فتوحات اسلامی (٢٥٥) ذکر غزوہ کش

اگر من نبودی هرگز بشهرت نمی آمد و سلطنت این نوعی بپراکنده ای دور بود و دیگری میگفت که بارنی او اورا
سخت و نه تقلا و تدبیر او پس باعث شده این سخنان او را باینکه گفت شعر لا يلمن فيمن علينا
نابل لولا ماسلك الامام الداخال سبعين وجهى فى الهند وا لقنا ومقادر بلغت
ومجال حامل ان المدلول مع الزمان كواكب نجو طالعتيا ونجم أفل الحزين كل العريان
ان تفعا وا اروم بابن الد به عاقل ونقول توم سعد لا عقله جراستيانة
ما حواها العاقل اني امني قد حويا صدعكم بالغوب رغما والسعود نبايل ماذا
من نسل امام تا تم فالملا بسلم ثابت متواصل و پادشاهی او تا مدت سی سه
سال و چهار ماه استمرار یافت و در سال یکصد و هفتاد و وفات یافت و عمر وی پانجا
و نه سال بود و بعد از وی پادشاهی با دلادتش قرار گرفت تا آخر قرن رابع د مغرب
غزوات او و فتوحات اولادش از ذکر خواهیم کرد در اکون بر سر اصل سخن رویم و فتوحات
بنی عباس را ذکر نمائیم در سال یکصد و چهل خالد بن ابراهیم ذهلی که عامل خرسان بود و فایده
و عبدالجبار بن عبدالرحمن از دی بجا او عامل خرسان شد و بعد از ان از وی عشان و خیانت
بظهور آمد و خلع بیعت منصور را خواست پسر سال یکصد و چهل و یکم منصور خلیفه میدی
پسر خود را که پانزده ساله بود مصحوب لشکری بر سرش فرستاد و مهدی عبدالجبار را
اسیر گردانیده بمنصور فرستاد منصور او را مقتول کرد و ایالت خرسان بمهدی منهج و قرار
گرفت و در حین تغیر دولت عباسیه بسیاری از املاح خرسان نقض عهد نمودند بعض کفار پیش
از بلاد خود را واپس گرفتند منصو بمهدی فرمان او تا بغزای ائل طبرستان در
ذکر غزوہ طبرستان
در سنه یکصد و چهل یک منصو خلیفه به پسر خود مهدی که دالی خرسان بود فرمان نوشت که بغزای
طبرستان رود و به شهر ری منزل سازد و ابا الخصیب و خازم بن خزیمه را با جنود مسلمین
بطرف اسپهبد روانه کند و اسپهبد در ان ایام با مصمغان ملکی بغاوند محاربه دا
و بمقابل او لشکر فرستاده بود چون از دخول ابی الخصیب با جنود مسلمین بلاد خود قاب
شد مصمغان را اطلاع داد مصمغان با خود اندیشید که اگر جنود اسلام اسپهبد را مقهور
کنند البته وارد بلاد من خواهند شد و مرا نیز مغلوب خواهند کرد اولی آنکه با اسبید
در محار به لشکر اسلام تفاق کنیم پس اسپهبد را از طرف خود اطمینان داده در محاربه مسلمین
بادی اجتماع کرد و اسپهبد بعسکر خود مراجعت نمود و با مسلمین بنیاد محاربه کرد و مدت محاربه
فریقین طول کشید منصور عمر بن علاء را که با حوال طبرستان عالم بود با جنود جزار متوجه
ساخت عمر قصد بلده رویان نمود و بعد از فتح رویان قلعه طاق را با جمیع ما فیها متسخر

[Marginal text:]
مملکت طاق
طبرستان
طاق قلعه محکمیست در ولایت رویان
و رویان شهر یکیست از شهرهای طبرستان
دنباوند کوهیست از کوه های
رویان شهر محکمی است در طبرستان


فتوحات اسلامی ( ۲۵۶ ) غزوه طبرستان

شد و حرب بطول کشید خازم بن خزینه در مقاتله کوشش بی زیاد نمود تا طبرستان را فتح
کرد از اهل طبرستان خلق کثیری را کشت و اسپهبد فرار نموده در قلعه پناه برد خازم بن
امان خواست مشروط باینکه قلعه ها را با جمیع ذخایر و دفاین تسلیم مسلمانان کند عبدالحمید
بمنصور صورت حال را عرض کرد و اسباب امتعہ بمعتمد انیکہ از طرف منصور آمده بودند تسلیم
کرده فرستاد و اسپهبد در شهرهای جیلان که از مملکت دیلم بود در خاکی دیده دخترش
بدست مسلمانان اسیر گردید بعد از ان لشکر مسلمانان قصد بلاد مصمغان کردند خیمه الا را
بروی ظفر یافتند و به حیره ظفر یافتند که ام منصور بن مهدی نیز درین موقع گرفتار شد
و در سنہ یکصد و چهل و دو عیینہ بن موسی که عامل سند بود از اطاعت منصور
سر کشید منصور عمر بن ابی حفص را در سند و سند عامل گردانید وی بعد از محاربات
و مقاتله عظیم بر بلاد ہند و سند مستولی شد .
ذکر شکستن اسپهبد عہد مسلمانان را
در سال یکصد و چهل و دو اسپهبد معاهده که فیمابین او و مسلمانان شده بود نقض و نکث نمود قتل
کرد مسلمانانی را که به بلاد وی بودند چون خبر منصور خلیفہ رسید مولا خودر ابی الخصیب
و خازم بن خزیمه و روح بن حاتم را بر سر وی فرستاد ایشان را بر در قلعه او
محاصره نمودند و مدت مدید محاصره استمرار یافت اخر الامر ابو الخصیب
در غیاب حیلتی نمود و با یاران خود گفت که در نظر مردمان مرا ضرب تحقیر کنید
و سر و ریش مرا بتر اشید و از نزد خود برانید چون بفرموده او عمل کردند
وی با حالتی منکر خود را با سپهبد رسانید و بنیاد تظلم نمود که اصحاب من در حق من
بد گمان شده اند و مرا در باطن از ہوا خواهان و طرف داران تو دانستند
و با من چنان تحقیر و سوء معاملت نمودند و حقیقت من از دوستان
و وفاداران توام و عنقریب بمکافات عمل ایشان ترا بر عورات
و خلل ہای عسکر ایشان دلیل خواهم شد اسپهبد بسخنان
چرب دلفریبش از راه رفت ویرا از خواص خود گردانید و بادی
لطف و مرحمت نمود و قلعه ایشان را دری بود از سنگ پر نهادن و باز
کردن سنگ قلعه باز و بسته میگردید و اشخاص معتمد را بر دروازه قلعه موکل
داشت که باجازت ایشان بسته و کشاده می شد و بعد از ان که
اعتماد وی به ابی الخصیب واثق شد و یرا بر در وازه مؤکل گردانید
چون ابی الخصیب بر گشادن و بستن باب قلعه مارست یافت مکتوبی


فتوحات اسلامی
(٢٥٧)
ذکر خروج استادسیس

بجانم دروح دیار افیج و نوشت که اینک حیلت من سودمند شد و کلید دروازه قلعه را مالک شدم
در فلان شب دروازه را باز خواهم گذاشت شما داخل شهر شوید بعده مکتوب را در سهمی چیده به پایان
انداخت ایشان در شب موعود بشهر هجوم کردند و مردان جنگی را که در قلعه بود کشتند و اطفال ونسوانرا
اسیر کردند واسکلا اما براهیم بن مهدی بدست شان اسیر شد و اسپهبد از غایت اضطرار خود را بزهر
داده هلاک گردانید.
ذکر نقض عهد نمودن دیلم
در سال یکصد و چهل سه اهل دیلم نقض عهد کردند و مقاتله مسلمانان رفته برانگیختند و کشتند از مسلمانان به
بسیار بزرگ چون خبر به منصور رسید مردم را بقتال دیلم تحریص کرده ترغیب نمود پس عسکر مسلمانان با
مقاتله کردند با ایشان تا اینکه انها را در سنه یکصد و چهل چهار ذلیل و مطیع گردانیدند و در سال یکصد و
چهل پنج منصور خلیفه بغداد را بنا نموده در سال یکصد و چهل شش انتقال بو در بغداد و انرا مقر خلافت
گردانید و در همین سال ترک خزر بباب الابواب خروج کردند و از مسلمین ثمانیک بار مطیع بودند جماعت کشی را
کشتند و در همین سال معمر بن خطابه برای غزای دسان رفت و مالک بن عبد الله شمی تیر بار و میان غزانو
وغنایم کثیره دستیا ب دو در سال یکصد و چهل هفت استرخان خوانده با جماعتی از ترکان رستگان
نواحی ارمینه خروج نموده غارت کردند و خلقی کثیر از مسلمانان اسیر گردیده ترکان در تفلیس درآمدند منصور
خلیفه جبرائیل بن یحیی و حرب بن عبداله را با جنود ی کثیر محاربه شان فرستاد چون مقاتله شریحه
جبرئیل هزیمت خورد و حرب بن عبداله کشته شد و از یاران ایشان خلق بسیار کشته گردید و در سال
یکصد و چهل و نه عباس بن محمد با حسن بن قحطبه و محمد بن اشعث در ارض روم بغزای کفار رفت عبد الرحمن
داخل صاحب اندلس آزاد کرده خود که بدر نام داشت بطرف دشمن برای جهاد فرستاد و پی نفرت
و از کفار اخذ جزیه نموده سالم و غانم مراجعت کرد.
ذکر خروج استادسیس
در سال یکصد و پنجاه شخصی بود که ویر ا استاد سیس میگفتند و او جد مادری مامون بود و گویند کرد
نبوت کرد و با فسون و نیرنجات مردمان خراسان را گمراه نمود و باشاعت فسق وفجور
را غتب ود در این سال طائیلی و سکنه هرات بادغیس سیستان وغیره نواح خراسان قریب به
صد هزار مرد جنگی خروج نموده عامه بلاد خراسان را متصرف شدند رسید بالشکر انبوه بحره
رود چون اهل مرور و د از رسیدن او وقوف یافتند با اجشم مروزی که سرکرده و رئیس نشان
بود جلوگیری مقابله شان پیش آمدند و با یکدگر قتال سخت کردند اخر الامر اجشم با بسیاری از اصحاب
خود کشته شدند و زمانداران لشکری هزمیت خوردند و چون خبر بهریمت وقتل اجشم بمنصور خلیفه به
رازان رسید خازم بن خزیمه را نزد مهدی پسر خود فرستاد تا صورت واقعه را با او بگوید و انچه پند دکوکا

وا زان با ستاد دست
و صف و صاف نمو د مہم


فتوحات اسلامی
(۲۵۸)
ذکر خروج استادیس

دارد مهدی بعد از وقوف یافتن خازم را متکفل محار به استادیس گردانیده و برا بریاست عسکر
مقرر کرد و جماعت کثیر را از منصبداران سپاهیان با ویبار نمود خازم با لشکر انبوه که دوازده هزار مرد جنگجو
بود و بیست و هزار مرد از هزیمت خوردگان سابقه بودند برای محاربه روان شدند از هزیمت خورده‌گا
ششهزار مرد را انتخاب نموده همراه فوج لاحقه خود مقدمه گردانیده باقی را در عقب برای سواد و کثرت
لشکر تعیین نمود ولوا را بدست زبرقان داد و از راه مکر و خدع بدار از یکموضع بدیگر موضع نقل در ازاین
خندق باین خندق گذشت تا لشکر را متفرق و قطعه قطعه گردانید خازم غدر او را دریافته در یکموضع
با اصحاب خود نزول فرمود و اطراف خود را خندق عظیم حفر نموده و چهار مدخل برای او قرار داد
و در هر مدخلی هزار نفر از اصحاب خود مقرر کرد تا دشمنانرا مدافعه کنند شکر استادیس با بیعل گفتند دیگر توا
از در بند یکه بکار بن مسلم ددیگر اصحاب می حار است میگذرد بهجوم تمام در آمدند و اصحاب بکار را شکست
دادند بکار خود را بدرختی انداخته ندا کرد که ای مسلمانان شرم دارید ازین که از طرف با مسلمانان بهستی
والبته باید که ضبط کنید طرف در اینجانب از اهل اقوامی دبی با او موافقت کردند و حمله های شدیدی برده تا دشمان
از در بنی د راندند بعد ازین دوی از اصحاب استادیس که نام او حریش و دبی را بحی صاحب نے بر قوم خود بود
متوجه در بند که خازم آنجا بود گردیده و حمله آور در خازم چون جلادت او و دیگر اصحابش را دید از را و ندیم
در آمده با شمشیر من شعب که در میمنه لشکر بود خبر فرستاد که تو با نفرهای خود از در بندیکه بکار بن مسلم آنجاست
برون شو زیرا که کسانیکه مقابل در بند میباشند از هجوم فارغ اند در صورتیکه ترا دشمنان نه بینند از لشکر قطعه
شده مسافتی بعید از جانب خلف دشمن متوجه لشکر با شوع باید که چون رایات و اعلام شما از آن جان
نمودار شود بکار و اصحاف وی صدای خود را بتکبیر بلند نامند و غلغله نمایند که اینک لشکر طخارستان به
ایمان رسید و قبلاً نیز گفتگوی لشکر طخارستان در ما بین شان بود شیم حسب الفرموده عمل فرموده تا
در قفا لشکر خود در آمده و حریش و اصحاب او را بقتال مشغول گردانید و بعجل و مصابره آنها را غفلت
میداد که ناگاه صدای الله اکبر بلند شد و بکار و اصحاب دبی واز نمودند که لشکر طخارستان آمد اصحاب
بر دشمنان حمله نمودندا نهارا واپس کردند و اصحاب هشیم رسیده ایشانرا به تیرو تا ونیزه بزدند و
طرف میسره نهار بن حسین امداد کرده یکبار بر دشمنان حمله کردند و شمشیر ها از نیام کشیده بقتال
افتادند و بفرصت قلیل اعدا را بهزیمت دادند و از دشمنان هفتاد هزار نفر کشته شد و چهار ده هزار اسید
گردید و استادیس با جمع قلیل فرار کرده در کوه پناه برد خازم اسیر انرا گشت و با مسلمانان بطرف
استادیس امحاصره کرد درین اثنا ابوعون وعمرو بن مسلم با اهل طخارستان رسیدند و استادیس
تنگ آمده نزول فرمود و قرار داد که هر چه ابوعون درباره من حکم کند قبول نمادم ابوعون حکم کرد که خود
استادیس با پسران اقوام وی قید شوند و دیگر اصحاب وی کسی بزار کس و ذمه امان داده شود به
خازم حکم او را نفاذ داد و برامان داده شدگان خلعت را نعمت بخشید و قضیه را بمهدی نوشت

مهدی


فتوحات اسلامی ( ۲۵۹ ) ذکر خروج استادسیس
مهدی منصور بحالت قضیه را اطلاع داد در حمدین سنه مهدی از خراسان ملحق بمنصور باہل بیت
او از شام دبصره و کوفه استقبال کردند و تہنیت فرمودند و مهدی بهریک واصله و جائزه بخشد
و منصور نیز موافقت کرده بهریک رابطه مخصوص گردانید و بنا ساخت از برای پی مقطافه را که شهریست
در شام و نیز نام محله ایست در بغداد و در این سال عبد الوهاب بن ابراہیم امام محمد بن علی را که در پانیا
و در سال یکصد و پنجاه و دو عامل گردید کسان حمید بن محطبه از طرف منصور غزا کرد اهل کابل را
و درین سال ایضا غزا کرد با ر و میان عبدالوہاب مذکور در سال یکصد و پنجاه و سه معیوف بن یحیی فرای دام
رفت چون بقلعه از قلاع روم رسید برایشان تبخون و واسیر گردانید هر که را در قلعه بود و بعد از ان قصد
کرد لا ذقیه منخرا ب او اسیر کرداز اہل آنجا شش هزار نفر را غیر از مردان بالغ و در سال یکصد و پنجاه و چهار
مغز بن عاصم ہلالی بغزای روم رفت و رسید تا لنه ذات و در سال یکصد و پنجاه و پنج یزید بن اسید اسلمی بغرام
روم رفت ملک روم ناچار شده با منصور مصالحه نموده و در سنه پنجاه دهم ذکر مذکور بجہاد اہل بام
رفت و در سال پنجاه و ہفتم یزید بن اسید بغیر ای اهل روم رفت و غنیمت بسیار گرفت واسیر نمود
و در سنه یکصد و پنجاه و هشت منصور خلیفه وفات شد و مسلمانان با پسر وی محمد مهدی بیعت کردند
و معیوف بن یحی را بغزای روم فرستادند و چون بدر بند (حدث که نام شهر پست در روم)
رسیدند ملاقی شدند با دشمنان و قتال سخت کردند و بالآخره متارکه نمودند و در سال یکصد و پنجاه نون
عباس بن محمد با اهل رومیه غزا نمود و چون رسیدند در انقره قتال کردند و فتح نمودند مدینه الروم
ومطموره را و بازگشتند سالم و غانم و مسلمان مصیبتی نرسید.
ذکر فتح مدینه بارید از بلاد مهند
فتح بار بد در سنه یکصد و شصت واقع شد و قصه او چنان بود که فرستاد مهدی خلیفه در سنه پنجا نه نیم
لشکر برا از راه در یا بسمت بلاد ہند و امیر گردانید برایشان عبد الملک بن ہشام مسمی را لو شکر
او جماعت کثیر بودند از سپاهیان و ایجار یان با ایشان در پس بن سحبح پس رفتند تا نزول کردند
بدروازہ شہر باربد و محاصره نمودند شهر را از جمع اطراف ترغیب و تحریص کردند مسلمانان
یکدیگر را بر جهاد و ثبات قدم سخت گرفتند بر اہل شهر و بند نمودند راه آمد و رفت ممد را که دلوار بنا
رانا بالاخره فتح نمودند شهر و غلبه تمام در آمدند شهر را از ہر طرف تا اینک مضطره شدند ان شہر
و پناه جستند به بتی که از برایشان معبود پس محشد او را مسلمانان تا اینکه رسید اثر احتراق بدشمنان
و سوخت جمع کثیر را از ایشان کشته شدند برخی دست دلاوران سلام و از مسلمانان از بست و
چند نفر کم یانیاد بدرجہ شہادت فایز شدند مال غنیمت زیادی مستیاب شان شد و در سنشصت
جهاد کرد بالغساری روم مثامه بن علی از طرف مهدی خلیفه و غز انمود در این سنه عمربن شباسی شخصی را
کستان بجر شام و در سنه شصت و یکم نامه بن الولید بغرای روم رفت و در میان این گروهی شتاد پیرا

[Margin]
حادثات زنادقه و مهدی
در سنه یکصد و سیشت تا یکصد و شصت و نه در زمان مهدی زنادقه بسیار پدا شدند
زانجمله مردی که در گنگ و اخر در اعمال
خراسان بر آمد و دعوی پیغمبری نمود نام او
ہاشم بن الحکیم دیشی بن الخرم
معروف بمقنع و مقنع بدانسبب میگفتند
که دائما نقاب بر رو داشتی بجهت اینکه در یکچشم
او کوری بود و سرش کشل بود مدتی
در خراسان بماند بعده حصاری که در کش
بوده از حصارهای سغد بخارا آنجار ارپناه
خود ساخت و در سنه یکصد و شصت دنه
لشکری بخارا بطرف او فرستاده شد و چون
مقنع محصور گردید و قتال در میان شال
دراز کشید و محاصره تنگ شد و مقنعه دید که
بر او دست خواهند یافت پیش از انکه برو
غالب شوند زہر بخورد با جمله اعوان
و انصارش هلاک شدند و اهل خراسان
با مهدی خلیفه در جنگ بودند و در سال
مزبوره خلیفه ایشان را مغلوب و مقهور
[ILL]


فتوحات اسلامی
(۲۶۰)
ذکر فتح مدینه باربد

مرد جنگی بودند و قتال طربین بر موضع واثق واقع شد پس آمدند نامه قصبه مرعش او کشت خلقی کثیره از کفار
و اسیر گردانید و بعد در مرعش آمده محاصره نمود آنها را و مقاتله شدیدی واقع شد پس ازینکه کشته شد
خلق بسیاری از مسلمانان و رئیس لشکر اسلام در محاصره مرعش عیسی بن علی بود نصاری بطرف جیحان گریخته
غزو ناتمام ماند و چون بر مهدی سیدا ز ناکامی مسلمانان بسیار دلتنگ داند و در سال سصت علیهم تجهیز
لشکر نمود از برای قتال و میان انشایاءاله تعالی عنقریب ذکر خواهم کرد در سنه شصت و پیرون شاد
رومیان بطرف شهر حدث خراب گردانیدند دیوار شهر را و به درین سال حسن بن قحطبه با هشتاد هزار
مرد جنگی غیراز الجاریان بغزاو نصاری روم رفت چون به آور ولیه رسید بعضی از بلاد نصاری را سوخته
و خراب نمود و هر قلعه را که فتح مینمود جمع کثیر را از نصاری شکست میداد مسلمانان با ریع نو و سالم
و غانم باز شدند و در سال د یدین اسید سلمی از ناحیه ثانی طلا بقر ارفت از برای می سه قلعه از قلاع
کفار فتح شد و اسیر گرفت از ایشان.

ذکر غزای مهدی با نصاری روم
در سنه یکصد و شصت و تهیه نمود مهدی خلیفه برای قتال وم و بیرون شد با جمعی کثیراز لشکرهای خراسان
و غیر هم و در قرمه برزان جمع شده و از آنجا حرکت نمود پسر خود موسی ہادی را به بغداد خلیفه نمود
موسی ہادی در آنوقت سن بیست سالگی بود و با خود برد ہارون الرشید پسر دیگر خود را و هی هفده ساله
بود با لشکریان خود انزا را موصل و جزیره از دریای فرات گذر نموده رسید بحلب و در آنجا اقامت نمود
و در آمد و د جماعتی از زنادقه باعث خواری و گمراهی مردم شده بودند پس فرمان داد تا ایشانرا از هر گوشه
و کنار دستاب کرده حاضر نمودند و کشت ایشانرا و پاره نمود کتب خبیثه ایشانرا و چون از مهم آنان
فارغ شد سفر کرد از حلب در برای پسر خود با لشکر کثیری از درب گذشته بسبحان قامت نمود و از
پسر خود را همراه لشکر فرستاد لشکریان در قلعه سماقو نزول نموده مدت هشتاد هشت روز محاصره
کردند منجنیق ہا را برای برانداختن آن نصب نمودند اخر الامر خدایتعالی قلعه را برایشان فتح نمود کفار امان
خواستند در این غزو فتوحات بسیار مر مسلمانانرا حاصل شده بوطن با حج و با نیح و ظفره از گشتند و مهدی
در همین امعیت عمارت بیت المقدس رفت و در سال یکصد و شصت و چهار عبد الکبیر بن عبدالحمید بن
زید بن خطاب از دریای حیات بقر ارفیت سنگی از سرسنگان نصاری میخائیل نام با نوز هزار مرد جنگی محلو
گیری مسلمانان آمدند چون عبد الکبیر بسیاری عده و کفار و قوت و شوکت یشانرا دریافت کرد از قدما
پشیمان شده و مردم را از جهاد منع گردانید و فرمان بازگشتن داد چون خبر بمهدی رسید حکم کرد تا عبدالکبیرا
بکشند لکن بعضی از ارکان دولت شفاعت پیش آمدند از خونش گذشته حبس فرمود و به درین سال علی بجای
اموی که حاکم اندلس بود بجهاد بلاد فرنگ غارت نمود اموال شانرا و اسیر نمود بسیاری را از
ایشان به قلهره رسید فتح کرد شهر قلهره را و خراب کرد قلعه هائی که در ان ناحیه بود در تحت سبیل

یافتن زیز است در بلد الانعال
وا ز فقر ایاک
بمعنی زنبورستان موضعی چشم
در شام برای ۳
در بیست و موضعی ست به بغداد
در سهم علیه
شهر با در اندلس بر فرا اندلس ۱۲

بشکش


فتوحات اسلامی (۲۶۱) ذکر غروۀ ہارون الرشید بانصاری دوم

بشکنج اقامت فرمود به قلعہ ضمین اقرع و بعد از چندی فتح نمود قلعه را بعد ازان بقتال بلا دتون بن
اطلال تجهیز عسکر نمود لشکر بافته قلعہ بلاد تون را محاصره نمودند اہل قلعہ تنگ آمده پناه بکوه بردند و مقام
واقع شد بین مسلمانان و کفار اخر الامر مسلمانان غالب آمدند اہل آن قلعه را مالک شدند و خراب
نمودند قلعه را و باز گشتند بوطن های خود .
ذکر غزوۀ ہارون الرشید بانصارسی روم
در سال یکصد و شصت مهدی خلیفه پسر خود ہارون الرشید را با نو د ہزار و نه صد و نود سه نفر مر جنگی
بفزای روم فرستاد لشکر مسلمانان بلاد روم را داخل گردیده با نقیطا که امیر الامرا در وم بود طلاقی
شدند چون آتش قتال افروخته شد نقیطا از شکر خود برآمده مبارز طلب که د یزید بن ید شیبانی
از لشکر اسلام بر آمده به مبارزه پیش رفت غلبه باهم آویخته نزدیک کرد شمشیر ر فتن و دو باکیش
گردانید چون رومیان امیر الامراء خود را کشته دیدند یکبارگی شکست خوردند و مسلمانان بر شکر
روم غالب آمدند و تعقیب ایشان کرده تا رسیدند به نز د دستق نام کہ سرحد دار بلاد رومیان
بود دستق یکصد و نود سه هزار و چهار صد و پنجاه دینار و دو صد و دلکے چہار
ہزار و ششصد درہم برای مسلمانان تسلیم کرد و ہارون الرشید بلاد روم را اسیر نموده
بار سید بخلیج قسطنطنیہ دوران وقت الیون نام بادشاه روم مرده بود و پسر صغیر از وی مانده
بود رومیان زنش غطسه نام را به پادشاہی گرفتند و او تاب مقاومت شکر اسلام را ندارد
از ہارون الرشید استدعای مصالحہ کرد ہارون نیز در موقع مخوف و مدخلی مضیق بالشکریان خود افتاد
بود احتیاط نموده بمصالحه راضی شد مشروط بر اینکه ملکه روم در هر سال هفتاد هزار دینار با امیر المومنین
تسلیم کند و در طریق مراجعت ہارون شکر اسلام راه نمایندہ کان و بازار ہا برای آسانی عبور اہل
اسلام مقرر فرماید و چون ہم صلح بین اسکام یافت ہارون الرشید قصد مراجعت نمود
و باعضا یم بسیار عازم دارالخلافه شد و مقدار غنایم پنجاه و ششصد و چهل و سه نفر اسیر و پیست
هزار اسپ باشتر با جهاز و اسباب بودند انچه ذبح کرده بودند از اشتر و گوسفند پیش از صلح صد هزار
بوده اند و میان تا حین انعقاد صلح هفده و چهار هزار کس کشته شدند و از اسیران نیز دو هزار و
نود کس را کشتند و مدت بقای صلح الی سه سال طول کشید و در سنه یکصد و شصت و
ہشت دوسیان آغاز شکستن عهد نمودند علی بن سلیمان که در جزیرہ و قنسرین
حاکم بود یزید بن بدر بن بطال را بالشکرا نبوه بقتال روم فرستاد مقاتله نموده
ظفر یافتند و غنیمت آوردند و در سنه یکصد و شصت و نهم مهدی سوغات است
مسلمانان پسرش موسی بادی را بخلافت پذیرفتند و در سنه یکصد و شصت و ند معیوف
بن یحیی از طریق مذهب بغزای روم رفت و رومیان پیشتر از رسیدن معیوف با امیر شکر خود در شهر

بلاد تون و دوم بکره در آخر
طریق راهب رسیدم
سنه


فتوحات اسلامی (۲۶۲) ذکر غزوه هارون الرشید بانصاری

حدیثه در آمدند و حاکم واهل شهر حدیثه رو بگریز آورده فرار را بر قرار اختیار کردند و شهر حدیثه در دست
رومیان ماند تا اینکه رسید یعقوب در طبره اشته با رومیان مقاتله کرد و بعضی را کشت و بعضی را اسیر
گردانید و غنیمت کثیر بدست آوردند و در سنه یکصد و هفتاد و فات یافت مسلمانان به -
برادرش هارون الرشید رحمة الله علیه بیعت نمودند مدت خلافت وی تا سنه یکصد و نود و سه بود ام
یافت در مدت بیست و سه سال خلافت خود یک سال برای مناسک حج میرفت و یکسال
بغزای کفار مشغول میبود و در سنه یکصد و هفتاد و یک عبدالرحمن بن معاویه بن هشام که پادشاه
اندلس بود وفات یافته و مدت سی و سه سال پادشاهی کرده بعد از وفات وی پسرش شام
برا بریکه سلطنت نشست در سنه یکصد و هفتاد و چهار عبدالملک بن صالح هاشمی از طرف ہارون
با جمعی کثیر از مسلمانان بغزای روم رفت و نیز در سنه یکصد و هفتاد و پنجم عبدالرحمن بن عبدالملک مذکور
با رومیان مقاتله شدیده نمود و هم در این سال هشام بن عبدالرحمن ملک
اندلس به بلاد فرنگ رفت و قصد داشت مدینه البته وستلاغ را تا انکه -
ملاقی شد با دشمنان و با یکدیگر مدت مدیدی مقاتله کردند و از دشمنان هام
پشته ها کشته گردید و مسلمانان فاتح گشته برافعدا ظفر یافتند و در سنه بعد از این عبدالملک
بن عبدالواحد نیز بغزای فرنگ رفت در مقاتله و محاربه مثل انچه عبدالرحمن کرد
بود بعمل آورد و نیز در سنه یکصد و هفتاد و هفت عبدالملک مذکور با لشکر انبو به
بلاد فرنگ در آمده رفت تا رسیدند شهر ار بونه و جرنده در این دو موضع حاسیه و پناهیهای
فرنگیان بودند مسلمانان دانگارهای غاز را کشتند دیوار و برجهای قلعه جرنده را ویران
نمودند تا انکه بشرف فتح قلعه مذکوره شدند بعد از کامیابی عزیمت بلدیه ار بونه نمودند
و در انجا نیز دست قتل و غارت دراز کردند و بدم جمع کفار را حسب الخواهش سعی
داشتند دیگر بلاد فرنگ را داخل شده پا مال گردانیدند تمام زمین برطانیه را با تما
چند ماه در حصون و قلاع شان کارزار میکردند و خراب و ویران می ساختند مساکن
و دیار شانرا تا بتوفیق الهی ہلاک فرنگ را نموده با فوز و سلاح و غنایم بی حساب مراجعت
کردند و فرنگیان شکستی سخت خورده پراکنده شده و شکنا با و مغاره ها پناه بردند این و ده را
مشهور بزوق از می مسلمان است بعد از غنیمت این ده حارسات را میروان ده مالفا فرسنگ در ده کوکا
دیگر بعد ازین ال مثل محافله مذکوره نمودند در بلادشان نزاہت و شوکت بزیرا گذاشتند و هم اندیش
محتم و اسکنیزی اندلس یحی ابن ہشام رحمة الله علیه در سنه یکصد و هشتاد بانداش وفات یافت و بعد از وی پیرش
حکم برابر میرحکومت اندلس نشست در سنه هشتاد یکم هارون الرشید بغزوه زمین روم رفت و قلعه مصفصاف
از بلاد روم فتح نمود و این و ده تیرازی را شهر بارون است و در این سال عبدالملک بن صالح برائی با دیا روم

رفت

اتفاقا غنیمت از دند یه

مصفصاف حاکمه نماز

روم میباشد که بمسلمانان عقد

پعز البدان


فتوحات اسلامی (۲۶۳) ذکر قتال خزر در بلاد مسلمین

رفت وسیلة انقره فتح نمود مطبوره را در حین سال از روم سه هزار و هفتصد نفر اسیر بدست مسلمانا
افتاد روسیان فدیه داده اسیران خود را رهانیدند و در سنه یکصد و هشتاد و دو عبدالرحمن
بن عبدالملک بن صالح بقتال رومیان رفت تا بشهر افسوس که مدینه اصحاب کهف است رسید
ذکر قتال خزر در بلاد مسلمین
در سنه یکصد و هشتاد و سه اهل خزر از باب الابواب ای قتال مسلمین خروج کردند و فتنه عظیمی مسمانا
اوانها مع مواقع ساختند زیاده بر صد هزار نفر از اهل بلاد اسلام را اسیر ساختند چنان مصیبت
عظیمی بر سر مسلمانان واقع شد که مثل انرا دیده و شنیده نشده بود پس هارون الرشید یزید بن مزید شنیانا
بحکومت ارمینه تا بلاد آزبیجان مقرر کرد او را بالشر عظیم بغزای ولایت اهل خزر فرستاد چون یزید
مذکور با مسلمانان آنجا رسید و مقاتله شروع نمودند حقسبحانه تعالی مسلمانانرا نصرت داده اریانرا
ظفر یافتند و در سنه یکصد و هشتاد شش کفار عثیم اله مدینه برشلوته را که از بلاد اندلس است از
دست مسلمانان گرفته و تصرفات نمودند و سرحد داران خود را از مقر
اصلی سرحد پیشینه تجاوز داده پیش قدمی نمودند و مسلمانان از در بندهای اصلی
خود پس کشدند و سبب غلبه فرنگ آن بود که فتنه عظیمی واقع شده بود در بین مسلمانان
و ایشان بمهمات داخلی خود گرفتار بودند و کفار فرصت یافته غلو کردند و بر مسلمانا
که به بلای نفسانی خود گرفتار بودند استیلا یافتند.
ذکر غزای روم
بدانکه مراد از نصاری روم که در اینجا و در ما سبق ذکر نموده ایم یونانیا
که در آن عصر بلاد قسطنطنیه را مالک بودند و قوت شان از همه نصاری
بیش بود و این غیر از انگلیس و فرانسیس و انگلتر بودند چون اغاز سنه
یکصد و هشتاد و هفت شد قاسم بن رشید باعساکر خود به ارض روم
رفت و شهر قره را محاصره سخت نمود و عباس بن جعفر بن محمد بن اشعث را محا
صره قلعه سنان فرستاد وی در امر محاصره شدت و اجتهاد نمود تا اینکه
کفار روم به تنگ آمدند و سه صد بیست نفر اسیر که از مسلمانان بچنگ
ایشان افتاده بود بفرمان ملک روم نزد عباس فرستادند تا عباس
دست از محاصره باز داشته و اسیران خود را با خود ببرد عباس مصلحت
اندیشیده با ایشان مصالحه کرد و ملتمس شانرا مبذول فرموده لشکر را
از قلعه سنان کوچ داد پادشاه روم در ان عصر زنی بود رینی نام و رومیان
او را به خفت عقل و عدم کیاست موسوم و اخرالامر اورا عزل نمود

حواشی

انقره شهریست در حدود روم بود
آورده اند بضم خا و کسر را 12
مطبوره از توابع انقره است 12
افسوس شهریست در روم
و طرسوس که گفته شده است یکه
یار اصحاب کهف میباشد و درین
برشلونة شهریست در اندس
معجم البلدان
سنان قلعه یست بزرگ
در روم 12


فتوحات اسلامی (۲۶۴) در غزنوی روم

و شخصی دیگر را که نقفور نام داشت بپادشاهی گرفتند چون نقفور به تخت سلطنت
روم نشست به هارون الرشید مکتوبی نوشت باین عنوان که من نقفور ملک
الروم الی هارون ملک عرب اما بعد ای هارون بدانکه قبل از من در روم
ملکه بود که خود را چون پیذق و ترا چون رخ قرار داده بود و پیوسته اموال رومرا
برای تو میفرستاد و باج و خراج میداد با وجود اینکه روم بایستی نظر بقوت و
شوکت خود اضعاف آن اموال را از شما اخذ نمودی اما چون آن ملکه ضعف
و حماقت نسوانی داشت قضیه برعکس افتاد البته باید که بمجرد رسیدن فرمان من
انچه از اموال و امتعه رومیان اخذ نموده اید و مالک گشته اید واپس برایم بفرستی
والاجنگ را آماده باشید فقط چون مکتوب وی به هارون رسید و ملاحظه کرد
یکبار آتش غضب وی بحرکت آمد و دریای قهرش در تلاطم شد چنانچه هیچکس از
ندماء و وزراء ویرا یارای نظر کردن و حرف زدن نماند یکایک از مجلس بگریزان شدند
پس قلم و دوات خواست و بر پشت مکتوبش نوشت که بسم الله الرحمن الرحیم
من هارون امیرالمومنین الی نقفور کلپ الروم اما بعد ای نطفه کافره و ای سک رومی
رسید بمن هذیانات تو و ملاحظه نمودم کاغذ ترا جوابست است که ببینی نه اینکه بشنوی
فقط و مکتوب را برسبیل استعجال بدست قاصد فرستاد و در آن روز لشکر عظیم ترتیب
داد و بنفس خود با لشکر خروج نمود تا رسید بهر قلعه و قتال عظیمی بین ایشان و رومیان واقع
شد و مسلمانان فاتح شدند و غنیمت بسیاری بدست آوردند و بسیاری را از بلاد و
قرای شانرا خراب نموده سوختند و نقفور از مقاومت عاجز شد و بمصالحه پیش آمد و
برقرار نمود آنچه که ادا کرده میشد از طرف رومیان بمسلمین از باج و خراج در هر سال
کمافی السابق و اجابت کردند ملتمس او را و چون مهم مصالحه قرار یافت هارون ببلاد
خود مراجعت نمود با عسکر اسلام به بلده رقه رفت و اطمینان یافت نقفور از جهت سرد
شدن هوا و شدت زمستان از بازگشت لشکر اسلام ایمن شد غدر نموده عهد خود را
شکست فی الباکی سفاکی پیش گرفت و در بین اثنا خبر نقض عهد بمسلمانان رسید از خوف برودت هوا
و معاودت به بلاد کفار هیچکس جرات نکرد که بهارون اظهار نماید که مبادا فرمان بازگشت روم
دهد و موجب تلف شان گردد عاقبت بشاعری از لشکریان ارز دهارون پیمانی چند انشاد کرد که بعضی از انهایی
بیت ها بوده: نقض الذی اعطیته نقفور فعلیه دائره البوار تدور بشرا میر المومنین فانه فتح اتاک
به الاله کبیر فتح یزید علی الفتوح بیومنا بالنصر فیه لوانک منصور ترجمه حاصل بیت شکست نقفور
العهد که داده بودی وی پس او میگرد دایره هلاک خوشوقت باش ای امیرالمومنین زیرا که فتح بزرگ خداوند بکا

نظور
معقله ظهوریت
در زمین روم ۱۳


فتوحات اسلامی
(۲۶۵)
ذکر غزای روم

تو داده همچکه بر سایر فتوح زیادت دارد قصد مانده ولوا منصور تو درین تحریر نصرت است
چون هارون الرشید ابیات را از زبان شاعر شنید بیتاب شده از خواص خود پرسید که آیا
نقفور جزیه نقض عهد نموده گفتند آری پس غضب در آمده علی الفور قصد مراجعت کرد غربی
و شدید بسیار خود را بارض روم رسانید و مدتی در انجا اقامت نموده مقاتلات عظیمه بین الفریقین
واقع شد عاقبت نصرت و عون الهی مددگار و شفای قلوب مسلمانان حاصل گشت و انچه مقصود
و اراده شان بود بوقوع پیوست و سالم و غانم باز گشتند و در همین سال فرنگیان بدیار اندلس هجوم
کردند و شهر قلیله را که به اندلس است از تصرف مسلمانان بیرون کردند حاکم اندلس حکم نام جمعی عسکر بنبود
و پسر خود را بیسر کرد و آن شکر نامزد فرمود و برای جهاد فرستاد و مسلمانان با فرنگیان تلاقی شدند و قتال نود
تا اینکه شکست در جمعیت شانزاد و بهزیمت رفتند برخی را کشتند و برخی را اسیر نمودند و در سنه یکصد و نوری
هشت ابراهیم بن جبریل قتال و میان رفت با لشکر انبوه داخل ارض روم شد و نقفور ملک روم
برآمد و حربی عظیم واقع گردید تا انکه از رومیان چهل هزار و هفتصد کس کشته شد و در سنه یکصد و هشتاد و نهم
واقع شد معاوضه در فدابین در میان مسلمانان اسیران مسلمانان از دست رومیان خلاصی
تا انیکه یکنفر از مسلمانان بارض روم نماند.

قطیله شهریست به اندلس ۱۳۱ نام
مقاله شهریست به اندلس
مفقود شده در اسلام
محفوطه شهریست بلفظ رومی ۱۳ نام

ذکر فتح مدینه هر قله و قبرس و غیرها
در سال یکصد و نود خلیفه هارون الرشید بایک لک و سی و پنجهزار سپاه جرار موظف غیر از الجیاری که
اتباع بغزای روم برآمده با ابهت و شوکت تمام بهر قله را فتح نمود و بر رغم نصاری دم خراب
ویران گردانید و داود بن عیسی را با هفتاد هزار مرد جنگی فرستاد تا در ارض روم سیر نموده هر جا که دست یا
خراب نماید و غارت کند خدا وند از برای وی بلاد و نواحی کثیر را مفتوح ساخت و یزید جمیل بن حسن
بن زائده با عسکر خود قلعه صقالیه و دلسه را فتح نمود و یزید بن مخلد بلاد صفصاف و مقدونیه را فتاخت
و حمید بن معیوف به سواحل شام و مصر عامل گردید و اهل جزیره قبرس عهد را که با مسلمانان کرده بودند شکسته
حمید مذکور به ترتیب لشکر امر فرمود و بقبرس رسید مکر در سید انچها درید از هدم و احراق تقصیر نفرمود اسیار
گردانید از اهل قبرس هفده هزار کس و در صلح که بارون الرشید بطوانه رفت تا سمانزول بود و نقفور از
محاربه و غلظت ایشان به تنگ آمد از راه عجز پیش آمده به هارون الرشید باج و خراج فرستاد
تا اینکه از سر خود چهار دینار و از فرزندان امیران ملک خود هر یک دو دینار جزیه تادیه نماید و
مصالحه منبهم باین نمط قرار یافت و در ایام محاربه هر قله دختری بود که ویرا نقفور برای فرزند خود
نامزد کرد و بود اتفاقا بدست مسلمانان اسیر گردید نقفور التماس نمود که مسلمانان منکوحه پرشی را
از اسارت رهائی دهند و در خلاصی و بر رومیان منت نهند خلیفه ملتمس او را مبذول داشت
و زن پسرش را بوی سپرد والحمد لله علی ذالک.

قبرس ۱۳ نام
طوانه شهریست به روم ۱۳۱ نام


فتوحات اسلامی ( ۲۶۶ ) ذکر غزوه بلاد فرنگ

ذکر قتال فرنگیان به اندلس

در سنه یکصد و نود یک بریان شاه فرنگیان به اندلس تجهیز لشکر نموده جماعتهاي بسیار یرا با خود متفق
ساخته بقصد محاصره شهر طرطوشه راند و چون خبر ساخته گی اعدا دوي بحکم والی اندس سید فورا
تجهیز عسکرها نموده پسر خود عبد الرحمن را امیر گردانید عه بالشکر مان بجانب فرنگیان فرستاد عبد الرحمن
خلقی کثیر از مسلمانان جمع نمود و از مردم تجاری نیز با ایشان موافقت کردند تا اینکه قبل از رسیدن
کفار به بلاد مسلمانان دسته بایشان غازیان خود را به بلا دایشان رسانیدند و به ایشان ملاقی
شدند و بین الفریقین مقاتله عظیمی واقع شد و حتی الوسع در محاربه کوشش نمودند و دقیقه مرعی نگذاشتند
اخر الامر خداوند فتح و نصرت بمسلمانان عطا فرموده کفار بهزیمت نمودند قتل و اسارت بسیاری
از کفار واقع شد و اموال شان بغارت رفت مسلمانان مظفر و منصور به بلاد خود با مراجعت
فرمودند و بعد رین سال یزید بن مخلد بپسری باده هزار کس از مسلمانان بغزای ارض روم دست
داد و میان بحاربه پیش آمدند و در موقع شکپ مسلمانانرا فرا گرفتند یزید بن مخلد را با پنجاه نفر از مسلمانان
کشتند و باقی مسلمانان سلامت را غنیمت دانسته مراجعت کردند و بعد رین سال هارون الرشید
فرمان داد به خراب کردن کلیساهاي نصاری در سرحدات و حکم کرد باهل ذمه را تا در لباس و سواری
مخالف سئیت مسلمانان باشند و در سال یکصد و نود و دو طایفه خرمیه در اطراف آذربایجان
شورش و انقلاب کردند هارون الرشید بعد از وقوف عبد الرحمن مالک با ده
هزار کس به محار به ایشان و ی جمعی را کشت و جمعی را اسیر نموده مراجعت کرد و چون ایرینها
بخدمت هارون الرشید رسانید هارون فرمان داد که اسیران بالغ کشته شوند و زنان و کودکا
بفروشند و بعد رین سال در مابین مسلمانان و رومیان فدیه ثانیه اسیران واقع گردید و اسیران
مسلمانان دو هزار و پنجصد کس بودند مسلمانان بعد از ادای فدیه اسیران خود را رها نمودند
و در سال یکصد و نود و سه هارون الرشید وفات کرد مسلمانان بپسرش امین الرشید را خلیفه
نموده بیعت کردند بعد از جلوس وی مقر خلافت مامون برادر بزرگ وی راه مخالفت را
گرفت و مقاتلات بزرگی در بین هر دو برادر واقع شد تا اینکه در سنه یکصد و نود و
هشت امین الرشید کشته گر یا در ین وقت مامون الرشید بخراسان بود و اهل خراسان
با وی بیعت کردند بالشکر عظیمی روانه عراق شد و بعد ر آنجا بخلافت نشست.

ذکر غزوه در اندلس تا بلاد فرنگ

در سال سنه دو صد ہجری حکم والی اندلس لشکري ترتیب داده عبد الکریم بن مغیث را که
وزیر وی بود با مارت لشکر مقرر نمود وی بالشکر مسلمانان با شکوه تمام به بلاد فرنگ در آمد
و در هر ناحیه که برید خراب کرده غارت می نمود تا اینکه بسیاری از قلعه هایشانر ا ویران سا

در آئین


فتوحات اسلامی ( ۲۶۷ ) ذکر غزوه در اندلس تا بلاد فرنگ

و غنایم و دفاین کثیر از کفار بدست مسلمانان افتاد چون پادشاه فرنگیان هجوم و ازدحام مسلمانان
مشاهده نمود خوف و رعب در دلش مستولی گشت بهریک از ملوک طوایف اطراف
مملکت خود مکتوبی مشتمل بر تغلب و استیلای مسلمین نوشت و از ایشان مدد و نصرت خواست و چون
اقوام نصاری از مضمون مکتوب وی اطلاع یافتند غیرت آمده از جمیع اطراف و جوانب مجتمع شدند
بمقاتله مسلمین پیش آمدند و مدت چند روز محاربه و قتال بین فریقین واقع شد چون در مابین لشکر
اسلام و کفار نهر عظیمی بود که عبور از آن دشوار می نمود ازین سبب هم کامیا بی مسلمانان متعسر شد
و هر مرتبه مسلمانان قصد عبور از نهر می نمودند کفار ازدحام و هجوم میکردند و از عبور ایشان را
مانع می شدند تا اخر الامر مسلمانان اندیشه کرده راه فریب و خدع کفار را بحکم الحرب خدعة
اختیار نموده فرار اختیار کردند و چون مقداری از نهر پس پا شدند کفار بزعم شکست مسلمانان
از عقب شان شتافته از نهر گذشتند تا اینکه هیچ یک از ایشان در آن جانب نهر باقی نماند درین
حین مسلمانان فرصت را غنیمت دانسته یکبار بر کفار حمله آوردند و مقاتله عظیم واقع شد و کفار
شکست خورده میدویدند که خود را از نهر آن جانب بگذرانند و مسلمانان از پی ایشان در
آمده شمشیرها از نیام کشیده خود را در میان لشکر کفار انداختند و خلقی عظیم را از ایشان کشتند و
برخی را اسیر نمودند و چند نفر از ملوک و رؤسای نصاری اسیر گردید از ایشان کسی نماند مگر آنکه
از نهر عبور نموده خود را بآن جانب کشیده بود بعده هزیمت خوردگان کفار در آن جانب
نهر مجتمع شدند و مسلمانان را عبور از نهر منع میکردند و مدت سیزده یوم مقاتله ایشان
متمادی شده بطول کشید آخر الامر باران شدیدی نازل شد و آب نهر افزون گشت
و عبور فریقین از امکان برآمده محاربه دشوار گردید عبد الکریم مصلحت چنان دید
که مراجعت فرماید با لشکریان خود مشورت نمود مصلحت به باز گشتن دادند
با غنایم و دفاین بدیار خود مراجعت نمودند و در سال دو صد و یکم در بلاد دیلم نقض
عهد بوقوع آمد خلیفه مامون الرشید عبداله بن خردادبه را که حاکم طبرستان بود با جمعی
کثیر بر سر اهل دیلم فرستاد وی باعساکر خود جبال طبرستان را فتح نمود و پادشاه دیلم را
اسیر گردانید و بخدمت خلیفه مامون الرشید فرستاد و در سال دو صد
و شش حکم رحمة اله علیه که حاکم و فرمان فرمای اندلس بود وفات شد. و
پسرش عبد الرحمن اوسط با بر حکومت قایم گشت و در این سال مسلمانان
در بلاد افریقیه بغزای کفار بجزیره سردانیه رفتند و بعد از تلاقی فریقین محاربه بوقوع
یافت و از فریقین کشته و مجروح بسیار شد و مسلمانان غنیمت وافر و نعمت با کثرت
و به بلاد خود رجوع کردند و در سال دو صد و هشت عبد الرحمن بن حکم فرمانده اندلس


فتوحات اسلامی (٢٦٨) ذکر غزوه مامون باروم

لشکری را بجانب مکه فرستاد و وزیر خود عبدالکریم بن عبد الواحد بن مغیث را امیر شکر
ساخت وی با لشکر اسلام بعد از چند یوم به بلاد البه : قلاع رسید و مساکن
بلاد البه را غارت کردند و برخی را سوختند و چند قلعه دیگر را نیز غارت
کردند بعضی را فاتح شدند و بعضی را به ادای خراج اموال و اطلاق بندیان
مسلمانان مصالحه نمودند بالجمله درین غزوه اموال جلیلة القدر را غنیمت گرفتند
و اسیران و بندیان خود را از دست کفار رهانودند و سالم و غانم بدیار
خود مراجعت کردند در سال دو صد و ده عبد الرحمن بن حکم بسمت بلاد
فرنگ لشکر فرستاد و پسر خود عبد الله را بن بلنسی معروف بود سردار لشکر گردانید
و او بعد از طی مسافت به بلاد دشمن درآمده غارت و اسارت نمود و در
ماه ربیع الاول به اعداء مقابله شد قتال عظیم نمودند و قتل بسیاری از کفار
بوقوع آمد در آخر هزیمت خوردند برای مسلمانان فتحی عظیمی بود هم درین
سال لشکریان عبد الرحمن که بطرف حصن قلعه فرستاده شده بودند فاتح
و مظفر شدند و در نیمه شهر رمضان غارت و نهب اموال کفار را نمودند و در
سال دو صد و دوازده عبد الرحمن دوباره بطرف بلاد فرنگ لشکری ترتیب داد
چون به برشلونة و جرندہ رسیدند باہل جرندہ مقاتله کردند و مدت دو ماه کشتن و
اسیر نمودن و و خرابی مینمودند بعده مظفر و غانم بازگشتند درین سال زیادة الدین ابراهیم بن
اغلب که در افریقه از طرف مامون عامل بود لشکریرا از راه دریا بجزیره صقلیه فرستاد و اهل
روم این جزیره را تقلب نموده بودند چون لشکر اسلام رسیدند بسیاری از جزیره را متصرف
گردیدند و رومیان قسطنطین ملک خود را بر لشکری عظیم امداد و معاونت کردند دو قائع بسیار
و مقاتلات عظیمی بین فریقین واقع شد و عاقبت مسلمانان نصرت یافتند و از رومیان خلقی کثیر کشته
گردیدند. ذکر غزوه مامون الرشید با روم
در سال دو صد و پانزده مامون در محرم این سال عنان عزیمت بسمت روم متوجه ساخت بشهر طرسوس
رسید و ازین محل در ماه جمادی الاول بلاد روم در آمد و پسر وی عباس از طرف ملطیه داخل گردید مامون حصار
قره را محاصره نمود و بقهر و غلبه آنرا مفتوح ساخته منهدم گردانید و بعضی گویند اہل قره خود امان خواستند و می قبول
فرمود و قبل ازین قلعه ماجده را فتح کرده بود و اشناس را با چند تن بقلعه سندس فرستاد و ایشان سردارانه
دستگیر کرده بحضور رسانیدند یحیی بن عنبسه و جعفر خیاط را بترد حاکم قلعه سنا در فرستاد حاکم سمع و اطاعت کرده
منقاد گردید و مامون بسلامت و فتح رجوع نمود و در سنه دو صد و شانزده مامون بطرف بلاد روم معاودت
فرمود و سبب عاودت این بود که بادشاه روم یکهزار و ششصد نفر را از اهل طرسوس معب مصیبه کشته بود و ایشان

۲ مامون


فتوحات اسلامی
(۲۶۴)
ذکر غزوه مامون باروم

به مامون استغاثه نمود و بود ند بعضی گویند سبب این بود که پادشاه روم مکتوبی بمامون ستاد بود و
در صدر مکتوب اسم خود را تقدم داده بود چون ملاحظه کرد کنار را نخوانده حرکت کرد چون با وض روم داخل
شد با لطیعو اقامت کرد و اہل موضع صلح پذیر فتد بعد از ان بر هر قله فشت مردم آنجا نیز مصالحه کردند و متصم برادر
خود را با عسکر متوجه گردانید و ی سی قلعه را با لمطمور از بلاد کفار مفتوح گردانید و یحیی بن اکثم را بطوانه فرستاد و او بغارت
و قتل و احراق بسیاری از اہل ان بلا را مسو و جمعی را اسیر گردانیده واپس مراجعت نمود بعد از ان مامون کیسوم رفت
و در وز انجا اقامت نمود واز انجا بدمشق شام و از شام بمصر رفت و در سنه دوسد و هفدهم روم مراجعت نمود و بقلعه
لؤلؤه مدت سه ماه و ده روز اقامت کرد و عجیف نامی را با مارت انحا گذاشت و ارتحال نمود اہل لؤلؤه
با عجیف غدر و فریب نمو د ند و مدت هشت روز اسیر نمود و بعده خلاصش کردند ملک روم فرصت یافته باشکر
انبوه عجیف را محاصره نمود مامون بحقیقت امر وقوف یافت و بعدد عجیف لشکر فرستاد اہل لؤلؤه چون قوت
و عده مسلمانان را دیدند ناچار شده از عجیف امان خواستند و ملک روم نیز از او عفو منش آمده شخصی را برای طلب صلح
نزد عجیف فرستاد هم صلح قرار نیافت در سنه دو صد و هژده مامون بطیفه وفات یافت و درین وقت پسر جلاد را
قریب بهزار در ون بود جنازه و را از انجا بطرسوس نموده و آنجا دفن کردند و معتصم بوثیق میتقش متصم براد را و را
بخلافت نشاندند و درین سال بسیاری از سکنه جبال اهل همدان و اصفهان و ما سبذان و غیر هم بدین خرمیه در استان
در آمدند و دین اسلام را گذاشته اجتماع در همدان کردند معتصم از واقعه ایشان مطلع شد اسحق بن ابراهیم بن
مصعب را بالشکر عظیم بسروقت ایشان فرستاد در اعمال همدان بایشان ملاقات شد محاربه عظیم بوقوع آمد خلقت
ہزار کس از ایشان کشته شد و باقی ببلاد روم گریختند و خرمیه فرقه ایست از مجوس که اعتقاد بتناسخ ارواح دارند
و نکاح مادر و خواهر و دختر را مباح میشمارند در بین شان بابک خرمی است و معتصم را با این قوم محاربات و وقایع
عظیمه بوقوع آمده که در ذکر آن وقایع کتاب تطویل می انجامد والله الهادی الی الرشاد .

الطیعو نام مدینه است درومی
بواو دوم و لولوه نام حصنی است در نواحی طرسوس و
لولوه بلده و قعله در روم صوبه
طرسوس بلده و عمله است در روم نزدیک بطرسوس
گویا کنایه شده بمدار است و بضم را نیز آمده
الطیعو بضم ها نیز آمده کذا فی
القاموس

ذکر خروج روم به زبطره

در سال دو صد و بیست سه پادشاه روم بفته بلاد مسلمانان کرد و په بلاد ربطره و غیر هم فته عظیم القاء
نمود گویند بادی صد ہزار مرد جنگی بو دو بعضی اکثر نیز گفته اند والله اعلم و بہر تقدیر از اہل زبطره مردانرا بقتل رسانه
و اطفال و زنرا اسیر گردانید و بعد از ان اہل ملطیه و غیره از قلعه های مسلمین را نهب و غارت نمود و زنهای مسلمانان
اسیر گردانید و هر کس از مسلمانان بدست اومی افتاد مثله مینمود شهادت انرا کو رسیکرد و گوشها و بنی ایشانرا مرید
تا اینکه مسلمانان نغیر عام کردند و ہمہ اہل شام و جزیره مقابله ایشان خروج نمود الا کسی که اسلحه سلاح نداشت
در خانها مانده بود . ذکر فتح عمور یہ یعنی رومہ
چون پادشاه روم خروج کرد و مسلمانان را بی نظیر احداث کرد معتصم برین واقعه و قوف یافت و بشکست بسیار
بروی گران آمد و زرگ و ه و و جب بر رسید بوی که زنی ہاشمیه در دست رومیان اسیر بو و از حمام صفدر آنی که واقعه عا
معتصم ازین خصم برحم آمده بر بالای شتر نشسته بودروی با لطرف کده میگفت لبیک لبیک و حال از جای خواسند بود

زبطره بضم زا و فتح با محوله بلده است در روم کذافی
القاموس
عموریه بلده و عمله ایست در روم
تکذیب شده باشیم و یا با محوله کذا فی القاموس


فتوحات اسلامی
(۲۷۱)
ذکر غزوات ابراهیم عامل افریقیه

تیر ها را به آتش گرم کرد و بدست جوانان داد و گفت بزنید بسم الله اتفاقاً اینچوب از ساج بود بمجردت با من
تیر ها در رسیدن حرارت قوی اشتعال کشید و پیکر ها را میسوخت بآن بدنهارا اول آخر فروافتاد و مردان کار
و جوانان دلاور از هر طرف دویدند و شمشیر ها کشیدند و شهر را فتحند و پدر آن روز فتح نمودند و این فاقعه قیل از
مدت موعود پنهان بوقوع آمد وابوتمام طائی در قصیده که بمدح معتصم انشاء کرده در این باب ذکر کرده.
السيف أصدق انباء من الكتب
صادق تر مخبرست از مکتوب تو
بيض الصفايح الاسود الصحايف في
سفیدی شمشیرها غلبت نه سیاهی مکتوب ها ترا
في حدة الحد بين الجد واللعب
که در تیزی آن منع است میان با صد و بازی
متونهن جلاء الشک و الرتب الى آخره
درین سنگی ها رو می شک و ریب است
چون معتصم عموریه را فتح کرد مردی را از قصه جاریه را بوی گفته بود طلبداشت و فرمود مرا نزد آن جاریه برکه
مدیثت می کردی پس بهمراه او نزد آن جاریه رفت و باوی گفت ای سفیه آیا نصرت داد ترا معتصم و
اجابت کرد یا نه جاریه بگفت محکما سید یا امیرالمومنین از تو راضی شدم و تحقق نصرت دادی مرا نصرت ہے
ترا خدا بعد ازان بخشید مولی آن کنیزک را با مالی اسباب بکائین جاریه و آوردند مسلمانان اسیران و بندها
بسیار و بخشید بعضی از اسیرانر ابسرداران لشکر و باقی را قسمت نمود و بازار خرج دم بطرسوس مارا شجاع دار للمکاسب
خود مراجعت کرد جزاءم الله جزاء الخيرا .
ذکر غزوات و زیاده ازین ابراهیم عامل افریقیه

بعضی از غزواتی که واقع شد در سنه دو صد و دوازده پیش ازین ذکر نمودیم و در سنه دو صد سیزده و
چهارده تا دو صد و بیست سه نیز غزوات متعدده از وی بوقوع آمده در جمیع این غزوات نصرت سلمانان
بود و اگر ما هر یک را تفصیل کنیم موجب تطویل کتاب میگردد و زیاده از مذکور در سنه دوصا و بیست سمو فات
یافت و بعد از وی برادرش طلب بن ابراهیم والی شد و در سنه دوصد و بیست و چهار بجانب مقلید سریه فرستاد و
بازکشتند و غنیمت آوردند و در سنه دوصد و بیست پنچ حصون بسیاری از صقلیه به امان مسلمانان آمد مثل
حصن بلوط و قراوی و عمر و کشی جنگی مسلمانان اقلوگیز رفت و فتح نمود آنجا را و بعد با کنچی جنگی شطیرا
ملاقی شد و بعد از مقاتله او را شکست داده فتحی عظیم برمسلمانان حاصل شد و در سنه دوصد و سیست
شش سریه ها از طرف مسلمانان با قصیریا نشر و فشد و غنیمت و سبی آوردند و سوختند در مقابل ایشان
هیچکس نبرآمد و همچنین فشد تا بقلعه غیران که دارای چهل غار بود همه را غنیمت گرفتند و سالم باز شید
در سه دوصد و بیست سسه عبدالرحمن بن بکر صاحب اندلس بجانب البتہ و قلاع جلیش عظیمی فرستاد
رفته در حصن فرات نزول کردند غنیمت گرفتند انچه در قلعه بود اسیر کردند زنان اطفال آنها را بعد باز
کشته و نیز عبد الرحمن مذکور در سنه د وصد و بیست و چهار لشکری بجانب مشرکان فرستاد محارب عظیم
بین طرفین واقع شد بعده مشرکان بهزیمت رفتند از ایشان جماعتی کثیر و کشته شد و مثل این غزوه درسین
و پنچ نیز واقع شد و در سال دوصد و بیست و چهار باهل طبرستان نقض عهد کردند معتصم بر سر ایشان شکر
فرستاد و مقاتله نمودند و از اہل طبرستان کشته و اسیری بسیار شد و بالآخره اطاعت نمودند آورده

بدانکه بنابر کثرت مطلب
و گنجایش نه بودن در صفحه
بدیوان شهر عموریه و صقلیه
و وقایع طبرستان تفاوت مطلب
بود بظاهر ما باعث در همی مطلب
میشود بلکه غایت تامل و تدبیر صفحه
بصفحه است مطلب حاصل میباشد
چنانچه
در همی مطلب
سبق امیر را کویند ۱۲


(۲۷۰)
فتوحات اسلامی
ذکر فتح عموریه یعنی برد
بلند گفت که یا معتصم المسلمین انفر انفر مسلمانان جمیع آمدند و غنیمت دم نمودند اصحبان پولس گفتند که یا امیرالمومنین
عموریه بهترین نصاری است از قسطنطنیه اشرف اعظم میدانند هر گاه باید بقصد عموریه رویم ساختگی بیست
بنامیم پس معتصم به تهیه اسباب کوشید واسلحه و قوای عمده نموده و ترتیب داده بشوکت تمام روانه سفره
عسکر خود را سه فرقه گردانیده و هر فرقه را از سمتی با رض روم فرستاد پس علمای رومیه در بلاد روم او کشند
خلق بسیار را و سوختند و بنا با را تا با نغوریه رسیده جمع کشتند عموریه را محاصره کرده منجنیق نصب نمودند
عموریه در غایت حصانت و محکمی بود ازین جهت فتح او بطی کشد حضرت شیخ محی الدین بن عربی در کتاب سلموره
فتح عموریه آورده که معتصم در سنه وحد و بیست سه در ماه رمضان عموریه را فتح نمود و سبب فتحش آن بود
که شخصی آمده نزد معتصم ایستاد و گفت یا امیر المومنین عموریه بودم کنیز کی او یدیم از مسلمین غایت حرارت
و سیرت به از اجمل نسا در نیا در دست گیری اسیر بود و آن کبر بر روی می طپانچه میزد کنیز کی فریاد گران
معتصماه گر گفت که اگر معتصم قدرت دارد بر اسب ابلق خود بیاید و ترا نصرت دهد وار دست
من برهاند این گفت و بر زدن کنیز کی زیادتی کرد معتصم برافروخته گفت عیوریه در کدام طرفت روم اشاره
کرده گفت باین طرفت معتصم بر خواسته و رو با نطرف نموده گفت لبیک ایتها التجاریه فی المعتصم قد اجاب
این بگفت دوازده هزار ابلق سوار تجهیز و ترتیب داده بقصد عموریه نمود و هم درین باب ابو تمام طائی
قصیده انشا و کرده که یک سیت از ان این است.
بصوت تجاوبها قد هرقت له کاس الکری و رضاء الخرد العرب
یعنی بر اجا وی آواز تازه دام تحقیق ریختی برای او
جام خواب
و آب گیزه دوشیزه کار خرب را
چون عموریه رسید سخت محاصره کرد و مدت زیادی گذشت و فتح میسر نشد پس جمیع نمود منجمین را و
استکشاف نمود ایشان گفتند یا امیر المومنین از اوضاع فلکی معلوم میشود که فتح این شهر حاصل نمشود
مگر در ایام پختگی انگور و انجیر معتصم از سخن ایشان غمناک شده مدت فتح را دراز دید شبی بفرز جا
سوسان در میان لشکر خود میکشت ناگاه بخیمه آهنگری رسید که برای ستوران نعل میت
و پیش می می پسری بود اقرع و قبیح صورت که گرزی بدست داشت به بر نعل میزد و
علی وسل المعتصم معلمش گفت ای احمق چه میگوئی و با امیرالمومنین چه کار داری گفت ای استا
معتصم بسیار شخصی بی تدبیر است از مدت چنین شهر را محاصره دارد و فتح کرده نمیتواند اگر مرا
صاحب امر سازد و اختیار ده دیسه وی نخواهد گذشت الا در شهر عموریه معتصم چون قصه غلا
شنید در تعجب رفته علی الصباح غلام را نزد خود طلبیده گفت ای غلام یاد داری که دیشب پینا
میگفتی گفت های میر گفتم و سخن من حق است غیر از خیمه تو همه عسکر مرا والی گردان حسین فتح را منم
گفت و الی کردم ترا انچه میکنی بکن و خلقتش بخشید و نعمت داد غلام از میان تیراندازان جماعتی را که
بفن تیراندازی ماهر بودند جدا کرد و در یک بدنه شهر استا دو بر روی بدنه از اول تا آخر خط سیاهی از
چوب مقدار سه شیر مهونا جرانان گفت که هرکس از اسخط تجاوز کند پشمش خطا مید وار و گردن بی نخواهد
بیتیم یا را

بیان
الغموریه قرب غوریه ۱۲


فتوحات اسلامیه ( ۲۷۲ ) ذکر غزوات زیادة اله عامل افریقیه

دو صد و بیست و هفت معتصم وفات یافت و مسلمانان به پسرش واثق بالله بیعت کردند و درین
سال عبد الرحمن بن حکم بجانب دشمنان شکر فرستاد چون بآن ارتونه و شطانیه رسیدند و میان مجتمع
و بر لشکر اسلام حمله آوردند و از هر اطراف احاطه کردند و سختی تا صبح برین یقین مقاتله بود چون صبح شدت
حقتسانه تعالی مسلمانانرا نصرت داده اعدا را شکست بخوردند و هم درین سال عبد الرحمن بن حکم بجانب
دشمنان شکر فرستاد و عبد الله ابن بلنسی را امیر لشکر گردانید و چون به اله و قلاع رسیدند مشرکان
در مقابل ایشان با جمعی انبوه برآمدند محاربه عظیمی بین فریقین واقع شد و آخر دشمنان بهزیمت رفتند
از جمیع مشرکین انحساب بیرون کشتند تا اینکه توده های بلند از کله های دشمنان ساختند که
از پیش توده ها سواره مقابل خود را نمیدید و درین سال لذریق ملک کفار با لشکر گران خروج نمود
وقصد غارت مدینه شالم که از بلاد اندلس است نمود در مقابله وی نون بن عیسی با لشکر جرار
و کار زار دیده بیرون شده با لذریق ملاقات کرده مقاتله سخت نمودند آخر لذریق فرار اختیار
الشکر وی کشته مسلم غنمت گردید قرتون بجانب قلعه که اهل البه در پسر نفع و مسلمین بپا کرده بودند رفته انرا فتم
نمود بعد از ان قلعه را مفتوح ساخته هدم و خراب نمود .
ذکر غزواتی که بافریقیه واقع شد
در سنه دو صد و بیست و هشت فضل بن جعفر همدانی از راه دریا بافریقیه غزا نمود و در مرسی مسینی نزول کردو
و سریه ها را در بلاد کفار پراگنده کرد در اقطار بلاد کفار پراگنده کرد در اقطار بلاد کفار در آمدند غنایم بسیار
گرفتند و اهل بابل و بایشان در آمده متفق شدند فضل بن جعفر ما رو میان که ساکن این دیار بودند بنای
مقابله را گذاشت مدت اقامت وی تا دو سال امتداد کرد قتال سخت نمود لیکن بدین مدت فتح
وی تقدیر نبود تا اینکه طایفه از لشکر اسلام در تاریکی شبی که قریب بشهر بود رفته و از انطرف کوه بالا شده حین
غفلت اهل شهر و شغل ایشان بقتال فضل بن جعفر از کوه بشهر فرود ریختند اهل شهر ازین قسم هجوم مضطرب شدند
و فرار برقرار اختیار کردند شهر بر مسلمانان مفتوح شد و نیز فتح شد مدینه مسکان در سنه دو صد و بیست نه
عباس بن فضل با لشکری خروج و خروج نمود تا درشره رسیده با ایشان مقابله شدیده نمود تا اینکه از
رومیان زیاده از ده هزار کس کشته و از مسلمانان سه نفر شهید شدند باقی دشمنان بهزیمت رفتند
مثل این واقعه در صقلیه دیده نشد در سنه دو صد و سی و دو فضل بن جعفر مسینی را محاصره کرد سبیل بن مسینم
را اهل سینی جمعی از بطریق صقلیه مدو خواسته اند و وی اجابت نموده و قرار دادو که علامت رسیدن با پینج
شما اینو که در فلان کوه مدت سه شب آتش بلند میگرد چون آتش را مشاهده کردید بدانید که من رسیدم در مسلمانان
حمله آرید فضل بن جعفر خبره فرستاد گفت سه شب در اینکوه اتشی بفر و زند و خودش تهیه اسباب شبی با جماعتی از شکر
فرمود که در فلان موضع در کمین باشید و باقی عسکریان با اهل شهر مقاتله کنند اهل حسینی چون آتش را مشاهده کرد
گمان کردند که بطریق صقلیه است در روز چهارم صغیر و کبیرشان از شهر برآمده منتظر قدوم بطریق
مقاتله

در روز شهریت در مواز وی
تمکنی النجم
شالم شهر بست با ندلس ۱۲
مینی بشهریست در ساحل
جزیره صقلیه قریب بروم ۱۲ نجم


( ۲۷۳ )
فتوحات اسلامی
بمقابله پیوستند چون قتال گرم شد مسلمانان بوقتۀ بیر فضل فرار نمودند و کفار بتعقیب
شان کرده از موقع کمین گذشتند درین اثنا مسلمانان از کمین جسته و نهر مرحوده کام
مسلمان بروی تعقیب کردند از خلف و قدام کفار را در میان کردند کشتند تا اینکه
باقی نماند از کفار الا مقداری قلیلی ـ بعد از ان از مسلمانان برنفس و مال خود
امان خواستند بر انکه تسلیم شود شهر بایشان مسلمانان امان شان را پذیرفته بمال
و نفسشان تعرض نکردند و شهر را بایشان تسلیم کردند و در سنه دو صد و سی وسه
ده کشتی از جانب روم بقصد غارت اهل صقلیه ایدند چون کشتیها را در کنار
دریا استوار کردند اتفاقا راه بفضل الهی از ایشان گم شد هر چند تلاش نمودند فائده
نکرده نومید باز گشتند چون بوسط دریا رسیدند هفت قطعه از کشتی نام
غرق شد در سال دو صد و سی چهار اکل مدینه رعوس با مسلمانان صلح کردند و مدینه را
بمسلمانان تسلیم کردند مسلمین شهر را تهدم کردند اسنجه مال و اسبا ممکن الخروج و برد استان
در سنه دو صد سی و پنج جماعتی از مسلمانان بجنگ اهل قصر یانه رفتند مقابله واقع شد
و با غنایم و سبایا بسیار مرجعت کردندـ و امیر بلاد صقلیه بر مسلمانان محمد بن عبد الله
بن غلب بود و خود او در بیجارم مقیم بوده از انخارج نمی شد و همواره سرایا و لشکریقتا
کفار میفرستاد فتوحات مرادی حاصل میشد و مدت امارتش در صقلیه نوزده سال بود
و در سال دو صد سی و شش وفات یافت در سنه دو صد بیست و هشت عبد الرحمن
بن حکم که والی اندلس بود لشکری بر اقتال فرنگیته ترتیب داد و حارث بن بزیغ را امیر لشکر
گردانید چون بمیدان مقاتله رسیدند و قتال گرم شد حارث رامرمی سخت رسید
و چشمش از ان ضربت کند گشت و بعد ازان اسیر شد عبد الرحمن بن حکم ثانیا لشکری
ترتیب داده فرستاد و پسر خود محمد را امیر لشکر گردانید و وی با فرنگیان مقاتله سخت
نمود و ملکیشان غرسیه نام را با بسیاری از اقوام او بقتل رسانید و حارث بن
بزیغ را از اسارت رهایی داد و در سنه دو صد و سی جماعتی از مجوسان از راه دریای
اندلس بر مسلمانان خروج کردند و در کثر شهرهای مسلمین فتنه های عظیمی بر پا کردند
عبد الرحمن بن حکم لشکری عظیمی بقتال شان فرستاد و سپه سالاران برشان امراء قرار کرد
لشکریان اسلام جلادت کردند و بسیاری از مجوس را کشتند و جماعتی شان را متفرق ساختند
و ہزیمت کلی دادند و در سنه دو صد و سی و یکے اثق بالله براقتال روم لشکری فراست
پس قصد کردند حلیقه را و کشتند از اہل حلیقه و اسیر گردیدند و غنیمت یافتند
بعد از ان قصد مدینه انیون کردند و محاصره نمودند انیون را محاصره سخت


(۲۷۴)
فتوحات اسلامی
و نصب مجانیق کرده میزدند تا اینکه تنگ آمدند اهل مدینة الیون و شهر را تمامی استداداً دروا
واگذاشته فرار کردند گریختگان بیرون گردیدند مسلمانان آنچه خواستند از ایشان
غنیمت گرفتند و شهر دارا مخرب کردند گرد یوار تا سه تار از بسکه عریض بود مقد رزوع
پهنائی دیوار ها بود و در دیوار ها رخنه های بسیار نموده واگذاشته رفتند و در همین سنه
خلیفه واثق بالله امر نموده بود که مسلمانان فدیه بدهند مسلمانان و رومیها برنهر لامس
اجتماع نمودند مسلمانان اسیران که فرار احاضر آوردند و مشرکان اسیران مسلمانان را
نهر مذکور مابین هر دو فریق بود یک اسیر از مسلمانان رها میکردند و یک اسیر از مشرکان
این دو اسیر در میان نهر با همدیگر ملاقی میگردیدند واز هم گذشته هر یک به رفیقان
خود آمده میرسیدند چون اسیر مسلمانان میرسید مسلمانان چنانکه میگفتند و چون
اسیر برومیان میرسید صد ها ها بلند میکردند تا اینکه اسیران هر دو فریق خلاصی گردیدند
و نهر گذرگاهی است که از ان گذرگاه اسیران عبور میکردند - چهار هزار و چهار صد و
شصت نفر اسیران مسلمانان بود و هشتصد نفر زن و کودکی بودند که رها شده رسیدند
و صد نفر از اهل ذمه بطرف مسلمانان آمده بودند - چون از کار فدیه فارغ شدند. احمد
پسر سعید پسر سلم باهلی - که بکار فدیه مقرر بود در فصل زمستان بغزا رفت برد تا برف
و باران بسیار رسید دو صد نفر از مسلمانان مرد و همین مقدار اسیر گردید و به بندند و
خلق بسیاری غرق گردیدند و سرماگی و میان هم بر اجهم میداد چند نفر مردم کلان بشوینده
آمده بسلطان احمد عرض کردند که لشکر آنها هفت هزار نفر زیاد نمی باشد از یتقدر شکر
خوف نمی نمائیم بیائید که با قوم مقابل شویم در انجا شهر را بلدیته اریم سلطان
احمد بالای شان رفت دهزار گاو از آنها غنیمت گرفت و ده هزار گوسفند گرفته
و اپس آمد درین بین خلیفه واثق بالله او را معزول کرد و نصر بن حمزه خزاعی را
بجای آن مقرر فرمود و خلیفه واثق بالله در سنه سی و دو وفات یافت و بر برا
آن متوکل پسر معتصم بیعت واقع گردید و در سنه سی و پنج عبدالرحمن بن حکم والی
اندلس لشکر بزرگ بمقاتله فرنگیان روانه نمود تا رسیدند به البه وغنیمت بسیار
گرفته بران ظفر یافتند و در سنه سی و شش لشکری به برشگونه روانه نمودند
بسیاری از المانیان را کشتند و جمعی کثیری را اسیر گرفتند وغنیمت بسیار برداشته در
سلامت و اپس آمدند و همچنین در سنه سی و هفت مقاتله نمودند و در سنه سی هشتم
حکم وفات نمود - بعد از ان بر سلطنت به پسری آن محمد قایم گردید.


فتوحات اسلامی
(۲۷۵)
ذکر غزوات فتوحات افریقا
ذکر غزوات و فتوحات بافریقا
پیشتر ذکر کردیم که ابتدا فتوح مسلمانان بافریقا سنه بیستم از هجرت در وقت خلافت سیدنا
امیرالمومنین عثمان رضی الله تعالی عنه بدست عبدالله بن سعد بن ابی سرح واقع گردید
در وقت خلافت هارون الرشید سنه صد و هشتاد و چهار بر افریقا ابراهیم بن اغلب
تمیمی حاکم بود و بعد از وی مملکت افریقا با ولاد وی موروثی رسید که عاملان خلیفه های
بنی عباس بودند تا سنه دوصد و نود و شش مملکت بدیشان باقی ماند تا وقتیکه ملک افریقا
باولاد حضرت بی بی فاطمه زہرا رضی الله عنها و عنهم که آنها را عبیدیان میگفتند انتقال
نمود دولت بنی اغلب از افریقا زایل گردید و تا بادشاه بنی اغلب در انجا حاکم
شد و پایتخت شان شهر قیروان بود مملکت فراخی بسیار یافت و با در نها بوستہ
گرفته خزانه بسیار حاصل نمودند و لشکرهای وافر بدست آوردند و ملک معظم و شهرها
جنگهای بانی و بسیار آثار خوب از آنها باقی مانده در موسعیا مشهور و عزائم بسیار
و فتوحات بی شمار از آنها مشهور گردید که بسیاری آنها را پیشتر ذکر کردیم بعد ازین
هم ذکر خواهد گردید و بیشتر فتحهای افریقا بدستهای اولاد شان حصل گردید
و پیشتر ذکر شد اول کسی که شهر قیروان را فتح کرده عقبه پسر نافع فهری رضی الله
تعالی عنه که در زمان پیغمبر صلی الله علیه وسلم متولد شده بود لیکن صحابی بودن آن بثبوت
نرسید شخصی صالحی بود از بزرگان تابعین که خیارشان بود در سنه پنجاه از هجرت وقتی
که امیر بود بر افریقا در خلافت معاویه رضی الله عنه در آن وقت پایتخت افریقا گردید
و مقر سلطنت افریقا شد بعد از سالها بسیار شهر تونس بعوض قیروان پایتخت گردید
و افریقا بسیار شهرهای بزرگ و فراخ دارد و در کتاب قاموس گفته است که افریقا قبال
اندلس مغرب میباشد و سید مرتضی در شرح قاموس گفته است که افریقا به پیش رو
جزیره صقلیه مایل بطرف مشرق است و شهر اندلس مایل بطرف مغرب میباشد
و صقلیه بسیار جزیره بزرگیست بسمت مغرب زمین بسیار شهر ها و اقوبه جات
و مال مواشی بسیار دارد مسلمانان غزاهایی بسیار نموده بسیاری شهرها و دهاتی را
فتح نمودند اول غرائی که واقع گردید در افریقا در وقت خلافت حضرت معاویه رضی الله
در زمانیکه از طرف وی بر افریقا معاویه پسر خدیج والی بوده تمام آن افاتح نمود
و غزایایی بسیاری پی در پی بطرف افریقا در زمان ولایت بنی اغلب از اول ولایت
تا آخر جاری بود و بیشتر جزیره ها را مالک گردیدند و همیشه فتحها مینمودند و بغزای
انطرف مشغول بودند فتح آنها تمام نشد تا در سنه دوصد و نود و شش ولایتی که

افریقا کی از محققه حه کار به
حدود آن از جانب شرق مجا به بلاد
میروا از جانب مغرب مجاط بجرا و قیا
نوس روز جنوں متصل است بصحرا کے
المعلوم محمر محاط میباشد.


( ۲۷۶ )
فتوحات اسلامی

غزوات افریقا

کتابخانه به اکبر
عشياي
ازنده کابل افغانستان
ماخذ
مغربیستان و تاریخ

منقضی گردید و جزیره صقلیه الحال ملک ایتالیا است - سمت مغرب سه مملکت
بزرگ دارد که آنها را مغرب ادنی و مغرب اوسط و مغرب قصی میگویند قیروان و تونس
و طرابلس غرب توابع آنها را مغرب ادنی می نامند و تلمسان و جزایر و توابع آن ها را
مغرب اوسط میگویند که الحال بدست فرانس میباشد که از سنه هزار و دو صد و چهل وشش
هجری بتصرف اوردند فاس و مراکش سوس و توابع انها را مغرب قصی میگویند که بحال
بدست سلطان فارس میباشد و آن شهر ها را مغرب قصی میگفتند بسبب اینکه از دارالخلافه
در بمدآ اسلام بسیار دور بود و پیش از بنا شدن شهر تونس در آنجا بسیار شهر بزرگ موجود
بود که آن شهر را قرطاجنه میگفتند از شهر های عجایب مشهوره دنیا بود در نزد رومیان
بمثل شهر روم میدانستند بسیار پادشاهان فرنگ در آنجا بودند و طایفه های بی نهایت
فرنگیان در آنجا سکونت داشتند مسلمانان در سنه ۶۹ شصت و نه هجری در آنجا
بغزا مشغول گردیدند بهمراه چهل هزار نفری لشکر که امیر شان حسان پسر نعمان در زمان
خلافت عبدالملک پسر مروان بود حسان پسر نعمان بهمراه لشکر خود محاصره کرد تا ان شهر را
فتح نمود و بسیاری اهل آن شهر را کشت و بعضی شان در کشتیها خود را انداخته بجزیره
صقلیه و بعضی بطرف اندلس رفتند چون حسان پسر نعمان از انجا رفت جماعت بسیاری
از عوانشینان در ان شهر داخل گردیده قلعه بندی نمودند حسان پسر نعمان سرشان واپس خریده
بهمراه شان محاربه سخت نموده قهر او غلبه شهر را فتح نموده حکم کرد که شهر را خراب کنند و اثری
از ان باقی نگذارند و کارها عمارت وی را شکستند و خراب نمودند چنان خراب گردید که گویا نبود
و باقی نماند از ان مگر اندک اثری که بر عجایب صنعت آن و نهایت محکمی وی دلالت مینمود
بعوض آن شهر تونس که قریب آن بود تعمیر نمودند و از جمله غزاهای بنی تغلب غزا کردن
زیادة الله پسر ابراهیم پسر اغلب بود در سنه دوصد و دو لشکری ساختگی نمود در کشتیها
دریائی بطرف شهر سراسنه که جزیره بزرگی در دریا مغرب است مسلط رومیان بود آن شهر را
غنیمت گرفتند و بسیاری را کشتند و سلامت واپس آمدند و در سنه دوصد و هفت
لشکری روانه نمود بسیاری حبا را از جزیره صقلیه فتح نمودند و در سنه دوازده
باز لشکری روانه نمود مواضع بسیاری را ایضا از جزیره صقلیه فتح کردند - بعد سیما پادشاهان
روم که در صقلیه بودند اختلاف واقع گردید بعضی از پادشاهان از امیر زیادة الله پسر اغلب
کمک خواسته وعده دادند که جزیره صقلیه را بشما میدهیم لشکری ماه ربیع الاول سنه دو
و دوازده بکمک انها شده پیشتر مازر از توابع صقلیه رسیدند بعد رفتند تا بجماعه رومیان
ملاقی شده مسلمان بهمراه شان مقابله سخت نموده رومیان شکست فاحش یافتند و بسیاری

دران


فتوحات اسلامی
(۲۷۷)
غزوات افریقا

شان کشته گردید و مسلمانان اموال و چار پایانشان را غنیمت گرفتند و مسلمانان بر چند
قلعه جا جزیره استیلا یافتند بعد بطرف حصار قصر یانه از جزیره صقلیه توجه نمودند و مسلمانان
جماعت ہا غازیان را بهر طرف روانه نمودند غنیمت ہا بسیاری را گرفتند و آبادی ہا بسیاریرا
از توابع سرقوسه فتح کردند و سرقوسه را از اطرف بیاہن وطرف دریا محاصره سخت نمودند
و ملکی در مدتی از افریقا بدیشان ملحق گردیده بر سرقوسه کار را سخت گرفتند کشتیہا جنگی
از قسطنطنیه رسید جماعه بسیار رومیان بمدد و کمک اقوام خود ها آمدند درین حین بمیان
مسلمانان و باء سخت افتاده بسیاری شان هلاک گردیدند این واقعه در دو صد و سیزده هجری بود
چون مسلمانان دیدند که و با هم شدت دارد و رومیان کمکی ہم رسید خواستند که کشتیہا
خود را سوار گردیده بروند و محاصره را ترک دهند رومیان خبردار شده در کشتیهای خود
بر دروازه ایستاده مسلمانان را از خروج مانع شدند مسلمانان چون آنحال را دیدند
کشتیہای خود را سوختانده واپس گشتند و بطرف شهر میناء کوچیده رفتند و شبانه
روز شهر را محاصره نموده بله تسلیم شان در آمد و جماعه از مسلمانان بطرف حصن هجرت
رفتند با اهالی آنجا مقاتله نموده آن حصن را مالک دیدند و در آنجا جای گرفتند و نفوذ
مسلمانان بسبب این فتح قوت زیاد گرفته بسیار خوشحال شدند بعد بطرف شهر قصر یانه
رفتند و لشکری بسیاری از قسطنطنیه بمدد اہل جزیره رسید هر دو فریق کارزار
صف کشیدند رومیان شکست خوردند و خلق بسیاری از آنها کشته گردید و کسانی
که شهر قصر یانه را تسلیم نموده بودند داخل کشتگان شدند جماعت از مسلمانان محترم
دریافت غنیمت می رفتند که جماعت رومیان بر سرشان خروج کرده مقاتله نمود مسلمانان
شکست دادند و مسلمانان فردا آن روز بر رومیان واپس گشتند و جمعی از عسکر
مسلمانان بدیشان ملحق گردید رومیان هم بطرف شان خروج کردند هر دو فریق
بکار زار مقابل شدند صفہا آراستند با یکدیگر مقاتله سخت نمودند مسلمانان شکست
یافتند و نزدیک بهزار نفری از ایشان کشته گردید با ردو و عسکر گاه خود واپس دویدند
و بدور خود ها خندق کندند رومیان بدور شان آمده مسلمانان را محاصره نمودند
در اثناء میان ایشان مقاتله بود تا اینکه نوشه با مسلمانان تنگی گرفت عزم نمودند
که بر خیمه گاه رومیان شبیخون زنند رومیان خبردار شد از خیمه ہا مفارقت ورزیدند
چون مسلمانان خروج کرده بر سر خیمه گاه رومیان ریختند هیچکس خیمه ہا نیافتند و رومیان
از هر طرف بر سر مسلمانان جمع آمده قتل بسیار کردند و باقی مسلمانان شکست خورده بشہر
مینا و داخل گردیدند رومیان آنها را محاصره کردند و محاصره امتداد یافت تا اینکه شتران

غزوات ایجاده حارث
سرقوسه خلا نیست
شہر میناء ہجرت قصر یانه
و رومی
ہزیمت صقلیه


فتوحات اسلامی
(۲۷۸)
غزوات افریقا

و باقی چهارپایان و سگانرا خوردند مسلمانان شهر جر جنت چون اینواقعه شنیدند شهر را
ویران نموده بطرف مازر رفتند و بر نصرت یاران مسلمانان خود قدرت نیافتند درین ایام
مداومت گرفت تا سنه دو صد و چهار ده داخل شد مسلمانان نزدیک بهلاکت رسیدند
که بناگاه کشتیهای جنگی مسلمانان اندلس که بحرۂ بحر اخراج کرده بودند و همی‌د و ایضا
در نیوقت کشتیهای بسیار افریقا بمدد مسلمانان رسید که عدد تمام کشتیها صد
گردید تماماً بحزیره پائین شدند رومیان چون مشاهده کردند از محاصره مسلمانان
هزیمت یافتند حقتعالی مسلمانان کشایش داده مسلمانان بطرف شهر بلرم که قیصر
رومیان بود رفتند آن شهر را محاصره نموده بر اهالی آن خوب سخت گرفتند قوام
آن شهر از مسلمانان بنفس خود باهل و عیال خود امان خواست امان و برا قبول کردند
بکشتی دریائی نشسته بشهر های روم رفت و مسلمانان رماه رجب سنه دو صد
و شانزده هجری داخل شهر گردیدند در شهر کمتر از سه هزار نفری ایشان باقی مانده بود
و در ابتداء محاصره هفتاد هزار نفری بودند همگی بمدت محاصره مرده بودند مسلمانان
تا سنه دو صد و نوزده آنجا ماندند بعد مسلمانان بطرف شهر قصر یانه رفتند رومیان
آنجا بمقابله مسلمانان خروج نموده سخت ترین مقاتله کارزار نمودند حقتعالی مسلمانانرا
فتح نصیب نمود رومیان شکست یافته بلشکر گاه خود رفتند بعد در وقت بهار
واپس آمده با مسلمانان مقاتله نمودند خدایتعالی ایضا مسلمانان را نصرت داد
بعد مسلمانان در سنه دو صد و بیست بطرف شهر قصریانه رفتند رومیان بهمراه
مسلمانان مقاتله کردند خداوند آنها را شکست داد و مسلمانانرا بالای ایشان
نصرت ارزانی فرمود بطریق سرهنگ شان و پسر آنرا اسیر گردیدند مسلمانان انچه در
عسکر جای شان بود همگی را غنیمت گرفتند و واپس بشهر بلرم رفتند بعد ازان
لشکر بطرف شهر طبرمین روانه کردند غنیمت های بسیار بدست آوردند
بعد بعض لشکریان مسلمان یاغی شده بالا امیرالمسلمین محمد بن سالم آمده او را کشتند
و مرتد شده به رومیان ملحق گردیدند امیر زیاده الله پسر اغلب از افریقا
بعوض آن فضل پسر یعقوب را روانه نمود امیر فضل به همراه جماعت اندک بطرف
سرقوسه رفت غنیمت های بسیار بدست آورده واپس گردیدند بعد جماعت
بزرگی رفته غنیمتها بدست آورده واپس گشتند درین بین پادشاه صقلیه بهمراه
جماعت بسیار رومیان بدیشان برابر شد مسلمانان در وانهای سخت و درخت
زار جا گرفته قلعه بند شدند پادشاه بمقاتله شان مسترس نهادن تا وقت عصر

طبرمین قلعه محکمی ست در صقلیه


فتوحات اسلامی (٢٧٤) غزوات افریقا

مقابل ایستاد چون دید که بمقابله پیش نمی شوند از ایشان واپس گشت لشکر وی متفرق
گشت و آماده گی خود را ترک دادند چون مسلمانان دیدند که متفرق شدند یکبار بر سر
شان حمله سخت نموده محاربه سخت واقع گردید رومیان شکست خوردند پادشاه
تیر خورده بحر اختها کمر مجروح گردید و از اسپ افتاده کارکنان لشکر نزد وی آمدند
و وی مجروح برداشتند و از جنگ وی خلاص نمودند و مسلمانان انچه با ایشان بود
و اسباب چهار پایان بود همگی را غنیمت گرفتند این حصم وقعه عظیم پیدا در گردیده
بعد امیر زیادة الله از افریقا ابو الاغلب ابراهیم پسر عبد الله را بر شکر ما میر مقرر نمود
بطرف صقلیه روانه نمود نیمه ماه رمضان به انحا رسیده کشی جنگی دریایی فرستاد
با کشتیهای جماعۀ رومیان تلاقی گردیدند مسلمانان انچه مالی که در ان کشتیها بود همگی را
غنیمت گرفتند و نفری آنرا اسیر گرفته نزد ابوالاغلب آوردند همگی را گردن زده
جهاد دیگر بطرف قوصره به موضع حرقه رفته ظفر یافتند و نفری و بنیا که در آنجا
بودند بهمراه یکنفر مرد مسلمان از اهل افریقا که نصرانی شده بود آوردند همگی را گردن
زدند جماعۀ لشکری بطرف جبل النار سر واقعہ آنطرف روانه فرموده کشتیها را سوختن
و بسیار غنیمت گرفتند و قتل بسیار کردند بعد در سنه دوصد و بیست و یک
امیر ابوالاغلب حبیب لشکری بطرف جبل النار روانه فرمود غنیمتهای عظیم گرفته و دست
آوردند تا اینکه غلام و کنیز کم قیمت فروخته میشد و سلامت واپس گشتند و در همین سال
امیر ابوالاغلب ایضاً شکریه بطرف قسطلیا سه روانه فرمود غنیمت بسیار فراگرفتند
و اسیر با بدست آوردند و دشمن با ایشان تلاقی شد محاربه بین هر دو فریق پیش گردی
که رومیان استظهار زیاد مینمودند در همین سنه ایضاً جهاز جنگی ساخته یکی کرده
بطرف جزایر فرستادند غنیمتهای عظیم گرفتند و شهرها و مواضع بسیار فتح نمودند و سلامت
د واپس گشتند در همین سنه ایضاً سر یہ بطرف شهر قصر بانه روانه نموده دشمن بطرف
ایشان خروج کرده مقابله نمودند مسلمانان شکست خوردند و جای تلنگر یدند
بعد واقعه دیگر بین مسلمانان و رومیان واقع گردید رومیان شکست خوردند و مسلمانان
از ایشان نه کشتی بزرگ بهمراه نفری کشتی غنیمت گرفتند چون منشا آید شب
تاریکی بود که از مسلمانان شخصی غفلت اهل قصر بانه را مشاهده کرده به شهر نزدیک و نیز
در آبی در شهر دریافت کرده از ان راه در شهر اندرون گردید کسی بحال وی آگاهی
نیافت بعد بطرف لشکر خود باز گشته لشکریان را خبر داد همراه وی آمده و از همان
موضع داخل گردیده تکسیر با گفتند و برج و باره شهر را فراگرفته مشرکان شهر قصص شد

باقیمانده غزاۀ با قیصره
طیوری بقیصر در ان وقت طیر
حملۀ افتاده بود نتیجه آن
حملۀ
ایین بود


فتوحات اسلامی
(۲۸۰)
غزوات افریقا

طلب امان نمودند آنها را امان دادند و مسلمانان غنیمت‌ها بسیار فراگرفتند و به شهر بلرم واسپ
گشتند و در سنه دوصد بیست و سه بسیاری و میان از راه دریا به شهر صقلیه رسیدند
و مسلمانان خفلوزی را محاصره داشتند و محاصره شان بر مدت شده بود چونکه رومیان
رسید مسلمانان از انجا کوچ کردند میان مسلمانان و رومیان نوا آماده گی محاربه های
بسیار بوقوع انجامید بعد مسلمانان خبر وفات امیر افریقا امیر زیادة الله پسرا میر ابراهیم
پس اغلب رسید در امورات خود قدری سست شدند بعد خود را دلاور گرفتند
و نگاه داشت خودها را نمودند به سرقوسه و بلرم و منیا و و جرجنت و قصریانه
و غزوه گاهین شهرها که در ورق پیشتر مجملاً ذکر گردید خواستیم که مفصلاً هم ایراد نماییم
چونکه فایده ها بسیار داشت و دارد چون در سنه سی و شش امیر شهر صقلی محمد بن عبدالله
وفات یافت چنانچه پیشتر ذکر یافت مسلمانان اتفاق نموده عباس بن فضل بن یعقوب
بر خود والی ساختند و امورت خود را بوی مفوض ساختند و با میر افریقا امیر محمد بن اغلب
نوشته کردند امیر نامه روانه فرموده عباس بن الفضل او الی گردانید عباس والی بهر طرف
سریه ها روانه می نمود و غنیمت ها می آوردند تا اینکه نامه ولایت آن از طرف امیر افریقا
بوی سید بعد خود عباس بنفس خود بغزا بیرون گردید و سریه بطرف قلعه ابی ثور فرستاد
غنیمت بسیار آوردند و اسیرها بسیار گرفته و اپس گشتند اسیر ها را کشت بطرف شهر قصه
متوجه شده غارت نمود و بعض جا ها را سوختانید و خرب کرد تا اینکه سرهنگ شان
بمقابل بیرون شود سرهنگ بیرون نگردید عباس و اپس گشت و در سنه دو صد سی
و هشت خروج کرده تا به شهر قصریانه که پای تخت ملکشان بصقلیه بود و پیشتر بهرین
جای تاختند رفت چون مسلمانان بعضی جزیره را فتح نموده مالک میدند پایتخت
خود را بشهر قصریانه که جای مستحکم بود انتقال دادند بعد عباس الی با جماعه عزم خروج
کرد قطانیه، و سرقوسه، و بوطس، و سرعوش، آمده از تمامی همین شهر ها غنیمت
گرفت و بر شیره نزول نمود و پنج ماه محاصره کرد اهالی آن به پنج هزار راس اسپ
مصالحه نمودند و در سنه چهل دو عباس بالشکری عظیم رفته شهر های بسیار فتح نمود و در سنه
چهل سه بطرف شهر قصریانه رفت اهالی آن بیرون شده ملاقی شدند آنها را شکست
داد و قتل بسیار نمود و سرقوسه و بلرمن و غیره را قصد نموده غارت کرده خرابی
نموده سوختانید و بر قصر جدید نزول نموده محاصره کرد و به رومیا اهالی آن شهر رسد
گرفت پانزده هزار دینار سرخ بوی میدادند قبول نمود محاصره را امتداد داد
تا اینکه گفتند حصن را تسلیم میکنیم بشرط اینکه دو صد نفر ار ها نمائید قبول کرده مالک دیدند

لشکر که بین شهر دوست
در جزیره صقلیه واقع کند شهر
چغلوذی شهر قابلیه
به صقلیه
ابی نور قلعه ست
در صقلیه
شهر دست بینوز
صقلیه
دعوس شهر است
در جزیره صقلیه

تمامی


فتوحات اسلامی
(۲۸۱)
فتح قصریانه

و تمامی نفوس شهر را فروخت غیر دو صد نفر که وعده کرده شرط گذاشته بعد و قلعه حصین را
خراب نمود.
ذکر فتح شهر قصی یانه
در سنه دو صد چهل و چهار هجری مسلمانان شهر قصریانه را فتح نمودند و همین شهر پایتخت
صقلیه بود و پیشتر در سابق سرقوسه پایتخت بود چون مسلمانان بعضی جزیره را متصرف
شدند پای تخت را بجهت محکمی آن بشهر قصریانه نقل دادند و سبب فتح شهر قصریانه
چنین بود که امیر عباس همراه لشکر مسلمانان بطرف شهر قصیانه و شهر سرقوسه رفت
و لشکری بدریا روانه نمود لشکر دریائی با چهل کشتی جنگی رومیان ملاقی شدند مقاتله سخت
نمودند شکست به رومیان افتاده ده کشتی را همراه نفری شان گرفتند و امیر عباس
بطرف شهر خود واپس گردید چون فصل زمستان شد جمعی لشکری بطرف قصریانه روانه نمود
در آنجا رسیده غارت کردند و واپس گشتند شخصی بزرگ صاحب قدر و منزلتی از رومیان
با خود گرفته اسیر آوردند امیر عباس امر بقتل وی داد آن شخص گفت مرا نکشید و باقی گذارید
از طرف من به شما فایده خواهد رسید امیر عباس گفت چه فایده بنمائی گفت شهر قصریانه
بتصرف شما در می آورم بدین طریق که الحال زمستانست و برفها بسیار باریده است
و اهالی آن از طرف شما ایمن میباشند و پناه داری خود را کامل نمی نمایند بهتر که جمعی از
عسکر خود روانه میدارید ایشان را بشهر داخل مینمایم امیر عباس دو هزار سوار دلاور
جرار و عموی خود رباح را هم با دلاوران همراه وی فرستاد رفته نزدیک رسیدند
در جائی کمین کردند در شب پنهانی رفتند و شخصی و می هم در دست رباح مقید بود
آن شخص رومی بموضعی که مناسب تملک شهر بود بایشان نشان داد نردبانها نصب
کرده بالا رفتند نزدیک بصبح پیش از پای شهر رسیدند و پهره داران هم خواب بودند
دروازه خوردی بود که از آنجا آب بشهر میرفت و قاذورت می فگندند از آنجا مسلمانان
تا در اندرون شهر رفتند و شمشیر را به رومیان نهادند و دروازه ها را گشادند امیر
عباس همراه باقی لشکریان آمده داخل شهر گردیدند روز پنجشنبه نماز صبح را در انجا
خواندند فی الحال در آنجا مسجدی بنا کردند و منبری نصب نمودند روز جمعه نماز جمعه خطبه
خواندند اشخاص محارب را یافته میکشتند و دختران سبزینگان آنجا را با زیب
و زینت شان فرا گرفتند و پادشاه زاده گان را بدست آوردند و غنیمتی گرفتند که زبان
توصیف از بیان آن عاجز بود و مشرکان در آن روز بصقلیه بخواری و ذلت عظیم متینا
و چون رومیان این واقعه را شنیدند پادشاه شان از قسطنطنیه سرلشکری بهمراه سیشد دست


فتوحات اسلامی
(۲۸۲)
فتح قصریانه

لشکری بسیار روانه نمود بشهر سرقوسه رسیدند امیر عباس از شهر بطرفشان خروج
کرد و بهمراه رومیان تلاقی گردیده مقاتله نمود و آنها را شکست داد در کشتیهای
خود سوار گردیده رو ببحرره نهادند مسلمانان یکصد کشتی از آنها غنیمت گرفتند و بسیاری
شانرا قتل کردند و در انروز از مسلمانان غیر سه نفر که تیر خوردند زیاده تلف نگردید
در سنه دو صد و چهل و شش بسیاری از اهالی قلعه های صقلیه عهد شکنی نمودند امیر عباس
بطرفشان خروج کرده با ایشان مقاتله نمود و رومیان را شکست داد و بسیاری
شان را کشت و بعضی قلعه های که تسلیم نشدند آنها را محاصره نمود که ناگاه بامیر
عباس خبر رسید که لشکرهای بسیار از رومیان رسیدند بطرف ایشان کوچ نمودند دشت
و مقاتله سخت بین امیر عباس و ایشان جاری گردیده ایشان را شکست داده
و پس بشهر قصریانه آمده شهر را استحکام خوب نمود ولشکریان بسیار در شهر جمع
آورد در سنه دو صد و چهل و هفت امیر عباس بشهر سرقوسه رفت و غنیمت بسیار
گرفت و بطرف غیر آن قرقنه رفته در آنجا بنا خوشی سخت گرفتار شده بعد از سه
شبانروز وفات یافت رومیان وئ را از قبر بیرون کرده و سوختاندند ایام
ولایت امیر عباس پانزده سال شد و دائما در زمستان و تابستان بجهاد اشتغال داشت
و مملکت فلوریه را فتح کرده غزا نمود و مسلمانان را در آنجا جا داد.
ذکر رفتن رومیان بطرف مملکت مصر
در سنه دو صد و سی و نه در زمان خلافت متوکل سه صد کشتی از رومیا بهمراه صد نفر
رئیس آشان بهمراه صد کشتی بمقابل شهر دمیاط نزول کردند مابین شهر دمیاط و شط بغداد
دریاچه بود آب آن تا سینه میرسید هر کس ازان دریاچه میگذشت بطرف زمین
از کشتیهای دریائی بامان میشد بعضی از ان دریاچه گذشتند سلامت ماندند و بسیاری
زنان و کودکان غرق گردیدند و هر کس که قوت و استعداد داشت بطرف مصر رفت
و عنبسه اسحاق ضبئی والی مصر بود چون ایام عید شد لشکر دمیاط را فرمود
که بمصر حاضر گردند از انجا رفته بودند که رسیدن رومیان اتفاق افتاد و لشکری نبود
نبود آنها را غارت کردند و چیزی را سوختانیدند و بعضی را اسیر گرفتند و مسجد جامع را
سوختاندند و آنچه براق و متاع و غیره که در آنجا بود گرفتند و از زنها مسلمات
نزدیک بشش صد زن را اسیر نمودند وکشتیهای خود را از اسیران پر کردند و
عنبسه والی مصر لسر بن الاکشف را در دمیاط محبوس نموده بود در نیوقت
قید خود را شکستانده بیرون شده با رومیان مقاتله نمود و جمعی بهمراه خود


فتوحات اسلامی
(۲۸۳)
رفتن و میان مصر

رفیق کرده براه رومیان گشتند رومیان بطرف شوم طینش رفتند که حصار رو
دروازه آهنین داشت که خلیفه معتصم ساخته بود انچه یراق که در آن بود غارت کرده
و هرعورب آهنین را نیز بردند رفتند و کسی بایشان تعرض نکرد و در همین سنه علی
پسر یحی ارمنی به صافیه غزا نمود در سنه چهل مقاتله میان محمد بن عبد الرحمن والی
اندلس و میان فرنگیان واقع گردید بر فرنگیان نصرت یافت و از فرنگیان نزدیک
به هشت هزار نفری قتل نمود و در سنه چهل یک تدوّره ملکه میان از اسیر اسلمانها
دوازده هزار نفر بقتل رسانید که با سیران مسلمانان حکم نصرانیت کرده بود هر کدام نصرانی
میشد او را میگذاشت و هر کس از نصرانیت ابا می‌نمود وی را میکشت و از باقی اسلمانها
فدیه طلب نمود خلیفه متوکل فدیه شان را داده خلاص نمود هفتصد و هشتاد و پنج مرد و صدو
بیست و پنج زن بود.
ذکر غارت کردن صحرا نشینان بر زمین مصر و بر زمین نوبه
در سنه چهل و یک مردم بجاه بر زمین مصر غارت انداختند و پیشتر ازین تاریخ به شهرهای
اسلام جنگ نمیکردند سببی که در قدیم با آنان مصالحه داشتند بمان صلح قدیم ایستاده بودند
و در شهرهای شان معدنهای طلا بود خمس باهل مصر از ان معدنها میدادند باز مان خلیفه
متوکل منع نمودند و مسلمانان آشکارا گشتند چون خبر بخلیفه متوکل رسید وزيری خورا
خواسته در باب ایشان با وزیران خود مشورت نمود وزیران گفتند که این مردم باهل
صحرا اند و شتر دار و مال گاو گوسفند دارند بشهرهای شان رسیدن دشوارست
چونکه بیابان ها غیر مانوس بسیار دارد میان شهرهای شان و زمین اسلام کیابهر آبها
که زمین ها خالی و کوهها سخت است لشکرها اگر بروند باید بهین مدت توشه خود ها را
از همه چیزها بردارند تا اینکه به شهرها برسند اگر در ینمدت چیزی نداشته هلاک میگردند
و آن مردم ایشانرا بدست میگیرند و اهل آن زمین بهیچکس چیزی نمی‌دهند خلیفه متوکل
خود را از آنها نگاهداشت طمع شان زیاده گردید و شتر شان بسیار شد تا اینکه مردم
مصر بر نفوس خود ها از شر ایشان بخوف گردیدند خلیفه متوکل محمد بن عبداله قمی را
امیر بحار به شان گردانید و به عنبسه بن اسحق امیر جنگ مصر نامه نوشت که امیر محمد را که
هر قدر لشکر و غیره چیزی که بکار است بده عنبسه ساختگی کار آنرا نموده متوجه بطرف
زمین بجاه گردید که باوی عاملها معدن ها و غیره کیعالم خلق ملحق گردیدند تقریبا بیست
هزار نفر سوار و پیاده شد متوجه بدریای قلزم گردید هفت کشتی پر از اطعمه و ذخیره
بار کرده روانه فرمود و کشتی بانها را گفت که نزدیک شهرهای بجاه در کناره دریا برسین

حاشیه شترهای وجهی و دومی
در جنوی مصر
بجاه نام سرزمینی است نزدیک
که آنرا بجاوه میگویند


فترحـات اسلامی
(۲۸۴)
غارت کردن رومیان

رفتند تا از معدنها طلا گذشتند به حصن تا و قلعه پاشان رسیدند پادشاه شان بطرف
امیر محمد خروج نموده با خود سبزه گیلی پشت پشکل بچه خورد که آن را سجدہ میکر دو لشکر
بسیار دو برابر لشکر امیر محمد با خود برداشت و آنها همه شتر دار بودند چند روز محاربه
نمودند و اہل بجاه مدت ها بماندند تا اینکه توشه و علوفه مسلمانان خلاص شد نزدیک
گردید که آن نارا کفار بدون محاربه دستگیر نمایند که کشتیها بقوت دریائی رسید
این همه قومی شتران تفتیح نموده وسعت بدانها پیدا گردید پادشاه بجاه دید که اینجا
ایستادند بعیالهم شان جمع گردید محاربه تلاقی شد مقاتله
چون شترهای شان وحشی بود که از هر چیزرم میخوردند چون امیر محمد قومی
نامی زنگی که در لشکر وی بود همه را جمع نموده بگردن اسپان بسته نمود بر سر امیل بجا
حمله اوردند شترهای شان آواز جرسها را شنیده نفرت سخت نمودند و فریان
سوار خود را بدست کفار بھاد داد برهاند ردن گرفتند مسلمانان بعقب شان تیر قد بر نوشته
کشتند و اسپدی گرفتند تا بشب تاریک گردیده بلشکر جای خود باز گشتند کشتگان
از بسکه بسیار شده بود شمار کرده نتوانستند پادشاه بجاة امان طلبے بیداور بکلیتے
و شهر ہای دی امان دادند مدت چهار سال خراج را منع نمود و بود خراج همین مدت
کاملا ادا نمود امیر محمد بن سنجر بسمت خلیفه متوکل رفته خلیفه امیر و لشکریان دی را تماما
خلعت انعام داد و در همین سنه رومیان به عین زربه غارت نمودند انچه
اسیر از قبیله زط از زنان و ذریه و چهار پایان که در آنجا بود همه را فرا گرفتند؟
در همین سنه ايضا محمد والی اندلس لشکر ہا بغزای فرنگ روانه کرد به شهرهای شا
داخل گردیدند و تا شہر البشّه و قلاع رسیدند و بعض حصن باشان فتح نمودند و وا سیر
گشتند و در سنه چهل و دو رومیان از طرف سمیساط بیرون گردیدند تا شهر آمد
نزدیک گردیدند و از سرحدت جزریه بیرون شدند آنجا را چاپا و انداختند و قریب
به ده هزار کس اسیر گرفتند و بازگشتند قوم ایلجاری در عقبشان بیرون گشتند پیشان
نرسیدند و خلیفه متوکل به علی بن یحیی ارمنی نامه نوشت که ثانیا به شهرهای شان
برود علی بن یحیی ہم انجا آورد و در همین سنه محمد بن عبد الرحمن والی اندلس
لشکری بطرف شهرهای فرنگ روانه نمود با طرف برشلونہ داخل گردیدند و بقلعه تا
آن محاربه نمودند و از آنجا گذشتند به قلعه به متخلفین آنها بسیاری را فتح نمودند
و در سنه چهل و چهار خلیفه متوکل بغار کثیر که در لشکرهای صایفه بود فرستاده در شهرها
روم داخل گردیده آنها را رو نمود و عاجز ساخت از باقی طرف و بازگشت و درسنه

النبه و قلاع دو شهر از
شهرهای فرنگ
محا ربه کردن اندلس


[BLANK PAGE]


فتوحات اسلامی
(٢٨٦)
فتوحات افریقا

و به مستعین پس معتصم بیعت واقع گردید .
ذکر فتوحات و غزوه ها با فریقا
چون امیر معاویه عباس بن الفضل وفات یافت در سنه چهل و هفتم مردمان پشری بن بلعم را
بر خود والی مقرر نمودند و بامیر افریقا هم نامه نوشتند عبید هم هر طرف سریه ها بیرون کرده قلعه ها
بسیار فتح نمود و بعد از پنج ماه خفاجه پسر سفیان از نزد امیر افریقا بر سقیلیه امیر مقرر گردید در سنه
چهل و هشت رسید غزاهای بسیار نمود و سریه ها به سر در میان همان اطراف روانه نمود
و هر طرف غارت ها کینه حصن ها بسیار فتح نمود تا سنه پنجاه چرخ مداومت نمود و بعد وفات
یافت و بعد وی پسران محمد والی گردید در و میان شهر مالطه را محاصره نمودند در سنه
پنجاه و شش بسرشان لشکر روانه نمود چون رومیان شنیدند کوچ کردند بعد در سنه
پنجاه و هفت محمد بن خفاجه کشته گردید. و بی اخواجه سرایان وی کشتند دگر بختیه
مردمان آنها را جستجو کردند در یافت نموده همه را کشتند و در سنه دو صد و چهل و هشت
لشکر مسلمانان به اندلس بآلا فرنگیان بطرف شهر برشلونه رفتند پسلها نای ان خود را
افگندند والی شهر برشلونه به پادشاه فرنگیان مرسله فرستاده مدد طلبید پادشاه
فرنگیان لشکر بسیاری روانه نمود و مسلمانان نیز مراسله روانه کرده مدد طلبیدند مدد
بایشان رسید باطراف برشلونه نزول کردند و مقابله بسیار سخت نمودند تا اینکه
شیرازه آن دو برج را از هر جا شهر گرفته تصرفی در آوردند از مشرکان خلق بسیار
قتل گردید و مسلمانان سلامت مانده غنیمت بسیار گرفته و اپس گشتند. و در سنه
چهل و هشت و صیف ترکی به شهر های روم غزا نمود و مرواز ده هزار لشکری
با وی بود به شهر های روم داخل گردیده حصن فروریه را فتح نمود و در سنه چهل و نهم
محمد والی اندلس لشکری بطرف شهر البه ، و قلاع، شهرهای فرنگیان روانه نمود
سوار او به همان سرحد یجولان در آمدند و غنیمت بسیار گرفتند و حصن هابت الحکم را
فتح نمودند و در سنه چهل و نه ایضا جعفر بن دنیار به شهر صایفه غزاء نمود حصن مطامیر را
فتح نمود و عمر بن عبیدالله اقطع از جفرا ذن خواسته که به شهرهای روم برود
جعفر وی را اذن داده همراه خلق بسیار از اکالی منطیقه رفت پادشاه بیهم الجمعی عظیم
رو میان به مرتح اسقف با وی ملاقی گردیده محاربه سخت نمودند و از هر دو فریق
خلق بسیار مقتول گردید بعد رومیان که پنجاه هزار بودند دو تپه محاصره نمودند بی
عمر و دو هزار مسلمان از لشکریان وی کشتند چون عمر بن عبیدالله کشته گردید دمید
بطرف سرحدات جزریه خروج نمودند و سختی کردند بر سرحدات و بر آنها مسلمانان

مالطه
شهر سقف والی
نو مخنیت
عمر سد و دو هزار
لشکر با صفیف
مو سمیت
عمر بن عبد الله
مسلمانان


فتوحات اسلامی (۲۸۷) غزوات افریقیا

و مسلمانان را محروم ساخت این خبر به علی بن یحیی رسید در زمانیکه از ارمنی بطرف میافارقین واپس گشته می‌آمد بهمراه جمعی از اهالی ارمنی و از اهالی سلسله علی بن یحیی بهمراه جماعه خود بالای اومیان رفت و مقاتله نمود خود وی بهمراه چهار صد نفر لشکری کشته گردید چون این خبر به بغداد رسید و مردمان غصه کردند که عمر بن عبیدالله و علی بن یحیی کشته گردیدند و این هر دو نفر از دلاوران اسلام بودند محاربه شدید و غار و استغفارشان از طرف مسلمانان عظیم بدل کفار بود در سر حدت اسلام پس مسلمانان بسیار سخت آمد با اینکه مردم ترک که خلیفه متوکل را کشته بودند و بر امورات مسلمانان استیلا پیدا کرده بودند از ینواقعه بدل مردمان هم عقده پیدا گشته بود عموم مردمان به بغداد اجتماع نمودند اواز ندامت بلند نمودند و بعضی لشکریان تنخواه خود مطالبه نمودند فتنه های پی در پی برپا گردید که اگر ذکر کنیم دفتر ها مملو میگردد فتنه مستمر گردید تا اینکه خلیفه مستعین - خلع گردید و در سنه دوصد و پنجاه و یک به خلیفه معتز بالله بن متوکل بیعت نمودند مستعین بالله در سنه پنجاه دو کشته گردید و در سنه پنجاه و سه زمانه خلیفه معتز بالله محمد بن معاذ بطرف ملطیه غزا نموده شکست خورده اسیر گردید
ذکر غزای بن سرک در اندلس شهر های فرنگیان
در سنه پنجاه و یک به یک روایت پنجاه و دو محمد بن عبدالرحمن اموی اندلسی بهمراه لشکر منصور بطرف شهر های فرنگیان لشکر روانه نمود رفتند و شهر مالته را قصد نمودند و اموال فریق پادشاه فرنگ بطرف شر البه در قلاع، بود چون خرابی و غارت کردن مسلمانان در شهر فرنگیان شایع گردید فریق لشکرهای خود را جمع نموده براه مسلمانان رفتند تا بموضع فج الملوک با هم یکجائی گردید مقاتله نمودند فرنگیان شکست خوردند لکن در مراجعتند و بموضع لندی قریب معرکه جای جمع گردیدند مسلمانان عقبشان گرفته بریشان حمله نمودند و مقاتله شدید گردید فرنگیان دگر باره شکست خوردند که به چیزی حیث نکردند و در عقبشان مسلمانان رفتند می کشتند و اسیر می نمودند تا اینکه عدد اسرای فرنگیان به دو هزار و چهار صد و نود و دور این رسید بسیار فتح عظیم روی نمود و مسلمانان غنیمتهای بسیار واپس گردیدند و در سنه ما بعد ایضا لشکر روانه کرده شجر البه و قلاع و شهر ماته را قصد کردند و از اهالی آنها عدد بسیار قتل نمودند بسلامت واپس گشتند و در سنه پنجاه و سه ایضا لشکری روانه نموده حصن نام جبرتیق را فتح نمودند و به پیشتر آنها غلبه کردند و در سنه دوصد و پنجاه و پنج خلیفه معتز بالله خلع گردید بعد کشته شد و بیعت به خلیفه مهتدی پسر واثق بالله واقع گردید و در سنه پنجاه


فتوحات اسلامی
(۲۸۸)
زنگیان
مقاتله همراه پادشاه

خلع گردید بحد ثبته شد و به خلیفه معتمد علیه الله پسر متوکل بیعت کردند و در سند دویست
پنجاه و نه لشکرهای روم خروج کرده به سمسیا ط نزول کردند بعد به ملطیه نازل
گردیده بهمراه اهالی آن مقاتله کردند رومیان شکست خوردند و یک سر هنگ شان
کشته گردید و در همین سنه سریه مسلمانان افریقا بطرف سرقوسه روانه گردید
اهالی آنجا مصالحه نمودند بشرط اینکه اسیران مسلمانان را رها نمایند و آنها سه صد و شصت
اسیر بودند چون آن ها را رها کردند از بالای شان واپس گشتند.
ذکر مقاتله به همراه پادشاه زنگیان
ابتدا ظهور پادشاه زنگیان در سنه دوصد و پنجاه و پنج بود و مقاتله آنها همراه کفار
ذکر گردید سبب انیکه اگرچه ادعای مسلمانی داشت لکن معامله وی با اهل سلام از معاملت
کفر قبیح تر و شنیع تر گردید چنانچه دانسته خواهد شد و قصه آن در تواریخ بسیط
تمام ذکر یافته است خلاصه انیکه مردی از قبیله بنی عبد القیس بنام علی بن محمد بن عبد الرحیم
در شهر من رابی در اصل از مملکت ری متصل بکناره مملکت خلیفه منتصر پسر
متوکل بود باشعار خود مدح شان میگفت و از بخشایش شان صله ها میگرفت بعد
این شخص از سر من رای در سنه دوصد و چهل و نه بطرف بحرین آمده نسبت نفسه خود را
بسیوط ادعا نموده گاه میگفت من علی پسر محمد پسر احمد پسر عیسی پسر زید پسر علی پسر
حسین پسر علی بن ابی طالب رضی الله عنهم میباشم و گاه میگفت از اولاد حسن بن محمد بن اسم
بن العباس ابن علی بن ابی طالب رضی الله عنهم میباشم و بموضع هجر مردمان را بعیت
خود میخواند جماعت بسیاری از قوم او و از غیره متابعت وی نمودند و دیگران بر خلاف
وی شدند میان این دو طایفه تعصب قتال جاری شد جماعتی کشته گردید بیشتر اهل بحرین
وی را مجمع ضمیر قرار میدادند و خراج شان را جمع کرده حکم خود در ایشان جاری کرد
و بالشکر سلطان بسبب وی مقاتله کردند جمعی از آنها قایم ماندند و جمعی از وی فرار کردند
بدین سبب بطرف احسار رفت و جمعی از اهالی بحرین با وی مصاحبت کرد بعد بطرف
بادیه انتقال نمود و میگفت درین روزها به بادیه علامات امامت من بردمان ظاهر گردیده
بعض از ان علامتها این بود که چند سوره از کلام هدا بشریف تلقین شدم که در یکساعت
زبان من بدان سوره ها جاری گردید و بیکدفعه حفظ نمودم سوره سبحان و سوره کهف
وسوره ص را و یکی از ان علامت ها چنین بود که در موضعی تفکر رفتم و قصد کردم شهر ها
سبز گردید و در انجا ابر مر سایه نمود و خطاب شدم که برو به شهر بصره و دیگر سخن ها خرافات
میگفت و در کتاب تاریخ الخلفا تصنیف مولانا جلال الدین سیوطی آورده است

[margin]
سر من رای قریه
در عراق فارس جنوبی
سامره را گویند
شهر بین در بحرین داری
گیاه طور طور ابود اور بن ابی سعید
نامردی مو را با بک است
بیابان
[/margin]

که ادعا


فتوحات اسلامی (٢۸۹) مقاله همراه پادشاه زنگیان

که ادعا مینمود که ویرا بحق رسول فرستادند و رسالت را قبول نکرده رد کرده است
و منبری کنده بود بالای رفت و حضرت عثمان و علی و معاویه و زبیر و طلحه و بی بی عایشه
رضی هم عنهم را دشنام میداد و در کتاب تاریخ ابن الاثیر و ابن خلدون آورده است
که اعتقاد مردم خوارج گرفته بود و این سخن تاریخ نسب سیادت وی که سابق بحضرت
علی رضی الله عنه رسانیده باطل مینماید و ابتداء ظهور آن در سنه دو صد و پنجاه و پنج
بود و در ابتداء امر خود غلامها زنگیان که در سباخ طرف بصره سکنی داشتند دعوت
مینمود خلق بسیار از غلامان جمعیت کردند و آن ها را وعده آزادی داده بود و باحسان بسیار
بدیشان گفته بود هر یک از مولایان شان که بطلب غلامان خود می آمدند بغلام حکم
مینمود که مولی خود را بزند و مولی شانرا حبس مینمود و باز رها میکرد و مولا ها زنگیان
از طلب بنده های خود با منع شدند و بغلامان و غیره تابعان خود هر وقت خطبه خوانده
و آنها را مایل می ساخت و همین کار ها را عادت گرفته بود زنگیان بنزد وی بسیار
می آمدند و متابعت وی میکردند و در تحت امروی داخل میشدند و بیرق برای وی
ساخته بودند و به بیرق آیت شریفه را نوشته ان الله اشتری من المومنین
انفسهم واموالهم بان لهم الجنه تا آخر آیت مضمون آیت شریف
اینکه حق تعالی نفس و مالها مومنان را خریده بعوض که بهشت را بدیشان داده و میدهد
بنا بران لشکر های وی بسیار شد و امر آن مستحکم گردید و بهر طرف غارت و چور و چپاو
انداخت و اصحاب وی بهر جا منتشر گردیده چور و چپاو مینمودند لشکر کشید بطرف
ایله رفت چهار هزار نفری بمقابل آن بیرون شدند آنها را شکست داد و بایله
متصرف شد بعد به قادسیه رفت آن را نیز مالک گردید و چور کرده مال و ثروت
بسیار پیدا نمود جمعی از اهالی بصره بمقابل وی بیرون شدند آنها را شکست داد
و قتل نموده یراق های شان را گرفت بعد طایفه دیگر بیرون شدند همچنان نمود
بعد دو افسر از بصره با لشکر بمقابل وی بیرون گردیدند هر دو را شکست داد و همراه
آن دو افسر کشتیها بود که بادیشان اکبنا در پا انداخته بود انچه اموال و کشتیها
بود همه را غنیمت گرفت و غوغا و فساد آن زیاد گردید و ابو هلال زلشکر کش های
ترکان با چهار هزار لشکری جنگی آمده با وی ملاقی شده ابو هلال را شکست داد و بسیار
از اصحاب وی را کشت بعد ابو منظور که یکی از آزاد کرده های با سهم بود بالشکری
عظیم بمقابل وی بیرون گردیده آنها را شکست داد و از میان اصحاب وی یحیی بن عبد
الرزاق بحرانی و سلیمان بن جامع که لشکر کش وی بود و ریحان که یکی از غلامهای

ساباق حصه نسبت به یکدیگر
ابله شهر یست بزیر بصره
و شطله بر کناره دجله در اراضی
شام شهر و منبحر


فتوحات اسلامی
(۲۹۰)
مقاتله مهدی با زنگیان

سورجبین و اول صاحب بوی بد و قصه نموده میگفت که موکل بغلامها مولی خود بودم و آنرا
بخانه ان مولی خود می بردم که اصحاب وی مرا گرفته نزد وی بردند مرا حکم نمود که بامات
وی تسلیم شوم بجر وی تسلیم شدم مرا از جای که می آمدم پرسید بیان نمودم از خیرهای
بصره پرسید گفتم علم ندارم از غلام های سورجبین و از احوال شان و اوضاع
شان پرسیده همه را بجو گفتم با مر خود مرا دعوت نموده اجابت کردم بعدم را امر نمود
که بر غلامان زنگیان هر قدر قدرت یا بم طرق حلیه پیش گیرم و آنها را نزد وی
بیاورم و وعده نمود که هر قدر بوی آوردم بد آنها ر تحسین باشم رفته و فردای روز
جماعه زنگیان به نزد وی آوردم و جمعی با غلامان او باشان به نزد وی آمدند که بشتر
غلامهای بصریابیان غیره را دعوت مینمود بسبب خلاصی شان از غلامی و زحمت دعوت
وی قبول مینمودند بنابران خلق بسیار نزد وی جمع گردید بغلامان خطبه میخواند
و وعده منصب بآنها میداد و مال ها بملاکیشان در می آورد و بایشان قسم مینمود
که خیانت ننماید و بایشان بدرفتاری ننماید و چیزی از هان شان ترک ندهد در بری
که نزد وی غلامان بیاورد و بعض مولاهای بنده ها نزد وی آمدند و بهر بند و پنج طلا پول
دادند که بنده شانرا تسلیم شان نماید مولا های شان را غضب نموده و یشان بغلابیان
امر نمود که مولی ها خودها را بزنند هر یک مولی انیخصد تا زیانه زدند و هر وقت که غلامان
بخواند احوالات بد شانرا ذکر مینمود و میگفت که خدا بتعالی اینها را از ان احوال
بد بختی دور گردانید و من میخوابم قدر اینها را بلند گردانم و این غلامهار اصاحب خانها
و اموال گردانم کار بجائی رسید که شخصی از جمله رئیسان زنگیان ابی صالح نام صدریه
زنگی آورده نزد وی حاضر کرد چون بسیار می آوردند لشکر کش ها هم از خودشان
مقرر مینمود و بر آشانان عده میداد که هر کس هر چند نفری بیاورد منصبد آرایشان
هم خود او باشد بنابران لشکرهای او بسیار گردید از زنگی و غیره تا اینکه فوج شان
هزاران و هزار رسید و اعداد شان بیشمار شد و بدهات و شهرها چور و چپاول کشتند
و قتل و غارت بسیار کردند و خلیفه لشکرهای بسیار ساختگی نموده پی در پی بالای ایشان
روانه مینمود و او لشکرها را شکست میداد بسیاری میکشت و بسیاری زن ها
و ذریه ها را از دیهات و شهرها اسیر مینمود و همچنان چهارده سال امارت مستقل داشت
تا آخر الامر بوی ظفر یافتند و وی را کشتند و امروی را مضحمل ساختند جلال الدین
سیوطی در کتاب تاریخ الخلفا ء گفته است که مقاتله همراه پادشاه زنگیان
امتداد داشت انز زمان خلیفه معتمد علی الله پسر متوکل پسر معتصم پسر هارون الرشید


سنه دو صد و پنجاه و شش الی سنه دو صد و هفتاد که زمین زنگیان کشته گردید و صولی ذکر نمود
که پانزده کبار مسلمان اکشته که بیکروز در شهر بصره سه کابی مسلمان گشت و چون پادشا
زنگ قوت گرفت بمباشر قتال آن رئیس لشکرهای مقاتلین با ایشان موفق طلحه پسر
متوکل که برادر خلیفه معتمد علی هم پسر متوکل بود و ایضاً رئیس بعض لشکرها پسری ابوالعباس
احمد بود که بعد از معتمد علی هم خلیفه گردید و لقب وی معتضد بود و مسعودی در کتا
تاریخ خود بنام مروج الذهب گفته که موفق محاربه زنگیان در شهر صفر سنه دو صد دور
و هفت شخص گردید و خلیفه موفق پسر خود ابوالعباس را در شهر ربیع الاخر بلشکر کشی پیش
نمود مردی از رئیسان پادشاه زنگ که وی را شعرانی میگفتند و جمع بسیار زنگیان
قلعه بند گردید. ابوالعباس پسر موفق آن موضع را فتح نمود و تمامی آنچه در وی مال
و متاع بود غنیمت گرفت بعد بسیار جائا را فتح نمود و زنگیان که دران موضع بودند
قتل نمود و موفق بطرف اهواز رفت انچه خرابی که زنگیان در آنجا کرده بودند اصلاح
نمود و بعد واپس به بصره آمد همیشه بالا پادشاه زنگ نزول مینمود تا پادشاه زنگ مرام
کشت مدت زمان پادشاه زنگ چهارده سال و چهار ماه بود درین زمان خود و دیگر یا
و برو ماده را کشت و می سوختانید و خرابی مینمود در یک واقعه به بصره آمده سه لک زنم
کشت و مهلبی از رئیسان پادشاه زنگ بعد از همین واقعه به بصره منبری نصب
نمود و نماز جمعه بمردمان میخواند و برجان منبر خطبه میخواند و بحق پادشاه زنگ دعا میکرد
و بی ابیعباس و بسیاری صحابه را لغو میکرد باقی ماندگان اهل بصره اجتماع کردند وارد دا
کردند که بستر مهلبی خروج کنند تا وی را بکشد و باراده شان واقف گردیده
شمشیر بدیشان نهاد نفری مقتول و نفری غریق و نفری سلامت نجات یافت بسیار
مردمان در سراها و چاها پنهان گردیدند در شب بیرون گردیده سگها را میکشند میخور
و موشها و گربه ها میخورند تا انیکه اینها نیز خلاص شد بعد ازان هر یک از ریشان که می مرد
میخوردند و آب شیرین هم نمی یافتند مخورند قصه میکنند که یکزنی همراه زن کبیری
منازعه مینمود که خواهر این زن در نزد آن زن گیر بود مردمان انتظار می بردند که این
بمیرد و گوشت اور ابخورند آن زن میگفت هنوز مرده بود که مابیش دستی کردیم
اور اپاره پاره نمودیم و خوردیم خواهر آنزان حاضر شده آمد گریه مینمود از خوا
آن کله باقی مانده بود بوی گفتند چرا گریه میکنی گفت چرا گریه نکنم که مردم بر خواه
من جمع گردیده نماندند که خوب نفس وی بیرون شود تا اینکه اور ا قطعه قطعه نمودند
سحق من ظلم کردند که از گوشت وی بمن چیزی نگذاشتند که بخورم مگر سر آن بیچاره


فتوحات اسلامی
(۲۹۲)
مقاله سهر اباد شکوفان

او از ظلمشان در بارخدا هر خود شکایت مینمود و مثل اینوقعه بسیار بود و کلانتر ازین که مابیان
کردیم آنیست که مسعودی گفته است که امر لشکریان والی زنگ بحدی رسید که چهارار
زنهای اولاد امام حسن و امام حسین و اولاد حضرت عباس و بنی ہاشم وقریش و باقی
عرب و اولاد دیگر مردمان دختر های شان بدو در هم و بسه درهم فروخته میگردید
و بباذار ہا ندا میشد به نسبت ان که میگفتند این فلانه صلوحتر است و دختر فلان فلانی قبیله
و هر زنگی از انها ده و بیست و سی است که بطریق کنیزی آنها را نگاه میداشتند
و خدمت زنهأ زنگیان را می نمودند چنانچه خدمت بی بی ناراکسی نماید یکزنی از اولاد
امام حسن پسر حضرت علی پسر ابیطالب رضی هم تعالی عنها که به نز دزنگی بخدمت بود استغاثه
نمود به حاکم زنگیان که مرا از نزد این زنگی نقل به سید یا مرا از نزد این ازار نماید که نهایت
بر من جور می نماید حاکم در جواب آن زن گفت که همان زنگی مولای تست و ارویز
زنگی آن اولاد تر است بعد مسعودی گفته است که مردمان در خصوص کشته کان مهین
سالها بیجند قسم تکلم کرده اند بعضی زیاده گفته اند و بعضی کمتر گفته اند انان که زیاده تر
گفته اند میگویند که اینقدر مردمان درین سنوات فانی گردیده اند که بشمار وحساب
نمی اید بغیر از خدا و ند کسی بعلم ان احاطه ندارد و بسیاری شهر ها را فتح نمودند و ابادی ها را
از بیخ کندند و آنها که تکلم بکمتر میکنند میگویند پنجاه کرور خلق درین سالها فانی گردیده
و جلال الدین سیوطی در تاریخ الخلفا میگوید که خون ابن خبیث ملعون کشته گردید
سر وی را بستر نیزه آورده در بغداد داخل نمودند شهر را مزین کرده چراغان نمودند و مردمان
اواز بلند در حق خلیفه موفق طلحه دعاط می نمودند و شاعران مدح خلیفه را ابتلازم
گرفتند و آن وز که سروی را آوردند هم روزی از روز ہا شاد مانی بود و مردمان شهری
سائق که رفته بودند مرحبت کردند و شهر های بسیار بود مثل واسط و بصره و غیره و خلاصه
کلام اینکه قضیه زنگیان مصیبت عظیمی بر مسلمانان در زمانه با گذشته بوده است اینجا
کوتاه بیان کردیم اگر تفصیل واقعه ها و جنگهای این قصد ر اکسی خواسته باشد در تاریخ ها
بزرگ مطالعه نماید والله سبحانه و تعالیٰ اعلم.
بیان مالک شدن پادشاه روم شهر لولوۀ مرا
در سنه دو صد و شصت وسه صقلیان قلعه لؤلؤه را به رومیان تسلیم کردند و این
تاما ن زمان متصرف صقلیان بود و سبب تسلیم کردن شان این بود که احمد بن طولون
پیش از ولایت مصر بنای خوارا بشهر طرسوس مانده ابود بعد کمد ر شهرستان مصر درسنه پنجاه
و پنج والی گردید از خلیفه در خواست کرد که وی را به شهر طرسوس تعرف بد ہند
تا بغیر


فتوحات اسلامی
(۲۹۳)
مالک شدن بوشهر طرسوس

تا بغزا مشغول گردد در خواست وی قبول گردید و عاملها که بشهر طرسوس مقرر میشدند بسیار
بدر فتاری میکردند کار بدان آنجا رسید که رومیان قلعه لؤلؤه را تصرف نمایید بر اسبابی
شهر طرسوس بسیار سخت آمد چونکه بعد از گرفتن قلعه مذکوره شهر طرسوس کلان مقامه
می افتاد و رومیان در بیابان یا در دریا که بیرون میگردیدند آن قلعه را میدیدند وازان
بیم بسیار مینمودند و این خبر بخلیفه معتمد علی الله رسیده تصرف شهر طرسوس را به احمد بن
طولون داد و شخصی اور ان شهر عامل گردانیدند که بغزای دشمنان و محافظه سرحدات
و مجاهده قیام نماید و در همین سنه محمد والی اندلس پسر خود منذر را بهمراه لشکری
بزرگ روانه نمود و راه آن بشهر مارده بود چون از آنجا تجاوز نموده بزمین دشمنان
رسید نهصد سوار لشکری باوی بود بسیاری فرنگیان با وی خروج کرده مقاتله بسیار
بهمراه وی نمودند و آنها نیز بمقاتله صبر کردند و نفری بسیاری از فرنگیان کشته گردید بعد
مشرکان بالا نهصد نفری غلبه کردند و شمشیر برایشان نهادند ایشان اتماماً شهید
کردند حقتعالی آنها را رحمت فرماید و در سنه شصت و چهار به صایفه عبد الله بن
رشید بن کا وس بهمراه چهل هزار نفری از اهالی سرحدات شام غزا نمود رومیان پریشان
ساخته غنیمت گرفت و واپس گشت چون از بدنذون کوچ نمود جمعی رومیان
بالای وی خروج کرده بمسلمانان احاطه نمودند مسلمانان مرگ ابر خود گرفته نزول کردند
و جسار پایان خود را بند کرده مقاتله سخت کردند تا اینکه ملکی کشته شدند مگر شصید نفری
که بشان حمله آورد شدند و بهمراه چار پایان خود نجات یافتند در وقتیا هر یک
بجنگستان آمد کشتند و عبد الله بن رشید را بعد از چند زخم که بوی سید بود بعد
از حمله سخت که بپادشاه روم نموده بود اسیر گرفتند وی ابهمراه اسیران بسیار
بوالی مصر (احمد بن طولون) فرستادند و چند عدد غلام همه بتریف بهر طح الون
بطریق هدیه فرستادند .
ذکر مالک شدن مسلمانان شهر سرقوسه را
در سنه دوصد شصت و چهار شهر سرقوسه که بزرگ ترین شهرهای صقلیه بود مسلمانان
متصرف شدند و سبب مالک شدن آن شهر این بود که جعفر بن محمد امیر صقلیه بیات
شهر غزاکر ورزعتها شان ا تباه کرد وزرعت نزدیک شان از شهر صقلیه
که بجمیع روم بود نیز خراب تباه نمود و به سرقوسه نازل گردید و آن شهر را براً
و بحراً محاصره نمود و بعضی از شیر از های شهر را متصرف شد بعد کشتیهای دم کمک
آن آمده یک جهاز جنگی دانه نمودند و از اهالی آن هزار ها کشتند و غنیمتهای بسیار

حاشیه
شهر شصت چهار غزنوی
و
عاملین غیب
نزدیک شهر مارده
طرسوس می کرده اند ۱۲


فتوحات اسلامی (۲۹۴) مالک بن سلمان شانزدهم
بدست مسلمانان افتاد که در دیگر شهر چنان غنیمت نرسیده بود و از نفرتی آن شهر کسی نجات
نیافت مگر اندک بعد فتح آن شهر دو ماه در آنجا ایستادند بعدان شهر را ویران کردند
بعه حرب کردن شهر از قسطنطنیه جهاز جنگی رسید بهراه مسلمانان تلاقی گردید مسلمانان
بدانها ظفر یافتند و چهار قطعه از آنها فرا گرفتند انچه در آنها بود کشتند و مسلمانان
بشهرهای خود باز گشتند و در همین سنه محمد بن عبدالرحمن والی اندلس پسر خود
منذر را بهمراه لشکر بشهر بلبونه روانه نمود و راه گذر آن به سرقسطه بود اهالی
آنرا قتل کرد بعد قتال کرد به تطیله و در چند مواضع جولان نمود بعد به بلبونه
داخل گردیده بسیاری حسنها آن را حرب کرد زراعت های آنرا احراق دیار
واپس گشت و در سنه شصت و پنج سرهنگ رومیان بشهر ادنه خروج کرد کشتار
کرده بندهیها گرفتند قریب به هزار و چهار صد نفری کشتند و چهار صد نفری اسیر
گرفتند - ارجوز والی سرحدات بود معزول گردید و در سنه دو صد و شصت و شش
سریه رومیان بطرف مملکت ربیعه وارد گردید قریب بدو صد و پنجاه نفر اسیر
گرفتند و مسلمانان مقابل ایستادند اهالی موصل نصیبین بمقابل شان بغیر ابیرون
شدند رومیان واپس گشتند و در همین سنه کشتی های مسلمانان کشتی های رومیان در
تلاقی گردیدند رومیان مسلمانان بعد از مقاتله سخت ظفر یاب گردیدند و مسلمانانیکه سالم مانده
به شهر بلرم از صقلیه ملحق گردیدند و در همین سنه ایضا از طرف ابن طولون عامل سرحدات
شامی همراه سه صد نفر از اهالی طرسوس با چهار هزار نفری رومیان مقابل شده مقاتله سخت
نمودند مسلمانان از دشمنان خلق بسیار کشتند و جماعتی از مسلمانان تلف گردید
و در سنه شصت و هفت حسن بن عباس به جزیره صقلیه الی گردیده بهر طرف سریه ها
روانه نمود و بطرف نطانیه خروج کرده زراعتهای آنجا را تباه نمود و زراعت
طبرمین و درختان انموضع را قطع کرده بطرف بقاره رفته زراعتهای آنجا را تباه
نمود و واپس به شهر بلرم آمد رومیان نیز سریه ها بیرون کرده بسیاری مسلمانان را
تلف نمودند - در سنه شصت و هشت از صقلیه سریه فرستادند بهمراه شکر رومیان
ملاقی گردیدند مسلمانان غیر هفت نفر همگی شهید گردیدند حسن بن عباس از ولایت
صقلیه معزول گردید و بجای آن محمد بن الفضل ) والی گردیده سریه ها بهر طرف از صقلیه
روانه نمود و خود آن با شکر بسیار خروج کرده بطرف شهر تطانیه آمده زراعت های
آنجا را تباه گردانید بعد بطرف اسیر کشیتی ها رحلت نموده با ایشان مقاتله نموده مصیبت
بدیستان رسانیده و قتل بسیار کرد بعد از ان بطرف طبر مین رحلت کرده زراعتهای

حاشیه
مردلا
تطیله شهریست در
اندلس بفرسخانی طلیطله
بلبونه شهریست با ند
لس شرقی قرطبه
ادنه
شهریست از بلاد
قریب مصیصه
نطانیه شهر کانی است بصقیله
به اسم سیرا گوز
بقاره نام وادی است


فتوحات اسلامی
(۲۹۵)
مالک شدن مسلمانان قبرس را

شان تباه گردانید بعد از ان کوچید لشکر رو میان تلاقی گردیده مقاتله نموده و میا شکست
یافتند و اکثرشان کشته گردیده قتیل های شان به سه هزار رسید و سر هایشان را به شهر
طبرم آوردند — بعد مسلمانان بطرف طلیمه رفتند که رومیان جدیدا بنا نموده بودند
و آن را مدینة الملک نام نهاده بودند مسلمانان قهرآ مالک گردیدند و افواج جنگی ان
کشتند و باقی را اسیر کردند — در همین سنه پادشاه روم که معروف به ابن صقلیه
بود خروج کرده به طلیمه منزل نموده اهالی مرعش و حدث با ایشان معاونت
نموده بعد از مقاتله پادشاه روم شکست خورده و عامل ابن طولون از صایفه
از طرف سرحدات شامی غزطائی غزا نموده از رومیان قریب پانزده هزار نفری کشت
و مردمان غنیمت های گرفتند تا اینکه حصه یکنفر به چهل دینار رسید و در سنه شصت و نه
محمد بن الفضل امیر صقلیه بهمراه لشکر خروج کرد و بطرف رمطه رفت
ولشکر به قطانیه رسیده بسیاری از میان کشتند و اسیر کردند و غنیمت ها گرفتند
بعد واپس به شهر بلیرم رفتند و در سنه هفتاد یک لک نفری رومیان جمع گردیدند
و به قلیقیه که شش کروهی طرسوس بود نزول کردند بطرف مقابل شان باز ما
عامل طرسوس از طرف ابن طولون در شب خروج کرده بسر شان شبخون کرده
هفتاد هزار نفری شان را کشت و جمعی سرجنگان ورئیس شان هم کشته شد و هشت
صلیب طلائی و نقره ئی از ایشان غنیمت گرفتند وصلیب بزرگ طلائی که کلان حجم ان
بود غنیمت شد و پانزده هزار چهار پا بهمراه زینها و شمشیر ها غنیمت گرفته شد
و چهار کرسی طلا و دو صد کرسی نقره و میت بیرق دیبا وظرفهای بسیار و قریب
به ده هزار علم دیبا و دیبا ناب یا دتیزه بگل غنیمت گرفته شد و در همین سنه
اسمعیل بن موسی که از جمله امیران اندلس بود اراده کرد که شهر مارده را
بنا نماید فرنگی والی برشلونہ چون شنید جمعیت نموده جمع آوری بسیار نمود
که آن را منع نماید اسمعیل چون شنید قصد وی نموده بهمراه آن مقاتله نمود
و آنها را شکست داد و بیشتر شان را کشت که در همان حین نعش های مردگان
مدت ها باقی ماند و در سنه هفتاد و یک سریه مسلمانان بصقلیه بطرف رمطه
رفت خرابی کرد وغنیمت و اسیر بسیار گرفت و واپس عودت کردند و لشکر بسیار
از صقلیه بطرف قطانیه رفت انچه در وی بود همه را هلاک گردانید و بطرف
طبرمن رفته با اهالی آن مقاتله نمود وزراعتها شان تباه کرد و خواست که بشهر
قدوم کند ایلچی سرہنگ رومیان آمده صلح طلب گردید که فدیه بدهد بادی ناشته
درویشکه ملک میشود د زوی
میکند نیزه های خود را بهم
از شور های هم


فتوحات اسلامی
(٢٩٦)
در جنگ رومیان

صلح نمودند که سیصد اسیر مسلمان فدیه بدهد بعد لشکر در امین گشته بدر شینه درود
صا یفه باز مار غزا نمود و سریه را از صقلبه بطرف رومیان که بآنجا بودند خروج کردر
غنیمت گرفتند وعودت نمودند و در انجا از قسطنطنیه سرهنگی خروج کرده با لشکری
بزرگ قدوم نموده بشهر سرنیه نزول کرده آنرا محاصره نمود و بالای مسلمانان
انجا سخت گرفت تا بطریق امان شهر را تسلیم کردند و صقلبیه رفتند بعد لشکر بزرگ
بطرف شهر منتیشه رفته آنجا را محاصره نموده تا اهالی آنجا بطریق امان تسلیم شدند
ودر سنه هفتاد وسه به صا یفه باز مار غزا کرد و بزمین رو میان غلو کرده گشت
وغنیمت و اسیر بسیار گرفت و بطرف طرسوس عودت کرد و در همین سنه محمدبن
عبد الرحمن والی اندلس وفات یافت و مدت پادشاه آن سی چهار سال شد
وبعد از ان پسر آن منذر والی گردید و بعد از یکسال و یازده ماه وفات نمود
وبه برادر وی عبدالله بیعت نمودند .
ذکر جنگ رومیان و وفات یافتن بازمار
در سنه هفتاد وهشت بازمار بهمراه لشکر بغزا بیرون گردید به شگند رسید
در آنجا نزول کردند قطعه از سنگ منجنیق به بازمار رسیده سخت مجروح گردیده
واپس گشت و براه وفات یافت و به معتضد پسر موفق ابن متوکل بیعت جاری
گردید و در سنه هشتاد همعیل پسر احمد سامانی و ابانجهان بهمراه شهرهای ترک
غزا نمود و شهر طرا د شاه شان را فتح نمود و پدر پادشاه را اسیر گرفت و زن وی
خاتون اسیر شد و قریب به ده هزار نفری اسیر شدند و خلق بسیار از انها کشته
و چهار پایان بی نهایت غنیمت گرفت و بهر سوار از مال غنیمت هزار درهم رسید
ودر سنه هشتاد و یک مسلمانان با رومیان بغزا مشغول گردیدند و دوازده روز
میان شان محاربه امتداد یافت مسلمانان ظفر یافتند و غنیمت بسیار گرفته و پا
گشتند.
ذکر محاصره کردن صقالبه قسطنطنیه را
در سنه هشتاد وسه صقالبه بطرف روم رفتند و قسطنطنیه را محاصره کردند
و از اهالی انها خلق بسیار کشتند و شهر ها ر اخرب کردند پادشاه روم از دست با
خلاصی نمیدید اسیرها مسلمانان که در نزد وی بود همگی را جمع نموده آنها را ایرت
داد و از ایشان در خواست نمود که بالای صقالبه همراه شان معاونت نمایند
مسلمانان بسبب انکه صقالبه کفار بودند قبول کردند و با صقالبه مقاتله نموده
انها را

سرهنگیه محضر تب با لشکری
بزرگ قدوم نموده بطرف شهر توبیتہ بواندلس
نازل شده اهل انرا بطریق امان تسلیم کرد

در حاشیه است.


فتوحات اسلامی (297) محاصره کردن قسطنطنیه را

آنها را از قسطنطنیه زائل گردانیدند پادشاه روم دلاوری مسلمانان را دید بر خود ترسید
و بایشان وارد کرده یراق شان را گرفت و در شهر بایشان را متفرق ساخت از خوف
اینکه مبادا بروی غلبه کنند و در همین سنه مابین مسلمانان رومیان فدیه دادن
جاری گردید تمام نفوس مسلمانان مردها و زنها و کودکان که بفدیه خلاص گردیدند
دو هزار و چهارصد و چهار نفری شدند و در سنه هشتاد و پنج رغب از او کرد خلیفه معتضد
غزای دریایی نموده کشتیهای بسیار غنیمت گرفت و سه هزار رومیان که در کشتیها فتو
کردن زد و کشتیها را سوخت و حسن بسیار را فتح نمود و سلامت واپس گشت
و در همین سنه ابن الاخشید والی سر با والی طرسوس غزا نمود حقتعالی فتح نصرت وی
گرداند بدست وی فتح شد و تا به اسکندرونه رسید - در سنه هشتاد و هفت ابوالعباس
احمد بن الاغلب به شهر بلرم برآمد و بحرا غزا نمود اهالی شهر خروج نموده با وی مقاتله
نمودند بعد شکست خوردند قتل بدییشان واقع گردید و شهر را مالک شدند بطرف
طبرمن کوچ نموده رفت با آنها آنرا صلح نموده رفت و بایشان مقاتله کرد بعد
کوچیده بطرف قطانیه رفت آن شهر را محاصره نموده کامیاب گردید و بر بطرف
صقلیه آمد تا اینکه در سنه هشتاد و هشت داخل گردید ساختگی غزا نموده زمانه خوب گردید
و جهازهای جنگی را ساخته نموده بطرف قطانیه فرستاده منجنیقها نصب نموده چند
وقت اقامت کرد بعد واپس گشت بطرف مسینی به شهر تئو رسید بسیاری رومیان
اجتماع نمودند با ایشان بدروازه شهر مقاتله نمود و آنها را شکست داد شهر را شمشیر
مالک گردید و طلا و نقره بی نهایت غنیمت گرفت و کشتیها را به آرد و غیره
متاع پر گردانیده بطرف مسینی رجعت نمود دیوارهای شهر را ویران کرد کشتیها
آنجا یافت که از قسطنطنیه رسیده بود سی کشتی فراگرفت و بطرف مدینه رجعت
نمود - و در سنه دو صد و هشتاد و هشت خلیفه معتضد لشکر بطرف صایفه روم
روانه فرمود حصن بسیار فتح کرد و با اسیرهای بسیار رجعت نمود - بعد رومیان
در راه خشکه و دریا بطرف کیسوم - رفتند از مسلمانان زیاده از پانزده هزار
نفوس گرفته عودت کردند و در سنه هشتاد و نه خلیفه معتضد وفات یافت
و به پسری مکتفی بالله بیعت کردند و در سنه دو صد و نود و یک ترکمان بطرف
ماوراء النهر با خلق بسیار خروج کردند والی خراسان اسمعیل سامانی لشکریها
بطرف ترکان متوجه ساخت و از غیره مردمان خلق بسیار بالشکر ملحق گردید بطرف
ترکان رفتند و در حالت غفلت شان بدیشان سیدند بسرشان شبیخون کرده و

اسکندرونه شهر یست در شام
انطاکیه در ساحل بحر شام واقع
دری شهر یست اندلس در بحر محیط
صقلیه ملک جزیره است در بحر روم
قطانیه شهر لیست در صقلیه
مسینی جزیره دردریای محیط روم
است