Afghanistan Digital Library

adl0900

http://hdl.handle.net/2333.1/sqv9s580

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


( ١ )

خطا قائلها في الهدى و انما الكوكب يبدو في الخفيف
الحمد لله و المنه که درین زمان سعادت تو امان بعون وفضل باریزمشان در عهد عدل تمهید
پادشاه افغانستان سلطان المسلمین محمد نادر خان غازی خلد الله ملکه وسلطانه بسعی و ہمت جناب
جلالتماب عبدالرحیم خان نائب سالار لشکری و وکیل نایب الحکومه کشوری کتاب لا جواب

سنه ١٣٤٨ هـ ق
تاریخ فتوحات اسلام
جلد اول
سنه ١٣٠٩ هـ ش

بمعه مضى فتوحات نبویه صلی الله علیه وسلم از مؤلفات مینا سید احمد بن سید زینی دحلان
اسكنه الله بحبوحه الجنان مصدر زمان ساله بترجمه علما کرام دار المسرت هرات صانها الله تعا

بطبع است امداد نواز الدین خان سلجوقی

فارسی آل اندیا رادیو برای شنوندگان
د. ارسال مجانی این نشریه منوط به
صحیح و واضح شنوندگان برای ارسال

روزهای دوشنبه
برنامه نیم روز
٣٠ - ٩ موسیقی ایرانی ٤٥ - ٩
دقیقه آشنا شوید ، گفتاری درباره
ایالت اوتر پردیش ٠٥-٩ اخبار اوضاع جهان
یکشنبه : پنجم : ٠٥-٩ موسیقی ایرانی ٣٠-٩

برنامه شامگاهان
جمعه : سوم : ٣٠-٩ برنامه خرد سالان ٣٠-٩
مطالب هنه .
شنبه : چهارم : ٣٠-٩ موسیقی ایرانی ٣٠-٩
عقایدی در باره ازدواج بین مردم ایالات

ساعات نه و بیست و پنج دقیقه .
٦٠/٧٢ - ٦١/٦٠

از شهر بوقت طهران
پانزده دقیقه
از شهر بوقت طهران


( ۲ )
فهرست ترجمه فتوحات اسلامیه بعید یعنی فتوحات نبویہ علی صاحبھا الصلوة والسلام
مضمون	صفحه	مضمون	صفحه
خطبہ وافتتاح کتاب	۱	بیان فتح قیساريه ومحاصره غزه	۵۳
ذکر فرستادن جیش اسامہ رضی اللہ تعالیٰ	۴	بیان فتح بیان و واقعہ اجنادین	۵۴
ذکر واقعه اول سوق جیش اسامہ رضی اللہ عنہ	۸	بیان فتح بیت المقدس	۵۵
ذکر فرستادن ابو الولید بن یزید بطرف مدینہ بغرض طلبیہ مہدی	۱۰	بیان اخبار حمرص بعدیکہ برقل مسلمانان بخیار مصالحہ نمود	۵۸
ذکر سجاح بنت الحارث	۱۲	بیان فتح جزیرہ و ارمنیه	۵۹
ذکر توجیہ خالدبن الولید رضی الله عنه بمدینہ بمقابلہ مسیلمہ الکذاب	۱۴	فتح مصر واسكندریہ	۶۳
بیان رفتن خالد بن ابو الولید رضی بطرف عراق	۲۰	بیان فتوحات عراق	۸۱
بیان خروج مادرا رحیرہ	۲۴	بیان خبر نمارق	۸۳
ذکر فتح عين التمر	"	بیان واقعه کوشان لطف سعادت ابی عبیده رضی الله عنه بجر یوسم	۸۴
بیان واقعه دومة الجندل	۲۵	بیان واقعه بویب	۸۶
بیان واقعه شی در میل	"	بیان خبر خنافس وسوق بغداد	۸۷
بیان واقعه فراض	۲۶	بیان خبر ام قادسیه و شورش آن و پادشاهی بزدجرد	"
بیان ارتداد قبایل بنی عامر و ہوازن و سلیم	"	بیان روز ارماث	۱۰۳
بیان ارتداد اهل بحرین	۲۸	بیان روز اغواث	۱۰۶
بیان ارتداد اهل عمان و مهره	۳۰	بیان وقایع بعد فتح قادسیه تا فتح مدائن کسرا	۱۱۴
ذکر ارتداد اهل یمن نسخ مسلمانان	"	بیان فتح مدائن که ایوان کسری در آن بود	۱۱۵
بیان فتح ولایات شام	۳۴	بیان مقدار غنائم و تقسیم آن	۱۱۷
بیان واقعه اول بک شام	۳۶	بیان واقعه جلولا دخش در سال ۱۶	۱۲۰
بیان واقعه اجنادین	۴۳	بیان شهر حانان هرمز و کوفه	۱۲۲
فتح دمشق	۴۴	شرحی فتح تکریت و موصل	۱۲۳
غزوة فحل	۴۶	بیان فتح ما سبذان	۱۲۴
فتح بیسان و طبریہ	۴۸	بیان فتح قرقیسا در سال شانزدهم	"
واقعه مرج الروم	"	غزوه فارس از بحرین	۱۲۴
بیان فتح حمص و بعلبک وغره	۴۹	بیان فتح اهواز و مناذر و نهریری	۱۲۵
بیان فتح قنسرین و داخل شدن	۵۰	بیان فتح رامهرمز و دستر دلیلیتره	۱۲۶
بیان فتح حلب و انطاکیہ و نهایت آن	۵۱	بیان فتح سوس	۱۲۶


مضمون صفحه مضمون صفحه
مصالحه لشکریانپور ۱۲۹ بیان صلح ارمینیه و آذربایجان ۱۵۸
بیان رفتن مسلمانان بکرمان و غیره ۱۳۰ بیان غزا کردن حضرت معاویه رضی الله تعالی عنه در روم ۱۶۰
بیان واقعه نهاوند " بیان غزا در افریقیه "
قضیه نهاوند ۱۳۲ بیان غزوه کابل "
بیان فتح دینور و غیره و غیره ۱۳۹ بیان فتح افریقیه "
بیان فتح همدان و ماهین و غیره ۱۴۰ ذکر انتقاض عهد افریقیه و فتح آن ثانیاً ۱۶۲
بیان فتح اصفهان " بیان غزوه اندلس ۱۶۳
بیان فتح زویله ۱۴۱ بیان غزوه قنسرین "
بیان فتح همدان مرتبه ثانی بیان فتح قزوین وزنجان " بیان فتح قبرس خلافه حضرت عثمان غزا کردن معاویه رضی الله تعالی عنها ۱۶۳
بیان فتح قوس جرجان طبرستان ۱۴۲ ذکر انتقاض عهد اهل فارس ۱۶۴
بیان فتح طرابلس غرب و برقه " ذکر غزا کردن سعید بن العاص رضی الله عنه طبرستان "
بیان فتح آذربایجان ۱۴۳ بیان غزوه صواری ۱۶۵
بیان فتح باب ۱۴۴ ذکر مقتل یزدجرد بن شهر یار ملک فارس "
بیان فتح موقان " بیان فتحین عباد بن عباد بن مطهر رضی الله تعالی عنه خراسان و فتح آن ۱۶۶
بیان غراسی ترک ۱۴۵ بیان فتح کرمان ۱۶۸
بیان فتح خراسان ۱۴۶ بیان فتح سجستان و کابل و غیره ازان " ۱۶۹
بیان فتح شهر زور و صامغان ۱۴۹ ذکر غزوه مضیق قسطنطنیه ۱۷۰
بیان غزا کردن معاوید رضی الله تعالی عنه بولایت روم " ذکر غزوه بلغو "
بیان فتح توج " ذکر خروج کرکان همراه بادشاه خود قارن نام ۱۷۱
بیان فتح اسطحر و جور و غیره ۱۵۰ ذکر غزوه حصن المرأه ۱۷۲
بیان فتح فسا و دارابجرد ۱۵۱ ذکر شکستن اهل قبرس عهد را و جزای شان در ۳۲ ۱۷۲
بیان فتح کرمان ۱۵۴ ذکر فتح رودس در ۳۳ ۱۷۳
بیان فتح سجستان " ذکر غزوه سند ۱۷۵
" " ذکر غزوه قسطنطنیه ۱۷۶
بیان فتح مکرور و اهواز ۱۵۵ ذکر فرامش یافتن بن نافع بلاد سوس بیان سیاق وقایع ۴۶ ۱۷۹
بیان قصه سلمه بن قیس الاشجعی و اکراد " ذکر صلح کردن عبد الملک بن مروان با ملک روم ۱۸۵
بیان وفات انحضرت عثمان رضی الله تعالی عنه ۱۵۷ ذکر غزوه مهلب با بابی از خوارج پیشتریکه والی خراسان بود ۱۸۶
بیان مخالفت اهل سکندریه " ذکر فرستادن لشکر حجاج بن یوسف برای در کردن شبیب بن اشعث ۱۸۷


( ۴ )

مضمون | صفحه | مضمون | صفحه
فتح عالی قلا | ۱۹۴ | ذکر غزوۀ دیگر در غور | ۲۲۷
ذکر غزا نمودن قتیبه رضی الله تعالی عنه بولایت سیند | ۱۹۵ | ذکر فتح بلغر | ۲۲۸
ذکر فتح طوانه که از بلاد روم است | ۱۹۶ | ذکر غزای مسلم بن سعید کلابی با ترکان | ۲۳۱
ذکر غزوۀ نو مسکت در ارمنیه | ۱۹۷ | ذکر غزوۀ که در اندلس واقع شد | ۲۳۲
غزا کردن قتیبه رضی الله تعالی عنه شهر بخارا را و فتح آن | 〃 | ذکر غزای ولایت غور | 〃
ذکر صلح قتیبه رضی الله عنه با اهل سغد | ۱۹۹ | ذکر غزوۀ ختل و غور | 〃
ذکر فریب نزک و فتح طالقان | 〃 | ذکر وقائع اشرس بن عبدالله سلمی با اهل سمرقند و بخارا | ۲۳۳
ذکر فتح هند و کشتن زاهر ملک آن | ۲۰۳ | ذکر غزای ماوراء النهر | ۲۳۵
ذکر غزوۀ سند و تسخیر آن | ۲۰۵ | ذکر واقعۀ جنید بن عبدالرحمن مری در شعب | ۲۳۶
ذکر فتوحات موسی بن نصیر در افریقیه | ۲۰۶ | ذکر قتل عبدالرحمن غافقی امیر اندلس | ۲۴۱
در بیان غزا کردن قتیبه بن مسلم کش و نسف را | ۲۰۷ | ذکر امارت مروان بن محمد در ارمنیه و آذربیجان | ۲۴۲
ذکر فتح اندلس | ۲۰۸ | ذکر کشته شدن خاقان ملک روم | ۲۴۵
ذکر غرق شدن مسلمانان که بنایت دریای اندلس رفتند | ۲۱۰ | ذکر غزوات نصر بن سیار کنانی در ماوراء النهر | ۲۴۶
ذکر غزوۀ سجستان | ۲۱۱ | ذکر غزوۀ مروان بن محمد بن مروان | ۲۵۱
ذکر صلح خوارزم شاه و فتح خام جرد | 〃 | ذکر صلح نصر بن سیار هراه اهل سغد | ۲۵۲
ذکر فتح سمرقند | ۲۱۲ | ذکر تصرف رومیان در ملاطیه | ۲۵۳
ذکر غزوۀ قتیبه رضی الله تعالی عنه شاش و فرغانه را | ۲۱۴ | ذکر غزوۀ کش | 〃
ذکر غزوۀ شاش | 〃 | ذکر غزوۀ طبرستیان | ۲۵۵
ذکر فتح کردن قتیبه رضی الله عنه شهر کاشغر را | ۲۱۵ | ذکر شکستن اسد عهد مسلمانانرا | ۲۵۶
ذکر شهید شدن قتیبه رضی الله تعالی عنه | ۲۱۶ | ذکر نقض عهد نمودن دیلم | ۲۵۷
ذکر والی شدن یزید بن مهلب خراسانرا | ۲۱۷ | ذکر خروج استاد سیس | 〃
ذکر فتح جرجان و طبرستان | 〃 | ذکر فتح مدینۀ باربد از بلاد هند | ۲۵۹
ذکر فتح ... ثانی جرجان | ۲۲۰ | ذکر غزای مهدی با نصارای روم | ۲۶۰
بیان محاصرۀ قسطنطنیه | ۲۲۱ | ذکر غزوۀ هارون الرشید با نصارای روم | ۲۶۱
ذکر غزوۀ ترک | ۲۲۳ | ذکر غراسے خزر در بلاد مسلمین | ۲۶۳
ذکر غزوۀ سغد | ۲۲۴ | ذکر غزای روم | 〃
ذکر واقعه که در بین عباسی و سغد واقع شد | ۲۲۵ | ذکر فتح مدینه هر قله و قبرس و غیرها | ۲۶۵
ذکر غزای مسلمانان در بجزر و ظفر یافتن اهل خزر را | ۲۲۷ | ذکر قتال فرنگیان به اندلس | ۲۶۶


[BLANK PAGE]


( ۵ )

مضمون صفحه مضمون صفحه
ذکر غزوۀ داندلس تا بلاد فرنگ ۲۶۶ قصه مالک شدن رومیان بلاذ کر د را ۳۱۶
ذکر غزوۀ مامون الرشید با روم ۲۶۸ قصه انچه کردند رومیان با اهل جزیره 〃
ذکر خروج روم بر زبطره ۲۶۹ ذکر شکست خوردن رومیان و اسیر شدن کفار 〃
ذکر فتح عموریه یعنی بروسه 〃 ذکر غزوه های هندوستان ۳۱۷
ذکر غزوات زیادة الله بن ابراهیم عامل افریقا ۲۷۱ ذکر محاربه نمودن امیر ابوالقاسم کلبی میر صقلیه ۳۱۸
ذکر غزواتی که در افریقیه واقع شد ۲۷۲ ذکر داخل شدن روسیه در دین نصرانیت 〃
ذکر غزوات و فتوحات بافریقیا ۲۷۵ استطراد ۳۲۰
ذکر فتح شهر قصر یانه ۲۸۱ ذکر دولت فرنسیس ۳۲۷
ذکر رفتن رومیان بطرف مملکت مصر ۲۸۲ دولت انگریز که انرا انگلتر ا میگویند ۳۲۹
ذکر غارت کردن صحرانشینان بر زمین حجاج ۲۸۳ دولت نمسا ۳۳۰
ذکر فتوحات و غزوات بافریقیا ۲۸۶ ذکر دولت روسیه 〃
ذکر غزوای بزرگ اندلس در شهرهای مفرنکیان ۲۸۷ اما دولت روسیه که مسکوف نامیده میشود 〃
ذکر مقاتله با پادشاه زنگیان ۲۸۸ اما دولت اسپانیا که اسپانیول نیز گفته میشود 〃
بیان مالک شدن پادشاه روم شهر لولکو را ۲۹۲ اما دولت پرتوغال ۳۳۱
ذکر مالک شدن مسلمانان شهر سرقوسه را ۲۹۳ اما دولت هولاند که فلمنک گفته میشوند 〃
ذکر جنگ رومیان و وفات یافتن با زمار ۲۹۶ اما دولت دینمارک 〃
ذکر محاصره کردن مقالبه قسطنطنیه را 〃 اما دولت بلجیک 〃
ذکر حرب بین مسلمانان و رومیان ۳۰۱ اما دولت سویسره 〃
قصه بیرون شدن روسیه بشهر های اسلام ۳۰۴ اما دولت با واریا 〃
قصه حرکت کردن مرزبان بن محمد با پادشاه بطر قرت ۳۰۷ فایدۀ اوّل 〃
ذکر غزوۀ بصقلیه ۳۰۸ فایدۀ ثانیه ۳۳۲
ذکر استیلا ر روم بر شهر رز یه ۳۰۹ تتمیم کلام ۳۳۳
ذکر فتح طبرمه از صقله ۳۱۱ ذکر غزوه یمین الدوله سلطان محمود بن سبکتگین غازی ۳۳۵
مالک در سدن رومیان بلاد ۳۱۳ ذکر غزوۀ دیگر ایضاً بطرف هند 〃
در استیلای رومیان بر طلیعه و طرسوس 〃 ذکر غزوۀ بهاطیه از بلاد هند ۳۳۶
ذکر بیرون شدن نصارای روم بر شهرهای اسلام ۳۱۴ ذکر غزوۀ ملتان 〃
ذکر مالک شدن رومیان شهر انطاکیه را ۳۱۵ ذکر غزوۀ کواکیر ۳۳۷
ذکر مالک شدن رومیان شهر حلب و باز گشتن 〃 ذکر غزوه بطرف هند 〃


( ۷ )
مضمون صفحه مضمون صفحه
غزوه دیگر ۴۳۵ ذکر کوچ کردن فزنگیان بطرف دمشق شام اسدالدین و قصد یافتن ایشان دمشق را ۵۰۴
غزوه دیگر ۴۳۶ ذکر سوختانیدن رعایا و واقعه اسطول ۵۰۶
ذکر سفارت رفتن طاغیه بر امیرالمسلمین ۴۳۷ آمدن پادشاه المان بشام و موته ۵۰۹
غزوه دیگر ۴۳۸ ذکر واقعه مسلمانان و فرنگیان برعکا ۵۱۰
غزوه دیگر ۴۳۹ ذکر بیرون شدن فرنگیان از خندقهای خود ۵۱۲
غزوه دیگر " ذکر کمک رسیدن بطلب قلیه فرانش بعد از ابی در شام پس ۵۱۴
غزوه عظمی ۴۴۳ ذکر مالک گردیدن فرنگیان شهر عکا را ۵۱۶
ذکر استخلاص جنگی از دست نصاری ۴۴۶ ذکر کوچ کردن فرنگیان بطرف عسقلان ۵۱۹
ذکر غزوه سلطان ابوالحسن بجانب اندلس ۴۴۷ ذکر کوچ کردن فرنگیان بشهر نظرون ۵۲۱
ذکر ابتدای جنگهای صلیبی ۴۵۴ ذکر رفتن سلطان صلاح الدین بشهر قدس ۵۲۲
ذکر مالک شدن فرنگ قونیه و انطاکیه را ۴۵۶ ذکر مصالحه با فرنگیان ۵۲۵
ذکر تلک فرنگ سمرقلمان را ۴۵۸ ذکر مالک شدن فرنگ قسطنطنیه را ۵۴۴
بیان مصالحه اهل عقه و حصن با فرنگیان ۴۵۹ ذکر غارات فرنگ بشام و حصن الاکراد ۵۴۶
بیان تلک فرنگ بیت المقدس را " ذکر ظهور فرنگ بطرف شام و رفتن ایشان بطرف مصر ۵۴۷
بیان مالک شدن فرنگ شهر سروج و حیف و قیساریه را ۴۶۰ ذکر محاصره نمودن فرنگی دمیط را تا اینکه مالک شدند ۵۴۹
ذکر فتح لاذقیه ۴۸۲ ذکر مالک شدن مسلمانان دمیاط را از فرنگ ۵۵۳
ذکر فتح صهیون ۴۸۳ ذکر وفات ملک العادل ۵۵۶
ذکر فتح عده چند از قلعه ها ۴۸۴ ذکر پس آمدن بیت المقدس بدست مسلمانان ۵۵۸
ذکر فتح قلعه برزیه ۴۸۵ ذکر مالک شدن فرنگ دمیاط را بار دگر ۵۵۹
ذکر فتح درب ساک ۴۸۹
ذکر فتح بغراس ۴۹۰
ذکر مصالحه مسلمانان با صاحب انطاکیه ۴۹۱
ذکر فتح قلعه کرک و مجاور آن ۴۹۲
"
۴۹۳
بیان رفتن فرنگیان بکی از شهرهای مجاوره کردن ایران ۴۹۸
و پر واقعه دیگر ۵۰۱
ذکر واقعه بزرگ در عکا ۵۰۲


(۸)
اسمای علمای کرام که کتابت فقهی اسلامیه را فرمودند با نمرهای امیر جانشان نمودند انقر قرار است
نمره | اسم | شغل | من | الی | ملاحظات
۱ | خطبه کتاب بطبع آقای خلیل الله جان | نوابزاده خلیل الله | صفحه ۲ | صفحه ۳
۲ | جناب ملا عبدالغفار خان | خطیب هرات | " ۴ | " ۶۳
۳ | جناب آخند زاده میرا براهیم خان | مدرس | " ۶۴ | " ۸۷
۴ | جناب خواجه ملا عبد الرحمن خان | " | " ۸۸ | " ۱۲۰
۵ | جناب آخند زاده ملا حبیب الله خان سلجوقی | " | " ۱۲۱ | " ۱۴۴
۶ | جناب آخند زاده ملا عبد الله خان " | " | " ۱۴۵ | " ۱۷۰
۷ | جناب آخند زاده ملا میر عطا محمد خان | " | " ۱۷۱ | " ۱۹۵
۸ | " " " " | " | " ۲۸۹ | " ۲۱۳
۹ | جناب آخند زاده ملا عبد الغفور خان سلجوقی | " | " ۱۹۶ | " ۲۲۳
۱۰ | جناب آخند زاده ملا نعمت الله خان " | " | " ۲۲۴ | " ۲۴۷
۱۱ | جناب حاجی ملا عبد الباقی خان | " | " ۲۴۸ | " ۲۷۵
۱۲ | جناب حاجی ملا محمد صدیق خان | امام ارگ | " ۲۷۶ | " ۲۹۹
۱۳ | جناب آخند زاده ملا محمد صدیق خان | مدرس | " ۳۰۰ | " ۳۲۱
۱۴ | " " " " | " | " ۳۰۵ | " ۳۲۸
۱۵ | جناب ملا عبدالله خان | شاعر | " ۳۲۱ | " ۳۴۰
۱۶ | جناب آخند زاده ملا عبد الوهاب خان سلجوقی | مدرس | " ۳۴۱ | " ۳۶۴
۱۷ | جناب آخند ملا میر غلام رسول خان | خطیب جامع هرات | " ۳۶۵ | " ۳۲۸
۱۸ | جناب آخند ملا صلاح الدین جان | مدرس | " ۴۲۹ | " ۴۴۰
۱۹ | جناب ملا غلام رسول خان | کاتب | " ۴۳۱ | " ۴۶۴
۲۰ | جناب حاجی ملا تاج محمد خان | مدرس | " ۴۶۵ | " ۴۸۸
۲۱ | جناب ملا محمد سعید خان مرحوم | " | " ۴۸۹ | " ۵۰۶
۲۲ | جناب قاضی شمس الدین خان | " | " ۵۰۷ | " ۵۳۰
۲۳ | جناب آخند زاده ملا محمد اکرم خان سلجوقی | " | " ۵۳۱ | " ۵۶۰

از اینکه جنابان فضایل آگا بان علمای گرام فوق ترتیب اسامی شان بلحاظ صفحه آمده امید عضو است


بسم الله الرحمن الرحیم
فضل الله المجاهدین
علی القاعدین
اجرا عظیما
خفافا وثقالا
انفروا وجاهدوا
باموالکم
وانفسکم فی سبیل الله ذلکم خیر لکم ان
کنتم تعلمون

الحمد لله حمدا کثیرا که در این زمان سعادت توامان بعون و فضل ایزد منان و عهد عدالت بنیان
پادشاه افغانستان سلطان المسلمین محمد نادر خان غازی خلد الله ملکه و سلطانه و سعی و
همت جناب جلالتماب عبد الرحیم خان نایب سالار عسکری و وکیل نایب الحکومه قطغن و بدخشان و غیره

سنه ۱۳۴۸ هجری
تاریخ فتوحات اسلامیه
سنه ۱۳۰۹ هـ ش

الاسمای مسماه تایقونه از مؤلفات مولینا سید احمد بن سید زینی دحلان مکه معظمه که باهتمام
مصدر زمان بنده علمای کرام و با بصیرت بر اثار مؤلفه مؤلفین ماتحت نظارت جلالتماب نایب سالار صاحب
باهتمام ملا فخر الدین خان سلجوقی

نساخ حاجی محمد سید بلخی
در مطبعه قطغن بر حسب چهار باغ هوا طبع شد
تاریخ ۱۸ حوت ۱۳۰۹ یوم چهار شنبه
باهتمام حاجی عبد الصمد خان قطغنی


دیباچه کتاب
(۲)
فتوحات اسلامی
(بسم الله الرحمن الرحیم)
مبارک است بنام تو افتتاح کلام * تبارک اسمک یا ذا الجلال و الاکرام
اولین نوری که سوادیده بینش را به پرتو قبول مقدمات معرفت کحل الجواهر کشد - و نخستین
فروغی که ظلمتکده آفرینش را به زیب استعداد علم و حکمت شرف قبول هد ستایش و نیایش حضرت
خداوندی بخشد است جلت عظمته و تعالی جده که ارواح پاک، روان های مقدس، اشخاص تابناک
ستاره گان درخشان، کره‌های بلند و دره های وسیع، محیط فراخ، زمین ثابت، عظمت و هیبت
طوف عرش ابهت و جلال و سرگرم طلسم کار و بار و مدهوش نیرنگ افتخارند. ناله‌های
سحری بلبل، جلوه‌های صبحی گل، بهار خرم و دلگشا، نسیم لطافت آمیز حیات بخشا به
آهنگ و نوای ترانه عاشق و ادای و شعف عجز و انکسار اند. شمشیر آبدار جوانان
عرب پابوسه بر رکاب عبودیت او نزدی، عروس فتح و ظفر را به آغوش مرام نکشیدی
و ارواح گلگون شهدا تا به قطره یاقوتی لعل فام خونابه خویش خاک راه محبت او نشدی
همچو مرغان بهشتی با انجمه قرمزی بر غرفات فردوس برین پر و بال نگشودی. آری
تا پرتوی از فروغ جمال بی مثالش نمی تافت اشعه سنان بارقه و شمشیرهای
برهنه عرب کران تا کران محیط را بقعه نور و حوضه جو نمی گردانید. و اگر هما‌ی
فضل و مرحمتش سایه نمی گسترد سرتاسر دنیا بسایه لوای سعادت التوا و اعلام فره‌قد
فرسای اسلام نمی پناهید. و همچنین بهترین پیرایه که رخسار شاهد دلغریب
سخن را مشاطه گی نماید و خوش ترین غازه که عذار معانی را آراستگی بخشد و صفت
نعت حضرت خاتم النبوت است که نهال برومند اسلامت در بیشه‌های مسعود
دیانت و سعادت در ساحه غبرا به آبیاری سحاب فضل و کرمت او نشو و نما یافته و دیوان
معالی و مقدمات مقدسه اخلاقی بنام نامی آن سر دفتر گرامی منقبت اکلیل شرف و جلال
پذیرفته است. و مدت ال عظام و اصحاب کرام او است که مقدمه الجیش جنود مجند اسلام
و قلب و جناح عساکر فیروزی اثر اسلامند. پر تو نزول رحمة افاضه برکات از پیشگاه جناب
حضرت فاضل الحاجات در روضه مطهر و روح فتوح بیگم بیگمات و مفتح موجودات و بر ال و اصحاب
انجاب او تا مادامی که مینای زمرد با در درخشان است و شاخه‌های رختان سبز در جنبش. تا دامی
که لاله های یاقوتی سرخ بر ساقه‌های مرمرین سبز از پرچم فتح و سعادت بر سنان عزم و ارادت
اسلام نشانی دهد و رخسار زرین خورشید توی پردهای خونین شفق بهر صباح متا از انقلا[ب]
جمال شهدا از بر نقاب گلناری خون بیانی کند آمین.
اما بعد از آنجاکه علم و تاریخ گذشته گان دانستن موجب ارتقا و انحطاط عالم اسلام


فتوحات اسلامی
(٣)
دیباچه کتاب

برای فرقه اسلام و خصوصاً حزب مجاهد امروزه شان امرسیست محتم و فرضیست لازم دانستن این علم خرم
باعث بقا روح شجاعت و ادامه دوام حیات و سعادت ملیت شناخته میشود یادگار روزگار زندگانی
و دوره با مسعود و درخشان ابدین و حفظ آثار و ثبات کارهایی که ادوار سلف صالحین و مفاخرت و
دیانت و افتخار فهرست شمرده میشود هم در زبان فارسی هم چه تاریخی که آن سرگذشت های مقدس
و شیونات مبارک ابرا ندازه فهم عامه بطور تفصیل تسهیل شرح در موجود نبود لهذا تاریخ
مقدس فتوحات اسلامیه بعد از گذشتن فتوحات نبویه تالیف فرید العصر والآوان عالی الهمة
عظیم الشان شیخ الاسلام اقطار حجازیه مفتی سادات شافیه در مکه مکرمه مولانا سید احمد
ابن سید زینی دحلان اسکندریه بجز قمر الجنان که مشتمل بر اولین فتح زمان خلافت
سوق جیش اسامة بن زید رضی الله تعالی عنه تا فتوحات سلطان عبدالحمید ثانی از حیث ایجاز
کلام و طلاقت بیان و صحت اخبار و نقد و داشتن اطلاعات متامخه تاریخی صحیح و جامعی تعلیم میدهد در سال
١٣٣٢ هجری قمری تألیف شده از زبان عربی بفارسی که فارسی زبان افادتی دهد و ابنای وطن منتفع
افزاید در نوروز سال ١٣٠٩ هجری شمسی مطابق ١٣٥١ قمری که نوروز فتوحات در شاهی
سرتاسر افغانستان انهار لطف و موهبت بخشوده و کرات و کرات در وطن ابواب سعادت
و امنیت اگشوده بود بحسن کوشش و اسلامیت گستری و صفاء عقیدت و دین پروری
جناب مستطاب شجاعت مآب عبدالرحیم خان نایب سالار شجاع پسر مرحوم عبدالقادر خان کوهستانی
قوم صافی در حالیکه اداره نظم و نسق امور ملکی و کفایه مهمات عسکری این ولایت را داشتند
بصرف پول زیاد از مال شخصی خودشان مخلصانه و خالصاً بخدمت خلق الله از طرف خلاقیت
با مرد احکام مومی الیه ترجمه تالیف گردید و این ترجمه بنام تواریخ اسلام که نام معنوی
و تاریخی است نامیده شد. آرزو میرود تبصدای بلند این نفیر و ناله های حزین این
تاریخ روان های فسرده و حیات آزرده ما از خواب غفلت بیدار و از سستی دذر آن هشیار گردد و بدیم
زمین های را که گذشته کا با خون سرخ خویش گلزار نمودند و برای کلمه اسلامیت بقربانی اولاد
بفدای جان به مرگ جوانان خود حاصل کردند وقایعی را که چندین بار بآب دیده تر نموده و بخون دل شستند
چون نوبت بما رسید با کمال ندامت و پستی اعاده نموده و به نهایت ذلت و زبونی بدست
دشمن سپردیم. (رج دشمن نکند آنچه بخود ما کردیم).
دیباچه کتاب هذا حسب الأحکام نایب سالار موصوف از قلم خلیل مهم المتخلص بخلیلی کوهستان تحریر شد
و بعد مولف موصوف میفرماید که میگوید بند فقیر خادم طلبة العلم بالمسجد الحرام كثير الذنوب والآثام
المرتجى من ربه الغفران احمد بن زینی دحلان غفر الله له ولوالديه ومشائخه ومحبيه والمسلمين
اجمعین که این چند در قایست جمع کردم به غایت اقتصاد در آن فتوحات اسلامیه که صحاب
النبی صلى الله عليه وسلم و کسانیکه بعد از ایشان از خلفا و ملوک اسلام با پنجه و زنان میدانی کر رضی الله عنه واقع
گردید بود شروع نمودم این کتاب فتوحات اسلامی بعد معنی فتوحات نبوی نام نهادم سيلول در فتوحات
سوق جیش اسامة بن زید است که بآن میشود اللهم اغفر للمؤلف ولمن سعى فيه ولساير المؤمنين


فتوحات اسلامی (۴) ذکر فرستادن جيش اسامه رضي

ذکر فرستادن جيش اسامه رضي الله تعالي عنه
حضرت رسول صلي الله عليه وآله وسلم در آخرين زمان حيات خود لشکري را تحت قيادت اسامه بن زيد رضي الله عنه آراسته کرده امر نمودند بموضعی که پدرش زید بن حارثه شهید گردیده بود رفته باکفار مقاتله نمايد اطراف اکناف سرحد بلقا و داروم را که از زمین فلسطین و شرقی شام است پامال سم ستوران اسلام نماید ليکن پيش از رفتن لشکر اسامه انحضرت صلي الله عليه وسلم دار بقا رحلت نمودند [انا لله وانا اليه راجعون] لهذا وقتي که حضرت ابابکر صديق رضي الله عنه برسند خلافت نشست عا انکه بعضی از اصحاب رأي به تعطيل سوق عسکر دادند و از طرف دیگر بسیاری قبايل عربی مرتد شدند حضرت صدیق رضي الله عنه با عزم متین فکر رزین فرمودند اولین امری را که اجرا نمایم همانا سوق جيش اسامه رضي الله عنه است که انحضرت صلی الله علیه وسلم در حین حیات خود تجویز نموده اند اگر در ندهگان وجودم را پاره پاره نامد از اراده خود منصرف نخواهم شدع بنا بران اسامه و متابعینش برای سرکوبی قبایل مرتد او جانب بلاد قضاعه فرستاد آنها بعد از قتل و غارت و اسیر نمودن بالی ابنی در ظرف چهل روز مراجعت نمودند. الحق فرستادن جيش اسامه رضي الله عنه يکی از اعظم و انفع امور اسلام بود چه اعراب قوت وسطوت اسلامیان پی برده از عزمهای که بدلی می پرورانیدند انصراف ورزیدند. پس از وفات انحضرت صلی الله علیه وسلم بسیاری اعراب مرتد شدند گر قریش و بنی ثقیف که خداوند آنها را بدین مبین اسلام ثابت گردانید. لیکن یگانه ذریعه ثبات قریش سهیل بن عمرو عامری شد که مانند حضرت صدیق اکبر رضي الله عنه بواسطه خطبه پر هات کاتی خود مردم مدینه منوره را از وفات رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر داده به پا بندی اسلام توصیه نمود. زمانیکه خبر مصیبت اثر رحلت انحضرت صلی الله علیه وسلم بمکه مکرمه رسیده از اثر جانکاهش تزلزل و اضطراب ری شد و نزدیک بود بطایلی مکه از اسلام عودت نمایند سهیل بر درب کعبه ایستاده فریاد زد اهل مکه با طریقی که دیامند بعد از حمد و ثنای خداوندی همه مردم را از وفات انحضرت صلی الله علیه وسلم آگاه گردانید فرمود ای مردمان کسی که معبودش محمد صلی الله علیه وسلم بود او نفردوس اعلی صعود نموده و هر کسی که حق تعالی معبودش میباشد خداوند بصفت حیات موصوف است که هرگز نمی میرد ایا نمیدانید که حق جل و علی شانه در قران مجید خود فرموده أَنَّكَ مَيِّتٌ وَأَنَّهُمْ مَيِّتُونَ و نیز در جای دیگر فرموده وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ الى آخر الايه ایها الناس بخدا وند قسم تا وقتیکه

-۱-
بلقا
شهریست از اعمال
دمشق واقع بین
شام و وادی القری
معجم

-۲-
داروم
قلعه ییست از
نواحی شام
معجم

-۳-
قضاعه
قبیله ییست
از یمن

-۴-
ابني
موضعیست
بشام
معجم


( ۵ )

فتوحات اسلامی
ذکر غزته ارون عطش مجابر طرطوس

که آفتاب مهتاب در طلوع و غروب مداومت در زناین دین مبین ممتد خواهد بود. ای
اهل مکه اینطور نباشید که آخرتر از همه ایمان آوردید واول مرتد شوید و الله که حق جل جلاله
این دین اینهایت کمال میرساند چنانچه خودم رسول الله صلی الله علیه وسلم را در مقام تنها
ایستاده دیدم که میفرمودند ای مردمان با من بگوئید لا اله الا الله تا در نعمت و سعادت ابدی
داخل گردید و تمام قبایل عرب مطیع گردند وجمیع طوایف عجم بشما جزیه پردازند قسم بالله تعالی که تخمینات
قیصر روم وکسری کی سبیل سد انفاق خواهیم نمود لیکن بعصی مردمان قول مرا تصدیق میکردند و برخی
استهزا می پندارندا کنون خبردارازآنها بمرض ظهور رسیده سوگند بخدا که باقی هم وقوع می یاید
بعد سهیل رضی الله عنه خبرفوت آنحضرت صلی الله علیه وسلم و خلافت حضرت صدیق رضی الله عنه را
بیان نموده گفت این خلافت باعث تقویت اسلام است من بعد اگر کسی را دیدیم
که مرتد شد البته سرش را ازبدن جدا خواهیم ساخت یا معشر المسلمین بخداوند توکل
نمائید که دین اسلام حق و قایم است و کلمه شرکی دل ندانید که خداوند کسی انصرت میدهد
که اوتعالی انصرت نماید {مقصد از نصرت نمودن خداوند تعبد و تسلیم است }
الله تعا مقوی دین شما که اسلام است میباشد که شما رابواسطه بهترین شما یعنی حضرت
أبو بكر صدیق رضی الله عنه جمیع نموده است حاضرین از استماع خطبه سهیل رضی الله عنه متأثر
ومتبند گشته خود را از آنچه اراده داشتند مانعت نمودند. بلی این خطبه سهیل رضی الله عنه
همان مقام ومرتبه ایست که رسول الله صلی الله علیه وسلم در غزوه بدرابراز فرمودند
سهیل رضی الله عنه در ان غزوه از جمله اسارای قریش بود که بدست مسلمانان گرفتار شد
دارای فصاحت و بلاغت زیادی بوده قبل از مشرف شدن بدین اسلام در بین خطایم
فصیح بلیغ خودکفار را بهیجان آورده بمقابله ومحار به آنحضرت صلی الله علیه وسلم تحریص مینمود
لهذا زمانیکه اسیر دست مسلمانان گردید عمر رضی الله عنه گفت یارسول الله صلی الله علیه وسلم
مرا اجازه دهید که دو دندان پیش نمان سهیل رضی الله عنه را کشم تا دوباره زبان بطعن شما
نکشاید زير الب بالای اومشقوق بود چنین شخصی اگر از د و دندان پیشین محروم ساخا
نگر کرده نمیتواند رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود یا عمر رضی الله عنه بگذار سهیل رضی الله عندا
چرا که او مقامی صاحب میشود که تودای مدح نموده مذمت ننمائی. این بود که سهیل
رضی الله عنه اهل مکه رابوسطه خطبه خودازکفربازداشته بدین اسلام ثابت قدم ساخت
این خطبه همان مقام موعود است که صحاب رضی الله عنهم از زبان مجزبیان آنحضرت
صلی الله علیه وسلم شنیدند سهیل وقت فتح مکه مطهر ایمان آورده در غزوه یرموک سنه ۱۲
از هجرت بدرجه رفیعه شهادت فایز شد بقول بعضی مورخین درسنه ۱۸ هجرت بطاعون عمواس


فتوحات اسلامی
( ٦ )
ذکر فرستادن جیش اسامه
دنیا را وداع گفته بدارعقبی شتافت . نسبتش با لوي بن غالب جد ار رسول الله صلى الله علیه و سلم جمع میشود
زیراکه سهیل رضی الله عنه از بنی عامر بن لوی بود و آنحضرت صلی الله علیه و سلم از بنی کعب بن لوي
لهذا از اشراف قریش بوده در فصاحت و تقریر وسعت نام داشت --- بنی ثقیف را نیز
بذریعه عثمان بن ابی العاص ثقفی رضی الله عنه باسلام ثابت ساخت که او هم مانند سهیل رضی الله
قوم خود را وعظ و نصیحت نمود بر اثر آن قومش بدین اسلام ثابت و راسخ ماندند :--- ظهور
مسیلمه کذاب در یمامه وطلیحه بن خویلد اسدی در بنی اسد وعطفان اسود عنسی در ولایات یمن
و دعوای نبوت کاذبانه شان قبل از وفات آنحضرت صلی الله علیه و سلم بوقوع یافته بود حتا اسود العنی
فیروز دیلمی را بر اسود عنسی مسلط کرده که او را مقتول ساخت خبر قتلش را آنحضرت صلی الله علیه وسلم
در حین حیات شنیده در بدو خلافت حضرت صدیق رضی الله عنه بین مردم آشکار یافت
احوالات مسیلمه و طلیحه انشاء الله بیان خواهد شد . بعد از رحلت آنحضرت صلی الله علیه و سلم
بواسطه که اکثر از قبایل عرب نوکشته بودند مصیبت مسلمانان عظیم گشت یهود و نصارا
سرے تعرض خودها را بالا نموده نفاق عام گردید و مسلمانان مانند گوسفند های بیداد در
شبهای سرد گردیدند آتش ضلال و بی دیني انتها شعله ور گشت ارتداد قبایل عرب بمختلف
بود ، بعضی میگفتند که اگر محمد صلی الله علیه و سلم پیغمبر می بود موت نمیداشت و برخی عقیده
داشتند که نبوت در موتش منقضی گردید و من بعد ما کسی را اطاعت نمیکنیم و بعضی از
ایشان میگفتند که به خدایتعالی ایمان آریم و بعضی معتقد برین بودند که ایمان
داریم بخداوند و شهادت میدهیم بر اینکه محمد صلی الله علیه و سلم رسول الله است نماز را
ادا میکنیم لیکن اموال خود را به شما یان نمیدهیم یعنی زکوه را ادانمی سازیم اما حضرت
ابوبکر صدیق رضی الله عنه فرمودند که زکوۃ مانند نماز است بخداوند قسم که اگر یکزانو
بند شتری را که بر آنرسول الله صلی الله علیه و سلم میدادند از من باز دارند بحق انقدر
با ایشان مقابله خواهم نمود. در ینباب حضرت عمر رضی الله عنه و ابوعبیده از ادکرده
ابي حذيفه وتعدا د زیادی از صحابه رضی الله عنهم برای حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه
مجادله نمودند و این گفتند حضرت عمر رضی الله عنه از جمله مقالات و مجادلات شان است
که بخدمت حضرت صدیق رضی الله عنه فرمودند که مردمان بمنزله وحشیانند با ایشان
رفق والفت نمائید ابوبکر صدیق رضی الله عنه بجوابشان فرمودند که یا عمر رضی الله عنقا عنه
من از تو امید نصرت داشتم و حالی نکه تو آمده مرا از قتال مرتدین بازداری چه مناسبت
دارد که در حین جاهلیت نهایت شجاعت و در وقت اسلامیت ضعف و سستی در خود یگیره
وحی منقطع و دین اکمال یافته باشد چه کونه زنده گانی نمایم که دین نقصان یابد بخداوند

یمامه
موضعیست متصل از بحرین
ده روزه محال مکه
مسکن مسیلمه کذاب بان
خلافت حضرت ابابکرصدیق
بدست خالد بن ولید مفتوح
و مسیلمه مقتول گردید
معجم البلدان


قسم تا وقتیکه بدست شمشیر گرفته بتوانم چراجه اهل ارتداد جهادم نمایم اگرچه یکدانوبنده
شترغی از من ممانعت نمایند. حضرت عمر رضی الله تعالی عنه فرمودند چون اعراب
بواسطه اموال خود بخیل میگند اگر از زکوة بنده اسمیه معاف شان فرمائید نیکوست
حضرت ابوبکر از تمام اینها ابا نموده فقط قصد مقاتله کردند عمر رضی الله عنه گفت که بکدام
جهه همرا هی مردمان مقاتله مینمائید و حال انکه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده اند
أمِرْتُ أنْ اُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّی يَقُولُوُا لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ مُحَمَّدُ رَسُولُ الله
فَإِذَا قَالُوْهَا عَصَمُوُا مِنِّی دِمَائَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا یعنی از طرف خداوند
مامورم که همراه مردمان مقاتله نمایم تا حینیکه بگویند لا اله الا الله محمد رسول الله
بعد از گفتن این کلمہ طیبہ محفوظ و مصئون میگردند از طرف من از ریختن خونها واخذ
اموال شان ابوبکر رضی الله عنه گفت که آیا انحضرت صلی اللہ علیہ وسلم نفرمودند الا
بِحَقِّهَا واز جمله اتمام حقوق کلمہ طیبہ خواندن نماز و دادن زکوة است بخداوند قسم
اگر تمام مردم مرا ترک گویند و از مقاتله منعم کنند در مقابل ندادن زکوة اگر چه یکدانو
بند شتر باشد تنها بنفس خود همراه ی شان جهاد مینمایم حضرت عمر رضی الله عنه گفت و تا
این دیگر چیزی نیست مگر دیدم که حقیقتا سینه ابوبکر رضی الله عنه را برای قتال منشرح
گردانیده. و باستجابت بود که ایمان ابا بکر رضی الله عنه ترجیح دارد بر ایمان تمام امت
در جهاد با اهل ارتداد عبد الله ابن مسعود رضی الله عنه فرموده که مایان بعد از رسول الله
صلی الله علیہ وسلم در مقامی بودیم که اگر خداوند حضرت ابا بکر صدیق رضی الله عنه را
بر امامت نمیگذاشت نزدیک بود که هلاک شویم زیرا ما اجماع نموده بودیم که سبب
امتناع بنت مخاض و بنت لبون با اهل ارتداد قتال ننمائیم همین بود که خداوند
حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه را بقتال مرتدین هدایت نمود و تمام اصحاب رای اورا
صواب دانسته اتفاق نمودند انس بن مالک رضی الله عنه گفته است که اصحاب
گفتند قتال مانعی زکوه مکروه است در ایشان اهل قبله اند اما حضرت صدیق شمشیر خود را غلاف
نموده بر مقاتله با اهل ارتداد تنها برآمد اصحاب هم بجز از متابعت چاره ندیدند
معلوم است که اینحرکات و افعال حضرت ابابکر صدیق رضی الله عنه ناشی از کمال شجاعت
شان بوده ابا بکر بن عیاش میگوید از ابا حصین شنیدم که میفرمود بعد از میبامو لووی فضیل
تر از حضرت ابا بکر رضی الله عنه تولد نیافته و در قتال اهل ارتداد در مقام نی از مبینیا قیام فرمود
رضی الله تعالیٰ
بنت مخاض شتر ماده ملکی
که از زکات بیست پنچ شتر
واجب میشود
بنت لبون
شتر ماده دوساله از
زکوه سی شش شتر
واجب میشود


(۸)
ذكر واقعۀ اول
ذكر واقعۀ اول
وقتيكه اين بلاى ارتداد دامنگير مسلمانان گرديد بعضى از مرتدين جبۀ استيلاى مدينۀ منوره
و استيصال صحابۀ رضى الله عنهم كربستند بنا بران جمعى عازم شدند كه امور مسلمانانرا
بزمان جاهليت رجعت دهند و اين جمعيت عبارت از بنى عبس و بنى ذبيان بود كه بموضع
ابرق موضعی در راه
مكه مكرمه و منزليست
از منازل ذبيان
ے معجم البلدان
ذى القصه منزلیست
از منازل نجد بن بچه
معجم البلدان
ابرق نزول نمودند و بعضى از ايشان همرای جمعی از بنى اسد و بنى كنانه موضع ذی القصه را
اشغال كردند جماعتى بقسم سفارت نزد حضرت ابوبكر صديق رضی الله عنه فرستادند كه بآداء
نماز بر ما اقتصار و اكتفا نموده گرفتن زكوۀ را از ما ترك نمايد حضرت ابوبكر صديق
رضی الله عنه ابا كرده تدارک حراست شهر را نمودند حضرت علی کرم الله وجهه و زبير طلحه
و عبدالله بن مسعود رضی الله تعالى عنهم وغيره را جهت محافظت شهر به نقب ها ارسال نمود
وقتيكه سفرا برشته از قلت اهالی مدینه قوم خود را آگاه نمودند آنها بر آشفته دران
وقت مجاهدین مردسوال خود بر مسلمانانیکه در نقب ها متمكن و متخرس بودند حمله
بردند آنها نزد حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه کسی را فرستادند تا امداد فرمايد
و انحضرت رضی الله عنه بمجرد شنیدن با اصحاب از مسجد خارج بر شتر های آبکش
سوار شده بطرف نقب باروان كشتند اهل استداد از مشاهۀ آنحال
ذی خشب موضع چوب
و در یت از منازل
رو بفرار گذاشته مسلمانان ایشان را تا موضع ذی خشب تعقیب نمودند
و مرتدین بموضع ذی حسی همر مسلمانان کمین گرفتند مسلمانان در حالیکه ایشان را
تعقیب مینمودند بان موضع رسیدند كفار خوار شکماے مشکی که دمید و مابین
آنها را پر از ریک کرده بودند بر گز شتران آنها انداخته بروی زمین می کشیدند
شتران از ترس آنها رو بطرف مدینه منوره کریختند از فضل خداوند بکسی از مسلمانان
اذیتی نرسید کمان کردند که اصحاب رضی الله عنهم را ضعف و سستی عارض گردیده
بنا بران این خبر را به ذی القصه با اقوام خود ارسال نمودند اهل ذی القصه نیز درین
موضع امده همه جمع گردیدند در همین شب حضرت صدیق جیش محمود العقد خود را اراسته
نموده برای سركوبی آنها شتافت پیش از طلوع فجر با دشمنان دین تلاقی کشته
و هنوز آن جهال از حال پر ملال خود اگاه نکشته بودند كه خود را در زیر شمشیر مجاهدین
اسلام یافتند و هنوز آفتاب از افق سر نکشیده بود که آن دشمنان حقیقت دو بقرار
كذشتند و جيوش ابوبكر آنها غالب كشته اكثريه آنها را قتل نمودند و حضرت صدیق
رضی الله عنه با همرآنان خود تا ذی القصه ایشان را تعقیب نمودند این اولین فتحی بود
که در زمان سعادت اقتران انحضرت رضی الله عنه واقع شده بود مقرن با جمعی از مسلمین


در آنموضع مقرر فرمود باین واقعه حضرت ابوبکر مشرکان ذلیل و مسلمانان عزیز و مستجر گردیدند
بعد از انکه اسامه رضی الله عنه مراجعت نمود حضرت ابا بکر رضی الله عنه او را در مدینه منوره
خلیفه ساخته خود بمراف جمعی ذی القصه را سیر کرده بموضع ابرق اسپه نزول |
کردند و با مرتدین مقاتله کردند مشرکان را شکست داده حطیئه را اسیر ساختند و دو | حطیئه
قبیله بنی عبس و بنی بکر بر اثر گمراهی خود تنزل متزلزل افتند و حضرت ابی بکر رضی الله عنه | امیر فعه لشکر را گویند
چند روزی در ابرق توقف کرده واکثریه از بلاد بنی ذبیان غلبه نموده بمدینه شریفه | قاموس
مراجعت کرد قبیله بنی عبس و ذبیان بعد از هزیمت بموضع بزاخه جانب طلحه اسدی متوجه | بزاخه
گشتند ابو بکر رضی الله عنه از شنیدن این قضیه لشکری ترتیب داده و یازده بیرق آراسته | موضعیست از قبیله بنی اسد
و بر هر بیرقی امیری نصب کرد و خود شخصا برای مقاتله کفار خارج شده مردم را |
بجهاد امر فرمود مسلمین برای قتال جهال آمده گشتند در سپار دیار مقصود معنی که آنچه شد
خود حضرت ابوبکر رضی الله تعالی عنه با صد نفر از مهاجرین و انصار بیرون گشت لوا را بحضرت
خالد رضی الله عنه سپرده سیرکنان بموضع ذی القصه فرود آمدند و چندی انتظار با مسلمین
میکشیدند درین حین قبایل اسلم غفار مرینه اشجع، وجهینه که دران
حوالی بودند کسی ستادند تا که برای جهاد آماده شوند مسلمین از دیدن رسول حضرت
صدیق رضی الله عنه و شنیدن پیغام شان عساکر گشته از هر ناحیه دی آوردند تا که عده
انان کثیر گردید چون حضرت عمر و حضرت علی رضی الله عنها دیدند که خودشان بنفسه اماده
سیر جهاد میباشند در رجب شان بسوی مدینه منوره مکالمه کردند حضرت عمر رضی الله عنه فرمود
یا خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم برای قوت در رسان باش چرا اگر کشته شوی
اسلام را از مصیبت خود محزون می سازی مردم مرتد شده حق را با طل است میگردد
مع اینقدر معارضه سیدنا ابو بکر رضی الله عنه چنان ظاهر میساخت که خودشان با نفس خود
اراده سیر دارند دارقطنی از عبد الله بن عمر رضی الله عنها روایت کرده است
که چون حضرت صدیق رضی الله عنه بعزم مقاتله بر مرکب خود سوار گشت سیدنا علی کرم الله
وجهه عنان راحله شان گرفت گفت یا خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم کجا سیر
میفرمائی و آن قولی که حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم در روز غزوه احد فرموده بود که
میگویم شمشیر را غلاف کن و ما را بمصیبت خود مبتلا مساز و بمدینه منوره مراجعت
نما سوگند بخدا که اگر از نفس شما بر ما مصیبتی برسد هرگز نظام اسلام نگون نمی یابد بنا
بر الحاح ایشان مراجعت بمدینه منوره نموده و امرا را برای مقاتله اہل ارتداد بهر
طرف معین و موظف فرمود.


( ١٠ )
ذکر سیر خالد ابن الولید رضی الله تعالی عنه بطرف بزاخه برای مقاتله
طلیحه بن خویلد الاسدی که از قبیله بنی اسد بن خزیمه
بن مدرکه بن الیاس بود

طلیحه مذکور قبل از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم بر دعوی نبوت کاذبانه خود قیام نموده میگفت که جبرئیل علیه السلام بر من نازل میگردد و بعضی کلمات بیهوده مسجع می نمود که سامع از شنیدن آن متنفر میگردد و مسجعات اتیه از اکاذیب اوست. والحمام واليمام وصعر والصوام قد ضمن قبلكم باعوام ليبلغن ملكنا العراق والشام . بعد اتباع او از بنی اسد و غطفان کثرت یافته تبعه خود را از سجده در نماز منع نموده میگفت سجده نمودن و بخاک آلوده کردن روی و قبیح نمودن پشت ہا را خداوند پسند ندارد حق تعالی را باید در قیام ذکر و عبادت نمود بعد ابوبکر رضی الله عنه خالد ابن ولید را با عده زیادی از مهاجر و انصار که عدی بن حاتم را همراهی ہزار نفر از قبیله طی نیز با او ضمیمه گردانید بود بمقاتله طلیحه فرستاد طلیحه قبلا ایمان آورده بود لیکن در حین حیات آنحضرت مرتد گشته بواسطه که دران کہانت مہارت داشته دعوی نبوت نمود بعد از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم کار طلیحه انتشار یافته قبایل بنی غطفان و ہوازن و غیره به او گرویدند عیینه بن حصن فزاری نیز مرتد شده بطلیحه ملحق گردید تمام اهل ارتداد بموضع بزاخه اجتماع نموده خالد رضی الله عنه مع صحابه خود ایشان را قصد نمود بعد از مقاتله شدیدی مرتدین ہزیمت یافته بعضی مقتول و بعضی بدین اسلام عودت کردند خود طلیحه از مشاهده حال بر اسپ خود سوار و زنش را ردیف ساخته روی بشام آورده از مهلکه نجات یافت نقل است که چون طلیحه انهزام یافت بر جمعی از اصحاب خود ملاقی گردیده گفت چه موجب شکستتان گردید مردی بخوابش اظهار نمود که ما یان دوست نداریم رفیق مان قبل از خودمان کشته شود لیکن با قومی مقابل شدیم که تمام شان آرزو دارد قبل از رفیق خود مقتول گردد این بود سبب ہزیمت ما خالد رضی الله عنه پیش از مقاتله و مقابله عکاشه بن محصن اسدی و ثابت بن ارقم انصاری را بصورت طلیعه فرستاد تا که از احوال دشمن وقوف یابند و ایشان سحبال برادر طلیحه مقابل شده او را کشتند در این که این خبر بطلیحه رسید ہمراہی برادر خود سلمه برآمده عکاشه را طلیحه و ثابت را سلمه شهید نمود بعضی گفتند که آن دو نفر به حبال برادر طلیحه مقابل شده اراده کردند که او را به نزد ابابکر رضی الله عنه ارسال نمایند مگر خود حبال گفت گردن مرا قطع نمائید بهتر است
از اینکه

عله
سر فاتحین العرب
طبر گین قیس فاتح بلاد بلخ و مستخر
سی بن مفطیم هرات ۵۴۳
حبیب بن مسلمه فاد ارمنیه
و عبد الرحمن فاتح افریقا ۹۶
خالد ابن الولید فاتح شام ۲۷
ابو عبیده الجراح فاتح فلسطین ولبنان سوریا ۲۴ – ۱۹
سعد بن ابی وقاص فاتح العراق ۱۴ – ۱۴
سعید بن عثمان فاتح طوس ۶۷– ۵۵
سمی بن مالک و شراف بن فرشا طلاب بن زیاد سجستان ۵۹ – ۹۷ – ۱۰۰
ابو سعد فاتح المغرب ۲۶
عبدالله بن عامر خراسانی ۳۱
عبدالله بن ابوموسی نیز المادبار ۹۵
عبدالرحمن بن سمری اسفانی ۶۳
عبدالرحمن بن محمد کابلی ۸۶
عصام کابلی فاتح جزائر الزنار ۳۹۸
عقبه بن العامر المغرب الاقصی و اندلس فتح تونس ۵۴ شمس بن العباس دلیل المغرب ١٩ – ٢١
قرة بن شريك فاتح طرابلس ولے افریقا ۴۰
عیاض بن غنم جزائر و البحر ١٩
قتیبه بن مسلم بلخ ۱۳۸ ماوراء النهر ۶۵ – ۹۴
محمود غزنوی شمالی الهند ۴۰۳
موسی بن نصر اسپانیا ۸۹ – ۹۷
ساحل مغرب وافریقا ۷۸ – ۸۴
نصر بن سیار ماوراء النهر ۱۱۷


از اینکه آن محمدی که در ایمن و یسار میرسید چون قتال ابتدا از طرف طلیحه واقع و اتش شروع شد خالد
رضی الله عنه هم مسلمانان را بمقاتله تحریص نموده فرمود یا معشر الانصار الله الله و داخل
مشرکین شده صفوف فریقین مخلوط و مبارزه شدت یافت . حضرت خالد رضی الله عنه
در ان روز با دو شمشیر چنان مقاتله نمود که هر دو شمشیرش شکست عینیه بن حصن فزاری
که هفتصد نفر بودند از طرف طلیحه محاربه می نمودند بالآخره خداوند مسلمین انصرت
داده قوم طلیحه انهزام یافتند عینیه و قره بن هبیره اسیر شده مجاهدین اسلام ایشانرا
نزد ابی بکر رضی الله عنه فرستادند بحضور حضرت صدیق رضی الله عنه رسید پس
بدین اسلام رجعت کردند طلیحه بعد از هزیمت قوم خود بجانب شام رفته نزد قبیله
بنی غسان مکث نمود تا اینکه ابا بکر رضی الله عنه وفات نمود و قبیله بنی اسد بغیر اسلام
آوردند طلیحه نیز بدین اسلام مشرف شده خدمت حضرت فاروق رضی الله عنه آمد بیعت
نمود عمر رضی الله عنه فرمود یا طلیحه تو قاتل عکاشه و ثابت رضی الله عنهما میباشی بخداوند قسم که ترا
دوست ندارم طلیحه بجواب گفت شهادت آنانرا و مردشانرا محزون نسازد زیرا که آنها بدست
من بدرجه شهادت مکرم گردیدند و من در حال کفر مقتول نگشتم طلیحه از پهلوانان مشهور
و در فتح عراق با اهل فارس اثار جمیله از و ظاهر شد در سنه هجدهم از هجرت بولایت نهاوند
برتبه شهادت فایز گردید چون حنظلة بن خذلان شر بنی اسد واقع گردید و هزیمت یافتند
خالد رضی الله عنه لشکر های اندکی باطراف پراکنده ساخت تا هر انچه قادر شوند بگیرند
بنابران مردم بسبب رغبت باسلام یا از بیم شمشیر بجانب خالد رضی الله عنه می آمدند
خالد رضی الله عنه را هم ترک کرده نزد ابا بکر رضی الله عنه میرفتند خالد رضی الله عنه بعد از
فراغ امور بنی اسد عنان عزیمت را جانب بنی تمیم منعطف نموده به بطاح که از زمین
سخاست وارد شتند هیچ جمعیتی را در ان موضع ندیده لشکر های نواحی بنی تمیم متفرق
ساخت درین حین مسلمانان به دوازده نفر از بنی تمیم که مالک بن نویره تمیمی از انجمله بود
متقابل شدند این جمعیت از زمره مرتدین و مانع الزکوه بوده ایشانرا نزد خالد آورده
ضابطان و اسیر کنندگان مالک باصحابش اختلاف کردند جمعی گفتند که ایشان
اسلام آورده اند کاری بآنها نداریم و قومی برین بودند که اینها در حال دین اسلام مرتدین
قتل و سبی شان بر ما حلال است رای خالد رضی الله عنه همچنین بود لہذا یہ قتل شان
امر فرموده مسلمانان آن دوازده نفر را کشتند و خالد رضی الله عنه زوجه مالک را
بنکاح خود در آورد بعضی گفته اند از مالک خالد رضی الله عنه کلامی شنید که دلالت بکفرش
مینمود که این جمله اذا قوال مالک بود: ان صاحبکم قد توفی یعنی صاحب شما


(۱۲)

به تحقیق صفات نموده و گفت صاحب او غیره حضرت خالد رضی الله عنه فرمود ای مالک محمد صلی الله علیه
وسلم صاحب ما است صاحب نیست بعد از تکرار بیان قصدش را دانسته مقتولش ساختند و بعضی
میگویند که مالک با جمع یازده نفر دیگر بقسم محبوس به ضرار بن ازور سپردند و در ان شب باران
می بارید منادی حضرت خالد رضی الله عنه در بین مسلمانان ندا کردند که محبوسین خود را وفا و کنید
و دفا در لغت بنی کنانه کنایه از قتل بود لذا ضرار رضی الله عنه که از بنی کنانه بود محبوسین را مقتول
ساخت وقتیکه حضرت خالد رضی الله عنه این داعیه را شنید تاسف کنان برآمد لیکن در انوقت
مسلمانان از قتل فارغ گشته بودند و حضرت خالد رضی الله عنه فرمود چیزی که خداوند اراده
نماید اجرا میشود. بعد از انکه خالد رضی الله عنه خدمت حضرت ابا بکر رضی الله عنه مشرف شد
از وی در باره مالک استفسار نمود خالد رضی الله عنه کیفیت بیان نموده معذرت خواست
و عذرش قبول شد حضرت عمر رضی الله عنه میخواست که خالد رضی الله عنه بقصاص خود برسد اما
حضرت ابا بکر رضی الله عنه فرمود یا عمر رضی الله عنه زبان خود را در باره خالد رضی الله عنه نگہدار
زیر او شمشیر لیست از طرف خداوند کفار مقرر گشته و من آن سیف را بغلاف نمیکنم بعد
حضرت ابا بکر رضی الله عنه اولیا مالک را بانی نقدی ادیت باداد . مالک بین بها که
انحضرت صلی الله علیه وسلم مشرف بحضورشان شده و دین اسلام را قبول نمود بعد ازان
برای اخذ زکوة قوم خود مامور شده بود وقتیکه خبر رحلت رسول الله صلی الله علیه وسلم را
شنید اموال ماخوذه را پس بصاحبانش داد و چون استعذار خالد رضی الله عنه پذیرفته
گشت حضرت ابا بکر رضی الله عنه او را برفتن یمامه جهته سرکوبی مسیلمه کذاب امر فرمود
بنابران جرد آ باصه فتح با ن طرف متوجه شد. قبلا ما ذکر خبر سجاح بنت حارث تمیمیه را
که دعوی نبوت مینمود مناسب میدانیم.

ذکر سجاح بنت حارث

سجاح بنت حارث از جزیره همراهی قوم خود و جمعی از بنی تغلب بقصد محاربه با قبایل عرب
برآمده شیعه گرا، خود را با لفاظ مقفی خود فریفته در راه گذاشتند و قبیله بنی تغلب که با وی معاهده
نموده بود ایشان ما بخطای آن بودند با عساکر خود یکسر بطرف قبایل اعراب می آمدند مانند
مسیلمه دلیعه کلمات مسجع ساخته که عبارات آینده از ان دروع یا عبا او میباشد اعدا
الركاب واستعد والنهاب شم اغیر و لعلی الرباب فليس دونهم
حجاب سجاح اراده داشت که همرای جیش خود در بطرف مدینه بیاید اما قوم او
مر ایشانرا گردانیده او را وادار نمودند تا که برای مقابله و مقاتله مسیلمه کذاب بطرف عمامه
برود و او قوم خود را بذریعه ابیات مسجع که معنی لفظی فارسی آن قرار ذیل است بطرف امام


متون حماسه اسلامی
( ۱۳ )
ذکر سحاج و مسلیمه کذاب
سرقن اور روآرید بجانب یمامه شتاب نمائید عمامه ، زیرا که این فخرادتت همسرامه
ملحق نمیشود شمایان را بعد ازین غزوه علامه ، وقتیکه این خبر به مسیلمه رسید حیلتی نموده
بفرستادن هدایا شخصا ازوی امان بخوست سجاح امان او را قبول نمود بعد از ان
مسیلمه با چهل نفر از بنی حنیفه بطرفش روان گشته خبر فرستاد تا که از اصحاب خود کنار کند
سجاح از شنیدن خلوت فرحت نموده خیمه بر پا کرده انرا از روا یح معطره خوشبوی
نموده در ان خیمه با مسیلمه یکجا گشت سجاح مسیلمه راسوال نمود که خدای برایت چه
وحی فرستاده او در جواب این کلمات را بر پیش خواند : الم توالى ربك كيف
فعل بالحبلى اخرج منها نسمة تسعى من مفاق وحشى سجاح پرسیدیم
دیگر چه میسله گفت ان الله خلق للنساء افراجا وجعل الرجال لهن
ازواجا فتولج فيهن ايلاجا وتخرجها اذا شاءت اخراجا
فينتجن لهن سخالا انتاجا سجاح از استماع این کلمات گفت اشهد
انک نبی و گفت مسیلمه ایا میگذاری که با تو ازدواج نمایم و باتفاق قوم خود
و تو بسیاری از قبایل عربرا محو و نابود سازیم سجاح گفت بسیار خوب مسیلمه باین ابیات
سجاح را خطاب نمود الا قومى الى الدنك فقد هيئ لك المضجع وان
شئت ففى البيت وان شئت ففى المخدج وان شئت سلقنال
وان شئت على اربع وان شئت بثلثيه وان شئت به اجمع
قالت بل باجمع مسیلمه گفت نیز چنین وحی شده است بعد از سه روز بطرف قوم خود
رجعت نمود و قتیکه سجاح نزد عساکر خود رفت از و پرسیدند که مسیلمه را چگونه دیدی او
جواب داد که او را سخی دیدم و خویش عالم مرا پذیرفتم یعنی شمایش هریت قبول کردم قومش گفتند
برایت چه مهر داد - گفت هیچ اور ا وادار ساختند تا که برآمد مهر خود بطرف مسیلمه رفت
مسیلمه از دیدن سجاح درب حصار را بسته و از و پرسید بر آنچه مقصد آمده : گفت برای
اخذ مهر خود، گفت موذن تو کیست ، جواب داد که ثبت بن ربعی یا حیی مسیلم اور اطلب
نموده گفت بر آلوم خود بگو نماز صبح و خفتن را که محمد صلی الله علیه وسلم امر فرموده من بر
سجاح قرار دادم و شما از خواندن آن معافید بعد از ان سجاح بطرف قوم متوجه گشت
و بعضی از اصحابش این عبث را برایش سرودند : امست نبيننا انثى نطوف
بها واصبحت انبياء الناس ذكرانا پیزان مسیلمه با سجاح چنین مصالحه
کرد که نصف غلات یکساله یمامه را از آخذ و عمال ان گرفته و نصف دیگر را وا گذار شود
در حینیکه سجاح غلات را گرفته بجانب قوم خود میرفت که ناگاه شیر بیشه اسلامیت


فحات اسلامی
( ۱۱۴ )
ذکر فتوحات در عهد ابوبکر صدیق رضی الله عنه

سیف الله الاعظم خالد بن ولید رضی الله عنه بآنها رسیده انها را بتلدد از مشاهده انحال در اهتزا
گذاشتند وقتیکه مسیلمه مقتول گردید سجاح نزد طایفه بنی تغلب که خلوهای او بودند
در آنجا مرد و بعضی میگویند که سجاح باسلام آمده و بولایت بصره انتقال نمود در انجا
وفات یافت سمره بن جندب رضی الله عنه که از طرف حضرت معاویه رضی الله عنه امیر بصره
بود بر او نماز جنازه خوانده اینواقعه قبل از آمدن عبیدالله بن زیاد از ولایت خراسان
و والی بودنش بصره وقوع یافته .
رفتن خالد رضی الله تعالی عنه بجانب یمامه بمقابله مسیلمه کذاب
بن حبیب الحنفی
حضرت ابا بکر صدیق رضی الله عنه برای مقابله مرتدین سریه ها بهر طرف سوق نموده از انجمله عکرمه
بن ابی جهل ارضی الله عنه همرآ عسکری بطرف یمامه بمحاربه مسیلمه فرستاده شرحبیل
بن حسنه تمیمی یا کندی را که حلیف قبیله زهره بود بمتابعته و گسیل داشت عکرمه
بالتعجیل تمام بطرف گروه مرتدین شتافت برا و سخت گرفتند بنابران منهزم گشت شرحبیل
از استماع این خبر درهمان ان بهمان مکان توقف نمود عکرمه از انهزام خود خبر بحضرت
صدیق رضی الله عنه ارسال نمود انحضرت جواب فرستاد یا عکرمه مبادا در جهت کعفی
عمان شهریست در نمایشام
وولایتیت در جنوب شرقی
جزیرة العرب که بحر عمان نامیده
مهرة ولایتیست که
یکی مه راه مسافت دارد
معجم
در مکه آمدن تو ضعف و سستی مسلمانان را نشان میدهد بطرف عمان ومهرة
برای مقابله عزیمت نما پیشتر زآ قتال من در موضع حذیفه بن محصن و عرقر بن
هر شمه را فرستاده بودند و عکرمه را نیز به ملحق شدن آنها امر فرمود . بعد از واقعه جنگ
بن نویره وقتیکه حضرت خالد رضی الله عنه مشرف حضور فیض ظهور حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه
شد اور ا بمقابله مسیلمه در یمامه مامور ساخت مسیلمه از قبیله بنی حنیفه است
بنی حنیفه قبیله ایست از قبایل ربیعه ابن نزار بن معد بن عدنان . مسیلمه رئیس
قوم خود بود لذا با وفد خود بحضور حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم رفته و از انحضرت صلی الله علیه وسلم
سوال نمود که بعد از رحلت خود آیا امرهت این را میگذارید که آنوقت چوب باریکی خرما
بدست انحضرت بود فرمودند یا مسیلمه اگر از من این چوب دقیق خرما را طلب نمائی نمید هم
وقتیکه مسیلمه مراجعت نمود آن دشمن خدا مرتد گشت و ادعای نبوت نمود و بر آ قوم خود گفت
با محمد صلی الله علیه وسلم در امر نبوت شرکت نمودم بنابرین بنو حنیفه او را متابعت کردند مسیلمه
این مکتوب با خدمت حضرت نبی اکرم فرستاد من مسيلمة رسول الله الى محمد
رسول الله اما بعد فانى قد اشتركت فى الامر معك وان لنا نصف
الامر ون القريش نصفها ولكن قريش قوم يعتدون این مکتوب را نذار دو نفر


از قوم خود ارسال نمود بعد از تشرف آنحضرت صلی الله علیه وسلم بان دو نفر فرمودند آیا شما
شهادت میدهید که من رسول الله میباشم جوابدادند بلی و نیز سؤال کردند که شهادت
در رسالت مسیلمه میدهید نیز گفتند بلی، آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند بخدا وند
قسم که اگر قتل سفرا منع نمی بود گردنهای شما را قطع میکردم و این مکتوبی برای
مسیلمه فرستادند بسم الله الرحمن الرحيم من محمد رسول الله الى
مسيلمة الكذاب السلام على من اتبع الهدى اما بعد فان
الارض لله يورثها من يشاء من عباده والعاقبة للمتقين
و قد هلكت اهل الحجر ابادل الله ومن حوت معک مسیلمه باز قرئت
مکتوب رسول الله صلی الله علیه وسلم آرامشی کرد و یک مکتوب کاذبانه از طرف خود نوشته که مشعر
بر شرکت نبوت بود در بین مردم انتشار نموده لهذا قوم او مفتونش گردیدند و این حادثه
مطابق اواخر سنه از هجرت واقعشد - علامه زمخشری در کتاب ربیع الابرار از جاحظ
نقل نموده که: مسیلمه قبل از ادعا نبوت در بازارها بلاد عرب گردش نموده تعلم حیله و
نیرنگهای اصحاب نجوم را مینمود از آنجمله آن بود که بیضه مرغ را در بین سرکه تندی
میگذاشت تا که باندک فشاری باشکال مختلف متشکل شود آنرا از دهان شیشه داخل نموده
بعد از چند ساعت که بحالت اول خود رجعت میکرد آنرا نزد اقوام صحرانشین می برد آنها
از مشاهده آن بحیرت افتاده و بر نبوتش اقرار کرده جمعی بوی ایمان اوردند او نماز را
از قوم خود وضع نموده آشامیدن شراب و جماع با ذوات انسابسی افعال مذمومه اخلال دیگر را
تا م قبیله بنی حنیفه اورا متابعت نمودند بجز از بعضی ذی العقول بعد از ان بتالیف صحات
مضحکی مشغول گردید و گمان میکرد با قرآن مجید معارضه میکند این کلمات ذیل از اسجاع او
ميباشد الفيل ما الفيل و ما ادريك ما الفيل له ذنب وثيل و مشفره
خرطوم طويل ان ذلک من خلق ربنا القليل - دیگر - يا ضفدع
كم تنقنقين اعلاک فی الماء و اسفلك الطين لا الماء تكدرين
ولا الشارب تمنعین ایضاً یا ضفدع بنت ضفدعين لمين
ما تنقنقين لا الشارب تمنعين ولا الماء تكدرين امكثى فى الارض
حتى تاتيك الخفاش بالخبر اليقين لنا نصف الارض ولقريش نصفها
ولكن قريش قوم بعدلون در مقابله سوره انا اعطيناك الكوثر
نیز سجع نموده انا اعطيناك الجواهر فصل لربك هاجر ان مبغضك
الفاجر و بعضی چنین نقل کردند انا اعطيناك لجاهر فصل لنفسك بادر


فتوحات اسلامی (14) رفتن خالد ضی به جانب یمامه

واحذ ان تخرص او تكاثر بطور ديگرـ انا اعطينك الكوثر فصل
لربك ياد في الليالى الفوادر وقتیکه آن لعین سوره مبارکه والنازعات
غرقاً را شنید با راه مقابله چنین مقفی نمود ـ قال والله دعات زرعافاً لحاصدة
حصداً والذاريات قمجا والطابخات طبخاً والحاضرات حضراً
والخابزات خبزاً فالثادرات ثرداً فاللاقات لقماً والاكلات
اكلاً لقد فضلتم على اهل الوبر و ما سبقكم اهل المدر
این خرافات او دلالت میکند بر خفت عقلش و کسانیکه او را متابعت می نمودند
روزی بی نزد او آمده گفت بحق تعالی دعاکن که تا کثرت در انفاس و اشجار و برکت
بر آب چاهامان بشود چنانچه محمد صلی الله علیه وسلم بر قوم خود دعا میکند که آبهای
چاهشان عذب و کثرت یافته مسیلمه از و می پرسید که حضرت محمد صلی الله علیه وسلم چگونه
این عمل را اجرا میکند گفت دلو آبی را طلب کرده و قدری از ان آب را مضمضه نموده
در دلو می انداخت پس از انکه آن آب را بچاهای خود میریزند از فیضان آن محظوظ
و مستفید میشوند مسیلمه نیز چنین عمل نموده از نحوست او در هر چاه که آب دهان
می انداخت خشک میگردید و نیز شنیده بود که روز فتح خیبر محمد صلی الله علیه وسلم بر چشمهای
حضرت علی کرم الله وجهه که درد مینمود قدر آب دهان مالید شفا یافت این لعین هم
بر چشم بینائی آب دهان مالید آن بیچاره کور شد از شومی او و بر پستان گوسفند شیر
دهنده مساس کرد شیرش قطع شد بنو حنیفه چاهی حفر نموده بودند که بدون
دلو و ریسمان از ابش استفاده میکردند آن ملعون در ان آب دهان انداخت فوراً
خشکید مسیلمه آب و ضوی خود را در نهالستان شخصی پاشید آن نهالستان تا ناصور
خزانی بخود گرفته و خشک شد. شخصی نزد او آمده گفت برآ اولاد م دعانما شلکه حضرت
رسول الله صلی الله علیه وسلم در حق اولاد است خود دعا میفرماید و دعایش با جابت مقرون میگردد
هر وقت مولودی که نزدش می آوردند و او بر سرش مساس مینمود انطفل اقرع یعنی کل
و هرگاه کامش را بالا مینود گنگ میشد شخصی نزد او آمده گفت که من دارآ اموال زیادی میباشم
لیکن هرگاه اولادی برایم متولد میشود بسن دو ساله گی نا رسیده میمیرد و حال فقط فرزندی
دارم که سنش بیست و دیروز نیز مولودی برایم خداوند عطا کرده از تو استرجاع دعا دارم
مسیلمه گفت برو که من اکنون عا میکنم تا که فرزندت چهل سال عمر نماید آن بیچاره شادان
و خندان رهسپار خانه خود گردیده که ناگاه آواز گریه عیال خود را شنیده چون داخل خانه شد
دید نهال باغستان امیدش در چاه افتاده پدر را بمرگ خود متالم ساخته و طفلش نیز در جان


فتوحات اسلامی
(۱۷)
دفتر مقاله دوم بیجا بمطالعه

نوع پست نفسیه مسیلمه را به عیال خود گفت آن ضعیفه فریاد زد که بخداوند سوگند اگر مسیلمه را
نزد خداوند منزلتی باشد مانند حضرت محمد صلی الله علیه وسلم که در بارگاه صمدیت مقبول
و دعایش باجابت مقرون است. مسیلمه قبیح الخلقه و بدشکل بود و برعکس حضرت رسول
مقبول صلی الله علیه وسلم یعنی هرچند که نور جمال با کمال حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم
دلرباینده اهل حقیقت بود صورت آن ملعون منفور و مذموم، نام اصلی وی هارون
بن حبیب و کنیتش ابوثمامه و لقبش مسیلمه، در عمان یمامه او را نیز می نامیدند بعضی
گفته اند که مسیلمه میگفت مسیلمه نزد من می آید نام او رحمان است و این دال است
بر تعنت کفرشان :ــ وقتیکه حضرت خالد رضی الله عنه از حضور پرنور حضرت
ابوبکر صدیق رضی الله عنه بمقاتله مسیلمه مامور گردید رو بجانب یمامه چون شیر بیشه شجاعت
نموده بموضع بطاح توقف کرد تا معاونین که از طرف حضرت صدیق رضی الله عنه
مصحوب ارسال میشوند برسند پس از رسیدن مجاهدین و بطرف یمامه نموده رفتند عده
عساکر ظفر اثر بالغ بر چهار هزار نفر بود چون این خبر برأی مسیلمه رسید مرتبتی را
اگاه جود نموده تمام قوم خود را برای مقاتله با مسلمین تحریص نمود. حضرت خالد رضی الله
شرحبیل بن حسنه را سرعسکر جوقشن المبدت خروش ساخته در شب اخیر ماه جمادی الاخیار
بر حضرت شرحبیل حمله نمودند مگر مسلمانان بضرب شمشیران مرد و دین بدار فنا فرستادند
پس از ان خالد آن شهریار مملکت شجاعت و آن مایه افتخار اسلامیت در نزدیک
قبیله بنی حنیفه آستین های مردانگی را بالازده مقاتله را شروع نمود چنان جنگی
شدیدی روی داد که مانند آن را هرگز مسلمانان مشاهده نکرده بودند انهدام و تغلب
گاهی از کفار و گاهی از اسلام بود تا اینکه حضرت احدیث مسلمانان را نصرت داده
و آن کفار نابکار که قبلاً یکدیگر را بمقاتله تشویق مینمودند ملحق بپائی گشته باز خود آنان
قتال جدال نمودند مسلمانان هم داخل این باغ گردیده داد مردانگی دادند تا آنکه مسلمه
مقتول گردید و این محاربه که در باغ وقوع یافت نسبت محاربه قبل خیلی شدیدتر بود
صورت قتل مسیلمه این بود در حالیکه آتش جنگ شعله ور گردید وحشی انداخته
جبیر بن مطعم قاتل عم معظم نبی اکرم در زمان جاهلیت خود را بان ملعون رسانیده
حربه خود را برسینه او فرو برد که آن مرد انصاری که نزدیک بچ خان شمشیر را حواله تخت
که روحش تا بدین طیران نمود. در باب مرد انصاری اختلاف است بعضی میگویند
عبدالله بن زید بود. ــ درین اثنا عبد الله بن عمر رضی الله عنهما بآواز بلند فریاد زد که
مسیلمه را عبد الاسود بقتل رسانید و نیز جاریه از بالای بام بلند کرد یا امیر المومنین

بطاح بکسر
بائی موحده نام محلی
است در دیار بنی اسد
بنابر خبر مید

سنگتی را گویند که در آن
باغ قلعه زراعت باشه
یعنی محلی که زمینش
پر درخت گویند
دهقاعد


فتوحات اسلامی
( ۱۸ )
ذکر قتل مسیلمہ کذاب

مسیلمه را عبدلا سود گشت بنو حنیفه از مشاهده این الحان ملال خود رو بگریز نهادند جمعیت
زیادی از ایشان مقتول گشت بجز از آنانیکه در حصار پناه برده بودند و حضرت خالد رضی الله عنه
با ایشان چنان مصالحه نمود که بقرار نفوسها شان هر انچه از آنها مطالبه شود بدهند قیدوا
دیگر بدادن نقود و حیوانات صلح کردند وحشی فرما و زمان میگفت در جاهلیت شخص افضل
مردمان و در سال مسلمانی شرالناس یعنی مسیلمه را کشتم بعد از انکه در غزوه احد وحشی حضرت
حمزه رضی الله عنه را شهید نمود و مردمان بر آمد ا مر سم بتعزیت خدمت حضرت رسول الله
صلی الله علیه و سلم می امدند میگفتند ویل یا دوقتها را بدو رخ انحضرت منع نموده میگفت که اقاقل
مسیلمه کذاب است اجل عم حمزه بقضا یافته بود این بود یکی از معجزات انحضرت صلی الله علیه
و سلم تعداد شهدا در منجار به از صبح تا شام بطور اجمال از انصار مدینه سه صد و شصت نفر
واز مجاهدین غیر مدینه سیصد مرد و از باقی مسلمانان ششصد نفر که جمله تا هزار و دو شصت
میشود از مسلمانان بدرجه علی شهادت فایز و نام نیک خود را در لوحه اسلامیت منقوش
ساختند مقتولین کفار بیست هزار کس که هفده هزار آن در باغ و باقی در خارج باغ
مقتول گردیدند حضرت خالد رضی الله عنه در ان روز فرمودند که عساکر زیادی دیدم
لیکن قومی اطاقت دار تر بز بر شمشیر از بنو حنیفه ندیده بودم رافع بن خدیج رضی الله عنه
فرموده با وجود انکه چهار هزار نفر بودم با طایفه مقابل شدیم که خداوند در باره شان
فرموده سَتُدْعَوْنَ اِليٰ قَوْمٍ اُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ و بر استیلاشان موفق
گشتیم در تاریخ ابن خلدون ذکر است که این واقعه در شهر ربیع الاول ۱۲
از هجرت شد چنانچه در تاریخ ابن اثیر و حبیب السیر چنین مذکور است و این حقیقت دارد
زیرا که حضرت خالد رضی الله عنه پس از فتح یمامه بمقابله اهل عراق رفت و رفتن شان در ایام
مطابق بود با سنه دوازده ـ ـ ـ ـ ـ قبل از اعزام حضرت خالد رضی الله عنه بجانب
یمامه حبیب ابن زید فرزند ارجمند ام عماره از یمن بطرف مدینه منوره امده خیال رسانید
بخدمت حضرت ابا بکر رضی الله عنه داشت مسیلمه از قصد حبیب مطلع شده چند نفر از قوم
خود را فرستاد تا او را دستگیر نموده بیاورند وقتیکه حبیب رضی الله عنه را به نزدش
بردند از وی سوال نمود که آیا شهادت می دهی که من رسول الله میباشم حبیب گفت
من هرگز بر رسالت کاذبانه تو اقرار نمی نمایم پس گفت بر رسالت محمد صلی الله علیه وسلم
چطور جوابداد البته که شهادت میدهم زیرا که او پیغمبر بر حق است مسیلمه ملعون
از استماع این کلام بخشم شده حکم داد تا که دستها و پاهای او را قطع نمایند پس
از انکه دستهایش را از مرفق و پاهایش را از سرین بریدند از وی سوال نمود که در
شهادت


دفتر مجله سراج الاخبار افغانیه
متفرقات اسلامی
(١٩)
شهادت بنو تم چه میگوئی بجز از انکار از و چیزی نشنید تا ایکه وجودش را در بالای
اتش افروخته گذاشت و هر ساعت از و سوال می نمود و آن مسلمان تا ساعت آخرین
که در بین اتش بیداد مسلمه میسوزید گذار بود و جان بجان آفرین تسلیم کرد تا و از بلند میگفت
که من هرگز بنبوت تو اقرار نمیکنم و پیغمبر بر حق محمد صلی الله علیه وسلم را میدانم زمانیکه مسلمانان
بمقابله طرف یمامه میرفتند آن زن با دیانت نزد حضرت ابابکر رضی الله عنه رفته التجا
خواست تا بمقابله مسیلمه و در حضرت صدیق رضی الله عنه فرمود یا ام عماره چون تو زنی
که بصفات شجاعت موصوفه باشد از رفتن جهاد ممنوع نیست و من جرات تو را
بمحاربه دانستم. بنا بران ام عماره همراه مجاهدین اسلامی بطرف یمامه جهت اخذ خون
خود رفت آن مجاهده عفیفه در مقابله داخل کشته مشغول قتال جهاد بود تا حینیکه
کفار باغی ملتجی گشتند و این زن با همت بکوشش باز خود را داخل باغ نمود بهر طرفی
که گوش میداد بجز صدا شمشیر چیزی نمی شنید و جهد نمود تا که خود را بمسیلمۀ ملعون
برساند ناگاه شخصی از متابعین مسیلمه شمشیر بدست آورده دستش را قطع نمود آن دلیر
زن با غیرت چندان اعتنائی بدست بریده خود ننمود رفت تا که خود را بمسیلمه برساند
و از و انتقام گیرد وقتیکه نزدیک رسید دید که نعشش بخاک تفاوت افتاده و پسرش عبدالله
که از پستان پاک او شیر نوشیده و در اغوشش این موقع الکارا تکمیل کرده شمشیر خود را بر
لباسهایش پاک مینمود فریاد زد فرزند عزیزم عبد الله ایا مسیلمه را تو بقتل رسانیدی
جوابدا و بلی ام عماره بسجده شکر بجا آورد. پس از مراجعت محار به حضرت خالد رضی اللہ عنہ
طبیبی از اعراب طلب نموده تا دست اور امعالجه نماید آن طبیب دست ام عماره را بروغن
داغ نموده مداوا کرد خودش میگوید بجدا وند قسم انقدر در د که از داغ نمودن روغن دست
دیدم وقت قطع شدن آن احساس نمودم و حضرت خالد رضی الله عنه بهترین غمخوار و هم
صحبت من بود و او حقوق ما را می شناخت و وصیت نبی ما را محافظت میکرد . یحیی بن
حبان میگوید ام عماره را در ان روز یازده زخم شمشیر و نیزه و تیر رسیده بود بغیر
قطع گردیدن دست آن و وقت یکه بمدینه منوره مراجعت کرد حضرت ابابکر صدیق
رضی الله عنه با وجود شغل خلافت همیشه از و عیادت نموده واقعات جنگ را می پرسید
از جمله اشخاصیکه دران روز شهید گردیدند یکی ثابت ابن قیس ابن شماس خطیب
حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم بود که هرگاه اعراب نزد آنحضرت صلی الله علیه وسلم
بخطبه خوانی خود افتخار مینمودند حضرت رسول صلی الله علیه وسلم نیز به خطبه تا بی
ثابت مفاخره مینمودند و ران روز ثابت رضی الله عنه بیرق انصار را گرفته بود


فتوحات اسلامی ( ٢٠ ) رفتن خالد بطرف عراق

بعد از شهادت زمانیکه او را دفن مینمودند از قبراو اینکلمات را شنیدند محمد رسول الله ابوبکر صدیق
عمر شهید عثمان البرالرحیم مستمعین در اشتباه افتاده در او نظر نمودند او را مرده یافتند
این خبر را قاضی عیاض در شفاء خود ذکر نموده - مردی از مسلمانان او را بخواب دید که باو
میگوید - ترا وصیتی میکنم زنهار این را خواب شیطانی ندانی و توصیه مرا ضایع نکنی دیروز
شهید گردیدم مردی از اهل نجد که زره من عبور داشت آمده آنرا برده در زیر دیک
سنگی خود پنهان نموده و بالای آن امتعه خود را گذاشته که از نظر مخفی باشد و خیمه آن در انتهای
لشکر و در جنب خیمه اش اسپ ابلقی که در طول خود نیرنگ میکشد فرد اگر صبح شود نزد خالد رضی
رفته وصیتم را بیان نما تا که زره مرا بگیرد چون نزد خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم بروی
بگوی که انقدر دین از مردمان بر ذمه من و از من بر ذمه ایشان است سدد میکند
که غلامان اند آزاد شوند این خواب را شیطانی ندانی و بوصایایم عمل کنی چون صبح شد آن
مرد نزد حضرت خالد رضی الله عنه خواب خود را عرض نموده عیناً عمل کردند از همان مکان زره را
گرفتند و این اولین شخصی است که وصایایش بعد از موت بیان نموده اجرا شد - بعضی میگویند
که صاحبیه یا بلال بن حارث رضی الله عنه بوده - بعد از صلح حضرت خالد رضی الله عنه بعضی از
مردمان یمامه را جمع کرده در باب سجعها مسیلمه از ایشان سوال نمود آنها آن ابیات
خواندند حضرت خالد رضی الله عنه فرمود سبحان الله سخنان مسیلمه از ( الخ بر ) بیرون
نشده و خیالات شیطانی شما را تا کجاها سوق داده حضرت ابوبکر رضی الله عنه در باره آل
یمامه میفرمایند که ما روز قیامت بباعث این گذرهای از طرطانی شرمنده گردند آنها را
عفو نماید این بود واقعات محاربه یمامه که بطور اختصار بیان شد عجایب و کرامات
که از معجزه رسول الله صلی الله علیه وسلم و از اصحابش بظهور رسیده ما از شرحش بهمین قدر
اکتفا کردیم .

بیان رفتن خالد رضی الله عنه بطرف ولایات عراق
پس از فراغ حضرت خالد رضی الله عنه از امور یمامه بتاریخ سنه دوازدهم از هجرت
حضرت صدیق رضی الله عنه رسولی نزدش فرستاده امر نمودند که بطرف ولایات عراق
برود بعضی میگویند که حضرت خالد رضی الله عنه بمدینه منوره رفته از آنجا عزم عراق کرده
ابتدا بقریه سواد رسیده بگرفتن دو هزار دینار و تقرر جزیه اکتفا کرده بولایت
حیره رسید اشراف آن مع عصه طائی که بعد از نعمان بن منذر امیر حیره بود
نزد حضرت خالد رضی الله عنه رسیده بیکی از سه امر ذیل مخیر شدند ( ۱ ) دخول در
دین اسلام ( ٢ ) ادای جزیه ( ٣ ) آماده شدن برای محاربه اما اهالی


http://hdl.handle.net/2333.1/sqv9s580 Image 29 of 580

فتوحات اسلامی
( ۲۱ )
رفتن خالد بطرف ولایات عراق

حیره فقط دادن جزیه را اختیار کردند و خالد رضی الله عنه بعوض نود هزار در هم با ایشان مصالحه
نمود و بطرف ایله که ابا بکر رضی الله عنه مثنی بن حارث شیبانی را که قبل از اعزام خالد بغزا
غزا نمودن با اهل عراق را از حضرت صدیق رضی الله عنه خواہش نموده بود همراه هشت
ہزار نفر بکمک خالد رضی الله عنه فرستاد تا که ملحق گشته با کفار مقاتله نماید جیوش مسلمانان
که با هشت ہزار نفر مثنی سرکاب هژده ہزار نفر بودند به موضع حفیرة نزول نمودند و این
در بندی بود بین اسلام و کفر یکی از بزرگ ترین دربندهای فارس که از حیث عظمت باسم
والی حیره مستمی به هرمز بود هرمز از شنیدن قصد اعراب بر آملک کسری اردشیر
خبر فرستاده جیوش به تعجیل بخواطم آمده عساکر خود را باز بخیر ها بسته نمود که فرار نمانید
زیرا آنها چنان رسم داشتند که در حین مقاتله تک خود را باز بخیر یا ریسمان بسته میکردند
تا که بمیرند گریخته نتوانند هرمز قوم خود را در موضعی نزول داد که منبع آب دار اما لشکر گاه
مسلمانان بی آب ماند ایشان مجاهدین نزد حضرت خالد رضی الله عنه از عدم آب شکایت
نموده خالد رضی الله عنه فرمود ہمہ کہ قسم آب نصیب فیه بقیه است که صابر تر باشد و بطرف
کفار خود را آماده می ساختند ناگاہ آبر رحمت ایزدی نمایان و چنان بارید که عقب مسلمانان
غدیری تشکیل داد اهل اسلام از مشاهده آن با قلبهای متین آماده مقاتله گردیدند
ابتدا ہرمز بمیدان درآمده حضرت خالد را بمبارزه خود طلب نمود خالد رضی الله عنه پیاده
از عسکر خارج شده داخل میدان گشت هرمز نیز از مرکب پیاده شده مشغول
محاربه گشتند بعد از آنکه یکدیگر را چند زخم زدند حضرت خالد رضی الله عنه آنرا بغل زد
لشکر ہرمز از مشاهده اینحال سر خالد هجوم نمودند قعقاع بن عمرو رضی الله عنه برافق
ہرمز حمله کرده از جانب خالد رضی الله عنه ایشان را دور نمود بعد از ان خالد رضی الله عنه
ہرمز را مقتول ساخته عساکر فارس رو بگریز نهادند حضرت خالد رضی الله عنه البسه او را بدول
تصرف نمود کلاه ہرمز صد هزار در هم یا دنیا ر قیمت داشت نے برا مرسوم ایشان بود
که شرف انسان کامل نمی گردد مگر بداشتن کلاه صد هزار در همی حضرت خالد رضی الله عنه بشارت
فتح را مع خمس غنایم خدمت حضرت صدیق رضی الله عنه بمدینه منوره فرستاد و این واقعه را
ذات السلاسل می نامند شنی آنرا بتعقب مسلمانان فرستاد و او حصن المرو کہ صاحب آن
زن بود محاصره نموده فتح کرد و آن زن دین اسلام را قبول کرده شنی او را بنکاح خود درآور
رفتن خالد رضی الله عنه بطرف مذار
چون مکتوب ہرمز که قبلاً ذکر یافت به اردشیر رسید عسکری معظمی بکمک فرستاد و گرنجد یگان
پیشرو هرمز در راه با ایشان ملاقی گشته با تفاق بموضع ثنی که اسم نهریست آمدند خالد این

حاشیه
شہر لیست بسیار عظیم قدیم
واقع ماتیا حجاز و شام و
حضرت براه نام
مسنی که با ریجان و نیریه
در با مهدی تا که جزر نماند میکردند


رفتم
وقایع خالد بطرف حیره

فتوحات اسلامی

(۲۲)

حیره
شهریست در زمین کوفه متصل
بجر ملکش نعمان بن منذر وغیره
بودند از طرف کسری و در آنجا
میشدند حال از ان نیست
و خراب و اطلال شده
الیس
موضعی است در دیار
بکر ۳ مجد البلدان

واقعه به ثنی معروف است حضرت خالد رضی الله عنه بمجرد شنیدن جانب آنها متوجه شده وقتیکه
بیکدیگر رسیدند مقابله شدیدی شروع گشته عساکر فارس پس انه دادن ۲۰۰ سوسی نفر را
تلفات رو به انهزام نهادند غنائم عظیمی مسلمانان را حاصل شده از دهاقین که راه ایشان
جزیه گرفته ایشان را تحت ذمت مسلمانان قرار داده پدر حضرت حسن بصری را که نصارا
بود در ضمن اسرا گرفتار شد. چون خبر انهزام لشکر فارس بکو شارد شیر رسید دیگر
لشکر بزرگی برای مقابله مسلمانان فرستاد حضرت خالد رضی الله عنه نیز بجانب آنها رفته قدم
میخ نمود اهل فارس باز شکست خورده عده کثیری زایشان مقتول شد اسرا کفار
پس از انهزام در موضع پلیس جمع شده عده زیادی از نصاری با ایشان معاون
بود خالد رضی الله عنه بعقب ایشان رفته و قتیکه مقابل گشتند مالک بن قیس اور ابمبارزه
طلبیده حضرت خالد رضی الله عنه رفته سرش از تن جدا نمود قتال مهیبی رخ نمود که از خون کفار
نهری جاری گشت که نهرالدم معروف است عده کشتگان بالغ به هفتاد هزار گردید
خالد رضی الله عنه بطرف مغیشا رفته پیش از انکه اهل آن اموال خود را نقل نمایند مسلمانان
حمله کردند و غنایم زیادی بدستشان رسید و قتیکه این خبر بحضرت صدیق رسید فرمودند
که عجزت النساء ان یلدن مثل خالد یعنی زنها عاجزند از نیکه مانند خالد
پسری بیاورند بعد از ان حضرت خالد رضی الله عنه بطرف حیره رفته خواست مسلمانان
و اموالشان را در کشتی بگذارد مرزبان سردار حیره بمقابله خارج گشته و متین را
عسکرگاه خود ساخت و پسر خود را فرستاد تا که آبرا از کشتی مسلمانان قطع کند اینخبر
بحضرت خالد رسید فورا بطرفش متوجه گشته پسر مرزبان را همراه متابعینش بقتل رسانیدا
مرزبان چون ازین قضیه اگاه گشت بدون مقابله رو بگریز نهاد و قبیصه نیز از قصر سفید
خارج شد و عمرو بن عبدالمسیح که یک شخص معتری در نیز خارج شد خالد پرسید یا عمرو
چقدر عمر داری در ان عرصه کدام چیز عجیبی را مشاهده کرده گفت عمرم صد سال
بروایتی چهار صد سال. و چیزی عجیبی را که دیدم این بود از دمشق تا حیره چنان
آبادی بود که اگر زنی از آنجا بحیره عازم میشد فقط یکنان او را کفایت میکرد حینیکه
عمرو سخن میگفت ملازم او کیسه را در دست داشت خالد رضی الله عنه فرمود در قعر بطه
چیست گفت این سم الساعه است که انسان را مجرد خوردن در ظرف یک ساعت
هلاک میگرداند و این بطس همیشه با خود دارم که هرگاه خودم یا قومم را بلیه عارض کردد
میخورم زیرا مرک بنظرم محبوب است از اکراهی که بر قومم عارض شود انگاه حضرت خالد ان
زهر را گرفته فرمود بسم الله الذی لا یضر مع اسمه شی یعنی میخورم ان

زهر را


فتوحات اسلامی ( ۲۳ ) رفتن خالد بجانب حیره
زهر را بنام خداوندیکه اسم او هیچ شی مضر نیست در ساعت آن زهر را خورد
عمرو عبدالمسیح از مشاهده این کرامت گفت بخدا وند سوگند تا وقتیکه یکی از شما
چنین باشد هر چه را خواهش کنید حصول مینماید هر چند اهالی حیره با حضرت خالد از روی
مصالحه نمودند خالد شرط گذاشت که ناکر امت عبدالمسیح را به سویل نه سپارید صلح نمیکنم
بعضی از مورخین کرامه را شما و سویل را شریک گفته اند و مشرحی این قضیه چنین بود
که روزی حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم از فتح حیره مسلمانان بشارت داده چنینگه
داخل شهر گردید کرامه را خواهید دید که بر مرکبی سوار و چادر سیاه بر سر دارد سویل گفت
یا رسول الله بشرطیکه کرامه را بمن ببخشید چون در ایام جوانی اور ا دیده بود دلش مایل او
بود حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود کرامه را بتو بخشیدم بنا بر ان زمانیکه خالد حیره را
فتح کرد سویل اظهار مطلب کرده مشاهدی خود را حاضر نمود خالد کرامه را با او سپارید اولیای
کرامه بهزار درهم باز پس اور ا از سویل خریدند بجه ضعف و صد و نود هزار درهم با دنیاه
اهل حیره مصالحه کرده و بندا بازیادی بخالد فرستادند خبر فتح را مع آن هدایا خالد
نزد حضرت صدیق رضی الله عنه ارسال داشت ابابکر مکتوبی بر آخالد فرستاد که هدایا
عوض جزیه قبول نمود باقیمانده جزیه را از آنها اخذ نماید - قصه سویل را کرامه دمیری
از بیان طبرانی و ابو نعیم که از زبان خود او بیان نموده اند چنین است که بعد از
غزوہ تبوک خدمت حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم مشرف شدم که میفرمودند
ولایت حیره بشما تعلق میگیرد و بزودی شما او را فتح میکنید در حین فتح کرامه را
بالا قاطر ابلقی که سفیدی ان از سیا بیش اضافه تر است سوار و چادر سیاه بر سر انرا
ظاهر میشود من گفتم یا رسول الله اگر نمایان بگرده دسل شدیم آنرا بمن می بخشید حضرت
فرمودند بتو بخشیدم بعد از ان سویل میگوید که در روز فتح حیره اول کسی که دیدم
همان سمات شبها بنت بقیله که باختلاف اسم کرامه ذکر شده بود همان سمت که
الله رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم فرموده بود بالا قاطر ماده ابلق و چادر سیاه بر سرش بود
دیدم فورا دویدہ بعنان مرکب اور اگر فتم گفتم اینر ا رسول اللہ صلی الله علیہ وسلم بمن
بخشید حضرت خالد از من شاهد طلب کرد قرار گفته طبرانی من دو شاهد که انجی
محمد ابن سلمه و دیگری عبدالله بن عمر بود حاضر نمودم پس انه ابراز شاهدین اور ا بمن عطا
نمود بعد از ان برادر اکر مه نزد من آمده گفت که آیا خواهر من را می فروشیم گفتم بجادند
قسم اگر از هزار درهم کم باشد نمیدهم دآن مبلغ را پرداخته اکر مه را بدو وا گذاشتم
پس از ان اصحاب نزد من آمده میگفتند چرا اضافه تر طلب ننمودی حال آنکه اگر هدران

تبصره
هزار در هم گفته نام هدیه
حضرت عمر بن خطاب رضی الله عنه
در آنروز نگاه کرد با خذ هدیه
و عهد عهدنامه فرود مجے
دیگر رضی اللہ عنہ در مکہ مکرمہ
و محمد بن بشیر بود دو کوکران
صحابی را تسویل با شریک
ور زمانیکه خالد رفی الله عنه
بنده در حیره رهنمون
قصدی است ۱۲


رفتن خالد بطرف عراق
(٢٤)
فتوحات اسلامی

درهم طلب مینمودی میداد گفتم من نمیدانستم که از هزار درهم اضافه ترم مبلغی هست این قصه یکی از معجزت انحضرت است که دلالت بر صدق نبوت میکرد.

بیان فتح ماوراء حیره

حیره

شهریست بخط کوفه میان او و کوفه بوضع که محلاتها بهم متصل میشود دانضازیاب است در یمن فارس هم
سریه گذارده گی

شکارمی

و

اول طبرستان رعایا شرق
استگاه داهل طالقان شور بابت
چوب سرآورده متصل بآنها
پیوست

انبار

شهریست در جانب غربی فرات
بعداد بفاصله ده فرسنگ از قبیل
فارس آنرا فیروز شاپور نامیدند

کلواز

نام دهی است قریب انبار

بغداد بخاطر جیت از دگلی
بغله بآن است و ایضا
موضعیست چون کوفه و پدا
عین التمر

شہر یست بغربی کوفہ قریب
انبار بفتح

جینکه حضرت خالد مشغول محاربه و مصالحه اهالی حیره بود دهقانان طرات انتظار مینمودند که اخر قضیه یکجا منجر میگردد دیدند که حضرت خالد با مردم حیره مصالحه نموده اقامت ورزیدند لهذا ایشان هم به دادن دولاک یاره صلح نمودند حضرت خالد سریه ها را به اطراف فرستاد تا کفار را قتل و غارت نمایند مدت توقف خالد یکسال انجام یافت اگر چه در ظرف اندت خیال حرکت انمود لیکن باز بنا بر مصلحت مکث کرد در ینوقت اوضاع فارس بکلی مختلف گردیده بود از یکطرف فوت پادشاه و از طرف دیگر هجوم مجاهدین عرب در مملکت شان خیلی آنها را مضطرب ساخته حضرت خالد برای شان مکتوبی فرستاد که یا دین اسلام را قبول و یا دراد جزیه پردازند بنا بر عدم جواب مکتوب حضرت خالد عنان عزیمت را متوجه بطرف دار نمود تا اینکه به آنبار رسید و آنها را محاصره نموده فرمود که تیراندازان چشمهای اهل انبار را هدف سازند ایشان چنان نمودند باز دفعه ثانی همه بیکرتبه تیرها را رها نموده چشم هزار نفر را از بینائی محروم ساختند اهالی حیره از مشاهده اینحال به مال خود خواستگار صلح گردیدند چون طلب صلح شان مطابق میل حضرت خالد نبود بنا بران اشتران ضعیف عسکر را نحر نموده و در خندق انداخته را پی ساختند ابتدا حضرت خالد بعد از ان مجاهدین عبور کرده با کفار مقابل شدند آنها از مشاهده این فعل سرانجه حضرت خالد طالب نموده بود قبول نموده طلبگار مصالحه شدند و چون همراه کفار یکهزار است چوبری لند ایشان را بآمن شان گذاشت در این مقاتله خبانکه قبلا تذکار شد بدهت العیون مسمی گشت اهالی کلواز هم مانند انباری ها با خالد مصالحه کردند.

ذکر فتح عین التمر

در موضع جمعی از عجم و اعرب بنی تغلب برائے مقاتله با مسلمانان خود را آماده ساخته بودند بعد از فراغت از قضیه انبار و کلواز حضرت خالد بطرف عین التمر متوجه گشتند عرب های نوع تغلب به عجم ها گفتند ما بان در قتال عرب نسبت بشما عالم تریم و برائے جنگ پیش شدند حضرت خالد میهم را تار و قتل رسانیدند و باقی عساکرشان را شکست فاحشی داده عده زیادی را قلاع اسیر ساختند اهل فارس منهزم گشته از حصار گریختند اما عرب تشعر و دران حصار سنگیری گشتند و حضرت خالد هم تعقیب نموده آنها طلب صلح کردند قبول نگردیده بحکم حضرت خالد تمام شان را خوارج نمود بقل

رسانید


(۲۵)

ذکر فتح عين التمر

رسانيدند بجز بعضی که بحصار پناه برده بودند اسیر گشتند و جمیع اموالی که در قلعه بود غارت
نمودند و در معبدشان چهل غلام بود که انجیل می آموختند آنها را نیز اسیر کرده باہل
بلاد تقسیم کردند گویند که سیرن والد محمد ابن سیرن نصیر پدر موسی بن نصیر و حمران
غلام عثمان از آنجمله بودند پس از انجام امور حضرت خالد بشارت فتح تمع خمس غنايم
خدمت حضرت ابابکر رضی الله عنه بمدینه شریفه ارسال نمودند.
بیان واقعه دومته الجندل
عياض بن غنم که در دومته الجندل برای قتال اعراب بقنصره مامور بود مکتوبی جهت
استدعای امداد خدمت حضرت خالد فرستاد حضرت خالد چون از امور عین التمر
فارغ شده بودند بمددکاری عیاض بطرف دومته الجندل شتافته بیکطرف آن
نزول فرمودند و عیاض از طرفی دیگر بر اعراب حمله نموده منهزم شان ساختند و آنها
بحصاری پناه بردند از طرف مسلمین قصر آخاسیج شده و نفضل سید و ذریات شان
اسیر گشتند حضرت خالد در دومته الجندل اقامت گزید در نیوقت خیبر خیال تصرف
شهر حیره را کرده جمعیتی زیادی از اہل فارس و عربها نصارا بموضع مصیخ جمع گشتند
قعقاع بن عمر که از طرف خالد امیر حیره شده بود در حصید با آنها مقاتله کرده آنها را
منهزم ساخته عده کثیرشان مقتول شدند و غنائم زیادی نصیب مسلمانان گشت
اما جمع گریخته از انجا بموضع مضيخ بني البرشاجع كشته عده شان كثرت یافت بخبر
بسمع خالد رسید برای قعقاع خبر فرستادند که در فلان شب فلان ساعت یکی گشته
مستعد غارت گردید حضرت خالد هم برای معاونت مسلمانان از دومته الجندل
خارج شد در موضع مذکور در ساعت موعود خود را بمسلمانان رسانیده در حالیکه کفار
پابند خواب غفلت بودند از سه طرف حمله نموده بسیاری شان را مقتول ساختند
عبد العزى بن ابی رهم و لبيد بن جرير که از سابق اسلام آورده کتابی از حضرت صدیق
برای اسلامیت بنا بخود داشتند نیز در ان شب خطاء کشته گشتند و حضرت صدیق
دیت شان را از بیت المال معین کرده با ولادشان دادند حضرت عمر قیل این دو نفر
و مالك بن نویره را که قبلاً ذکر یافت بخالد نسبت میدادند اما حضرت ابابکر فرمودند
عاقبت کسی که با مشرکین منزل کند چنین است .
بیان واقعه ثنی و زمیل
ربیعه بن بجیر تغلبی بموضع ثنی و زمیل که بشرق رصافه واقع است با جمعیت کثیری
برای کشتن حضرت خالد آماده شده بودند قعقاع بن عمرو ہم آجمعیت زیادی از

دومته الجندل
قلعه و قریه یی است
بین مدینه منوره و
حضيه
وادیست در بین کوفه
و شام شریف مجمع
مضيخ بضم الميم
و حايست در بخد جل
دوری از حیره
ثنّى
محل است در شرق رصافه
زمیل
بموضعے در جزیره واقع
است و رصافه هم
پهلوی شهر رقه آباد است
در شام ہشام عبد الملک بن مروان
واقع طولی رقه قریب فرات
بروز جنگ رویم


فتوحات اسلامی
(۲۶)
بیان واقعه ثنی وزمیل

از مسلمانان بمقابله ایشان از طرف حضرت خالد مأمور گردیدند و خودشان نیز بعد از انجام
امور بوضع کمک مسلمانان رفته در همین شب با ان کفار حمله نمودند چنان مقاتله نمودند
که یکنفر از ایشان باقی نماند مسلمانان از غنایم و اسار آز یادی بدست آمدند این معران
که در بین اسرا اهل مصیخ بود گریخته بعسکر عظیمی که در ثنیه بود ملحق گردید حضرت خالد در
شب ایشان را مورد حمله قرار داده اکثر یرا مقتول ساختند بعد از ان عزم رقمت
کرده خمس انرا بخدمت حضرت صدیق رضی الله عنه فرستاد خود خالد بطرف رُصّاب متوجه
گشتند جمعی از عرب نصاری که در آنجا بودند از آمدن خالد اطلاع یافتند رو بگریز نهاده
هیچ مقاتله رخ نداد.

بیان واقعه غراض
بعد از فراغ امور رضا حضرت خالد عنان عزیمت را بطرف غرض که موضعیست بین
شام و عراق و الجزیره معطوف نمودند و بسبب اتصال غزوات روزه رمضان افطار
کردند اهل روم از عزیمت مسلمانان مطلع گشته بغیرت و ننگ آمدند از قبایل
قریبه فارس استعانت نمودند اهل فارس قبایل بنی تغلب و ایاد و نمر معاونت ایشان
برآمده روی بمجالد آوردند بسان مقاتله شدید شکست یافته خالد امر فرمود که مسلمانان
شمشیر را بر ندارند و تعقیب شان بکوشند در بنجار به ان کفار بقدر صد هزار نفر مقتول
گردید حضرت خالد عساکر مسلمین را پاین چهر در توقف بر تفریح امر نمودند و خودشان
چون ه روز از شهر ذیقعده مانده بود خفیا از بیراهه برای بیت الحرام روان گردید پس از ادران
حج بطرف حیره رفته با مسلمین در یکوقت داخل گردیدند ازین مسافرت خفیه غیر خودشان
و اشخاصی که خود حضرت خالد برایشان گفته بود کسی مطلع نبود حتی حضرت صدیق هم پس از
مراجعت شان خبر شده بوی عتابی نمود او را از عراق بطرف شام بامداد مسلمانان
در یرموک امر فرمودند و تمام این غزوات حضرت خالد در عراق کمتر از یکسال بود چرا که در
شهر محرم سنه دوازدهم بطرف ولایات عراق توجه نموده بودند.

بیان ارتداد قبایل بنی عامر و هوازن و سلیم
حال قبیله بنی عامر چنین بود که گاهی یکقدم بطرف ارتداد پیش گاهی یکقدم پس میکردند
و انتظار میکنودند تا عاقبت بنی غطفان و بنی اسد چطور و طلیحه اسدی چه میشود تا اینکه
خالد چنانکه مذکور شد گردشان را گرفته منهزم ساخت علقمه بن علاثه در زمان حیات حضرت
رسول الله صلی الله علیه وسلم اسلام آورده در همان ایام مرتد شده پس از فتح طایف بشام
فرار کرد بعد از انکه حضرت نبی اکرم وفات نمود از شام آمده قبیله بنی کعب و عسکر گاه

بُشر
کوهیست در شام مقام
و مسکن بنی تغلب

رُصّاب
حصایست از رساتیق
بن حیدر بملک جزیره بغزوه


فتوحات اسلامی ( ۲۷ ) بیان ارتداد فجاءه و سلمی

خود ساخت حضرت ابابکر صدیق هبیره را که قعقاع بن عمر و امیر شروع در مقابله علقمه بن علاثه فرستاد
قعقاع در نزد آبی که علقمه منزل گرفته بود نزول نموده غارت را پیشی بر اهل او لا علقمه
مسلمان شده قعقاع آنها را نزد ابابکر برده ایشان اظهار داشتند که در امور معو ا علقمه
شرکت و تعلقی نداشتند بنابران حضرت صدیق نها را رها نموده خود علقمه با سلام آورده مدینه
قبول سید بنو عامر بعد از هزیمت بزاخه محضر خالد آمده دست بیعت دادند گفتند بدین
اسلام داخل گردیدیم و حضرت محمد صلی الله علیه وسلم را برسالت قبول داریم اما حضرت خالد ببیعت احدی
از بنی اسد و بنی غطفان و طئ سلیم و عامر قبول نفرمودند مگر بنکه اشخاصی که در زمان
ارتداد مسلمین را مثله و سوزانیده بودند تسلیم نمایند لهذا جنایت کاران قوم خود را بدست
مسلمین سپردند مسلمانان بعضی رامثله و برخی را محر وق و بعضی را بسنگ قتیل کردند و نیز عده
سر نگون بچاه و چندی را از کوه انداختند خالد این اخبار را ابابکر فرستاد عن ال عاص
فرمانکه از عما ن بعد از وفات رسول الله صلی الله علیه و سلم مر جعت مینمود قره ابن هبیره با و گفت
که از انذار کو تاه بدر د اکر نه اعرب تا نقطه آخر با شما انقیاد خواهند نمود وقتیک عمر بال عاص
نزد ابابکر رسید گفته او را بیان نمود حضرت صدیق دو مقوله اور ابر اخالد نوشت خالد هم
او را دستگیر کرده نزد ا با بکر فرستاده این هبیره اسلام آورده معذرت خواست حضرت
صدیق قبول فرموده از ریختاندن خونش امتناع کردند بقبایل غطفان هوازن سلیم
طئ اسد در جواثی نزد سلمی بنت مالك بن حذیفه بن بدر مجمع گردیدند اخیر بعد از فراغ
بزاخه بسمع خالد رسید بمقابله شان شتافت سلمی در حین محار به که دبین هودج
بالای شتری نشسته بود تا وقتیکه شترش را پسر کردند سواره بود بالاخر با صد نفر مرد که در
رکابش بودند بقتل رسید متفقین از مشاهده اینحال در گریز نها وند لیکن از قبیله بنی سلیم
فجاه ابن عبد یا لیل دین اسلام را قبول کرده از حضرت صدیق به مقابله با اهل ارتداد یرا
رجا کرد آنحضرت مطلب او را مجرا کردند فجاه بطرف جون رفته مرتد شد و بجیر بن ابی بجی
که از قبیله بنی شرید بود فرستاد تا که از هر طرف مسلمانان احتمال غارت نماید حضرت با بکر
نزد طریقه بن حاجز و عبد الله بن قیل سعی حته مقابله فجاه کس فرستادند آنها بر اثر فرمود
صدیق جانب فجاه رفته اور ابر آمیخته ملاقی شدند نجیبه مقتول و فجاه بگریخت طریقه فجاءه را
تعقیب کرده اسیرانه بحضور ابا بکر آور د حضرت با بکر در مصلی مدینه آتشی افروخته فجاه را
با دست و پای بسته در ان انداخت لهذا کار از دست بنی سلیم رفته دین اسلام را قبول
نمودند ابو شجره بن عبد العزی سلمی ابن خسا از جمله اسبان بود مگر ابو سجر ه باز مر تدگشته
سحرس گفت این بیت از اشعار آنست فرویت وجی من کتیه خالد
آب دادم نفس پر جو خو در از لشکر خالد

حواشی

بخیست و زبیحی
بزاخه معجمه
نام چشمون
دار بنی شرد سدیت
بہ یاد معجمہ


فتوحات اسلامی ( ۲۸ ) ارتداد اهل بحرین
و این لا ارجوا بعدها ابداً عمرا مرتبه دیگر ابو شجره نزد ابابکر رضی الله عنه آمده از ان آور
چرا امیدوارم که بعد از ان نیز حیاتی یابم
اسلامش قبول گردید و در زمان خلافت حضرت عمر رضی الله عنه بمدینه آمده دید که حضرت عمر مالی بمقامی
مینماید گفت یا عمر بمنهم حاجتمندم برایم چیزی عطا نما حضرت عمر رضی الله عنه فرمودند تو کیستی گفت
ابو شجره حضرت عمر گفتند یا عدو الله تو نبودی که این شعر را گفته فردی بیت اشعار الی مرکزا قتلا
مذکور شد و دره را بلند نمود تا ملعون گریخت و بناقه خود سوار گشته بطرف قوم خود رفت از اشعار
خواند که این بیت یکی از انجمله میباشد: تضنّ علینا ابو جفص بنائله و کل
بخیلی کرد بر ما حضرت عمر از نائل خود و هر
مختبط یوماً له ورق
رباطه را هم روزی چیزی است
بیان ارتداد اهل بحرین
عبد القیس و بکر بن وائل و غیر ایشان که از قبیله ربیعه بودند بعد از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم
در بادیه گمراهی راه ارتداد را طی نمودند مگر عبد القیس را جارود بن معلّی بدین اسلام عودت
داد عبد القیس در حین حیات آنحضرت صلی الله علیه وسلم بطور سفارت آمده پس مراجعت
قوم خود را بدین اسلام دعوت کرد و ایشان ایمان آوردند - لیکن در اثنا خبر رحلت آنحضرت را
شنیدند مرتد گشته گفتند اگر محمد صلی الله علیه وسلم پیغمبر می بود موت نمییافت جارود فرمود
ای قوم خداوند قبل از آنحضرت پیغمبران متعددی فرستاده که همه وفات نمودند حضرت
محمد صلی الله علیه وسلم نیز رحلت نمودند من شهادت میدهم که لا اله الا الله محمد رسول الله
قومش نیز با وی هم آواز گردیده باز دین اسلام را قبول نمودند اما ربیعه در بحرین بحال ارتداد
خود باقی مانده حطم بن ضبیعه با عده زیادی از مشرکین در نزد بکر بن وائل خروج نموده پس از ان
بجمعیت در قطیف و هجر نزول کرده با اهل آنمواضع که نیز مرتد بودند متفق گشته عسکری
به دارین و جواتا فرستادند تا مسلمانانیکه در آنجا بودند محاصره نمایند حضرت ابابکر صدیق رض
از استماع این علاء بن حضرمی را همراه جمعیتی سرکوبی اهالی مرتدین بحرین فرستادند ابتدا او
به هجر رسیده مکتوبی بجارود فرستاد تا که به نزد عبد القیس در حطم بن ضبیعه نزول نماید علاء رضی
همراه مسلمانان باطراف خود خندقها حفر نمودند و با مرتدین محاربه اشتغال نموده پس از انهزام
و تغلب متوالی که مدت یکماه بطول انجامید شبی شور و غوغائی بادیه ئی از لشکرگاه کفار شنیدند
یکی از مسلمانان رفته بعلاء خبر آورد که مرتدین در حال مستی میباشند علاء فوراً امر هجوم داده
بر آنها شبیخون زدند و با شمشیرهای برهنه همراه آن بیهوشین قتال و جدال نمودند
که مخبری از ایشان باقی نماند و خداوند مسلمین را از شر آن اشرار نجات بخشید مجاهدین
غنایم و اسرا را در بین خود تقسیم کردند حضرت ابی اعلا برای مسلمانان گفتند که خداوند
ایات خود را در بیابان بر شما آشکار ساخت بشتابید که تا در بحر چه با خواهیم دید مخودش


فتوحات اسلامی
(۲۹)
امتداد آثار معجزه

عنان عزیمت باطرف اعد اسوق داده متابعینش نیز پیروی کردند بمین مسلین دوار دین دریا بود
که بدون کشتی عبور از ان ممکن نبود لہذا مرکبے ان بر اسپان و شتران و خران خود سوار و بیاں
ہماں حالت به آپنے زد و در حین عبور علاء رحمہ این اسما باریتعالی انقرایت میکرد یا ارحم
الراحمین یاکریم یا حلیم یا احد یا صمد یاحی یا محی الموتی یاحی
یا قیوم لا اله الا الله انت یا ربنا با مرخدا مسلمانان ازان خلیج که بهمر اکشتی بریکہ
شباندر وز می پیمودند بساحل خود را رسانیده همر اکفار مقاتله را آغاز کردند مسلمانان پیری
کفار ره قتل کردند که احدی باقی نماند و جمعی که اسیر ساختند و غنایم را در بین خود تقسیم نمودند بعضی کار
کنان خود اور ابنجا مقیم و کنار ساحل عده مانند اول زا کے شتند درین محاربه از غنایم بر پر فردی
از سوار شش ہزار درہم و بر پیاده دو ہزار رسید خبر فتح دانہزام مشرکین که انخدمت حضرت ابا بکر صدم
فرستادند همر آ مسلمان را تهی از همر نگماشته دین اسلام را قبول نمود از وی سوال کردند
کہ آیا چہ ترا وا دار باسلام آوردن نموده گفت سه امر (۱) جاری شدن آبی دشت زمین کمبیا
(۲) بلند شدنی سطح سجر د حین عبور شما (۳) شنیدن دعائے کہ وقت سحر از طرف شیرین خوانده
میشد بر حقانیت مشرب تان پی برده ترسیدم که اگر ایمان نیا ورم مستحق شوم و گفتم که اکر مسلمانی
بطریق حق نمی بودند بد ریعه ملائکه مددنمی یافتند بعد از محاربه اصحاب بن دو عارا از و شنیدید
ا نینت اللهم انت الرحمن الرحيم لا اله غيرك البديع فليس قبلك شى الدا
غير الغافل الحى الذى لا يموت وخالق مايرى وما لا يرى وكل يوم انت ف شا
علمت كل شي بغير معلم حضرت علاء یکی از اصحاب کرام و مستجاب الدعوت بود در سال ۱۱
ہجری وفات نمودند اصلشان از حضر موت اما جد ا و در مکه معظمه سکنا گزیده همرآ حضرت و آئیم
بهم عهد بودند درین غزوہ آثار معجزه از ایشان بظهور رسیده یکی ذکر امات شان این بود که وقتی
مسلمانان بیابانی بی آبی از تشته کی مضطرب گشتند و حتی در ان خوف ہلاکت بود بنابراین
علاء دو رکعت نماز خوانده دستها را بدرگاه قاضی الحاجا بلند نموده بخوا ندن اسما او تعالی
سدات آ نمود و دعایش این بود یا حلیم یا علیم یا علی و یا عظیم اسقنا
که ناگاہ ابری ظاہر شدہ چنان بارید که مسلمانان و دواب شان سیر آب گشتند را وی
میگوید وقتیکه کنار در یا رسیدیم کفار کشتیها را بمدآ منع عبور سلمین سوانیده بودنی
و بدون کشتی گذشتن از ان ممکن نبود باز حضرت علاء دو رکعت نماز خوانده خدا وند را بدین انتم
یاد نمود یا حلیم و یا علیم یا علی یا عظیم اجزنا بعد عنان مرکبے را گرفته گفت جوانہا
با سم الله تعا و در آب داخل شند چنانچه قبلاً بیان گشت عموم مسلمین عبور نمود حضرت
ابا ہریرہ میگوید ما بر روی آب مشی نمودیم حتی که پاستران دسم دواب تر نگشت

جوان خود ملحوظ

محاصرہ دنف
حصہ دراز است و ترفیق عبود
محسوبه


ابراهیم بن عبید میگفت در بین امور با آب جبسگی دید و تعداد مسلمین در پنجا بسیار کمالم
بود

ارتداد اهل عمان و مهره

جیفر و عباد پسران جلندی از طرف رسول الله صلی الله علیه وسلم عامل عمان و مهره بودند
بعد از وفات انحضرت صلی الله علیه وسلم شخصی از قبیله ازد که موسوم به لقیط بن مالک از دای
بود پیدا شده ادعا نبوت نمود و بر مردم عمان دست یافت لیکن جیفر و عباد او را
فرصت نداده تغلب او را دفع نمودند این خبر را جیفر خدمت حضرت ابا بکر صدیق ارسال
نمودند و انحضرت حذیفه بن محصن حمیری را به عمان و عرفجه بارقی را به مهره حرکت
دادند و با ان دو امیر فرمودند تا که همرا جیفر مکاتبه نموده در محاربه ارتداد رای بگیرند
قبلاً مذکور شد که حضرت ابا بکر صدیق عکرمه بن ابی جهل را برای مقاتله مسیلمه به یمامه فرستاده
بودند مگر در انجا منهزم شده مامور به رفتن عمان و مهره نمودند تا که باتفاق حذیفه و عرفجه با اهل
انجا مقاتله نمایند اما قبل از اینکه حذیفه و عرفجه به عمان برسند عکرمه با نها یکجا گشته و حضرت
ابا بکر صدیق برای تمام عساکر مسلمین و جیفر خبر فرستادند که در محاربه و مقاتله از عکرمه ماخز
رای نمایند – لقیط چون بر عزیمت مسلمانان مطلع شد شهر دبا را عسکر گاه خود ساختا
و جیفر و عباد موضع صحار را معسکر نمودند و عکرمه و عرفجه را نیز به صحار طلب
کردند و با رئیس هر جیوش مسلمین مکتوب فرستاده استعانت خواستند وقتیکه عسکر
مسلمین تکمیل شد لقیط نیز با نظام عسکر خود را نمود عیالش در عقب صفوف ایستاده
نمود در ابتدا مسلمین شکست خوردند تا اینکه از طرف بنی ناجیه که حریث بن راشد
از قبیله عبدالقیس سیحان بن صوحان بریاست شان منصوب بودند امداد رسید
و بر کفار حمله نمودند و آنها را چنان منهزم ساختند که تعداد تلفات شان بالغ بر ده هزار
رسید زنان و اولاد شان را اسیر ساختند پس از تقسیم غنایم خمس انرا مع خبر فتح خدمت
حضرت صدیق فرستادند و خمس غنایم هشتصد راس بود حذیفه در عمان اقامت نمود و
عکرمه بطرف مهره رفت پیش از قتل رئیس شان مرتدین انجا را منهزم سا و درین ایلام
داخل نمود و مسلمانان دو هزار اشتر مهره ناب غتار بدست امد عکرمه خبر فتح را باخمس غنایم
خدمت حضرت صدیق فرستاده مسلمانان بطرف یمن متوجه گشتند.

ذکر ارتداد اهل یمن و فتح مسلمانان
اسود عبسی قبل از رحلت حضرت رسول ام صلی الله علیه وسلم در یمن دعوی نبوت کرده یک عده رای
مرتد ساخت و وقتیکه فیروز دیلمی وی را کشت نفری زیادی باز بدین اسلام عودت نمودتا

عمان
شهریست در کنار دریای عمان
که به همان بنام آن یاد
میشود
مهره
موضعیست بین عمان
و حضر موت بفاصله یکماه
راه
دب بضم
شهر و بازاریست
از بازارهای عتیق
عمان
صحار
شهریست کثیر الفواکه
که وسیع المعمور شهروا
له متد آن در آبادی و
بزرگی در آنوحی نیست
معموره باطراف شهر انحصن
پخته و چوب ساج بوقتا
داخل شهر بکمال ابادیست
د او تا بازار یافت اما دراین
روزها لمنده ابنائو شکی
چنانچه نامیده میشود
به خرابه مزرقه و خرابه
عراق در یمن و همچنین
و صحریه بین واقع
عمان مع الیمن ۳۶


( ۳۱ )
فتوحات اسلامی
حصه اول

زمانی که باهل یمن خبر فوت انحضرت صلی عم علیه وسلم را شنیدند بجز عده معدودی همه مرتد گشتند زیرا
حضرت ابی بکر صدیق فیروز دیلمی را با مارت صنعای یمن منصوب نموده و او بر هر طایفه از وزان
قادر میشد مقاتله مینمود. حضرت رسول عم صلی عم علیه وسلم در حیات خود مامورینکه بولا و و بلاد
یمن ارسال نموده بودند قرار ذیل است: عمرو بن حزم مامور نماز به نجران و ابوسفیان رزو
بن حرب ر ا همراء عمرو با مور زكواة وصدقات مامور ساختند. در بین ولایات نرفع و زبید
و نجران خالد بن سعید بن عاص را با جراء امور شرع و بر کل شهر همدان عامر بن شهر همدانی را
و بر لشکر همدان یعلی بن امیه را منصوب بر ولایت مارب ابو موسی اشعری در ولات
وعك طاهر بن ابی هاله بر حضر موت زیاد بن لبید بیاض عکاشه بن ثور عورتس
در ولایت کنده مهاجر بن ابی امیه مخزومی اعمال نمودند. معاذ بن جبل در بلاد سواد یمن
کاسی نزد بنطائیه انطائیه رفته تعلیم قرآن مجید میکرد و قتیکه اهالی یمن مرتد گشتند عمرون
حزم و بعد از ان خالد بن سعید بمدینه شریفه مرجعت نمودند اما مهاجر بن ابی امیه را که حضرت
رسول عم صلی به علیه بکاتب کنده فرستاده بودند لیکن بياحث مرض بودن خود نتوانست
که بموضع مامور به خود برود زیاد بن لبید به نیابت او در آنجا اقامت نمودند در حضرت صدیق
ابتدا ابلاغیه تمادی را بوسیله مکاتیب ارسال نمید یه نموده و بعد از ان نفرستادن عساکر و قعانه
بالاخره بمسلمانانیکه
با مرتدین در حرب بودند امر مقابله داد تا هنيكة
از اخر کارهای مردم فراغت یافت از یکسان در طایفه دشت نه نمود بعد حضرت ابا بکر صدیق رعم
به مکه بر عتاب بن اسید و به طایف به عثمان بن ابی العاص بکته با فرستاد که مخارج شوب
مسیلمة که مرتد نگشتند بمقاتله اشخاصیکه مرتد شدند بعضی او با نشان بزز من که از بنی تاجیم
جمع شده بودند عتاب سريه بطرف آنها فرستاده که آنها را متفرق و مقتول ساختند
جمعیتی نیز از بنی ازد و وهثعم و بجیله در شنوه اجتماع نموده بودند عثمان بن ابی العاص
هم جمعیتی بر آنسر کردنی آنها فرستاده ایشانرا منهزم نمود و در او ساحل یمن بنا حية جان
از قبایل عک در اشعریین مجتمع گشتند طاهر بن ابی هاله پر آمریقت حکمی بجانب شان حرکت
نموده مشرکین را بهزیمت دادند طاهر در اجناد اقامت ورزیده انتظار امر حضرت ابوبکر را
مینمودند حضرت صدیق سریه به نجران ارسال نموده مکتوبی بر عثمان ابی العاص فرستادند
که مضمونش این بود بر مخالفین اهل طایف فوج بفرستد و بر هر مخالف بتاز
مقرر نما و او بمجرد قرائت مکتوب چنان عمل کرد عبد الرحمن برادر خود را بر آنها امیری
نمود بر عتاب نیز مکتوبی فرستاده امر نمودند که با نا هر یک از مخالف مکه و سواد و قرا
آن شخص را مقر نما عتاب امرشان را بجا اورده خالد بن اسید برادر خود را بر آنها اسریا


فتوحات اسلامی ( ۳۲ ) ارتداد اهل یمن

ساخت این فرستاد امر منتظر امرابابکر بودند المهاجر بن امیه مخزومی که سابقا از طرف رسول الله
به کنده مقرر شده بود و بباعث مرض خود رفته نتوانست حضرت ابا بکر او را بولایت یمن فرستاد
که اصلاح امر خود را نموده بموضعیكه رسول‌الله صلی‌الله علیه وسلم اور امقرر نموده بودند برود و نیز
بمقابله سنجران و اقصی یمن ویرا مأمور داشتند تمام این امور را اجرا نموده ولایات کنده
وطایف را سیر کرده عبد الرحمن بن ابی العاص وخالد بن اسید مع اصحاب خود بهمرا المهاجر
میرفتند و به نزد عکاشه بن ثور و جریر بن عبد الله مرور نموده آنها هم بوی منضم گردیدند عمرو
بن معدیکرب وقیس بن مکشوم که از مرتدین بودند المهاجر بر آنها غالب گشته ایشان اسیر
نزد حضرت ابا بکر فرستاد و آنها توبه کردند توبه شان را قبول نموده ببادیه ارشان فرستاد
چون المهاجر بولایات یمن مواجه نمودند و بر هر قومی از اهل ارتداد که مظفر میشد بقتل میرساند
و هر کس از کفار که خیال قتال داشت با او مقابله مینمود و هر انکه توبه مینمود توبه اش را قبول
میفرمود تا اینکه بولایت صنعا رسید بعد مکتوبی بحضرت ابا بکر از دخول خود بصنعا ارسال
نمود جوابش را حضرت صدیق فرستاده امر نمودند که بهمراه عکرمه بطرف کنده برود عکرمه
که با وی عده کثیری از ناحیه عمان و قبایل مهره وازد ناحیه و عبد القیس و غیره بود که
بالمهاجر وصول یافته بودند تمامی با هم بطرف کنده عزیمت نمودند زیاد که قایم مقام ابی بکر
در کنده بود مکتوبی برای مهاجر فرستاده او را بآمدن کنده ترغیب تاکید نمود و این مکتوب
در مغاره که بین مارب و حضر موت واقعت بمهاجر رسید پس از مطالعه عکرمه را
بر مسلمین امیر ساخته خود بطرف زیاد شتافت چون اهالی آنجا مرتد گشته بودند بر آنها
شدت نموده اشعت بن قیس کسی که مرتد گشته اهل ارتداد او را بر خود امیر ساخته
بودند المهاجر بمر اششان مقابله نموده مرتدین را منهزم ساخته عده زیادی از ایشان
مقتول گردیده منهز مین از مشاهدۀ اینحال بطرف نجیر که قلعه شان بود شتافته
محصور گشتند و مسلمانان آنها را تعقیب نموده محاصره کردند دراه عبور و مرور
بر آنها بستند درین حین عکرمه بهمراه مسلمانان بالمهاجر ملحق شده اشعت از عکرمه
استدعای امان نموده عکرمه او را امان داده نزد المهاجر برد او نیز قبول نمود مال
و ال او را بانه نفر امان داده و گفت بهر طریق که میخواهید امان نامه خود را مرقوم
دارید که امضا نمایم تا محفوظ بمانید و آنها شرط کردند که بعد از حصول امان نامه حصار را
بر مسلمین بکشانید پس از اختتام امان نامه در بحصار را کشوده مجاهدین اسلامی داخل
قلعه گردیده مقاتلین را مقتول و باقی را اسیر ساختند و هزار نفر زن در بین اسارا بود
اشعت در حین نوشتن امان نامه اسم خود را فراموش و نام نه نفر دیگر را مرقوم نموده

معشاره
قریه ایست از یمن
فلسطین
بحجير
حصاریست از قرا
فلسطین
معجم

به بیحانه


متنوعات اسلامی
( ۳۳ )
ارتداد انیمن

بود پس از فراغ قتال او را المهاجر صحیفه طلب نموده قرأت نمود دید که اشعث نام خود را ننوشته
المهاجر باشعث داخی نموده گفت : - الحمد لله الذی اخطاک یا اشعث یعنی حمد
میکنم خدائی را که بخطا کردن تو مارا توفیق داد یا اشعث با عدو الله از سابق ارزو داشتم که خداوند
ترا تفصیحتی رسوا کند اکنون خوب شد بعد تکفین اشعث را بستند بعضی مسلمانان انکار کردند که
مهاجر اراده قتلش را دارد لہٰذا گفتند اشعث تاخیر نماید چرا که حضرت ابا بکر صدیق حکم بشعث
و انما تر میباشد المہاجر او را جبراً اسیری بمدینه شریفه خدمت حضرت ابا بکر صدیق فرستاده
و در راه مسلمانان اسیران را شراح را لعنت میکردند و زنان قوم وی او را عرف النار یعنی حیات
کار نام نهادند حضرت ابا بکر صدیق از و سوال نمود که آیا درباره خودت چه رأی داری که اجرا نمایم
گفت نمیدانم انحضرت فرمود که من بجا میکشم اشعث گفت من به امان گرفتن و نفر قوم خود را
راضی نمودم حالا استجا ندن خونم حلال نیست حضرت ابا بکر گفت صلح چرا کسانیکه نامشان در
صحیفه مرقوم است واجب گردیده و تو قبل از کتابت صحیفه خیرخواهی قوم خود را نمودی چون
اشعث برگشتن خود یقین نمود به ابا بکر گفت آیا در باره من نیکی میفرمائی یعنی اسیر ما را رأی کرده
از خطایم در گذری زوجه ام یعنی خواهر خود را بمن دعائی ده بر من چنان عمل نمائی که بر دیگران
کرده چون در زمان حیات حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم بمدینه منوره آمده ایمان آورد
و بر خواهر حضرت ابا بکر صدیق خواستگاری نموده عقد و مناکحت داید فعه دویم آمدن
خود تاخیر نمود لیکن اسیران مراجعت از خدمت رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم خبر وفاتشان را شنیده
مرتد گشت بعد نزد حضرت ابا بکر عهد نمود که اگر تو در حقم چنین مرحمتی فرمائی مرا متدین بدین اسلام
از بهترین افراد قوم خواهی یافت بنابران حضرت ابا بکر صدیق از قتلش عفو ۔ ۔ و استدعا یش را
اجابت نموده همشیره خود را به و تزویج نمودند اشعث بدیانت خود مریم کو شش نمود تا وقت
فتح عراق مدینه منوره اقامت گزیده و در محاربه قادسیه و یرموک شامل گردیده قحطانه میشود بغزوة
صفین با حضرت علی کرم اللہ وجہہ همراه بود در سنه چهل و دویم ہجرت بولایت کوفہ وفات نمود
و بعضی میگویند بعد از شہادت حضرت علی کرم اللہ وجہہ چهل و دو میار او داع گفت رضی اللہ تعالیٰ
عنہ و حضرت امام حسن بر او نماز خواند - قرار گفته ابن اثیر در تاریخ عمار یا سر کاتابام هل ابتدای
اختلاف است ابن اسحق میگوید نسخ یا مه یمین د بحرین و فرستادن عساکر بشام در سنه دو از دهم
هجرت واقعه شده ابو معشر و یزید بن عیاض و ابو عبیده بن محمد بن عمار یا سر گفته که تمام فتوحات
خواه در تحت امارت خالد و یا غیره به سنه یاز دہم از ہجرت وقوع یافته در نالد بولایه عراق از
انزا بتدائی دارد ہم ہجری تا ماه ذی العقدہ سال دوام ورزیدہ و این قول نیر معتبر است

ہد یہ عو نیت
بر مجاہد و بد عت


فتوحات شام
(۳۴)
فتح ولایات شام

بیان فتح ولایات شام
چون حضرت ابابکر صدیق از محاربات اهل ارتداد فارغ و تمام قبایل عرب مطیع گردیدند همیشه
خیال جهاد با اهل روم را بدل صفا منزل خود می پروریدند و علی الدوام درین تصور بودند که
کسی آگاه نبود شبی شرحبیل بن حسنه در عالم خواب فرستادن مجاهدین را بطرف روم مشاهده
نموده صبح خدمت حضرت صدیق آمده گفت یا خلیفہ المسلمین آیا در باب جهاد با رومیان اراده
داری فرمودند بلی و من احدی را از عزم خود آگاه نساختم تو از کجا دانستی شرحبیل گفت که در
خواب سوق عساکر مسلمین را بطرف روم دیدم انحضرت تعبیر خوابش را به فرستادن لشکر
مسلمین بطرف روم و فتح نمودن شان کردند حضرت ابا بکر صدیق حضرت عمر و عثمان وعلی
و عبدالرحمن بن عوف طلحه وزبیر و سعد بن ابی وقاص و ابو عبیده بن جراح و روسای
مهاجرین و انصار از اهل بدر وغیره رضی اللہ تعالی عنہم اجمعین را در یکجا جمع نموده در اینباب
مشوره نمود تمام حاضرین بر آحضرت ابابکر پسندید گفتند هران رأی را که شما صواب دانید
امضا نمائید زیرا کہ ما سامعون و مطیعون میباشیم و هرگز از امر شما تخلف نمیکنیم
حضرت علی کرم الله وجهه که از ان جمله بودند تکلم نمی نمود حضرت صدیق فرمود یا اباالحسن
توچه در آنمطرائی فرمودند که من رأی میدهم که تو بمبارک الامر و میمون النقبیہ میباشی زیرا کہ اگر
خودشما بانفسہ بدینم موبی روید یا بدین مقام اجیش ارسال دارید نصرت می یابید انشاد الله
بعد ابابکر گفت یا علی خداوند ترا خیر د ہد کہ مرا بنصرت تبشیر نمودی آیا از کجا دانستی
حضرت علی کرم اللہ وجہہ فرمودند که من از رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم شنیدم که میگفتند
لا يزال هذا الدين ظاهرا على كل من ناواہ حتی تقوم الساعہ اھلہ
ظاهرون یعنی ہمیشہ این دین غالب میشود بر هرکس که ازین در باند تا چنیکه قیامت
برپاگرد د حضرت ابابکر فرمودند سبحان اللہ چقدر خوبست این حدیث یا علی مرا مسرور
نمودی خداوند ترا بد نیا و آخرت مسرور گرداند بعد از ان حضرت ابابکر صدیق در میان
مردمان بپا ایستاده خطبه ایراد نموده مسلمانان را بجهاد کفار ترغیب کردند و بلال را امر نمودند
که در بین مردمان ندا کند که بجانب دشمنان رومی بطرف شام خروج نمایند حضرت صدیق
بفرستادن جیوش مشغول گردیدند و اینواقعه مطابق بوده است در ابتدأ سنہ ۱۳ هجری
و نیز مکتوبها حضرت ابا بکر بولایت مکہ و یمن طایف و غیره ارسال نمودند که بمضمون ان
بود بسم اللہ الرحمن الرحیم السلام علیکم حمد میکنم خدائی را که غیر آن معبودی نیست
و درود میفرستم برنبی او که محمد صلی اللہ علیہ وسلم میباشد اما بعد بدانید ای مسلمانان که
اراده دارم که شما را نبوی ناحیه بلاد شام متوجه سازم تا آن امصار را از دست کفار طغا

ولایت شام مغرب
منش شهر ها ر با کجه روشن
و محرق مبله طوس
از آنجا با لغاست و در
عراق فتح کردند مسافت آن
بود بعد از ملک عرب بیر
در این زمان اکنون شهر
طرابلس میگویند


فتوح ولایات شام
(۳۵)
فتوحات اسلامی

بگیرید هرکس شما که حریص بجها د میباشد از دن کوفتن آن دورین اماده شود وطاعت کن علامه دراخر
مکتوب این آیه را نوشتند أَنْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا وَجَاهِدُوا بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ
فِي سَبِيلِ اللَّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ یعنی بیرون شوید براغزا سُوَار
وپیاده وجهاد نمائید بمال ونفس خود در راه خدا زیرا که این نیکوست از برآی شما اگر از فضیلت جهاد
عالم باشید این مکاتیب را بقبایل عرب ارسال نموده منتظر آمدن مجاهدین بودند از جمله
مکتوب ا با مال یمن را بذریعه انس بن مالک فرستادند پس از مدت اندکی مشارالیه آمده
بحضرت ابا بکر صدیق بشارت داده گفت یا خلیفه رسول الله وحقک علی الهام که بدست
نامه شمارا بر هر کس که خواندم بگو شر اطاعت شنوده اجابت نمودند خود بار استجنه ومتاع شانزا
چیده و حلقه های زره را بهم انداخته با کمال شوق ذوق مهیا میگشتند و شما را بشارت میدهم
که عنقریب شجاعان جال مشرف بحضور تان میگردند حضرت ابا بکر صدیق ازین نوید خورسند
گشته جیوش را مرتب ساخته لواہا را عقد نموده وبر هرلوا امیری مقرر کرده جانب شام افرستا
و هر لحظه که جماعتی میرسید بمجاهدین سابقه الحاق مینمودند از جمله امرای که بآنها بیرق داده
شده بود. ابوعبیده بن جراح و یزید بن ابی سفیان سعیه بن عامر شرحبیل بن حسنه
خالد بن سعید و عمرو بن العاص وغیره بودند که آنها را با طرف معین فرستادند از انجمله ابو عبیده را
امیر الامرا مقرر کردند و هر زمان که امیری را بطرف شام میفرستادند وصایای زیادی نموده
وداع میکردند بعضی از توصیه هاشان اینست پرهیزگار باشید و همراہی مسلمان بحسن خلق رفتار
نمائید نماز های خود را بجماعت ادا و اوقاتش بجا آرید هر یک شما نفس های خود اصلاح کنید تا که
خدا یتعالی مردم را برآی شما بصلاح آرد و سفرآ دشمنان را اکرام نمائید و نگذارید که در بین شما
زیاد توقف کنند زیرا که بر نواقص تان مطلع گشته بستفاده میمانند و عساکر خود را از مکالمه
شان منع نمائید امیر های خط لشکر خود باشید دیگر اینکه در حراست صیانت سفر کوشش
ورزیده نگذارید که در بین عسا کر تان متفرق گردند و نیلوز پاسبانان سفر آگاه کجا بدون اطلاع
شان جبر گیر بوده غافلین را بئدن لزطم عقوبت نمائید حریت و پاسبانی را بین خود ها ترتیب
کرده حصه اول شب را نسبت با خرش تم از مانید زیرا که نوبت اول شب آسانتر و اخیر
شب دشوار تر میباشد زنهار از احوال عساکر خود غفلت نورزید که از بی خبری شما ایشان
فاسد میگردند اسرار شان را تجسس نمائید که نصیحت میگردند و اگر بر سرایرشان وقوف
یا بید اظهار نمائید بلکه با قتضای اعمال علانیه شان اکتفا ورزید با اهل صدق صفا و وفا مجالست
کرده در امور خود از ایشان مشورت نمائید. یا معشر الامرا کمدل وبی جرآتی نمائید زیرا که از کم
جراتی شما یان لشکر بیدل میگردند در مال غنیمت خیانت مکنید که فقرا قریب حضرت العبید


فتوحات اسلامی
(۳۶)
فتح ولایت شام

میسازد و فرمود زودست که شما اقوامی را می بینید که در صوامع منزوی عبّاد بشمار آشنا
نگردیده بحال شان واگذار شوید و غیره وصایا مفیده میفرمودند و ایشانرا بدین قسم دعا
میفرمودند— اللهم احفظهم من بين ايديهم ومن خلفهم وعن ايمانهم
وعن شمائلهم واحطط اوزارهم واعظم اجورهم یعنی الهی محافظت
نما ایشانرا از مصائب شدائدیکه از پیش روی ایشان و از عقب سرشان از
طرف راست چپ شانست محو نما اثام انسانرا و بزرگ کن مزد هایشان— چون
خبر غرام عساکر مسلمین بگوش هرقل رسید در فلسطین تنظیم جیوش خود را کرده درایل
آن دیار را بمقابله مسلمانان تحرک تحریص نموده و خودش بشهر دمشق و از انجا
به حمص و از حمص به انطاکیه آمده تمام اهالی آن ایام را مانند مردم فلسطین
بمحاربه مجاهدین اسلامی بشور آورد و مکتوبی باهل روم فرستاده آنها را نیز بمقاطعه
اعراب دعوت نمود چنان مردم روم آمدند که از حد افزون و از شماره بیرون بودند
وقتیکه ابوعبیده بجابیه رسید شخصی درآید که وکیف جیش کفار را برایشان بیان نمود
و او انخبر را بحضرت ابابکر فرستاد و حضرت صدیق کبوتر جوابی که مشعر نوید نصرت و اعتماد
بوعده خدای و فرستادن مجاهدین بکمک شان بود ارسال نمودند بعد ازان حضرت
ابابکر صدیق لشکری مجهز کرده همراه هاشم بن عتبه بن ابی وقاص سعید بن عامر و جیش دیگری
در تحت قیادت معاویه به حید برادر شرحبیل بن ابی سفیان فرستادند در ینوقت
از هر طرف مسلمین که بر آجهاد می امدند حضرت صدیق ایشانرا بمدد مجاهدینیکه سابق بشام
فرستاده بودند سوق میداد.

بیان واقعه اول ممالک شام
اولین واقعه که در شام واقعشد در عرشیه از زمین فلسطین بود شش قاید که در تحت قیادت
هر یک چصد نفر که جمله سه هزار نفر میشدند از اهل روم در موضع عربه برای مقابله مسلمانان
آمدند یزید بن ابی سفیان ابوامامه باهلی را بر آنچصد نفر بمقابله او فرستادند ابوامامه
مجرد رسیدن بکفار حمله نموده ایشانرا بهزیمت داد تعداد کثیری با یکنفر امیری شانرا بقتل رسانید
باز دفعه ثانی جمعیتی از کفار در موضع دشنه بمحاربه مسلمانان آمدند ایندفعه هم مجاهدین غیور
اسلام بر آنها هجوم نموده شکست فاحشی بآنها داده نزدیک بلشکر ام رسیدند اهل روم از
مشاهده اینحال بر ملال خود خوف نموده ملائمی خبر فرستادند ناکشان بر آراسته و جمعیتی
بایاری در تحت قیادت شقیق برادر هرقل بموضع اجلی از فلسطین که انرا منشیه جیلق میگفتند
فرستاد و عده آنها بالغ بر نود هزار نفر بود که اهالی شام و روم بمجتمع بودند خود هرقل نیز بشهر

فلسطین
از ممالک شام است که از بصور
ممتد میشود تا کنا که از پیش
قحطان در ان نوه در این
خاک بیت المقدس باریها می
باشد شهر مقدس

دمشق
شهر مشهوری است
شعر فزایش بی همتا

حمص
شهریست بین
دمشق و حلب

انطاکیه
از بلاد رکنات و از
اعاظم شهرهای
شامست و خونبها
ی هم رومیهاست
بنای ان بدست بطلیوس
حاکم روم است نام
قدیم او خسرب

عربه
موضعیست بارضی
فلسطین

دثنه
آبادیست بفلسطین
منشیه جیلق
موضعیت در فلسطین

حمص نزول نمود


( ٣٧ )

فتوحات اسلامی
بیان وقعه اولی در شام

حمص نزول نمودند امور فلسطین بمرعرو بن العاص مآب خود مقرر بود ۔ بخوشت ہزار
نفر تهیه کرده به جابیه بحاربه و مقابله ابو عبیدة بن جراح در ستاد و شصت ہزار بطرف
یزید بن ابی سفیان که در بلقاء ممکن بود ہزار رسال نمود وحیشی به بصری بمقابل شرحبیل بن
حسن و داشت مسلمانان از مشاهده کثرت کفار مصلحت برین نمودند که یکجا شده با کفار مقاتله
کنند بنابران در یرموک که وادی است از ناحیه شام جمع گردیدند اہل روم نیز در آنجا
اقامت گزیده بر ہیچ امری قادر نگردیدند در وقت که اہل روم ازان وادی خارج
میکشتند مسلمانان بر آنها غلبه مینمودند در ینمدت در بین فریقین زدوخوردی نمیشد و ید ۱
مسلمانان از کثرت کفار بحضرت صدیق رضی الله عنه خبر فرستاده امداد طلبیدند
بنابران حضرت ابی بکر صدیق رضی الله عنه مکتوبی باک عراق بر انخالد فرستاده امر نمودند که ہمر انصف عسكر ود
بطرف برموک متوجه شده د بالائی نصف دیگر مثنی بن حارث شیبانی را امیر گرداند حضرت خالد رضی لله
بعد از قرأت مکتوب با نه و ہزار نفر و بقولی شش ہزار عازم برموک گردیدند و جه عین راه
با طوایف زیادی از مشرکین مقاتله نموده اسیر ساختند و در عرصه راه بمشقات زیادی مقابل گردند
روزی در بیابانی رسیدند که آبی در آنجا نا در الوجود بود حضرت خالد رؤسای ہر جماعت را امر
نمودند تا که شتران سالخورده خود را پس از عطش شدید چند مرتبه آب داده لبها و گوشهایشانرا
بر بندند تا که آب از شکم شان خارج نگردد و ایشان چنان نمودند بعد از یک شبانه روز طی مسافت
اسپان را تشنگی زیادی مستولی گشت حضرت خالد امر فرمودند تا که شکمهای ده شتر را پاره
نموده آبها معده آنها را ہمرای شیرشان مخلوط ساخته با سپان خورانیدند و چہار
شبانه روز را بهمین طریق سیر نموده تا اینکه بموضع ثنیه العقاب که از زمین شام است
وصول یافتند در ینموضع رایت سیاه خود را پراگنده نمودند و حضرت رسول اسام
صلی اللہ علیہ وسلم آن بیرق را عقاب مسمی نموده بودند . بعد ازان حضرت خالد اصحاب محوط
بقبیلہ غسان که از نصار آعرب شام بودند فرستاد و آنها با اہل قبیلہ غسان مقاتله
کرده ایشان را منهزم و مسیر ساختند و سریه با را به کنیسه غوطه فرستادند مسلماناند درآن
آنها را کشته اہل و عیال شانزا اسیرانه خدمت حضرت خالد آوردند بعد از ان خالد بطرف
یرموک متوجه گشته به بصری رسیدند و همر آنا ہی آن مقاتله نموده مجد آنها ظفر یافتند
بعد از استیلار ہمراہ شان صلح کردند این اولین شهری از شام بود
که بدست خالد رضی اللہ عنہ واہل عراق فتح گردید بقول بعضی بعد از فتوح
برموک بتصرف مسلمانان آمد بعد ازان خالد بطرف مسلمانان حرکت نموده در ما
ربیع الاخر بہ یرموک رسیدند. قبلا حضرت ابابکر مکتوبی بخالد فرستاد که مضمونش این دواز

بلغه
بلقسطه د رمشق از بنو
قریه کلف
مصیص
میشه از اعمال و مشق
ثنيه العقاب
بلند بست در غوطه مشهد
ومشق است
غوطہ
میشه از مضافات
دمشق *