فتوحات اسلامی
(۴۷۹)
موضع کوچیده‌تر که نزدیک دیوار شهر بود بار اقامت افگندند به نحوی که متال دیده میشد
مقاتلمه را در بین لشکریان خود تقسیم نمود برای هر فرقه وقتی تعیین نمود که در انوقت
بکارزار مشغول باشند تا اینکه جنگ بر اهل شهر بطریق دوام متصل باشد بنابرین
موضعیکه مقاتله قریب التافه بود که جماعتی از شهریان برای محافظه آن کفایت
میکرد و بران خندقها بود که از دریا بدریا دیگر متصل شده بود که مرغ از پریدن برانها
عاجز بود شهر چون کشتی در میان دریا بود و یکطرف شهر متصل خشکه و باقی همه با اتصال
در دشت و مقاتلمه در همین طرف خشکه بود پس مسلمانان به عون حضرت الباری شبانه
حمله آوردند به یکبار به منجنیق ها و عرادها و گلوله های سرخ و بیمها و اولا
خود سلطان موصوف بمقاتلمه مشغول بودند مانند افضل و ظاهر غازی پسران سلطان
دلیل بن ایوب برادروی و تقی الدین برادرزاده سلطان و همچنین سایر
امرا بکارزار اشتغال داشتند برای فرنگیان کشتی وزورقهای آهنین بود
در میان دریا که از پشت غازیان فیر میکردند و مقاتلمه مینمودند و این امر
بر مسلمانان خیلی دشوار آمد که اهل شهر از پیش روی و اهل شوانی از
عقب میزدند و تیرآشان از یکطرف بطرف دیگر نفوذ میکرد پس حمیها
و کشتهای مسلمانان بسیار شد و امکان نزدیک شدن به شهر نبود سلطان
موصوف ده قطعه شوانی که از مصر آمده در بلده عکا بود همراه مردان و کاردانان
بشان خواست و در دریا مقرر نمود که کشتیهای فرنگیان را از خروج و تعدی
بر مسلمانان منع میکردند اینجا مسلمانان قدرت یافتند که فی الجمله به شهر نزدیک
شوند پس مقاتلمه شدیدی در دریا و خشکی نمودند چنان بر ایشان تنگ
گرفتند که نزدیک بود ظفر یا بند درین بین از قضا و قدر کاری افتاد
که در حساب نمیآید و آن واقعه چنان بود که پنج قطعه کشتیهای مسلمانان
که شب در میان دریا نگهبانی داشتند مقابل مینا صور که فرنگیان از دخول
و خروج مانع میشدند شبی تا سحر حراست نمودند چون وقت سحر شد
دیدند که از طرف فرنگیان اثریست مطمئن گردیده بخواب رفتند
بیدار نشدند مگر اینکه دیدند که کشتیهای فرنگیان برایشان فرود آمده‌اند
پس تنگ گرفتند و مقاتلمه نمودند و کشتند کسانی را که سختی بینند و باقی را
همراه کشتیها شان اسیر کرده درون شهر بردند و مسلمانان از خشکی طرف
شان میدیدند و قدرت رهائی نداشتند جماعتی از مسلمانان از کشته و ناخدا


فتوحات اسلامی
( ۴۸۰ )

بدریا انداختند کسانیکه شناوری دریافتند نجات یافته و بعضی از ایشان غرق شد
سلطان چون مشاهده کرد که به باتی زورق ها نفع برداشته نمیشود بسبب کمی شان
حکم داد که به بیروت پس روند در نیوقت که زورق ها طرف بیروت
سیر میکردند کشتیهای فرنگیان تعقیب شانرا نمودن چون مردمانیکه در شوانے
مسلمانان بودند دیدند که فرنگیان در طلبشان کوشش می نمایند خود ها را
بیرون پیشگی انداخته شوانی ها را ترک کردند پس گرفت آن ها را صلاح الدین
وشکست و بازگشت و جنگی بمقاتله در این روز بقاعده بود چقه تنگی موضع قتال
و بعضی ایام فرنگیان بیرون شده از در اخندق تا مسلمانان را جنگ میکردند
و بقتل میرسانیدند پس کارزار بین فریقین تا آخر روز بشدت دوام داشت
و بود بیرون شدن شان پیش از عصر و از ایشان یکجوار کلان مشهور شهی
بعد از قتال بسیار زمانیکه از اسپ خود افتاد و کارزار بین فریقین چند روز
بهمین منوال گذشت چون صلاح الدین دید که امر بلده صور بطول انجامید
از آنجا کوچیده و از انچه از وی تقصیر شده بود پشیمان شد و آن چنان
بود که هر شهر یرا که فتح کرده بود و اهلش را از فرنگیان امان داده همراه مال
و رجاله جانب صور میفرستاد مانند اهل عکا و عسقلان و قدس وغیره
باین سبب سوار کاران فرنگ بامال های خود و تجار وغیره شهر را محفوظ
ساختند و از فرنگیان داخل دریا مدد خواستند و ایشان را اهانت کرده بنصرت
و ظفر وعده دادند و ایشان را بنگه داری شهر صور امر کردند تاهلکه دار ہجرت
و ملجا و پناه جای شان باشد پس حمایت و پناه بردن بان شهر را لازم دانستند
چون فرنگیان داخل شهر وصیت شان را شنیدند حرص شان در نگهبانی و حفظ
شهر زیاد شد در دفع مخاصمین متفق شدند. خلاصه تکیه می نباید سلطان را
که در امور ترک احتیاط نماید زیرا که در حین احتیاط اگر تقدیر و بر اهم ممانعت کند
بهتر است از اینکه احتیاط را ضایع ساخته بضرت یابد چه در اول مغرور
شمرده میشود و در ثانی معذور سلطان موصوف در اخر شوال ازینجا کوچید بنردیک
شهر عکا رحلت کرد و چنان امر فرمود که لشکریان بسوی وطن های خود باز گشته
زمستان را بر احست گذرانیده در موسم بهار پس آیند پس مجاهدین شرق موصل
وغیره ولشکریان شام و مصر باز گشتند و نفری خاصه سلطان همراه او مقیم عکاشدند
و پیش از ین سلطان موصوف جماعه را برای محاصره شهر هومیرن فرستاده بود
جنبیکه


فتوحات اسلامی (۴۸۱) ذکر تملک فرنگ شهر صور ومحاصره انطاکیه

در حینیکه سلطان مشغول محاصره شهر صور بود اهالی ہو نین ایلچی بحضور سلطان فرستاده
امان طلبیدند سلطان امان شانرا اجابت کرده ایشان تسلیم شدند و از شهر فرود
آمدند سلطان بامان شان را حامی نمود چون ده محرم سنه۵۸۳ داخل گردید سلطان
موصوف از شهر عکا همراه لشکریان که باقی مانده بودند به قلعه کوکبی که از توابع
اردن بود بگان اینکه به تصرف آورده می آن قلعه متوجه که یکی لشکریان اسان سیت
نزول فرمود چون دید که حصار قلعه بسیار محکم و بلند و رسیدن بدان دشوار است
زیرا که در نزد والی آن قلعه از خود آن و شهر صفد و شهر کرک مردمی بیا ر استی
مقیم بودند و شهر یا ساحل را سلطان موصوف از عکا الی طرف جنوبی غیر
از همین قلعه نام موصوف اکاملاً مالک گردیده بود و مردم همین قلعه ها راه مردم
رهگذرنده گان قطع می نمودند پس سلطان موصوف بر تصرف این مواضع
بسیار حریص و شدید بود تا راه عابرین را امن نماید لکن چون محاصره نمود دید
که بسیار محکم است و تصرف آن بزودی میسر نمیشود از اینجا کوچیده و جمعی را
بر محاصره آن باقی گذاشت و خود آن طرف دمشق رفت و مکتوبها به شهر ها
تا باجهت اجتماع لشکریان فرستاد و از دمشق به نیمه ماه ربیع الاول حرکت کرده
به شهر حمص رسید و بر چند موضع که از فرنگیان بود غارت برد تا رسید
به نزدیک شهر طرابلس و دید شهر را و دانست که از کدام جانب دخل شود
بعد از ان بلشکر گاه سلامت بازگشت ولشکریان او از چهار پایان مختلف بقدر
غارت کردند که از حساب بیرون بود و فرود آمد بر حصن الاکراد جانب شرقی
حمص بود و در آنجا تا آخر ربیع الاخر اقامت کردند و شهر جبله که از توابعث
انطاکیه است به تصرف فرنگیان بود و دران بسیاری از مسلمانان بودند
قاضی آن شهر منصور بن شبیل بود که بر مسلمانان حکم میفرمود و سخن او در نزد کافر
ومسلمان شنیده میشد نام برده را غیرت وحمیت دین گرفت پس بحضور
سلطان آمده فتح جبله، و لاذقیه، و بلاد شمالیه را ضامن و متعهد شد
سلطان قاضی موصوف را با خود داشته به چهارم جمادی الاول حرکت
نموده به ششم ماه مذکور به انطرطوس فرود آمدند دیدند که فرنگیان شهر
مذکور را تخلیه کرده و بدو برج که هر یک قلعه محکم و حصار بلند بود پناه بردند پس
مسلمانان سرا در خواند های شان را با دیوار شهر ویران کرده آنچه از ذخیره
و دفینه یافتند بغارت بردند و یکی از ان دو برج را محاصره نمودند کسانیکه در برج

ہونین شهریست که متصل بسالم
است و از نواحی مصر
کوکب بفتح کاف وکسر ثانی واسکون
و با و کسر کاف مدینه کوکب نامیزدیک
اردن است.
صفد شهریست کوینده
دران قریب هزار خانه است
کرک در پیش بیان شده
حصن الاکراد محکم قلعه بست
واقع جبال شعره ک در بنیان حصن
حمص
انطرطوس
شهریست نزدیک حما
که در شام واقعه بقلعه عتیق دایما از
مردها در انجا پناه می بردند.
اردن نام شهر د وادی که قریب
تجار یه بطاسه است و بیت المقدس
همیشه خوک و کثافت می باشد


فتوحات اسلامی
(۴۸۲)
فتح لاذقیه

قلعه شهر صور محاذی سمت ساحل دریایی شام»
امان خواسته فرود آمدند و برج را تسلیم کردند سلطان برج را ضرب و سنگ بآ
ان آب در با انداخت و گذاشت کسانی را که در برج دیگر بودند سلطان ولایت طرسوسرا
ویران نمود از انجا کوچید و آمد رحبه را داهالی انزان کوچیده به برقب شکر نمود
بودند و آن از محکم ترین قلعه ها بود که قصد تصرف آن با راده کسی به جهت اینکه عالی و بند
بود نمی آمد زیرا که راه در زیر و خود قلعه طرف راست او در کوه و دریا طرف چپ
و راه بنهایت تنگ بود که غیر از یکنفر زیاده مرور امکان نداشت و دیگر از امور
اتفاقی آنکه صاحب صقلیه شصت قطعه کشتیهای جنگی کمک فرنگیان ساحل
فرستاده بود و آن کشتی بادر طرابلس بودند چون به سیر سلطان وقفت بند
آمدند در میان دریا بر مرقب ایستاده گذرنده گان را به تیرهای خود مانع میشدند
چون سلطان دید امر نمود که فوق کو حیه تنگ را چوب ها تخته انداخته از ریاد
در بانا اینکه راه چون دالانی گردید از اوا نها آخر بعد از ان مردان کا یرا
با تیرا پس این نشانه که فرنگیان را از نزدیک شدن
مانع آمدند پس مسلمانان کلاً داخل معبر گردیده خود را به
جبله رسانیدند بمجرد رسیدن تسلیم شد در وقت آن دوازدهم
جمادی الاولی بود اول شخصی که پیش قدمی کرد داخل شهر شد قاضی
مذکور بود چون سلطان رسید نوایای اسلامی را بر دیوار
نصب و بلند گردانید الحمد لله رب العالمین فرنگیانی که در شهر بودند
خود را بقلعه شهر سنگی کرده پس همواره قاضی موصوف می
ترسانیذ و ترغیب میدا د ایشان را اینکه فرود آورداشان بشرط امان و اینک این
گروهی خود را از جبله که در و ود او تا اینکه را کند فرنگیان کر و سهای مسلمانانرا
از جبلیه که در انطاکیه بودند و مقرر گردانید احوال جبله را و امیری دران معین نمود
(ذکر فتح لاذقیه)
چون از کار جبله فراغت حاصل شد سلطان طرف لا ذقیرفت
فرنگیانی که در شهر بودند از محافظه شهر عاجز شدند شهر را واگذاشته
در دو قلعه محکم که در کوه آن ولا بود سنگری شدند و بالا رفتند
مسلمانان داخل شهر شدند و هر دو قلعه را محاصره نمودند و خطاهای مردانه بردند
و دیوارها را نقب زدند و امر مقاتله بزرگ و سخت گردید تا رسیدند
به دیولار شهر هرگاه فرنگیان هلاک را پیش چشم خود دیدند در بین بین قاضی

« قاضی شهری کما موصوف بعامل بودن هم خوبی »
« تبله برشتی فرسنگ جفا از اعمال حمص شمرده میشود طرا از اعمال حلب توعجزه؟ ۱۲ معجم البلدان »


فتوحات اسلامی
(۴۸۳)
فتح صهیون

جلبہ برایشان داخل شد از مسلمانان ایشان را ترسانید آنہا
طلب امان کردند سلطان ایشان را امان داده بیرقهای اسلامیرا
بر دیوار ہر دو قلعہ بپا کردند سلطان لاذقیہ را بہ برادر زاده خود تقی
الدین تسلیم و آن را امیر گردانید چون سلطان صلاح الدین بہ لاذقیہ
نزول کرد کشتی ہای صقلیہ کہ پیش ذکر شده بود رسید و در تالاب لاذقیہ
توقف نمود پس ہرگاه فرنگیان که در شہر بودند شہر را بہ صلاح الدین تسلیم
نمودند اہل کشتی ہای جنگی خشم و غضب شان آمد قصد نمودند کہ ہر کس
از اہل فرنگ کہ از شہر بر آید مدآنرا گرفتہ سزا بدہند زیرا کہ
شنیدند کہ آن شہر را بزودی تسلیم کردند پس بآن سبب فرنگیان
در شہر اقامت نموده بدادن جزیہ راضی شدند بعد ازان رئیس کشتی
از سلطان امان خواست که بحضور سلطان شود سلطان امان داد
چون رئیس حاضر شد و زمین را بوسید و گفت این چہ معنی است
کہ تو پادشاه رحیم و بخشنده دکردی بطایفہ فرنگ آنچہ کردی و
خواہد شد پس بگذارایشان را کہ غلامان و لشکریان تو باشند تا
شہرہا و مملکت ہا را بذریعہ شان فتح کنی و رد کن برایشان شہرہای
ایشان را و الا اگر سخنم را نشنوی ہمی است که از جانب دریا چیزی
ترا خواہد آمد کہ طاقت مقاومت آن نیاوری و امر بر تو بزرگ
و کار دشوار خواہد شد پس جواب را صلاح الدین بمانند سخن او واظہار
قوت و توانائی و بی پروائی در پایشان بیان نمود و فرمود کہ اگر از دریا ایشان
بیرون شده بطرف ما بیایند ہر آئینہ می چشانیم ایشان را چنانچه رفیقان
شان نوشیدند از کشتن و اسیر شدن پس رئیس کشتی نا امید و خاسر
بازگشتہ نزد یاران خود رفت . (ذکر فتح صهیون)
بعد ازان سلطان صلاح الدین در بیست و ہفتم جمادی الاولی از پنجا کوچیده
بقصد قلعہ صهیون روانشد و آن قلعه بود بسیار بلند در سر کوه کہ بہ دشواری بآن
بالا رفتہ می شد و دور کوه وادی عمیق بود و بعضی مواضع تنگ
کہ سنگ منجنیق از آنجا بدیوار شہر میرسید و دورا دوران خندق عمیق
تعمیر کرده بودند کہ از پخوری بسیار قعر آن دیده نمی شد و برج
دیوار بلند بر آن گردامیده بودند پس صلاح الدین در کوبی کہ بآن قلعہ اتصال

سواحل شام کہ بحریه است
از بلاد حصار سنگی است در
سواحل شام کہ بحریه است


فتوحات اسلامی
(۴۸۴)
فتح عده چند حصون
داشت فرود آمد و منجنیق را برابر آن نصب کردند و شروع بزدن نمودند
و کس فرستاد نزد پسر خود ظا هر که والی حلب بود پس فرود آمد ظاهر
بر مکانی که تنگ بود از وادی بجمان بریا نمود منجنیق ها را و دید از آنجا
قلعه را بهمراه او بسیاری از مردان پهلوان حلب بودند که در شجاعت و
تیر اندازی شهرت داشتند تیر اندازی از کمان های دست و تیغ با
وغیره دوام داشت اگر کسانیکه در قلعه بود بجهه مقاتله برآمده اظهار شجاعت
و جلادت می نمودند که مسلمانان یکبار حمله بردند و ... ایشان از کوه -
در پس سنگها خود را پنهان داشته تا رسیدند بدیوار قلعه از سه دیوار گذشتند
و مالک شدند و غنیمت گرفتند آنچه از گادان و چارپایان و دگر ذخائر
بود نگهداری کردند فرنگیان خوشتک حصه از قلعه مسلمانان همراه شان مقاتله
نمودند پس ندا کردند و امان خواستند سلطان اجابت نکرد پس اینها
هم بر نقشهای خود ماندند و وبیت المقدس جزیری مقرر نمودند و قلعه را تسلیم
نمودند و بتصرف نمود سلطان قلعه را و سپرد آن قلعه را با میری که آن را
ناصر الدین میگفتند پس محکم و استوار گردانید تا اینکه محکم ترین قلعه ها گردید.

(ذکر فتح عالی جینا و قلعه ها
بلا طنوس حصاریست در ساحل شام تعال د ر قید از اعمال حلب .
شغفر
حسین بکاس بر حصاریست بجانب حصاریست از نواحی حمص
شغفر قلعه ایست میان حلب و حماہ
هرگاه مسلمانان مالک شدند صهیون را متفرق شدند در آن نواحی پس مالک شدند
قلعه (بلاطنوس ) و قلعه حصن العبد وحصن انحا هیر را پس فراج پیدا آمد بمملکت
اسلامیه همان ناحیه بعد از سلطان صلاح الدین سوم جمادی الآخره بر صهیون حرکت
کرده بقلعه بکاس فرود آمد دید که فرنگیان آنرا خالی گذاشته بقلعه شغرفرفته
اند پس قلعه بکاس را بدون مقاتله مالک شد و بسوی قلعه شفر پیش آمد و حالیکه
این هر دو قلعه راه هموار و آسان درش بسوی لا ذقیه وجبله و شهراتی را که
سلطان فتح کرده بود از بلاد شام اسلامیه بود پس هرگاه فرود آمد قلعه شفر
را دید آن قلعه را بسیار بلند و محکم که هدف نمی شد واحدی برایی از راوه بابلان
نمیرسید امر نمود بکارزار کردن و برپا کردن منجنیق ها پس برپا کردند و زدند از سنگها بمجنیق
چیزی بقلعه نمیرسید مگر اندکی که اذیت نمیرسانید پس مسلمانان چند روز در
آنجا ماندند و از مصرف شدن طمع شان قطع گردید و اہل آن قلعه اهتمام بمقاتله نمی
کردند زیرا که از ضرر ایمن بودند و از نزول بلائی ترسیدند پس روزی
صلاح الدین نشسته و اصحاب نزد او جمع بودند در ذکر قلعه و حیله رسیدن آن سخن میکردند
مقیمی


فتوحات اسلامی
(۴۸۵)
فتح برزیه

بعضی گفت این قلعه مثل آن است که خدا وند جل و علا فرموده فما
اسطاعوا أن يَظهَرُوهُ وَمَا اسْتَطَاعُوا لَهُ نقباً یعنی این آن شهری است که
قدرت غالب شدن و نقب زدن ندانستند پس گفت صلاح الدین آتى يؤتي
الله بنصر من عندة و فتح درین حین که سخن میراندند ناگاه فرنگی برایشان
نزدیک شد و ندای طلب امان نمود براے رسولی که در نزد سلطان
حاضر شود پس سلطان اجابت نمود بعد از ان رسولی بحضور سلطان
فرود آید و سه روز مهلت خواست که هرگاه تا سه روز برای شان کمک رسد
شهر را با آنچه در شهرست از چهار پایان و باقی ذخیره ها تسلیم نمایند پس
سلطان گفته او را اجابت نموده و از ایشان گروی گرفت که بران
عهد وفا می کنند و هرگاه سه روز گذشت شهر را تسلیم نمایند و سبب مهلت
خواستن این بود که اهل این قلعه رسولی صاحب انطاکیه فرستاده بودند
و این قلعه هم با و تعلق داشت و چنان گفته بودند که ما محصوریم از تو می
خواهیم که مسلمانان را از ما دور کنی و الا قلعه را تسلیم شان مینماییم
زیاده طاقت نداریم این کار بسبب بیم و ترس بود که حضرت خداوند
بدلهای شان انداخته بود و اگر نه تا زمانه درازی اگر میبودند دست کسی
بایشان نمیرسید و مسلمانان کامیاب نمی شدند چون سلطان قلعه را
تصرف شد تسلیم کرد آن را با میری که آنرا قلیج می گفتند و آنرا بعمارت شهر
امر فرمود و از آنجا کوچید و پسر خود ظاهر غازی والی حلب را بطرف سرمینه
فرستاد پس محاصره کرد و تنگ گرفت بر اهل آن تا فرود آورد ایشانرا
بر قطعه دیگر که برای شان مقدر کرده بود بعد از ان قلعه را ویران و
اثر آن را نابود کرد درین قلعه با جماعه بسیاری از اسیران مسلمانان بودند
ایشان را رها کرده نفقه و پوشاک بآنها دادند و فتح این قلعه با در
شش جمعه اتفاق افتاد با وجودیکه در دست شجاع ترین و دشمن ترین
مسلمانان بودند فسبحان پاک است خداوندی که بخواهد دشواری را آسان
میکند و تمام این قلعه با از اعمال و توابع انطاکیه بودند و برای انطاکیه
غیر از قصیر و بغراس و در بسی ساک دیگر باقی نماند و زو دست که بیاید
ذکر انها انشاء الله تعالى .
(ذکر فتح قلعه بر زیه)

میسینه شهریست در شام کهنه
ایعال حلب و هم
قعه ایست در انطاکیه و
بغراس شهری است باشام
غلام واحد انطاکیه و دربساک دیره انطاکیه
موسور البلدان دربساک باسمت برانی
انطاکیه از اعمال شام کهنه م


فتوحات اسلامی (۴۸۶) فتح برزیه

هر گاه سلطان صلاح الدین از قلعه شغر رحلت کرده بسوی قلعه
(برزیه) رفت وصف شدست آن قلعه باین که وی مقابل قلعه (افامیه)
ومناصفه بود آنرا در ما بین هردو دریا چه بود که آب آن از آب عاصی
وچشمه هایکه از کوه برزیه وغیره روان بود جمع شده بود واہل این
قلعه مصرترین بر مسلمانان بودند که قطع طریق وکوشش در آزار مسلمانان
داشتند چون سلطان بدان موضع رسید طرف مشرق را منزل ساخت
در بیست وچهارم جمادی الآخر فردای آن سواره دور قلعه را طواف
نمود تا موضع برای قتال بیابد پس نیافت مکر از جانب مغرب پس
دران طرف خیمه خوردی بر پا کرد ودر آن خیمه نزول فرمود همراه او بعضی
لشکریان پیاده بود ند جهت تنگی جای وطرف شمال جنوب این قلعه امکان
مقابله نداشت البته زیرا که از نهایت ارتفاع کسی قدرت
نداشت که بر کوه بالا رود وطرف شرقی اگرچه بالا رفته می شد،
اما از نهایت ارتفاع در دشواری مقابله نمی شد ولی طرف
مغرب وادئی که دوران بود اگر چه مرتفع بود ولیکن نزدیک
قلعه بود که از ان موضع سنگ منجنیق میرسید وتیرها بآن واصل
می شد پس مسلمانان بآن موضع فرود آمدند منجنیقها بر پا نمودند
واہل قلعه هم برانها منجنیقی بر پا نمودند که منجنیق مسلمانان را باطل نماید
و ابن اثیر صاحب تاریخ درین غزوه جہتہ جہاد ہمراه سلطان صلاح
الدین بود وی گفته که دیدم من برهالیکه بر سر کوه بلند بودم که تیر
بآن موضع میرسید زنی را که از منجنیق قلعه بطرف منجنیق مسلمانان
سنگ می انداخت ومنجنیق شان را خراب میکرد چون صلاح
الدین دید که از منجنیق فائده نیست قصد بر حمله بردن و ہجوم
آوردن نمود پس لشکر خود را سه حصه کرد حصه اول را امر هجوم
آوردن بر قلعه نمود چون حمله بردند چندی بعد رنج برده
وذله شده باز گردیدند قسمت دیگر اہل قلعه را هجوم آورده
ایشان نیز تعب و دلتنگی یافته واپس گردیدند قسمت سوم نیز حمله
برده باز واپس آمده متعاقباً حملے برادند
تا اینکه اهل فرنگ برنج ومشت افتادند و در نزد لیثان


فتوحات اسلامی (۴۸۷) فتح برزیه

لشکر بسیاری نبود تا مانند صلاح الدین تقسیم و سررشته میکردند چون
گرفتار مشقت و مانده شدند قلعه را تسلیم نمودند هرگاه فردا که بیست و هفتم
شهر جمادی الآخر بود یک جمعیت را از همان سه قسم هجوم داده
اهل فرنگ از قلعهٔ خود برآمده با ایشان شروع بقتال نموده مسلمین
ایشان را از بس چیزی ها و پشته ها وجاده راه ها به تیر زده به
جانب ایشان میرفتند تا اینکه بجانب کوه نزدیک شدند چون به
فرنگیان نزدیک گردیدند از ملحق شدن برایشان از حیث سختی
بالا شدن کوه عاجز گردیدند فرنگیان بسبب ارتفاع جای شان
برایشان به تیر و سنگ تسلط یافته چون ایشان سنگهای
کلانی را می انداختند پایان کوه غلطیده فرود می آمد چیزی در
مقابل آن مقاومت میکرد تا این حصه از لشکر ذلیل گردیده
حصه دیگر که بجمعیت صلاح الدین گشته و انتظار داشتند شتاب کنان
متصاعد کوه شده زمانی بود که شدت حرارت اوت ازاخته
کرده مشغول مقاتله گردیده و صلاح الدین باسلاح خود برایشان
گردش لعبتال نیز میکرد و تقی الدین برادر زاده
آن نیز این رویه را فرو نگذاشت نکرده الی ظهر مقاتله کرده
بعد ازان برنج و مشقت افتادند و بازگشتند چون صلاح الدین
ایشان را دید که بازگشتند چماق بدست گرفته بطرف شان رفته ایشانرا
ردّ میکرد حصه سوم را که نوبت خود را انتظار می بردند فریاد
کرد پس ایشان از جای خود برجسته تکبیر گویان خود را به
کمک برادران خود یا رسانیدند و همراه شان حمله بردند
پس آمد از فرنگیان آنقدر که حدّ نداشت چون قسمت اوّل
که استراحت میکردند اینحال را دیدند آنحصه نیز
برخاسته متفق شدند درین هنگام کار بر فرنگیان سخت گردید
و دلهای شان بحنجره رسید و مانها از گفتار و چشمها از
کثرت غبار از دیدن مانده از حمله دلاوران غیور اسلامی
راه گریز بر آن مسدود و از هجوم و احاطه لشکریان
ظفر توامان گوئیا به زنجیرها مشدود بودند از مقاتله دست کشیدند


فتوحات اسلامی (۴۸۸) فتح قلعه بدریه
و حالیکه بیشتر رنج و مشقت ماندگی بایشان رسیده بود پس عجز
و ضعف نشان از مقاتله ظاهر شد از شدت گرمی اسلحه خود را
برداشته نمیتوانستند پس مسلمانان با ایشان مخلوط شدند
فرنگیان بازگشته داخل قلعه گردیدند مسلمانان نیز همراه شان
داخل شدند و طایفه قلیلی که در خیمه های جانب مشرقی بودند
دیدند که فرنگیان آن طرف واگذار شده زیرا که در آن جانب مردم جنگی
ندیدند تمام شان در طرف صلاح الدین هجوم برده بودند پس
انطایفه لشکر بالا رفتند و ایشانرا کسی مانع نشد ایشان از طرف بالا
رفته داخل قلعه شدند و همراه مسلمانانیکه با فرنگیان داخل شده
بودند ملاقی شدند پس قلعه را بطریق قهر و غلبه مالک گردیدند فرنگیان
داخل حصار که میان قلعه بود شدند مسلمانان در حصار را احاطه کرده
اراده نقب نمودند درین بین اسیران مسلمانان که نزد فرنگیان بودند و آنها
را بر بام قلعه برده زنجیر و کنده کرده بودند چون آواز تکبیر مسلمانانرا در نواحی
قلعه شنیدند آواز تکبیر را در بام قلعه بلند کردند فرنگیان گمان نمودند که مسلمانان
بر سطح قلعه برآمده اند همگی تسلیم شدند و خود را بدست خود اسیر نمودند
پس مسلمانان بطریق غلبه آن حصار را مالک گردیده و آنچه در آنجا بود غارت
و مالها را اسیر نمودند و والی آنرا همراه اهل آن گرفتند چنان خالی گردید که
در آنجا نماند مسلمانان بعضی خانه ها را آتش زده سوختند ابن
اثیر گفت چیزی عجب را که از سلامت حکایت میکند اینکه
مردی از مسلمانان درین واقعه دیدم که از طایفه تونین
شمالی قلعه بسوی طایفه جنوبی می آمد و این در پهنای
کوه میرسید و بدین سنگ بر آن انداخته شد و سنگ کلانی
بر و آمد که اگر او را میرسید هر آینه آن را میکوبید پس مردم
وی را ندا کرده بیم دادند پس متوجه شده نظر میکرد که چه چیز
است پای او لغزیده بر رو افتاد پس مردم استرجاع کردند در نیوقت
سنگ رسید چون بر روی افتاده بود سنگ از وی گذر کرده
سنگی که از بلند تر از جای مرد بود خورد و سنگ بهوا بلند شد
از مرد تجاوز نمود و بطرف دیگر بزمین رسید باین شخص ضرر و اذیت

استرجاع کلمه انا لله و انا الیه راجعون گفتن


فتوحات اسلامی
(۴۸۹)
فتح در بساک
نرسید تا اینکه بپاران خود ملحق شد پس افتادن او سبب
سنجاب او گردید پس بلاک باد ما در گم دلی صاحب برزیه
ہمراہ اولاد و عیال و اصحاب خود اسیر گردید و از انجلہ دختر
ملک با زوج خود بود کہ لشکریان آنها را تفرقه کرده بودند در حال
سلطان صلاح الدین بجستجوی شان نفری فرستاد و آنها را خرید
و بعض شانرا بیکدیگر جمع کرد پس هر گاه نزدیک انطاکیه
رسیدند ایشان را رها کرده با نطاکیه فرستاد و زن صاحب
انطاکیه خواہر زن صاحب برزیه بود و زن صاحب انطاکیه
بحضور سلطان مراسلات و هدیه ہا میفرستاد و او را
در بسیاری کار ہا تعلیم میداد که نتیجه آن معلوم می شد پس سلطان بحر
داشتن اسیران صاحب برزیه را رها نمود بعد از فتح بقیه سلطان فدای
آنرا ازینجا حرکت کرده به جسر حدید کہ بر دریای عاصی قریب انطاکیه
ست نزول فرمود تا اینکه رسیدند و یکجا شدند کسانیکه از لشکریان پس مانده بود
(ذکر فتح در بساک)
بعد از آنجا حرکت کرده در هشتم رجب بدرب ساک فرود آمدند و آن از
قلعه ہای محکم بود که در وقت سختی جهتہ نگہبانی خود ذخیره کرده بودند پس ہر
گاہ بدان موضع فرود آمدند منجنیق ہا را بر پا و زدن را پیاپی نمود بخیر اندگی
از دیوار شهر ویران شد کسانیکه در شهر بودند بآن باک نکرده بعد ازان
به حمله کردن و هجوم آوردن امر داد پس عسکر همایون یکبار حمله برده
مقاتله را شدت دادند مردمان را از دیوار شهر دور کردند
نقب زنان پیش شدند برجی را نقب زده معلق
کردند بعد از ان برج افتاد و مکانیکه مجاہدین اراده
دخول داشتند گشاده گردید آن روز پس گردیدند
فردای آن روز بوقتی حمله بردند فریقی از محتوی
والی انطاکیه فرستاده بودند و مدد خواسته صبر و
اظہار مردانگی می نمودند و منتظر جواب بودند
یا بہ کمک دادن و ازاله نمودن ولیا به واگذار
شدن شہر بر ای شان تا در تسلیم شدن معذور باشند
ب در ب ساک شهری
است از اعمال انطاکیه


فتوح اسلامی (۴۹۰) فتح بغراس

پس هرگاه عجز صاحب انطاکیه را در نصرت دادن دانستند و از هجوم
مسلمانان و گرفتن شان بضرب شمشیر و اسیر نمودن و غارت نمودن
مال های خود ترسیدند طلب امان نمودند پس سلطان ایشانرا
امان داد بشرط اینکه بیرون نکنند کسی مگر جامه که بر تن اوست
نه مال و نه سلاح و نه فروش و اسباب خانه و نه چهارپایان و نه
دیگر چیز که در شهر است بعد ازان بیرون کرد ایشان را و بسوی انطاکیه
فرستاد و فتح آن نزدهم ماه رجب سنه ۵۸۴ میسر شد .
(ذکر فتح بغراس)
بعد ازان سلطان صلاح الدین از درب ساک حرکت کرده
بقلعه بغراس فرود آمد پس اصحاب برای محاصره نمودن بغراس
اختلاف نمودند بعضی از ایشان بمحاصره رائی داد
و بعضی گفت این حصار بلند و قلعه محکم است فرقی میان این و انطاکیه
در محاصره نیست و قریب انطاکیه است و بمحاصره این لازم دارد
که اکثر لشکری را قراول طرف انطاکیه مقرر نمائیم
چون چنین پیش مقاتلین اندک شده رسیدن بقلعه دشوار میشود
پس سلطان استخاره نمود حق جل و علی را و بیاری الهی بطرف قلعه
سیر نمود و بیشتر مجاهدین را طرف انطاکیه قراول مقرر نمود که بر توابعان
آن غارت بزند و از اهل انطاکیه حذر داشتند جهته نزدیکی
اگر از ایشان غافل شوند و خود صلاح الدین بلیجا وان خود
بر قلعه مقابله و منجنیقها بر پا کردند اما بتأثیر نمیکرد جهته بلندی آن
پس فتح شدن بر گمان ها دشوار آمد و تشنگی بر مسلمانان سخت
شد سبب کمی آب مگر سلطان حوض ها نصب کرد و بردن
آب را بحوض ها فرمان داد باین سبب امر بایشان تخفیف
شد پس ایشان درینحال بودند که ناگاه درب قلعه کشاده و مردی
از شهر بیرون آمد و طلب امان نمود پس سلطان اجابت
کرد آن مرد حاضر شد طلب امان کرد برای اهل قلعه تا اینکه
قلعه را و آنچه در آن است مانند قلعه درب ساک پس آنچه خواسته
بود سلطان اجابت کرد پس آن رسول بازگشت و لولاهای اسلحه را با خود برد

حاشیه:
۱ بغراس شهریست بپایان
کوه لکام بمقاطعه عواصم دو فرسنگ
از انطاکیه ۱۲ منجم البلدان


فتوحات اسلامی
(۴۹۱)
مصالحه مسلمانان بمار چوک
بر سر قلعه بلند نمود و کسانیکه در قلعه بودند فرود آمده قلعه را تسلیم کردند
و بتصرف شدند مسلمانان قلعه را و انچه از اموال و اسلحه و ذخائر که
در آن قلعه بود و امر نمود سلطان بخراب کردن پس خراب کردند
قلعه را بعد از ان پشیمان گردیدند زیرا که ازین سبب بر مسلمانان
ضرر عائد شد جهته اینکه ابن الیون والی ارمن از ولایت خود بر آنجا
خروج نمود چون نزدیک او بود عمارت آن را تجدید نمود محکم ساخت
و جماعتی را از عسکر ی خود در انجا جای داد که بر شهرها غارت می
بردند پس مضافات حلب از ایشان متاذی شدند.

(ذکر مصالحه مسلمانان و صاحب انطاکیه)
چون سلطان از فتح قلعه بغراس فارغ شده بسوی انطاکیه متوجه شد و
آن را محاصره نمود صاحب انطاکیه ترسید از سلطان مصالحه طلبید و هر
اسیری که از مسلمانان نزد او بود رها کرد پس سلطان یاران خود
را برای مصالحه خواسته اکثر شان بقبول کردن امان را ی دادند
مصالحه را پسندیدند تا اینکه بجهت دین عودت نموده استراحت نمایند و
اشیا و لازمه را تجدید دارند سلطان قبول کرده هشت ماه مدت
مصالحه واقع شد سلطان رسول خود را نزد صاحب انطاکیه فرستاد است
نمود و رها کرد هر کس از اسیران مسلمان و صاحب انطاکیه در انوقت بر
فرنگیان از روی شان بود و اکثر ولایات بصرف او بود زیرا که فرنگ
طرابلس و قوالع است آنرا بعد از مردان جلا بالی آن بخوشی تسلیم کرده بودند چوں
طرابلس بوی تسلیم شد پسر کلان خود را در انجا نائب خود مقرر نمود چون سلطان
صلاح الدین از آنجا بازگشت به سوم ماه شعبان داخل حلب گردید و ازانجا
بمیا بد مشق رفت و لشکریان خود را تفرقه نمود و همراه صلاح الدین امیر علاء الدین
ابو خلیفه قاسم بن المهنا العلوی حسینی امیر مدینته النبی صلی الله علیه و سلم بود که
در معرکه پا حاضر و در مشاهد و فتوحات معیت داشت و سلطان بدیدن او
تیمن و تبرک میجست و همراه او انبساط نموده در کارها رجوع مگفته و می نمود
و در اول ماه رمضان باجل دشتن گردید از لشکریان هر کسی با او تو دعی
بتفرقه داد بعد از ان گفت عمر کوتاه است از اجل کسی ایمن
نیست به تحقیق باقی همه بدست فرنگیان از حصه ها حرکت د سمه

انطاکیه شهریست اباد و
رویت بسیار دارد و شهریست
از سرحدات شام که مهدد
آن صاحب طرسوس تا بجهد
احمد سوره آن قلعه ایدون


فتوحات اسلامی (۴۹۲) فتح قلعه کرک و مجاوران و فتح قلعه صفد

دکوک وغیره ناچاری است که از آنها فارغ شویم زیرا که در میان
شهرهای اسلام است که ایمن از شر آنها نیستیم اگر غفلت کنیم
پشیمان در مابعد خواهیم شد والله اعلم .
(ذکر فتح قلعه کرک و مجاوران)
سلطان صلاح الدین سابقاً عسکری جهت محاصره کرک مقرر نمود آنها
در مدت دراز محاصره را لازم داشتند تا اینکه خوراکه و ذخیره فرنگیان
تمام شد بعد ازان چهار پایان خود را خوردند و صبر کردند تا اینکه طاقت
شان طاق شد بخدمت برادر صلاح الدین (ملک عادل) که آن
باجمع عسکریان بحا صره قلعه کرک مسلط بود در شهر های این ناحیه
و آنچه در در تربود تا در ب سالک و بغراس بس ایلچی فرنگیان خدمت او
از کرک رسید که آنها قلعه را تسلیم دامان می طلبند ملک مذکور اجابت
نمود و سر عسکریکه محاصره داشت امر فرمود که قلعه را و آنچه نزدیک آونست
از قلعه ها مانند شوبک و بژفره وغیره به صلح را ازیشان گرفتند دلها فارغ شد مسلمانان
درو ناحیه هشت اقامت بیندازند و شیفرا برفع مشود قلوب کسانی که دران طرف
از شهر ها بودند مانند قدس وغیره زیرا که اهل این شهر ها از کتائیکه
بان قلعه هارساند از شرشان در بیم بودند .
(ذکر فتح قلعه صفد)
چون سلاج الدین بدمشق رسید و رامی داده شد بر او
که تمرین باقی مانده لشکریان نماید سلطان فرمود که بر آئینه
فرنگیان صفد و کوکب وغیره را معدوم می سازم تا بینه
رمضان در دمشق اقامت ورزید بعد ازان از دمشق
طرف صفد حرکت کرده آن را محاصره
و مقاتله نمود منجنیق ها بر پا کرد شب
و روز بزدنے تیرها و انداختن سنگ ها
دوام داشتند و اهل قلعه تو شه ها و
ذخیرۂ محاسبی شان درین مدت نزدیک
به تمام شدن رسید زیرا که لشکریان صلاح الدین مدتی
شانرا محاصره داشتند چون اهل حصار دیدند که لشکر صلاح الدین مقاتله

شان


فتوحات اسلامی
(۴۹۳)
فتح كوكب

شان جذییت دارد ترسیدند انیکه سلطان اقامت خواهد کرد تا چیز
اندكی از خوراکه كه مانده بود تمام شود و آنها را بعینه گرفته هلاك
نماید یا خودشان پیش از تمام شدن قوت شان ضعیف شده
ایشان را بگیرند پس قاصد فرستاد طلب امان نمودند پس ایشان
را امان داده قلعه را گرفتند پس فرنگیان برآمده بسوی قلعه صور رفتند و
کفایت کرد خداوند تعالی مومنین را از شرشان زیرا که ایشان در
وسط بلاد اسلامیه بودند.
ذکر فتح کوکب
هرگاه سلطان صلاح الدین صفد را محاصره نمود کسانیکه از فرنگیان در صور
بودند اجتماع نمودند و گفتند که اگر مسلمانان قلعه صفد را فتح نمودند كوكب
باقی نمی ماند اگر چه صفد هم بتعلق کوکب است درین هنگام طمع ما از بلاد این
طرف قطع می شود پس رای شان متفق شد بر اینکه کمک خفیه از مردان
مسلح درین دوجا - جاری دارند پس بیرون کردند از دلاوران و بهادران
دو صد مرد که شب خفیہ سیر در روز كمین میكردند از قدرت الهی همان
اتفاق افتاد که شخصی از محاصره داران کوکب بعزم شکار بیرون شد
مردی را از کمکيان دید عجب آمد او را از وی پرسید حقیقت را
پنهان کرد بزدن شروع کرد تا اینکه حقیقت را بیان نماید پس در حال
اقرار شد و آن را بر اصحاب خود دلالت نمود آن مرد لشکری اسلام به
سوی رئیس لشکر بازگشت و فرنگی هم با او بود دانا گردانید ایشان را به
این واقعه فی الحال جماعتی از لشکریان سوار شده به کمین گاهشان
رفته ایشان را اسیر گرفتند تعقیب شان نموده از شکله و غار ها
کشیدند خلاصه اینکه یکی از ایشان رهائی نیافت همراه شان دو سر
کرده سوار بودند آنها را بسوی صلاح الدین که در صفد بود بردند
پس ایشان را حاضر کردند سلطان امر بکشتن شان داد یکی
ازان دو نفر گفت که در حالیکه ما بروی مبارک و روشن تو دیدیم
گمان نمی کردیم که بدی بما خواهد رسید طلب اعتذار و استغفار
می نمودند چون سلطان سخنان شان را شنید از
از کشتن دست کشیده امر به حبس نمود چون از فتح صفد فارغ شد


فتوحات اسلامی
(۴۹۴)
فتح کوکب

بسوی کوکب نزول فرمود و محاصره نمود آن را و بسوی کسانیکه از فرنگیان
در قلعه بودند فرستاد و فرمود اینکه اگر تسلیم شوند امان برای شان
داده میشود و اگر سر باز زنند بقتل و غارت و اسیری شوند فرنگیان استیزه
گفته او را و بر امتناع دوام ورزیدند پس مسلمانان بر قتال شان کوشیدند
و مجانیق را نصب کرده زدن را پی در پی کردند و حمله ها متوالی بردند درین
روز ها باران بسیاری بود که شب و روز قطع نمیشد مسلمانان مقاتله را بطریقی
که اراده داشتند پیش برده نمیتوانستند و محنت بر ایشان دراز شد
و در آخر کار در دیگر روز بنوبت حمله های پی در پی نمودند و رسیدند بفصیل قلعه
و همراه شان نقب زنان بود و نیز زنان هم با ایشان معاونت میکردند
از کمانهای دستی و چرخ و هیچ کسی قدرت نداشت که سر خود را از بالای
دیوار قلعه بیرون نماید پس فصیل را نقب زدند افتاد بعد ازان بدیوار اصلی
نزدیک شدند هرگاه فرنگیان این کار زار را دیدند بیقین ردند همه تسلیم شدند
بطلب امان نمودند پس ایشان را امان داده قلعه را ازیشان شندند
در نیمه ماه ذی القعده کوچانید ایشان را بطرف قلعه صور چون
رسیدند و اجتماع نمودند در آنجا از مکارن و شیاطین فرنگیان از هر جنس پس
شوکت و حمیت شان محکم شد قاصدان پی در پی بسوی فرنگیانیکه در اروپا و اندلس
و صقلیه و غیره از جزیره های دریا بود ند فرستادند استغاثه نمودند و مدد خواستند و در
اندک زمانی بهمر رسیدند اینها همه بقصد صلاح الدین بعد بر پا کردن هر کس را که محاصره
میکرد در وقتی انگشتان خود را از پشیمانی و تاسف میگزید که فائده نداشت جميع
شد برای مسلمانان پس فتح کوکب صفد از حد ایله تا آخر مضافات بیروت
غیر از مدینه صور دیگر حاصل نمود و جمیع مضافات انطاکیه را سوای قصیر
هرگاه صلاح الدین صفد و کوکب را مالک شد و رفت بسوی بیت
المقدس در آنجا عید اضحی را عید کرد بعد ازان از آنجا بسوی محکارف
در آنجا اقامت کرد تا سنه ۵۸۴ گذشت و سنه ۵۸۵ داخل شد و
سنه عیسوی ۱۱۸۹ بود پس در ربیع الاول همین سال در شقیف ارنوم رفت
و این از سخت ترین قلعه ها بود تا اینکه محاصره کند در امرح عیون فرود
آمد ارناط والی سقیف که آن والی صیدا بود خبر سلطان را
شنید نیز در آنجا نزول کرد و این ارناط از روی مکر و فریب


فتوحات اسلامی (495) فتح کوکب

از بزرگترین مردمان بود بر سلطان داخل شده همراه او صحبت نموده
و طاعت و محبت خود را ظاهر کرد و گفت من دوست ـ و معترف احسان
توام میترسم که اگر مرکش والی صور بداند انچه بین من و تست بر آنهابل
و اولاد من که در نزد اوست آزار میرساند پس میخواهم که مرا مهلت
دهی تا رفته اولاد خود را حاضر کنم و این قلعه را برای تو تسلیم نمایم من و اولاد
من در خدمت تو باشیم قناعت کنیم بآنچه بدهی ما را از ملک سلطان
راستی او را گمان کرده اجابت نمود امر در بین شان چنان
مقرر شد که شقیف را در ماه جمادی الاول تسلیم نماید و سلطان بمرج
عیون اقامت نموده منتظر وعده بود مگر در پیشان بود جهت نزدیک
شدن وعده مصالحه که در بین سلطان و ملک انطاکیه واقع شده
بود بعد ازان امر نمود تقی الدین پسر برادر خود شاه را اینکه برود همراه
کسانیکه از شکر با اوست و کسی غیر ایشان با او بیایند و مقابل انطاکیه
باشند تا اینکه در نزد انقضا مصالحه صاحب انطاکیه بر بلاد مسلمانان غارت
نکند و همچنان پریشان خاطر و بسیار مغموم بود از انچه رسیده بود او
را از اجتماع فرنگیان در مدینه صور و انچه که با ایشان متصل شد از مددهای
دریائی و دیگر اینکه ملک فرنگیان را که سلطان صلاح الدین اسیر کرده
بود و بعد فتح بیت المقدس رها کرده رفته همراه صاحب صور متحد بعد از اختلافی که
در بین شان بود بقصد مسلمانان جمعیتی اجماع نمود که بشماری آمد و بیرون
شدند از مدینه صور در ظاهر ان پس این کار و مانند آن پریشان نمود سلطان
و ترسانید از ترک نمودن شقیف را بعقب پیش شدن سوی صور در آنجا
جماعتهای بسیار بود پس قطع میشود از آنها غله کسانیکه همراه بهمین سبب بود بعهدی که
با صاحب شقیف معاهده کرده بود ایستاده شد و خوراکه صاحب شقیف ـ از
بازار شکر و اسلحه و غیره را از چیز هائیکه محکمی شقیف بود خریداری
میکرد صلاح الدین باو گمان نیک داشت و آنچه لسلطان گفته شدی
از مکر آن و اینکه مقصد طول دادن است تا از صور ظاهر شوند تا هنگام انقضای مهلت
او ظاهر شود سلطان تصدیق نمیکرد هرگاه انقضا مصالحه نزدیک شد سلطان از لشکر گاه خود نزدیک
شقیف بروز هم پیش آمد و ارناط را نزد خود حاضر داشت از مدت سه روز مانده بود با تسلیم کردنی
شقیف بوی پیشاه کرد والی شقیف انه بسیار عیال خود اعذار نمود که اگر بروم مکه صورا کسان سنی رامین کنند


فتوحات اسلامی
(۴۶۶)
فتح کرک
می شود مدت دیگری را هم تاخیر خاست درین هنگام سلطان بکرو حیات
او دانست اورا گرفته حبس نمود و تسلیم شقیف امر داد وی قسیس را
نامبرده خاست تا وصیت او را بکسانیکه در شقیف بودند رسانیده
قلعه را تسلیم نمایند قسیس را حاضر کردند با او سر گوشی کرد بچیزی که
انداند انستند آن قسیس رفت بسوی شقیف اهل آن نا فرمانی را ظاهر
ساختند چون صلاح الدین دید ارناط والی شقیف را بسوی دمشق فرستا
بندی کرد بعد از ان بسوی شقیف پیش رفت و آن را محاصره نموده
بر اهل آن تنگی گرفت واکر دانسیرو مقرر نمود بر آن کسیکه را
که نگهبانی نماید از ذخیره کردن و برای شان کمک رسیدن درین وقت
مکتوبی از یاران او که بقر اول بر مقابل فرنگیان بصور مقرر بودند رسید مضمون
اینکه فرنگیان بر گذاشتن حبر صور اجتماع نموده قصد صیدا دارند اطلاعاً
عرض شد مجرد شندن سلطان جریده همراه پهلوانان یاران خود بدون
کسانیکه بر شقیف مقرر نموده بود حرکت کرده بایشان رسید در حالیکه کار گذشته
بود و انچنان بود که فرنگیان از صور برآمده بطرف مقصد خود حرکت دارند قراولان
مسلمانان در جای تنگی با ایشان تلاقی شدند همراه ایشان چنان مقاتله و مدافعه
جاری شد که کودک از دیدن پیر می شود از فرنگیان جماعتی کشته و جماعتی را اسیر
نمودند از مسلمانان هم جماعتی شهید شدند از ان جمله غلام سلطان که از دلاور
ترین مردمان بود تنها بر صف فرنگیان حمله شو با ایشان خلط شد بشمشیر خود براست
چپ میزد آخر یکبار برو هجوم برده آنرا شهید کردند رحمه الله تعالٰی بعد ازان فرنگیان از رسیدن
بصیدا عاجز آمده بگانهای خود بازگشتند چون صلاح الدین قراولان خود رسید واقعه گذشته
بود سلطان در خیمه صغیر اقامت نمود منتظر باز گشتن فرنگیان بود که ازیشان انتقام
خون کسانیکه از مسلمانان کشته شده بود بگیرد سلطان بر بعضی روزها با جماعتی اندک سوار شده میگرفتیم
از کوه بخیمه فرنگیان نظر می انداخت تا بمقتضی مشاہدات خود عمل دارد و کسانیکه از عوام عجم و ترکمان
بران عرب بودند گمان کردند که سلطان قصد کارزار در زمین و دشمنان با اور دین حمیّت غلو
کردند احتیاط را ترک نمو رفتند و سلطان را عقب خود گذاشتند سلطان صلاح
عدة از امرآ فرستاد که آنها را عودت دهند و حمایت کنند ایشان را تا
بیرون آیند آنها نشنیدند و قبول نکردند در خیال فرنگیان یقین
داشتند که عقب شان کمین کنده گانند باز کس فرستادند


فتوحات اسلامی (۴۹۲)

که حقیقت را بایشان خبر دهد پس بایشان خبر رسید که از مسلمانان جدا مانده و عقب
شان هم کسی نیست که از ان ها ترسیده شود فرنگیان به یکبار حمله برایشان
حمله بردند و درنگ نکردند که ایشان را خوب برد مقاتله کردند جماعتی از اشخاص
معروف هم درینجا کشته شدند انچه برایشان جاری شد بر سلطان بانی مسلمانان
دشوار آمد این فقره از تقصیر کردن خودشان بر نفس های شان عمویم تعالی
عنهم و رحمهم در انوقعه در نهم جمادی الاول واقعشد چون صلاح الدین بیاید
از کوه باشتابان خود را بلشکری خود رسانیده بر فرنگیان که برحسبر بودند حمله
بردند و گرفتند راه شان را انها خود را در آب انداختند که غیر از انچه کشته شدنی
صد زره پوش در آب غرق شد سلطان بر مصابره و محاصره شان امر فرمود
آن با فرمان اشنیدند خلق بسیار با سلطان جمع شدند چون فرنگیان معامله را
دیدند پس بسوی شهر صور عودت نمودند چون فرنگیان باز گشتند صلاح الدین
نیز بسوی تبنین و بعد از ان بطرف عکا باز گشت تا اینکه حال شان ا مشاهرا
کند بعد از ان بسوی لشکر گاه و خیمه ها بازگشت چون صلاح الدین باز آمد او را
خبر رسید که جماعتی از فرنگیان جهته هیزم و علف بیرون شدند پس سوخت
بسوی کسانیکه در عکا بودند از لشکریان وعده داد ایشانرا که دوشنبه
هشتم جمادی الاخر ها از هر دو جانب ملاقات شود و در موضعی از همان کوهها
و کوشه کنار ها کمینی مقرر کرده و جماعه را از لاوران لشکر خود جدا نموده بایشان
حکم نمود که هرگاه فرنگیان بر لشکریایان حمله نمودند شما با فرنگیان بکار زار
مشغول شوید دعوی اندک بایشان کار زار نموده بجنگ و گریز مشغول گردید
و عجز خود را از مقاتله بدیشان ظاهر کنید هرگاه فرنگیان در پی شما افتادند
انها را کش دهید تا اینکه ایشانرا از موضع کمین بگذرانید بعد دلیرانه با انها
مقابل گردید و کمین از عقب بر سرشان بیرون گردند جماعه دلاوران حکم را
قبول نموده بر همین عزم بیرون شدند چون هر دو جانب همدیگر را دیدند با هم
ملاقی گردیدند سوارکاران مسلمانان بر خود عار دانستند که نام شکست
بر سری خود گذارند و هزیمت ظاهر کنند ثابت بمقاتله ایستادند و بعضی
بعضی صبر کامل نمودند و مقاتله اشتداد پیدا کرد و امر عظیم گردید و محاربه دوام
نمود و بر جماعه اهل کمین انتظار در از کشیده بریاران خود تا ترسیدند بطرف
شان بر امدند در وقتیکه لشکریان سلطان صلاح الدین مشغول کار زار بودند

مخالفت واقع بحق
خدا گواه او در شده
و موصول


فتوحات اسلامی
(۴۹۸)
رفتن فرنگیان بحوالی شهر عکا

چون از احوال شان خبر یافته شتابان از جاهای خود بیرون شدند تا خود را ببرادران شان
برسانند و آنها بسختی جنگ کارزار بودند و کار شان شدت برشدت می افزود
و چهار امیر بر کمک یان مقرر بود از قبیله ربیعه بنی طی از اتفاقات زمان چون
اینها بمدینت بدان زمین نگذشتند براه رفیقان خود با نارفته تجسس و اقتفاء
و آنها بگمان که ازینجا بطرف یاران خود میروند و یکی از غلامان سلطان صلاح الدین
در پی بها اقتفاء میرفت چون فرنگیان آنها را دیدند علم شان سید که اینها غلطی
و نا دانسته بکی با نیطرف افتادند لسبراینها رسیده کشته و خون بسیار نمودند
و غلام سلطان صلاح الدین خان از اسپ فرود آمده بسنگی نشسته کمان خود را
بدست گرفته در نگاه داشت خود را نموده تیرهای بسیار بطرف شان انداخته
جماعتی از ایشان را مجروح نمود و اینها نیز غلام را تیر باران نموده زخم بسیار
بدان رسیده افتاد چون نزد غلام آمدند باندک رمقی بود گمان کردند که مرده است
او را مانده رفتند فردای آن روز بدان موضع مسلمانان آمدند کشته ها را
دیده و غلام را زنده یافتند اورا در جامه پیچیده بخواری کردند و غلام از
زخمهای بسیار کسی اورا نمیشناخت بعد از حیات غلام ناامید گردیده
کلمه شهادت زبان تلقین کرده او را مرده شهید شدن داده درینجا ماندند
بعد چند روزی که آمدند دیدند که صاحب قوت گردیده شربتهای مقوی بدان داده
تا بعافیت شد بعد از ان مجلدها که حاضر میگردید اثر همان زخمها و جراحتها وی
مشاهده می شد.
بیان رفتن فرنگیان بحوالی شهر عکا و محاصره کردن ایشان
چونکه اجتماع فرنگیان به شهر صور چنانچه پیشتر ذکر کردیم بسیار گردید با اینکه صلاح الدین
چنان قاعده داشت که هر شهر و قلعه را که فتح می نمود اهالی آن را امان داده
با مال و عیال و اولادشان راه مدینه صور میفرستاد ازین سبب مردم بسیار
لا تعد ولا تحصی دران شهر جمع گردیدند و از مال تا اینقدر جمع شده که با وجود نفقه
کردن سالهای بسیار تمام نمی شد بعد ازان عابدها و علما و مردم بسیار رئیسان
و مشهورین ایشان و سوارکاران شان جامه های سیاه پوشیدند و اظهار
عم اندوه کردند بسبب اینکه بیت المقدس از دست شان رفته بود و عالم بزرگ
شان که به شهر قدس بود همین مردمان را گرفته بشهرهای فرنگیان همراه خود میگردید
و از اهالی آنها کمک میطلبید و آنها را برمی انگیختاند بمکافات تلف بیت المقدس


فتوحات اسلامی
(۴۹۹)
رفتن فرنگیان به شهر عکا

و مسیح علیه‌السلام را تصویر میگرفتند و صورت مرد عربی طیار میکردند که مرد عربی مسیح را
میزند و خونها بر روی صورت مسیح علیه‌السلام میگردانیدند و میگفتند که محمد پیغمبر
مسلمانان میزند امین مسیح را و مسیح را مجروح کرده است و ویرا کشته است
تا انیکه به فرنگیان بسیار سخت آمده جمع آوری بنهایت نمودند تا انیکه زنان شان
بمعاونت بیرون کردند حاصل انکه مرد های کاری بامال بسیار که به حساب شمار
گنجایش نداشت جمع گردید تا انیکه بعض اسیران شان حکایت میکرد که والده وی
یک فرزند داشت و از مال دنیا یکدانه زیاد نداشت آن یک دانه را فروخته و بهای
آن اگر فته ساخته کی کار یک فرزند خود را نموده او را به جته خلاص کردن بیت المقدس
روانه نموده بدست مسلمانان اسیر شد تا بدین حد باعث دینی و نفسانی فرنگیا
در محار به مسلمانان رسید بدین احوال بیابانهای سخت و در یاها را طی نموده خرچ
کمی کردند تا به عکا رسیده سه سال محاصره کردند تا اخر الامر عکا را مالک گردیدند
(مورخکان که بکبند اتفاق - شیشتریان را بندهند پوست) و ابتداء اجتماع شان
و همین رفتارشان سنه هجری ۵۸۵ بود و سنه مسیحی ۱۱۸۹ بود
در نیمه ماه رجب بهمن سال در عکا آمدند و هر وقت مد د های مالی و نفری بدیشان
میرسید و مسلمانان همراه شان کار زار های سخت مینمودند و در سنه ۱۱۹۰ مسیحی
که ۵۸۶ هجری بود شجر به سهم برای شان قایم گردید و لشکری بسیار از شهرهای اروپا
بیرون گردیدند در ما تحت بیرق فلیپ پادشاه فرانس و فرید پادشاه جرمن
بر یحار دو س اول پادشاه انگلترانکه او را قلب الاسد میگفتند و دیگر امیرهای
شان تماما برخو استند و اراده شهر فلسطین شام نمودند در دو صد کشتی
که از لشکریان و باقی اسباب مقاصد شان پر بود تا انیکه رسیدند به شهر صور
که در دست شان باقی مانده بود و از انجا تماما پیش شدند به شهر عکا و شهر عکا را
محاصره کردند به همراه کسانیکه پیشتر از ایشان آمده در محاصره اشتغال داشتند تا انیکه
عدد نفری اینها به ششصد هزار که شش لک باشد رسید و هم مسلمانان درین
محاربه بنهایت سختی انجامید و ابتدا حرکت کردن شان از شهر صور هشتم ماه
رجب سنه ۵۸۵ هجری بود که لشکرهای شان در حین رفتار بمثل
در یا بیکران امواج عظیمه می نمود و مالهای بسیار همراه شان بود و کشتیهای پانی
اطعمہ و خزانه و لشکری از شهر هاے مملوکہ شان بدیشان مدد میرسانید و اینها
در رفتار خود با کناره در یا را لازم گرفته بودند که هیچ موانع از کناره در یا در ویش شد


فتوحات اسلامی
(۵۰۰)
رفتن فرنگیان به شهر عکا

و کشتیهای دریائی شان در مقابله آنها آمده اسلحه و ذخیره ایشانرا بهمراه شان می آورد
و تسلیم شان می نمود و باز و اپس رفته دیگر می آورد تا اینکه استعداد ایشان از شما
و حساب بیرون گردید و در وقت رفتار اردوی شان مسلمانان آماده بودند که اگر
بعضی انها از اردو قدری دور میشدند مسلمانان چپاو نموده میگرفتند تا اینکه کثیرشان
از اردو تها می شد بچنگ مسلمانان گرفتار میگردید و چون خبر کوچ شان بسلطان
صلاح الدین رسید بیرون شده آمد تا نزدیک شان رسید بجد امیرهای خود را جمع
نموده به همراه شان مشورت نمود که آیا براه راست بمقابله شان برویم یا براه نا
جاده و بیراهه رفته خودها را بسر شان بیفکنیم امیران گفتند چه حاجت که در بیراهه
در آنها جاده خودها را بزحمت و مشقت اندازیم چرا که راهها جاده کوه و سنگ
و تنگ است میشود که بمقصد خودها کامیاب نگردیم فکر همین است که در راه راست فراخ
میرویم در عکا بهمراه شان مقابل شده آنها را متفرق کرده پارچه پارچه میسازیم
سلطان دید که میل امیران بر همت رفتار است ناچار با امیران خود موافقت نمود
ولکن رای سلطان چنین بود که بهمراه دشمنان که همین رفتارشان که هنوز بکائی
جا نگرفته اند بمقابله و کارزار برابریشوند و سلطان فرمود که قاعدۀ فرنگیان
چنین است که اگر بموضعی رسیده منزل نمودند استحکام برای خود ها میسازند
کار زار بهمراه آنها سخت میگردد و مقصود بایان حاصل نمیشود رأی و فکر من است
که قبل از رسیدن به عکا بهمراه شان مقابل گردیده مقصود حاصل نمائیم چون رای
امیران بر خلاف این بود براه فراخ واسع رفتند لکن فرنگیان بدینها سبقت
نمودند و سلطان صلاح الدین جمعی از امیران خود لمقرر فرمود که بکناره های اردوی
فرنگیان رفته تصلح غارت و چور و چپاو و کارزار نفری شان مشغولی داشته باشد
لکن فرنگیان با وجود تاخت مسلمانان بکارزار مسلمانان اقدام ننمودند درین محاربه
اگر لشکریان متابعت رأی سلطان صلاح الدین در رفتار و کارزار خود ها
می نمودند البته مسلمانان کامیاب میگردیدند و فرنگیان به شهر عکا نمیرسیدند
لکن امری را که خداوند تعالی اراده فرماید اسباب همچنان برابر میگردد چون
لشکر سلطان صلاح الدین به عکا رسید دیدند که فرنگیان پیشتر از جانب بحر
آمده ازین دریا تا دریا دیگر تمام زمین عکا را فراگرفته اند و برای مسلمانان
راهی بطرف عکا باقی نمانده است سلطان صلاح الدین مقابل فرنگیان
نزول فرموده خیمه خود را به تل کیسان برپا نمود و میمنه لشکر را به تل قباظیه


فتوحات اسلامی
(۵۰۱)
واقعه دیگر

و میمنه لشکر خود را بر نهر جاری مقرر فرمود و پاسبانگر انتهای غار دورا بموضع
صفوریه فرود آورد و باستمداد خود هر طرف نامه ها ارسال فرمود و مردمان از تمامی
شهرها بمدد مسلمانان می آمدند ازرانجاست که و مد و فرنگیان از راه دریامی رسید در مدت
اقامت هر دو فریق در عکا کار زارهای بسیار از محاربات خرد و بزرگ واقع گردید
و از وقت نزول سلطان قدرت بکارزار اونیافتند و بموضع عکه هم نرسید
تا اینکه ماه رجب گذشته در غره ماه شعبان کار زار سخت واقع شد و کامیابی
نگردیدند و شبی دوم را مردمان بتهیه لشکر پرداز وند چون لشکر فردای روز
بر سر شب شبیخون نمود هر دو فریق بجمع آوری بسیار مشغول کار زار گردیدند و بهر
دشمنان از باقی اطراف از صبح تا وقت ظهر حمله آور شدند و هر دو فریق چنان
بر محاربه ثابت قدم گشتند که بینندگان را بحیرت فکندند چون وقت
ظهر داخل شد تقی الدین برادر زاده سلطان صلاح الدین از طرف میمنه لشکر برفر
خود بحمله سخت حمله آور گردید چنانچه دشمنان را از مواضع شان بیرون کرد هم
که بعضی بالای بعضی افتادند تا اینکه براد به برادر خود نرسید در خندق یاران خود پنا
گزین شدند و بضعف طرف شهر فرار ه کردند تا اینکه امیر تقی الدین موضعشان را
گرفته متصل شهر گردید در نا کردگی شان بدست وی آمد و مسلمانان به شهر
داخل شدند و مسلمانان داخل شهر بیرون شدند در اینجا متصل خندق محاصره این مواضع
زایل گردید و سلطان صلاح الدین هر یک را از لشکریان که میخواست داخل شهر
گردانید و آنچه از خزانه و مال و اسلحه وغیره که بخواست بشهر درون کرد و اگر مسلمانان
محاربه را تا شب بر خودها میگرفتند البته بوجه خوب باراده خود کامیاب میشدند
چونکه اول کار زار ترس و رعب و ظفر یابی بخوبی دارد لکن همین قدر کامیابی
کفایت نموده استراحت پیش گرفتند و محاربه را ترک دادند و گفتند فردا
انشاء الله بیخ شان را قطع مینمایم و درین روز از فرنگیان جماعه بسیار کشته گردید
ذکر واقعه دیگر
بعد ازان مسلمانان فردا که ششم ماه شعبان المعظم بود با فرنگیان بنای
کار زار گذاشتند و قصد نمودند که امروز به بیخ کندن فرنگیان نهایت سعی
و طاقت خودها صرف مینمائیم - بعد بوضعیت خوب به تعبیه صفوف
پیشی گرفتند دیدند که فرنگیان بنهایت ترس احتیاط خود ها را گرفته اند
مسلمانان به تقصیر در کار زار روز گذشته خود پیشمانی بسیار نمود - و فرنگیان


فتوحات اسلامی (۵۰۲) واقعه دیگر

در حفظ اطراف و استحکام جوانب خود مشغولی داشتند و در کندن خندق باطراف
خود شروع نموده بودند که امکان وصول بدیشان گنجایش نداشت—بعد
مسلمانان هرچند بمقاتله الحاح نمودند فرنگیان بکارزار پیش نشدند و از جای
خود مفارقت نکردند چون مسلمانان این احوال را دیدند باز گشته و باین مواضع
خودها رفتند—بعد خبر به بعض عربان رسید که جماعتی از فرنگیان از طرف دیگر
بجهته هیزم و غیره کارها خود بیرون میگردند شانزدهم ماه شعبان بود جماعتی از
مسلمانان رفته در کنارهای جویها و اطراف شان پنهان شده کمین نمودند فرنگیان
بعادت همیشه بیرون شدند که عربان بر سرشان هجوم کرده حمله آور شدند
ایشانرا تماما کشتند و آنچه همراه شان بود غنیمت گرفتند و سرهای شان را
بر سر نیزه ها نموده بخدمت سلطان صلاح الدین آوردند سلطان خوشوقت
گردیده بدیشان جایزه ها و خلعتها انعام نمود.
ذکر واقعه بزرگ در عکا
بهمازان واقعه که ذکر کردیم مسلمانان تا بیستم ماه شعبان هر روز صبح و شام
با فرنگیان گفتگوی محاربه مینمودند و فرنگیان از لشکر جای خود نمودار میشدند
و نه از مواضع خود مفارقت میکردند — بعد فرنگیان بمشوره اجتماع نمودند
و گفتند تا حال لشکر مصریان نیامده اند و احوال با صلاح الدین چنین است
هرگاه آن لشکر حاضر شوند بر سر ما یان چه سختی پیش خواهد شد رای بهمین است
که پیش از اجتماع لشکر و رسیدن مدد با مسلمانان فردا همراه مسلمانان تلاقی
کردیم امید که بایشان ظفر یا بیم و بسیاری از لشکر سلطان صلاح الدین
غایب بود بعضی مقابل انطاکیه بودند که اگر بالای حلب بیایند آنرا بدارد
نمایند و بعضی در شهر حمص مقابل طرابلس بودند تا آن سرحد محافظه شود و لشکری
بجهته نگاهداشت در مقابل صور بود و لشکری بمصر محافظه سرحد دمیاط
و اسکندریه و غیره مرابطه نمود و باقی ماندگان لشکر مصر بسبب درازی راه
و گرانی لشکر هنوز نرسیده بودند تا اینکه فرنگیان از سبب نارسیدن لشکر
مصر بمقاتله مسلمانان بطمع افتادند و در ان روز مسلمانان بنا بر عادت خود ها
بعضی بمقاتله بودند و بعضی در خیمه های خود و بعضی برفت و آمد یکدیگر خود و حاصل
کردن مایحتاج خود در خیفان و چهار پایان خود اشتغال داشتند که ناگاه فرنگیان
از لشکرگاه خودها بیرون گردیده مثل ملخ روی زمین را گرفته حمله نمودند

در ینحالت


فتوحات اسلامی
(۵۰۳)
واقعه دیگر

در محالت میمنه لشکر مسلمانان که تقی الدین عمر برادرزاده سلطان صلاح الدین امیر
لشکر بود هجوم سخت آوردند امیر دید که فرنگیان قصد ایشان کردند فوراً یاران خود را
حسانده محاربه پیش شدند وقتیکه نزد یکشان رسیدند و هجوم سخت دادند
قدری و اپس شدند سلطان صلاح الدین که در قلب لشکر بود چون اینحال دید
مردان کاری که در نز د وی بودند بمدد امیر تقی الدین روانه فرمود تا اورا قوت
بدهند فرنگیان دیدند که در قلب لشکر مردم کم میباشند و بسیاری شان
بطرف میمنه لشکر بدر رفته اند جمله کی بمدت گردیده به هیئت واحده بر قلب
حمله آور شدند لشکریان و پیش روی فرنگیان شکست خورده منهزم میشوند
و بعضی ثابت برجا ماندند جماعتی از ایشان شهید گردید و پیش روی فرنگیان
در قلب کسی باقی نماند که آنها را رد نماید : بدان تل که خیمه سلطان صلاح الدین
بود قصد کردند و هر کس که میرسیدند کشتند و غارت کردند و جماعتی را
در پیش خیمه سلطان صلاح الدین کشتند و بجانب دیگر تل شتابی کرده
هر کس که بدیشان میرسید شمشیر می نهادند - بعد فرنگیان بوراء خود ها
نظر کردند دیدند که مدد بدانها نمیرسد ترسیدند که از لشکریان خود منقطع
نگردند از ین سبب واپس گشتند در حالت واپس گشتن شان میسره
لشکر مسلمانان در بالای شان حمله آوری کردند سلطان صلاح الدین
دید که قلب لشکر شکست کرده است در پی ایشان رفته آواز سخت بر آنها
نمود و آنها را ببازگشتن و مقاتله و حامله نمودن امر فرمود جماعتی را نداد کرد
سلطان جمع گردیدند و بر بالای فرنگیان از پس پشت شان حمله نمودند
در حالتیکه فرنگیان بهمراه میسره لشکر مسلمانان بکارزار اشتغال داشتند
شمشیر های خداوند جل شانه از هر طرف ایشانان را فرا گرفت تا حدی که نفر
از دست مسلمانان خلاصی نیافت بیشتر یشان را کشتند و باقی را اسیر گرفتند
عدد کشته شده گان شان به ۱۰۰۰۰ ده هزار رسید غیر آنکسانی که بطرف
در یا کشته گردیده بودند- بعد سلطان حکم فرمود تا قتیل همه را در جوی که فرنگیان
از ان آب میخوردند فگندند در میان اسیران سه نفر زن فرنگی بود که سوار
اسپ کار زار می نمودند و اگر لشکریان بهزیمت متفرق نمیگردیدند البته
فرنگیان را بهلاکت و استیصال میرسانیدند علاوه برین که پاسی
لشکریان طاقت خود ها را صرف کردند در کشت و بست کوشش بسیار


فتوحات اسلامیه
( ۵۰۴ )
سریرون

کردند تا اینکه بافرنگیان در لشکرگاه شان داخل گردیدند بامید اینکه فرنگیان را بسجدی
برسانند که بالکل از کارشان فارغ گردند که ناگاه در میان مسلمان آوازه افتاد
که اموال و محافظین اردو چور و غارت شدند ـ سبب این بود که چون مردمان
دیدند که کار لشکر بشکست انجامید گران باریهای خودها را سبچار پایان بار کردند
درین میان مردمان اوباش و غلامان بسیار که در لشکر بودند بسرشان ریخته چور
و چپاو بسیار کردند و قصد و اراده سلطان صلاح الدین چنین بود که فردای
امروز در مقاتله و محاربه پیش شده کار را بنهایت برساند دینگه مردمان پیروی
مالهای خود کرده در جمع و تحصیل مالهای خود مشغول گردیده از کار ماندند حکم فرمود که هرچه
اموال که چور کرده اند حکما حاضر نمایند بنابران آنقدر فرشها و ساروتقها علوفجات
و یراق وغیره آوردند که روئی زمین را فراگرفت مالها را تماماً بر صاحبانشان پس
داد ـ اراده و قصد حضرت سلطان فوت گردید. فعلاً کار مقاتله معطل گردید درین
بین ترس و رعب فرنگیان ارامی پیدا کرده باقی ماندگان شان کارهای خود را پس
باصلاح آوردند.
ذکر کوچ کردن سلطان صلاح الدین و قدری یافتن فرنگیان
بر محاصره عکا
چون از فرنگیان همین عدد بسیار که ذکر نمودیم کشته گردید زمین از بدبوی
شان تعفن و فساد پیدا کرده هوا متعفن گردید و مزاجهای مردمان فساد پیدا
کرده برهم شد مزاج سلطان صلاح الدین متغیر شد مرض قولنج عادتی داشت
به سلطان پیدا گردید ـ بعد امیران نزد سلطان حاضر آمدند و مشورت دادند
که ازین موضع نقل فرمائیم و انګار تنگ گرفتن بر فرنگیان را با یستیم و طریق
احسان به آنها پیش گیریم و امیران گفتند که اینقدر بر فرنگیان کار را تنگ
ساختیم که اگر خواسته باشند که از جایهای خود جدا شده بیکطرفی بروند قدرت
ندارند ـ فکر همین است که قدری از ایشان دوری گزینیم تا اینکه بتوانند کوچ نموده
بوطن های خود بازگردند هرگاه ما یان مواضع را بقدری بازکنیم اگر فرنگیان کوچیده
رفتند از شر همدیگر خلاصی یافتیم و اگر محاربه ایستادند وقت پس سرشان آمده
کار را بر میاتیم الحال مزاج سلطان متغیر است و دردسخت میباشد و خدا نخواست
اگر آواره واقع شود مردمان بهلاک میگردند بهر تقدیر رأی همین است که ازین
مواضع دور گردیم طبیب ها هم بهمین رأی متفق گردیدند سلطان رأی
چون


( ۵۵ )

فتوحات اسلامیہ
کوچ کردن بسلطان تقلا بقرن عکا

و مشورہ آنہا را قبول فرمود تا ارادہ خداوندی بحصول انجامد آیہ شریفیہ است
وَ إِذَآ أَرَادَ اللّٰهُ بِقَوۡمٍ سُوۡٓءً فَلَا مَرَدَّ لَهُ ۚ وَمَا لَهُمۡ مِّنۡ دُونِهِۦ مِنۡ وَّالٍ
مضمون اینکه هرگاه خداوند بقومی سختی و بدی ارادہ فرماید هیچکس ارادہ خداوندی
را رد کردہ نمیتواند و غیر از خداوند کسی را ناصر و پناہ جائی نیست چهارم ماه رمضان
بود که ازین موضع کوچ نموده بموضع خروبہ منزلگاہ گرفتند و مسلمانان عکا
قاصد فرستادند کہ محافظہ خود ہا را بوضعیت خوب داشتہ باشید و دروازہ ہا را
بند نمائید و احتیاط خود را سنجوب وجہ بگیرید و آنہا را بعلت کوچ کردن
خود اطلاع دادند۔ چونکہ سلطان و لشکریان ہمی کوچ کردند رنجیان ایمن
شدند در ان زمین طریق انبساط پیش نہاد نمودند و پس آمدہ شہر عکا را
محاصرہ کردند و گرد اگرد شہر را ازین دریا تا آن دریا فرا گرفتند و کشتی ہای بحری
شان نیز محاصرہ نمود و بنا بکندن خندقہا و در خور ہا را دیوار نمودند عمارہا کردند
کہ در حساب نمی آمد و بخیال هیچکس نبود۔ و قراد لہا لشکر مسلمانان ہر روز بہ پیشان
می آمد و فرنگیان نه بایشان کار زار میکردند و نه از جای خود حرکت مینمودند و تنها
بہ اعتماد تمام دور خور خندق میکندند و دیوار میکردند کہ اگر سلطان صلاح الدین
و اپس بمقابلہ شان بیاید از دست او محفوظ باشند۔ در حقیقت مسلمانان
دانستند که آن فکر کوچ کردن ایشان صواب نبود قرا د لھای سلطان
صلاح الدین روزانہ خبر کار های فرنگیان را بوی می آوردند و کار بسلطان سخت
گردید و سلطان مریض کہ توانائی براقامہ حرب نداشت حیران شد بعض
امیران مشورت دادند که خود اعلیحضرت سلطان در همین موضع باسترحت
باشد و لشکر ہا را جمعا ارسال فرمایند تا ہمرا ہ فرنگیان مقاتلہ نموده آنہا را
از خندق و دیوار نمودن رنج شوند سلطان فرمود کہ من ہمراہ نباشم کاری
نمیکنند و از جهت بخواهیم بتر اضافہ گردد امر معوق ماند تا سلطان جور او متجاربات
شد درین بین فرنگیان قدرت یافتہ کاری کہ میخواستند کردند و امور خود را
استحکام دادند و ہر قسمی کہ مید انستند خود را متحصن نمودند ۔ درین ادقا ستم
مسلمانان عکا روزانہ بطرف شان بیرون میشدند و با ایشان در بیرون شہر
مقاتلہ میکردند تا وقتیکه سلطان از مرض خود شفا یافت زمستان شد
درینموضع اقامت نمودند تا زمستان گذشت قرا دل و جاسوسان سلطان
از روز فرنگیان انقطاع نداشته با خبر بودند در نیمہ ماہ شوال لشکر ہای مصری


فتوحات اسلامی (۵۰۶) کوچ کردن سلطان صلاح الدین

و پادشاه شان شهزاده عدالت قرین سیف الدین برادر سلطان صلاح الدین بود
دلها مسلمانان بدیشان تقویت گرفت بهمراد لشکریان مصر از هر اشیاء بسیار بود
از اسباب محاصره سپرها و سپردها و مشعله ها و تیر و کمان های بسیار و همراه شان
پیاده ها بسیار و بعد از ایشان اسطول مصری رسید و پادشاه آن امیر لؤلؤ بود که
بسیار تیر انداز و دلاور پیشه و هر کار بکار های دریائی با خبر و بحار به بسیار مبارک
قدم در راه بجمع بزرگ فرنگیان برابر شدند همگی را غنیمت گرفتند و اموال غله
بسیار بچنگ آوردند سنه هشتاد و شش هجری داخل گردید تماما صغر شد
فرنگیان شنیدند که سلطان صلاح الدین به شکار رفته است و دیدند که در اردو
لشکری کم میباشد و کل ملای در گرد عکا بسیار است که خود را بقر اول پارسانیدها
نمیتوانند این وقت را غنیمت دانسته از خندقهای خود بر سر قلاوران و خنازیر
دیگر بود که بیرون شدند مسلمانان بمقاتله گرفتار آمده به تیر های بسیار نفوس
خود ها را محافظه نمودند و فرنگیان بر سر شان هجوم کردند تا تیر های مسلمانان
خلاص گردید همگی بر سر مسلمانان ریخته حمله کردند مقاتله شدت کرد و کار سخت
گردید مسلمانان دانستند که بنجات ایشان بصبر کردن و بر پای عمره استادن است
بعد ثبات قدم ورزیده ایستادند تا اینکه شب خوب تاریک گردید و از هر دو طرف
بجمع اخیر کشته گردیدند فرنگیان واپس بخندق خود رفتند چون سلطان
صلاح الدین بارد و واپس آمد خبر این واقعه را شنید مردم را بمدد برادران
مسلمان شان حکم داد خبر آمد که فرنگیان واپس بخندق خود ها رفته اند مردم خوشها
جمع گردیده بر جاکه ایستادند -- بعد سلطان دید که زمستان رفته و لشکر ها از شهر
قریبه آمده اند از دمشق و شهر حمص و حماه وغیره اردو را از خربیه کوچ
دادند بطرف عکا و به تل کیسان فرود آمدند و با فرنگیان هر روزه بمقاتله اشتغال
ورزیدند تا روی ایشان را از جنگ مسلمانان شهر عکا گردانیدند درین اوقات
هر دو فرقه شب ها و روز ها با همدیگر مقاتله و مقابله و محاربه می نمودند و بجنگ عادت
گرفته ملالت هم بدیشان نمیرسید.

ذکر سوختاندن برجها و واقعه اسطول

فرنگیان در مدت تعطیل خود سه برج از چوب طیار کردند بسیار بلند که هر برج شصت
ذرع درازی آن بود و در هر برج پنج طبقه ساختند هر طبقه را اند مردان جنگی مملو
نمودند و همگی را به پوست ها گرفتند و سرکه و گل و دواهائی مانع سوختن بچوبهای

برجها


فتوحات اسلامی (۵۰۷) ذکر سوختاندن برجها

برجها مالیدند و را هها به برجها آراسته کردند و از سه طرف بشهر عکا پیشی گرفتند
بیستم ماه ربیع الاول بود که ازدحام کردند و بر دیوار شهر نزدیک گردیدند شریان
مقری دیوارها با فرنگیان مقاتله کرده تا از جنگ ایستادند و بنهای پر کردن خندق
شهر گذاشته نزدیک شد که شهر را بقهر و غلبه بتصرف نمایند شهریان قاصدی بمقرر
کردند که از در یابشناوری گذر کرده به نزد سلطان خود را برساند و وی را از
جمیع احوالات شان اطلاع بدهد و اینکه نزدیک است که مایان گرفته کشته گردیم
چون خبر بسلطان رسید فورا سلطان ولشکریان سوار گردیده بالای فرنگیان آمدند
و از جمیع اطراف شان مقاتله عظیم دائمی پیش کردند تا ایشان را از یورش
آوردن شهر مشغول ساختند فرنگیان دو فرقه شدند یکفرقه بهمراه سلطان
بکار زار ایستادند و فرقه دیگر بهمراه شهریان لکن هر مقاتله همراه شهریان بیک
گردید و همین مقاتله بهشت روز پی در پی گردید که هر روز تا بیست و هشتم
ماه ربیع الاول بود و شبی روز در کارزار بودند تا اینکه هر دو فریق از جنگ
ملال گرفت ویقین مسلمانان شد که فرنگیان بر بالای شهر استیلا خواهند
یافت چون دیدند که از دفع کردن برجها عاجز آمدند که مسلمانان شهر هر حیل
در دفع برجها کردند فائده ننمود و کارهای برجهارا از سر مسلمانان دفع نکرد هرچند
روغن های نفط براندند تاثیر نکرد مسلمانان بهلاکت خودها یقین کردند
که درین بین نصرت خداوندی ظهور نمود شخصی که بر جها را می سوختاند
اجازه سوختاندن یافت و این قصه چنان بود که شخصی از اهل دمشق مداماً
اسباب استعمال روغن نفط را جمع مینمود و قسمی ادویه از تخمهای نباتات که تقویه
باتش افروختن میکرد ترکیب مینمود هرچند رفیقان وی را ملامت میکردند
و بروی بکار داشتند آن شخص میگفت که این کار خود را تا الحال شخصا بنفس
خود تجربه نکرده ام لکن بسیار اشتها دارم که این هنر من بروی کار آید و شناخته
تا از وی کار گرفته شود و این شخص بسبب ظهور اراده خداوندی سابقاً در شهر
عکا جا داشت این شخص دید که بر جهار بالا شهر عکا منصوب شد بهمان عمل
مستعمله خود شروع کرد و ادویه جات ترکیب نمود که کل و سرکه و غیره
مانع سوختاندن نمی شد چون از کارهای خود فارغ گردید بدر بار امیر قراقوس
که صاحب اختیار و حاکم شهر عکا بود حاضر گردید و عرض منجنیق سازان را نعرین
که در مقابله برج منجنیقی تیار کنند و هر چه بکار من باشد بدهند که برج را


فتوحات اسلامی ( ۵۰۸ ) ذکر سوختاندن برجها

بوزانم و امیر قراقوش را چندان خشم و ترس فرا گرفته بود که نزدیک بود که خود را
بکشند از عرض آن شخص خشم امیر زیاده تر گردید و بروی غضب کرد و گفت
اهالی این حرفه در نقط انداختن بسیار سعی کردند هیچ فائده نکرد تو از کجا پیدا شدی
چنین میگوئی حاضرین در بار گفتند امیدست که حقتعالی بدست این شخص کشایشی
مقرر کرده باشد چه ضرر دارد که بگفته آن موافقت نمائیم امیر اجابت نمود .
محبقتی حکم فرمود که کارهای این شخص را برآر کنید - فوراً منجنیق را بساختند و چند
دیگ پر روغن نقط نموده همراه ادویه جات- اتش بر برج انداختند فرنگیها دیدند
که دیگرها چیزی نسوختاند در بام برج بالا شده رقصها و بازیها و صداها خوشوقتی
کردند آن شخص است دیگ تاریکه افگند است ببرج رسیده خوب گیر شده است
سید که اگرتش شعله ور گردیده بچوبها برج میرسد که دیگ دوم وسوم را پی در پی
افگندند تا تمام اطرف برج را آتش فراگرفت و اشخاص که در نیم طبقه برج بودند
بگر یختن و خلاصی خود شتابیدند لکن فائده نکرده تمامی شان سوختند و در برج
باسه های اهنی جنگی واسلحه و یراق بسیار بود و در ابتدا فرنگیان بدند که
دیگها هیچ اثری عمل نکرد بطمع آرامی افتادند در خلاصی خود با سعی نمودند تا اینکه
اشکال پیش بانار حترت شبانه آنان بارها ببار در نا سوختانید چون اشتراق
برج اول شعله ور گردیده هوا را فرا گرفت اتش تفال کرده بنچمان ثانیاً سوخت
حاصل کلام انکه چنان روزی مشاهده گردید که مردمان نظیر آن ندید بودند
و مسلمانان که همراه سلطان صلاح الدین در بیرون شهر بودند انجالت ابی بدند
و خوشحالی میکردند و بعد از مشقت بسیار روحهاشان تازه گردید نصرت خداوند
و خلاصی مسلمانان از کشتن خوشوقتی بسیار نمودند چرا که لشکریان همراه شهری
هر کدام شان نسبتی و دوستی داشتند و آن شخص را به نزد سلطان صلاح الدین
آوردند سلطان بدان شخص اموال بسیار انعام نمود وظیفه دلخواه بزرگ بروی
مقرر داشت لکن بجبجه دینار قبول ننمود و گفت این عملرا محض برای خدا نموده ام
و مزد عمل خود را غیر از خداوند از کسی دیگر میخواهم بعد سلطان نامه ها خوش خبری را
بتمام شهرهای خود روانه فرمود ولشکرها به سمت مشرقی را طلب نمود اول کسی
که خود را رسانید پادشاه سنجار بود با عساکر خود و ملک نامی حزیره بعد پادشاه
موصل بالشکریان خود رسید بعد از ان پادشاه اربل بالشگریان خود با
رسیدند و هر کدام که می آمدند و یگران بهمراه شان متفق شده بمقصد پیش گردید

بهمراه


فتوحات سلامی
(۵۰۹)
سوختاندن برجها

همراه فرنگیان محاربه خوب مینمودند بعد بمنزلگاه سلطان فرود آمدند- درین حین
اسطول مصر رسید چون فرنگیان خبر اسطول مصر شنیدند که نزدیک شده میرسد
اسطولی بمقابل آن ساختند کی نمودند که بدان تلاقی شده مقاتله نماید بعد سلطان
صلاح الدین فورا سوار گردیده همراه عساکر خود جمعاً از طرف شان محاربه را
پیش نمودند تا اینکه بمقاتله اینان از مقابله اسطول صرف نظر نمایند اسطول
به عکا سلامت برسد فرنگیان از اراده خود باز نماندند میان هر دو فریق
چندان مقاتله پیش شد که بیا با نها و دریاها را فرا گرفت چنان وزنی مشاهده
گردید که تاریخ مثل آن را یاد نمیدهد و مسلمانان از فرنگیان یک کشتی مملو
از مردان جنگی و اسلحه گرفتند و فرنگیان از مسلمانان همچنین لکن کشته شدگان
فرنگیان از کشته گانمسلمانان بسیار زیاده بودند و اسطول اسلامیان بسلامت
برسید.
آمدن پادشاه المان بشام و موته
در همین سنه پادشاه المان از شهرهای خود خروج کرد (المان طایفه
فرنگی است که از باقیان هم در عدد زیادهند و هم در قوت) چونکه سیدن
مسلمانان به بیت المقدس و تصرف و دریافت کردن شان بفرنگیان
بسیار سخت آمد علی الخصوص بپادشاه المان بنا بران لشکرهای خود را جمع
کرده آن ها را مدلل گردانید و از مملکت خودها بیرون گردیدند و راه شان
بر بالای قسطنطنیه بود و پادشاه قسطنطنیه بهمراه سلطان صلاح الدین عقد
مصالحه داشت و دائماً ارسال مرسول نمود و اظهار دوستی میکرد در ینوقت
بسلطان قاصد روانه نموده خبر قدوم پادشاه المان داد و وعده نمود
که آن ها را در شهرهای خود راه و عبور نمیدهم چون پادشاه المان بقسطنطنیه
رسید پادشاه قسطنطنیه نتوانست که آن ها را از عبور منع نماید بسبب بسیاری
لشکر لکن آذوقه را از ایشان منع نمود و رعیت خود را نگذاشت که بدانها چیزی
برسانند ازین سبب خوراکه بدیشان بسیار تنگی پیدا کرد بسختی در شید
تا اینکه از خلیج قسطنطنیه گذشت و در شهرهای اسلام داخل گردیدند که مملکت
پادشاه قلیج ارسلان سلجوقی بود از پادشاهان اسلام چون در سرحدات شهرهای
اسلام داخل گردیدند مسلمانان بسرشان هجوم کردند و همراه شان رفته هر یک را
که از اردو تنها میشد می کشتند و هرچه اموال شان قدرت می یافتند میگرفتند


فتوحات اسلامی (۵۱۰) امدن پادشاه انگلستان برو

فصل زمستان بود و دران شهر با خنکی سخت میگردید و برف بسیار میشد بسبب خنکی
و گرسنگی و کشتن و گرفتن مسلمانان بعضی هلاک گردیدند چون بشهر قونیه
نزدیک شدند بالای شان پادشاه قطب الدین پسر قلج ارسلان سلجوقی
خروج کرد تا ایشان را منع نماید قوت وی بدانها نرسیده در پس شهر قونیه
بازگشت اینها سیر کردند تا بشهر انطاکیه رسیدند چهل و چند هزار بودند
در میان ایشان مرض و با افتاد بسیاری شان مردند و پادشاه شان در جوی پاین
شد بجهة غسل غرق شده مرد پسر وی را بجا آن بر سر خود ها پادشاه مقرر و ستاده
کردند همچنین رفتار کرده تا نزدیک عکا رسیدند شقت های بسیار دیده بسیاری شان
قصد کردند که واپس به شهرهای خود ها باز گردند بسیاری در کشتیها سوار شده
غرق گردیده مردند و از یشان کم باقی ماند – چون خبر آمدن شان بسلطان
صلاح الدین سید امیران خود را جمع نموده بهمراه شان مشورت کرد بعض
امیران مشورت دادند که پیشتر برویم و هنوز که لشکریان دور عکا نرسیدند
با ایشان محاربه نمائیم سلطان فرمود در همین جای میباشیم چون نزدیک شدند
با ایشان محاربه میکنیم تا اینکه لشکریان مسلمانان عکا تسلیم نشوند لکن بعض
لشکر را بمملکت حلب روانه فرمود تا سرحدات شهر هاء از ظلمها انشان محافظه نماین
و احوال مسلمانان سخت گردیده مدین آیه شریفه موافق آید – قال الله تعالی
اِذْ جَآءُوْكُمْ مِّنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ اَسْفَلَ مِنْكُمْ وَاِذْ زَاغَتِ الْاَبْصَارُ
وَبَلَغَتِ الْقُلُوْبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّوْنَ بِاللّٰهِ الظُّنُوْنَا هُنَالِكَ ابْتُلِیَ
الْمُؤْمِنُوْنَ وَزُلْزِلُوْا زِلْزَالًا شَدِیْدًا مضمون اینکه یاد کنید وقتیکه کفار
بیایند بالای شمایان از جمیع اطراف و چشمهای شما خیره گی کند و دلها بحنجره برسد
و بخدای خود گمانها نمائید در انوقت مسلمان از مایش شوند و باضطراب سخت
گرفتار شوند – لکن شر ایشان را خداوند کفایت نمود و عدد شان بسبب عارضه ها
و حادثه ها و بلا ها که در را هما گرفتار آمدند کم گردید.
ذکر واقعه مسلمانان و فرنگیان بر عکا
در همین سنه ۵۸۶ در سیُم جمادی الاخر فرنگیان پیاده و سواره
از پی خندقها خود بیرون گردیده بطرف مسلمانان بمقدمه پیش شدند و قصد
لشکریان مصر را کردند و بزرگ لشکر پادشاه عدالت قرین برادر سلطان
صلاح الدین بود – بعد مصریان سوار گردیدند و بمقابل فرنگیان صفحت

و بمقابله کشیدند


فتوحات اسلامی
(۵۱۱)
واقعه مسلمانان وفرنگیان بعکا
مقاتله شدید نمودند- مصریان از بالای فرنگیان کناره شدند تا کا فرنگیان بخیمه های
مسلمانان درآمدند ومالهای شان را غارت کردند مصریان را غیرت گرفته
در پس حمله نمودند و باز گردیده در میان خیمه ها با ایشان مقاتله نموده ایشانان را
از خیمه ها بیرون کردند وطایفه از مصریان بطرف خندقهای فرنگیا ان
متوجه گردیدند و مد درا از لشکریان بیرون قطع کردند در حالتیکه بمثل مورچگان
متصل همدیگر بودند چون مددهای شان قطع گردیده بدیشان نرسید بچنگ
مسلمانان افتادند و شمشیر های مسلمانان از هر طرف آنها را فرا گرفت
که هیچیک از ایشانان نجات نیافت مگر کدام شخص خبر برنده و قتل عام
عظیم در آنها پیدا شد که کشته ها به پشته ها انجامید و عدد قتیلها بر ده
هزار زیاد گردید – و چون این حادثه بدیشان رسد آتش شوکت شان
مخرد و طبیعت شان نرم گردید بعد از دو روز مددهای دریائی شان رسید
همراه کنده ی از کنده ها در یائی که مشهور به کندی هنری بود کندی هنری دریائی ۱۲
برادرزاده پدری پادشاه فرانس و برادرزاده مادری پادشاه انگلتر ا
و اموال بسیاری که از شماره بیرون بود با خود آورد بچو در رسید شکر ها را
مرتب نمود و مالها صرف کرد نفوسشان واپس قوی گردید و آرامی
یافتند و بدیشان خبردادند که مددها پی در پی میرسد بعد نگاه داشت خود ها
نمودند و جایهای خود ر ا محافظه کردند و اظهار نمودند که اراده داریم تا بمقابله
مسلمانان بیرون گردیده با ایشان محاربه نمائیم و مواضع مسلمانان
از بوی کشته ها بغایت بدبوی شده بود نقل خود را بموضع خوبتر مصلحت
دیده از آنجا منزل خرد به در بیست وهشتم جمادی الاخر انتقال فرمودند
بعد کند هنری منجنیق ایستاده کرد و دبه ها و عراده ها و حیه ساخت
که به شهر عکا اندرون گردد که مسلمانان شهر عکا بیرون شدند بهار ها را
فراگرفتند و بسیاری را همانجا از فرنگیان کشتند بعد کند هنری بعد
ازگرفته شدن منجنیقهای وی خواست که منجنیق دیگری نصب نماید
قدرت نیافت سبب اینکه مسلمانان بخود پردها تیار نموده آن ها را از
عمل منجنیق و تیر زدن از منجنیق منع داشتند – بعد دور از شهر تل خاکی
تیار کرد که فرنگیان آن تل را بخود سپر نموده بتدریج آن را نقل داده
بطرف شهر پیش می آوردند چون نزدیک گردید بشهر بمجرد یکه ازان تل


فتوحات اسلامی
( ۵۱۲ )
دفعہ مسلمانان فرنگیان

سنگ منجنیق بشهر میرسید در پی قلع و منجنیق تیار کرد و قلاع این منجنیقها سپر گردانید
در ینوقت به شهر عکا غله هم کمی کرده است سلطان صلاح الدین باسکندریه
امر روانه کرد که اطعمه و لحوم و غیره بکشتیها بار کرده به شهر عکا برسانند چون
رسیدن اقوات از اسکندریه سر انجام نیافت سلطان به شهر بیروت بنام
خود قاصد فرستاد که خورند آروانه نمایند آنها بکشتی کلان از هر چیز که میخواستند
پر کرده روانه نمودند و اهل کشتی را امر کردند که لباس فرنگیان به پوشند
و خود ها را مشابه بانها نموده چلیپا ها بر سر خود بگیرند همچنان کرده چون به عکا
رسیدند فرنگیان به گمان اینکه از آنهاست بریشان تعرض نمودند چون برابر
دروازه شهر عکا رسید ند فی الفور تمام اشیای کشتی را اندرون شهر بردند
مسلمانان از اندازه بیرون خوشحالی کردند و نفوس شان نهایت قوت
گرفت باز اسکندریه غله بدیشان برسد درین حین ملکه از فرنگیان دریائی
هزار شخصی جنگی بهمراه خود گرفته بیرون شده اطرف اسکندریه را فراگرفت
و غله های که همراه داشتند همه را گرفت - بعد بفرنگیان نامه با مارسید
و این شخص بزرگ شان است که هیچکس از سخن وی امر او بیرون نیست
و گفتار وی نزدشان بسان گفته پیغمبران خلاف نمیشود و هر یکی را از نزد خود
رانده رانده است و هر که را با خود قریب داد مقرب است و دی بپادشاه
رومی گیری نامه و امر روانه کرده بود که عمل جنگ را عموماً لازم داشته
باشند و آنها را اطلاع داده بود که فرنگیان را قاصد فرستاده امر بدر
رسانیدن شان نموده ام از راه خشکه یا دریا و فرنگیان عکا را هم علان
نمود که مددها به شمایان پی در پی میرسد بدینشان قوت و طمع زیاده گردید
ذکر بیرون شدن فرنگیان از خندق بصلح
چون مدد و کمکیان فرنگیان پی در پی رسیده و میرسید کندهنری مالها
بسیاری که با خود آورده بود صرف نموده لشکری بسیاری مرتب نمود
فرنگیان اراده کردند که از خندقهای خودها بیرون شده با مسلمانان مقابل
شوند بعد ہین مقدار از شکر که محاصره عکا و مقابله با اہل عکا کفایت
میکرد همانجا گذاشتند و باقی لشکر جمعه یازدهم ماه شوال بود از سنه مذکور بیرون
گردیدند بعدی مثل ریگ روان و بشعله بسان آتش سوزان چون صلاح الدین
این احوال دید گران باری با اردوی مسلمانان را بطرف میمون که نه فرسنگی
عکا بو


فتوحات اسلامیه (۵۱۳) ذکر بیرون شدن فرنگیان

عکا بود نقل داد بر مقابل فرنگیان لشکر را بهر رشته خوب تعبیه نمود اولاد خود
را (افضل، علی) و (ظاهر، غازی) و (ظافر) را نیز در یک قلب لشکر جا بدار دو برادر خود
(عادل ابو بکر) را در میمنه لشکر و لشکرهای مصر و ضمیمه های شان با وی مقرر فرمود
و در میسره لشکر (عماد الدین) پادشاه سنجار و (تقی الدین) پادشاه حجاز (مهمد
الدین) پادشاه جزیره ابن عمر را با جماعتی از امیران مرتب داشت. و از اتفاقات
زمان در میانه مرفر شخص عادلی بسلطان صلاح الدین و براق گرفت بجهتی
سلطان بموضع بلندی نزدیک لشکر خیمه خوردی مصوب نموده سلطان را
در انجیمه پائین شده بطرف لشکریان بطریق سواری فرنگیان سمت شرقی جوی (اسناک)
را گرفته رفته تا برابر جوی رسیدند بعد لشکرهای مسلمان و بسیاری ایشان را
مشاهده کردند ترس و رعب در دلهای شان جایگیر شد بعد مردم حاشیه با فرنگیان
ملاقی شدند بحدی ایشانان را تیر باران کردند که از بسیاری تیر در هوا پیش روی
خورشید گرفته شد فرنگیان چون اینحالت را دیدند آنطرف را یلا کرده بسمت
غربی جوی مذکور انتقال کردند و مردم حاشیه آنها را لازم گرفته با ایشان
مقاتله مینمودند و فرنگیان با همدیگر جمع گردیده بعضی با بعضی ملازم شدند مقصود حاشیه
این بود که فرنگیان بالای شان حمله آور شوند و مسلمانان از انطرف با آنها
ملاقی گردند شاید که مجار به بهم آمده فیصله شود و مردمان باستراحت شوند فرنگیان
از مفارقت خندقهای خود پشیمان گشتند جاهای خود را لازم گرفته هیمن شب
را گرانیدند چون فردا گردید دایم بطرف محارمه خندقهای خود پناه آورد
شدند و مردم حاشیه در عقب می سان مقاتله نموده گاهی بشمشیر و گاه به نیزه و
و گاه تیر، روان آنها را نهایت مجروح ساخته و هر قدر، فرنگیان کشته میگردید
مهر دو حصه میدان شدند تا اینکه مسلمانان کشته گان شان خمره دار نشوند
اگر در اثنای سفر صلاح الدین عارضی نمیگردید البته امر محاربه فیصله مییافت لکن بارا
ده خداوند علیهاست و هر امری را خداوند بخواهد شدنی است، و مجلس اراده
خداوندی را رد کرده بود، چون عیسائیان بخندقهای خود، رسیدند و بعد ازان
التفات بر خود نیامده مسلمانان دایم بجد می خود رفتند و از فرنگیان مردم بسیار کشته
بودند در بیست و سوم ماه شوال بود که جمعی از مسلمانان کمین کردند و جمعی دیگری در اسبها
سواری بر فرنگیان بغارت و چهار صد سوار فرنگیان بمقابل شان بیرون گردیدند
مسلمانان قدری همراه نان جنگ و گریز نموده فرنگیان بر مسلمانان نیز حمله


فتوحات اسلامی (۵۱۴) ذکر كمك رسیدن پادشاه فرانس و انگلیس

در پی ایشان آمدند تا بموضع کمینگاه رسیدند که ناگاه مسلمانان از کمینگاه بیرون شده
بر شتر ایشان ریختند و تمام شانرا قتل نمودند که یکنفر از شش سال خلاص نگردید و گرانی
قیمت بفرنگیان امتداد نمود بجدیکه اندك مقدار گندم قیمت آن از صد طلای (صوری)
زیاده بود به همین صبر نمودند چون فصل زمستان شد و بادهای سخت وزیدن گرفت فرنگیان
بر کشتیهای خود ترسیدند که از کثرت باد طوفانی گردیده بدیشان بخواهد رسید کشتیها را به شهر
(صور) که متصرف شان بود روانه نمودند بعد راه دریائی (عکا) بمسلمانان فارغ گردید
اهل عکا بسلطان صلاح الدین از راه دریا قاصد فرستادند و گله و شکوه بسیار از سختی
و ملالت و بتنگ آمدن خود با پادشاه در دادند امیر مسلمانان بر عکا (امیر حسام الدین
ابوالهیجا ء السمین) بود سلطان صلاح الدین حکم فرمود که امیرشان خواسته شود
و عوض آن دیگری برود و اهالی عکا هم بیایند و عوض آنها دیگر لشکری بجای شان
بروند و پادشاه عادل برادر خود را بدین امر مقرر نمود برادر سلطان بکناره دریا آمده بیای
کوه حیفانزول فرمود تمام کشتیها و زورقها را جمع نمود هر جمعی از لشکر با که در نزدوگی
می آمدند بشهر عکاروانه مینمود و عوض آنها از شهر بیرون میشدند تا اینکه بیست امیر در
شهر درون گردیدند لاکن بیرون شوندگان شهر راه آمدنیان شهر زیاده شد و نواب
ترتیب لشکر با را فروگذاشت کرده برسانیدن لشکر پرداخت نموده مردم بسیار
متفرق گردیدند در همین حالت زمستان گذشت و کشتیهای فرنگیان واپس به عکا عودت
نمودند و راههای دریائی بمسلمانان قطع گردید مگر قاصدی بطریقی شناوری اگر نامه
میرسانید بعد سنه پنهصد و هشتاد و هفت داخل گردید .

ذكر كمك رسیدن فلیپ پادشاه فرانس و کلاون پادشاه انگلیس

در همین سنه که پنجهد و هشتاد و هفت بود دوازدهم ماه ربیع الاول مددهای فرنگیان از
طرف بیا بفرنگیان رسیدند اول سیکه رسید فلیپ پادشاه فرانسوی و بهمراه آن
لشکری بسیار کلان بزرگ بود فرنگیان عکا قوت گرفتند و سلطان صلاح الدین هر روز سوار
میگردید و قصد فرنگیان مینمود تا اینکه همراه شان به بطرف مشغول گردیده ببالای شهر هجوم نمایند
و قاصد بوالی شهر بیروت روانه نمود که تمام کشتیهای کلان وجوزد را ساخته بگیبوده
از اشخاص کاردیده جنگی پر کرده در راه دریا روانه نماید تا فرنگیان را از کشتی
بای ملکی شان منع نمایند و ابالی شهر بیروت بچنان حکم سلطان را قبول
نموده کشتی های بسیار ساختگی کرده روانه نمود در حین آمدن شان
پنج کشتی بزرگ فرنگیان عسکری مقابل گردیدند و این کشتیها از لشکریان پادشاه


فتوحات اسلامی
(۵۱۵)
ذکر کمک رسیدن پادشاه فرانس و انکلیس

انگلترا که لقبی افطاسده بود و نام وی اوریکلدوس اول میگفتند این کشتی
را پیش قراول روانه کرده بود و خود او در عقب بجزیره قبرس ایستاده که جزیره را از رومیا
بگیرد بمجرد کشتیهای مسلمانان بهمراه کشتیهای فرنگیان انگلترا مقابله خوب نمودند و بالایشان
غالب گردیدند و برایشان استظهار خوب کرده آنچه همراه شان مال ومتاع و اقوات بود
همه را غنیمت گرفتند و مرد های شانرا اسیر کردند فرنگیان عکا با اهالی شهر مقابله را با خودها
لازم گرفته بودند و در چهارم ماه جمادی الاولی هفت منجنیق نصب کرده کار زار مینمودند چوان
سلطان صلاح الدین اینحال را مشاهده فرمود از موضع خود انتقال نمود نزدیک بخندقها
فرنگیان نزول فرموده مقابل شدند تا آمدن لشکر هر روز بلشکریان تعب ومشقت لازم میاید
که از ارد و بیایند و باز واپس بروند لهذا سلطان بدیشان نزدیک پایبان خیمه و رقات
که لشکریان بمقابله حرکت مینمود خود سلطان بنفس نفیس خود سوار میبا دید و همراه شان نیز
از پی خندقها مقاتله مینمود فرنگیها نزا بمقاتله خود مشغول میگردانیدند تا مقاتله شان از بالا
شهر سبک میگر دید بعد پادشاه انگلترا در سیزدهم ماه جمادی الاولی بهمین سنه مذکوره رسید
بعد ازانکه در راه جزیره قبرس را بکرد قریبا ازادست رومیان فرا گرفته تسلیم فرنگیان
در آورد بدینقسم که برابر آن جزیره رسید والی و پادشاه جزیره را بانعام مکرد فریب ایجان
داد و جزیره را بتصرف در آورد و گرفتن این جزیره در ملک وقوت فرنگیان زیاده
بر زیاده افزود از رسیدن آن چون فاتح گردید بطرف فرنگیان عکا متوجه شده رسید
بهمراه سه و پنج قطعه سرک که از رجال و اموال مملو بوده در بحال سر فرنگیان سرمایا
عظیم گردیده نفع شان بالای مسلمانان شتداد پیدا کرد و همین پادشاه انگلترا در شجاعت
و مکرو چالاکی و استقامت در کارها یگانه زمانه خود بود ومسلمانان را ببلای سخت چون
خبر با می قدوم پادشاه انگلترا بسلطان صلاح الدین رسید سلطان صلاح الدین حکم
فرمود که یک کشتی کلان که از مردان جنگی و اسلحه و اقوات مملو باشد ساختگی نمایند بنا
بحکم سلطان ساختگی نموده اند از بیروت روان کردند هفتصد مرد مقاتل در آن
بود در راه بهمراه پادشاه انگلترا بغتتاً مقابل شده نقاره ستیز نمودند و صبر و ثبا
کامل ورزیدند بعد که از خلاصی نا امید شدند صاحب کشتی پائین گردید و کشتی را
به سبب اینه که فرنگیان بالی آن ظفر نیا بند و اسبابها و ذخیره هائی که در شی ست مغر
در نیاورند کشتی را پاره نموده شکستن فاحش نمود که تمام آن کامل غرق گردید
و اهالی شهر عکا بفقری بسیار محتاج بودند صد فرنگیان و پی باسب بسیار ساختند
و بشهر هجوم نمودند مسلمانان از شهر بیرون گردیدند و در بیرون شهر مقابله سخت


فتوحات اسلامی
(۵۱۶)
ذکر مالک گردیدن فرنگیان بشهر عکا

نمودند و چیزیهائی که از دته پا ساخته بودند آنهس را تمام گرفتند فرنگیان دیدند که جمیع
کارهایی که کرده بودند آنهبا هیچ نفع ننمود تل کلان در از خاکی ساخت بهمراه سوار کردند
و بتدریج آنرا پیش نموده بطرف شهر میبردند و از وراء آن تل مقاتله مینمودند که ایذای شهر بدانها نرسد
پیش برده تا بنصف تیر انداز رسیدند آن تل را سجود سایبان نمودند و از پی آن مقاتله میکردند
مسلمانان در باب تل هیچ حیله نتوانستند نموده بآتش و غیره در نیوقت مسلمانان شهر عکا بسته
سخت گردید سلطان صلاح الدین قاصد فرستاده درا با جوان خبر داد طماع دادند بر قع وضع شان طلا نگردید
ذکر مالک کردن فرنگیان بشهر عکا
روز جمعه هفدهم ماه جمادی الآخر سنه پنصد و هشتاد و هفت بود که فرنگیان بر شهر عکا استیلا یافتند
و اوّل سستی که براهالی عکا پیدا گردید چنین بود که دلی شهر (سیف الدین علی) پسر احمد هکاری بود
که در اسطوب میگفتند و امیران بسیار ماتحت آن بود و بزرگ و حاکم همۀ ایشان شطوب بود
نز پادشاه فرانس رفت و وعده نمود که شهر را تسلیم مینمایم بشرطی که راه مسلمانان را رها نمائید که
بیرون شوند وسلطان صلاح الدین ملحق گردند پادشاه فرانس این سخن را قبول ننمود و امیر سیف
الدین شهر واپس آمد باهالی شهر سستی پیدا شد و نفوس شان ضعیف گردید و بسیار مغموم شدند
بعد دو نفر امیر از امیران عکا فکر کردند که همراه منطوب بچه معامله پیش شد و فرنگیان را باز هم
بقول نکرده همین دو امیر نصف شب سوار گردیده پنهان از رفیقان خود با بیرون شدند و
بلشکر مسلمانان ملحق شدند و جمعی همراه شان جز دار شده بیرون گردیده آمدند چون صبح
شد مسلمانان شهر واقعه را دانستند و بن و صنف همان نهاده گردید و بهلاکی خود با یقین
نمودند بعد فرنگیان ایلچی نزد سلطان صلاح الدین فرستادند که شهر را تسلیم نماید سلطان
قبول نمود و شرط گذاشتند که ببعد شهریان سلطان زر اسیران فرنگیان رها نماید تا اینکه
فرنگیان راه مسلمانان شهر را واگذارند که بآر دو برسند وصلیب (الصلبوت) فرنگیان
را هم سلطان تسلیم نماید باین شرطها هم فرنگیان قانع نشدند سلطان قاصد فرستاد
بمسلمانان عکا که بگی همه ست گردیده از عکا بیرون شوند و شهر را بالکل واگزار شوند
و بدیشان وعده داد که از همین طرف که شما یان بیرون میگردید همراه لشکرهای
خود بگا هدار آماده میباشیم بعد شهریان بکار شروع نمودند و تمام ملکیت خود را
باره بندی نمودند هنوز که از کار فارغ نگردیده بودند که صبح سفید گردید و غملکیت شان
ظاهر گردیده عزم شان باطل شد چون مردمان از نگهداشت شهر عاجز بودند و
فرنگیان تماما بشهر هجوم آور نماندن شهر شده بدیوار های شهر بالا شده بیرقهای
خود را حرکت میدادند که مسلمانان بیرون شهر بینند و علامه شان همین بود که


فتوحات اسلامی (۵۱۷) ذکر مالک گردیدن فرنگیان بر شهر عکا

چون کار را قطع میکردند یرقهای خود را حرکت میدادند چون مسلمانان این حال
را دیدند بگریه و اندوه آوازها بلند نمودند و از چهار طرف بالای فرنگیان حمله
آوردند که شاید فرنگیان از مسلمانان عکابدین طرف مشغول گردند و سلطان
صلاح الدین در اول لشکر گردیده آنها را بمحاربه کوشش میفرمود و فرنگیان از
خندقهای خود هجوم کرده بطرف شهر میل کردند مسلمانان بخندقهای شان پیش
گردید نزدیک شد که بخندقها داخل گردند و شمشیرها بدیشان فرود آرند که در
میان فرنگیان آوازه اینواقعه رسید و واپس گردیده مسلمانان را مانع آمدند در
مقابله شهریان چنقدر که بمقاتله شان کفایت کند بازگذاشتند چون مشطوب ، دید
که سلطان صلاح الدین قادر بر نفع شان نیست و ضرر را هم ازیشان دفع کرده نمیتواند
پیش فرنگیان رفت و بدیشان تسلیم شهر را مقرر نمود که اهل شهر تمامی اموال و ذخایر خود
بیرون کنند و بعوض امن بدیشان دو لکزار دینار بدهد و بصد اسیر مشهور شان رها کند
وصلیب الصلبوت را واپس بدیشان بدهد و چهارده هزار دینار به (مرکش) والی صور
بدهد این مصالحه را قبول کردند و بدین قسم سوگند خوردند و مدت گذاشتند که تا مدت
دوماه مال و اسیران حصول گردد بعد که سوگند خوردند شهر را بدیشان تسلیم نموده بسلات
بشهر اندرون شدند بعد ازان که شهر را مالک گردیدند بنای عذر گذاشتند و برمسلمانان
و مالهای شان دست درازی کردند و مسلمانانرا بندی کردند و بمردم اظهار داشتند
که این معامله پیش نمودیم تا آنچه وعده کرده اند برسانند و با سلطان صلاح الدین
مراسله نمودند که مالها و اسیران و صلیب را که وعده کردید روانه نمائید تا مسلمانان
شهر را رها کنیم بعد سلطان ببرابر کردن مال شروع نمود چون صد هزار دینار جمع کردید
امیران را جمع نمود با ایشان مشورت کرد امیران مشورت دادند که هیچ روانه
نمی کنیم تا اینکه دوم مرتبه سوگند خورند که مسلمانان شهر را رهایی دهند وطمأنیه
اداویه ها را بخاصامن بدهند(اداویه) جمعی فرنگیان بودند که وفاء عهدشان معلوم
بود بعد سلطان صلاح الدین بقسم مشورت امیران بدیشان مراسله فرستاد مردم
داویه گفتند ما نه سوگند میخوریم و نه ضامن میشویم سبب اینکه از عذر فرنگیان میترسیم و پادشاه
فرنگ گفتند حین الی جمع مشعلی و اسیران و صلیت را فرستاده تسلیم نمائید اما
مسلمانانی که بحبس با ما بسند باختیار ما میباشد در ینوقت سلطان صلاح الدین
دانست که فرنگیان بوفیت بر عذر و فریب دار مد چیزی روانه نمود و بطریق
سابق بدیشان نامه فرستاد و گفت همین مال و اسیران و صلیب را تسلیم


فتوحات اسلامی (۵۱۸) ذکر مالک گردیدن فرنگیان بر شهر عکا

بنمائیم و بعوض باقی گروی میدہیم مسلمانانرا رها نمائید و مردم (داویه) گروی
ما را هم ضامن میشوند در بر وفا عهد هم سوگند نمایند فرنگیان گفتند ما سوگند میخوریم شایاهم
مبلغ صد ہزار دینار که جمع گردیده است بفرستید و همچنین اسیران و صلیب را روانه
کنید یاران مسلمان شما را هر قدر که بخواهیم رها بنمائیم و هر کدام که خواهش ما باشد
نگاه میداریم تا باقی مال برسد مردم دانستند که خیال غدر و فریب را دارند از لشکریان
غلامان و فقیران و اشخاص غیر معتمد روانه خواهند نمود و امیران و دولتمندانرا نگاه خواهند
داشت. و از ایشان فدیه طلب خواهند نمود بنا برین سلطان جواب شانرا نفرستاد
یوم سه شنبه بیست و هفتم ماه رجب بود که فرنگیان سوار و پیاده در بیرون شهر خروج
کرده مسلمانان هم سوار گردیده قصدشان کردند و بالای شان حمله سخت نمودند تا
اینکه فرنگیانرا از مواضع شان شکست داده واپس کردند فرنگیان میرتوت شمشیر
را بالای مسلمانان محبوسین خود نهاده با اینکه مردم بسیار بودند اکثر را قتل
نمودند و امیران و مقدمین و دولتمندان را باقی گذاشته دیگران را همگی کشتند
سلطان صلاح الدین چون بدین احوال علم آورد مبلغی که جمع آورده بود بخرج رسانید
و اسیران و صلیب را بقبضه در آورده بشام فرستاد و پادشاه فرانس قبل ازین بجهت
امور) گردیده بجهته ترتیب امور آنجا رفته بود و پادشاه انکلترا در عکا ماند تا استیلای
شان بر شهر عکا تمام گردد و بسلمانان غدر و فریب بسیار نمود و معامله ناشایست
را که ذکر کردیم با مسلمانان پیش کرد و در تاریخ دهم ماه شعبان بطرف عسقلان
رحلت کرد و شهر عکا بعد از استیلای شان یکصد و سه سال بدست شان ماند
تا سنه شش صد و نوزده بهمین سنه مذکوره سلطان الملک الاشرف صلاح
الدین خلیل پسر سلطان الملک المنصور قلا و حرف از دست فرنگیان انتزاع نموده
فتح نمود و این قصه ذکر خواهد گردید که سلطان مذکو رشکرهای بسیار آورد و منجنیق
های بسیار نصب نمود و بسخت ترین محاربه با ایشان کارزار نمود تا شهر عکا را مالک
گردید و تمام فرنگیان آنجا را قتل کرد و مالهای بی نهایت شانرا غنیمت گرفت
و ابتدای نزول سلطان بمملکت (عکا) اوّل ماه جمادی الاولی سنه مذکور ۶۹۰
بود و فتح آن روز جمعه هفدهم ماه جمادی الاخری سنه مذکور بود و از عجایب اتفاقات
زمان بود که وقت پیشین روز جمعه هفدهم ماه جمادی الاخر سنه ۵۸۷ بود که فرنگیان
بر شهر عکا استیلا، نمودند و از سلطان صلاح الدین سابق گرفتند و مسلمانانرا
قتل نمودند و در علم قدیم خداوند می رفته بود و تقدیر خداوند شده بود که با

فصل


فتوحات اسلامی ( 519 ) ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان

فتح گردد در روز جمعه هفدهم جمادی الاخر سنه ۶۹۰ ششصد و نود بدست
سلطان صلاح الدین قلاون از همان روز همان ماه که استیلای فرنگیان
شد بهمان روز همان ماه واپس بدست مسلمانان فتح گردید و لقب سلطان
صاحب فتوح مثل لقب سلطان سابق که فرنگیان از وی گریخته بودند چونکه هر یک
هر کاری ازین دو سلطان را لقب صلاح الدین بود و در هر کار معاونت حتمیه است دور
نزد خداوند هر چیز باندازه مقرره است مقدم نمیکرد دونه مؤخر نه زیاده و نه کم تقدیر خداوند
را هیچکس رد کرده نمیتواند بعد سلطان صلاح الدین قلاون باقی شهرهائی که از زمان شابات
بدست فرنگیان افتاده بود همگی را فتح نمود و بیخ شانرا قطع کرد و زمین شام و سرفداران
آنرا از ایشان پاک نمود و لله الحمد علی ذالك.
ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان
چونکه فرنگیان از اصلاح امور عکا فارغ گردیدند غره ماه شعبان بود که از آنجا کوچ کرده
قصد عسقلان نمودند و متوجه گردیدند از طرف راه حیفا کناره بیابان نزدیک
دریا که از دریا دوری نمیگرفتند و کشتیهای شان در دریا محاذی ایشان روان بود
چون خبر کوچ شان بسلطان صلاح الدین رسید بلشکریان خود ندای کوچ داد لشکریان
کوچ نموده رفتند و راه بر فرنگیان تنگ کردند و فرنگیانرا بتیر باران کردند بحدیکه از
بسیاری تیر پیش روی خورشید گرفته شد و بر ساقه لشکر فرنگیان واقع گردیدند
جمعی را کشتند و جمعی را اسیر گرفتند چون فرنگیان بحیفار رسیدند همانجا پائین کردند
و مسلمانان نزدیک شان نزول نمودند بعد از آنجا رفتند به قیساریه و مسلمانان در برابر
شان رفته بهر کدام شان که قدرت مییافتند میکشتند چون نزدیک قیساریه رسیدند
مسلمانان بدیشان متصل گردیده بهمراوشان مقاتله سخت نمودند و خوب
مقصود خود را از فرنگیان حاصل کردند و چون فرنگیان بقیساریه پائین کردند مسلمانان
نزدیک شان منزل گرفتند درین میان جمعی از فرنگیان بیرون گردیده از اُردوی
خود دور شدند مسلمانان بسرا یشان واقع شده بعضی را کشتند و بعضی را اسیر
گرفتند بعد فرنگیان از قیساریه به ارسوف رفتند و پیشتر از ایشان مسلمانان بدانطرف
رفته بودند و بجهت تنگی راه رفتار فرنگیان خوب سخت گردید چون فرنگیان بمسلمانان
رسیدند مسلمانان بحمله سخت بالای شان حمله آور گردیدند تا اینکه ایشانرا از یکجانب
بدریا رسانیدند و بعضی بدریا درون شدند و بسیاری شانرا کشتند چون فرنگیان
اینحال را دیدند اجتماع کردند و سواران شان بر سر مسلمانان یکبارگی حمله سخت

عسقلان شهریست بنام
از اعمال فلسطین واقع در
دریایین غزه و بیت جبرین
عروس شام نامیده میشود ۲

عله قیساریه در ذیل صفحه
آن بیان شد ۱۲
عه رسوف شهریست بجبل
شهر شام مابین قیساریه و یافه


فتوحات اسلامی (٥٢٠) ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان

کرده آنها را متفرق ساختند که یکی بیکی نرسید شکست خورندگان بطرف کرند
سلطان صلاح الدین رسیده پناه گزین گردیدند اگر فرنگیان میدانستند که مسلمانان
شکست خورده گی رمند از پی ایشان می آمدند شکست خوردن مسلمانان شهرت
یافت و مسلمانان هلاک میگردیدند لکن نزدیک مسلمانان قلعه درخت زار بود
مسلمانان در آن قطعه داخل گردیدند فرنگیان بگمان کید و مکر افتاده اثر مسلمانان
را پس گشتند و تنگی از سر مسلمانان زایل گردید بعد فرنگیان بطرف ذیامار رفته
از لشکریان مسلمان کسی در آنجا نبوده آنرا مالک گردیدند سلطان صلاح
الدین بطرف رمله رفت و جمله امیران را جمع نموده اندیشان در کار خود مصلحت
خواست امیران مشورت دادند که عسقلان خراب گردد و گفتند دیروز دیدی
بر سر مایان چه روز آمد و چون فرنگیان بعسقلان بیایند و بروی ستان بایستیم و آنها
را نگردانیم بی شبهه همراه ما مقاتله مینمایند و ما یا نرا از آنجا زائل میگردانند
و عسقلان را بتصرف می آورند همان حالت عکا بر سر ما واقع گردیده ناکام شده و
پس میگردیم کار بر ما سخت میگردد چونکه دشمنان بسبب گرفتن شهر عکا و بدست آوردن
اسلحه و اسباب ذخیره عکا را قوت ربا گرفته اند و ما بان سبب بیرون شدن آن
اشیاء از دست ضعیف گردیدیم و اینقدر مدت زیاد شد که از دیگر ممالک بخواهیم
سلطان صلاح الدین جواب نمودن (عسقلان) را صلاح ندانسته اجاره خراب کردن
نداد و امر فرمود که بعسقلان اندرون گردید او را نگاهداشت نمائید هیچ یک
قبول نکردند و گفتند اگر نگاهداشت آنرا بخواهی خود همراه مایان اندرون شو یا بعضی
اولاد بزرگ شما همراه ما اندرون گردند و الا کسی از مایان اندرون نمیگردد تا بر سر ما مثل
مصیبت مسلمانان اهل عکا وار دیگر دو سلطان چون حالت چنان دید به عسقلان رفته
حکم بخراب کردن آن فرمود نرد هم ماه شعبان همین سنه ٥٨٧ عسقلان را خراب
نمودند و سنگهای آنرا در دریا افگندند و آنچه مال و متاع و ذخره سرکاری و رعیتی
غیر ممکن الحصر که در آن بود همگی بلاک گردید و آنها را تراباً بکل چو گردانید تا اینکه طمع
فرنگیان از آنجا تماما قطع گردید و حصار و اراد آنجا بدیشان باقی نماند چون فرنگیان
خراب کردن آن متعهد که بجای خود ایستادند و بطرف آن نرفتند و هر کس پادشاه
شهر صور در موضع عکا احساس نمود که پادشاه انگتررا بقدر و فریب خوابید شهر
صور را متملک گردد از موضع عکا آهسته بشهر صور آمد و شهر را قلعه بند کرده استحکام
تمام نمود و پادشاه انگترا در تهمت و فکر خوب میان فرنگیان مشهور زمان بود

با منهزمت و با ساحل
بحر شام انا مجازاً بلمین امین
قیصاریه و عکا علیم


فتوحات اسلامی (۵۲۱) ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف نطرون

و تمام همین نگهبانانه آثار دیدند گردید چونکه عسقلان خراب گردید پادشاه انگلترا
بپادشاه صور مراسله فرستاد گفت تو نه مناسبت پادشاهی داری و نه لیاقت
لشکرکشی شنیدی که سلطان صلاح الدین عسقلان را خراب مینماید و تو بجای
مانده مشقتی نمیدادان چون خبر شدی که سلطان شروع بخراب کردن نموده
است میبایست بزودی میرفتی و آنها را کوچ داده بدست دیگره آنها را مالک
میگردیدی بدون مقاتله و قلعه بندی چرا از خراب کردن آن معلوم بود که
نگاهداشتن آن عاجز بودند اگر بجای تو من میبودم امروز عسقلان بدست ما
میبود مگر یک برج چیزی از وی خراب میگردید و فرنگیان در ماه محرم سنه
خمسصد و هشتاد و هشت عسقلان را مالک گردیده مجدداً آباد نمودند بعد چون
سلطان صلاح الدین عسقلان را خراب کرد بطرف رمله و قلعه آن را خراب
نمود و کلیسایی (لد) را خراب کرد بعد بطرف شهر قدس رفت و ان استحکام
تمام نمود و جمیع ذخیره و یراق آنها را ببندید و قواعد و اسباب و تمام مایحتاج
آنرا مقرر فرمود و هشتم ماه رمضان واپس با ردو آمد و در مدت مقیم بودن
فرنگیان بیافا پادشاه انگلترا از اردو بیرون شد چند نفری از لشکریان همی
همراه بودند که نفری مسلمانان بسروقت شان رسیده بدانها مقاتله سخت نمودند
و پادشاه انگلترا اسیر گردید یکی از لشکریان خود را فدای وی نموده پادشاه را خلاص
نمود و خود لشکری بجای پادشاه اسیر شد و اندران مدت واقعات میان
جماعت مسلمانان و جماعت فرنگیان واقع گردید لکن نصرت برای مسلمانان بود
ذکر کوچ کردن فرنگیان بشهر نطرون
سلطان صلاح الدین دید که فرنگیان (یافا) را لازم گرفته و نمیروند و در تعمیر آن
شروع کردند سیزدهم ماه رمضان بود که از منزل خود کوچ کرد بطرف نطرون
رفت دخیمه خود را برافراشت پادشاه انگلترا بخدمت سلطان ایلچی فرستاد
صلح طلب گردید همچنین ایلچیان میفرستادند نزد پادشاه عادل برادر سلطان
تا اینکه قاعده گذاشتند که پادشاه انگلترا خواهر خود را به پادشاه عادل بتزویج
بدهد و شهر قدس و شهر هائی ساحل که بدست مسلمانان میباشد تا پادشاه
عادل واگذار باستند و شهر عکاد شهر هائی که بدست فرنگیان است بجوابر
پادشاه انگلترا برسد زیاده بر مملکت دریائی که از شوهر اول آن بدان میراث
رسیده بود (عاد) ، این سخن را بر برادر خود سلطان صلاح الدین عرض


فتوحات اسلامی
( ۵۲۲ )
ذکر رفتن سلطان صلاح الدین
نموده سلطان قبول کرد ملابا و عایدان و زاهدان فرنگیان بخواهر پادشاه انگلتر
اجتماع نموده بر وی انکار نمودند خواهر انگلتر هم ازین سخن گردان یافته قبول ننمود و
پادشاه عادل در مدت ذکر مصالحه بعضی اوقات بهمراه پادشاه انگلتر نشست
و برخاست مینمود و در باب صلح مذاکره میکردند باری پادشاه انگلتر از پادشاه
عادل طلب نمود که خوشخوانی مسلمانان را بشنوم زنان مطرده را حاضر آورده چنگ
را ساز نموده بخی مجلس کردند پادشاه آنخه را خوب پسندید بعد چون خواهر پادشا
انگلتر اسخن تزویج را قبول ننمود سخن مصالحه تمام نگردید معلومات حاصل شد که این معامله
را پادشاه انگلتر ا پیش نموده فریب و مکر بودہ سبت لعد فرنگیان اعلان کردند بر
قصد بیت المقدس سلطان صلاح الدین لشکر را با خود همراه گرفته به رمله رفت و
گران باری ها را بنطرون گذاشتند و بفرنگیان نزدیک گردید و بیست روز به
انتظار ماندند فرنگیان از جای خود بیرون نشدند در میدت چند واقعه بین الفریقین
پیش گردید لاکن مسلمانان بر بالای فرنگیان نصرت می یافتند و سلطان صلاح الدین
واپس بنطرون آمد ششم ذی القعده بود که فرنگیان باراده بیت المقدس از یافا
کوچ کرده بر مله رفتند فریقین بعضی بیغضی نزدیک شدند و کار بزرگ گردید و خو
بہر دو طرف امتداد نمود که هر ساعت آوازه در هر دو لشکر می افتاد ازین احوال
شدت بالای شدت بطرفین میرسید فصل زمستان شد و برف باران و سردی ہوا
در بین شان حائل گردید .
ذکر رفتن سلطان صلاح الدین بیت المقدس
سلطان صلاح الدین دید که زمستان هجوم کرده است و باران عقب بعقب
میبارد و مردمان از شدت سرما در سختی و حرج میباشند و یراق پوشیدن و
بیدار خوابی شان دائمی شده است و بیشتر لشکر یان از بیکاری ملول شده اند
لشکر را رخصت فرمود تا بروند بشہر ہاے خود باستراحت شوند و خود سلطان
بهمراه نفری که با وی باقی مانده بودند به بیت المقدس رفت و تماماً اندرون شهر
پائین گردیدند و درین بین لشکر مصر قدوم آورده رسید مسلمانان که بشهر قدس بودند
قوت گرفتند و فرنگیان سیم ماه ذی الحجه قصد بیت المقدس کرده از نطرون رفتند
میان فرنگیان و میان قراول های مسلمانان واقعه های بسیار پیش شد که
در یک واقعه پنجاه و چند نفر از سواران مشهوری فرنگیان د دلاوران شان بدست
مسلمانان اسیر گردید و سلطان صلاح الدین چون بشهر قدس داخل گردید حکم

نطرون شهر یست در بین
القدس و یافا واقع شده
است ۱۲ مصحح


فتوحات اسلامی
(۵۲۳)
ذکر رفتن سلطان صلاح الدین بشهر قدس

فرمود که دیوارها را آباد نمایند و جاهائی که بر هم است نوتیار کنند مواضعی
که از انجا بشهر یورش آورده می شد استحکام تمام داد و همه جای شهر را
محکم نمود و حکم داد که پرون فصیل شهر خندق بکنند هر برج را با میری تسلیم نمود که
کار آن برج را بوجه خوب بنماید حجر سنگ بکارکشان کبودی کرد خود سلطان
صلاح الدین با بو نابی خود را گرفته برده از جاهای دور سنگ بار کرده
می آورد امیران ولشکریان سلطانرا دیده بغیزت آمدند میکرو ز بهمین قدر سنگ
آوردند که بخند روز خلاصی میگردید بعد فرنگیان در بیستم ماه ذی الحجه از رمله واپس
گردیده رفتند سبب واپس گشتن شان این بود که نزدیک بدریا بودند و هر چه که می
خواستند از کشتیهای بحری خود میگرفتند چونکه از دریا دور شدند بجهة غله برس
بدانها غله می آورد مسلمانان راه شانرا گرفته قطع میکردند و غله های شانرا
میگرفتند بعد پادشاه انگلتر ا بفرنگیان شام که همراه وی بودند گفت که شهر
قدس را ندیده ام نقشه آنرا بکشید که از روی نقشه بدان علم ببادرم نقشه را کشیده
حاضر کردند در نقشه دید که در یائی بدان شهر احاطه دارد مگر اندک راهی از طرف
شمال از دریا پرسید و از عمق دریا گفتند بسیار عمیق است پادشاه بعد از تامل
گفت تا وقتی که سلطان صلاح الدین زنده باشد محاصره کردن شهر ممکن نیست
و مسلمانان هم بخوب وجه اجتماع دارند مایان اگر در طرف نزدیک شهر پایین
لینیم دیگر جانبهای شهر فارغ میماند از ان طرفها و ذخیره و هر چه احتیاج داشته
باشند بدانها میرسد و اگر مایان متفرق شویم بعضی از طرف دریا و بعضی بایان از طرف
دیگر سلطان لشکریان را جمع نموده بسر یکطایفه بریزد طایفه دیگر را ممکن نمیباشد که بمدد
آنها برسند چرا که اینها هرگاه از جای خود با دور شوند مسلمانان شهر بآردو
ریخته تما ما را غنیمت میگیرند و اگر بهمین قدر محافظین بمانند و باقی بروند تا زمانی که
از دریا خلاص شوند و بدانها برسند سلطان صلاح الدین آنها را تمام ساخته
از کار آنها فارغ میگردد علاوه برین که بسیار دشوار است رسانیدن مایحتاج
خودها را از علوفه چهار پایان و طعام خردنی وغیره چون پادشاه انگلتر این
سخنا را گفت همگی تصدیق کردند و دیدند که غله هم بسیار کم دارند و از دست مسلمانان
نمیتوانند بخود غله برسانند مشورت دادند که واپس برمله برویم خاب و خاسر
واپس رفتند بحد سنه ۵۸۸ پنصد د هشتاد و هشت داخل گردید فرنگیان شهر
عسقلان را چنانچه پیشتر بدست مسلمانان آباد بود همچنان تعمیر کردند و در انان


فتوحات اسلامی (۵۲۴) ذکر رفتن سلطان صلاح الدین بشهر رحله

ابادی مقاتله شدید میان مسلمانان و فرنگیان جاری گردید و دیگر واقعات
بسیار گا هی جمع مسلمانان بر سر فرنگیان میر یختند و گا هی غله را از ایشان قطع
میکردند و قافله های بزرگ شانرا میگرفتند و در ماه ربیع یمین سنه سلطان
صلاح الدین ده هزار طلا بد و شخص که مذهب باطنی اسماعیلی داشتند داد که پادشا
انگلتر ایا مرگیش پادشاه صور را بکشند بهر کس پادشاه صور ظفر یافت او را کشتند و خود
آن دو نفر هم کشته شدند شهر صور را (کندمی هنری) مالک گردید و پیشتر ذکر کردیم
که کندمی هنری خواهر زاده مادری پادشاه فرانس بود و خواهر زاده مادری پادشاه
انگلتر ا و در نهم ماه جمادی همین سال فرنگیان بقلعه داروم استیلا یافته او را
خراب نمودند ابعد بطرف بیت المقدس برفتند و سلطان صلاح الدین در آنجا بود
علت طمع فرنگیان این بود که سلطان صلاح الدین پیشتر لشکر های خود را از جهة
زمستان بسبب راحت شان متفرق گردانیده بود فرنگیان بگمان افتادند
که کامیاب خواهند شد چون سلطان صلاح الدین شنید که نزدیک رسیدند
برجای شهر قدس را برامیران تقسیم نمود و خود آن بهمراه لشکر پیش ---
روی فرنگیان برآمد و فرسخی شهر فرنگیان رسیده بلا را بر سرایشان ریختاند و جمع
جمع مسلمانان را پی در پی بر سر شان روانه فرمود فرنگیان دانستند که چون
بشهر قدس پائین شوند بدی و سختی بر سرشان فرومیر یزد و تسلط مسلمانان
بر سرشان زیاده جایگیر میشود بنا بران واپس گردیدند و مسلمانان از عقب
شان تیر باد نیزه با برایشان ریختاندند چون فرنگیان از شهر یافا، دور گردیدند
سلطان صلاح الدین جماعة از لشکر بطرف فرنگیان روانه فرمود که نزدیک فرنگیان
شدند و در موضعی کمین کردند چون جماعت سواران فرنگیان بهمراه قافله از ایشان
میگذشت که مسلمانان بر سرشان خروج کردند و بسیاری را کشتند و بعضی
را اسیر گرفتند و غنیمت بسیار گرفتند و اینواقعه در آخر ماه جمادی الاول بود که فرنگیا
بقافله بزرگ مصر رسیدند فرنگیان بطرف شان رفته بعض قافله را بنواحی
شهر خلیل بر گرفتند و بعضی تسلیم شدند بعد فرنگیان یقین کردند که چون از دریا جدا
گردیده دور شوند طاقت مسلمانانرا ندارند واپس گردیده بشهر عکا رفتند و در
آنجا اقامت کردند چون سلطان صلاح الدین دانست که واپس رفتند
لشکر ی را جمع نموده بطرف شهر ییافا رفت که بدست فرنگیان بود در آنجا
پائین گردید و بهمراه شان مقاتله سخت نموده تا اینکه بزور شمشیر قهر آ

خلیل نام شهر یست معروف بقرب
بیت المقدس با یکروز یام
حضرت ابراهیم خلیل که در
آنجا فرقه مطهر خلیل است
الآنا بامیناست فافهم


فتوحات اسلامی
( ۵۲۵ )
ذکر مصالحه با فرنگیان
شهر را مالک گردیده در بیستم ماه رجب و تمام مال شتارا غنیمت گرفت و
بسیاری را کشت و بسیاری را اسیر گردانید و بیشر مالهائی که از قافله مصر گرفته
بودند در آنجا بود و باقی فرنگیان قلعه بندی کردند مسلمانان در حید قلعه را گرفتند
که بدیشان از شهر عکا استمداد رسید که پادشاه انکلترا بهمراه شان بود
مسلمانان پاها را بیرون نمود و از شهر عکائی مددی بفرنگیان استمداد میرسید در تنهام
پادشاه انکلترا بپیش روی شهر آمده با مسلمانان مقاتله پیش گرفت و برمسلمانان
حمله نمود و هیچکس از مسلمانان روی پیش نگردیدند مابین هر دو صف ایستاد و از
مسلمانان طعام در خواست کرد و پایین شده طعام خورد و واپس شهر یا فارت
( ذکر مصالحه با فرنگیان )
در بیستم ماه شعبان همین سنه عقد مصالحه میان مسلمانان و فرنگیان منعقد گردید
مدت سه سال و هشت ماه و سبب مصالحه این بود که پادشاه انکلترادید لشکر
بسیار خسته و از کناره دریا دور شده بهم نمیتوانند و در کناره هم مسلمانان شهری
ندارند که طمع کرده بگیرد و دیر مدت شده بود که از شهر های خود آمده بودند
بنابر آن مراسله و ایلچی بنزد سلطان صلاح الدین در باب مصالحه روانه
نمود سلطان بجواب نداد بلکه گفت که از ما و شما جنگ است و بس فرنگیان
فرنگیان در ین باب پی در پی ایلچی روانه نمودند و پادشاه عدالت قرین برادر
صلاح الدین هم ایلچی در باب مصالحه روانه نمود در اد سلطان و جماعت امیران
در باب جواب مصالحه مشورت دادند که بشود و بخدمت سلطان عرض نمودند که
به لشکریان سختی و ملالت بسیار پیش گردیده است و اسلحه و مال چهار پای ما
بسیار تلف گردیده است و خزانه تمام شده است و گفتند همین فرنگی که صلح طلب
شده است میخواهد بکشتیهای دریائی سوار گردیده واپس بشهرهای خود بروند
اگر قبول صلح را معطل نمودید زمستان میآید و سواری کشتیهای دریائی -
منقطع میگردد ما یان را میباید یکسال دیگر بمانیم و ضرر مسلمانان عظیم میگردد
و در ینباب گفتگوی بسیار کردند بعد از دلیل و برهان بسیار سلطان مصالحه
رضا داد ایلچیان فرنگیان حاضر گردیده مصالحه را منعقد نمودند و بر همین قاعده
قسم کردند و از جمله فرنگیان که بمجلس سلطان در نیاب حاضر بودند (بالیان الموردین نام)
است که پادشاه رمله و نابلس بود و از جمله سخنهایی که بسلطان صلاح الدین
گفت این بود معاظه که شما در اسلام بهمراه ما یان پیش نمودید کسی نکرده است و نه


[BLANK PAGE]


فتوحات اسلامی
( ۵۲۸ )
ذکر معاهده و غیره

دوستان فرود افتاد و چشمهای دشمنان اشک ریختاند
و روزیها قطع گردید و عالم تاریک شد و زمانه بتعزیت
شد و اسلام را مصیبت اگرفت مجلس های وی مجلس
های آخرت بود سبب اینکه در مجلس خود یا عدل را بر
پا نموده انتشار میداد یا سختی بها د می نمود یا
حدیث های پیغمبر صلی الله تعالیٰ علیہ و سلم می شنود یا کار
نیک اختیار می نمود یا بصاحبان حاجات احسان
میرسانید یا کار محتاجان بر می آورد اقسام خوبی از وی
بوجود می آمد و در پای عبادات بروے وی
کشاده بود با آنکه شامل صفتهاے بزرگ بود و بسیار
پاک و نیک اخلاق بود و حیا و زیاد داشت و سخائی
داشت که هیچ سخی بآن نمیرسید بسیار می بخشید و بخشش
خود نمیدید بلکه فضیلت گیرنده را اعتبار میداد مداماً تازه
روی و صاحب تبسم بود سائل را گاهی ردّ نمینمود و طهر رسیده
را از درگاه باز نمیداشت گوینده را خجالت نمیداد و امید
کننده را نو مید نمیکرد بعض امیران از یک غزوه تخلف
نموده همراه وی نرفته بود سبب نا رفتن پرسید امیر
گفت از قرضداری بغزوه آمده نتوانستم قرنخواهان ویرا
خواسته حاضر کردند قرض ها را حساب کردند دوازده
ہزار طلا شد ہمہ را بر ذمه گرفته امیر را از دین خلاص
فرمود تمامی غلامان و مقربان و امیران جمعاً و لشکریان وی
در اخلاق و سخا و کرم و صفتهاے نیک با سلطان اقتدار داشته
تماماً نیک اخلاق بودند همگی از زاهدان زمان زاهد تر
و از عابدان وقت بیشتر عبادت می نمودند (عماد) منشی
سلطان گفت دوات نقله ان من اندک نقره کوب بود روز یکه روز با سلطان ایده
انکار نمود و طلیعه محی به بست عرض کردم امام احمد جوینی در جواز اینچین چیزها در جوانی که کده بست
سلطان این قیمت به رخصتهای علمای کردن بتقوی مساوات دارد بهتر آن است که پرهیز نمائی
بعد از فرموده سلطان بدان دوات چیزے ننوشتم


فتوحات اسلامی
(٥٢٩)
ذکر مصالحه با فرنگیان

اوقات او تمام به تلاوت قران و اوراد و اذکار مصروف و مستغرق عبادت بود علماً
و عملاً قلباً و لساناً لذت و زینت دنیا را ترک کرده محبت و بهجت آن را از دل خود سرد
کرد در ین دنیا مانند اسیری بود ارزو نمیکرد رهائی خود را مگر بدار القرار در دوستی
سماع حدیث نبوی علی قائله افضل الصلوة و السلام بحدی مشغوف بود که بین
صفین محاربه خود را از سماع حدیث بی‌نصیب نمیگیرد سبب این بود که برای وی
گفته شده بود که یا مولینا تو در هر موضع سماع نمودی مگر در صف مقابله جزو حدیث را
حاضر کرد در حالیکه خود او با لشکری به پشت اسپان سواره گاهی میرفتند
و گاهی می‌ایستادند گاهی سرپای خود را فرودگاهی بالا کرده سماع حدیث
میکردند بر همین کار مداومت داشتند این امر سبب نصر عظیم و فتح مبین
میگردید از اعظم دلاوران- قوی قلب شدید الباس بود ثبات بزرگ داشت
که از هیچ چیز نمی ترسید تا اینکه با جماعت اندک با لشکری فراوان فرنگ مقابل شد
با وجود یکه امداد فرنگیان متصل به لشکریان شان متوالی بود با اینهمه قوه نفس و صبر او
در جهاد زیاده شده میرفت در محاربه عکا در یک شب زیاده بر هفتاد کشتی جنگی از فرنگ
با مردان و اسلحه بمقابله او رسید که بعضی اتباع او جهاز جنگی دریائی- از وقت عصر تا بعد
غروب شمرده ویرا خبر دادند تو با نفس و شجاعت و شهامت او زیاده‌تر گردید
قاضی ابن شداد فرموده که چون مصالحه بین او و فرنگ منعقد گردید بعضی ملوک
فرنگ که پیش وی سلطان نشسته بود در روز قطع مصالحه از وی پرسیدم که درین
محاربه عده شما چه قدر بود گفت ششصد هزار گفتم چه قدر از شما هلاک گردید گفت
تقریباً صد هزار کشته گردید اما انچه به موت و غرق تلف گردیده این قدر
بسیار بود که شمار آن را نمیدانم مگر بسوی بلاد خود اندکی باز گردیدند از خصلت
وی رحمة الله علیه این بود که در وقت شدت جنگ میان دو صف گردش
کرده صفوف لشکری را از میمنه به میسره گاهی ایشان استقدم و گاهی ایستادن
امر میداد بدشمنان نزدیک شده با ایشان پهلو به پهلو میشد بمقتضی حال
تدبیر میکرد وی رحمة الله به تدبیر جنگ مهارت کامل بود هرگز دشمنان را
بسیار و بزرگ نمی شمرد از کمال توکل که بر خدا جل شانه داشت و اعتماد او قوی
بود گاهی در ایام مقابله کفار وی را رحمة الله علیه مرض عارض میشد عوارض
مرض بچیزی از لوازم او مزاحم نمی شد در ایام محاربه عکا دملها بسیار از کمر تا زانوی
او بر اثر خله داشته عارض شد که قدرت نشستن نداشت بر پهلوی خود تکیه


فتوحات اسلامی (۵۳۰) ذکر معالی و نولدیان

میکرد در خیمه بر طعام خوردن همراه نفری نمی‌نشست زیرا قدرت جلوس نداشت
با وجود این از صبح تا پیشین باسپ سواره بر اطراف طوف نموده سرشته جیوث را
نموده بر درد صابر بود والم و خلش علهها را سجود می‌آورد مردمان از شدت صبر
او تعجب میکردند مردمان میگفت چون سوار می‌شوم الم آن را دریافت نمیکنم
تا اینکه از اسپ خود فرود آیم این هم کرامت عظیم بود که حق تعالی ویرا بآن اکرام
نموده بود و بود رحمه‌الله علیه چون اوان زمستان سیدی بلشکریان
فرمان رخصتی داد متفرق میشدند خود با طایفه اندکی از لشکریان بمقابله
دشمن توقف میفرمود با آنکه دشمنان از همراهان او اضعاف مضاعف بود ند
وی رحمه‌الله علیه شخایر دین خدا را بسیار تعظیم نموده بر مبتدعین و اهل فلسفه
شدید بود در راه خدا از ملامت کننده باک نداشت بود رحمه‌الله علیه
که عشرت خوب و اخلاق نظیف مجلس نیکو خوش محضر بود حافظ نسبهای
عرب و واقعه‌هایشان با اخلاق و احوال عرب با عارف بود چنان عجایب
و نوادر عالم با خبر بود که از مجلس او چیزها استفاده میشد که از غیر او شنیده
نمی‌شد از خوبی اخلاق او با خدمه این بود که یکروز آب خواست حاضر نشد
ثانیا طلب کرد بلکه در یک مجلس پنج بار آب خواست حاضر نکردند هم گفت
ای اصحاب من تشنه‌گی مرا کشت بعد از ان آب حاضر شده آشامید بر تاخیر
آوردن بر کسی انگار نکرد. مرتبه مرض سختی بوی عارض شد که قریب الموت گردید
چون از مرض صحت یافت در ایام حام گردید آب حمام بسیار گرم بود آب سرد
خواست خادم او آب را حاضر کرده دستش حرکت کرد آب بر زمین ریخت
چیزی از ان بر بدن او رسیده بواسطه ضعیفی در دناک شد باز آب سرد خواست
خادم او آبی را حاضر کرد این دفعه طاس از دست خادم افتاده تمام آب بروی
رسید نزدیک بهلاکت شد ازین زیاد تر بغلام نگفت که اگر اراده کشتن
مرا داشتی مرا خبر میکردی غلام عذر نمود وی سکوت کرد از کرم او این بود
که در مدت اقامت عکا از رو بروی فرنگیان هژده هزار دابه از اسپ و قاطر
غیر از شتر از مال جامه و اسلحه آنچه به شمار نمی‌آید بیرون کرد روز فوت او در خزانه
او غیر از یکه نینار صور؟ و چهل درهم ناصریه دیگر چیزی موجود نشد با وجود یکه از وی هژده
پسر و دختر ماند بر انکه از وی چیز بود ه که او بخواهد ماند باک نداشت از غایت زهد او دنیا
سرا و زمین و باغ و دکان از و نماند زیرا کمال وثوق و اعتماد بر خدا یتعالی داشت چون