فتوحات اسلامی (۴۳۰) بیان غزوه های اندلس

قطع دوستی را از سلطان یعقوب نشان بدهد ابن خلدون فرموده که اثر آن
بعد از چند وقت ظاهر شد امیرالمسلمین سلطان یعقوب بعد از مقدمه سو
جزیره رجعت کرده در سنه مذکوره نیمه ربیع الاول بعد از ان
غنیمت ہا را از مال و اسیران تقسیم نموده خمس را جدا کرده که
موافق کتاب الله در موقع آن صرف شود اموال غنیمت در این
وقت یک لک بیست چهار هزار گاو و ہفت ہزار ششصد و سی اسیر
چهارده ہزار اسب از گوسفند و اسلحه بیرون از شماره بود سلطان
یعقوب مذکور بعد از تقسیم غنایم چند روزی در انجا توقف کرد .
غزوہ دیگر
بعد از فارغ شدن از غزوہ سابق و رجوع سلطان بطرف جزیره
چند روز اقامت کردن از جزیرہ بعزم غزا بطرف اشبیلیہ رفت میانه
دیارشان را و اقطار و نواحی آن ولایت را جستجو کرد و قتل و غارت
را در جہات و آبادی ہاے آن انداخت بعد از آن جا کوچیدہ بطر
شریش رفت اہل آن را نیز و بال حملہ ہاے سختی چشاندہ شریش
را جاروب کرد بعد از دو ماہ بطرف جزیرہ آمدہ در سنه
مذکور چون از ترتیب لشکری که در اندلس مقیم باشد تا اینکه غزا و
جہاد را با کفار ادامه دہد فارغ گردید بطرف مغرب حجت نمود .
غزوہ دیگر از بنی مرین در اندلس
در شل ۶۷ سلطان یعقوب بن عبدالحق لشکری تجہیز نمودہ
رفت در آخر محرم الحرام به ( طریف ) نزول نمودہ
از ان جا کوچیدہ بہ طرف ( رندہ ) حرکت کرد در بین راه
ابو محمد بن اشقیلوله والی مالقہ و برادر او ابو اسحق والی
قمارش که بقصد غزا به مصاحبت سلطان ارادہ
داشتند بہ سلطان مذکور رسیدند ابن احمر محمد الفقیه
صاحب غرناطہ نیامد بعد از ان سلطان با
مصاحبان و لشکریان خود از ( رندہ ) کوچیدہ
بہ طرف منزل ہاے ( اشبیلیہ ) رفت در ان
وقت در ( اشبیلیہ ) ملک جلالقہ ابن اذقونش


فتوحات اسلامی
(۴۳۱)
بیان غزوہ ہای اندلس

بود از شنیدن ورود سلطان مبدل شدہ ہمراہ اہل
خود جهتہ نگہبانی خود از شہر برآمد سلطان مسلمانان لشکر
خود را مرتب نمودہ پسر خود یوسف را در مقدمہ
لشکر مقرر کرد بمجرد مقابلہ لشکر کفار گریختہ طرف شہر
آمدند لشکری مسلمانان آنها را تعقب نمودند تا شب بسیار
از ایشانرا کشتند ہمان شب را لشکر اسلام سوارہ دور
قلعہ را گرفتہ بہ طرف قلعہ تیر می انداختند آتش در میان
افتاد برافروختند آخرالامر لشکریان دور قلعہ را احاطہ کردہ
تا آن قلعہ را مالک شدند قلعہ قطیانہ، و جلیا نہ، و قلیو را بزور غلبہ
کردند و از نصارے قتل و اسیر بسیار نمودند آبادی ہا را ویران
نمودند بعد ازاں سلطان یعقوب با مال ہای غنیمت بہ طرف
جزیرہ مراجعت کردہ اموال را بین غازیها قسمت کرد.
غزوہ دیگر
در نیمه ربیع الثانی سنه مذکور سلطان یعقوب از جزیره بعزم غزا برطرف
شرش بر آمدہ الی اطراف شرش را مغاطہ کردہ سختیہای جنگ را چشانید اطراف
شرش را بی گیاہ ساختہ اشجار را قطع کردہ عمارت ہا را ویران کرد اہل شہر
از لشکر مسلمانان ترسیدہ در شہر خود را قلعہ بند نمودند سلطان مذکور ارادہ اطراف
شہر را نمود تا گرفتن حصار شہر آسان شود بعد ازاں پسر خود یوسف را باعدہ
از لشکریان جانب قلعہ ہای اطراف ذات میلہ فرستاد
آن ہا رفتہ در غارت کردن کوشش نمودند تا اینکہ نام
مالہای قلعہ روطہ و شلوقہ و غانانہ و قناطہ را گرفتہ در وقت
صبح بحضور پدر خود در اشبیلہ حاضر شد سلطان با لشکریان
خود طرف جزیرہ مراجعت کردہ اموال غنیمت را
میان مسلمانان قسمت نمود.
مقدمہ دیگر
سلطان مذکور لشکری خود را بطرف قرطبہ کہ آبادی بسیار
و مردم شان متمول و نرخ اشیار ارزان بود تحریص
و اشالت نمود مسلمانان بہ طرف قرطبہ

در حاشیه
دو پلو قلعه ایست از اعمال قرطبه
روطه باندلس ۱۲
شلوقه قلعه یست قریب
باشبلیه باندلس ۱۲
قنطانه شهر یست قریب
بطلیطوس ১২
قناطیر شهر یست در اندلس
قریب طلیطوس ۱۲


[BLANK PAGE]


فتوحات اسلامی
(۴۳۳)
غزوه دیگر بنی مریه باندلس

به جزیره آمد برای مسلمانان گفت که مالقه را در مملکت خود داخل کن الا بغرد تا می شمر ابن احمر
مالک نشود زیرا که ابن احمر اراده داشت که مالقه را از تصرف محمد بندقه مذکور قد تصرف نماید
آن ماندشت سلطان ما لقه را از محمد قبول نموده ابا زبان پسر خود را حاکم مالقه کردید و
بعد از گذشتن رمضان خود سلطان بطرف مالقه حرکت کرده در وقت تا هشتم ماه شوال
به ما لقه رسید مردم مالقه در روز معین باستقبال سلطان آمده اظهار خوشوقتی نمودند
کویا آن در ورود سلطان مردم مالقه عید سرور بود و سلطان تا آخر سال در انجا اقامت
نمود بعد از ان عمر بن یحیی که از کاردانان ولایت بود حاکم ولایت ساخت بازبان
و خود ابی عباد بن عبد الحق را با اسلحه فراوان وطایفه از دلاوران در انجا مقرر فرمود عمر مذکور را
به نیکوئی کردن همراه محمد بن اشقیلوله وصیت فرموده بطرف جزیره باز گشته از انجا
در سنه بسوی مغرب جلت کرده مسلمانان ز و ر و د سلطان نقسرد شادمانی
بی اندازه کردند چون ابن حمر از تصرف نمودن سلطان شهر مالقه و عودت نمودن
بطرف مغرب شنید مدعای خود کامیاب شده بر وی گران آمد از طائفه نصاری
معاونت خواسته با هم اتفاق نمودند که بعد از ین دفعه سلطان را از داخل شدن باندلس
ممانعت نمایند طاغیه بمعاونت ابن حمر فرصت یافته معاهده که همراه سلطان
نموده بودند شکستند جزیره خضرا که جای لنگر و اسلحه سلطان و بندر عسکر کشتی کا
مقابله کرده اما با انیهمند ابن احمر حیله و فریب ما لقه را از حاکم مالقه گرفت بعضی عسکر کی
کهنه کش را بطرف سلطان مغرب فرستاده بر فساد و ویران نمودن سرحدات
تحریض کردند در زمانیکه امیر المسلمین سلطان یعقوب بمراکش بود این خبر دلخراش را
و نینکه مسلمانان جزیره در شدت میباشد که دور حصار شان را تنگ گرفته اند شنیده
برای پسر خود لواء غزا را منعقد و جهاز های جنگی را بدریا برای جهاد تعبیه نمود.
غزوه دیگر بنی مرین به اندلس
چون خبر عهد شکنی طاغیه به پشتی و معاونت ابن احمر به امیر المسلمین رسید عقد لواء را
بنام پسر خود نمود فرستاد رفته در ماه صفر سنه به طنجه رسید در بلاد بحریه نیر چینی
مهیا نمودن کشتیها جنگی مانند سبتة وطنجة و سلا داخل گردید مردمان از طایف
و بخشها سرافراز فرموده نفری خواست همت مسلمانان در امر جهاد بجوش خروش
آمده نیت های خود را بر مرک صادق نمودند- از این امر متوکل چون سختی های
که از طاغیه بر مسلمانان جزیره الخضراء رسیده ید غیرت اسلامیت او را بهیجان اور ده بخواست
که مسلمانان به دست کفار قلعه بند بودند یک به گرفتن باشند دوازده عدد


فتوحات اسلامی
(۴۳۴)
غزوه بنی مرین باندلس

چهار کاویانی بدرد مسلمانان جزیره آماده کرده فرستاد تا بفریادشان برسد جهاز جنگی
امیرالمسلمین هفتاد بعضی هفتاد و دو گفته اند بحرکت آمد امیر سبته چهل و پنج جهاز
جنگی فرستاد اما جهازها طاغیه که چهارصد بالغ می شد باهتزاز آمد مسلمانان دشمنا
ملاقی شده بخلوص نیت و صدق عزیمت در حالیکه ایشانرا خطبا ترغیب جهاد میفرمودند
بجلدی الهی شروع بمقابله کردند صبر و پاداری پررا غازیان دلاوری از جانب
ناصر مطلق نزول کرد ساعتی نگذشت که پهلوانان جمیع اسلامی انهار ابدها ساخته
یکسو شده بدریا افتادند مسلمانان شمشیر دمارستان را کشیده دریانوردان الهی
و بدروی مسلمانان آنها را فرو برده صفحه زمین را از جساد خبیثه شان پاک کردند
مسلمانان کشتیهای جنگی شان را مالک شده بر بندر ولعز جزیره بغلبه داخل شدند
لشکر طاغیه که محاصره جزیره را داشتند محتمل شده ترس بجانشان غالب گردید مسلمانان
که در شهر محصور بودند سر ببرانه برآمدند زنان و کودکان بساحت شهر پراکنده شده گندم
و میوه در وطن بسیار از لشکرگاه طاغیه غنیمت کرده چنان گرفتند که بازارها خودرا مملو
نمودند بعد ازان بهر طرف اندلس بیرون شده دشمنان ابهر طرف بترس اندخت
درینوقت فتنه ابن احمر ادر الانوسعه در بلاد مانع آمد سلطان چنان مصلحت دید که حمرا
طاغیه مصالحه نماید تا اینکه بدریعه مصالحه نی الجمله تصرف بد که در غرناطه پایتخت ابن
احمر نزول کنند طاغیه از ترس قائله سلطان و کینه ابن احمر که امداد مسلمانان جزیره
نموده بود بردشمنی ابن احمر پشتیبان شده اساتقه خود را برای مصالحه بحضور امیر یوسف
بن سلطان یعقوب فرستاد امیر یوسف اساتقه را با کیفیت بخدمت پدر خود
معروض داشت سلطان از ینواقعه خشمناک گردید که بر پسر خود انکار کرده با راده
او رضا نداد روی ضار اار وی جهیدها تقه را خفقان آلود سوی طاغیه شان
رحجت داد اهل جزیره بزمین سوس بحضور امیرالمسلمین آمدند پسر خود ابا ینال
مندیل امیر ایشان والی ساخته در جزیره فرود آمد صلح را با طاغیه اتمام داد بعد ازان
در مریه که از مملکات ابن احمر بود از طرف دریا و خشکه نزول کردند گرفتن مریه
برایشان دشوار شد اهل قلعه تا قرسه از ترس طاغیه باطاعت شان در آمدند
ایشان را قبول نمود لشکر طاغیه در غرناطه بر ابن احمر مز دو آمده او را محصور نمودند
ابن احمر ناچار شده بمصالحه بنی مرین مرجعه کیعه بطرف ابا زیان مهر مصالحه
کس فرستاد ابا زیان واقعه را بحضور پدر خود عرض کرد سلطان امیر مسلمانان درمان
بر ابن احمر از غلبه طاغیه رسیده بود شفقت آمده بپسر خود نوشت انیکه مصالحه بالا


فتوحات اسلامی (۴۳۵) غزوه دیگر
با ابن احمر تحمل نموده طاغیه را از غرناطه کوچانید و بشرطیکه ابن احمر مالقه را که ابن احمر تغلب نموده بود بپسر سلطان استرداد نماید.
غزوه دیگر
یکی از مهربانیهای حقتعالی بر مسلمانان بنی مرین این بود که حدوث مخالفت مابین طاغیه ذیقوس و پسر او شانجه واقع کرد تا اینکه بر ممالک پدر خود غالب گردیده او را از پادشاه انداخت بعد از آن سرکردگان طاغیه و وکلای دولت او به نزد سلطان کس فرستادند و او را خبر نمودند برینکه پسر طاغیه شانجه نام بر پدر خود تغلب نموده بمعاونت طایفه از نصاری پدر خود را مغلوب ساخته حال میخواهیم که باستمداد امیر مسلمانان مملکت را از تصرف پسر او بر آمده تسلیم خود او شود امیر مسلمانان از شنیدن اینواقعه خرسند گردید زیرا اینکه میخواست که بعزم جهاد در ولایت اندلس داخل شود پست عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد امیر مسلمانان قاصد های طاغیه را اکرام کرده جواب کافی و وعده دانی داد بسر اینکه همراه طاغیه در استرداد مملکت او میکوشم از جانب من مطمئن باشید قاصدان رخصت گرفته مراجعت کردند بعد سلطان بمسلمانان اعلان جهاد نموده لشکرها را مهیا نمود و در جزیرة الخضرا آمد در اینجا ماه ربیع الثانی سنه ۶۸۰ اقامت نمود تا لشکریان سرحدات اندلس با اسلحه به نزد وی جمع شدند از آنجا حرکت کرده رفت تا بصخره عباد فرود آمد طاغیه بنفس خود دلیلا نه بر آغزت اسلام و امیدواری امداد بملاقات سلطان رسید قدر سلطان را بزرگ شمرد ابن خلدون و ابن خطیب در تاریخهای خود گفته اند که طاغیه در وقت ملاقات دستهای سلطان را بوسه داد و سلطان بسبب تحقیر کفر بپاسخ دستها بحضور مسلمانان و فرنگیان دست خود را بوپاسخه بوسه او شست طاغیه از سلطان خواهش نمود که بچیزی مالی ویرا معاونت کند سلطان ویرا بصدهزار از مال مسلمانان امداد کرد بعوض آن مالها طاغیه تاج خود را بوی تسلیم نمود که آن تاج تا مدتی در دست مسلمانان سراً فخرآیندگان باقی بود بعد از آن سلطان همراه طاغیه در شهرهای کفر داخل شد تا رسیدند بولایت قرطبه که شانجه در آنجا بر پدر خود خروج نموده تصرف کرده بود در اینجا چند روز محاربه نموده بعد از آن در اطراف قرطبه و اطراف طلیطله و در اطراف آن تباهی نموده آباد یها را ویران کرد تا اینکه بقلعه مجریط که آخر سرحد اندلس است رسید چنان دست های مسلمانان از مال غنیمت پر گردید که در لشکر گاه گنجایش نداشت بعد از آن سلطان بطرف جزیره بازگشته ماه شعبان سنه مذکور اقامت نمود چون ابن احمر تعلق سلطان ابا لغانیه دانست ترسیده بدوستی شانجه پیوست

مجتمع جهاد
ورود اندلس
تشکیل جمعیت بنیتین


فتوحات اسلامی
(۴۳۶)
غزوه دیگر

میل کرده حمله او عقد نموده پیش ختنه را در اندلس فروخت لکن برای شانجه دوستی
او فائده نکرده سلطان همراه طاغیه متفق بود تا اینکه شانجه مغلوب گردید سلطان سابتی
استرداد مالقه را بر ابن احمر شرط کرده بود ابن احمر مالقه را وعده کرده نداد در ابتدای
۷۳۲ سلطان بعزم گرفتن مالقه بطرف مالقه رفت تا اینکه به قلعه های نزدیک
وی رسیده غالب گردیده مالقه را محاصره کرد چون امیر ابن احمد دشوار گردید بسوی
امیر یوسف پسر سلطان پناه برده همراه او نزاری گفتگو کرد امیر یوسف عجز او را
دانسته سخن او را قبول کرد بعد از ان امیر یوسف در ماه صفر بلشکر پدر خود در مالقه
رفت طلب صلح همراه ابن احمر از پدر خود استغاثه نمود سلطان آرزوی پسر خود را
برآورده همراه ابن احمر مصالحه کرده بطرف جزیره بازگشت سریه ها در دار حرب هر طرف
پراکنده نمود آن ها رفته قتل و غارت نمودند بعد از ان خود سلطان بعز الطلبطله
در غره ربیع الثانی سنه سیصد و هشتاد و دو بیرون شد رفت تا نزدیک قرطبه شد
قتل و غارت نموده آبادی ها را ویران کرده چند قلعه را فتح نموده در ماه رجب
به جزیره باز گردیده غنائیم را تقسیم نموده در ابتدای ۷۳۳ بطرف غرب بازگشت
در نیوقت خبر هلاک از غونشل طاغیه و جمع شدن بر پسر او شانجه که بر پدر خود خروج می
بود رسید عزیمت های خالصانه سلطان به جهاد کفار در حرکت آمد.
غزوه دیگر
در ۷۳۳ سلطان بعزم جهاد در شمنان دین را اندلس لشکر جمع کرده از مراکش حرکت
کرده در نیمه شعبان به رباط فتح رسید در آنجاروزه را گذرانید بعد از ان بفرستادن
به جزيرة الخضرا شروع نموده تا آخر سال لشکر میفرستاد بعد در غره صفر سنه ۷۳۴
از دریا عبور کرده چون به جزیره رسید در بلاد دشمن رفته لشکریان را بهر طرف رفته
غارت نمودند قتل و تخریب و اسیر نمودن زنان و کودکان مرا تعمیل داشتند
خود سلطان با اسپ خود سواره در حین بطرف غزا میکرد عملیاتی که درین غزوات
از تعداد جهات و قلعه ها ئیکه ویران کردند و آنچه در ان قلعه بود گرفتند اگر بقلم
آورده شود کلام طویل میگردد عنان قلم بطرف اصل غزوه منعطف نمودیم خلا
اینکه نصاری از مشاهده اینحال چنان در قلعه ها محکمه خود متحصن شدند که قدرت
مبارزه و بیرون آمدن را نداشتند طاغیه شانجه و اهل ملت او یقین نمودند
که شهرهای شان خالی و زمین های شان خراب گردیده از مدافعه و نگهبانی
خودها عاجزند لہذا حیل به مصالحه و تضرع نمودند بسوی امیر المسلمین تا اینکه تجاوزی

در رباط الفتح شهر ستازیک
درو ولایت مغاربه شبه


فتوحات اسلامی (۴۳۷)
خود را از پیشان بازدارد و نیز جماعت نصاری بطرز شانچونکه بیرا آمد معروضه استند
که طایفه را از غلان با نصاری بطرف امیرالمسلمین بجهته غرت اسلام و ذلت کفر ایشان
نا امید پس گردانید چون در نزد طاغیه آمدند طاغیه ایشانرا پس فرستاد بر آنیمه
هر چیزیکه سلطان درعزت دین و قوم خود شرط میکند بر آمیهم چون ذلت شان برآ
عزت اسلام مشاهده گردید و دیگر شنید که بعضی مفسدین مغرب از اطاعت خارج شدند
بعضی را عاید را فاسد نموده اند اراده بازگشتن آنه را اصلاح شان داشت مقصود
شان را انجام داده با طاغیه نصاری عقد مصالحه کرد و انچکه مراد او بود بایشان
شرط نمود کجاسا بر ملوک همجوار خود با دژ دوستی و دشمنی بوفق رضای امیرالمسلمین رفتار
نمایند و تجار مسلمانان در حال احرب از مملکت باید از تعرض و نقصان در امان
باشند در میان ملوک اسلامی خلل اندازی را ترک کرده بطریق فتنه در کار شان مداخله
نکنند.
ذکر سفارت طاغیه بر امیر المسلمین
چون رسولان طاغیه بعد از مصالحه سلطان بطرف او باز گردیدند رسول بن عمر
بطریق سفارت رسید بر انیگه همراه او مصالحه کنند و اینکه با هم بر ضرر سلطان
همدست باشند طاغیه شانجه ایشان را بعقد نمودن همراه سلطان بخیر کرد بعد ازان
گفت این امیرالمسلمین را که می بینیم نه طاقت مقاومت و نه قوه مدافعه اور از شما
دارم شما بولایت خود باز گردید بعد از ان مردان دولت او بامر سفارت طاغیه همرا
سلطان مشوره در دادند تا انیکه الفت و اتحاد بین دولتین مستحکم شود مشورتان
قبول نمود خود طاغیه بعنوان سفارت بطرف سلطان روان گردید پیشتر از ملاقات
سلطان ولیعهد سلطان که امیر یوسف پسر او بود و بد د فرسخی شهر پیش نزول کرد
ملاقات کرد شب در لشکرگاه مسلمانان گذر نبیده فردای آن برای ملاقات کوچید
سلطان آمدن او را شنید مسلمانان را بحسن ملاقات طاغیه و قوم برای اظہار
شعار اسلام و شوکت اسلامیان امر داد مسلمانان هم سلطان شهر را آئین بستند و چهرقم
نموده عزت ملت و شدت شوکت و کمال جایت اظاهر ساختند امیر الفسادین
ویرا به خوب تر خلق و کامل تر کرامتی که لایق شان او و عظمار عمل باشد ملاقات نموده
تحفه های سنیه برآ سلطان و پسر او تقدیم کرده سلطان قبول نموده مضاعف
و کامل تر از ان بهدیه یا عوض داده مکافات کردند بعد از ان عقد مصالحه کامل کردشم
طاغیه باقی شروط را قبول نمود با غزاز اسلام رضا داده بطرف قوم خود باز گردید.


فتوحات اسلامی (۴۳۸) طبعیه بر امیرالمسلمین

در وقت وداع نمودن سلطان ازوی کتابهای اسلامی که نصاری بران مستولی شده اند بحضور سلطان بفرستد چون باز گردید شانزده بار کتاب اسلامی در نزد سلطان فرستاد امیرالمسلمین در آخر شعبان داخل جزیره گردیده در انیای صوم رمضان ادا کرد بعد ازان در محکمی سرحدات ترتیب اسلحه نظر نمود بعد از چندی مریض گردید مرض آن استمرار داشت تا انیکه در غره محرم ۵۸۰ وفات کرد رحمه الله علیه
مدت پادشاهی آن بیست نه سال شد در او ابو یعقوب یوسف بن یعقوب بن عبدالحق که ولیعهد او بود و پدر او حته تفقد کار ها در اقصی مغرب فرستاده بود وزراء پدر وعظما قوم او در غیاب او برای او بیعت گرفتند بعد ازان در ماه صفر خود او حاضر شد خاص و عام برای او بیعت کردند اول کاریکه کرد این بود که قاصد نزد ابن احمر فرستاده وقت برای لقای او معین نمود در اول ماه ربیع در موضع مرباله ویراملاقات نمود ولیعهد او را با عزاز واکرام ملاقات کرد از جمیع بندر های اندلس که در مملکت والد سلطان یعقوب بود برای ابن احمر واگذار شد غیر از جزیره وطریف بر بهترین احوال وصلت از هم متفرق شدند سلطان یوسف بطرف جزیره باز گشت نماینده شانجه به جزیره آمده عقد مصالحه که سلطان یعقوب همراه او نموده بود تجدید کرد سلطان یوسف اجابت نمود.
غزوه دیگر
در ۵۸۰ سلطان یوسف خبر رسید انیکه شانجه نقض عهد کرده بر آن بندر ها غارت برده و از سرحدات تجاوز نموده حبال وغابازی دارد سلطان یوسف به سپه سالار لشکر خود که در اندلس بود حکم داد که با لشکر خود داخل بلاد کفر گردیده در ولایت شریش نزول نماید ولشکریان خود را در شهرهای شانجه غارت کنان متفرق سازد بعد از ان ابنر ندکور بقرار فرموده سلطان همراه لشکر خود داخل بلاد کفر گردیده هر طرف قتل و غارت بسیار کردند خود سلطان یوسف در ماه ربیع الثانی ۵۸۰ از ولایت تازی عزم غزا را نموده اهل مغرب را اعلان جهاد نموده جملگی برای جهاد حاضر شدند سلطان بالشکریان از دریا عبور نمود شانجه کشتیهای خود را بمقابله مسلمانان فرستاد و با کشتیهای مسلمانان ملاقات واقع شده در ماه شعبان با یکدیگر مقاتله کردند مسلمانان شکست خورده بسیاری از آنها شهید شدند نوبت بمقدمه کردند لشکر شانجه از حمله مسلمانان مبدل شده ترسیدند کشتیها

سلطان


فتوحات اسلامی
(۴۳۹)
غزوه دیگر

سلطان کشتیهای شلنجہ را گرفت آن با مغلوب شدند.
غزوه دیگر
بعد از ان خود سلطان در اخیرهای رمضان سنہ حرکت کرده در طریف نزول نمود
بعد از ان بعزم غزا داخل ارض شبہ تا رسید بہ قلعہ بلبندی کہ دیوارهای انرا محکمی گویا
از آهن و فولاد ساختہ شدند مدت سه ماه در آنجا محاصره داشت بر اہل قلعہ سخت
گرفت سریہ ہا را بر زمین دشمنان برای غارت پراگنده کرد چپاول بر شریش و اشبیلیه
و نواحی افگند تا اینکه در تعذیب و قتل دشمنان بغایت رسیدند لکن فصل زمستان
و قطع شدن غلہ و خوراکہ لشکر با او مزاحمت نموده قلعه را واگذار شده در ابتدا سنہ
بطرف مغرب رفت.
غزوه دیگر
در سنہ ابن احمر با طاغیہ ہمدست شده اتفاق نمودند بر اینکه اگر سلطان وغیرہ
اراده آمدن اندلس را نماید او را نمیگذاریم سبب این بود کہ در سنہ ۸۹۱ کہ سلطان
بطرف اندلس آمده بود زحمات بسیار بدشمنان رسید اینوقعه طاغیہ بوم اندل
از پامال کردن سلطان ترسیده بر او گران آمد. ابن احمر هم از غالمہ سلطان
حذر نموده و دانست کہ ہر کار سلطان استیلا ر اندلس و غالب شدن بروی و کشیدن
ملک اوست لهذا با طاغیه مفاوضہ نموده باہم صحبت کردند چنین گفتند
کہ داخل شدن کشتی های مسلمانان بولایت اندلس بواسطہ قرب راه دریای
زقاق است و برابر بودن بندر با ہدف گاه اسطول های مسلمانان درین دریا
درین راه اسان میکند گذشتن کشتی های مسلمانان را بطرف اندلس و محکم ترین
بندرهای مسلمانان طریف است اگر بندر طریف از آنها گرفتہ شود آمدن مسلمانان
در ولایت اندلس دشوار میشود بعد از مشوره چنان اتفاق کردند که شانجہ
بندر طریف را قصد نماید و ابن احمر با وی معاونت نموده طعام وغیرہ بہ لشکریان
برساند بشرطیکہ بندر مذکور را بعد از گرفتن با بن احمد دہد بعد از ان شانجہ
لشکر خود را با تہیہ اسباب جنگ بطرف طریف فرستاد و کشتیهای جنگی را در دریای
زقاق ایستاده کرد کہ عبر مسلمانان را از پادشاه مسلمانان منع نمایند خلاصه
مسلمانان در بندر طریف مدت چهار ماه محاصره بودند تا اینکہ دچار زحمات
بسیار شدند بعد مسلمانان ناچار شده قاصدی نزد شانجہ فرستادند کہ با ایشان
مصالحہ نموده شہر را تسلیم نمایند شانجہ قبول کرده بندر را تسلیم شد ابن احمر

(حاشیه)
دریای زقاق دریائیست
بمیانه حد مابین جزیره اندلس و فصل
بکند و بحر روم میگویند ۱۲


فتوحات اسلامی
(۴۴۰)
غزوۃ دیگر

انتظار داشت که شانجه بقرار وعدہ خود شہر طریف را بحمله گرفتن با و میدهد مگر شانجہ در عدہ
خلاف نموده شهر را بوی نداد با وجودیکه ابن احمر بعوض طریف شش قلعه به شانجہ میدان
ازین سبب بین شان نفاق افتادہ از هم جدا شدند ابن احمر سعید پسر عم خود
و وزیر خود ابا سلطان را همراه کلان های قوم خود برای عذر تقصیر و مصالحه خدمت
امیر المسلمین فرستاد - امیر المسلمین عذر او را قبول کردہ از تقصیرات و در
عهد مصالحه را محکم نمودند و فدند کور بمقصد خود کامیاب شدہ در نز و ابن احمر مراجعت
کردند سابقا ذکر شد که یک عده از لشکر بنی مرین برای جہاد کفار دایم در اندلس مقیم بودید
در نمای وقت انقلاب ان لشکر مذکور قوت شد سلطان یوسف پر خود با ما کرد
به بندر با اندلس جنه سر پرستی لشکر های مقیم اندلس امرد اد که بالتشکر کلان در قصر
المجاز اقامت نماید ابن احمر پسر سلطان را در موضع مذکور استقبال نموده هدیه های
بسیاری نه پسر سلطان تقدیم کرد پسر سلطان احترام اور ا بجا آورده از اینجا گذشتید
و هدیه های لایق خدمت سلطان مشرف شدہ در باب جنایت بندر طریف و دیگر
تقصیرات پیری خجالت ها بزمین نیاز نهاده سلطان از تقصیر او گذشته جزیره
و رنده و غریطه با میت قلعه دیگر از طلاع اندلس بوی بخشید ابن احمر بالشکریان
سلطان بطرف اندلس بازگشته برای مقابله در بندر طریف نزول بکردند سلطان
مجار به بندر وز بر خود عمر سر باش را فرستاده بود بندر را چند مدت محاصره
کردہ فتح آن میسر نشد از بندر بر آمدند بعد از ان پادشاه نصاری ہلاک شد
یہ ملقب بطاغیه بود در ۶۹۴ نصاری بر پادشاهی پسر او اذ فونس چوگان
اجتماع نمودند بعد از ان میان مسلمانان فتنه و شورش پیدا شده و بلایت
تا اینکه از اطاعت سلطان بیرون شدند سلطان عزم نمود که برای دفع فتنه
بطرف تلمسان برود سلطان با لشکریان بولایت تلمسان رفته فتنه مذکور
تا هه امتداد یافت در سنه مذکور ابن احمر بولایت اندلس فوت گردید
پسر او که معروف به محمد مخلوع این محمد الملقب ابن محمد الشیخ ابن یوسف ابن نصر
بود به حکومت منصوب گردید محمد مذکور پسر خود را بسوی ولایت تلمسان جهه
تجدید عهد فرستاد امیر عهد بین شان محکم کردید در سنه ہفتصد و دو سالنامه کرد آند
کہ مقیم بندر اندلس بودند نوشته کرد که ایثاق معاونت و کمک به نصری نمایند
این کار باعث بیم دشمنان گردید بعد از ان رای ابن احمر محمد که مشهور مخلوط است
چنان قرار یافت که با هرانده بن شانجه که مشهور به طاغیه مجدست ایجاد بجرث


فتوحات اسلامی
(۴۴۱)
غزوه دیگر
لهذا با وی مکاتبات نموده عقد مصالحه بین شان محکم گردید سلطان در حینیکه به محاصره
تلمسان مشغول بود این خبر را شنید به خشم آمد منادی را فرمود که نقری بجمع
نماید ابا سالم پسر خود را جهت بستن این رخنه بالشگریان فرستاد ـ ابن الحریم برآی
مدافعه پسر سلطان مستعد گردید ـ اهل سبته را در خلع سلطان و بر بستن با وی آن
مداخله کرد باین هر کارها بشد ابو سالم پسر سلطان بکعبری خود بطرف سبته رفت
یکبار آن را محاصره نمود بعد بر لشکریان او شبیخون بردند معسکر آن مختل گردید
از انجا ہزیمت نموده پس گردیدند این فقره سلطان را خیلی به خشم آورده بنفس
خود حرکت ابا ین اعزام نمود چونکه بر فتح تلمسان مشرف بود دانگہ انصراف ان
ممکن ندید آنرا محاصره درشت و درین بین به تقدیر خداوندی در وقتیکه سلطان
یوسف محاصر تلمسان بود به پیش گردہ یکی و زبیری از وزرا سلطان غلامی از
غلامان او غفلته و برا به نیزه ہلاک گردانید قتنما بیکدیگر متصل شد این امر تاسنه
هفتصد و شش مجر شد بعد از ان اختلاف بسیار بین اولاد سلطان واقع گردید
بنو مرین در موضوع پادشابی اختلاف میکردند چنانچه بعضی شان رابیعت میکردند
هنوز تمام ناشده و یر ا خلع کرده بدیگری بیعت میکردند باز ویر ا خلع کرده بدیگر برادر
بیعت مینمودند کلام طویل است حاجت بذکر آن نیست خلاصه اینکه بین شان فتنهای
ہائکه واقع شد ارگا با تا شنه هفتصد و در استمرار داشت بعهده مملکت ممر ا بو سعید
عثمان بن یعقوب بن عبد الحق برادر سلطان یوسف مطعون قرار گرفت در میان
ہمین فتنہ در اندلس با بو الجیوش نفر بن محمد الفقیه برادر خود محمد المخلوع بن محمد الفقیه
بن الاحمر کشته انیواقعه در سنه بود ابن عم آن ابوالولید اسمعیل بن فرج ملقب
برئیس ابن سعید بن اسمعیل بن یوسف بن نصر بخون گرفتن آن قیام نمود بپاس
اینکه ملکت از اولاد محمد الشیخ بن یوسف بن نصر قطع در اولاد ابن سعید فرج الریس
بن اسمعیل بن یوسف بن نصر قرار گرفت زیرا که چون ابوالولید ابو الجیوش را تجویب
براهه او گرفت ابو الجیوش روی مصالحه نمود در سنه بر انیکه از اندلس بر آید بسوی
وادی اشق برود چون بوادی اشق ملحق شد برای خود ملک تجدید نمود تا اسنیکه
در سنه هفتصد و بیست و دو در آنجا فوت کرد بد ابوالولید غرناطه را داخل گردید
بخود و اولاد خود پادشا ہے تاسیس نمود در مدتی که این فتنها بپریشان بر پا بود
طاغیہ فرصت یافته بر جزیره خضر انزول کردند بعد از انکه با پر آلن سلاح در ستونها
چشانیده ہمراہ شان صلح کردند از آنجا کو چیده بر جبل الفتح کہ سمی بہ جبل طارق است
طلوع محمد شاہ پر او


فتوحات اسلامی (۴۴۲) غزوه دیگر

فرود آمدند سابق گذشت که طارق اول کسیست که اندلس را فتح کرد عامه الان آنرا جبل الطارق میگویند طاغیه بران تغلب نموده آنرا ممالک شدند این امر در سنه بود. هرانده ابن ذقنوش همراه صاحب برشلونة مراسله نموده وی را امر نمود که اهل اندلس را از عقبشان مشغول نماید صاحب برشلونة بر مرتیه فرود آمده آن را محاصره نموده آلات حرب ایران نصب کرد دشمنان نیز برزمین نقبی زدند که بیست سوار دران سیر میکرد مسلمانان مریه امر را دانسته چالاکی کردند از پیش روی شان نقب زده داخل شدند تا اینکه بهم رسیدند در تحت زمین مقاتله کردند ابن احمر عمد طاغیه را شکسته لشکری با مداد اهل مریه فرستاد آن با جماعت نصاری که طاغیه ایشان را بمحاصره قمرشانه فرستاده بود ملاقی شدند لشکر ابن احمر ایشان را از تیغ گذر شکست دادند و به نزدیک لشکرگاه طاغیه فرود آمدند لشکر طاغیه برساتمة واسطونة اقامت ورزیدند. عسکر بنی مرین که برآ جهاد در اندلس اقامت داشتند بر عسکر اسطوبہ حمله بردند سرلشکر قنوش را با سه هزار از قوم دی مقتول کردند بعضی لشکری مسلمانان هر دو برج اسطوبونه داخل شدند جماعت ناصاری ایشان را محاصره کردند مدد برآ مسلمانان رسیده جماعت نصاری را پراکنده ساختند طاغیه در طاریز جزیره بود از آنجا کوچیده به عزم آنکه مدد مسلمانان را جلو گیری نماید اهل شهر به لشکر گاه دی ریختند محلات و خیمه های شان را غارت کردند برای مسلمانان غله حاصل بسیاری غنائیم و اسیر ها بدست شان آمد در میان این شکست ها طاغیه هلاک گردید در سنه وان هرانده بن شانچه بود بعد از ان مهیشه پسروی والی شد چونکه آن طفل صغیر بود زیر نظر عم وی دون نطره بن شانجه گرفته بادکبر نصاری که نام آن جون بود کفالتش را بدوش گرفتند امرشان استقرار یافت اما سلطان ابو سعید عثمان بن یعقوب بن عبدالحق پادشاه مغرب به فتنه پسر خود علی مشغول گردید زیرا آن ناخلف بر پدر خود خروج نموده بود بذکر ماجرای شان کلام طویل میگردد. نصاری در ینوقت فرصت یافته کارشان قوی گردید در اندلس قدرت یافته غرناطه که پایتحت سلطنت ابن احمر بود در سنه تحت حمله و غلبه گرفتند اقوام و عساکر خودرا در آنجا خوابانیدند اهل اندلس استغاثه خود را بسلطان ابوسعید موصوف رسانید سلطان بیچاره به فتنه خواندگی دوچار بوده از معاود اعتذار نمود و بوجود عثمان بن ابی العلاء ورئیس لشکر اندلس ایشان را امید وار نمود چنانچه سابق مذکور گردید که بنی مرین همیشه لشکری را برای جهاد و مددعه لشکر

دشمن


غزوه عظمی
(۴۴۳)
فتوحات اسلامی

دشمن در اندلس مهیا داشتند رئیس شان عثمان بن ابی العلاء بود که سلطان ابوسعید نظر
به قوت و شوکت وی از تغلب او بر سلطنت خود ترسان بود چون جمعیت
بنی مرین متفرق شدند بر آنها شرط نمود که عثمان ابی العلاء را دستگیر نموده بوی
تسلیم نمایند که آنرا نزد خود نگاه داشته دیگر رئیس را که به تدبیر جیوش بنی مرین
در اندلس اقامه نماید ارسال دارد و آنچه عسکر که قدرت داشته باشد بهمرکابی
رئیس بفرستد بعد ازان که امر جهاد کامل گردید ابی العلاء به جا خود عودت
نماید جهتہ احتیاط بر مسلمانان و متفرق ناشدنی جماعت شان چون عثمان
ابی العلاء دارای قوت و ریاست و حمیت قومی بود اہل اندلس بر قبضه نمودن
او قادر شدند خلاصه اینکه سعی فریاد استغاثہ کننده گان سلطان به نامیدی
کشید که کمکی مدد بمرام شان حاصل نشد در ینوقت جماعت با نصارا احصار
دارتی امر غرناطه اطاله داده لشکرهای بسیاری را جمع آوری نموده در رکاب
شدنی غرناطه چشم طمع را دوختند اما حق جل و علی محنت و زحمت شان را
به ید قدرت خود از کسری مسلمانان دفع نموده چنانچه بزودی در غزوه عظمی
مذکور میگردد. در نا امیدی بسی امید است - پایانی شب سیه سفید است
غزوه عظمی
چون خداوند عز و جل خواست مسلمانها که در بحر محاصره دشمن به غرناطه در سال
ہفتصد و ہجده غرق بودند بساحل فتح و نصرت برساند عثمان بن ابی العلاء
که از قبیله بنی مرین مقیم اندلس و معروف بشیخ الغزاة بود بتوفیق
خداوند در راه جهاد مایل به سبب اعانت او بر آ جمیع غزات نصرت
حاصل گردید و این نصرت و ظفر مسلمانان بر دشمن خیلی از عجایب و غرایب
بنظر می آید بلکه از بزرگترین معجزات حضرت رسالت پناہی در اعطای نصرت
خدا تعالی بر آمت او شمرده میشد اگرچه قصه طویل است ولی برای رفع ملال
به تلخیص آن پرداخته شود در همین سال فوق الذکر نصاری بر آر شیه کنی حریت
مسلمانان و اخراج ایشان از اندلس نحو یکه دست اسلام در اختصار مقبرت
اندلس نمانده باشه باشد عزم نمودند. لہذا برای کامیابی خود لشکری که از شجاع
آن عصر عاجز بود به سرکردگی طاغیه که معروف به دون نطره و بیست و پنج نفر
ملک از ملکان فرنگی بود تجہیز و آماده حمله بر قلعه غروه غرناطه که رئیس آنجا ابوالولید
اسمعیل بن احمر بود ساختند و پیش از آنکه حمله نمایند رفتند بسوی باب


فتوحات اسلامی
(۴۴۴)
غزوۂ عظمیٰ

صاحب دمه که در امور دیانت شان مرجع و ملجا بود و دون بطیره که غوتأ مذکور و ملک
طلیطله بود با قدم احترام پیش رفته سجدۂ عبودیت به امرع بجا بنهایت تضرع
و انکسار طلب تخریب عمارت مسلمانهائی را که در اندلس باقی مانده بودند نمود و تیغ
غزم را بر سینه پرکینه خود فرو تر بود- از انجا که حق تعالی فتح و ظفر را نصیب مسلمین
کرده بود جماعه مسلمین مقیمین غرناطه و غیره با از عزم ایشان مطلع شدند فوری
برای استعانت و کمک خواستن نزد سلطان فاس مراکش ابی سعید
عثمان بن یعقوب بن عبدالحق مرینی قاصد ها فرستادند سلطان از سبب
خروج پسر او در مقابلش چنانچه پیشتر ذکر شد از معاونت و مرافقت با آنها
معذرت خواست و اینها بعد از نومیدی برآمده اوی نیمرض به بهترین دوا ها
که التجا بذات پاک خداوند است با خلوص نیت و صمیمیت رجوع نمودند و آن طرف
هم فرنگیها با لشکری بسیار که مجموع لایحصی بود مقابل شدند که ناگاه
قضای نصرت احمد بار ناصر من لا ناصر له سواء به نسبت شکست لشکر کفار صادر شد
که طاغیه ایشان یعنی دون بطیره و همراهان او همه به تیغ نصرت اسلامی مقتول شدند
و آن نصرت خیلی عزیز و روز آن هم در صفحه عالم شهرت بعنوان یادگار مرقوم ماند
و در همین وقت پادشاه اندلس ابوالولید اسمعیل بن رئیس ابی سعید فرج بن اسمعیل
بن یوسف بن نصر معروف با بن احمر بود و شیخ الغزاة از قبیله بنی مرن شیخ العالم
ابو سعید عثمان بن ابی العلاء ادریس بن عبدالله بن عبدالحق مرینی در اندلس مقیم بود
ابن احمر که پادشاه اندلس است در استحکام شهرها و بندر ها صرف اجتهاد مینمود
چون این خبر به نصاری سید بر آفرود آمدن در جزیره خضرا عازم شدند و بزم کردن
ابن احمر برای رد ایشان جمع آوری آماده ساخت کشتیهای جنگی و مردان دلاوران
چون نصاری این اوضاع را دیدند تیشه غضب را بر ریشه اسلامیان تیز تر و برا
تکمیل لشکر و غیره در طلیطله مرجعت و برآ محاربه بمیجنیق ها و آلات محاصره و جهازات
جنگی و ارزاق و غیره مهیا و به غرناطه مرکز حکومتی ابن احمر وصل شدند ابن احمر
چون ساحت زمین را از لشکر کفار پر دید برای استعانت و مدد خواستن بسوی
شیخ الغزاة ابی سعید عثمان بن ابی العلاء رجوع و خواهش نمود که بهمراه غازیها
و پهلوانان برآ جنگ بیرون شوند همان بود که در روز پنجشنبه ۲۰ ماه ربیع الاول
سنه هفتصد و نوزده روان شدند و در شب یکشنبه بهم رسیدند . عده
از عساکر کفار بر عده گذشکریان اسلامی غارت نمودند که ناگاه جماعه از سواران نیز

از دید


فتوحات اسلامی
(۴۴۵)
غزوه قطبی
اندازان اسلامی بخیمه انداسرع من هبت فی غیرت در میدان محاربه تاختند و آن عده مذکورا
از لشکریان جدا می‌پردند انهارا نزد سلطان ایشان و تا صبح آنها را تعقیب مینمودند
تا اینکه به تیرهای شجاعت و غیرت خود سینه های پر کینه آنها را هدف ساختند و نشان
شان از ساحت زمین معدوم نمودند این اولین نصرت اسلامیان بود و بازچون
آفتاب قبال و فتوحات مسلمانان از افق فتح و نصرت بروز یکشنبه طلوع و جهان
مسلمین را منور ساخت شیخ نغز راه برای قتل دشمن با پنجهزار پهلوانان مشهور اسلامی
سوار و مقابل شدند چون فرنگیها دیدند که این لشکر قلیل با شمن عظیم در مقابله اقدام
میکنند تعجب مینمودند و سلاح حمله را بدست گرفته با مسلمانان داخل محاربه شدند
از انجا که امداد جقبحانه وتعالی بر فتح اسلام و شکست کفر بود دست معاونت را
با مسلمانان همراه و تیر شکست ابر بازوی کفار جابیه دار ساخت و کاسه روز قتل
و اسارت کفار در دریای مواج محاربه غوطه می‌خورد و پادشاه نصاری (دون بطیره)
با صیبت و پنجهزار از ملکان هراسان او بقتل سیدند و اهل غرناطه برای جمع باقیافت
و گرفتن اسیران بیرون شدند و مالک گردیدند چهل سه قطار طلا و یکصد و چهل قنطار
نقره و هفت هزار اسیران اکه از انجمله زن طاغیه و اولاد آن بود و بر آنجات
نفش خود مدینه طریف و جبل الفتح و جده قلعه را برای مسلمانان می‌بخشید
و آنها قبول نکردند و عده مقتولین نصاری در همین غزوه از پنجاه هزار زیاد شد
و همچنین تعداد کشته گان بیابانها و آن هائیکه زهر هلاکت آور کوه ها و غیره
چشیده بودند از شماره خارج بود- فروش اسیران و اسپان و دواب نصاری
تا مدت شش ماه امتداد داشت و بشارت و نوید این نصرت به تمام شهرهای
اسلامی عز ورود بخشید و تعجب بر هنیست که در اممه عواله قتل و خون ریزی
از لشکر اسلامی جز سیزده نفر سوار و بیک قول ده نفر دیگر چیزی هلاک نگردیده بود
عسکر مسلمانان همه پنج هزار و پصد نفر بود ند که از انجمله یکهزار و پصد نفر سوا
و چهار هزار دیگر پیاده بودند و تعداد جمع غنیمت فوق تصور بود بعد طاغیه
یعنی (دون بطره) را پوست کرده و پوست آنرا از پنبه پر در دروازه
غرناطه آویزان نمودند تا اینکه سالها معلق و مورد عبرت باقی کفار بود
بعد نصاری طلب صلح نموده مسلمانان در مقام مصالحه حاضر شدند و رشته مراده در مین حقد
گردید- این غزوه درسنه ۷۱۹ اختتام یافت فات شیخ عثمان بن ابی علاء رحمته الله علیه
در سنه ۷۳ هفتصد و سی شد و عمر ایشان هشتاد و هشت سال بود و مشهور است که شیخ نغر را


فتوحات اسلامی
(۴۴۶)
استخلاص جبل فتح از دست نصاری

در هفتصد سی و دو غزوه وفائی کرد رحمة الله تعالی عنه بعد از فوت آن ترجمه مفصلی را که دلالت
بر علوشان و علم و عمل و اخلاص او در جهاد وغزا میکرد بر قبر او نوشتند در ابن احمر در
سنه ۷۳۳ فوت نمودند و بعد از فوت او امور ولایت را پسرش ابو الحجاج یوسف
بدوش خود گذاشت و سلطان عثمان المرینی در سنه ۷۳۱ وفات نمود و ولایت
بعد از ان برآ پسرش أبو الحسن علی بن عثمان بن یعقوب بن عبد الحق مرینی تفویض شد
ذکر استخلاص جبل فتح از دست نصاری
چنانچه پیشتر ذکر شده که جبل فتح را طاغیه در سنه ۷۰۹ مالک گردید و این کوه برای
مسلمانان از خوب ترین بندها بود و گویا یک خاری در حلق دشمن بود و در بین افریقیه
و اندلس فاصل و شان آن کوه در نزد مسلمانان خیلی مهم بود ابن احمر بر آنذاکره
در موضوع استخلاص کوه مذکور در سنه ۷۳۳ مع دو نفر بسلطان رفت سلطان برآ
استقبال او اکرام و احترام نمود و پذیرائی او را بخوبی مراعات کرد و مذاکره مطلب
نمودند نتیجه به اتفاق در استخلاص کوه مزبور منجر شد سلطان أبو الحسن بر آنرا هم
آوردن وسایل استخلاص آن به امیر ابی مالک پسر خود که بر لشکری از بنی مرین رئیس
بود امر داد و او را با ابن احمر برای منازله در کوه فرستاد و چون به جزیره رسیدند
کشتیهای جنگی بمتابعت و مدد ایشان رسیدند ابن احمر برای جمع آوری لشکری
غزاة بگذشت بگمانی در اندلس فرستاده نفری زیادی با کمال شوق وشغف
حاضر جنگ شدند و در میدان کوه جمع گردیدند خلاصه اینکه مسلمانان زحمتها
و رنجهای بزرگی بردند تا اینکه به فتح جبل فتح نائل شدند تلک اسلامیان کوه را
در سنه هفتصد و سی و سه شد مسلمانان به کمال قهر و غلبه در کوه داخل شدند
کسانی را که از نصاری در کوه بودند کشتند و اسباب را که با آنها بود بغنیمت بردند
چون سه روز از فتح گذشت طاغیه با لشکری بسیار ممدد بنصر اینها آمد مسلمانان
تمام قوت و خورا که که در حبنه برو بود با سپان خود با بار کرده در جبل نقاه دادند
چون طاغیه بالشگری خود وصل شد ابو مالک با عساکر خود در میدان مبارزه
بمقابل او حاضر شد همچنین لشکر اندلس بمقابله طاغیه آمده دشمنان را
در جای شان محاصره نمودند بعد ابن احمر به ملاقات طاغیه شتاب
نمود و مردمان بدر ب خیمه وی پیش رفتند طاغیه به حالت عجز و انکسار بیرون
شده رو به احترام و امری داشت ابن احمر باد گفت دست از دامن
این کوه بدار ازین بیشتر صدمه را بر خود روا مدار طاغیه چون تلک


فتوحات اسلامی ( ۴۴۷ ) غزوه سلطان ابوالحسن باندلس

کوه وانتزاع ان از دست مسلمانان امر مشکلی میپنداشت ناچار کشته ابن احمر را
قبول نموده تحفہ های زیادی که با خود داشت تقدیم کرد فوراً بامر رحلت
بر بست بعد ابو مالک برای بستن خندقها و استحکام بندرها اقدام نموده
محافظین مقرر و ارزاق مکتفی برایشان رسانید این فتح سلطان
ابو الحسن قلاده فخری بر گردن زمانہ انداخت مدتی فرود آمدن مسلمانان
بر جبل و متصرف شدن شش ماه طول کشید بعد سلطان عزم نمود که دامن
کوه را حصاری که کوه را احاطہ نماید تا اینکه برای نزول دشمن موقع
نماند و در محاصره آن راہ نباید ساخته شود مردمان این عزم را
مشکل دانستند سلطان موصوف به اجرای رای خود دست
کرم را به خزانه سخاوت برده مال بسیاری را صرف و عمال ارضی را
ساخت دیوار محاط کوہ را عیناً چون هالہ بدور قمر ساختند
بعد از سلطان مرحوم ابو عنان راه پدر را در تحصین بندر ها و سد ثغور ارزیاد
نموده

ذکر غزوۂ سلطان ابوالحسن بجانب اندلس
سلطان ابو الحسن بعد از استیلای جبل فتح مشغول مقاتله شد با کسانیکه در تلمسان
با و شورش آورده بودند این مقاتله تا سنه ۷۳۹ بمقصد مسمی ندامتداد داداست
بعد از همه شورشها سر بخط اطاعت سلطان نهادند سلطان هم
از مقاتله دست کشیده همت را برای غزوه نصاری در اندلس
متوجه ساخت اولاً قصد نمود که پسر خود ابو مالک را بر سر حدها والی
مقرر نماید نتیجہ عزم خود را عملی ساختہ اور امحل مقصود عازم نمود در مدتیکه
سلطان ابو الحسن بمقاتله اهل تلمسان اشتغال داشت طاغیه
مسلمانان اندلس را در شکنجه سخت گیری گرفتار نمود چند بار طاغیه
بر سلطان ابو الولید ابن احمر به غرناطه فرود آمده بر ابن احمر جزیه
مقرر نمود ابن احمر هم از سبب عدم قدرت بر دفاع جزیه را قبول نمود طاغیه
بر فرو کوفتن مسلمانان اور اندلس وی آورد چون سلطان ابوالحسن از شغل
اهل تلمسان فراغت یافت بنفس خود را برای جهاد آماده امیر ابی مالک پسر خود اورا
وصیت نمود حالیکه وی والی سرحدات بود بآنکه بر آماده داخل دار حرب و لشکرهای
بسیاری بمعیت وی مرتبت و بعد به شخص خود متوجه غزا گردید در شهرهای طاغیه فرود آمد


فتوحات (۴۴۸) غزوه سلطان ابوالحسن بلادکر

بفضل الهی و بازوی مردانه آن بلاد را از مشرکین جاروب کرد که فتوح اسیر بسیار
نمود و عسکر ظفرپیکر مال بسیاری را غنیمت گرفتند چون عزم مرجعت از زمین شان نمودند
خبر رسید که نصاری لشکری یادی را بتعقیب شان جمع نموده سلطان مشور نمود
وزرا و مستشاران وی چنین رای دادند که از زمین شان باید خارج شویم در شهرهای اسلامی
خود محافظه خود و وطن خودرا نمائیم سلطان اغیرت و شهامت او مانع از قبول فکر آنها میشد
اگر خودش یک شجاع و پهلوان بی قولی مکار در جنگها را که در ید بود زیراکه برنج محمود خوردیو دل شد عسکر
نصاری سرخوا بگاه شتان با لشکر سلامی بصلح فرود آمدند پیش از اینکه بهر سو آشوب
امیر اور ابتر وحشت گرفته و خنجر کینه و غضب حنجر اور ا بریده مقتولش ساختند حق جل وعلا
نام نامی او را در دفتر شهدا مندرج نمود خلاصه اینک نصاری بسیاری از مسلمانان را
شهید بیداد واموالشان اغارت وبرباد کردند و مراجعت کردند سلطان
ابوالحسن از نیو قعه مطلع شد اتش غم و الم جگرش را کباب تنید و برا خود استجاس استرحام
نمود اجر و ثواب را برای او از درگاه خداوندی مسلت نمود بعد عسکر نار را برای
جهاد اجازه خروج داد کشتیهای جنگی و غیره را اماده ساخت یوان خود را کشوده
تا لشکری زیاد جمع آوری کردنواقص که بود تکمیل نمودند از چهل غرب بغربی خواستند
بعد بطرف سبته کوچیدند تا جهاد را بر کفار جاری دارنده اوایعه نصر بنبیت ایو قعه را
شنیدند برآمد افته مستعد شدند طایعه جهاز ها جنگی خود را بوضعی که معروضی در خانی
بو دبیرون کردند تا سلطان از عبور نمودن مانع شود سلطان جهاز های خود را بمقابله
جهاز های دشمن برنیجیت بوی ملوک بنی حفص در افریقیه پیغام فرساد که جهاز جنگی خودرا
بمدد سلطان مجهر نموده بفرستد بیست جهاز که مملو از لشکریان بود بجانب سلطان
فرستاد و جهاز ها را بهم نزدیک نموده بمصاف مشغول شدند اندکی نگذشت که نسیم فتح
و نصرت وزیدن گرفت حق تعالی مسلمانان را ظفر بخشیده بکشتیهای شان اول شده
بضرب شمشیر و نیزه مارشان را کشیدند زخمیهای شان را بدریا انداختند بشیر
کش آن باز اشکته جهازها شان را به بندر سبته کشیده مردمان شهر تماشا بردیان
سر های دشمنان را در ظرف شهر گردانیدند اسیر های نصاری را از بخیر
کشیده بدار شاه محبوس کردند فتح عظیمی گردید سلطان ابوالحسن برای
تهنیت و تبریک بر تخت جلوس نموده شعر ا قصائد تهنیت را به حضور وی انشاد
کردند باین روز عزیز تر ایام بود فلله الحمد و المنه سلطان در فرستادن
غازیان شجاعت بنیان و لشکرهای بخواهی و دلپجاریان شروع نمود و خود ری با جهاز ها خود


(۴۴۹)

دواعی هشتم خود در آغوسة ۴ حرکت کرده در ساحت طریف که در دست نصاری
بود نزول کرد لشکرهای خود را در آنجا خوابانید و عسکر‌های وی فضای طریف احاطه نمودند
ابن الاحمر از شمار اندلس هم رسید طریف را مانند کمربند احاطه کردند آلات و اسباب
جنگ را بران نصب نموده طایفه دیگر جهاز در آبنای زقاق پیش آورد
که مرافق و حوائجی که بمسلمانان میرسید مانع شود حصار داری مسلمانان
به طول انجامید خوراکه و علوفه ایشان تمام گردیده احوال لشکر مختل شد
درین بین طاغیه لشکر با جمع کرده پرتقال والی لسبونه و غرب اندلس و پراگند
داد طاغیه اقوام و مددهای خود از منزل خود مدت شش ماه حمله میبردند چون
لشکر گاه خود نزدیک شدند قطعه از لشکر نصاری بطرف طریف فرستادند
آنها بشب با غفلت عسا داخل شدند در آخر شب دخول آنها را دانستند از
مرصد های خود بر ایشان شورش آوردند دنباله های شانرا قبل از تحقیق داخل
شدن شهر ادراک کردند از ان عده را مقتول کردند از سیاست سلطان بترسید
این امر را مخفی داشتند برای سلطان نگفتند که خبر شان کسی داخل شهر شده در آ
آن طایفیه با جماعتهای خود حمله در گردید سلطان موکب مسلمانانرا صفوف
آراسته حمله نمود قدحال بخد انداخت برای دشمن لشکری کمین کرده بود چون عسکر
محاربه مسلمانان رفتند لشکر گاه خالی مانده لشکری دشمن بر آنها تاختند به خیمه سلطان
قصد کردند کسانیکه در نزد خیمه جهت حراست بودند آنها را مدافعه کردند حارسان را کشتند
همراه سلطان درین غزوه بعضی زنان وی بودند این طایفیه هجوم کنده بژنان رسیدند
آنها هم فی الجمله مدافعه نمودند مگر آن بی رحمان دشمنی صفت آنها را کشته هجوم پای سلطن
نسبت محمد آل ابی یحیی ابن یعقوب و فاطمیه بنت سلطان افریقیہ ابی یحیی حفصی و غیره ایشان
از حرم های رسید را کشتند و آنها غارت نموده باقی خیمه ها را غنیمت کردند و لشکر گاه را
آتش زدند مسلمانانیکه مقابله کفار مشغول بودند بعقب خود با خبر شدند مصاف شان
مختل گردید بعقب خود پاپس گردیدند بعد از نیکه پسر سلطان با طایفه از لشکر خود شکران
را هجوم آورده بر ایشان خلط شده بود چون دشمنان لشکر مسلمانانرا باین حال دیدند
بر پسر سلطان احاطه نموده و بر او بختند و خود سلطان روی گردانیده در میان
جماعت مسلمانان جایگیر شد بسیاری از مسلمانان شهید گردید رحمی الله معلی عنهم
خود طاغیه به خیمه سلطان رسید کشتن زنان و اولاد و عسکر خود انکار کرده بد برد
تا آخر کار خود در آنجا متوقف بود بعد از ان بطرف بلاد خود باز گشت ابن احمر به


فتوحات اسلامی
(۴۵۰)
غزوه سلطان ابوالحسن بطرف اندلس

غرناطه پای تخت خود رفت سلطان بسوی جزیره از آنجا بطرف کوه بعد ازان بـ
شبته فرود آمده حقتعالی مسلمانرا پاک نمود ثواب شان را بزرگ گردانید
چون طاغیه از طرف باز گشت بر مسلمانان مانند شیر گردید طمع در هلاک ایشان نمود
لشکر ہاے نصرانیه را جمع نمود بقلعه بنی سعد سرحد غرناطه کینزلی آن فرود آمد القت
و قوا را بر محاصره آن گماشته سخت فشار آورد اہل قریه را مشقت عطش رسید اطان
خواسته بر حکم او فرود آمدند این قصه در سنه ۷۴۲ بود پس بسوی شهر های خود منصرف
شد اما سلطان ابوالحسن بعد از رفتن به سبته نفس خود را به باز گشتن بطرف جهاد
الزام نمود بطرف فاس رفته در شهر های جمع نغرمی آدم فرستاد قوای خود را بـ
بساحل بحر جته تجهیز نمودن کشتی های جنگی برون کرده تا اینکه عده بسیاری آنها کامل
گردید از آنجا بسوی سبته جته نزدیکی آن کوچ کرد وزیر خود را با لشکر ها معاهده
فرستاد بعضی اقارب وزیر را بطرف جزیره روان کرد مد هم با ایشان فرستاد چون
خبر بطاغیه رسید جهاز جنگی خود را برای مدافعه در بحر زقاق جاری نمود کشتی ها
با هم ملاقات کردند حقتعالی مسلمانرا رهائی داده پاک ساخته از ایشان
عده شهید گردیدند اسطول طاغیه در بحر زقاق تغلب نموده دارهایی مسلمانرا
بالگشیدند طاغیه بالشکر نصرانیه از اشبیلیه روی آورد تا اینکه لشکر خود را در
جزیره خضرا مقابل کشتی های مسلمانان خوابانید و آرزو کرد که جزیره را با همسایه
آن طرف در مملکت خود منضم نماید بعد ازان فعله و صناعت گران و اسباب را
جمع کرده قوایی خود بر محاصره جزیره دراز کردانید تا اینکه جته مطاوله لشکریان
خانه چولی برای خود ساختند سلطان ابو الحجاج ابن احمر با شکر های اندلس آمده رو
بروی طاغیه بر جبل فتح بعنوان ممانعت فرود آمد سلطان ابوالحسن در اشبیلیه
متمکن شده اینکه امداد از سواران ، مال و غله را بلشکر میرساند اینها فائده نکرد حصار بر
ایشان سخت و مشقت طویل شد سلطان ابن احمر را برای مصالحه همراه طاغیه اجازه
داد بعد ازینکه طاغیه بطریق مکر و حیله ها ذن و اجازه داده بود بعضی کشتی های خود را در راه
شان مترصد ساخته مسلمانرا بمقابله پیش آمدند بعد از خشک شدن گلوی شان زحمت
بسیار بساحل رسیدند احوال جزیره و کسانیکه از لشکر سلطان بودند تنگ گردید از طاغیه
امان خواستند برینکه از شهر فرود آیند بر ایشان عماد بسوی مغرب بر آمدند و آن سنه ۷۴۳
بود فرود آورد ایشانرا سلطان ابو الحسن بشهر های خود و عطیه و باقی کرامت که از ایشان
فوت شده بود سلطان عوض داد به جایزہ ہاے خوب آنها را نوازش کرد که همیشه

بعد از ان


غزوة سلطان ابوالحسن بطرف اندلس
(۴۵۱)
فتوحات اسلامی

مردمان میگفتند سلطان بدربار خود باز گشته یقین بظهور امر خدا و از انجاز وعده در جمع
کردن فتح و نصرت مینمود و علو دین را مد نظر داشت وَاللهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
بعد ازان بر ابوالحسن شورش کنان مغرب شوریدند فتنه های بسیار متوالی شد تا اینکه در
سنه ۷۵۲ هفتصد و پنجاه فوت گردید بعد از وی ابو عنان پسر وی والی گردید باین دور برادران
او فتنه ها بسیار واقع گردید اما سلطان اندلس ابو الحجاج ابن الاحمر در غاز چنانچه فرمود که دوست
بروی بضرب نیزه هلاک گردانید بعد از وی محمد الغنی بابتد ابن وی والی گردید در سنه ۷۵۵
بعد در سنه شصت خلع گردید و در سنه شصت و سه‌پس والی شد کلام درینجا طویل است
حاجت بذکر آن نیست در پادشاهی خود مقرر بود تا اینکه در سنه ۷۹۳ وفات شد در حالیکه
ملک و سلطنت وی قوی شده بود بعد عودت سلطنت او سنه ۷۶۳ تا اینکه پادشاه مغرب
و سلطان بنی مرین سختها مروی گردیده بودند در همین حال در اندلس فتنه ابن نصاری
واقع شد سبب این بود که پیش ملک نصاری در سنه هفتصد و پنجاه و یک پلاک ابن
او بطره والی گردید فتنه ها و جنگ با بین برادران او برانگیخت ابن الاحمر فرصت یافته جیوش
مسلمانانرا برای جهاد جمع آوری نموده با ایشان بزمین نصرانیه داخل گردید قشلان و شیریا
شان را خراب نمود بعد از ان بسوی غرناطه بازگشت آن در سنه ۷۶۶ بود مسلمانان
خواهش نمودند که جزیرة الخضرا ر مسلمانان رجعت داده شود ابن احمر همراه ملک مراکش
وفاس مراسله نمود سلطان درین وقت سلطان عبد العزیز پسر سلطان ابی لحسن بود
چنان اتفاق نمودند که ابن احمر همراه لشکریان خود بر دشمنان مقاتله نمایند و سلطان آنرا
بمال و کشتی ها مدد برسانند زیرا که جمع کردن لشکر بر سلطان دشوار بود جهت فتنه ها که با
او بود سلطان مغرب بجهاز های خود مشغول شده آباد نموده با مال بسیار روان کرد
و ابن الاحمر با لشکریان حمله را پیش برد و آلات حصار داری را آماده کرد نصاری بهلاک
خود جهت دو رو بودن شان از نمک یقین کردند واز ندد ملک خود مایوس شدند
دست بدامن ابن الاحمر انداخته فرود آمدن را بحکم صالحه تقاضا کردند سلطان ابن الاحمر
اجابت نمود از شهر نزول کردند شعائر و مراسم اسلام در آن شهر بیاگردید کلمه کفر و معالم
آن محو شد و آن در سنه ۷۷۰ بود ابن احمر از طرف خود بر آنجا والی مقرر نمود همیشه زیر نظر اتی
بود تا اینکه رأیش قرار گرفت که آنرا از ترس استیلای نصاری منهدم سازد در سنه هفتصد
هشتاد آنرا خراب کرد بیابان گردید گو یا بیچ نبود بقا برای ذات خدا وند جل جلاله تنهاست
مختیا باالله محمد بن ابی الحجاج یوسف بن الاحمر در سه ۷۹۳ فوت شد پسر وی یوسف والی
گردید فتنه ها متوالی شد در سنه ۸۱۴ فرنگیان برتقال مدینه سبته را در کشتی های بسیاری


فروغ سلطان ابوالحسن بطرف اندلس
(۴۵۳)
فتوحات اسلامی

له میانیین موسی سینه فغلافه

قصد کردند اهل سبته با ایشان مقاتله کرده فرنگیان بر آنها غالب گردیده سبته را مالک
شدند دوصد و پنجاه سال بتصرف شان بود بعد از ان اسپانیول از تابیان گرفت القصه بعد
ازان فتنها در بین بنی احمر همراه یکدیگر واقع شد در اندلس دیگر اموری که در بین شان جاری
شد کلام بطول می انجامد تا اینکه بکشید امر به بیرون شدن ملک اندلس از دست
مسلمانان دشمنان مالقه را سنه هشتصد و نود و سه و غرناطه را سنه هشتصد و نود هفت
گرفتند پادشاهی بنی مرین سنه هشتصد و نود منقطع گردید ملک بورز ارشان بنی وطاس
منتقل شد بعد از ان باز بر اسب اشراف سعیدین رسید کلام در پنجا طویل است
چونکه دشمنان غرناطه را محاصره نمودند مسلمانانرا در وقت حصار دشمنان بشدت گرسنگی
رسید و کار برایشان دشوار شد در امر مصالحه بدشمنان نوشتند و شرطها یی گذاشته و فیقاً
با مقدر نمودند دشمنان قبول کرده مسلمانان آنها را بغرناطه جای دادند شرطها شصت و هفت
فقره بود که یکی از انها امان دادنی بخود و د کلان در نفس و مال واهل آنها و یکی باز ان
باقی گذاشتن مردمان و جای ها و سراها در بین پای شان و دیگر اقامت شرعیت چنان
شیم که بود و حکم نکند بر کسی مگر مطابق شریعت شان و دیگر باقی ماندن مساجد و اوقاف بقرار
سابق و اینکه داخل نشود نصاری دار مسلمانی را و اینکه عنف نکند کسی را و اینکه دالی
نسازند بر مسلمانان در احکام نصرانی و یهودی را و اینکه پراگند اسیران مسلمانان را و
و اینکه کسی که اراده رفتن طرف مغرب را دارد مانع نشوند و دیگر اینست که کسی که نصاری
را در وقت محاربه کشته باشد مؤاخذه نباشد و غیر ذالک من الشروط بعد از ان نصاری
آن شروط را تدریجاً شکستند و اندک اندک نقض عهد نمودند تا اینکه مسلمانانرا بر نصرانیت
باعث شدند تا اینکه چنان گردیدند که بعضی مسلمانان میگفتند که جد تو نصرانی بود در فلان
زمان باسلام آورد باید تو نصرانی شوی مثلی که اجداد سابقه تو بود ند چون امر فاحش شد
جماعیتی از مسلمانان بموضعی که آنرا بیارین میگفتند ایستاده شده نصارایی که در نزدشان
بود کشتند بعد ازان امرا از طرف پادشاه شان صادر گردید بقتل مسلمانان مگر کسی که نصرانی
شده باشد آن حکمی از شقن خلاص است ازین سبب مردم بسیاری در شهر و بیابان
نصرانی شدند جماعتی از نصرانیت سرباز زدند از نصاری گوشه گرفته در بعضی وه ها جمع شده
متصن گردیدند دشمنان برای شان جمعیت کرده آنها را از بیخ کنده تا آخرین شان قتل و سبی
را اجرا داشتند جماعت باقیامانده مسلمانان بکوه بالا رفته خود ها را حامیه میکردند دشمنان
همراه آنها مقاتله کردند خلق بسیاری را از دشمنان کشتند بعد ازان بطریق امان بیرون
شده با اهل و اعیال حنیف خود بطرف فاس رفتند بعد ازین کار ها کسانی از مسلمانان


فتوحات اسلامی
(۴۵۳)
غزوة سلطان ابی الحسن بطرف اندلس
بودند که بظاهر نصرانیت خود را هویدا میکردند و در باطن خدای را به حقیت عبادت می
نمودند و نماز میخواندند تا اینکه نصاری بر ایشان سخت گرفته بکجاوی میکردند تا اینکه بسیاری
از مسلمانان را بآتش بیداد سوختند و ایشان را بر داشتن کار ضعیف مانع شد نده جائیکه
از دیگر اسلحه آهنی مسلمانانی که در بعض جبال متحصن شده بودند بر نصاری چند بار برخاسته
نصاری برایشان تغلب نمودند حقتعالی ظاهر نکرد برای شان ناصری تا اینکه در آخر
وقت انصاری ایشان را در سنه ۱۰۱۰ هزار و ده بیرون کرد که هزار ها نفر از مسلمانان
جانب فاس و هزار ها نفر بتلسان و در هرآن بیرون شدند و تمام شان بطرف تونس حرکت
کردند بر بسیاری شان اعراب و خزانانه سان مسلط شده مالهای شانرا در بادیه ها
و راه ها گرفتند بیشتر غارت و گرفتن اموال واقع بر کسانی شد که طرف فاس و تلسان رفتند
و کسانی که به تونس رفتند اکثر شان سلامت ماندند همین جماعت که از اندلس برآمدند بسیار کیا
موضع های ویران را که آنجا رفته آباد نمودند بعضی از ایشان جماعت کثیر سلاطین العمان
و اکثر امر اساطان مغرب از ایشان عسکریزی را استخدام نمود و جماعتی از ایشان به
قسطنطنیه عظمی و بطرف مصر و شام و غیره رفتند زیرا که ایشان عدد کثیری بودند که شماره
شان را غیر از خدا کسی نمیدانست وَاللَّهُ وَارِثُ الْأَرْضِ وَمَنْ عَلَيْهَا وَهُوَ خَيْرُ
الْوَارِثِينَ در نفح الطیب گفته که سلطانی که غرناطه از وی گرفته شد آخر سلاطین بنی الاحمر
که منقرض شد بانقراض دولت او مملکت اسلام در اندلس و حو گردید رسوم سیادت
آن سلطان ابو عبدالله محمد بن سلطان ابی الحسن ابن سلطان سعد ابن الامیر
علی بن سلطان یوسف بن سلطان غنی بالله محمد که واسطه عقد ایشان و
مشید مبانی شان بود و سلطان دولت شان بر حقیقت ابن سلطان ابی
الحجاج یوسف بن سلطان اسماعیل بن الرئيس ابی ربیعہ فرج بن اسماعیل
بن نصر بن قیس الانصاری خزرجی رَحِمَهُمُ اللهُ جَمِيعاً و رفت سلطان
مذکور بسوی مدینه فاس با اهل و اولاد خود عذر کنان آنچه از وی گذشته و
افسوس کنان بر آنچه از وی ماند در فاس قصری بنا کردند در نفح الطیب
گفته ذریه شان در فاس تا حال که سنه ۱۰۳۷ یکهزار و سی و هفت است
موجودند که مالی های فقرا و مساکین را می گیرند از جمله سائلین بشمار میروند
وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ العَظِيمِ این خلاصه
واقعه اندلس بکمال اختصار بود حالا باز میگردیم بسوی اتمام کلام بر آنچه
در دیار شامیه وغیره واقع گردیده ابتداء بذکر حرب سلیم نمودیم

بران شهر بسیار محکم
از توابع تلمسان بخشیده
است ۱۲ معجم البلدان
سلا شهر ست با قیمتی و شید
که معماران مجرد آباد نمودند
آباد نمائیست ۱۲ معجم البلدان


( ۴۵۴ ) ابتدای جنگهای صلیبی
(ذکر ابتدای جنگهای صلیبی)
بدانیکه از هنگامی که مسلمانان شام را فتح نمودند در خلافت امیر المومنین عمر رضی الله تعالی عنه
قتال ایشان در آن سرزمین با رومیان بادشائل قسطنطنیه بعد از باقی خلفا و امرای اسلامی
غزواتی که صادر شد و فتوحات کثیره واقع گردیده از ممالک روم بود بیان آن گذشت
چون آخر قرن پنجم شد و ضعف در خلفاء بنی عباسی پدیدار گردید بعضی عیساییین بر مصر و بعضی
از شهرهای شام غالب گردیدند و عاملان فرنگ که برای شان دولت در اروپا پیدا شد
بعد از ضعیف شدن ملوک رومیه که طمع در بلاد شام نموده بودند بر اکثر ممالک اسلامیه
تغلب نمودند پس جمع آوری نمودند جماعتهای فرنج ملوک اروپا برای تملک ممالک اسلامیه
که در شام و مضافات آن بود و این در سنه چهار صد و نود هجریه بود از اسباب
قیام و هیجان این جنگها این بود که مردی از ایشان پطرس نام ناسک که از اهل خروجدا
شده رهبانیت مینمود بعزم سیاحت و ادای نسک بزیارت بیت المقدس آمده در
خلاص کردن آن اماکن را از دست مسلمانان وی را حمیت و غیرت گرفت چون
ببلاد ایتالیا رجعت کرد همراه پاپ، والی رومه مصاحبت نمود ویرا درین امر
امر خطاب نمود پاپ ویرا موافقت نموده بر خوبی فکر و رای وی استحسان نمود در
حال برای گرفتن اسباب و وسائل که مقتضی این امرست شروع نمود پطرس را امر نمود
که برای بیداری نصاری و استخلاص آن اماکن را از دست مسلمانان در اقطار بلاد
جولان نموده در هر قبیله منادی و مبشر باشد پطرس بعنوان ترغیب و استمالت
دلهای نصاری را برای باین اشتراک در هر مکان رفته تبلیغ مینمود از ایطالیا
گذشته به فرانس رفت ازان جا به اکثر ممالک اروپا رفته پیش نهادات
مفسدانه خود را در میان شان انداخته برای نهوض و قیام این امر تمام
را به شور آورد ازان طرف پاپ چند مجلسی را در ایطالیا و فرانس بپا کرد
این مسئله را بحضور جمهور انداخته همت انرا برای شتابی و استعداد
این امور به حرکت آورد و رعایائی که درین امر قیام نمایند انعامات تعیین و مالیات
و خراج از آنها رفع کرد درین بین یکی از اساقفه ظالم و پیشوا برخاسته از
پاپ تمنی کرد که اول کسی که درین راه جهاد نماید وی باشد پاپ وی را تحسین
کرده بیرق صلیب را تسلیم وی کرده جماعتی از رؤسای دین نصرانیت و
عامه مردمان را تابع وی ساخت و تمامی شان بر سینه های بر کینه خود صورت
صلیب را برنگ سرخ رسیم نموده بودند و بهمین نشان را بر اسلحه و لوا با و مرقوله


فتوحات اسلامی (۴۵۵) ابتدای جنگهای صلیبی

و علمهای بزرگ مصور نمودند از ان وقت به صلیبین موسوم و آن جنگ را حزوب
صلیبیه نامیدند چون حق جل علا امری را اراده داشته باشد اسباب آنرا فراهم می
آورد ازین حیث برای شان اسباب و اموری ظاهری شد که عزم شان در اراده
شان یوماً فیوماً قوی میگردید از ان جمله آنچه مورخین ذکر کرده اند اینکه در اثنای این
علامات برای این جنگها و تجهیز مردمان بدخول این امر کارهای عجائب در آسمان و زمین
ظاهر میشد از ان جمله افتادن بعضی ستاره ها از آسمان بر زمین و بانتقال آنها علامات
سرخ خونین در افق هویدا و عمود ناری بشکل حربه ذات حدید تقریب آفتاب مشاهده می
شد و در جو هوا صورت شهر ها و سواران و اسلحه و اسپان منقش بصلبیب ها دیده می
گردید ازان جمله اینکه مدت شش روز متوالی بر جامه های مسیحیه صورت صلیب
های روشن و مرسم دیده میشد و بطریقی که کس نمی توانست بآب یا آتش آنرا
محو کند همین دیدنیها که برای شان عارض میشد چنان عزم شان را محکم
ساخته که از سفر خودداری نکرده روزانه استعداد مینمودند تا اینکه عده شان
به سیصد هزار مردان جنگی بالغ شد پادشاه کلان شان که مقدم در لشکر کشی بود (بر دیل)
بین آن و صاحب صقلیه خویشی و دوستی بود بعد از ان ملک مذکور اراده کرد که گدا لشکر
های آن بر افریقیه باشد چون آنجا را مالک شدند بطرف شام سیر
نمایند لهذا بصاحب صقلیه پیغام فرستاد که من جمعیت کثیری را آماده کرده
بسوی تو میرسم اما از نزد تو گذشته بطرف افریقیه رفته آن را فتح کرده همسایه
تو می شوم صاحب صقلیه اصحاب خود را جمع نموده درین امر با ایشان مشوره
نموده همه گفتند که قسم باینجیل این کار برای ما و ایشان خوب است که تمام بلاد
شهرهای نصرانیت میگردد پس پای خود را بالا کرده برای شان ظرطه تخمی انداخت
و گفت قسم بحق دین من که این باد از سخن شما بهتر است گفتند چگونه گفت چون به
طرف من رسیدند محتاج به کلفت زیاد میگردم باید که کشتی های ایشان را بطرف
افریقه برسانم بالشکرمها از نزد خود مهیا کنم اگر شهر ها فتح شد شهر از ان ها و مؤنت
از صقلیه میگردد آنچه از برای غله ها و اموال که سالانه بمن میرسید قطع می
شود و اگر فتح نکردند بسوی بلاد من باز گشته متمادی میشوم علاوه این که تمیم
امیر افریقیه میگوید که بین غدر و عهد شکنی کردی وصلتی استحاد که میان ما
ها بود قطع می شود با وجود اینکه شهرهای افریقیه برای ما باقی است هر وقت
که قوت یافتیم بخود میگیریم بعد ازان رسول بر دو پل را خواست گفت هرگاه


فتوحات اسلامی (۴۵۶) ابتدای جنگهای صلیبی

شما به مقاتلهٔ مسلمانان عزم دارید بهتر فتح بیت المقدس است که از دست
شان رہائی داده برای خود فخر مباہات کسب نمائید هر چه افریقیه
است بین من واہل آن عہد و پیمان است که قادر به شکستن آن نیستم چون
صاحب سقیله ایشان را بر مرد رسقلیه اجازه ندادعنان توجه را بطرف
شام از راه قسطنطنیه معطف ساخته ملک روم نیز ایشان را از عبور مانع
شد بشرط اینکه قسم نمایند بر اینکه هر گاه انطاکیه را فتح نمودند بملک روم
تسلیم نمایند وگمان شان این بود که آنها قدرت بر تصرف شهر های شام ندارند
زیر که گذرانجا لشکر بان اسلام است و آن اراده پلاک فرنگ را دانست از ترس
اینکه بر آن غلبہ میکنند زیراکہ وی میدید که روز بروزقوت شان زیاد میگردد چون بر
ایشان شرط کرد که انطاکیہ را بوی تسلیم نمایند چون مالک شدند اجابت نموده شرط
آنرا قبول کردند بعد از صلح عبور کرده طالب قسطنطنیه گردیدند تا اینکه جمع گردند و آنها
اجناس مختلفه و فرقه های بسیار بودند از ایطالیا ءُ و فرانسویها و غیرایشان از ساکنین
اروپا بطرس نامک که پیش ذکر آن شد ولترس بجامه رہبانیت قائد فرقهٔ اول گردیده ہمراه
شان از المانیا و ہنگاریا و بلغاریا رفت در حین رفتن خود با چور و چپاول بر ساکنین شهرها
و سواحل انداختند واہالی برایشان حمله آورده با ایشان مقاتله کردند از انها عدهٔ بسیاری را
کشتند بعد از اینکه ہول های سخت را دیده بطرف قسطنطنیہ رفتند بادشاه قسطنطنیه آنها
را نگذارد در شهر مقیم باشند تا رفقا رشان حاضر شوند بعد ازان ملک قسطنطنیه
بکشتی ہای خود آنها را به سواحل آسیا نقل داد چون در آنجار سیدند لشکر
مسلمانان در قونیه به آن با ملاقات کردند آن عساکر تلوک سلجوقیه بودندکه ممالک
شان در روم بودلشکر مسلمانان بر آن ها احاطه نموده قتالی سخت را پیش کردند
تیر ہای خدا وند مسلمانان غالب گردیده بر اسباب و امتاز آن مستولی شدند
از ایشان سنجات نیافت مگر اندکی ہمین بود آخر واقعه اول اما بطرس نامک
پیش از حدوث این واقعه به قسطنطنیه رجعت کرده بود زیرا که در انتظام صلیبین
ونا فرمانی وعدم انقیاد صلیبین برؤسای خود تنگ افتاده بود این خبر دہشت
ناک بوی رسید قسم کرد که هرگز از حد خود باز نگردد تا حرب صلیبی ثانی را مشاهده کند
(ذکر مالک شدن صلیبین انطاکیه را)

پیش بیان شد که روم برانطاکیه در سنہ ۲۵۸ غلبه کرده تا سنه ۴۷۷ بتصرف شان بود
سلیمان


فتوحات اسلامی (۴۵۷) ابتدای جنگهای صلیبی

سلیمان بن قتلمش سلجوقی از ایشان کشید چون سنه چهار صد و نود گردید امیر یکه
عامل برانطاکیه بود باغیان الترکمانی بود ایلیا رد با انچه را که از زحمات باصحاب
شان رسیده بود شنیدند بنهایت غمناک شده عزیمت های خود را بر انتقام گرفتن
حرکت دادند و استیلا بران دیار را نظر گرفته لشکرهوا رسی را از خود منظم
کرده با نضادلی سیر کردند تا اینکه به قونیه رسیدند لشکرهای اسلام بآنها ملاقات
کرده معرکه های شدیدی بین آنها واقع گردید غلبه برای فرنگیان گردیده بر
شهر قونیه استیلا نمودند و ملک آن بدست قلج ارسلان سلجوقی بود که با جماعت
خود بایشان مقابل شده شکست خورده قونیه را متصرف شدند بعد از ان بطرف
انطاکیه رفته آنرا نه ماه محاصره نمودند در جمادی الاولی سنه ۴۹۰ انکه بدند
از والی آن باغیان ترکمانی گرفتند بعد از انکه شجاعت با وحسن رای و احتیاط
از وی ظاهر گردیده بود که از کسی دیده نشده بود زیرا که ایشان چون بانطاکیه
قدوم آوردند باغیان ایشان چون به لشکرهای خود مقابله شد و با ایشان
قتال سختی را اجرا کرده وقایع متعدده و محمل های باطله را دافع نمود چون
عاجز گردید گریخت بعد ازان کشته شد چون فرنگیان انطاکیه را داخل شدند
هر کس از مسلمانان که در آنجا بود کشتند و مال های شان را غارت
کردند چون والی موصل ملک شاهزا شنید لشکرهای خود را جمع کرده بطرف
شام رفت و آن امیر قومهانه دلا ابو سعید کر بودا بود همراه لشکرهای
خود بمرج دابق مقیم شد عساکر ترک وعرب و شام با وی جمع گردیدند غیر
از کسانی که به حلب و حمص و شیزار بودند و بسیاری از امراء اجتماع نمودند
مصیبت بر فرنگیان بزرگ گوید به سوی کربو قا فرستاده از وی امان
خواستند وقتیکه بر لشکرهای خود بر انطاکیه روی آورد و گفت بیرون نمی
شوید مگر به شمشیر - بعد از ان کربوقای مذکور بالملوک و امیران که
همراه او جمع شده بودند بدسلوکی را پیش گرفته برایشان تکبر نمود آنها نیز
نیات خود را با او بد کردند خلاصه اینکه کار بر فرنگیان تنگ گردید و
خوراکه شان تمام شد ناچار از انطاکیه برآمده همراه مسلمانان مقابله
کردند با ایشان راهب زیرکی بود که گفه وی را اطاعت میکردند قبل
از بیرون شدن شان بمقاتله برای شان گفت که از حضرت مسیح علیه
السلام در قیسان انطاکیه حربه مدفون است اگر آن را یافتید هر آئینه بر دشمنان

سنجار در بیست میلی کوهستان
و نزدی حلب افتاده خراب
است ۱۲ معجم البلدان


فتوحات اسلامی (۴۵۸) شکست فرنگ در معرکه نعمان را

خود ظفریاب میگردید و اگر نیافتند آماده هلاکت باشید پیش ازین خودوی
حربه را در مکانی از قبان مدفون نموده اثر آن را نامعلوم ساخته بود
ایشان را بروزه و توبه امر فرمود سه روز روزه گرفتند چون روز چهارم
شد تمام شان را در موضع داخل کرده و بیل داران را با خود برده هر
طرف را حفر نمودند تا اینکه حربه را از موضعی که پنهان کرده بود یافتند
ایشان را بفتح و ظفر بشارت داد بروز پنجم از دروازه متفرق برنج دشتی
بیرون می شدند مسلمانان به کربوقا گفتند که بدروازه ایستاده میشویم هر
کس برآمد آنرا بقتل میرسانیم حالا که متفرق اند کار شان سهل است
گفت بگذارید که کاملا بیرون شوند بعد از ان ایشان را می کشیم که
بر معالجه نمودن قادر نباشند قومی از مسلمانان جماعت بیرون
شونده گان آن را کشتند خود کربوقا بطرف شان رفته منع کرد
چون خروج شان کامل گردید که در شهر یحیی از ایشان نماند کارزار
بزرگی را بر پا کردند مسلمانان شکست خورده گریختند از معامله که
کربوقا با ایشان از راه بیقدری و اعراض کردن پیش میرد و
ثانیا که ایشان را از کشتن منع کرد همین بود که هزیمت بر مسلمانان
تمام که یکی از مسلمانان کسی را به شمشیر یا نیزه یا به تیر نزدند بلکه خود
سرانه شکست کردند کربوقا هم با ایشان منهزم گردید چون فرنگیان
این واقعه را دیدند کبد و مکر پنداشتند زیرا که مقاتله نشد که چنین
شکست داشته باشد ترسیدند که مسلمانان تعقیب شانرا
خواهند کرد جماعتی از مسلمانان بر جای خود ثابت مانده
حسنا و طلبا للشهاده مقاتله کردند فرنگیان از ایشان هزاران را
کشته آنچه در لشکر گاه خوراکه و مال واثاث و چپا رپا بود همه را غارت
کردند حال شان با صلاح آمده بس قوی گردیدند
(ذکر جنگ فرنگ معرکه نعمان را)
بعد ازان فرنگیان لشکرهای خود بطرف معرة النعمان رفته آنرا محاصره نمودند اهل معره با
ایشان مقاتله شدیدی کردند فرنگیان که از آنها شدت و مشقت دیدند و آنها را در مقاتله
کوشان وساعی یافتند برجی را از چوب موازی دیوار شهر ساخته قتال بر بالای آن
میکردند مسلمانانرا ازان مضرت نرسید چون شب شد قومی از مسلمانان که محافظت حصار


فتوحات اسلامی
(۴۵۹)
مصالحه اهل عرقہ وحمص با فرنگیان تملک فرنگ بیت المقدس را

را مینمودند ترسیده حرص وخوف با ایشان تداخل کرده بگان اینکه اگر
مچرتی های کلان متحتم شوند البته نگهبانی خود را خواهند کرد- لذا موضع های
را که محافظه مینمودند واگذاشته از سور شهر فرود آمدند طایفه دیگر که ایشانرا
دیدند نیز چنین کردند مکان خود را واگذاشتند تا اینکه عقب بعقب فرود آمدند
تا اینکه سور را کلاً خالی کردند بعد فرنگیان بذریعه نردبانها بر سور بالا آمدند چون
مسلمانان دیدند متحیر شدند سراپای خود را داخل شدند فرنگیان بر ایشان
سه روز شمشیرها را گذاشتند زیاد بر صد هزار را به تیغ بیداد شهید کردند
انا لله وانا الیه راجعون اسیر بسیاری گرفته معززا مالک شدند و چهل
روز اقامت ورزیدند.

(بیان مصالحه اهل عرقه وحمص با فرنگیان)

بعد از تکک معره نعمان بطرف عرقه رفته آنرا چهار ماه محاصره نمودند سور آن را
چند سوراخ نمودند با وجود آن بر تملک آن قادر نشدند سفندوالی شیر همراه شان
مراسله نمود بدادن عرقه بآنها مصالحه کرد بعد ازان بطرف حمص رفته محاصره نمودند
والی آن جناح الدوله همراه شان مصالحه کرد بعد سوی عکا سیر نموده بر
آن قدرت نیافتند.

(بیان تملک فرنگ بیت المقدس را)

بعد بطرف بیت المقدس حرکت کردند در نیوقت عده شان ایک ملیون که عبارت
ده لک باشد بود در بیت المقدس شخص مشهور بافتخارالدوله از طرف عبیدین
پادشاهان مصر والی بود که از خلفاء عباسی گرفته بودند چون فرنگیان رسیدند
آنرا چهل و چند روز محاصره نموده در بیست وسوم شعبان ۴۹۲ مالک شده
مردمان را زیر شمشیر گرفته یک هفته در شهر درنگ کرده مسلمانان را بقتل می
رسانیدند فرنگیان در مسجد اقصی زیاده بر هفتاد هزار را شهید کردند که ازان جماعت
بسیاری از امام های مسلمانان وعلماء و عباد وزهاد بودند رحمهم الله تعالی از نزد
صخره مبارکه چهل و چند قندیل نقره که بهریک سه هزار وششصد درهم بود اخذ کردند و تنور
از نقره که وزن آن چهل رطل شامی و از قندیل های خرد یکصد و پنجاه
قندیل نقره ئی و از طلا بیست وچند قندیل را غلب نمودند خلاصه چنان


فتوحات اسلامی
(۴۶۰)
مالک شدن فرنج شهر سروج و حیفا و ارسوف را

غنیمت بردند که از شمار و حساب بتود گریختگانی که از شام در بغداد به صحبت
قاضی ابی سعید هروی وارد شدند در دیوان خانه چنان کلامی را ایراد می‌نمودند
که چشمها از اشک سیلان و دلها بریان می‌شد بروز جمعه در مسجد جامع ایستاده
شده فریاد کرد ند گریستند و مردمان را بگریه آوردند و آنچه که مسلمانان را
مشقت رسیده بود از کشتن مردان و اسیر نمودن عیال با و اطفال و غارت
نمودن اموال چنان فجیعه با نی را تذکار نمودند و خبرهای مصیبت اثری
بیان کردند که مردمان از شدت مصائب مبهوت گردیده با اینکه روزه دار
رمضان بودند روزه ها را افطار کردند شعرانیز درین موضوع قصائد حزن آوری
انشار نمودند که چشمها خون ریز و جگرها پاره پاره گردید این مصیبت در خلافت
مستظهر باللّه ابن مقتدی بامر الله عباسی وقوع یافت و درین وقت بین سلاطین
سلجوقی در عراق تنها و اختلافات بسیاری واقع گردید که از ایشان و
خلیفه عباسی فائده برای مسلمانان نرسید مگر مصریان لشکری با قبال
فرنگیان فرستادند اما چون حزمی قدس بایشان رسید و با فرنگیان مقاتله
آغازید ند شکست خورده فرنگیان ایشان را بعسقلان محصور نمودند کار را
برایشان چنان تنگ گرفتند که بفرنگیان دوازده هزار و بروایتی
بیست هزار دینار داده اند بعد از ایشان کوچیده به قدس مراجعت
کردند آنرا پایتخت قرار دادند بعد از ان فرنگیان بر اکثر سواحل شام
مستولی شده یا فاد غیر آن از قلعه‌ها وحصن ها را مالک گردیدند این
محنت و مصیبت کلانی بود بر مسلمانان بعد از ان در سنه ۴۹۴ بسوی
شهر عکار رفتند بر فتح آن قادر نگردیدند مدینه یا فا را آباد کرده به قمص نام
تسلیم نمودند بملک قدس دیگر فرنجی مقیم شد گفته اند که خود بردویل در
آنجا اقامت کرد بیت المقدس مدتی نود و یکسال بدست فرنگیان
بدو مزیدن تجاور آن از سواحل شام پادشاهان اسلام از پس
گرفتن آن عاجز بودند تا حق جل وعلا بدست سلطان صلاح الدین ایوبی
فتح گردانید سنه ۵۸۰ چنانچه ذکر آن در ما بعد می‌آید انشا را لله تعالی
بیان مالک شدن فرنج شهر سروج وحیفا و قیساریه مرا
در همین سنه پادشاهین فرنگ شهر سروج را که از جزیره است تصرف
نمود و بسیاری از اهل آنرا کشته حریم شانرا اسیر و اموال شانرا غارت نمود


فتوحات اسلامی
(۴۶۱)
اسکندریه و سمیع عمارات او

در همچنین شهر حیفا قریب عکا که بر ساحل بحرست مالک گردیده شهر قیساریه را مالک
شده اهل و مال آنها را قتل و غارت نمودند در سنه ۴۹۵ بسوی طرابلس
شام سیر نمود اهل طرابلس با ایشان مقاتله کرده نحو سیصد نفر را از ایشان
کشتند آخر فرنگیان بمال واسپ با ایشان مصالحه کرده از انجا کوچیده به انطرسوس
که از اعمال طرابلس است رفتند آنرا محاصره نموده مالک شدند و کسانیکه از مسلمانان
در آنجا بود شهید کردند بعد ازان بطرف قلعه ( طوبان) رفتند ابن العریض که والی
آن بود با ایشان مقاتله کرده سواری را از اکا بر فرنگیان اسیر گرفت که فرنگیان
ده هزار دینار و هزار اسیر فدیه میدادند ابن العریض قبول نکرد در همین سنه نیز
فرنگیان بسوی حمص رفتند و لشکر کش شان پادشاهی از ملوک فرسخ بود جبل
نام شهر را محاصره کرده مضافات آنرا مالک شدند قس که سابق مذکور شد
بر شهر عکا فرود آمده بر آن با کار را تنگ گرفتند که نزدیک بود شهر را قبضه
نمایند منجنیق با و برج ها که شانزده قطعه در میان دریا تهیه کرده بودند بر شهر
برابر نمودند مسلمانان از بواقی سواحل جمع شده بطرف منجنیق های شان
آمدند و منجنیق ها و برجهای دریائی را سوختند این قضیه نصرت عجبی بود برای
مسلمانان حقتعالی کفار را ذلیل گردانید شکست خوردند در همین
سنه قس فرنگی بطرف بیروت حرکت کرده آن را محاصره کرده بر اهل آن
مضایقه نمودند مقام محاصره برایشان دراز گردید طمع خود را موکل نموده
کوچیدند در ماه رجب همین سنه لشکر ها از مصر بطرف عسقلان برآمد برای
اینکه فرنگیان را از آنچه در دست شان از شهر های شام باقی مانده
منع نمایند بر دویل والی قدس این خبر را شنیده بطرف شان حرکت کرده
بنای مقاتله را گذاشت حقتعالی مسلمانان را نصرت بخشید فرنگیان شکست خوردند
مسلمانان بسیاری شانرا قتل کردند خود بر دویل منهزم گردیده در میان
پیشه ئی مخفی شد مسلمانان آن پیشه را آتش زدند آتش بوی رسیده
بعض جسد او را سوخت بزحمت بسیار آنرا نجات یافته بر طریقت مسلمانان عصب
ویرانموده براو احاطه کردند حال وی بدگردید از انجا گریخته بیافارفت ختن
و اسیر نمودن بر اصحاب وی بسیار گردید و در سنه چهار صد و نود و شش جیوش
مسلمانان باز مصر رسید بین فریقین وقایع پیش شد که ذکر آن طویل است نصرت در بعضی
طین وقایع برای مسلمانان و گاهی بر کفار بود در همین سنه که سولن گروید دست

عله طوبان چهره مسجد از عهد مجد
افزوده هو معجم البلدان


فتوحات اسلامی
(۴۶۲)
مالک شدن فرنج شهر سروج و حیفاو قیساری را

فرنگیان بضمیمه الله بیت المقدس و فلسطین بغیر از عسقلان و همچنین یافا وارسوف
و قیساریه حیفا و طبریه و لازقیه در جزیره رها سروج ضحیل مذکور طرابلس شام
را محاصره نمود و کمک بوی میرسید در طرابلس فخرالملک بن عمار والی بود لشکری
خود را در کشتی ها سوار کرده در شهرهائی که بدست فرنگیان بود میفرستاد که همراه شان
غزا نموده هر کس را یافته بکشند در سنه ۴۹۷ فرنگیان از رها بر مرج الرقه و قلعه جبر
غارت بردند مواشی و کسانیکه از مسلمانان بدست شان افتاد اسیر نمودند در همین
سنه کشتی ها از بلاد فرنگ بلازقیه رسید که در ان کشتی ها لشکر ها و تجار ها بودند بر حصار
طرابلس از ایشان براد بحراً معاونت خواستند طرابلس را تنگ گرفته چند روز همراه
شان مقاتله نمودند قتال سختی را مگر از گرفتن طمع شان قطع گردید بطرف شهر جیل کوچید
آنرا محاصره کرده با اهل آن مقاتله شدید نمودند چون اهل شهر عجز خود را ملاحظه کردند از
فرنگیان امان خواسته شهر را بایشان تسلیم نمودند فرنگیان با امان خود وفائی نکرده مال
های شانرا گرفته بانواع عذاب و عقوبات ایشان را عذاب نمودند چون از جیل
فارغ شدند بطرف شهر عکا سیر نمودند از ملک خود والی قدس معاونت خواستند بران
نزول نموده از طرفینش که در یا محاصره نموده بالاخر آن را مالک گردیدند با اهل آن
چنان افعال شنیعه را اجرا نمودند که زبان از تکلم اعراض میکند بعد از ان بطرف
حوان بشتافتند میان شان و مسلمانان قضیه ها واقع گردید که سخن بذکر آن طویل می
گردد مگر نصرت از مسلمانان بود دوازده هزار از فرنگیان کشته و نفس را اسیر گرفتند
فرنگیان به سی و پنجهزار دینار و شصت نفر اسیر مسلمانان وی را فدیه دادند در سنه
۴۹۸ فرنگیان بسوی قلعه ارتاح رفتند بین ایشان و مسلمانان قتال شدیدی واقع
گردید مسلمانان منهزم گردیده بسیاری شان کشته و اسیر شدند فرنگیان
قلعه را مالک گردیدند در سنه ۴۹۹ در بین ایشان و مسلمانان در قلعه که
بدست فرنگ بود بین آن و دمشق دو روز مسافت داشت قتال واقع
گردید مسلمانان آن قلعه را مالک گردیده کسانی از فرنگیان که در قلعه
بودند کشته بعضی از سواران شان اسیر ماندند که دو صد سوار بودند همچنین
قلعه رفیته که از قلعه شام است مالک شده پنصد نفر فرنگیان را کشتند در همین سنه فرنگیان
قلعه افامیه را که از محکمترین قلعه های شام بود مالک گردیده مسلمانانی یکه در آنجا بود
شهید کردند و در سنه ۵۰۰ وحشتی بین ملک قسطنطنیه و فرنگیانی که در شام بودند
واقع شد بعد از ان بین شان مقاتله سختی واقع گردید که فرنگیان شکست یافتند و همیشه


فتوحات اسلامی
(۳۶۳)
ملک غزان فرسخ شهر روم دو جا و حصار را

فرنگیان حصار را بر طرابلس شام و بیروت اعمال میداشتند سخن درینجا دراز
است کوتاه میکنیم خلاصه اینکه این دو شهر را مالک گردیدند در سنه ۵۰۳
بسیاری مردان را کشته و زنان و اطفال را اسیر مالها را چور و چپاول
کردند بعد از ان با نیاس صیدا صور قلعه ارتاب که نزدیک حلب است و غیر
ذالک را مالک شدند در سنه ۵۱۱ حد بکر ولایت خود بر دو یل بالشگر های
خود قصد گرفتن دیار مصریه را نمود رفت تا بفرما رسید انرا داخل شده خراب
کرد مساجد آنرا سوخت از انجا کوچیده در راه مریض شده هلاک گردید حاصل
اینکه فرنگیان همیشه مملکت های شامید را متصرف می شدند تا اینکه بدست مسلمانان
غیر از حمص حماه شام حلب و بعضی قریه های حوز و جزری باقی نماند حال بهمین قسم
استمرار داشت تا سنه ۱۱۴۸ مسیحیه مطابق سنه ۵۴۲ هجریه حلب و موصل
برای سلاطین سلجوقیه گردید که از بعضی امیر های مسلمان که تغلب نموده بودند
انتزاع نمودند عماد الدین زنگی بپدر سلطان نورالدین محمود که آتیه ذکر میشود در آنجا
اقامت نمود عماد الدین شخص دلاور و با شهامت و صاحب عزم شدید بر جها دکفار
بود بر فرنگیان غارت انداخته غزوات را متوالی گردانید که اکثر ممالک را پس
گرفت اما افسوس که از دست یکی از غلامان خود کشته شد در سنه ۵۴۱ پدر و نکه
آن سنقر غلام سلطان ملک شاه سلجوقی بود چون عماد الدین کشته شد و مملکت
حلب برای پسر وی نورالدین محمود گردید بر فرنگیان شدید تر از پدر خود گردید در
قتال پسر کوئی زیادت نمود از اهل علم و تقوی و استقامت بود برای آن اوصاف
طویل است که در ما بعد ذکر میشود اول انچه را که در ولایت خود آغاز نمود همان الشگر را
برای مقاتله فرنگ بتجهیز کرده شهر ارتاج و اسفاد موضع دیگر را فتح کرد در سنه ۱۱۴۷
مسیحیه مطابق ۵۴۲ هجریه جنگهای نور الدین محمود شدت ورزیده غزوات و فتوحات
آن متوالی شد فرنگیانی که در ممالک اسلامیه بودند از فرنگیان اروپا استمداد نمودند
آنها مدد های عظیم فرستادند تحت قیادت پادشاه جرمن دالمانیا و پادشاه فرانس
لویز هفتم پیش از قدوم ملک فرانس بروز های اندکی ملک جرامانیا به فلسطین بحالتی
رسید که برا وی گریه کرده می شد زیرا که پیشتر از نصف لشکر از در میان را از زحمت
گرسنگی و مرض هلاک و بعض دیگر بضرب شمشیر در معرکه هائی که دشمنان در اثنای راه بر
آن تاختند مقتول شدند چون بسواحل سوریا رسیدند موکب سلطان نورالدین با
لشگریان خود بآنها رسید بلشگر خو دایشانرا چنان کوفت که همراه باقی الشکر منهزم گردیده در اثناییکه
چهار پنجم حصه مملکت رو
حدود تخمن هشتاد پنجهزار
مربع مایلیست یعنی نصف مساحت رو
بزرکتر از ولایت بحیره خرز اینجور
ارمینیا مقدونیه سلیا بیزیدا
بسیجار المبتداک


فتوحات اسلامی
(۴۶۴)
مملکت شدن فرنسیس مروج ایقاعاسیا ر وا

پس بیگردید مملکت فرانس ولشکر های وی ملاقات کردند که ملک فرانس در بهتر
حالتی رسیده بودند لشکر اسلام در نواحی انطاکیه بمراه شان مقابل شدند آتش جنگ
بین شان مشتعل گردید مدت چند روز قتال استمرار داشت مغلوبیت بطرف
ملک فرانس ولشکریان وی بود هر گاه چاره ندید همراه بقیه لشکر کشان ولشکریان
بازگشته کشتی ها سوار شده جانب قدس رفتند بقیه این عساکر بالشکریان جرمانیه
منظم شدند در سنه ۵۴۱ فرنگیان طرابلس غرب را مالک شدند و در سنه ۵۴۴
نورالدین در نواحی انطاکیه با فرنگیان غزا نموده رئیس صاحب انطاکیه را کشته فرنگیان
شکست فجیع یافتند جماعت بسیاری از ایشان و همچنین اسیر گردیدند شعرا قصائد بسیاری
را بمدح وتهنیت وی انشاد کردند در همین سنه و مابعد آن سلطان نور
الدین بسیاری از قلوه ها را فتح نمود فرنگیان چند بار دمشق را نزول نموده محاصره
کردند اما قدرت بر تملک آن نیافتند قتال و غزو است بین سلطان نور
الدین و فرنگیان استمرار داشت تا سنه ۱۱۷۳ مسیحیه مطابق سنه
۵۶۹ هجری سلطان صلاح الدین ابن ایوب که از اتباع سلطان نور
الدین محمود بود وی را سلطان موصوف بطرف مصر سنه ۵۶۴ مجرد
نمود مصر را از تصرف عبید یمن کشیده مالک شد قصّه آن طویل است
در مذکور در تواریخ است سلطان صلاح الدین در علم وصلاح وتقویٰ
مانند سلطان نورالدین محمود بود چون سلطان نور الدین در سنه ۵۶۹
وفات کرد سلطان صلاح الدین ملک مصر و شام را جمع کرده
پادشاهی هر دو را مسلم گردید غزوات را بر فرنگیان جهت
خلاصی آنچه در دست شان بود از شهرها ی مسلمانان متوالی
ساخت اولین مقاتله که بین او وفرنگیان واقع شد در
سنه ۵۶۵ در حیات سلطان نور الدین محمود بود سبب این
بود که جمعیت های بسیاری از فرنگیان آمده شهر دمیاط را
محاصره نمودند وبر کسانیکه در شهر بودند تنگی گرفتند سلطان صلاح الدین با ز مصر
بالشکرهای انبوهی رسیده ما ایشان کار زار میکرد سلطان نورالدین از حلب
شکرها بمددوی فرستاد سلطان نورالدین در اطراف شام غارت را برایشان انداخت در شهمیر
هائی که بدست شان بود غزوه ها را پی در پی کرد فرنگیان از دمیاط کوچیده خائب وخاسر باز
گشتند در سنه ۵۷۰ سلطان صلاح الدین از مصر حرکت کرده بر شهر نیکیان عسقلان ورمله
غارت پیش برده و بر باره غزه هجوم کرده آن را چپاول
نمود


فتوحات اسلامی

(۴۶۵)

نمود پادشاه فرانک لشکریان خود برای مدد در شان آمد با ایشان محاربه کرده شکست
داد پادشاه شان بعد از انکه نزدیک بود که گرفته اسیر شود از چنگ شان بامداد
صلاح الدین بمصر بازگشت بعد از ان ایله از جانب خشکه و دریا غزا نمود از
دست فرنگیان کشید در ستنه بعضی اهل مصر تا بعان عبید بن که دولتشان
منقرض شده بود به فرنگیان که در شام و صقلیه بودند نوشتند که با نهمالشکر بیا
که بمعاونت لشکر سلطان صلاح الدین را از دیار مصریه بیرون کنند لهذا فریقیان
بمعاونت شان دو صد جهاز جنگی که پر از مردان و سبی آب کوت حامل بیان
و شش کشتی کلان که از آلات حرب بار و چهل کشتی که خوراکه را متحمل بود
فرستادند که در ان جهاز ها از مردان جنگی پنجاه هزار و از سواران هزار و بصد و بیست
و ششم ذی الحجه سنششه به اطمینان کامل غفلتاً بر سکندریه نزول نمودند اهل آنند کو
باسلحه و عده خود بیرون شدند که ایشان را از فرود آمدن منع نمایند مگر د مال شان
منع کرده اهل سکندریه به لازم گرفتن دیوار شهر امر نمود فرنگیان در زمین خشکه
نزدیک فرود آمده بسوی شهر پیش شده منجنیق ها و دبابات بر شهر نصب کرده
سخت ترین مقاتله را جاری داشتند مردم شهر بر مقاتله شان صبر نمود با وجودیکه در
نزدشان از لشکریان عده کمی بودند فرنگیان از شجاعت شان و خوبی اسلحه شان
ترسیدند بلکه اهل سکندریه در حال مکتوب بطرف مصر به سلطان صلاح الدین فرستا
و خواهش نمودند که فوری خود را برساند تا شر دشمنان را از ان ها منع فرماید
خلاصه کار زار از اول روز تا اخر روز دوام نمود چون شام شد فرنگیان
بازگشتند کوشش نموده و حمله بردن را لازم گرفتند تا دبابات شان به قریب
دیوار شهر رسید در ان روز لشکرهای اسلامیه که قریب سکندریه بودند بمعاونت
مسلمانان رسیدند نفوس اہل سکندریه تقویت یافته به خوبی قتال نموده صبر
کردند چون روز سوم شد مسلمانان دلاور به کمال شجاعت دروازه ها گشوده
از هر طرف بفرنگیان خروج نمودند آواز های تکبیر بلند گردیده فرنگیان
ترسیدند مقاتله سخت گردید مسلمانان به دبابات د مجانیق رسیده آن ها را سوختند
مجاهدان مقاتله صبر نمود ند حق تعالی نصرت خود را برایشان نازل علامات نصرت
ظاهر گردید کارزار تا اخر روز دوام داشت چون آفتاب غروب کرد طرفین از
مقاتله دست کشید اهل شهر به کمال خوشوقتی و مسرت داخل شهر شدند زیرا آثار
بشارت فتحرا مشاهده میکردند فرنگیان کشته و زخمی بسیار گردیده غمناک بودند

روز دو را سویم ذیحجه سنه ۱۳۱۱
تاسیس اداره بیت کوه هندو بزم


فتوحات اسلامی
(۴۶۶)
اما سلطان صلاح الدین که خبر فرود آمدن فرنگیان اسکندریه را شنید از مصر با لشکر
خود حرکت کرده طایفه را از لشکر جانب دمیاط برای احتیاط فرستاد غلام خود را
به جانب اهل سکندریه روان کرد که آن ها را بقدوم سلطان و لشکر بشارت دهد
غلام سلطان بوقت عصر که مردم از مقاتله بازگشته بودند رسید در شهر ندا کرد که اینک
سلطان و عسکریان نوری بشما میرسند بعد ازان سلطان صلاح الدین از عقب غلام
رسید اهل سکندریه بقدوم وی خوشوقت گردیده بسوی قتال عودت کرده انچه از رنج
قتال دالم زخمها بان ها رسیده بود همه را باطل کردید و هر یک از ایشان چنان گمان
مینمود که صلاح الدین همراه اوست و چنان قتال میکرد که گویا شخص است که صلاح الدین
مقابله آن اهتمام میکند چون فرنگیان آمدن سلطان صلاح الدین همراه لشکر باشنیدند
دست هاشان از قوت افتاد رعب سستی شان زیاد گردید مسلمانان در وقت تاریکی
شب بان ها حمله گردیده به خیمه شان در سیدند انچه اسلحه کثیره و مجلات عظیمه که در آن
خیمه ها بود غنیمت گرفتند قتل را بر فرنگیان بسیار کردند بسیاری شان طرف دریا
گریخته شوافی خود بساحل نزدیک کردند که در ان ها سوار شوند بعضی شان بسلامت
سوار گردیدند بعضی از پریشانی بدریا غرق شدند بعضی مسلمانان بدریا غوطه زده
بعضی کشتیهای فرنگ را پاره نموده غرق شد باقی ها ازین گرترسیده بشت
گردیده با شوافی خود با گریختند سیصد نفر از سوار کارانی فرنگ خود را بر پیش
حمایه کرده بودند مسلمانان تا صبح همراه شان مقاتله کردند جنگ تا نیمه روز دوام دار
اخر اهل شهرته ایشان غالب گردیده مقهور نمودند میان کشته و اسیر ها گردیدند حق
تعالی شرایشان را از مسلمانان کفایت کرد در سنه بتصرف صلاح الدین درآمده
گردیده فرنگیان بادی مکاتبه نمودند از وی طلب صلح و معاهده کردند در شروطهای
معلومه بمرای شان صلح کرد در سنه جهة بعضی امور که جاری شد صلح شکسته شد
سلطان صلاح الدین بالشکری خود از مصر قتال فرنگیان را عزم نموده برآمد
این کار در اول سنه مذکوره بود خود سلطان و لشکریان در بیست چهارم
ماه در عسقلان رسید قتل و غارت و اسیری سوختن را بر ایشان اجرا نمود در فضاء
آن غارت کنندگان را متفرق ساخت چون دیدند که فرنگیان لشکری ظاهر
ندارند و نه کسیکه شهرها را حمایت کند جمع گردیده در بلادشان طمع نموده
با طمینان درارتهی شان سیاحت میکردند صلاح الدین بر مله رسد
عازم بود که بعضی قلعه شانرا محاصره نماید به نهری رسیدند مردمان در عبور

روز چهارم


فتوحات اسلامی (۴۶۷) از حصه پنجم سراج الاخبار

ازدحام نمودند که ناگاه فرنگیان با لشکرهای خود بایشان نزدیک شدند درینوقت همراه
سلطان صلاح الدین بعضی لشکر بود زیرا که اکثرشان در طلب غنیمت متفرقه شده بودند
چون فرنگیان را دید همراه کسانیکه باو بود توقف نمود بایشان مقاتله کرده
جماعت از فریقین بمقتل رسیدند پسر تقی الدین برادر زاده سلطان شهید گردید
بعد شکست بر مسلمانان واقع شد بعضی از فرنگیان برخود صلاح الدین حمله
برده وی نزدیک شد که برسد آن فرنگی پیش وی در کشتنه شد فرنگیان هم
بر سلطان بسیار شده از انجا منهزماً گذشت اندکی میرفت باز می ایستاد
تا اینکه لشکریان او ملحق شوند تا اینکه شب داخل گردید در بیابان رفت تا بمصرا
اندکی بمصر رسید در راه بایشان مشقت زیاد رسید که توشه شان کم شد تا رفتند
تا اینکه بسیاری از دواب شان از گرسنگی و تشنگی هلاک شدند اما لشکری
که متفرق شده بودند برای غارت اکثر شان باین کشته و اسیری رفتند
از جمله کسانیکه اسیر شدند فقیه عیسی هکاری که در مقاتله از شدید ترین مردمان
و جامع بین علم و دین و شجاعت بود و برادرا و ظهیر نیز اسیر گردید زیرا که چون
منهزم گردیده بودند میرفتند راه را گم کردند آنجا را گرفتند سالها در اسیری
ماندند تا اینکه صلاح الدین فقیه عیسی را بشصت هزار دینار فدیه داد و همچنین
اسیر بسیار افدیه داد چون این هزیمت به مسلمانان حاصل گردید فرنگیان
به شهر حماد رفتند آنرا محاصره نمودند امیر شان شهاب الدین حارثی بود
امیر و اهل شهر بایشان مقاتله کردند نزدیک فرنگیان شهر را مالک شوند قتال
شدید و کار بزرگ گردید فرنگیان بر بعضی اطراف شهر هجوم کردند قتال شب و روز
دوام کرد مسلمانان اراده نقل نمودن را داشتند نفس و مال در اهل حماد قاریه
میکردند که ناگاه نصرت خداوندی بریشان فرود آمد کشتن را بر فرنگیان بسیار
نموده ایشان از شهر بیرون کردند از انجا نا امید کوچیدند حق شرشان را
از مسلمانان کفایت کرد بعد ازان رفته حارم را محاصره نموده قدرت گرفتن
آن نیافته از ان گردیدند ـ در سنه ۵۷۴ فی شهر ربیع الاول رفتند
جماعه بسیار فرنگ بسوی شهر حماه و بسیار شد جماعه شان از سوار هم و پیاده هم
و طمع شان در غارت و چپاول بود پس اختیار کردند چور و غارت و خراب
کردند ده هائیکه در راه شان بود و کشتند و اسیر کردند مسلمانان آنجا را چون
لشکر یکه مقیم حماه بودند این خبر را شنیدند در حالیکه شان اندک بودند نزل

حارم حصاریست محکم
در نکهت شهر حلب بفاصله
مقامات یک روزه و دو شبه


فتوحات اسلامی (۴۶۸) ذکر هلاک شدن فرنگ شهر سروج و عسقلان و غیره

بر خداوند تعالی نموده بطرف مخالفین حرکت کرده بایشان ملاقات نمودند در بین شان
کارزار واقع گردید چون مسلمانان از صدق و جدیت جنگ میکردند حضرت الهی
ان ها را نصرت و فیروزی بخشید و طایفه فرنگ رو بگریز نهادند و کشته و اسیر
از ایشان بسیار شد و انچه غنیمت که از قریه ها گرفته بودند مسلمانان از ایشان
پس گرفتند در ینوقت صلاح الدین به حمص بود پس سرها بعضی کشته گان و همراه
اسیران در اموال به حضورش بردند امر بکشتن بندیان نمود زیرا که پادشاه مخیر است
بچه اسیران که از کفار آورده میشود میان سه کار هر کدام خواهد بختیار نماید یا کشتن
یا فدا یا منت بدون فدا و در ماه ذی القعده همین سال اجتماع نمودند فرنگیان
همراه پادشاه خود و رفتند سوی دمشق پس قریه را غارت نمودند و اسیر گرفتند
بسیار چون خبر به صلاح الدین رسید برادرزاده خود فرخ شاه را با لشکر فراوان
بان طرف فرستاد و مشغول جنگ شدند حق تعالی لشکر اسلام را نصرت داد و کشته
بسیاری از ایشان او پهلوانان و پیش خوجگان که یکی از ان جمله هنفری بود
که در شجاعت و کاردانی نجار به بوی مثل میزدند در شجاعت و تدبیر جنگ و
شر او مسلمانان نجات یافتند در سنه ۵۷۵ فرنگ قلعه محکم و بلند نزدیک
به بانیاس نزد خوانه یعقوب علیه السلام بنا کردند و مشهور به مخاضة الاحزان
بود چون این خبر بکوش صلاح الدین رسید شصت هزار دینار بان ها فرستاد
که بنای قلعه و جنگ و جدل بنای خود را خراب نمایند اوشان سر باز زده
قبول نکردند پس از دمشق جانب بانیاس حرکت کرد بعد از رسیدن در انجا اقامت
نمود و بر انگیخت غارتها را بر ایشان بعد با لشکر ظفر پیکر جانب قلعه شتافت محاصره
کرد قلعه را و کارزار میکردند کسانی را که در میان قلعه بودند و خود صلاح الدین
به بانیاس پس گردید در حالیکه جماعت سواران او در شهر های دوشمنان عمارت
میکردند پس فرستاد جماعه را از لشکر خود همراه گیرنده گان غله اگاه نشدند
مگر نیکه فرنگیان همراه پادشاه خود ناگاه خروج و طغیان نمودند بر ایشان فرستا
خبر را بسوی ملک صلاح الدین و او را مطلع ساختند پس بسرعت تمام خود را
بلشکر ها رسانید در حالیکه ایشان در مقاتله و زد و خورد بودند پس فرنگیان سخت
مقاتله ها کرده و بر مسلمان حمله های بسیار نمودند که نزدیک بود آن ها را از جا ها
شان به خیزانند همین بود که نصرت خدا وند بر مسلمانان فرود آمد مشرکان
شکست کردند و بسیاری از ایشان کشته گردید و پادشاه شان تنها نجات بسیار

ایشان


فتوحات اسلامی
( ۳۲۴ )
اساس کتاب سوم در تاریخ و سیره ای

شان اسیر گردیدند که از جمله اسیران این بیزان والی رمله و نابلُس که بعد از پادشاه
بزرگ تر فرنگیان بود و ایضاً برادر وی والی جبیل و والی طبریه و غیره که از مشهوران
سوار کاران شان بود اسیر گردید این بیزان خود را خلاص نمود بشرط اینکه یکصد پنجاه
هزار طلا بدهد و هزار اسیر مسلمانان را رها نماید پس سلطان صلاح الدین از موضع جنگ
جای به موضع بانیاس عودت نمود و به جهت داخل شدن و محاصره همان قلعه ساختگی کرد
و احاطه نمود بر آن قلعه و لشکریان خود را برای غارت کردن بر فرنگیان در همان
اطراف روان کرد بعد از آن هجوم نمودند مسلمانان بر آن قلعه و سخت و بزرگ شد
کار مقاتله و سوراخ کردند قلعه را در پیش آمد وی افروختند و انتظار می بردند
افتادن دیوار شهر را که بود پهنای آن نه ذرع نجاری بعد از چند روز دویم قیام
داخل شدند مسلمانان قلعه را بطریق قهر و غلبه و کشتند هر کس را که در آن شهر بود
از کافران و رها کردند اسیران مسلمانان را و کشت سلطان موصوف بسیاری از
اسیران فرنگ را و باقی ها را در بندی خانه دمشق انداخت و خود سلطان صلاح الدین
در آنجا اقامت نمود تا اینکه ویران شد قلعه و مخوشد اثر آن و با
زمین برابر گردید و بودند تمام فرنگیان جمع آوری نمودند در طبریه برآمده قلعه
قلعه چون خبری گرفتن و ویران نمودن اشیندند همه متفرق شدند و در
سنه فتح کردند مسلمانان شقیفا را و از فرنگیان گرفتند و آن از مضافات
طبریه نزدیک سواد است و بر مسلمانان از آن طرف اذیت سخت میرسید
و هرگاه رسید طایفه فرنگ را خبر رفتن سلطان صلاح الدین از مصر بسوی شام
جمعیت کردند و جمع شدند سوار ها و پیاده ها به کرک که نزدیک بشام است
بامید اینکه ایشان بیابند فرصتی برای بازار مسلمانان در رفتن با آنکه کمین کنند
در تنگی ها چون چنین کردند شهرهای شان از نواحی شام از عسکر خالی ماند فرخ شاه
برادر زاده سلطان صلاح الدین این خبر را شنید جمع کرد در نزد خود از لشکرهای
شام و قصد کرد آنچه بدست پای شان بود از شهر ها پس چور و غارت کردند
آن ها و بوریه را و نزدیک آن از بلاد را و اسیر کرد و کشت مردان را اسیر نمود زنانرا
و غنیمت گرفت اموال فراوان و فتح کرد از یشان بلده شقیف را پس
خوشوقت شدن مسلمانان از فتح شدن اً زیر ا که بمُسلمانان اذیّت بسیار
از ان طرف میرسید چون سلطان صلاح الدین بدمشق رسید بلا توقف از آنجا
به طبریه رفت و فرنگیان تمام در طبریه جمع شده بودند پس فرود آمد

حاشیه
بر گردانید بعضی عسکر
شام را از همانجا بوطن های
خودشان و با لشکر حلب
آمد بدریاچه که نزدیک
[ILL] از آنطرف
طایفه فرنگ در وقت
[ILL] و خبر یافتن از
این اراده سلطان از
مقابله باز ایستادند در
قلعه های خود و چون ماه
شعبان در آمد سلطان بطرف
حمص برآمد و عساکر شام
را با جازه های شان مرخص
نمود و بعد از آن بجانب
حلب روان گردید چون
در آنجا رسید اقامت
نمود بجهت راحتی لشکرها


فتوحات اسلامی
(٣٤٠)
قضاء
و کمرهام شهر سوم جمادی ا[لثانی؟]

سلطان موصوف به نزدیک طبریه در خارت کو برادرزاده سلطان بر بیسان
و قلاع غارت نمود و غنیمت گرفت و اسیر نمود و غارت کردند لشکریان و عربان الطای
تا اینکه نزدیک شدند مرج عکا را در یقتند جماعت از فرنگیان از طبریه فرود آمدند
بر کوه کواب پس مقاتله کردند بایشان مسلمانان کارزار بسیار سخت پس نا چار پس گردیدند
و سلطان صلاح الدین پس دمشق آمد و از انجا به بیروت که اساده فتح و ی محاصره
داشت در ین بین ویرا خبر رسید که کشتی سید در دریا اثاثی عظیمه از فرنگیان
سوار ند به طرف دمیاط میروند قصد زیارت بیت المقدس دارند پس
اسیر کردند مسلمانان آن بارا بعد ازینکه اکثری شان غرق شدند شماره بند یه
فرنگیان هشتوار ششصد و هفتاد و شش نفر گردید پس این سبب بشارت
مسلمانان شد و دیگر اینک کشتی کلانی از مسلمانان از جانب مصری آمد در میانه
دریا ملاقات کرد یکشتی از فرنگیان که در وی سه صد نفر بودند و همراه شان
اسلحه و اموال عبرا دان بود جهتہ فرنگیان ساحل می آوردند مسلمانان همراه شان
مقاتله کردند به یاری خداوند تعالی برایشان ظفر یافتند فرنگیان را اسیر کرده
بعضی را کشتند و بعضی را باقی گذاشتند و اموال و اسلحه شان را غنیمت گرفتند
بعد از ان سلطان صلاح الدین بربیسان ظفر یافت زراع را و اموال غارت کرد
بیسان را سوخته و خرب کرد بعد بر کرک و طرف آن غارت نمودند بعد نابلس
رسید سوخت و خرب کرد کشت و اسیر نمود و همواره از هر طرف بر فرنگیان
غارت صادر میشد و ذکر وقایع فرنگ یکیه کلام را بطول میکشد تا اینکه
فتح شد طبریه بعد از مقاتله های بسیار سخت و واقعه های هولناک خلاصه
اینکه کشتن و اسارت در فرنگیان بسیار شد در هنگام که سلطان صلاح الدین طبریه را
محاصره نمود شماره لشکریان او هشتاد هزار بودند پس هر گاه نزدیک طبریه
شدند و آن را محاصره نمود پادشاه فرنگیان که به بیت المقدس بود به لشکری
فراوان هم واقعه رسید و نگذاشت اهالی طبریه را چرا که طبریه در نزد ایشان
از لازم ترین مرکز ها بود و در انجا دو لشکر بهمرسیدند و غدین لغد گشت
لشکر موج میزد و مقاتله بین طرفین واقعشد و ظفر و نصرت خداوند می طرف
مسلمانان داد بار دیگر بکشتی طرف مخالفین را فرا گرفت اهل صلیب روی
بگریز نهادند بعد ازینکه از لشکریان شان مقدارهای هزار تلف و مفقود
شده و پادشاه فرنگیان مع خواص ارکان و کلان تر سرداران اسیر شدند


فتوحات اسلامی
(۴۸۱)
در احوالات سیدنا حضرت صلاح الدین رحمة الله علیه

و در آنسر جنگ سلطان صلاح الدین دو صد و سی نفر را از اعیان فرنگ که داخل سور
شهر بودند بقتل رسانید و پادشاه را ببندی کرده جانبی دمشق فرستاد و خود سلطان
بطرف بلده عکا رفته آن را محاصره نمود اهل آن بوفغان آمده امان خواستند ایشان را
بر نفس ها و اموال شان امان داد و مخیر گردانید میان رفتن و اقامت کردن چون
از مسلمانان خوف داشتند رفتن را بر ماندن اختیار کردند و متفرق شدند و هر چیزی
امکان بردن داشت همراه خود بردند و باقی را گذاشتند و داخل شدند مسلمانان شهر
عکا را روز جمعه اول ماه جمادی الاول سنه هجصد و هشتاد و سه بعد ازین
فتوحات پی در پی واقع شد بعد از فتح طبریه و عکا و آن با دو فتح بزرگ بودند
و در حقیقت جان دو اول فتوحات بود و انچه پیش از آنها بود محض غارت
کردن اطراف و غزوات و سریه های کوچک بود سبب تاخیر فتوحات الی سنه مذ
با وجودیکه سلطان نور الدین در سنه ۵۶۹ وفات نمود و مملکت و بعد از ان بتصرف
سلطان صلاح الدین آمد اینکه بسیاری از عمال و کارکنان سلطان نور الدین که زیر
حکم ایشان بسیاری از مملکت بود از اطاعت سلطان صلاح الدین سرباز زدند
و حکم او را قبول نکردند میان سلطان و ایشان محاربات بسیار واقع شد
که از ذکر آن کلام بطول می انجامد تا درین سالها که همه شان تحت اطاعت او
داخل شدند و کار مملکت براه او صافی و متعین شد و پیش ازین بان برای او
فرصت نبود که بمقابله فرنگیان برسد درین سنه برای او فرصت کلی حاصل شد
و بکمال توجه متوجه فتوحات شد هر گاه فرنگیان از عکا کوچیدند مسلمانان داخل
شهر شدند آنچه باقی بود از اسباب که فرنگیان طاقت بردن نداشتند
مسلمانان غنیمت کردند و از بسیاری آن عاجز می آمد شمارندگان پس آنها دیدند
از جواهرات و تفنگ ها و اسلحه و متاعهای بسیار زیرا که تاجران فرنگیان
و رومیان بنا به مقصد تجارتی درین جا فراهم آورده خزانه کرده بودند
جهة کساد و ناتوانی نقل دادن خودشان در کرونه اموال مذکور بطریق غنیمت
کاملا به تصرف مسلمانان آمد و خود سلطان صلاح الدین بر عکا چند روز اقامت
نمود جهت اصلاح مصالح مقرر نمودن قاعده آن شهر بعد ازان امراء کاکو جیه و
عساکر خود را متفرق نمود بسوی قیصاریه، و ناصریه، وحیفاء و صفوریه
و شقیف، د الفوله و غیرها از شهر های که نزدیک عکا بود ند پس تمامی
آن بلاد را غارت کردند و اسیر نمودند مردان و زنان و اطفال شان را

(حاشیه)
چهارم در عکا مسلسل قرار نمیگیرند
و نمیمانند مدینه نیست که
بمانند بلک بسبب قرار میگیرند
در آنجا کانه طوری بسته میشوند بانجای
زبان عرب عکو او را مینامند
مصلحت
شهر بندران دارابی عماد
مشهور بود
بهمین نام در آنجا کلانم
مشکها در غضب میآوردند در انجاب
صارت کلینه یهم
معیوب و لنگ


فتوحات اسلامی
( ۴۷۲ )
مالک شدن فرنگ شهر سروج وحیفا

وقدوم نمودند بقسمی که مسدود نمودند قضا آن یا رو بعد فرستاد برادر خود سیف الدینرا
بطرف شهر یا فا محاصره نمود و مالک گردید آن شهر را و انچه در انجا بود بغنیمت گرفتند
و مردان و زنان را اسیر کرد و جاری کرد بریشان چیزی که برهیچ جانشده بو از حال
بلاد و رفت سلطان صلاح الدین همراه برادر خود تقی الدین دبسیاری از لشکریان بطرف
شهر تنیس و محاصره نمودند آن شهر را وسخت گرفتند در آن شهر از قلعه تا محکم بلیت است
بر سری کوه چون کار بر آن ہا سخت شد و محاصره اشتداد نمود ر ہا نمودن اسیران
مسلمانان را که در نزدشان بود و اسیران از صدکس زیاده بودند بعد ازان اشخاص را
بطلب امان فرستادند پس سلطان ایشان را امان داد و بر مأمن شان
قرار داد - بعد از انجاکوچیده به جانب عقیدا رفت و این شهر از شهرهای مشهور
سواحل است پس سید در راه موضع طرفند آن موضع را بدون مقاتلہ
تصرف نمود اہالی آنرا عفو و بخشش نمود بعد ازان به شهر صیدا رفت
چون والی شهر صیدا آمدنش راشنید طاقت نیاورده آن موضع را
ترک نموده خود اورفت سلطان صلاح الدین شهر رابدون مواقع و مدافع
تسلیم شد بعد از انجا به طرف بیروت حرکت نمود و این شهر محکم ترین شهرهای
ساحل بود و پس هرگاه رسید سلطان موصوف به نزدیک شهر دید
که مردمان شهر به برجها برآمده و اظهار قوت و جلادت می نمایند و برشنا
خود رانشان میدهند و بردیوار شهر مقاتله سخت نمودند و بجای شهر مغر وگردیا
و تصور نمودند که قدرت بر نگهداشت شهر دارند حمله نمودند مسلمانان
بریشان بار بار درین بین که فرنگیان به مقاتله مشغول بودند که ناگہاں از میان
شهر آواز بزرگ و غلغلہ از حد زیاد شنیدند یکی بایشان خبرآورد که شهر سلمانان
از دیگر طرف زور آورده گرفتند پس فرستاده اند که خبر صحیح را معلوم
نمایند دیدند که صحت ندارد مردم به وحشت افتادند وتسکین شان امکان
نداشت به جہتہ بسیاری جمع شدنی اہل سواد در میان درین بین در میان
اختلاف واقعشد بر ہلاک خودہا ترسیدند ایلچی فرستاده طلب امان نمودند پسر سان
موصوف خودشان و مال ہاشان را امان اد و شهر را در ۲۹ ماه جمادی الاول
سنه مذکور تسلیم گردید و مدتی محاصره شهر بیروت هشت روز بود بعد ازین
سلطان صلاح الدین قصد رفتن بطرف جبیل نمود و والی آن از جمله اسیران که بطرف
دمشق فرستاده شده بود در زمان محبوسی خود همراه نایب سلطان صلاح الدین بدمشق

حاشیه:
موضع
دوم است آباد با سعد
از شهر عکر درکنار
عقیدا
بضم نیست و ملہ وکرقم
به تحتانی یکی دور از جاف شرقی


فتوحات اسلامی
( ۴۷۳ )
مالکشان فرنگ شهر روح در حیفاً

در باب تسلیم نمودن جبیل شرط رها کردن میگفتگو نموده بود سلطان صلاح الدین
باین فقره داشت حکم نمود که ویرا بیادرند آن را مقید حاضر نمودند درین هنگام
لشکریان به بیروت بودند و آن والی قلعه را تسلیم نمود و از مسلمانان انچه در شهر
بودند رها کرد خود والی را سلطان موصوف بنا بشرط نخود رها فرمود و این
والی که صاحب جبیل بود از عیان فرنگ و از جمله صاحبی امی مکار و شریر بود
که بان در شرارت مثل زده میشد و برای مسلمانان دشمنی خشم چشمی بود که
رها کردن آن باعث ضعف دستی مسلمانان بود چنانچه بعد ازین بتفصیل
بیان خواهد شد اشار هم هرگاه به تصرف آورد ملک صلاح الدین شهر بیروت
و جبیل و غیره را از عسقلان و قدس تا نزد او به چند سبب خیلی لازم و اهم
بود اول اینکه این دو شهر در بین راه مصر و شام واقع بودند سلطان موصوف
میخواست که ولایات بهم پیوست شود تا اینکه سیر و خوج و جولان لشکریان
بطریق سهل میسر شود دیگر اینکه در فتح قدس انه ذکر جمیل و اوازه بزرگ است بکر
اغراض نگرفته داشت پس از بیروت جانب عسقلان حرکت نمود و بابراز چوبسف الدین
که مشهور بعادل بود همراه لشکریان و انچه هرا اواز لشکر مصر بود پیوست
و فرود آمدند عسقلان را روز یکشنبه شانزدهم جمادی الثانی و حاضر نمود
سلطان صلاح الدین پادشاه فرنگیان را که در مقدمه طبریه اسیر شده بود
و آنرا بد مشق فرستاده بود و همراه او مقدم الداویه یعنی شر بیابان
بود و گفت با آنها اگر بلاد را بمن تسلیم نمایند فرنگیان قبول نکردند و بدترین جواب
بانها رد کردند که از جوب آن ناخوش آمد یشانرا چون سلطان بدخشم شده
و کوشش و مقاتله شهر نمود و منجنیق ها بران استاده کرد و حمله ها ی پی در پی
برد و پیش فرستاد نقب کننده گان را که سوراخ نمایند دیوار شهر را
و چیزی را نقب نمودند و ملکشان همه وقت بان ها مراسلات میفرستاد
که شهر را تسلیم نمایند و اشاره کرد و وعده نمود یشانرا برینکه هرگاه شما شهر را
تسلیم کردید و من را از قید رها شدم شهرهای مسلمانان را انتش می افروزم
و کمک میخواهم از فرنگیان از طرف دریا و می طلبم سواران و پیادگان از اقصی
بلاد فرنگ هرچند هم را ر نمود اهل شهر گفته ملک را قبول نکردند و نشنیدن چون
دیدند که هر روز سستی و خواری شان زیاد میشد هرگاه یکی از یشان کشته
شدی عوض آن موجود نمی شد و نه بر آشان کمک که انتظار داشتند میرسید

حاشیه
شهر شقیاس
در نزیکی بیروت در کنار
اندریا و الد مشق ۱۲


فتوحات اسلامی (۴۴) ذکر مالک شدن فرنگ شهر سروج وحصار انشایره

بسوی صلاح الدین رسول فرستادند که شهر را تسلیم میکنیم بشرط هائیکه در بین گذشتند
صلاح الدین شرطهای شان را اجابت کرد شهر را در سلخ جمادی الاخر سنه مذکور
تسلیم نمودند مدت محاصره شهر چهار ده روز بود سلطان صلاح الدین خودشان
و مال و اولاد های ایشان را بجانب بیت المقدس فرستاد و بآمان شان وفائی
کرد بعد از ان سلطان صلاح الدین به بیرون شهر عسقلان اقامت نمود
و پراکنده کرد لشکر ها را باطراف شهر های که در نزدیک عسقلان بودند پس
فتح کردند. رمله، و داروم، و غزه، و الخلیل، و بیت لحم، و بیت جبرئیل
و نظرون، و هر جائیکه برای بیابان ها بود بعد از ان هرگاه فارغ شد از امر
عسقلان و انچه نزدیک او بود از شهرها متوجه فتح بیت المقدس گردید و حال آنکه
کشتی ها را در دریا بقطع کردن راه فرنگیان فرستاد، هر وقت کشتی فرنگیان را
میدیدند غنیمت میکردند و زورق های شان را میگرفتند و در بیت المقدس
عالمى بزرگی نزد ایشان بود که از ملک شان معظم تر معلوم می شد و همچنین
در بیت المقدس بالیان ابن بیرزان والی رمله بود و مرتبه او نزدیکت
بمرتبه ملک بود و همچنین در بیت المقدس از سوارکاران خاص بسیار بودند
و جمع شدند و جمع نمودند اهل عسقلان وغیره را پس مردم بسیاری
جمع شدند که غیر از زنان و کودکان که آن ها نیز متابعت میکردند شماره
شان سواره و پیاده شصت هزار بودند و تمام ایشان مرگ را بر خود اسان تر
میدیدند از تصرف مسلمانان بیت المقدس او گرفتن آن از دست شان
و میدیدند برخود که صرف کنند نفس و مال و اولاد خود را بجهت حفظ بیت المقدس
از حمله و اجبات و عمله نمودند درین ایام هر چه در ان راه می یافتند
و برآمدند به برج ها شهر به شمشیر ها و اسلحه های خود جهت محافظه و دور کرد
از ان کوشش های بسیار فرم ها – ی خود را بقرار توانائی خود بر تیر
اندازی مصروف داشتند منجنیق ها را نصب نمودند که کسی بآنها نزدیک شده
نیز دو نماید پس سلطان موصوف بآنها نزدیک شد و ید از مردان بسیار
انچه در رسم انداخت او اوشنید غلبه اهل شهر و غافله شان را
که دلالت بر بسیاری شان میکرد و پنجروز صلاح الدین دورا دور
شهر میگردید تا انکه به بیند که از کدام طرف مقاتله نماید زیرا که شهر در کمال
محکمی بود پس نیافت در وی جای مقاتله مگر از طرف شمال جانب دروازه


فتوحات اسلامی (۴۷۵) ذکر کھشان فرسنه سیزدهم و حقایق ایران

عمودا و کنیسه صهیون پس همان طرف در بیستم رجب متوجه شد در همان شب
منجنیق ہا را ایستاده کرد فردای آن که از برپا کردن منجنیق فارغ شد شروع
بانداختن نمود و فرنگیان نیز بر دیوار منجنیق ہا بر پا کرده می زدند و مقاتله سخت
بین فریقین واقع شد که هر طایفه این مقاتله را بر خود دین و واجب میدانستند
که درین حرب محتاج بامر سلطانی نبودند بلکه اگر سلطان شان منع و زجر میکرد
منع نمی شدند و بودند سواران فرنگیان ہر روز به بیرون برامده مقاتله
و جنگجوئی میکردند فریقین بقتل میرسیدند و شخص که از اکابر امرا و دوست داشته
خاص و عام مسلمان بود در پنجا شربت شهادت نوشید امیر عز الدین بن مالک بود
پس ہر گاہ دیدند مسلمانان کشته شدن او را بردلہا یشان بسیار گران
آمد و برہم شوریدند و یکباره حمله بردند فرنگیان را از جای شان دور کرده
داخل شهر نمودند و از خندق گذشتند بدیوار شهر رسیدند پیش سور این شهر
و حمله بردند و تیر زننده گان ایشان حمایت میکردند ایشان را و منجنیق ہا پی در پی
انداخته میشد تا اینکه دور کند فرنگیان را از دیوار شہر تا قدرت بیابند مسلمانان
بر نقب زدن چون دیدند فرنگیان سختی مقاتلہ مسلمانان را و کار فرمائی منجنیقان
شان را و قدرت نقابین را از نقب زدن و اینکه خود ایشان نزدیک رسیدند
بر ہلاک جمع کردند عقلا خود آبر امشورہ پس متفق شد رای ایشان بر طلب
امان و تسلیم کردن بیت المقدس بابر ای بها سلطان صلاح الدین پس فرستادند
جماعتی را از کلان ہا و اعیان خود ہا بحضور سلطان صلاح الدین برای طلب امان
آمدند سلطان موصوف اجابت شان نارد بگرد گفت نمیکنم باشما مگر ہمان
چیزی را که کردید با اہل این بلده در وقت تصرف خود در سنه ۴۹۲ هـ
از کشتن و اسیر کردن وجزاء السيئة بمثلها چون رسولان ناامید
و محروم برگشتند بالیان بن بیر زان شخصی فرستاد که امان برای او بطلبد
تا بحضور صلاح الدین رفته درین امر گفتگو کند سلطان موصوف اجابت
کرد بالیان در حضور سلطان حاضر شده او را در امر امان ترغیب نمود و التماس
کرد هر چند استرحام و استعطاف نمود سلطان اجابت نکرد چون از حضور
سلطان ناامید شد گفت ایها السلطان درین شهر خلقی انبوهند که شمار
ایشان را غیر از خدا کسی نمیداند بامیدامان از مقاتله دست کشیدند بمان اینکہ
امان ایشان را اجابت خواهی کرد فضا یکه اجابت کردی غیر ایشان را در حالیکه ایشان


فتوحات اسلامی

انر مرکرا راه در بنده گی اغلب دند پس آنگاه تار خود ناچار دیدم قسم بخداوندست
که کودکان فزنان خود را بدست خود میکشیم و اموال ده نقد خود را آتش می زنیم
و برای غنیمت بشما در همی دنیاری نمی گذاریم که شما اسیر کنید مرد یا زنی را چون
فارغ شدم صخره و بیت المقدس و مسجد اقصی ا خراب میکنیم بعد از ان میکشیم بند بها
مسلمانان که چیز ارند بلکه نمیکذاریم برای خددا به حیوانی را بعد از ان بیرون میشوم
بسوی شما و مقاتله میکنیم با شما مثل مقاتله شخصی که قصد ریختن خون خود
داشته باشد کشته نمی شود مردی از مانا اینکه بکشد مثل خود را از شمایان بطریق
عزت خواهیم مردیم و یا بطریق کرامت ظفر خواهیم یافت چون سلطان
این سخنان را شنید باندیشه فرو رفت و اصحاب خود را برای مشوره طلب کرد
بعد از گفت و شنید امان ایشان را پسندیدند بهرینکه از شهر بیرون نشوند
تا اینکه دانسته شود که عاقبت کار از چه حیز منکشف خواهد شد و فرمودند
که آنهاد دست اسیرند ایشانرا بخودشان میفروشیم بانچه در من با
و ایشان قرار گیرد پس درین هنگام صلاح الدین امان دادن فرنگیان را احسان
کرد که از مرد فقیر و غنی علی السویه ده طلا و از کودکان نرو ماده دو طلا واز زنان
پنج طلا گرفته شود بر این شرط که هر کس چهل روز این فدیه خود را داد نجات
یافت و اگر از مدت یکروز متجاوز کرد و فدیه خود را ادا نکند غلام کردد
پس بالیان بن بیزان در حال سی هزار دینار از مال خود از جانب فقراء
ادا کر دا جابت کرده شد بقضا ر خود ادا کردند تسلیم شد بیت المقدس
روز جمعه ۲۷ شهر رجب ۵۳۸ و بود آن روز روز مشهورو بیرقهای
اسلامیه را بردیوارهای شهر بلند کردند و بر هر دروازه شهر سلطان موصوف
امینی از امراء مقرر نموده تا اینکه انچه بر ایشان قرار گذشته به گیرند پس خیانت را
پیشه کردند و ادای امانت ابدرستی نکردند و قسمت کردند امنا اموال را
اکر بدرستی امانت رادا میکردند هر اینه خزاین پر و عموم مردم را میرسید
بعد ازین کار تمامی ایشان چنان درماندند که بخود همراه ایشان چیزیکه فدیه خود را
اداکنند و شانزده هزار مرد وزن و کودک اسیر کرده شد و سلطان از علوهمت
و شفقت و مرحمت خود ظاهر کرد برایشان چیز را که امکان زیادت نداشت
چنانچه از فقراء و محتاجین اندک چیزی میگرفت تا اینکه رها کرد سه هزار مردرا
بدون فدیه و درین شهر ملکه بیوه زن پادشاه ماسور یعنی اسیر کرد شد سابقه چون


فتوحات اسلامی
(۴۷۷)
ذکر هلاکت شدن فرنگ در اسروع و فتح قصابیہ

به صلاح الدین مقابل شد از لطف و حسن خلق و مهربانی انچه می بایست درباره آن زن
ظاهر ساخت چنانچه در وقت مکالمه اشکهای سلطان جاری بود و برای آن زن
مال وحشم و خدم ادرار با کرد و اذن داد او را در رفتن بسوی شوهر او که در قریه
نابلس محبوس بود پس رفت بسوی شوهر خود و بیرون آمد از شهر عالم بزرگی
که از فرنگیان در آنجا بود و همراه او مال با عبادت خانه بود از اناجیل و صخره
داقتی و قامه و غیرها که میدان آنرا غیر خداوند تعالی و از مال خود و نیز همچنان
بسیار بود صلاح الدین بران مالها تعرض نکرد اگرچه به سلطان گفتند که گهر و انچه
با اوست تا مسلمانان بان قوت گیرند سلطان فرمود که من خیانت نمیکنم نگرفت
از و غیراز ده دنیار مقرره را وفرستاد تمامی شان را همراه کسانیکه نگهبانی میکردند
ایشان را بسوی شهر صور بعد ازان سلطان حکم فرمود که مسجد و صخره را
از پلیدیها پاک نمایند و چون جمعه دیگر که چهارم شعبان بود خواندند مسلمانان
نماز جمعه را همراه سلطان در مسجد و بعد از ان سلطان خطیب و امام برای نماز ها
پنج گانه مرتب و مقرر فرمود و امر نمود که منبری جهته مسجد ساخته شود گفته شد
که نور الدین محمود منبری جهته بیت المقدس ترتیب داده و صنعت گران
به تحسین آن امر نموده بود به خوبی ساخته شده که در اسلام مثل آن دیده نشده
با مید اینکه حقتعالی بیت المقدس را بدست او فتح نماید آورده در مسجد د نهند
الان منبر مذکور در حلب است پس سلطان به حاضر کردن آن امر داد و بمقر در مسجد
نصب کردند از ساخت منبر تا اوردن او بیست سال گذشته بود و این یکی
از کرامات خوبی مقاصد او بود رحمۃ اللہ تعالٰی بعد از ان سلطان به آبادی مسجد اقصی
وصرف کردن طاقت را در تحسین آن و دور کردن آنچه را احداث کرده بودند
فرنگیان از صورت با حکم داد و فرنگیان بالای صخره را فرش رخام کرده صخره را
غایب نموده بودند پیش از انکه قسیسین فروخته بودند پیشتری را از صخره
برای واردین زیرا کسانیکه داخل میباشند جهته زیارت می آمدند میخریدند
بوزن طلا با مید برکت و هرگاه اندکی را از صخره بشهر های خود می بردند برای آنها
کلیسا ساخته در مذبح می آویختند پس بعضی از ملوک شان ترسید که صخره تمام میشوم
پس حکم داد که فوق آن رخام را فرش نمایند تا صخره محفوظ بماند سلطان
موصوف فرمود که صخره را ظاهر سازند پس هرگاه ظاهر شد مصحف های حسنه
و ربعات جیده را در آنجا نقل داد و قاری با قرآن شریف در آنجا مرتب فرما
چون قدر مجهود سعی کرد گمان می رود که علی
الاشهاد و ان نذر مهدائی را ادا کرده ده دهم شعبان
و ربیع الاخر به تیم کلی که به پیش بینی با دین
شاره با تیته مان دارد و طابور دیگر اولار
دراز در اراده شهر بقلعه جنگ سازت
و بهاد سنگرام سنگه آن در مصاف بدم
سید قاسم حیدر آباد و سه نفر دیگرو
ملازمان هم در این کار بدست راجه هیر اسنگد
جیلر دله همه رفته اند


فتوحات اسلامی
(۴۷۸)
ذکر جنگ و محاصره صور و قلعه کوکب

بسیار بر ایشان مقرر نمود پس مجددا نفوذ اسلام در آنجا تروتازه این کرامتی که فتح المقدس
باشد بعد از حضرت عمر بن الخطاب رضی الله تعالی عنه غیر از سلطان صلاح الدین کسی را
حاصل نشد رحمه الله علیه برای فخر و شرف او همین کار بسنده است و فرنگیان
که در آن شهر بودند و عزم رفتن داشتند اموال و متاع و ذخایر که امکان بردن
نداشت بقیمت ارزان میفروختند و تجار عسکریان و دیگر نصاری که از اهل
قدس بودند و از زمره فرنگیان نه بودند و در وقت فتح بیت المقدس خواهش
کرده بودند که ازان باز یه گرفته بر مکان خود ثابت باشند سلطان قبول نمود
بود اموال فرنگیانرا که ترک کرده بودند بسیاری خریداری کردند از قسم صندوقها
و غیره و گذاشتن آرد و کاه که مانند آن موجود می شد چون سلطان نادا و داد فقر
ازینها بسیار در فتند و تفریق محتشمش نمود سلطان بر غنیان و میوه زانیکه از کشورهای
فرنگیان بود مال فراوان را در انعام و بخشش نمود برای کسانیکه جبهه طبابت
و معالجه داخل مملکت شده بودند و التماس نمودند که سال دیگر را در شهر حته معالجه و
غمخواری مریضان و عاجزها بمانند بعد از ان سلطان صلاح الدین بدستردان مدینه
قدس تا بیست و پنجم شعبان اقامت نموده احوال و امور شهر را مرتب مینمود ابتدا
به تاسیس رباطا و مدرسه با اقدام کرد پس گردنها و دارالاسباب مدرسه با عبود
ساخت و آن در نهایت نیکوئی بود مدت غلبه فرنگیان بر بیت المقدس نود یکسال
بود زیرا که تصرفشان در سنه بود و در سنه از تصرف شان بیرون شد
هرگاه فارغ شد سلطان موصوف از امریت القدس جانب بلده صور
حرکت نمود در حالیکه جمع شده بودند درین شهر مردم بسیار از فرنگیان مرکیش
که تاجری از تاجران فرنگیان بود در ان شهر صاحب و والی گردیده بود ستیان
به کمال خوبی اجرا میداشت و سعی در نگهبانی شهر ظاهر میکرد در هنگامیکه سلطان
صلاح الدین بد شهر عکا رسیده بود در آنجا چند روز اقامت ورزید خبرت
به مرکیش رسید وی در محکمه شهر صور سعی بلیغ نمود چنانچه دورادور شهرها دیوار
بلند گردانید و خندق عمیق تعبیه نمود و از طرف دیگر بدریا متصل ساخت
گویا شهر مانند یک جزیره در میان آب بود که امکان رسیدن بآن نداشت
و نزدیک شدن محال بود سلطان موصوف از عکا کوچیده به نهم شهر رمضان
به شهر یکه نزدیک شهر صور بود نزول فرمود چنانچه شهر دیده میشد تا اینکه تمام
لشکریان او جمع گردیدند و مردم دیوالحق شدند و بیست و دوم رمضان طارقی