ساله میگویند استیلاء فرانس بر جزایر افریقیه سنه هزار دو صد و نود


فتوحات اسلامی ( ۳۲۹ ) استطرداد

شش محاکم تونسیه در حمایت شان داخل شد.

امداد دولت انگلیس که انها را انگلتر ا
یا بر طانیا میگویند
اول ظهورشان پیش از میلاد عیسی علیه السلام به پنجاه و پنجسال بود میان آنها وفرنگیان
دول ارو پا محاربات بسیار واقع گردید ملک و استقلال نشان منتظم نبود تا سنه هشتصد
و بیست و هفت مسیحی موافق دو صد و سه هجری اول دخول شان در نصرانیت سنه نصد
و نود و شش مسیحی مطابق بیست و شش سال قبل از هجرت آنها هم مانند فرنسیس
کاتو لیکیه و برتستانی و دهریه بودند اما اصل آنها که نسب شان بآن میرسد نیز از
قبایل مختلفه جمع گردیده و نیز در ایشان جماعتی از کلتیین وطایفه است که نسبشان
به یافث بن نوح علیه السلام میرسد آنها را دو جزیره است یکی را برطانیا دیگریرا
ایرلند میگویند بواسطه این دو جزیره دولت شان بدولت برطانیا و ایرلند
مشهور است در اول امر خود وحشی بودند پوست و توشش می پوشیدند
مسکن های شان از چوب و برگ درخت و گاهی از گل بود کارشان شکار حیوانات
معیشت شان هم از همان شکار بود در معیشت خود مانند مرد مایه گان هرم به بودند
سنگ و چشمه آب را پرستش میکردند امرشان رو بظهور و قوت بود تا انیکه
دولت نشان قوی گردید ابتدا غلبه در اقلیم هند سنه ۱۶۰۰ مسیحی مطابق سنه ۱۰۱۴ هجری
اتمام غلبه شان بر هند بعد از جنگ او شخها سنه ۱۸۵۰ مسیحی موافق سنه ۱۲۷۰
هجری اما غلبه شان بر جبل طارق که در مغرب است و از اسپانیول و فرانسیس چند
بار قصد نمودند که جبل طارق را از تصرف انگلیز ها بکشند میسر نشد اسپانیول ها جبل
مذکور را در سنه هشتصد و شصت و هفت از تصرف مسلمانان سلب نموده بودند
این کوه از بزرگترین قلعه های عالم کلید بحر متوسط گفته میشود آن مقابله حزیه
خضرا که از بلاد اندلس فاصل بین جزیره و افریقیه است آن را جبل الفتح وجبل
طارق می نامند طارق بن زیاد شخصیسیت که سنه نود و دو هجری اندلس را
فتح نمود وی آزاد کرده موسی بن نصیر موسی مذکور آزاد کرده عبدالعزیز بن مروان
برادر عبدالملک بن مروان پدر عمر عبدالعزیز آن جبل باسم او منسوب بود زیرا
وی چون قصد اندلس نمود بر آن جبل نزول کرد بهمین سبب جبل فتح نظم میدا
میشود عامه آن را جبل طار میگویند که صحیح آن جبل طارق است .


فتوحات اسلامی
( ۳۳۰ )
بیان دولت نمسا

اما دولت نمسا
که اوستوریا نیز میگویند آنها نیز مرکب از اصناف پراکنده اند اکثری شان از تاتارها
ابتداء دولت شان از سنه سوم میلادی مسیحیه بود بعضی دول اروپا بران تغلب
نموده تحت طاعت خود داخل میکردند در سنه ۹۸۲ مسیحی مطابق سنه هجری سرآ
شان استقلال تام حاصل گردید دخول نصرانیت در حدود ساله ها است که بفرین
قبل دران سالها داخل نصرانیت شده اند بچنین کسانیکه بعد ازین ذکر میشود سالهای
قبل داخل نصرانیت شدند مگر روسیه که از همه جر تر نصرانی گردیدند در سنه ۳۷۵
سیصد و هفتاد و پنج چنان پیش ذکر گردید .

اما دولت پروسیه
آنها قسمت کلانی از جرمانیا میباشد جرمانیا را آلمانیا نیز میگویند الا فرقههای
بسیار در میانشان ملوک متفرقه است پروسیه طایفه از ایشان بودند ابتداء دولت
شان از سنه پنجاه و چهار میلادی مسیح علیه السلام استقلال تام از سنه ۱۳۱۵
مسیحیه موافق سنه ۷۱۸ هجریه بود بعد از ان بسیاری از دول خورد جرمانیا
تحت حمایت شان داخل شدند دولت شان کلان دیده مفتوح شد .

اما دولت روسیه که موسکوف نامیده میشود
آنها نیز از اجناس مختلفه مرکبند بعضی از ایشان نسب او به یافث نوح علیه السلام
میرسد قبل از استقلال خود تحت اطاعت رومانیها بودند قبل از میلاد مسیح علیه السلام
چون بعضی دول اروپا بقوت یافتند بر ایشان تغلب نمودند تحت اطاعت شان بوده
استقلال نداشتند مگر در سنه مسیحی مطابق سنه هجری مستقل گردیدند ماند
باقی اروپائیان بت پرستی میکردند دخول شان در نصرانیت سنه ۳۷۸ بود .

اما دولت اسپانیا که اسپانیول نیز گفته میشوند
ایشان نیز از اجناس مختلفه جمع شده اند ملوک شان در قدیم تابع دولت یونان
بعد ازان تابع رومانیان بودند بعد از ان از ملوک اروپا کسی که از ایشان قوی تر
بود بر آنها تغلب نمود . بعد چون مسلمانان اندلس را که تا سنه ۹۲ نود و دو هجری
بتصرف اسپانیا بود فتح نمودند بر اکثر ممالکشان مستولی شدند تا اینکه ملک ضعیفی
در آخر اندلس برایشان باقی ماند بین شان مسلمانان جنگهای بسیار واقع گردید
اندک اندک اندلس را تا آخر سنه هجری از تصرف مسلمانان کشیدند بعد از ان بقیه
مسلمانان را از اندلس کشیدند در سنه یکهزار و ده دولت شان استقلال یافت و تا


فتوحات اسلامی
( ۳۳۱ )
دولت ہسپانیا

شان مانند کسانیکه پیش گذشت بت پرستی نبود در زمانه که مذکورین پیش د اخل نصر انی
شدند این با هم داخل شدند.
اما دولت پرتوغال
آنها نیز تابع رومانیون بودند مملکت های شان در آخرهای اندلس بود چون مسلمانان
بر اندلس مستولی شدند مملکت شان به اندلس ضمیمه کردند چون در سنه ۸۹۹ هجری
اسپانیول ها اندلس را از تصرف مسلمانان کشیدند بعد پرتوغالها مملکت خود را از تصرف
اسپانیولها کشیده در سنه ہزار پنجاه هجری مستقل شدند.
اما دولت ہولاند که فلمنک گفته میشوند
دولت ہولاند زیر اطاعت ہسپانیا بود بین شان ہشت سال جنگ های بسیا واقع
گردیده امتداد داشت تا اینکه در حدود سنه منصد و هفتاد و هفت ہجری درملکت
خود مستقل شدند در سالہائیکہورہ استیلای شان در بلاد جاری بود و خول
شان در نصرانیت مانند کسانی که پیش ذکر گردید.
اما دولت دین مارک
در سنه ۶۳۹ مسیحی موافق سنه ۲۰ ہجری در مملکت خود استقلال یافتند.
اما دولت بلجیک
آن ہم از ممالک جر مانیا بودند استقلال نیافتند مگر از سنه ۱۹۱۳ مسیحی مطابق ۱۳۲۸
ہجری.
اما دولت سوسیس ہ
نیز ملوک اروپا بتصرف شان امتدادها میکردند تا در سنه ۱۲۹۸ مسیحی مطابق
سنه ۷۰۰ ہجری در ملک خود مستقل شدند.
اما دولت با وار یا
دولت شان بلوک بسیاری را جامع بود که هر آہر یک از مملکت صغیره بود آن ممالک
و ملوک تحت اطاعت کسیله قوی بود از ملوک اروپا زنده گانی میکردند بعد ازان
ممالک با واریا در سنه ۵۳۰ مسیحی مطابق قبل از ہجرت به نود و دو سال مستقل شدند
بعد در ہیمن سالہا این ممالک تابع ملک پروسیه اند حال ها را از بیان کردن
در فائده ضروریه ناگزیر آمد زیرا منفعت ہای بسیار درین دو فائده مندرج است.
فائده اول
اینکه بسیاری از مسایل فقهیه شرعیه بر معرفت دخول این طوایف در نصرانیت منوط


فتوحات اسلامی
(۳۳۲)
فائده اول

و موقوفست و آن اینست که اگر دخول شان در دین نصرانی قبل از منسوخ شدن آن
آن با ملحق باهل کتاب میگردند در حلال بودن ذبیحه شان و روا بودن نکاح شان برای
مسلمانان اگر دخول شان در نصرانیت بعد از منسوخ شدن دین نصرانیت بآمده چنچه
ذکر شد باهل کتاب ملحق نمیشوند بنسخ دین شان به بعثت نبینا محمد صلی الله علیه وسلم
میباشد امام رازی در تفسیر خود عند قوله تعالی والمحصنات من الذین
أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ تصریح فرموده انکه بسیاری گفته اند که نکاح کتابیه حلال است
که به تورات و انجیل قبل از نزول قرآن شریف متدین شده باشد بدلیل قوله تعا
والمحصنات من الذین اوتوا الكتاب من قبلكم پس قوله من قبلکم دلالت
میکند بر اینکه هرگاه کسی بعد از نزول قرآن شریف بکتب ما قبل متدین باشد
از حکم اهل کتاب بیرون است انتهی - خطیب شربینی در تفسیر خود در حلال بودن
ذبیحه شان نیز چنین گفته مولف گفته آنچه ذکر شد مذهب شافعی رحمة الله علیه است
اما مذهب ائمه ثلاثه باین تفصیل قایل نشده مطلق حکم به حلیت نکاح و ذبیحه اہل کتاب
می نمایند اگرچه بعد از نسخ داخل دین اهل کتاب شده باشند.
فائده ثانیه
دولت فرنگ پیش از ظهور اسلام در نهایت وحشیت بودند چنانچه به حرب صنایع
و انواع سیاست و تدبیر جنگها و انواع علوم عقلیه و انچه بایشان حال موجودی نو
معرفت نداشتند بعد از ظهور اسلام و مخالطت شان ہمراہ مسلمان از ایشان تعلیم
گرفته متمدن شدند بعض مورخین شان در نزد حرب صلاح الدین ایوبی که محاربه
بین مسلمانان و آنها ده قرن سادس جاری گردید و سمی به حرب صلیبی شده بیان نموده
که آن محاربه ها اگرچه نفوس بسیار ہلاک و اموال بیشمار تلف شده و مقصود حاصل نگردید
اما بریا فرنگیان نتایج نافعه بخشیده یکی انکه فرنگیان از انوقت شروع به تجوید
عساکر نمودند و بواسطه مواصلت مسلمانان صناعت تجارت و زراعت را اموختند
و بسیاری از علوم عقلیه و فلکیه را تعلیم گرفتند تواریخ نافعه تالیف علم معرفت
فلک توسعه نمود مولفات ابراز داشته اخلاق حسنه خوی گرفته در سفرهای بر و بحر برای
اکتشاف احوال قطار زمین عادت گرفتند امریکا را در سفرهای خود به سه ثمر
کشف نمودند که پیش از کسی معلوم نبود از مسلمانان انواع سواری کاری و لعب
به اسپان و نیز نار را کسب کردند معانی غریبه و اشعار مسلمانان از کلام شان
اخذ نمودند خصوصا کسانیکه از ایشان با مسلمان در اندلس مخلوط بودند و نیز


فتوحات اسلامی
(۳۳۳)
فائده ثامنه

مشورت در احکام را از مسلمانان تعلم گرفته دانسته اند که ملک باستبداد و عدم مشوره
فاسد میشود بر آخود احکام و قوانین تدوين نمودند که در امورت بآن رجوع میگردد
کتب اسلامی را بسیار جمع کرده بزبان خود ترجمه کردند تا معانی آنرا دانسته
انچه در ان صلاح ملک شان باشد اخذ نمایند مدارس برآ تعلیم و فنون تاسیس
نموده شناختند که ملک منتظم نمی شود مگر بهمین ها از مقالات بعضی مورخین شانست
که میگویند بکسی در شهری صلاحیت ندارد که شریعت از سلطان قوی تر نباشد
مرادشان به شریعت چیزیست که بر آ احکام و سیاست ملکی خود از قواعد عقلیه
تاسیس نموده اند هرگاه این سخن در احکام عقلیه باشد پس چگونه نیک است وقتیکه
مسلمانان به شریعت مطهره خود که تاسیس آن بوحی الهی شده مراجعه نمایند و بان
تمسک ورزند تا حکم سلطان تابع حکم شریعت شان باشد شکی نیست که شریعت
از سلطان قوی تر است نیز بعضی مورخین فرنگ گفته اند که ملت از ملتها بنیاد
استقامت نمی رسد مگر به احترام قوانین و احکام موسسه بر عدل چنانچه عدم احترام
قوانین منشا رجعت قهقریست در عالم توشکان نشود که این استقامت
به برکت قوانین عقلیه شان است بلکه آن مبنی بر تجربه های عادی در عهات اسباب
دنیوی است اما شریعت مطهره از تمامی آنها قوی تر است زیرا که وحی مبنی بر وحی
الهیست که اتباع انرا جالب کمالت میتواند میکند هرگاه آنها مخالفت قانون عقلیه را
موجب انحطاط به بینند شکی نیست که مخالفت شریعت مطهره کمال انحطاط را
حاصل نموده عذاب آخرت را هم بعقب دارد. بعضی مورخین شان گفته اند
که حاصل سخن اینست که سبب مخالفت اروپائیان با مسلمانان که در تمدن مقدم
بودند ابتدا تمدن اروپائیان گردید
تتميم كلام
بدانکه اکثر مفسرین کلام شریف و بسیاری از مورخین گفته اند که سه نفر تمام دنیا را از مشرق
تا مغرب مالک گردیده اند دو مسلمان و یک کافر اما دو مسلمان یکی حضرت سلیمان بن داود
علیهما السلام و یکی سکندر ذوالقرنین و کافر نمرودی که در زمان حضرت ابراهیم
على نبینا و علیه السلام بود بعضی کافر چهارم را زیاد کرده اند که بخت النصر باشد بخت النصر
تمام دنیا را مالک نشد مگر ملکیتی وسیعی داشت بخت النصر کسی است که بیت المقدس را
خراب کرد بنی اسرائیل را کشته هفتاد هزار را از ایشان اسیر کرد زیرا که در بنی اسرائیل
گناه و مخالفت بسیار شد حق تعالی بخت النصر را برایشان مسلط گردانید بخت النصر


فتوحات اسلامی (۳۳۴) تتمیم کلام

از مجوسیها بابل بود پدر وی مردف نیست بر عراق فارس عامل بود میان نمرود پادشاه و تخریب بیت المقدس نوزده سال بین هجرت و تخریب بیت المقدس هزار و سیصد و شصت و نه سال گذشت بیت المقدس مدت هفتاد سال خراب ماند بعد از ان جمعی از ملوک فارس بامر پیغمبر آنوقت ارمیا علیه السلام که از جانب حق تعالی بوحی شده بود آباد نمود بعد از ان مرتبه ثانی بعد از رفع عیسی علیه السلام به چهل سال که قبل از هجرت النبی صلی الله علیه وسلم به ششصد و پنجاه و چند سال باشد ویران گردید سبب این تخریب چنان بود که چون یحیی بن زکریا علیهما السلام را کشتند حق تعالی طایفه فارس و روم را بر ایشان مسلط کرد که ایشانرا قتل و اسیر نموده از دیار شان نفی و اخراج کرده بیت المقدس را خراب کردند این دو تخریب در قرآن شریف در سوره متبرکه اسرا مذکور است درین قول خدا تعالی وَقَضَيْنَا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيرًا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تا آخر آیه مرتبه ثانی را درین قول خود ذکر نموده قوله تعالی فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ یعنی ایشانرا فرستادیم و مسلط نمودیم تا اینکه بدی کنند وجوه شما را چنان کردند همچنان خراب باقی بود تا اینکه پادشاه از پادشاهان روم بعد از نصرانیت خود تغیر نمود و نیز کنیسه قمامه را برقبریکه نصاری گمان میکردند که عیسی علیه السلام در آنجا مدفونست بنا نمود شکل بیت المقدس را بزمین هموار نموده امر کردند که در موضع آن خاک و بدوز بالات شهر انداخته شود تا کسی بیت المقدس را نیابد موضع صخره شریفه مزبله گردید همچنان بود تا اینکه در سنه شانزده از هجرت امیر المؤمنین عمر رضی الله عنه بشام قدوم آورده بیت المقدس را فتح نمود از مزابل پاک کرده موضع صخره شریفه را بحالت اصلی آورد والله سبحانه علم سخن بطول شد باز میگردیم بسوی انچه بصدد بیان انیم از فتوحات اسلامی میگوئیم در سنه ۳۲۷ طایع لله خلع گردیده با قادر بالله احمد بن اسحاق بن مقتدر بیعت کرده شد در سنه ملکی روم بارمینیه نزول کرده شهر خلاط ۱ و غارت کرد و ارجیش را محاصره نموده مردمان اظهار ضعف کردند ابو علی حسن بن مروان کردی ده ساله با ایشان مصالحه نمود رومیان بعد از مصالحه ببلاد خود باز گردیدند در همین سال خان ایلک ملک ترک بطرف بخاری بمقاتله حرکت کرد امیر نوح بن منصور سامانی والی بخاری لشکری بسیار بملاقات او بیرون کرد لکن


فتوحات اسلامی
(۳۳۵)
غزوة يمين الدوله

ایشان شکست داد لشکریان امیر نوح به بخارا عودت کردند و ملکی عقب ایشان
بود تا با امیر باقی لشکریان خود بمقاتله از شهر بیرون شد مقاتله شدید کردند
تا اینکه بعون الهی معرکه از شکست الملک بزرگ گردید شکست خورده بشهرها
خود باز گردیدند باز در سنه پادشاه ترکان لشکری بسیاری جمع کرده بطرف
بخارا ی فت چون در ین وقت اختلاف که باعث هلاکت است بین مسلمانان
واقع شده بود ترکان بخارا را مالک شدند در سنه سبکتگین والی غزنه سلطان
محمود وفات کرد بین اسمعیل محمود پسران او در امر خلافت اختلاف واقع شد
بعد از ان پادشاهی بر اسلطان محمود کامل گردیده بر خرسان و غیره مستولی پادشاه
آن کلان گردید از خلیفه قادر بالله فرمان ولایت بلقب یمین الدوله بوی رسید
ذکر غزوه یمین الدوله سلطان محمود بن سبکتگین صاحب غزنه
در سنه لشکری بسیاری اسلطان محمود برای غزوای هند تجهیز نموده بر شور که از بلاد
هند است قصد نمود دشمن خدا جیپال ملک هند بالشکر انبوه بمقاتله وی آمد
یمین الدوله از لشکری خود پانزده هزار مردی جرار را انتخاب نموده بطرف وی
رفت با یکدیگر ملاقی شده مقاتله آغاز گردید فریقین در کارزار صبر نموده پادار
کردند چون نیم روز شد نصرت الهی رسیده لشکر هنود منهزم گردیدند ار ایشان
جایگاه بزرگی بر پاشد - ملک هند با جماعتی بسیار از اهل و عشیره خود اسیر گردید
مسلمانان اموال جلیله و جواهر نفیسه را از ایشان غنیمت گرفتند از جمله آن تأملا
از گوهری مشکل که دو صد هزار طلا قیمت داشت بگردن ملکشان بود و دیگر قلاده های
قیمتی بگردن رئیسان اساری بود گرفتند پنج لک غلام اسیر کردند از بلاد هند شهر های
بسیار را فتح کردند چون از غزوات خود فارغ گردید نخواست که ملک هند را که اسیر
نموده بود رها کند تا اینکه هنود وی را به خصلت خواری به بینند با نچه بروی قرار
داد کرده بود از وی گرفته رها کرد از عادت هندوها چنان بود که هر کس از ایشان
در دست مسلمانان اسیر میگردید بعد از خلاصی او در امری است قبول نمیکردند چون
ملک هند بعد از خلاصی حال خود را دیده ناگوار آمده سری خود را تراشیده خود را
با تش انداخت قبل از آتش آخرت بآتش دنیا سوخت الحمد لله
ذکر غزوه دیگر ایضا بطرف هند
چون یمین الدوله از امر جیپال فارغ شد مصلحت دید که بغزوای دیگر برود بطرف
و یهند عزیمت نمود آن شهر را محاصره نموده اقامت کرد تا آن را قهرآ فتح نمود


فتوحات اسلامی
(۳۳۶)
غزوه بطرف هند
بعد وی اخبر رسید که جماعتی هندو بابی به شله های آن کوه ها جمع گردیده غرم فساد عناد
دارند طایفه را از لشکریان خود بآن طرف سوق او بر ایشان واقع گردید کشتن
بسیاری در ایشان اجرا نموده که از ایشان یکی نجات نیافت مگر شما خبر بردند بعد
از ان بطرف غزنه سالم و ظافر بازگشت .
ذکر غزوۀ بهاطیه از بلاد هند
در سنه سیصد و نود و پنج یمین الدوله بهاطیه را که از اعمال هند است قلعه محکم
دیوار ها عالی داشت و در آن خندق عمیق تعبیه شده بود غزا نمود حاکم شهر امتناع نمود
بیرون شهر برآمد با مسلمانان سه روز متوالی مقاتله کرد روز چهارم از فضل الهی شکست خورده
عزم داخل شدن شهر ها نمود مسلمانان روی سبقت در ب شهر را گرفته مالک شدند شمشیر
مسلمانان از پیش و پس ایشان را احاطه نمود مقاتله را کشته ذریه ها را اسیر نموده
مال ها را گرفتند اما ملک هند چون هلاک خود را معاینه کرد جماعت از معتبرین
ثقات خود گرفته سر آن کوه ها را پناهگاه خود ساخت سلطان محمود لشکر اندکی را
خفیتاً بر ایشان فرستاد آن ها وقتی خبر شدند که لشکریان اسلام دور ایشان را
احاطه نموده شمشیر ها را در ایشان حکم ساختند چون ملک هلاکت خود یقین کرد
خنجر را گرفته خود را تسلیم مالک دوزخ گردانید . سلطان محمود در بهاطیه اقامت
نمود تا اینکه امر آن باصلاح و قواعد آن را مرتب کرده بطرف غزنه بازگشت کسی را
بر ایشان خلیفه نمود که بر مسلمانان آنجا انچه واجب باشد از احکام دین تعلیم
نماید در بازگشتن خود سختی بسیاری را از کثرت و زیاده شدن آب دریا ها دیده
انچه همراه او بود با جماعت عظیمی از لشکریان در آب غرق شدند خود بسلامت
به غزنه عودت کرد .
ذکر غزوۀ ملتان
در سنه ۳۹۶ سلطان محمود بطرف ملتان بغزا رفت سبب این بود که داؤد تا
اسلام آورده بود بعد از ان باعتقاد وی خبیث کشته ملحد گردید اهل ولایت خود را هم
بمعتقد خود دعوت کرد مردمان وی را اجابت کردند سلطان خشم نموده مصالحت دید.
که با وی جهاد نموده از گمراهی ویرا فرود آورد طرنی وی حرکت کرد شهرها ئیکه در راه وی
بود دید که از کثرت آب ولای امکان گذشتن ندارد خصوصاً سیحون که طرف آن مانع
عبور است بطرف اندبال کس فرستاد که وی را از میان بلاد خود بطرف ملتان را
داده مانع نشود اندبال گفته وی را قبول نکرد سلطان محمود پیش از ملتان به اندبال غزان

ملتان شهر مشهوریست
از شهرهای هند

جاریه


فتوحات اسلامی (۳۳۷) غزوه ملتان

محاربه کرد شهرهای او را خراب و قتل و تاراج کرده بناهای آنرا باتش دادن باال زرد
و بطرف شهر ملتان گر سیحت سلطان در عقبی می تند شهابی که اثر شیطان از تنگی
به تنگی میرفت تا به کشمیر رسید چون ملک ملتان خبر سلطان را شنید عجز خود را از استادن
بمقابل آن دانست مال های خود را به سر ندیب نقل داده ملتان را خالی کرد یمین الدوله
بملتان رسیده نزول کرد دید که اهل ملتان در گمراهی خود کو را نه اند اطاعت ندارند
ایشانرا محاصره نموده کار را بریشان سخت گرفت مقاتله استوالی کرد تا اینکه شهر ملتان
بقهر و غلبه گرفت بیست هزار درهم از سزای نافرمانی شان اخذ نمود.

ذکر غزوه کواکیر

بعد ازان فت از ملتان بسوی کواکیر در انجا شش صد بت بود شهر را فتح و بتها را
سوخت والی شهر بسوی قلعه خود گریخت یمین الدوله به عقب آن فت آن قلعه
آنقدر وسعت داشت که چهل هزار نفر دران میگنجید و در ان قلعه چهل فیل بیست
هزار دابه و در انچه که کفایت کند تمامی انا مدتی میان قلعه موجود بود یمین الدوله
در شهر اقامت نمود بین قلعه و شهر هفت فرسخ بود متصلاً بیشه بود که مانع رفتن
راه مشاهده میشد کسی را طاقت رسیدن بنود سلطان بقطع کردن آن امر داد
و در راه آن وادی عمیق بود که قعر آن دیده نمیشد حکم نمود که پر کرده شود از وی
مقدار که بیست سوار عبور نمایند بوست مالا از خاک مملو نموده در آنجا انداخته پر کردند
یمین الدوله خود را بقلعه رسانیده آنرا مدت چهل سه روز محاصره نمود حاکم
با یمین الدوله مراسله نموده طلب صلح کرد سلطان اجابت نکرد درین حین خبر خلاف
خراسان رسید قصد مرجعت نمود ملک ہند را بر چهل فیل و سه هزار روپیه نقره مصالحه
نمود چون از بستن منطقه استعفی کرد یمین الدوله بوی خلعت داد پوشیده آن خلعت
را انگشت خورد خود را قطع کرده به خدمت یمین الدوله فرستاد که بر قرار و اعتقاد
وی معتقد باشد یمین الدوله جهته وقوع اختلاف به خراسان باز گردید قصد داخل
شدن بهند را تصمیم داشت .

ذکر غزوه بطرف هند

در سنه سه صد و نود و هفت یمین الدوله بطرف هند حرکت کرد سبب این بود که بعضی
پادشاه زاده گان ہند بدست سلطان اسلام آورده بودند ایشان امیر شهرهای
که فتح کرده بو خلیفه نموده بود درین حال خبر رسید که پس مرتد و میل بکفر و طغیان
نموده اند سلطان به جدیت بان طرف سیر نمود چون نزدیک سید ہندی از


فتوحات اسلامی
(۳۳۸)
غزوة بهیم نغر

پیشروی کر تسخیر آن ولایت را پر گرفت و حکم اسلام را بر ایشان ساده گردانید بعضی اصحاب حجه را بران خلیفه نموده بسوی غزنه بازگشت.

ذکر غزوة بهیم نغر

در سنه نود و هشت عزم غزا نمود یمین الدوله و رفت تا رسید بساحل دریا هند مندر انجا بر همن پال بن اند پال بالشکرهای هند و بر اطلاقات نمود زمانها از روز مقاتله کردند نزدیک بود که هندیان بر مسلمانان ظفر یابند بحق تعالی مسلمانان انصرت داد مسلمانان بر ایشان ظفر یاب گردیدند هندیان شکست خورده پس پاشدند مسلمانان آنهارا نه برسشیمتر گرفتند یمین الدوله برهمن پال را تعقیب نمود تا اینکه رسید به بهیم نغر که بر کوه بلندی بود که هندیان آن موضع را خزینه بت بزرگ گرفته بودند پس نقل میدادند بسوی او انواع ذخیره ها و دسته های جواهر ها را هر شرت و این کار را دین و عبادت معتقد بودند ازین حیث بقدت مدید در انجا چیزها جمع شده بود که مثل آن شنیده نشده بود یمین الدوله آن موضع را فرود آمده محاصره کرد چون طایفه هنود جمعیت و حرص آن ابر قتال و حمله های پیاپی ویرادیدند بیدل شده ترسیدند و طلب امان نمودند و درب قلعه را کشودند مسلمانان قلعه را مالک شدند یمین الدوله با خواص و اشخاص معتمد خود بالا رفته از جواهر بیرون از شماره و از دراهم نود هزار درهم شاهیه و از ظرفهای طلا و نقره تا هفت هزار و چهار خروار گرفت در آنجا خانه بود مملو از نقره که طول آن خانه سی گز و عرض آن پانزده گز و بسیار ازین منقعه همراه این غنایم به غزنه آمد آن جوهر را در صحن سرآ خود فرش نمود هرگاه ایلچیان ملوک پیش وی می آمدند پیشان را در انجا داخل میکردند میدیدند چیزی را که مانند آن نشنیده بودند والله اعلم.

ذکر غزوۀ بهند

در سنه چهارصد جمع آوری نمود یمین الدوله به عزم هند به غزای نارین بعد حرکت نمود بانجا رسید بانیه را سوخت حکم اباحت نمود بت های شانر انگون سار کرد چون ملک هند دید که قوت مقاومت ندارد باوی با صلح مرسله نمود و معاهده کرد بر مالیکه ادا نماید و پنجاه فیل و اینکه بر خدمت وی زیاده از دو هزار سوار نباشد آنچه را بذرل نمود اند وی گرفته بسوی غزنه عودت نمود.

ذکر غزا نمودن یمین الدوله بابلاد خواص و غیره

در سنه چهارصد و یک یمین الدوله شهرهای اور را غزا کرد و آن بلادیست نزدیک غزنه در آنجا


غزوات یمین الدوله
(۳۳۹)
فتوحات اسلامی

کافرانی بودند که قطع طریق و تخویف مینمودند و شهر های شان کوه هادشوار و تنگی های بسته
و خود را بآن حمایه و معصوم میداشتند از جهت دشواری آنجا آن چون این حرکات
از ایشان بسیار گردید یمین الدوله را غیرت گرفت تا اینکه چنین مفسدین مجاور وی بوند
فرایشان بر کفر و فساد خود ثابت باشند لشکری جمع آوری کرده بر سری شان رفت
تا اینکه مقدمه لشکر وی بمضیق رسید در حالیکه پر بود بمردان جنگی شرع نمودند
مقاتله را و دو فریق در جنگ صبر نمودند چون یمین الدوله این حال را شنید بجمعیتش
بطرف شان رفته راه های شان را مالک گردید غوریان تفرقه شدند بعد بسوی عظیم
والی غوریه رفتند والی از شب خود با ده هزار مرد جنگی بمقابله بیرون شده مسلمانان
با ایشان تا نصف روز مقاتله نمودند و غوریان شکست گمان کرده ایشان را
تعقیب نمودند تا اینکه از شهر خود دور شدند بعد از ان مسلمانان بریشان روی
آورده شمشیر در ایشان نهادند آن ها رابقتل و اسیری هلاک کردند در میان اسیران
کلان و سردارشان بود مسلمانان شهر را داخل شده مالک گردیدند و انچه درین
شهر بود غنیمت گرفتند قلعه ها و حصون که از آنها بود جمیعاً را فتح کردند چون کلان
شان کارزار مسلمانان را دید همراه خود زهر داشت آنرا اشامید و مرد
خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينِ یمین الدوله دران
دیار شعار اسلام را ظاهر ساخت و کسی که شرایع را بایشان تعلیم کند بریشان
مقرر گردانیده بازگشت بعد از ان بطرف طایفه دیگر از کفار رفت تا این یک برا
قطع نمود لشکریان وی را تشنه گی سخت رسید که نزدیک بودند که هلاک شوند حقتعالی
برای شان لطف کرده باران فرستاد که سیراب ساخت ایشان را و اسان نمود برشان
رفتن را یک بسوی کفار رسیدند که ایشان جماعت بزرگی بودند و همراه شا ششصد
فیل بود مقاتله نمود ایشان و به سخت تر مقاتله صبر کردند در مقاتله بعضی بر بعضی
بعد از ان مسلمانان را خدایتعالی نصرت داد و کافران شکست یافتند گرفت
غنیمت های شان را وقتل برایشان بسیار شد بعد از ان سالم و مظفر و منصور بازگشت
ذکر فتح یمین الدوله ناروین را
باز در سنه چهارصد چهار یمین الدوله در جماعتی بزرگی و حشم بسیار قصد شهر های هندرا
نموده بطرف هند سیر نمود دو ماه رفت تا اینکه بمقصد خود نزدیک شد اصحاب
و عساکر خود را مرتب نمود کلان هند شنید لشکر کش ها دیاران خود را که نزداو بودند جمع
کرده بسوی کوهی که بالا رفتن آن دشوار و راه آن تنگ بود بیرون شد در آنجا خود را

در انجا کوهی است که او را کوه مندش میگویند و در وی قلعه ایست عظیم که بدشواری آن در هیچ جا یی قلعه دیده نشده است یمین الدوله در حالیکه قصد کرد او را بر اطراف وی در امد تا که مسدود کرد بر اهل وی راه ها را و مضیق ساخت در وی در امدن و برامدن را اهالی آن از یمین الدوله ترسیدند و اطاعت را قبول کردند و پیشکشی ها را برای یمین الدوله مقرر کردند و او هم قبول کرده بطرف غزنی بازگشت


فتوحات اسلامی
( ۳۴۰ )
فتح یمین الدوله وایثار جواهر ا

حمایه نمود در از شد کار بر مسلمانان عظیم هند بطرف ہنود نامتوری فرستاده ایشان را از هر نامیه
خواست هر کس که اسلحه بر داشته میتوانست بحضور وی جمع گردیدند چون شان
کامل گردید لمذ کو ه فرود آمده با مسلمانان مصاف نموده جنگ شدت و کار بزرگی گذید
بعد از ان خدایتعالی مسلمانان را قوت داد کفار را شکست دادند بسیاری اکشتند و آنچه
که همراه شان از مال فیل و سلاح و غیر ذالک بود غنیمت گرفتند چون یمین الدوله
فارغ گردید خبر این فتح را به خلیفه قادر بالله عباسی فرستاد خلیفه بر آدمی فرمان و عهدنام
امارت بولایت خراسان و آنچه در دست وی از ممالک بود فرستاد و نظام الدوله ویرا
لقب نهاد.

ذکر غزوه تا پنشر
در سنه چهار صد و پنج برایمین الدوله گفته شد که بناحیه تا پنشر فیلی است از حضرت سلیمان
صلعان که موصوف است در حرب حاکم تا پنشر در کفر و طغیان غلو نمود و عناد
بر مسلمانان دارد یمین الدوله بر غزا کرد و پامال کردن دیار وی و اینکه
به چشاند او را شربت از جام قتال خود بهمراه لشکر و سپاه و ایلیجار یان عزم نمود
رحلت در راه وی وادیها بسیار عمیق و دشوار گذر و زمین ناپاکیا ہی وسیع
اطراف و بیه منهای کم آب و در از آبادی سختی راه الاقی شدت را پسند تا اینکه
پنهان را قطع نمودند چون بمقصد خود نزدیک شدند دریائی را برابر شدند که جریان آن شد
دگذر نمودن از وی دشوار بود والی آن بلاد با لشکر خود بآن طرف ایستاده بود که مسلمانان
از عبور نمودن منع مینمود و بادی قیل را بود که بآن با فخر و نازش مینمود یمین الدوله
دلاوران لشکر خود را بگذشتن از دریا امید او بر نیکه کفار را به محار به مشغول نمایند گذانی
عسکر از دریا عبور نمایند چنان کردند هود آن بجانب نهر را بمقابله مشغول نمودند تا دیگر
از محافظه نهر باز داشتند باقی عسکر از گذر با آب عبور نمودند تا آخر روز از همه اطراف
بایشان مقابله نمودند ہندیان شکست خورده مسلمانان ظفر یافتند و آنچه که بایشان
از مالها و فیلها بود غنیمت گرفتند بسوی غزنه بکمال ظفریابی عودت نمودند.

ذکر غزوه بجانب هند
یمین الدولہ سلطان محمود بنا بر اشتیاق زیاد که در غزای کفار داشت عزیمت غزوه هند ر
کرده در سنه چهار صد شش از خراسان با جمعی کثیر بر آمد چون بیسراندی راه را غلط
نمودند بالشکری خود باب ساحل دریا غوطه خورده اکثری شان بغرق ہلاک شدند سلطان
تا چند روز در آب بوده بعد نجات یافته بخراسان واپس عودت نمود.