{"book": "adl0842", "page": 1, "text": "۱۲\nاگر مذکور در اصل بغایت گرم کور و غدر و\nقطره ای آب میباشند اگر جای جوش\nچشمه یی بود که از احوال اندرونی او وقت\nجوش دادن آب واقفیت پیدا کرده\nتوانسته دانسته میشد در قعر آب جوشان\nکه بر هوا میپرد گنبد هم مثل بخاریکه\nدر هوای عام بسردی گراید همان طوریکه\nاز آفتاب چشمه می برآید سرد شده\nکور و غدر و قطره ای آب میشود پس بخاریکه\nبرسرد کوه هوای گرم شامل شده باشد هم\nسرد شده کور و غدر و قطره ای آب میشوند"}
{"book": "adl0842", "page": 2, "text": "۱۳\nلگھ مذکور در اصل بخار نیست بلکه خورد خورد\nقطره‌های آب می‌باشند اگر چای جوش\nشیشه می‌بود که از احوال اندرونی او بوقت\nجوش خوردن آب واقفیت پیدا کرده\nمیتوانستید دانسته میشد بر سطح آب جوشان\nهیچ دیده نمیتوانید چرا که تفت هم مثل کار بانگ\nاسید و هوای عام بنظر نمی‌آید پس همان طوریکه\nتفت از آب جوشیده می‌برآید سرد شده\nخورد خورد قطرهای آب میشود همین بخار شمع که\nبسوزد اگر در هوای گرم شامل شده باشد بعد\nسرد شده خورد خورد قطره‌های آب میشوند"}
{"book": "adl0842", "page": 3, "text": "۱۴\n\nتجربه دویم\n\nحالا دریافت باید کرد که شمع که میسوزد از و بخار\nمی بر آید یا نه - برای او یک گلاس شیشه که\nصاف و سرد باشد گرفته بر شعله چراغ بگیرید\nو خیال کنید که گلاس صاف و شفاف بخود\nمکدر و بخار آمیز شد - و غور کنید که در میان گلاس\nمذکور خورد خورد قطره های آب مانند قطره های شبنم\nخواهند بود - و اگر گلاس مسطور را قسمی بمانید\nکه بر شعله چراغ گرم نشود پس بعد از سوختن شمع\nیک پیاله آب از و خواهد برآمد - لیکن در آب\nمذکور مزه دود ضرور خواهد بود و نه آن آب\n\nنیز"}
{"book": "adl0842", "page": 4, "text": "۱۵\nمثل آب صاف و شفاف می برآید در باب\nشمعیکه میسوزد چه از و حاصل نمودید اول لازمست\nکه هرچه بکتاب درج ست بخوبی باید که بفهمید که\nاز وی تجربه چه چه حرفها دریافت کردن دارید\nدوم انیکه از تجربہ ہای مذکور بشما چه حرفها معلوم\nشده درین باب میخواهم که وقتیکه شمع میسوزد\nاز و چه ظاہر میشود و از تجربه این حرفها معلوم میشد\nشدند اول در بوتل خالی که هوای عام میباشد\nو در و شمع که روشن کرده میشود پس از ان گل\nمیشود دوم وقتیکه در بوتل شمع سوخته گل\nمیشود درین صورت در و کاربانک ایسد پیدا"}
{"book": "adl0842", "page": 5, "text": "١٦\n\nمیشود که او نه رنگ دارد و نه بنظر می آید\nسوم کار بانگ ایسد از کاربن یا دوده پیدا\nمیشود که در مومی شمع میباشد - چهارم وقتیکه\nشمع مومی میسوزد از و آب هم پیدا میشود پس\nمعلوم شد که موم شمع سوخته معدوم نشد فقط\nشکل آن تبدیل شد یعنی از و کار بانگ\nایسد و آب تیار شده - وقتیکه شئی به این\nقسم بالکل تبدل میشود پس همانرا استحاله\nکیمیائی میگویند - خیال کنید که بدون تجربه\nکردن این حرفها بشما گاهی معلوم نمیشدند\nوقتیکه موم میسوزد پس از و دو مختلف الاشیاء\n\nپیدا"}
{"book": "adl0842", "page": 6, "text": "۱۷\nپیدا میشود - همین حرفها که بشما حالا معلوم شده\nصرف از روی تجربه شده از همین سبب علم\nکیمیا را علم تجربه مینامند\nدوم تش\nچهارم - شمعیکه میسوزد اصلا ذره او معدوم نمیشود\nتجربه سوم\nبرای دریافت نمودن این امر یکدیگر تجربه باید\nکرد یک نل شیشه را که در شکل سوم صورت آن\nموجودست و برای این کار چمنی یعنی که شیشه\nکه بر چراغهای انگریزی میباشد بدین مقام کار داده\nمیتواند که از درمیان نازک باشد یعنی از کمر نازک باشد"}
{"book": "adl0842", "page": 7, "text": "۱۸\nبدین زیرین حصه نل یک تکه چوب کاک تیتا\nو درین چوب کاک چند سوراخها میباشند و\nیک از ان سوراخها جای شمع ماندن میباشد\nو بر حصه بالای نل چند تکه های کاسٹک سوڈا\nمانده شده اند و تکه های مذکور به آن مقدار اند\nکه از سوراخها بر آمده زیر افتده نمی توانند\nو حالا نل و کاسٹک سوڈا و شمع مہر سه اشیا را\nوزن کنید بعد از ان بموجب سِٹ آنها را\nآویزان کنید و چوب کاک را از نل کشیده\nو شمع را روشن نموده بزودی کاک را برو\nمحکم کنید و شمع بسبب ہو ا رسیدن که از سوراخها\nبواب"}
{"book": "adl0842", "page": 8, "text": "١٩\nچوب کاک میرسد روشن خواهد ماند چهار پنج دقیقه شمع را روشن مانده باز او را گل کنید و نل را باز وزن کنید خواهید دید که نل از اوّل گران تر شده تعجب که کمی حصۂ شمع سوخته و غائب شد مگر وزن نل اضافہ شده از روی تجربه صرف همین ظاهر شد که وزن نل بعد از سوختن شمع گران وزن شده خیال کنید که نل مذکور چرا گران وزن شده مگر اول بدانید که تکه های کاستک سوڈا که بر سوراخهای نل که مانده شده بود برای این کار بود که بوقت سوختن شمع دوزنده"}
{"book": "adl0842", "page": 9, "text": "۲۰\nبخارها که یعنی کاربانک ایسد بخار که بیدا میشوند\nآنها بیرون نروند بلکه بر تکه های کاستک\nسوڈاجذب شوند پس دریافت شد که هر قدر\nحصه شمع که سوخته از و این هر دو بخارها گران\nتر اند و سبب آن صرف این میتواند شد که\nاین بخار ها بشمولیت ماده شمع از این طور اشیا\nپیدا شده اند که قدری وزن داشت و در\nحقیقت همین حرف است همان شیئیکه همرا\nماده شمع شامل شده یکدیگر بیرنگ بخارست\nکه آن جزو هواست و نام آن آکسیجن گاس است\nحالا بخوبی فهمیده خواهد بودید که از سوختن شمع\nموی"}
{"book": "adl0842", "page": 10, "text": "۲۱\nمومی چه واقع میشود خلاصه انیست که بسوختن\nشمع یا ذغال ماده آنها به آکسیجن هوا بطور کیمیائی\nشامل شده می رود و از همان اتحاد کاربانک\nایسڈ و بخار پیدا میشود و همین بخار و تفت نیست که\nسوخته شمع کمی گران تر میباشد سببش اینست که\nدران هردو بخار با یکدیگر یکجا بهم داخل میشود\nو آن بخار اکسیجن گاس است که از هوا حاصل\nمیشود پس اگر هوا را هم وزن میکردید بشما معلوم\nمی شد که هر آنقدر که وزن موم سوخته اضافه\nشده همانقدر وزن از هوا کم شده و این وزن\nاز اکسیجن است که از هوا همراه ماده موم شمع یا ذغال"}
{"book": "adl0842", "page": 11, "text": "۲۲\nشامل شده است پنجم چه چه حرفها بشما معلوم شد\nاز بیان مذکوره در باب سوختن شمع بشما دو حرفها\nبخوبی معلوم شده اند اول اینکه هیچ شی در حقیقت\nمعدوم و تلف نمی شوند - دویم اینکه بوقت\nسوختن شمع اجزای آن با آکسیجن هوا بطور کیمیائی\nداخل شده میروند - از سه تجربه های مذکوره\nدر باب آتش بشما آنقدر معلومات شده است\nکه هیچ کس از زمانه سلف نداشتند دویم از\nاتحاد کیمیائی حرارت محسوس میشود برای\nثابت کردن امر مذکور دو تجربه با بیان مینمایم\nتجربه چهارم"}
{"book": "adl0842", "page": 12, "text": "۲۳\n\nآهک آب نارسیده یک گلوله گرفته بطرف\nآهن حلبی مانده بر سر آب بیندازید خواهید\nدید که آب چونه بچه جلدی گرم خواهد شد و\nجوش خواهند خورد و ازین تفت بلند خوا\nشد آخر کار چونه مذکور در ظرف مسطور شگفته\nخنک و سفید و باریک خواهد شد و همان را\nآهک گل کرده میگویند. و مذکور که در تجربه بنا\nنمودیم همیشه معمار ها میکنند. نشان بدیه\nکه از چونه چرا تفت و گرمی بر آمد و چرا شگفت\nسببش انیست که به چونه اتحاد کیمیائی میاید\nو از ان آهک گل کرده تیار میشود"}
{"book": "adl0842", "page": 13, "text": "۲۳\n\nتجربه پنجم\n\nیک بوتلی قدری زرد کبریت سائیده بیندازید\nو بر ان قدری صاف مس سوهان کرده\nهم بیندازید و بعد از ان بوتل را بر سر سه پایه\nمانده زیر آن چراغ انگریزی که در ان شبرات\nمیسوزد بمانید و برای احتیاط چراغ مذکور را\nبر یک بشقابی بگذارید چرا که اگر بوتل معلوم\nترقید کبریت ضایع نشده در بشقاب مذکور\nبیفتد . وقتیکه کبریت جوش خورد بر رنگ\nاوزرد نخواهد ماند بلکه سیاه شده خواهد رفت\nو جوشیده تا براده مس خواهد رسید بعد ازان\nچون"}
{"book": "adl0842", "page": 14, "text": "۲۵\nچراغ مزبور را از زیر آن بکشید و نگاه کنند\nکه براده مس بچه قسم سرخ رنگ مانند آتش شدۀ\nو بعد از ساعتی آب شده بزیر بوتل قیام خواهد\nگرفت ۔ بعد ازین بوتل را بگذارید که سرد\nشود و بعد از شکنانده ملاحظه کنید که درمیان\nاو نه برادۀ مس است و نه کبریت است بلکه یک\nسیاه شیٔ موجود است آن چیست آین زرد\nو مختلف اشیاء یعنی از کبریت و مس کیمیائی\nمرکب است مس بطور کیمیائی همراه کبریت\nشامل شده است وقتیکه در انها آمیزش\nشروع بود حرارت برآمد و مس را سوختاند"}
{"book": "adl0842", "page": 15, "text": "۲۶\nهفتم ازین چه معلوم شد یقین است که ذهن\nنشین شما شده خواهد بود که هر جائیکه آتش\nروشن باشد خواه شمع روشن باشد وخواه\nذغال یا خرمن کاه یا خانه کسی درگرفته باشد\nدر انجا اتحاد کیمیائی ضرور میشود بهر صورتیکه\nباشد بهر حال اجزای سوختنی همراه اکسیجن هوا\nبطور کیمیائی شامل شده میرود سویم هوا\nهشتم مو اشما بچه قسم میدانید که در میان ما وشما\nهوا موجود است من باین طور میدانم که اگر\nدست خود را بزور زور حرکت بدهم از درمیان\nانگشت های من باد بر آمدن معلوم خواهد شد"}
{"book": "adl0842", "page": 16, "text": "۲۷\nو هرگاه خود را پکه کنیم بر روی من هوا خواهد رسید\nباز بگوئید که پرون خانه چه دیده شناخت هوا را\nمیکنید که بیرون هوا جاریست در انجا بخوبی\nمعلوم میشود که درخت ها می جنبند و از میگرد\nو بر جسم مایان هم محسوس میشود پس ثابت شد\nکه چه در میان خانه و چه بیرون هوا موجود است\nمگر انقدر فرق است که بیرون هوا متحرک\nمیباشد و اندرون خانه ساکن بلکه بعضی اوقات\nبیرون به بسیار زور و شور جاری میباشد\nاول آنها را صرصر میگویند و دویم را هوا\nگاهی آسیائی را دیده باشید سبب گشتن پکه ها"}
{"book": "adl0842", "page": 17, "text": "۲۸\nاو چیست سبب او صرف باد صرصر است که\nاو را میگرداند پس معلوم شد که بعض اوقات\nدرخت ها را باد صرصر از بیخ میکند و جهاز ها را\nمی شکند آن صرف باد است مگر تیز تر میباشد\nهوا وقتیکه بالکل ساکن میباشد هم قدر ضرر موجود\nمیباشد مگر آنرا دیده نمی تواند چرا که او یک\nزنده شی است لیکن اگر تجربه کردید شما را\nدر این باب یعنی نونوعه فها دریافت خواهید شد\nبهم هوا از کدام کدام اشیار مرکب است\nتجربه هشتم\nیک فانوس شیشه ایست و حصه زیرین او و از آن"}
{"book": "adl0842", "page": 18, "text": "۲۹\n\nو بر دهن بالای او یک چوب کاک هست\nاگر حصه زیرین بوتل را شکستانده شود او هم\nهمین کار داده میتواند و یک طشت پر آب\nهم افتاده و در میان آن یک پیاله هم هست\nو در آن برابر یک نخود فاسفورس خشک\nمانده اند فاسفورس را از گوگرد روشن\nکنید و فانوس مذکور را بالای او بگذارید\nو خواهید دید که در میان فانوس بسوزد و شعله میدهد\nو بعد از دقیقه گل خواهد شد حال آنکه قدری\nفاسفورس با قیست بگوئید چرا او گل شد\nخیر تا آنوقت که فانوس سرد شود همانطور"}
{"book": "adl0842", "page": 19, "text": "۳۰\nبگذارید این را به بینید که از در میان فانوس\nکه از فاسفورس دود سفیدی برآمد حالا\nموقوف شده و صرف هوا در میان فانوس\nباقی مانده لیکن باز معلوم خواهد شد که در میان\nاو آنقدر هوا ئیکه سابق از سوختاندن فاسفورس\nبود حالا نمانده اول در میان فانوس آب آنقدر\nبلند نبود و حالا بلند شده چرا که اول او از\nهوا پر بود ازین ثابت شد که هوا در میان\nاو حالا کم مانده و نیز خیال کنید که قدری\nهوائیکه در میان فانوس باقی مانده\nاو مثل اول است یا در و چیزی فرق شد\nو ان"}
{"book": "adl0842", "page": 20, "text": "۳۱\nو آن باین طریق دریافت خواهد شد که چوب\nکاک که بدین فانوس است واز کنند\nو یک شمع روشن کرده در میان او بماند\nفوراً شمع را ماندنی گل خواهد شد خوب باز\nاز گوگرد روشن کنید ضر و ر بار دوم هم\nگل خواهد شد خیر دوباره سوختاندن\nفضول است پس معلوم شد که حالا در میان\nفانوس بعد از سوختن فاسفورس شیئے\nباقی مانده که شیٔ اول بالکل مختلف است\nغرض دریافت شد که در خانه که هواست\nدو جزو دارد یک آنکه همراه فاسفورس"}
{"book": "adl0842", "page": 21, "text": "۳۲\nشامل شده سفید شعله ها پیدا کرده بود وقتیکه\nاو سوخت بجای آن در میان فانوس\nآب پر شد دویم آنکه حال در میان فانوس\nموجود است آن هم همان طور است - هوا دو جزء\nدارد یک آکسیجن گاس که همراه فاسفورس\nشامل شده شعله میداد و حالا در فانوس\nمذکور نیست - دویم نیتروجن گاس که در فانوس\nباقی مانده شمع روشن را گل میکند ازین\nمعلوم شد که درین هر دو بخار ها فرق زمین\nو آسمان است پس صرف همین حرف معلوم\nنشده که در میان خانه و تیر در فانوس یک شیئی\nکو"}
{"book": "adl0842", "page": 22, "text": "۳۳\nموجود است که او را هوا می گویند بلکه این هم ثابت شده که در هوا آکسیجن و نیتروجن و غیر مرئی بخارها اند که از همدیگر بالکل مختلف اند خیال کنید که از یک آسان تجربه چقدر معلومات حاصل میشود اصل اینست که راه علم همیشه راست و صاف میباشد بشرطیکه ما ها چشم های خود ها را واز نموده بران عمل نمائیم و هر قدمیکه پیشتر میندازیم خوب سنجیده و فهمیده میندازیم چهارم در بیان هوا و هم از نفس گرفتن در هوا چه تغیر پیدا میشود این امر بشما معلوم شده است که بوقت سوختن شمع یا دیگر اشیا"}
{"book": "adl0842", "page": 23, "text": "۳۴\nدرین صورت در اجزای شمع و در اکسیجن هوا\nاتحاد کیمیائی شده میرود چنانچه بوقت سوختن\nشمع کاربانک ایسڈ گاس و آب پیدا میشود\nچرا که موم از دو اشیا مرکب است یکی کاربن\nو دیگرش هیدروجن کاربن در اکسیجن هوا\nشامل شده کاربانک ایسڈ گاس پیدا میکند\nو ہیدروجن هم در اکسیجن هوا شامل شده آب\nپیدا میکند ظاهر است که عمل مذکور بدون\nروشن شدن شمع نمیشود و شمع آن وقت\nروشن میشود که خود روشن کنند و شعله\nشمع ازین سبب گرم میشود که درین اکسیدیشن"}
{"book": "adl0842", "page": 24, "text": "۳۵\nیعنی اکسیجن هوا و اتحاد در کاربن شمع پیدا میشود\nخیال کنید که شمع از پف کردن چرا گل میشود\nو سرد میشود سببش انست که در موم شمع و در\nاکسیجن هوا اتحاد جاری نمی ماند – یاد دارید\nکه بدون اکسیجن هوا شمع گاهی روشن مانده\nنمی تواند بهمان قسم انسان و حیوان هم بدون\nآن زنده مانده نمی تواند و این همه با معلوم\nخواهد بود که برای نفس گرفتن هوای تازه\nبکارست اگر عرصه هوای تازه نرسد پس نفس\nجاندار قبض شده خواهد مُرد قصّه خانه بلک\nهول را ( ) را شاید اگر بتواریخ نادیده باش[ید]"}
{"book": "adl0842", "page": 25, "text": "۳۶\nکه یک مرتبه بموسم گرما نواب سراج الدوله\nنواب بنگاله یکصد و چهل و شش نفر انگریزها را\nدر یک خانه خُرد بوقت شب بندی کرد\nبود بسبب نرسیدن هوای تازه بهمان شب\nیکصد و بیست و سه نفر بسبب بند شدن نفس\nمردند و صرف بیست و سه نفر بوقت صبح\nنیم جان از انجا بر آمدند پس ظاهر شد که برای\nانسان ضرورت هوای تازه چقدرست\nبوقت نفس گرفتن جاندارها چه میشود آیا همان\nطور که بوقت سوختن شمع در هوا اتحاد کیمیائی\nمیشود بنفس گرفتن هم مثل آن میشود بلی همانطور"}
{"book": "adl0842", "page": 26, "text": "۳۷\nمیشود بلکه از یک تجربه آسان تسکینی خاطر شما خواهد\nتجربه هشتم\nدر یک گلاس شیشه آب چونه که صاف باشد\nبیندازید و بعد از آن در آب مذکور بذریعه\nنل پف کنید و ببینید که بیک لمحه رنگ\nآب مذکور تغیر شده برنگ سفیدی مائل خواهد\nرسید و کیفیتی که در تجربه که در و در بوتل\nشمع سوخانده بودید و بظهور آمده بود همان\nدرین عمل هم خواهد شد و ازین رنگ\nسفیدی مائل ظاهر شد که در آب گلاس\nگل سفید پیدا شده و ازین گل سفید ثابت میشیود"}
{"book": "adl0842", "page": 27, "text": "۳۸\nکه ثابت شد که از شش شما همراه نفس کاربانک\nایسد گاس بیرون برآمد و همین کاربانک\nایسد گاس از هوا در شش شما نرفته چرا که شما\nآب چونه را هر قدر که بخواهید در هوا بجنبانید\nگاهی رنگ او تبدل نخواهد کرد پس ازین\nعمل ظاهر شد که آن هوائیکه از شش شما همراه\nنفس بیرون می آید درین و در هوائیکه همراه نفس\nدرون شش میرود فرق عظیم دارد یعنی\nهوائیکه از شش می برآید درو بسیار کاربانک\nایسد هست بسیار خوب حالا باید که دریافت\nکنید که بخار مذکور در میان شش از کجا میاید"}
{"book": "adl0842", "page": 28, "text": "٣٩\nمذکور همانطور در شش پیدا میشود که در سوختن\nشمع پیدا میشود شاید نگوئید که جسم من هم مثل\nشمع میسوزد لیکن غور کنید که بغور کردن\nمعلوم خواهد شد که از سنگ و چوب و غیره\nتمام بیجان اشیا گرمی آدمی اضافه تر است و\nبر آدم چه موقوف است سگ ها و گربه ها و تمام\nجاندار ها از بیجان اشیا گرم تراند و وقتیکه\nنفس جاندار می براید در آنصورت آنها هم\nمانند سنگ و چوب و غیره سرد میشوند پس\nمعلوم شد که از نفس گرفتن جاندار ها هم اکسیجن\nپیدا میشود یعنی اکسیجن بیک دیگر عنصر داخل"}
{"book": "adl0842", "page": 29, "text": "۴۰\nمیشود کیفیت آن نسبت که هوا از راه بینی و دهان\nداخل شده و از راه گلو که در میان آن\nمثل جال ماهی خورد خورد نلها که اورا شش\nمیگویند منتشر میشود درین نازک نازک نل ها\nیک طرف هوا میباشد و دیگر سمت خون\nآکسیجن هوا از پہلوهای نلها که مانند پردهای\nباریک میباشند بر آمده در خون داخل\nمیشوند و در آنجا مرده کاربن جسم را یعنی آن\nکاربن که بسبب حرکت و مشقت بیکار میشود\nشامل میشود و بودن کاربن در جسم جاندارها\nظاهر ست اگر یک تکه گوشت را بر آتش اندا\nزند اینان"}
{"book": "adl0842", "page": 30, "text": "۴۱\n\nبریان کنید که بسوزد پس آن مانند ذغال خواهد\nو همین کاربن ست غرض همانطوریکه سوختۀ\nکابن شمع یا چوب همراه آکسیجن هوا شامل شده\nکاربانک ایسڈ گاس میسازد بهمان قسم کاربن\nجسم هم راه نفس به آکسیجن هوا شامل شده کاربانک\nایسڈ گاس پیدا می کند و درین هر دو صورت\nحرارت بالکل برابر پیدا میشود اگر یک بوتل را\nبوسیله سوزندۀ شمع کاربانک ایسڈ گاس\nپرکنیم و همان قسم شش های خود را پس همان\nحراتیکه از سوختن شمع پیدا شود که بوتل از کار\nبانک ایسڈ پر شود همانقدر حرارت کاربن"}
{"book": "adl0842", "page": 31, "text": "۴۲\nجسم سوخته یک بوتل کاربانک ایسد گاس\nپیدا خواهد شد همین صحیح است که در جسم جاندار\nاز پیدا شدن کاربانک ایسد گاس شعله\nپیدا نمیشود سببش انیست که کار بن جسم\nبسبب سوختن تمام جسم منتشر شده می باشد\nاگر بحسم جاندار با هم اتحاد آکسیجن همراه کاربن\nمانند شمع مومی صرف یکجای جای میبود البته\nشعله آتش محسوس میشد مگر این حرف نیست\nصرف سبب گردش خون تمام جسم گرم\nمیباشد شما از تجربه مذکور این حرفها را یاد گرفتید\nاوّل تمام جاندارها همراه نفس خود آکسیجن هوا را\nدر"}
{"book": "adl0842", "page": 32, "text": "۴۳\nدر شش خود میبرند. دویم در آن مقام آکسیجن\nدر خون داخل میشود. سوم در خون ناکارۂ\nکاربن جسم آکسیجن سوخانده کاربانک ایسڈ\nمیسازد و از همین حرارت پیدا میشود پنجم در\nبیان هوا یاز دهم با یدست که تحقیق کرده\nشود که بدرختها و نهال ها هوا چه طور اثر میکند\nبرای تحقیقات کردن امر مذکور باید که\nتجربه کنیم مگر تجربه آن بچند روز خواهد شد\nتجربه هشتم\nتکه فلالین را گرفته در بشقابی هموار کنید و دران\nقدری آب بیندازید تا که تکه مذکور تر شود"}
{"book": "adl0842", "page": 33, "text": "۴۴\nو بر سر او سر شف بکارید و بعد از چند روز\nسر شف مذکور سر خواهد کشید و اگر بشقاب\nمزبوره را بروشنی مانید پس بزودی کلان\nخواهند شد سبب کلان شدن برکها ونهایی\nچه بود و ماده برای آن از کجا رسیده از فلالین\nبرای آنها ماده نرسیده چرا که فلالین مثل\nسابق موجودست و نه از شحم برای او ماده\nحاصل شده چرا که بمقابله نهال شحم حقیقتی\nندارد و غذا برای آنها صرف از آب هم\nرسیده نمیتواند چرا که شاخها و برکها که\nروز بروز کلان میشود بذریعه کاربن کلان"}
{"book": "adl0842", "page": 34, "text": "۴۵\n\nمیشوند و در آب کاربن نمیباشد پس نهالها که\nکاربن بکار داشتند برای آنها از کجا آمده\nصرف از هوا رسیده چرا که از تجربه اول\nمعلوم شده که چه انسان و چه حیوان از تنفس همه\nکاربانگ ایسد گاس می برآید پس در شک\nنمانده که در هوا بخار مذکور موجود و آمیخته میباشد\nاگر چه کم باشد حالا از روی تجربه دریافت\nکنید که در هوا کار بانگ ایسد قدری میباشد\nتجربه پنجم\nدر یک بشقاب هموار صاف آب چونه\nبیندازید و ساعتی بدون جنیش دادن در خانه"}
{"book": "adl0842", "page": 35, "text": "۳۶\n\nیا در میدانی بمانید و بعد ازان آنرا شور داده در گلاس\nبیندازید و خواهید دید که بر سر او یک سفیده پرده\nافتاده و پرده مذکور از گل سفید یا از کاربونیت\nآف رایم ست و کاربونت آف لایم شیو لیست\nکار بانگ ایسڈ ہوا و از چونه پیدا میشود و مذکور\nیک عرصه پیدا میشود مگر باز هم بقدری دیر\nیک پرده نازک میگیرد- پس ازین عمل\nظاهر شد که در هوا کاربانگ ایسڈگاس کم است\nمگر همین قلیل حصه کاربانگ ایسڈ برای تمام\nدرختها و نهال های روی زمین برای\nغذای آنها جزو اعظم است دوازدهم در بیان"}
{"book": "adl0842", "page": 36, "text": "۴۷\nکلان شدن و پرورش یافتن درختها و\nنهال ها وقتیکه ظاهر شد که غذای درخت ها\nونهالها کاربانک ایسد گاس است واز و\nچوب و برگ و میوه ها پیدا میشود و برای نیا\nشدن آنها بون کاربن از ضروریات است\nحالا دریافت کنند که همراه کاربن واکسیجن\nکه کاربانک ایسد مرکب است بعد از صرف\nشدن کاربن او اکسیجن چه میشود باید که از روی\nتجربه دریافت کنند\nتجربه دهم\nیک شاخ تازه درختی را گرفته در یک بوتل"}
{"book": "adl0842", "page": 37, "text": "۳۸\n\nکلان بمانند و بوتل را از آب تازه چاه پر کنید\nکه در بوتل بالکل بنمود هوا نماند و بوتل مذکور\nرا در یک طشت آب پر معکوس در آفتاب\nبرای یکدو ساعت بمانید بعد از گذشتن\nمیعاد مذکور بغور بیبینید معلوم خواهد شد\nکه خورد خورد حبابها بر سر او موجود است\nو بیخ او بسیار تر و همین حبابها خالص\nاز اکسیجن گاس است و این بخار از ان\nکاربانک ایسڈ برآمده که در آب چاه شامل\nمیباشد معلوم شد که در آفتاب قوتی نهالها\nدارند که آنها کاربانک ایسڈ ہوارا تحلیل\n\nکرده"}
{"book": "adl0842", "page": 38, "text": "۳۹\nکرده کاربن را برای پرورش شاخها و برگها\nو غیره جذب میکند و اکسیجن را خارج میکند\nتجربه یازدهم\nبشما معلوم خواهد بود که درختها و نهال غیره\nدر تاریکی پرورش یافته و کلان شده پیدا\nهم شده نمی تواند مگر سببش را میدانید که\nچیست سبب آن هم ازان بوتل که آب\nچاه داشت معلوم خواهد شد اگر بوتل مذکور را\nجای تاریکی بمانید دران گاهی حبابهای\nاکسیجن ظاهر نخواهد شد پس ازین عمل ثابت شد\nکه تا آفتاب نباشد نهال های سبز گاهی کاربن"}
{"book": "adl0842", "page": 39, "text": "۵۰\nایسید را تحلیل کرده نمی تواند و از همین سبب\nنشو و نما هم نمی یابند سیزدهم در بیان آن اثر\nکه از حیوات و نباتات بر هوا میرسد از حیوانات\nو نباتات به هوا چه چه اثر ها میرسند این معلوم\nشده است که حیوانات و نباتات در هوا هم\nتبدلات کیمیائی پیدا می کنند پس هر تغیر و\nتبدل که در بیجان ماده میباشد در علم کمیاست\nتحقیقات همین نشده بلکه تمام شئی جاندارها\nو نباتات روی زمین بسیاری باین تعلق\nدارند اول حیوانات بذریعۀ نفس آکسیجن\nرا درون خود میبرند و کاربانک ایسید را خارج"}
{"book": "adl0842", "page": 40, "text": "۵۱\nمیکنند از این عمل گرمی از انها برآمده میرود- و او\nهمیشه سوخته میرود دویم نباتات کاربانگ\nایسد را جذب میکند و اکسیجن را خارج کرده میرود\nو روشنی و حرارت آفتاب را که بغیر آن\nآنها پرورش نمی یابند همیشه قبول می کند\nو این قسم ماده پیدا کرده میرود که قابل سوختن\nمیباشد ازین کیفیت مذکور ظاهر شد که خاصه\nکه حیوانات است برعکس آن در نباتات است\nیعنی حیوانات همیشه از تنفس خود\nکاربانگ ایسد را خارج کرده هوا را غلیظ\nمی کند و نباتات درختها و نهالها وغیره"}
{"book": "adl0842", "page": 41, "text": "۵۲\nاول کاربانک اسید را جذب میکنند و\nبعد از ان اکسیجن را از برگهای خود خارج\nکرده هوا را صاف میکند غرض همین طور که هوا\nغلیظ میشود و باز صاف شده میرود و خدای\nکه انتظام حیوانات و نباتات را بدین قرار\nمانده ازین میزان هوا همیشه برابر میباشد و امر\nمذکور از یک آله که نام او وی ویریاست\nخوب ظاهر میشود و آن یک کره شیشئی است\nکه در و هوای بیرن بالکل نمی رود و ترکیبی در آن\nمانده اند که خورد خورد نهالهای آبی و جانور\nهای آبی دران پرورش می یابند و کلان\nمونز"}
{"book": "adl0842", "page": 42, "text": "۵۳\nمیشوند از نفس جانور ها که کاربانگ اسید خارج\nمیشود درختها کاربن او را علیحدہ کرده جذب\nمیکند و آن آنقدر میباشد که از غذای او\nنهالها میبالاند و بعد از ان که نهالها کاربانک\nاسید را جذب کرده اکسیجن را که خارج میکند\nاو برای نفس گرفتن جانور ها کار می آید و\nگره مذکور اصلا از هوای بیرونی غرض ندارد\nو در میان او هرد و حیوانات و نباتات پرورش\nمیابند ششم در بیان آب چهاردهم\nآب از کدام کدام اشیا مرکب است\nدر ابتدای رساله ذکر کرده شده است"}
{"book": "adl0842", "page": 43, "text": "۵۴\nکه اگر یک تکه یخ را در گلاس انداخته حرارت\nبدهید پس یخ منجمد آب خواهد شد و اگر بهمین\nآب اگر حرارت داده شود پس جوش\nخواهد خورد و ازین بخار خواهد برآمد و آن\nبخار غیر مرئی نخواهد بود و وقتیکه او را سرد\nمیرسد باز او آب میگردد مگر خواص آب\nاز بخار جدا اند حالا بیازمائید که از روی\nعمل مختلف سوای بخار از آب دیگر شیئی هم\nپیدا میشود یا نه\nتجربه دوازدهم\nدر ین تجربه من آب را حرارت داده جوش"}
{"book": "adl0842", "page": 44, "text": "۵۵\nنمیدهم بلکه یک ترکیب دیگر میکنم که درین چند\nقطره های تیزاب انداخته رنگ کهربائی داخل\nمیکنم تیزاب صرف باین سبب می اندازم\nکه رنگ کهربائی به آسانی در آب حل شود\nشکل نهم را ببینید که دران شکل یک قیف\nشیشه یک حلقه بندست و حصه زیرین او\nکه یک تنگ دهان دارد برای او یکسر پوش\nهم ست و بظرفی که آب است دران نیربرا\nهم ست و دوسیم پلاتینم یعنی از گلٹ\nنقره دران آب داخل اند بمجرد داخل\nشدن این هر دو سیم های مذکور در آب که تیزاب"}
{"book": "adl0842", "page": 45, "text": "۵۶\nاوست جوشان معلوم خواهد شد و از انها\nخورد خورد حبابهای بخار خواهند بر آمد و\nانرا دیده شاید خیال شما خواهد شد که مذکور\nحباب های تفت اند لیکن خیال شما غلط است\nچرا که اگر همان حباب های تفت از نزدیک\nسیم های مذکوره می بودند پس ضروب سیدن\nآب سرد که نزدیک او موجود است باز ان\nحباب ها فوراً آب می شدند و دوم این\nحرف است که انها از آب سرد خیزند\nازین هر دو دلائل ثابت شد که ان حبابها\nنیست بلکه از بخار اند خوب بعد از ان خوچه"}
{"book": "adl0842", "page": 46, "text": "۵۷\n\nبعد از ان حبابهای متصل هر دو سیم هارا\nجدا جدا جمع کنید و بیبینید که ان هر دو یک\nقسم اند یا مختلف برای دریافت نمودن\nامر مذکور دو خرد خرد نلهای امتحانی از\nآب پر کرده بر سر هر یک سیم معکوس نمائید\nو باید که هر دو نل های امتحانی برابر باشند\nحال که حبابها گرد سیم ها پیدا خواهند شد\nو آنها بسبب سبک بودن در نلها بالا\nخواهند رفت و آب نلها در طرف پائین\nخواهد آمد غرض بهمان قسم آنها جدا جدا در\nنلها جمع شده خواهند رفت و بعد از ساعتی"}
{"book": "adl0842", "page": 47, "text": "۵۸\nخواهید دید که بیک نل به نسبت دیگر نل\nدو چند بخار جمع شد یعنی یک نل لبالب\nاز بیرنگ بخار پر شد و دیگرش نصف خواهد\nشد حالا خیال کنید که آن هر دو بخار ها از\nکدام اقسام اند و آن باین قسم معلوم خواهد\nکه نلی که نصف پر شده اول دهان او را\nبند کرده از آب بکشید و باز راست کرده\nیک تکه چوب مشعل را در میان او به نهید\nو چوب مذکور فوراً مشتعل خواهد شد سبب\nآن چیسیت آن ضرور آکسیجن گاس است\nکه مشتعل شد بهمین قسم امتحان نل را بکنید"}
{"book": "adl0842", "page": 48, "text": "۵۹\nمگر این را از آب کشیده راست نکنید\nدهن آنرا معکوس بمانید و سبب آن\nفوراً بشما معلوم خواهد شد در این نل\nهم چوب مشعل بنهید ازین چوب مشتعل\nنخواهد شد اگر شعله شمع روشن بدهن\nاو نزدیک بیاورید پس بخار نل مذکور\nفوراً روشن خواهد شد و یک زرد رنگ\nشعله نیلی پیدا خواهد شد ازین عمل ظاهرشد\nکه مذکور از آکسیجن بالکل مختلف است و بخار\nمسطور را هیڈروجن گاس میگویند\nو تجربه مذکور را هر دفعه که بعمل بیارید همیشه"}
{"book": "adl0842", "page": 49, "text": "٦٠\nکیفیت گذشته خواهید دید و هر قدر که کوشش کنید از آب خالص سوای دو بخارهای مذکوره دیگر شی نخواهد برآمد از تجربه گذشته دو حرف معلوم شد اول اینکه بقوه قوت کهربائی آب را پاره کرده دو بالکل مختلف بخار یعنی اکسیجن و هیدروجن کشیده میتوانیم و سوای مذکوره دیگر شی از آب کشیده نمیتوانیم دوم اینکه وقتیکه آب را بقسم مذکور پاره میکنند ازین هیدروجن نسبت به اکسیجن به اعتبار حجم دو چند پیدا میشود — پانزدهم از آب هیدروجن گاس را"}
{"book": "adl0842", "page": 50, "text": "٦١\n\nبدیگر طریقہ ہا ہم کشیدہ میتوانیم یانه\nتجربه سیزدهم\nیک ظرف آب لبریز کنید و در ان برابر\nدانه جوار یک تکه پوٹاسیم بیندازید چونکہ مذکور\nاز آب سبک تر میباشد ازین سبب بر آب\nشنا خواهد کرد مگر بمجرد مس کردن آب فوراً\nاثر کرد اگرد او شعلہ خواہد برخاست و این شعله\nاز جہت ہیڈ روجن آب از سبب اخذین\nپوٹاسیم علیحده شده روشن شده است\nشاید اگر سوال کنید که اگر شعله مذکور از سید روحی\nاست پس اکسیجن او کجا رفت جوابش"}
{"book": "adl0842", "page": 51, "text": "۶۲\n\nنیست که اکسیجن بطور کیمیائی همراه پوٹاسیم\nشامل شده الکلی پوٹاس تیار شده و\nثبوتش انیست که در آبیکه تکه پوٹاسیم را\nانداخته بودید اگر در ان قدری سرخ لتمس\nآب کرده شامل کنید پس در آب بسبب بود\nالکلی پوٹاس یعنی باشخار رنگ سرخ او نیلی\nخواهد شد بطور مذکور اگر یک تکه سودیم در آب\nبیندازید او هم بر سطح آب شنا خواهد کرد و\nهیدروجن مذکور را علیحده کرده خود او\nهمراه اکسیجن شامل شده الکلی سوڈا پیدا خواه\nکردمگر درین عمل حرارت آنقدر پیدا نخواه"}
{"book": "adl0842", "page": 52, "text": "۶۳\nکه از و هیدروجن بسوزد شانزدهم هیدروجن\nگاس را بکدام قسم جمع کرده میتوانید\nتجربه چهاردهم\nاگر سیزدهم تجربه را بدیگر طریقه عمل کنید که هیدروجن\nکه شعله شده بر سطح آب سوخته بود او را\nجمع کرده میتوانید برای این عمل خورده خورد\nتکه های سودیم را در سیماب خشک مخلوط کنید\nترکیب مخلوط کردن آن اینست که در یک\nطشت تکه های سودیم را در سیماب انداخته همراه\nچوب اغر بکوبید پس هر دو مخلوط خواهند شد\nبعد ازان این مایع مرکب را در یک ظرف"}
{"book": "adl0842", "page": 53, "text": "۶۴\nپر آب بیندازید و یک گلاس شیشه را از\nآب پر کرده در ظرف مذکور معکوس نماید\nدر این صورت سوڈیم آب را آهسته آهسته\nپاره خواهد کرد و در یک ظرف او سوڈا یعنی\nاشخار تیار خواهد شد و در گلاس علیحده شده\nهیڈروجن جمع شده خواهد رفت و قتی که بنجار\nمذکور قدری جمع شود پس ثبوت بودن او\nبدینقرار میشود که قریب او شمع سوخته یا روشن\nبیارید پس هیڈروجن که قدری جمع شده\nخواهد سوخت و از و زرد رنگ شعله خواهد\nبرآمد هفتم در بیان آب-هفدهم"}
{"book": "adl0842", "page": 54, "text": "۶۵\n\nطریقه دیگر که از آب هیّدروجن گاس حاصل\nمیشود _ و دیگر بسیار معدنی اشیا اند که خاصیتی\nدارند که آبرا پاره کرده همراه اکسیجن آب\nخود شامل شده اگسد تیار میکند و هیّدروجن\nرا علیحدہ میکند و بعض اشیای معدنی این تغیر را\nدر آب بحالت سرد بودن پیدا میکنند که\nدیده اید مثلاً سوڈیم و پوٹاسیم و بعض آن\nاقسام اند که تا آنها را در آتش گرم کرده سرخ\nنکنند آب را پاره کرده اجزای آنها را جدا\nکرده نمیتواند چنانچه کیفیت آہن همین است که\nوقتیکه آنرا در آتش سرخ کرده درمیان آب"}
{"book": "adl0842", "page": 55, "text": "۶۶\nمی اندازند پس آن همراه اکسیجن آب شامل شده\nآکستد یعنی زنگ پیدا میکند و هیدروجن را علیحده میکند\nو بعضی معدنیها آن اقسام اند که آب ابحالت سرد\nبودن پاره کرده نمیتوانند لیکن بدد تیزاب پاره کرد\nمیتواند چنانچه خاصه جست و آهن همین است\nتجربه پانزدهم\nدر صراحی شیشه آب انداخته در ان خورد\nخورد تکه های جست را بیندازید و قدری\nتیز آب گوگرد شامل کنید پس فورا جوش\nخواهد خورد و بخار خواهد برامد پس بدین جهی\nمذکور یک این چنین سر تکپ بخوبی درآورید\nکه درن"}
{"book": "adl0842", "page": 56, "text": "۶۷\nکه دران یک نل خمدار که از شیشه باشد\nبموجب شکل دوازدهم یک سر نل مذکور\nدر صراحی باشد و دیگر سر او در طشت آب\nباشد و یک بوتل را معکوس از آب پر کرد\nبمانید حالا از صراحی که در و تیزاب که آب\nدارد و تکه های جست انداخته شده از هیدرو\nجن برآمده و در طشت حباب داده در بوتل\nمعکوس که مانده شده بود جمع خواهد شد\nمگر خیال شما باشد که تا وقتیکه هوا از صراحی\nبالکل نبراید هیدروجن را جمع نکنید و امتحان\nاو را باین قسم بکنید که در آب لگن طشت"}
{"book": "adl0842", "page": 57, "text": "۶۸\nکه بوتل معکوس مانده شد در ان بخار جمع میشود\nنزدیک دهن او دهن او ر اسمت زیر نمایم\nیک شمع روشن بیارید اگر بدون آواز\nسوخت پس بدانید که در صراحی معلومه هوا\nنمانده ورنه همین عمل را باز بکنید اگر شاید بخار\nکم پیدا شود در انصورت از راه قیف که در\nنل دهن پتک موجود است قدری تیزاب بندازید\nازین عمل بخار بسیار پیدا خواهد شد بهمین قسم\nسه بوتل هیدروجن گاس پرکنید و دهن های\nبوتل ها را معکوس کرده در ظرف آب\nمانده بروید حالا لایق دیدیست که این عجیب"}
{"book": "adl0842", "page": 58, "text": "۶۹\nو غریب بخار که از آب برآمده از روی تجربه\nچه چه خواصهای آن ظاهر خواهند شد\nثمر دهم ہئیدروجن سوزنده است\nو از هوا سبک تر میباشد\nتجربه شانزدهم\nاز بخار ہئیدروجن که سه بوتل را پر کرده بودید\nاز انها یک بوتل را بگیرید و دهنش را طرف\nپائین گرفته باشد و یک شمع را از سیم\nآهنی یا برنجی هرچه باشد یک طرف شمع\nمحکم بسته کنید و در میان بوتل معلومه درو\nکنید فوراً شمع روشن شده از اندرون"}
{"book": "adl0842", "page": 59, "text": "بوتل زردی مائل برنگ نیل شعله خواهد\nبرآمد و این عجیب معامله است که در شمعیکه\nاز بوتل آتش گرفته بود آن شمع گل شد\nاگر شمع گل شده را از بوتل باز بکشید فوراً\nمشتعل خواهد شد علی ہذا القیاس\nبطور مذکور شده خواهد رفت ببینند که\nازین تجربه چه چه حرفها معلوم شد اوّل\nاینکه ہیڈروجن گاس سوخت بوقت سوختن\nشعله زردی مائل برنگ نیل داد دوم\nاینکه هر وقتیکه در بوتل ہیڈروجن شمع را\nبندازید فوراً گل خواهد شد"}
{"book": "adl0842", "page": 60, "text": "۷۱\nتجربه هفدهم\nدیگر بوتل هیدروجن را گرفته این مرتبه دهن\nاو را طرف بالا بگیرید و فورا شمع روشن را\nنزدیک او بیارید فورا مشتعل شد شعله او از\nاول که در تجربه شانزدهم برآمده بود زیاده\nتر خواهد بر آمد سببش اینست که هیدروجن\nگاس از هوا سبک تر میباشد ازین سبب\nوقتیکه دهن بوتل را سمت بالا گرفتید\nگویا او را میکشید برای این زیاده شعله می زند\nو امتحان این امر بدینقرار بخوبی میشود که یک\nبوتل را از هوا پر کرده بگیرید و دیگر را از هیدروجن"}
{"book": "adl0842", "page": 61, "text": "۷۲\nو دہن ہر دو بوتل را مثل شکل چہار دہم\nیکجا بگیرید بوتلی که در و ہو است معکوس\nو از ہیدروجن در از افتاده ست ازین\nعمل ہیدروجن بسبب سبک بودن در\nبوتل ہوا خواہد رفت و ہوای بوتل را خواہد\nکشید چنانچه آن بوتل را کہ در و سابق ہوا\nبود دہنش را زیر مانده نزدیک شمع سوزنده\nبیارید ہیدروجن که اندرون او ہوا را\nکشیده جمع شده بود یکدم خواہد سوخت\nو بعضی وقت از بوتل مذکور یک اواز\nبسبب شاملت ہوا خواہد شد و بعد از ان"}
{"book": "adl0842", "page": 62, "text": "۷۳\n\nبوتلی که در واول ہیدروجن بود سرته کرد\nبر سر میز بمانید و نزدیک او شمع روشن\nبیارید از و گاهی شعله نخواهد بر امد سببش است\nکه از و ہیدروجن بر آمده بود و ہوا پر شده\nبود ازین عمل معلوم شد که ہیدروجن از هوا\nسبک ترست بلکه از ہیدروجن سبک تر\nتا حال هیچ شی معلوم نشده و همین است\nکه اشخا صیکه در غبارهانشسته بآسمان می پرند\nآنہا ہیدروجن گاس را در و پُر میکنند\nنوزدہم از سوختن ہیدروجن آب پیدا یشود\nحالا بیار مائید که از سوختن ہیدروجن چه پیدا میشود"}
{"book": "adl0842", "page": 63, "text": "۷۲\n\nتجربه هژدهم\n\nدر شکل دوازدهم برای ساختن هیدروجن صراحی بود\nیک نیچه خمدار و سرنپک داشت بجای همان\nخمدار نیچه یک نیچه راست بچسپانید تا که ازونجا\nبراید و اول صراحی را از نظر بگذرانید که درو\nهوا نماند و ترکیب آن نیست که بر نیچه او\nیک نی امتحانی معکوس کرده بمانید\nبعد از ساعتی که هیدروجن گاس از راه نیچه\nدر و درآید آنوقت یک سوزنده شمع\nنزدیک او بیارید اگر شعله از اندرون\nنیچه بر آمده آواز ندهد پس بدانید که درو\n\nهوا"}
{"book": "adl0842", "page": 64, "text": "هوا نمانده وقتیکه اینطور امتحان کردید همان\nهیدروجن گاس که از نلچه می آید نزدیک\nاو شمع بیاورید گاس یعنی بخار فوراً سوختن خواهد\nگرفت و همیشه سوخته خواهد رفت باز همانطوریکه\nبدوم تجربه کرده بودید اگر بر سر این شعله\nگلاس صاف بگیرید پس در و قطره‌های آب\nنظر خواهد آمدند پس از این صاف معلوم شد\nهر وقتیکه هیدروجن میسوزد او همراه آکسیجن\nهوا شامل شده آب پیدا می کند\nتجربه نوزدهم\nاین معلوم شد که از سوختن هیدروجن آب"}
{"book": "adl0842", "page": 65, "text": "۷٦\n\nپیدا میشود مگرازین دیگرشی هم پیدا میشود یانه\nاین را بدین قرار دریافت کنند که ہیدروجن\nگاس را در میان یک شیشه کلان بوزا\nکه شعله اش بیرون نرود یعنی درین ہوائی\nکه ہیدروجن سوخته در و مانند تجربه اول آجونه\nبیندازید وببینید که ازین در آب سفیدی\nپیدا نشد پس ازین ثابت شد که از سوختن\nہیدروجن گاس کاربانگ ایست نابرنشود\nغرض تحقیق کنندهای علم کیمیا تجربه کردند نتیجه\nکشیده اند که وقتیکه ہیدروجن در ہوا میسور\nسوای آب دیگرشی پیدا نمی کند اگر در تجربه"}
{"book": "adl0842", "page": 66, "text": "۷۷\nهمینقسم ترکیبی کنید که گلاسی که بر شعله گرفته بود\nاو کمی دیر سرد باشد از یک گلاس لبالب\nاز آب حاصل کرده میتوانیم که بوی دود\nنداشته باشد هشتم آب ـ بیستم وزن\nاجزای ترکیبی آب ـ از روی تجربه احوال\nاجزای ترکیبی آب را دریافت کنیم از رو\nتجربه سوم معلوم کرده اید که در هوا آکسیجن\nگاس شامل است و از تجربه ششم معلوم شد\nکه همین گاس یعنی بخار همراه دیگر بخار شامل اس\nکه اورانثیروجن میگویندـ آکسیجن در هوا بطور\nبطور آزاد بخار غیر مرئی یعنی که روشن نباس"}
{"book": "adl0842", "page": 67, "text": "۷۸\n\nشامل است مگر در آب بطور کیمیائی همراه ہیدرو\nجن گاس شامل میباشد و از شمولیت این\nهر دو بخار ها آب تیار میشود از تجربه دوازدهم\nمعلوم شده که بر وقتیکه آب را پاره میکنند\nهر قدر از ان که اکسیجن می براید دو چند او\nہیدروجن می بر اید حالا دریافت کنید که چه\nچه قدر وزن اکسیجن و ہیدروجن شامل کردہ\nآب تیار میشود درین موقع در حجم و وزن\nتمیز کردن ضرور است حجم دیگر شی است و\nوزن دیگر چیز است چرا که از تجربه دوازدهم\nاین معلوم شده است که در آب چقدر حجم هیدرو\nجن اس"}
{"book": "adl0842", "page": 68, "text": "۷۹\nجن گاس میباشد و چقدر اکسیجن گاس میباشد\nمگر این معلوم نشده بود که در آب وزن اینان\nهر دو بخار ها به نسبت یکدیگر چقدر میباشد یاد\nدارید که ترکیب آب صحیح صحیح دریافت\nکردن آسان و سهل نیست\nتجربه بیستم\nدر رساله ابتدائی استعمال میزان و وزن\nشی را اندازه کردن قاعده آنها بیان نمودیم\nیقین است که ذهن نشین شما شده خواهد بود\nاگر حالا مشق کردن این را هم استعمال کنید\nو نمبرهای سنگ وزن و مقدار تول آنها را"}
{"book": "adl0842", "page": 69, "text": "باید که بذهن بدارید کیفیت این تجربه از شکل\nشانز دهم خواهد فهمید موازین و سنگ های\nوزن که بدواخانه های انگریزی استعمال میشوند\nاوّل آورده نزدیک خود بمانید بعد ازان\nدر شکل شانز دهم از شیشه سخت ایک نلچه\nایست که در وقت ساختن پهن کرده یک\nشکل مدور مانند گوئی تیار کرده اند در این گره\nسه مثقال و چهار نخود سیا اگسئد مس\nبنداز بد دویم نی آن ب است ـ که در و\nحصه نی که خدار ست خوب می آید در نی\nب سفید کالسیم کلور ڈ که رطوبت را فوراً جذب"}
{"book": "adl0842", "page": 70, "text": "۸۱\nمیکند پر کنید - ج - آن صراحی است که در و\nآبیکه تیزآب دار دچیت که بذریعهٔ آن\nہیدروجین گاس میکشند ازین سببی درو\nریزگی جست بیندازید یک دیگر صراحیست\nکه در و تیزآب کبریت است و این تیزآب برا\nاین کار است که هر وقتیکه حبابهای هیدروجین\nاز اندرون او بگذرند تیز آب کبریت رطوبت\nاو را جذب نموده خشک کرده برودھے\nیک دیگر نی است که درین هم کالسیم کلورڈ\nپرکنید چونکه ہیدروجین ازین نی هم ضرور خواہد\nگذشت ـ باین سبب درنی ا رسیده رسیده"}
{"book": "adl0842", "page": 71, "text": "۸۲\nباقی مانده رطوبت هم جذب خواهد شد\nپیشتر از تجربه نمودن فی را و اگسد مس که درو\nوزن این هردو صحیح دریافت کردن\nضرور است برای این همین فی را از دیگر فی ها\nجدا کنید و سرتپک ها را کشیده در میزان انداز\nکنید و وزن آنها را بر یک کاغذ نوشته کنید\nبعد از ان وزن فی سب هم دریافت کرده\nقلم بند کنید بعد ازین هر دوفی ها را بجایها\nمقرره شان بچپانید و این احتیاط داشته\nباشید که اشیای اندرونی او اصلا کم نشود\nبعد دران صراحی که ریزگی جست است درو"}
{"book": "adl0842", "page": 72, "text": "۸۳\nاز راه نی در از کمی تیز آب بر جست بیندازید\nو کمی تحمل کنید که هیدروجن پیدا شده به تمام\nنیها و نیز بر اکسیژنس بگذرد حال بر دیگر سری نی\nب که برخ بیرون است یک ختک امتحانی\nنیز امعکوس کرده گرفته باشد که هیدروجن\nکه آمده زود درین جمع کنید بعد ازان دهن\nنیز اسمت زیر کرده نزدیک یک شمع آورده\nکم کم دیر پس امتحان کرده بروید که از کل\nنیها هوا بر آمده است یانه بعد از کمی دیر ملا حظه\nنمائید که هیدروجن این نل یعنی نی به نزدیک\nشدن شعله شمع سوخت و آواز ندا د بدانید"}
{"book": "adl0842", "page": 73, "text": "۸۴\nکه در نیها هوا باقی نمانده حالا انیطور کنید که در\nهرنی که اکسد مس است زیر آن یک چراغ شترا\nمانید تا وقتیکه نی مذکور سرد ماند در اکسد مسیا\nهیچ فرق معلوم نخواهد شد واگر چه از سر اتهدرو\nجن گذشته خواهد رفت مگر وقتیکه او گرم\nشود فوراً برنگ سیاه اکسد تبدیل شده\nمثل مس بر قرار سرخ رنگ خواهد شد\nو درین نیها هر که مقام سرد باشد در آنجا\nقطره های آب جمع شده معلوم خواهد شد مگر\nهر انقدر که گروه نی مذکور گرم شده برود باین\nآب در نی تب آمده خواهد رفت و در نیجا"}
{"book": "adl0842", "page": 74, "text": "۸۵\n\nکال سیم کلور ڈ آنرا جذب کرده میرود تا وقتیکه\nدرین کره گرم رنگ سیاه باقیت ہیدرو\nجن را از در میان این بمانید که بگذرد بعد\nازان چراغ مذکور را از زیر کره پس کنید حالا\nکره سرد شدن خواهد گرفت تا او سرد شود\nاین را دریافت کنید که درین عرصه چه کیفیت\nگذشت هیدروجن اول در صراحی پیداشده\nدر نی آمد و در اینجا همراه آکسیجن آکسد مس شامل\nشد و ازین آب پیدا شد و این آب کمی بشکل\nآب و کمی بصورت تف از پنجا گذشته درنی\nب رسید و درین حبه جمع شده رفت و"}
{"book": "adl0842", "page": 75, "text": "۸۶\nیک ذرۀ او هم در هوا برامده داخل نشد و\nدگر روفی که مابندار در سخ باقی مانده صرف\nمس است حالا گره سرد شد و هر دو نها را باز وزن کنند\nوزن نے را بنسبت اوّل کم شده متین است که قدرے\nوزن که آکنیجن داشت از و برآمد و وزن بحرب اضافه شد\nچرا که در و آب که وزن شی است داخل شده و حاب\nاوزان آنها نیسبت اول نی را که در واکد موسود\nوزن او سابق از تجربه بود ۸۶۵. ۱ گرین دو م نی\nمذکور بعد از تجربه ۱۰۴۶. گرین در وزن که کمی\nشده از سبب برامدن آکسیجن شده سوّم وزن نے\nب پیشتر از تجربه ۱۰۳ چهارم ایضاً بعد تجربه ۲۳۸۴۵"}
{"book": "adl0842", "page": 76, "text": "٨٤\n\nدر وزن که زیادتی شده از سبب جذب\nشدن آب در کالسیم کلورڈ شده حالا این را\nخیال کنید که ازین نهایت مفید تجربه چه نتیجه\nبرامده ازین صاف ظاهر شد که در چهل و\nپنج حصه آب چهل حصه وزن اکسیجن میباشد\nچونکه در آب سوای اکسیجن و ہیدروجن\nدیگر شی نمی باشد ازین سبب ضرور پنج حصه\nوزن ہیدروجن است یعنی در آب باعتبار\nوزن دو حصه ہیدروجن و شانزده حصه\nاکسیجن میباشد هشتم آب بست و\nیکم در آب دریای شور و از دریا و غیره"}
{"book": "adl0842", "page": 77, "text": "۸۸\nمابین چه فرق دارد این را همه میدانند که آب\nدریای شور شور می باشد یعنی نمک در و آمیخته\nمی باشد پس آب شور ساختن حرفی نیست\nدر آب کمی نمک بیندازید شور خواهد شد\nتجربه بیست و یکم\nدر آب شور که نمک میباشد ترکیب جدا کردن\nاینست که آنرا کشید کنید یعنی جوش بدهید\nو تف او را جمع نموده سرد کنید و این عمل\nاز عرق کش شیشه خوب تر میشود که نقشه\nاو در شکل هفدهم میباشد در عرق کش آب\nپر کنید و زیر او چراغ انگریزی روشن کنید"}
{"book": "adl0842", "page": 78, "text": "۸۹\nوقتیکه از گرمی آب جوش خورد ـ از تفیت\nپیدا خواهد شد و از راه دراز کردن عرق کش\nگذشته در دهان او که شیشه مانده شده\nاست در و خواهد آمد و بر سر شیشه مذکور آب\nاز نوله می افتد ازین عمل تف اندرونی\nسرد شده آب تیار میشود و همین آب\nکشید کرده شده آب است و حالا درین شوری\nبالکل نمانده چراکه خالص آب است و دران\nهر قدر که نمک بود همه در عرق کش ماند و است\nعرق کش جوش خورده همه پرید پس خواهید\nدید که در آن نمک مانده خواهد بود آب دریا"}
{"book": "adl0842", "page": 79, "text": "۹۰\n\nشور را باین طریق کشیده کرده که باشد بر جهانیان\nبسیار کار می آید و آبی که بدین طریق کشیده\nکرده شده باشد برای خوردن خوب میباشد\nو اکثر آب چاه و دریا ها هم که آب او شیرین\nمیباشد گرد در اصل درون نمک میباشد مگر اینقدر\nقلیل که از و آب نمکین نمیشود بیست و دویم\nشناخت نمک آب\nتجربه بیست و دویم\nدر دو صاف شیشه کلان گلاس شیشه\nکه کشیده کرده آب باشد یا آب باران\nباشد پر کنید و در یک او برابر دانه شرفف"}
{"book": "adl0842", "page": 80, "text": "۹۱\n\nنمک بیندازید و خوب بشورانید که نمک در آب\nشامل شود باز چشیده ببینید که اصلا مزه\nنمک معلوم نخواهد شد حالا همان شیشه ها را\nبیاورید که بر وسلور نیترت کاشگ چسپید\nو از انها سه چهار چهار قطره در میان ہردو\nکلاسها باحتیاط بیندازید در ان گلاسی که\nنمک انداخته بودید در و بعد از کمی دیر مانند\nسفید بخار چیزی بر آب معلوم خواهد شد\nمگر در گلاس دیگر که خالص آب بود\nهمانطور صاف و شفاف خواهد ماند همین\nطور اہل کیمیا از معیار خود ہر قسم مادّه -"}
{"book": "adl0842", "page": 81, "text": "۹۲\n\nکه در اشیاء مخلوط میباشند دریافت کرده\nمیتوانند که دیگر با معلوم کرده نمیتوانند این\nبعد بشما معلوم خواهد شد که در آب مذکور از\nپیدا شدن غبار سفید چه اثر شده صفحه ۱۴۸\nرا ملاحظه کنید نسبت و سوم تحلیل شدن\nو تباه کردن قلم های نمک سوای نمک\nدگر بسیار اشیاء اند که در آب بالکل مخلوط\nمیشوند مثلاً شکر و سوڈا ز ته یا هیچ و بعض اینطور\nاشیاء میباشند که کمی از و مخلوط میشود و باقی چیزی\nمیماند مثلاً جبسم یا پلاسٹر پریس و بعض\nاین قسم میباشند که در آب بالکل مخلوط نمیشوند"}
{"book": "adl0842", "page": 82, "text": "۹۳\n\nمثلاً چقماق و ریگ وغیره\nتجربه بیست و سوم\nیک خورد یعنی نیم خورد بوزن کابل قلم های\nسوډا را گرفته بشش مثقال آب گرم\nبیندازید و کمی حرکت بدهید تمام قلم های او\nآب خواهند شد حالا اگر آب را سرد کردید\nقلم های سوډا بکنارهای آب جمع شدن\nخواهد گرفت و صورت آن سفید بر فدارین\nاین طور خواهد بودند مثلاً که در شکل نوزدهم\nدرج است و این عمل را قلم های ازین\nمائع مرکب تیار شدن میگویند و این همانطورا\nست"}
{"book": "adl0842", "page": 83, "text": "۹۴\n\nکه از چاشنی شکر مصری ساخته میشود و اگر\nمانند تارهای پنبه که در شکل میباشد بغور شکل\nآنرا دیدید پس معلوم خواهد شد که صورت\nآن همه یکسان است و صرف همین قدر\nفرق دارند که کدامی کلان است کدامی خرد\nهمانطور که قلم‌های سوڈا را در آب انداخته\nبودید بهمان طریقه شش مثقال زاج را\nدر شش مثقال آب انداخته ببینید که\nزاج هم بطریقه مذکور آهسته آهسته قلم‌ها تارہ\nخواهد شدند مگر شکل آنها از قلم‌های سوڈا بالکل\nمختلف خواهد بودند چنانچه این حرف از مقابله"}
{"book": "adl0842", "page": 84, "text": "۹۵\nنوزدهم و بیستم شکل معلوم خواهد شد\nتجربه بیست و چهارم\nکیفیت نیل توتیا هم همین است اگر آنرا هم در آب\nمخلوط کردید پس قلم های این هم آهسته\nآهسته بدین قرار ساخته خواهند شد که در شکل\nبیستم نقشه دوم موجود است حال سه مثقال\nو سه نخود زاج و همین قدر نیل توتیا گرفته در\nاغر بسائید و بعد از ان سفوف را در شش\nمثقال و شش نخود آب گرم انداخته\nمخلوط کنید و بمانید که سرد شود و دیده میرود\nکه هر دوی آن درو بچه قرار جدا جدا میشوند یعنی"}
{"book": "adl0842", "page": 85, "text": "۹۶\n\nتکه های زاج که سفید است جدا جمع خواهد شد\nو قلم های نیل توتیا جدا نمودار خواهند شد\nاز این شما صاف معلوم شد که از قلم ساخته\nشدن این هر دو مختلف اشیار باین طور علیحده\nعلیحده شده میتوانند سفید قلم های زاج را اگر\nبخواهید چیده کشیده میتوانید و صرف قلم های\nنیل توتیا در و باقی میماند ازین معلوم شد که\nقدرت ایزدی اشیای مختلف را بچه قوا\nاز یکدیگر جدا میکند بهمین قاعده در زمین\nبسیاری اقسام سنگ ها و تکه های معدنی\nاشیا وقلم ها ساخته میشوند مثلا بلور سنگ مرمر وصد قسم سنگ ها"}
{"book": "adl0842", "page": 86, "text": "۹۷\nکه بزیر زمین قلم های مختلف طریق ساخته میشوند\nو از انها سبب بعضی آن معلوم میشود از بعض\nآن نمیشود دهم در بیان آب بیست و چهارم\nآب بارش که کشید مقطر کرده شده آبست\nوقتیکه بر آب بارش و بر اصلیت اوغور\nبکنید همین خیال خواهید کرد که مثل آب باران\nبر پردۀ دنیا دیگر آبی صاف و پاک نمی باشد\nحقیقت آن اینست که بخاراتیکه در هوا موجود\nمیباشد از کثیف شدن آنها آب پیدا شده باران\nمی بارد و این بخارات در هوا باین قرار موجود\nمیباشد که وقتیکه در موسم گرما هوای گرم دریایی شور"}
{"book": "adl0842", "page": 87, "text": "۹۱\n\nباری میشود از انها بخارات می خیزند مثلاً\nاز آب جوشان که بخاری براید بخارات دریای شور را\nهمان هوای گرم پرانده طرف آسمان میبرد\nو این طور بر آسمان در هوا بسیار رطوبت\nشامل میباشد باز این گرم و مرطوب هوا\nوقتیکه در طبقات سرد هوائی میرسند\nسرد میشوند و حال در وانبند رقوت\nنگاه داشتن رطوبت نمانده آنقدری که\nدر حالت گرم بودن بود پس جمع شده\nقطره های این رطوبت شده و بر سر زمین\nمی بارند از این سبب آب بارش"}
{"book": "adl0842", "page": 88, "text": "۹۹\nکشد کرده شده آب میباشد حالا بشما معلوم\nشده باشد برای بهم رساندن آب\nکشد کردگی یک کارخانه ی جدید بر روی\nزمین جاریست اگر کمی غور کردید این را\nهم خواهید دانستید که یک قطره آب ناروان\nهم انیطور بدنیا نیست که گاهی نه گاهی بشکل\nبخارات از دریای شور بر خاسته نه آمده\nباشد که در همان سمت خالا واپس\nمیرود بیست و پنجم در بیان آن مایعاتی\nکه در آب شامل یا مخلوط اند هر آبیکه از چشمه ها وا\nدریا ها وغیره جاری شده واپس بدریا"}
{"book": "adl0842", "page": 89, "text": "۱۰۰\nشور میرود چه او همراه خود کدامی دیگر شی را هم\nمخلوط کرده می برد بلی بیشک ریگ وگل را\nهم همراه خود در دریای شور می برد و ثبوتش\nبسیار آسان است دریائی که شفاف ترین با\nکمی آب از و یک ظرفی پر کنید و عرصه قلیل\nاو را بیحرکت بگذارید و بعد از ان خواهد دید\nکه قدری در و ضرور زیر آن خواهد نشست\nو همین ریگ و گل از مقطر کردن یا از لته کشیدن\nهم بر آمده می تواند یعنی آب در یا که از حد\nزیاده در و ریگ و گل شامل باشد بموجب شکل\nبیست و یکم از بلا تنک پیپر (کاغذ جاذب)"}
{"book": "adl0842", "page": 90, "text": "۱۰۱\nصاف کردن یا از ریگ مقطر کردن یا اسفنج\nابریا از ذغال مقطر کرده صاف کرده میتوانند\nتجربه بیست سوم\nآب را باین طور که صاف کنند یا ته نشین\nکنند صرف دردها یا سخت مادها که در آب مخلوط\nمیباشد خارج شده میتواند مگرشیئی که در و آمیخته\nشده گاهی از لته کشیدن یا از ته نشین کردن\nبرامده نمی تواند مثلاً اگر چند قطره های نیل را\nدر آب آمیخته از همین کاغذ جاذب صاف\nکنید پس رنگ او ازین دور نخواهد شد چرا که\nنیل در آب آمیخته شده مگر در صورتیکه آب را"}
{"book": "adl0842", "page": 91, "text": "۱۰۲\n\nدر عرق کش کشید کنید پس نیل جدا خواهد شد\nبست و ششم در بیان آب سبک و وزین\nتجربه بیست و ششم\nهر آبیکه از راه دریا جاری شده در دریا\nشور واپس میرود او بعضی اشیا را که درو\nمخلوط میشود همراه خود میبرد چنانچه از کدامی\nچشمه شفاف یا از دریائی یک بوتل آب را\nته نشین کرده در ظرف چینی انیقدر جوش\nبدهید که همه آب خشک شود ضرورست که\nقدری ماده سنگین زیرا او خواهد ماند لیکن\nاگر بهمین قدر آب کشید کرده را جوش داد"}
{"book": "adl0842", "page": 92, "text": "۱۰۳\nخشک کنند پس ازین ماده تنخواه‌دار را مد میگویند\nکه سببش چیست باین قرار در آب کشید کرمی\nدیگر هیچ شئی مخلوط نمی باشد مگر آب باران\nکه کشید کرده میباشد و از راه دریا بدریای\nشور میرود درین ضر ور چیزی نه چیزی ماده\nشامل میشود سببش انیست که آب باران\nوقتیکه بر زمین می افتد و از کوه‌ها یا از اندرون\nزمین برآمده طرف دریای شور میرود دران\nراه او این قسم اشیامی آیند که در ومخلوط\nشده میتوانند و همین اشیا ها را همراه خود می برد\nو همین طور از راه دریاها بسیار ماده همیشه"}
{"book": "adl0842", "page": 93, "text": "۱۰۴\nاز هر ملک بدریای شور میرود و آب دریا\nشوراب میشود اگرچه امر مذکور بسیار آهسته\nآهسته میشود ظاهرست که آب\nباران از میان هر قسم زمین یا سنگ که\nبگذرد همان قسم ماده درو آمیخته میشود و بقدر\nکه مرداری و غیره درو مردمان می اندازند\nاو هم درو داخل میشود پس آب بعضی چشمه ها\nکه از آب دریای شور هم نمکین تر میباشد سببش\nهمین میباشد که آب او که می آید از سر کان\nنمک گذشته می آید باز سبب این جهت\nکه آب باران همیشه سبک میباشد مگر بعض"}
{"book": "adl0842", "page": 94, "text": "۱۰۵\n\nآب چشمه یا دریا را گران وزن میگویند یاد\nشما باشد که خاصیت آب وزنین این است\nکه هر وقتیکه در و صابون بمالید در و کف فوراً\nپیدا نخواهد شد نگرد در ته آب می نشیند\nاز روی تجربه سبب آنرا دریافت میکنم\nبیت بهمین قسم آب گران وزن چرمیشود\nتجربه بیست و هفتم\nقدری حیسم میده کنید و آب باران یا آب\nکشید کردگی که سبک میباشد در یک بوتل\nکلان پر کرده یک ذره او را در بوتل آب\nمذکور بیندازید و ساعتی خوب شور بدهید"}
{"book": "adl0842", "page": 95, "text": "١٠٦\nباز در کاغذ جاذب انداخته صاف کنید\nاگرچه آب بعد از صاف نمودن مانند\nمروارید صاف و شفاف شده مگر وزن\nاو اضافه شده اگر میخواهید بیازمائید یعنی\nدر و همراه صابون دست بشوئید اگرچه\nآب مکدر خواهد شد مگر کف نخواهد کرد اگر\nباز صابون استعمال کردید بدوم مرتبه\nکف ها معلوم خواهد شد ند ازین معلوم\nشد که اگر در آب چشمه یا دریا حصه سلفیت\nچونه شامل یا مخلوط باشد همان آب سکین\nوزن میباشد و در آبیکه شما حصه مخلوط کردی"}
{"book": "adl0842", "page": 96, "text": "۱۰۷\nبودید اگر او را جوش دادید گرانی او دور نخواه\nشد بلکه آب جوش دادگی سرد شده همان\nوزن او خواهد ماند یاز دهم در بیان آب\nبیست و هشتم آب گران وزن که\nدر و گهر یا گل سفید مخلوط باشد بذریعه جوش\nدادن سبک وزن میشود آب گران\nوزن یک دیگر قسم هم میباشد که کیفیت او\nدریافت کردن با قیت از تجربه بنقصم معلوما\nشده که هوائیکه از شش بیرون می بر اید\nدر و کار بانگ ایستد گاس شامل میباشد\nچنانچه اگر در صاف آب چونه پف کنید در و"}
{"book": "adl0842", "page": 97, "text": "۱۰۸\nسفید مانند مبده شئی می برآید که در آب تحلیل\nنمیشود یعنی کهر با کل سفید پیدا میشود و بعد ازین\nبلمحه آب سفیدی مائل میشود\nتجربه بیست و هشتم\nتجربه هفتم را باز نکنید مگر آنقدر که اوّل در آب\nچونه پف کرده بودید این مرتبه از و بسیار\nزیاده پف کنید اگر تا پنج دقیقه پف کرده\nبروید رنگ سفیدی مائل او موقوف شده\nخواهد رفت و از اوّل زیاده صاف تر خواهد\nشد شاید اگر بالکل صاف نشد باز در بین\nکاغذ جاذب انداخته صاف کنید اگرچه"}
{"book": "adl0842", "page": 98, "text": "۱۰۹\nآب مطور صاف شده مگر بموجب تجربه مذکوره\nبالا بذریعه صابون معلوم خواهد شد که او\nبالکل وزنیمین شد لیکن پیش جیت کهریا-\n(گل سفید) در خالص آب اصلا تحلیل نمیشود\nمگر شما که آب را پف کرده رفتید کار\nبانگ ایسد که از نفس شما بر آمده او کهریا\nاین آب را تحلیل کرد چرا که در کار بانگ\nایسد این خاصیت است که ازین کهربا\n(گل سفید) در آب آمیخته میشود ازین سبب\nهمان آب بظاهر صاف شده مگر وزنی\nشد - چرا که کهربا (گل سفید) را کار بانگ ایسد"}
{"book": "adl0842", "page": 99, "text": "۱۱۰\n\nکه آب کرده در و شامل کرد کار بانگ ایسڈ\nبک گاسیت یعنی بخارست و اگر آب\nمذکور را جوش دادید از و کار بانگ\nایسڈ همه خواهد پرید و گهر یا گل سفید که درو\nتحلیل شده است سفید مانند ریزگی شده\nزیر خواهد نشست چنانچه بظرف شیشه\nاگر آب گران وزن را جوش دهند\nاین حرف صاف معلوم خواهد شد حالا\nاگر جوش خورد آب را سر به سر کرد و صابن\nآنرا بگیرید از شمولیت صابون معلوم و\nدریافت خواهد شد که حالا او گران"}
{"book": "adl0842", "page": 100, "text": "۱۱۱\n\nدر وزن نمانده از جوش دادن سبکشد\nهر آبی که بوسیله کاربانک ایسد باعث\nتحلیل شدن کهریا گل سفید وزنی میشود\nبرای سبک کردن او یکدیگر ترکیب است\nکه در و قدری آب چونه بندازید که صاف\nباشد چونه بطور کیمیائی همراه کاربانک ایسد\nگاس شامل شده کهریا گل سفید یا کاربو\nچونه خواهد ساخت و این در آب تحلیل\nشده نمی تواند ازین سبب بمعه کهریات\nوگل سفید که در آب از اول موجود بود ما\nمیده زیر نشست ازین ترکیب آبیکه ازنزیل"}
{"book": "adl0842", "page": 101, "text": "۱۱۲\n\nشدن گهر یا گل سفید وزنی میشود اگر او\nمقدار بسیار هم باشد تا هم به آسانی سبک شده\nمیتواند نیست و هم آب کدام دریا\nکم وزن داشته میباشد و از بعضی اضافة\nآب همه دریا یکسان وزن داشته میباشند\nاز تجربة مذکورة بالا ثابت شد که اگر دریک\nآب گهر یا گل سفید حل باشد و بدیگر حیم\nباشد هر دو آب گران وزن خواهد بود\nمگر ما بین فرق خواهد بود چرا که آب گهر یا\nگل سفید دار بذریعه جوش دادن\nیا چونه آمیختن سبک میشود و آب که جسیم"}
{"book": "adl0842", "page": 102, "text": "۱۱۳\nدارد باین طور سبک شده نمیتواند هر آب\nباران که از کوه چشمه دار پائین جاری\nمیشود در چشمه ها و دریای او وزن جسم خواهد\nبود مثلاً دریای انگلستان که ترنٹ نامدارد\nحال او همین است این جهت است که از همه\nآب های جاری آب باران خالص میباشد\nمگر بالکل خالص نمی باشد چراکه بوقت باریدن\nاز هوا درو کاربانک ایسڈ گاس آمیز میشود\nدرین باب تجربه نهم باید دید پس چونکه در آب\nباران کاربانک ایسڈ گاس شامل میباشد\nازین سبب وقتیکه او از زمین هائی که سنگ"}
{"book": "adl0842", "page": 103, "text": "۱۱۴\nچونه دارد یا کهر یا گل سفید میباشد میگذر د در ان\nصورت همراه کهر یا گل سفید کار بانگ ایسڈ\nاو مخلوط میشود و همین آب را گران وزن\nمیکند مانند آب دریای ٹمیز در دیگ ہاے\nکه آب جوش میدهند یا سمه دار و غیره\nکه در و یک قسم گل جمع میشود او همین گل سفید\nیا کهر یا میباشد که بسبب جوش دادن\nآب جدا شده ته نشین میشود و رفته رفته\nک میشو دلیکن وقتیکه باران باریده ازین\nچنین زمین ہا می گذرد جائیکه سنگ خارا\nیا دیگر کوه که سنگ سخت داشته باشد"}
{"book": "adl0842", "page": 104, "text": "۱۱۵\n\nو کهربا نباشد پس آن آب سبک میباشد\nچرا که ماده در و آمیزش نمیکند که او را\nگران وزن بسازد سی ام آبیکه\nبر سطح زمین قصبات و شهرها جاری میبا\nاو خراب و غلیظ میباشد آب که از قریب\nقصبه یا شهر یا از قریب بدر روئی جاری\nشده میرود او از آب بدر رو های خانها\nمخلوط شده غلیظ میشود و مطلق لائق خوردن\nنمیباشد چرا که تعجب نیست که در و کدام قسم\nزهر داخل شده باشد که از و مرض ها پیدا\nشوند بعض اوقات در آب صاف"}
{"book": "adl0842", "page": 105, "text": "۱۱۶\nو شفاف هم کثافت بدررُوی خانه‌ها آمیز\nمیباشد و این اکثر دران وقت میشود وقتیکه\nآب جاری از نزدیک قصبه یا شهری و از جوی\nجاری شده می آید و همین باعث است\nکه در اکثر کلان کلان شهرها و قصبه‌ها برای\nخوردن مردمان آب صاف در حوض‌ها\nجمع میکنند که از آبادی دور میباشد باز\nبذریعه نل‌های آهنی یا سُربی بخانه‌های مردما\nمردمان میرساند در هندوستان هم بشهر\nکلکته و بمبئی و لاهور و غیره هم همین انتظام شده\nغرض به این طریق آب از کثافت بدررُوی"}
{"book": "adl0842", "page": 106, "text": "۱۱۷\n\nمحفوظ میباشد سی و یکم در آب بخارات\nهم تحلیل میشود گل و غیره در آب\nتحلیل میشود مگر بخار هم در آب تحلیل میشود\nمگر بعض زیاده و بعض او کم و این را\nاول دیده اید که کار با رنگ اسید گاس\nهوا در آب باران مخلوط میشود و سوڈاو آ\nکه او را ولایتی آب میگویند در و اینقدر کار\nبانک اسید گاس میباشد که بمجرد و از کردن\nسرپک او فورا بزور می برآید همین طور\nدر آب هم هوا شامل میشود چنانچه آبهای\nچشمه ها و دریا ها که مزه دار میباشد او از حل شدن"}
{"book": "adl0842", "page": 107, "text": "۱۱۸\nهوای آکسیجن گاس میشود و اگر همین-\nآب را جوش دادید هوائیکه درو-\nموجود است خواهد برآمد و باز آب را که\nسرد کرده خوردید پس ذائقه او مثل\nسابق نخواهد ماند بی مزه خواهد شد\nبآب دریاها و دریای شور که آکسیجن حل\nمیباشد بودن او برای زندگی ماهیها\nضرور است اگرچه او در آب میباشند\nمگر ضرورت آکسیجن آنها را همان\nقدر میباشد که برای جانورهای هوائی میباشد\nیاد شما باشد که آکسیجنیکه جزو ترکیبی"}
{"book": "adl0842", "page": 108, "text": "۱۱۹\nآب است از و ماهیها زنده میمانند بلکه\nاز همین آکسیجن میباشد که در آب آمیز\nمیباشد از راه پردهای گلگون ماهی بسیار\nآب میگذرد از و آکسیجن را می کشند\nبرای این اگر آب را خوب جوش\nبدهید و از هوا محفوظ داشته سرد کرده\nدر و ماهی بیندازیم پس آنها خواهد مرد\nچرا که در آب حالا هوای آکسیجن نمانده\nکه از و آنها نفس بگیرند دوازدهم بیان\nخاک سی و دویم در بیان خاک شما\nاحوال آتش و هوا و آب چیزی چیزی"}
{"book": "adl0842", "page": 109, "text": "۱۲۰\n\nمعلوم شده حالا حقیقت این سخت\nشی یعنی خاک را دریافت کنیم که ازیمان\nزمین مایان ساخته شده ایم آتش و هوا و\nآب قدری اشیای ساده اند در حقیقت\nو ماهیت آنها چیزی پچیدگی نیست مثلاً\nآتش نام آن حرارت است که در سوختن\nبعض اجسام یا از اتحاد کیمیائی پیدا میشود\nهوا از دو بخار یعنی از شامل شدن\nاکسیجن و نیتروجن پیدا میشود و طرف\nمایان موجود میباشد و در نفس گرفتن\nبکار می آید و آب آن مائع شی است"}
{"book": "adl0842", "page": 110, "text": "۱۲۱\nکه بر روی زمین هر چهار طرف موجود است\nو از اتحاد کیمیائی دو بخارها نباه میشود\nکه یکی آن آکسیجن است و دیگرش\nهیڈروجن مگر مضمون خاک نهایت\nمشکل و پیچیده است ازین سبب\nدرین رساله خورد احوال او کمی\nبیان میشود - درین مضمون\nاول این حرف قابل بیان است\nکه سطح زمین انیقدر سخت که معلوم\nمیشود صرف بهمین سبب سخت است\nکه گرم نیست چرا که شی اینطور سخت نیست که از کجا"}
{"book": "adl0842", "page": 111, "text": "۱۲۲\n\nگرم کردن آب شده مانع نشود چنانچه آهن\nچقدر سخت میباشد مگر باز هم از رساندن\nحرارت آب میشود حتی که مثل آب شده\nجاری میشود همین طور شیشه هم آب میشود\nو در قالبها انداخته ظرفها میسازند -\nبر آهن و شیشه چه موقوف است هر قدر\nکه سخت سنگ و خاک اند همه از رساندن\nحرارت آب میشوند بلکه مانند آب خالص\nجوش خورده میتوانند و بخار شده بر هوا\nمیتوانند البته قرار واقعی حرارت رساندن\nشرط است چنانچه در زیر زمین بسبب\n\nشدت"}
{"book": "adl0842", "page": 112, "text": "۱۲۳\nشدت حرارت سنگ ها آب شده\nجاری میشوند و تصدیق آن انیست که از\nکوههای آتش فشان سفید سفید ماده گرم\nکه می برآید آن از هر قسم سنگ ها و معدنها\nآب شده میباشند و آن آب شده\nماده را لاوا میگویند از کوه وسودکس\nکه در جنوب ومغرب اطالیه است یکبار\nباین شدت برآمده بود که برسه قصبات\nجاری شده همه را زیر کرده بود و آنها را خاک\nسیاه کرده بود چنانچه یک شهر او که هرکولی\nنام او بود سوختگی سنگه های او حالا کنده کشید"}
{"book": "adl0842", "page": 113, "text": "۱۲۴\nشده اند حالا چند مختلف اقسام خاک را گرفته تصور کنید که از کدام کدام اشیا ترکیب اند و از انها چه اشیا برامده میتوانند\nسی و سوم از کهریا (گل سفید) ساختن کار بانک ایسد گاس\nتجربه بیست و سوم\nچند تکه های گل سفید یا از سنگ مرمر بگیرید و آنها را در یک بوتل بیندازید که اندرون سرتنگ او یک خمدار نیچه داخل شود و یکدیگر نیچه باشد که بر دهن او قیف مانده شود بعد از ان در بوتل قدری آب بیندازید و درین"}
{"book": "adl0842", "page": 114, "text": "۱۲۵\nقدری هیڈروکلورک ایسڈ یعنی تیزآب\nنمک شامل کنید بعد ازین شما را در بوتل\nنزدیک کهریا (گل سفید) حبابها پیدا شدن\nنظر خواهد آمدند و دیگر سر خم دار نیچه که در دیگر\nظرف پر آب غرق است در و هم حبابهای\nبخار معلوم خواهند شد بجای ظرف پر آب\nیک بوتل خالی بمانید و در بوتل کهریا که\nکه بخار جمع میشود او را در بوتل خالی از راه\nنیچه بمانید که بیاید و بعد از چند لمحه در بوتل\nیک شمع روشن کرده پائین کنید فوراً\nگل خواهد شد و بعد از ان در همان بوتل"}
{"book": "adl0842", "page": 115, "text": "۱۲۶\nآب چونه که صاف باشد بیندازید رنگ\nاو سفیدی مائل خواهد شد بعد ازین\nدر یک دیگر بوتل که در و هواست شمع\nروشن در و بمانید و دیگر بوتل گاس\nرا یعنی بخار را گرفته بر سر شمع روشن\nمثل آب بیندازید بمجرد انداختن بخار\nمذکور شمع گل خواهد شد حالا بگوئید همین\nبخار که از گل سفید یا از سنگ مرمر که\nحاصل شده کدام قسم بخار است بیشک\nکاربانک اسید گاس است چرا که شمع\nروشن را گل کرد و آب چونه برنگ سفید"}
{"book": "adl0842", "page": 116, "text": "۱۲۷\n\nساخت و آن هوا هم گران است که از یک بوتل\nبدیگر بوتل مثل آب انداخته میتوانم و همین\nکار بانک ایسڈ گاس در گل سفید آمیز\nمیباشد و وقتیکه درگھر یا گل سفید تیزاب\nمی اندازند درینصورت کار بانک ایسڈ\nگاس از و علحده میشود این هم معلوم شد\nحالا باز ماید که سوڈی کار بانک ایسڈ\nگاس دیگر شی هم در گل سفید میباشد\nبرای دریافت نمودن این امر یک تکه\nگل سفید یا سنگ مرمر را در آتش بمانید\nو آهسته آهسته گرم کنید بعد از ان کشیده"}
{"book": "adl0842", "page": 117, "text": "۱۲۸\nبه بینید معلوم خواهد شد که او از سوختن\nتبدیل شده و اگر این وقت در آن تیزآب\nانداختید حبابها نخواهند خیزند ازین\nمعلوم شد که بعد از سوختن کاربانک\nایسد از و برآمده پریده است لیکن اگر\nبر و آب انداختید پس همان سخت تکه\nسنگ جوش خورده میده میده خواهد شد\nپس از گرم کردن تکه گل سفید این مدعا\nحاصل شد که از و کار بانک ایسد\nگاس برآمد و بسیار خوب چونه تیار شد\nغرض ازین دریافت شد که گل سفید"}
{"book": "adl0842", "page": 118, "text": "۱۲۹\n\nو سنگ مرمر از چونه و کاربنک ایسید کیمیا\nمرکب میباشد و این هم معلوم شد که از\nبعض خاک هم بخار پیدا میشود نیز دهم\nدر بیان خاک سی و چهارم احوال ساختن\nآکسیجن گاس\n\nتجربه سی ام\nیکدیگر قسم خاک را گرفته تجربه کنیم و این\nگل را هر کسی نمی شناسد مگر ازین هم بعضی\nمفید حرفها معلوم خواهد شد نام این گل\nمرکری اکسد (اکسد سیماب) است و برنگ\nسرخ میباشد یک سحت نی شیشه اینطور"}
{"book": "adl0842", "page": 119, "text": "۱۳۰\nبگیرید که از یکطرف و از باشد و از دیگر\nطرف بند باشد در و قدری مرکری\nاکسد انداخته بر دهن او سر پتک محکم\nکنید و از همان سر پتک یک نی خمدار\nبگذرانید و بعد از ان اول نی را دریک\nحلقۀ آهنی بیندازید بموجب شکل مب\nسویهم و زیر او یک چراغ انگریزی مانده\nحرارت بدهید بعد از چند لمحه همان سرخ\nگل سیاه خواهد شد و یک سفید برقد ا\nشی بر پهلو های سردنی خواهد چسپید و بردهن\nخمدار نی حبابهای بخار بر امدن معلوم"}
{"book": "adl0842", "page": 120, "text": "۱۳۱\nخواهند شد حال اینطور کنید که همان سر\nخمدار نی که در آب یک ظرفی میباشد\nبر و یک شیشه را معکوس کرده بمانید\nپس حبابهای بخار درین خواهد آمدند\nباز تجربه کرده دریافت کنید که این کدام\nبخار است خوب یک تکه چوب سوخته سه\nدر میان او داخل کنید پس همان چوب\nسوختن گرفت پس معلوم شد که این\nگاس یعنی بخار آکسیجن است مگر نی که\nسرخ گل دار د برابر حرارت داده\nبروید حتی که در وی هیچ نماند یعنی قدری"}
{"book": "adl0842", "page": 121, "text": "۱۳۲\nحصه او اکسیجن شود و کمی سفید بر قد ارشی\nشود که در نی جمع شود حالا این را دریافت\nکنید که همین بر قد ارشی چیست باین طور\nدریافت شده میتواند در آن وقت که از\nسرخ گل بالکل برآید چراغ مذکور را پس\nکنید و خمدار نی را مبعه سپر تنگ او جدا\nکنید مبادا از راه او آب ظرف غنچه\nبالا نیاید باز که نی سرد شود درو که سفید\nبر قد ارشی چسبیده از نوک چوب\nجدا کنید بیرون خواهد برآمد پس خواهد\nدید که آنها یک قطره های شی مایع اند"}
{"book": "adl0842", "page": 122, "text": "۱۳۳\nشما میدانید که این کدام شی است سیماب است\nو این هم یک معدنی شی است- ازین\nتجربه معلوم شد که در شیشه که گل سرخ\nبود از حرارت دادن دو مقررا اجزآ جدا\nجدا شدند یکی آن آکسیجن گاس و دیگر او\nسیماب شد خاصیت گل سرخ نهست\nاز هر جائی که بگیرید و حرارت دادید\nآکسیجن گاس او جدا خواهد شد و سیماب او جدا خواهد شد دوم\nنهست که از ین همیشه هر دو شیا یک\nاندازه خواهد برآمد و این گل را\nکه اکسید آف مرکری میگویند شیش"}
{"book": "adl0842", "page": 123, "text": "۱۳۴\nهمین است که او کیمیای مرکب اکسیجن\nوسیماب میباشد و شکل این گل مذکور را\nدیده کسی گفته نمی تواند که در و این هردو\nاشیا که از یکدیگر بالکل مختلف اند شامل\nخواهد بود مگر امر مذکور صرف بذریعه\nتجربه دریافت میشود و اگر گل مذکور\nدو صد و شانزده پوند باشد پس از و\nدو صد پوند سیماب خواهد بر امد و شانزده\nپوند اکسیجن گاس از تجربه مذکور این امر\nثابت شد که در هر کیمیای مرکب مقدار\nمفرد اجزای او همیشه یک میباشند"}
{"book": "adl0842", "page": 124, "text": "۱۳۵\nگاهی تبدیل نمیشود سمی و پنجشم اشیای\nمعدنی از ساخته شدن اکسڈ گران قیمت\nمیشوند تقریبا هر قسم اشیا مانند گل یا سنگ\nکه سخت میباشد در ان همه اکسیجن گاس\nهمراه شئی دیگر مخلوط میباشد پس این\nهمه مرکب با اکسڈ اند مثلاً همه معدنیها\nآهن۔ مس۔ نقره۔ قلعی۔ وسرب\nوغیره مانند سباب همراه اکسیجن شامل شده\nاکسڈ تیار میشوند و اکسڈ هر یک معدنیات\nازین خالص معدنیات همیشه وزنی میباشد\nچرا که در و اکسیجن هم شامل میباشد"}
{"book": "adl0842", "page": 125, "text": "۱۳۶\n\nو درین کمی وزن هم میباشد\nتجربه سی و یکم\nبرای علم آورتی این امر یک خردی\nمغناطیس بشکل نعل بگیرید و هر دو سرآ\nاو را در میده آهنین بمالید بوره آهن در و خواهد\nچسپید و حالا شکل او مانند یک خورد\nبرس خواهد شد همان طوریکه از شکل\nبیست و چهارم ظاهر ست بعد ازان\nبیک طرف ترازو همین نعل را آویزان\nکنید و بدیگر طرف تر از وسنک ہای\nوزن نمودن مانده وزن کنید و باز"}
{"book": "adl0842", "page": 126, "text": "۱۳۷\nیک لمپ یا چراغ را روشن کرده زیر\nنعل بمانید فوراً براده آهن درخواهد گرفت\nحال چوره آهن یا براده آهن همراه هوا\nآکسیجن شامل شده آکسد آهن تیار میشود\nهمین را زنگ مینامند اگر بر سرهای\nمقناطیس که بشکل نعل است بسیار براده\nآهن چسپیده باشد پس میزان ترازو\nبرابر نخواهد ماند بلکه سمت مقناطیس زیر\nخواهد آمد چرا که از براده آهن وزن زنگ\nآهن بسیار اضافه میباشد سی و ششم\nدر گل های زمین و سنگ ها معدنیات"}
{"book": "adl0842", "page": 127, "text": "۱۳۸\nشامل میباشد اول ازین دو تجربها\nکرده اید و دیدید که از گل یک شی سفید\nبرقدار برامده بود چونکه بدیگر گل ها هم\nمعدنیات شامل میباشد ازین یک\nدو تجربه دیگر هم کردن بایدست تا که این\nحرف بخوبی تحقیق شود\nتجربه سی و دویم\nیک خورد قلم نیل توتیا بگیرید و در یک\nخورد شیشه همراه آب گرم حل کنید-\nو تیغ کدام برقدار چاقو یا دیگر برقدار\nآهن را درین آب نیلگون انداخته-"}
{"book": "adl0842", "page": 128, "text": "۱۳۹\nبعد از نیم دقیقه بکشید رنگ همان آهن\nکه او سرخ رنگ خواهد شد و اگر این\nسرخی را بر جائی بسائید پس رنگ او\nمثل مس بر قدار سرخ خواهد شد\nو باز آهن مذکور را در همین عرق نیل گون\nعرصه بیند از ید رنگ نیلی او خواهد رفت\nو رنگ مس برنگ گندم شکل ریگ\nزیر این عرق خواهد نشست و حالا اگر\nدر و کدام صاف شئی آهن بیندازید\nنه بر سر او رنگ سرخ خواهد آمد و نه دیگر\nرنگ ریگ سرخ بزیر عرق خواهد نشست"}
{"book": "adl0842", "page": 129, "text": "۱۴۰\nازین هردو حرفا معلوم شد و ثابت\nشد که هر قدر درین عرق مس بود همه علیحده\nشده ته نشین شد و حالا درو هیچ باقی نمانده\nتجربه سی و سویم\nلُدایسی تِت (شکر سرب) که از سفید سفید\nتکه های گل میباشد سه مثقال و سه نخود\nاو را در گلاس خورد که صاف باشد\nدر قدری آب بیندازید فوراً حل خواهد شد\nباز یک تکه جست گرفته در تار بسته کنید\nو دیگر سر تار را بیک چوب بسته کرده\nو چوب را بر سر گلاس باینطور بمانید"}
{"book": "adl0842", "page": 130, "text": "۱۴۱\n\nاگر جست در آب غرق شود و چوب بر سر\nگلاس مانده باشد و چند ساعت بهمین\nطور بمانید باین عرصه بر سر جست قلمهای\nسرب خواهد چسپیدند و شکل آن شجرنما\nخواهد بود که شکل بیست و ششم معلوم\nمیشود از این تجربه معلوم شد که در قلمهای\nلذایسی ٹٹ معدنیات سیسه باسرب\nشامل میباشد چهار دهم در بیان خاک\nسی و هفتم ذغال کدام شی است\nحالا کیفیت ذغال را بیان میکنم در ذغال\nکاربون میباشد چراکه در اول تجربه ها"}
{"book": "adl0842", "page": 131, "text": "۱۳۴\nبیان شده که ذغال یک شیء سوختنی است\nو وقتیکه او میسوزد همراه کاربون او از شامل\nشدن آکسیجن هوا کاربانک ایسد گاس پیدا\nمیشود در ابتدائی رساله نوشته شده که\nذغال از کانها می برآید و جای کانهای\nآن در زیر زمین بسیار عمیق میباشد و جائی\nکه عمیق نباشد از ین این قدر سوالها پیدا میشوند\nذغال کانی در زیر زمین بچه قسم پیدا شد\nدر ین کدام کدام شی شامل است کدام\nکدام چیز ازین برآمده میتواند او بکدام کار\nمی آید - در جوابهای این سوالها"}
{"book": "adl0842", "page": 132, "text": "۱۴۳\nبسیار نوشته میشود + اول در جواب\nسوال اول فکر کنیم یعنی این دریافت\nکنیم که ذغال کانی بکدام قسم پیدا شد حقیقت\nنیست که هر قدر ذغال از زمین می بر اید\nآن همه بقیه درختها ست که بکدام زمانه\nبر سطح زمین بودند و زیر زمین بقسمی نهان شدند\nدر صحت این حرف هیچ کلامی نیست مگر\nشاید بشما عجیب و حیرت انگیز معلوم خواهد شد\nلیکن اگر کان ذغال را کنده دید پس زیر\nغار و بالای او نقش های برگ و تنه افتاده\nمعلوم خواهد شدند ازین ثابت شد که ذغال\nکان"}
{"book": "adl0842", "page": 133, "text": "۱۳۴\nمذکور در خمتها بودند باز اگر ورق ذغال را\nتراش نمودید در وهم علامتهای نباتی\nصاف ظاهر خواهد شد حالا ببیند\nکه ذغال کدام شی میباشد و کدام شی\nاز و برآمده میتواند در ذغال کاربن\nمیباشد و اگر ذغال باینطور بسوزد\nکه از و شعله بر اید پس از و کاربانک اسید\nگاس می براید و اگر او باین قرار بسوزد\nکه غبارهای دود بر اید پس از سیاه دوده\nیا کاربن خواهد بر امد سوای کاربن دیگری\nهم در ذغال میباشد چنانچه در هیدروجن"}
{"book": "adl0842", "page": 134, "text": "۱۲۵\nهم میباشد سی و هشتم در بیان ساختن بخار از ذغال\nتجربه سی و چهارم\nقدری ذغال میده کنید و اورا در نی چلم\nانگریزی بیندازید و دهن او را همراه گل\nگل حکمت کنید و خشک کنید باز زیر چلم\nچراغ انگریزی یعنی لمپ بسوزانید بموجب\nشکل بیست و هفتم بعد کمی دیر از نی چلم\nدود زرد خواهد برآمد واگر همین دود را\nشمع نشان بدهید او فوراً خواهد سوخت\nو روشنی خواهد داد میدانید که این دود\nچیست بخار ذغال است مگر صاف نیست"}
{"book": "adl0842", "page": 135, "text": "۱۴۶\nدر کلکته و بمبئی شب روشنی بخار میشود\nاو هم همن بخار ذغال میباشد مگر صاف\nیکدیگر ترکیب کنید که دهن نی را در آب\nغرق کنید حباب های بخار از آب خوا\nبر امدند یک ننی امتحانی از آب پر کرده\nمعکوس بر سر او بمانید حبابهای\nبخار در نی امتحانی پر شد حالا شمع را\nدر دهن نی بمانید بخار خواهد سوخت\nدر این گاس کاربون یا دوده شامل\nمیباشد اگر بخواهید این را جدا کرده\nمیتوانید موجود بودن آن بانطور هم ثبات"}
{"book": "adl0842", "page": 136, "text": "۱۳۷\n\nمیشود وقتیکه این بخار میوزد ازین\nکاربانک ایسڈکاس می براید بذریعه\nآب چونه امتحان او را کرده میتوانید\nسوای کاربون به بخار ذغال هیدرو\nجن هم میباشد ثبوتش اینست هروقتیکه\nبخار ذغال میوزد بر سر او یک یک\nخشک و صاف گلاس بگیرید بعد از\nکمی دیر بر سطح اندرونی گلاس قطره\nآب پیدا خواهد شد ند ازین عمل شما\nخواهید دانستید که هیدروجن ذغال همرا\nآکسیجن هوا شامل شد و از و آب پیدا شد"}
{"book": "adl0842", "page": 137, "text": "۱۳۸\n\nدر رسالهٔ ابتدائی بیان کرده شده که\nبخار ذغال نه رنگ داشته میباشد و\nنه بنظر می آید و از هوا سبک میباشد اگر\nنزدیک شمع آورید سوختن خواهد گرفت\nبرای ثابت کردن خاصیت‌های آن\nکدام کدام تجربه بعمل آوردن باید است\nبالا بیان نمودیم که بعض شهرهای\nکلان مثلاً کلکته و بمبئی در شب چه بازار و\nچه خانه‌ها همه جای روشنی همین بخار میباشد\nو از هزارها من ذغال که حوض‌های آهنی را\nپر کرده بموجب قاعدهٔ مذکوره چلم میکشند"}
{"book": "adl0842", "page": 138, "text": "۱۲۹\n\nو اگر گل را که بر سر چلم مذکور گل حکمت کرده\nبودید بعد از کار گرفتن اور اکنده بر کنید\nدر و صرف قدری ذغال برنگ خاکی\nخواهد بر امد و همین خالص کاربون ذغالست\nکه باقی مانده است در ذغال هر قدر دیگر\nکاربون بود او بمعه هیدروجن اکسیجنا\nو آب و روغن تیار شده بر امد درین\nمقام این حرف هم لایق یا د داشیست\nکه وقتیکه ذغال را حرارت میدهند -\nیا در بهبکه می کشند بموجب تجربه مذکور\nپس این هر سه اشیا ها پیدا میشوند ذعال"}
{"book": "adl0842", "page": 139, "text": "۱۵۰\nیک قسم نمی باشد بعض قسم او برای ساختن\nبخار خوبست و بعض او خوب نمی باشد\nچرا که در بعض او کاربون بسیار میباشد\nو ہیدروجن بسیار کم و در بعض او\nاینقدر فرق نمیباشد ازین سبب ازو\nبخار کم می بر اید و ذغال سوخته بسیار میباشد\nو از ذغال بدون بخارها دیگرشی ها هم\nبر امده میتواند مثلاً یک روغن که بریسما نها\nو به تورهای ماهی شب که آب شور\nاورا بوده یا کمزور نکند و دو قسم رنگها\nیعنی ارغوانی و سوسنی هم از ذغال می آید"}
{"book": "adl0842", "page": 140, "text": "۱۵۱\nمگر ترکیب ساختن او باین قرار حالا بفهم\nشما نخواهد آمد سی و هشتم فایده ذغال\nاز ذغال اینقدر کار می بر اید که بیان او\nبکم الفاظ ها ادا نمیشود اگرچه در هندوستان\nهم کانهای ذغال قریب رانی گنج و در\nوسط هند نز دیک دریای و ردا برامده\nو همین ذغال در کاری ریل بسیار کارمند است\nمگر در انگلستان از ذغال اینقدر کار می آید\nکه اگر کانهای ذغال در انجا نمی بود پس\nاو را امروزه روز شاید این ترقی و رونق\nنصیب نمی شد چراکه فروغ انگلستان چرخ"}
{"book": "adl0842", "page": 141, "text": "۱۵۲\nاز تجارت است و تجارت آنجا از پیدا\nوار قدرتی نیست بلکه صناع آنجا بهزارها\nقسم اشیا را ساخته بدیگر ملک ها میفروشند\nو دار و مدار کارخانه ها صرف بر ذغال است\nکه بسیار می برآید و ارزان فروخته میشود\nسوای این انگلستان بسیار سرد ملک است\nدر آنجا بدون آتش گذران نمیشود و جنگل\nهم ندارد که چوب بسوزانند پس اگر کانهای\nذغال نمی بود پس بسردی آرام در کنار\nزندگی هم دشوار بود ذغال یکدیگر کار مهم\nمیدهد که انتظام مال تجارت بقرار واقعی"}
{"book": "adl0842", "page": 142, "text": "۱۵۳\nنشود تجارت هیچ ملک بسر آمده نمی تواند\nو آن بنتظام بردن و آوردن مال\nتجارت صرف ریل و جهاز های دخانی\nاند و دارو مدار هر دو بر ذغال است\nپس مثل برطانیه ملک که در جزیره است\nاگر ذغال نمی بود پس تجارت از دیگر ممالک\nو آمد و رفت بسیار مشکل می شد در خاص\nضلع های انگلستان که کانهای ذغال دارند\nکارخانه های آنجا بسیار فروغ دارند و بیشمار آدم\nکار می کند و در هر ضلاع که ذغال نیست\nکارخانه آنجا ها هم بی رونق اند و اینها"}
{"book": "adl0842", "page": 143, "text": "۱۵۴\n\nسبب مردمان آنجا بر دهقانی کردن و\nو زراعت گذران می‌کنند ببینید بدوا\nکانهای ذغال در ضلع لین لباسهای\nنخی و در جنوبی ویلز کارخانهای آهن بسیار\nکلان کلان اند و در ضلع یارک لباسهای\nپشمی بکثرت ساخته میشود مگر در اضلاع\nکنٹ و ایسکس و سسکس که در انجا ذغال\nکان نیست ازین سبب در انجا هیچ کار\nخانه مشهور نیست و مردمان آنجا اکثر\nزراعت می‌کنند و بز و گوسفند\nو گاو و نرگاو و غیره نگاه داشته گذران\nمی‌کنند"}
{"book": "adl0842", "page": 144, "text": "۱۵۵\nپانزدهم خاک چهلم بخار ذغال\nو روشنی او در تجربه بخار ذغال کوشش\nکنید که احوال روشنی و شعله او معلوم شود\nتجربه سی و پنجم\nاگر تجربه هجدهم را بغور دیدید معلوم خواهد شد\nکه روشنی ہیدروجن گاس کمزور میباشد\nو از بخار ذغال تیزتر میباشد بسبب این را\nدریافت کنیم لمپ بنین که در و بخار\nمیسوزد و بزیرین حصه او شکاف ها میباشند\nآنها را از انگشت های خود بند کنید رو شعلہ\nتیز خواهد شد و اگر باز انگشت های خود را"}
{"book": "adl0842", "page": 145, "text": "۱۵۶\n\nپس کیندر روشنی کمروز خواهد شد و شعله\nاو نیلگون خواهد شد سببش نیست که وقتیکه\nبسیار باریک باریک ذره‌های کاربون\nدر شعله منتشر میشوند در انوقت او روشن\nمیشود و شعله او نیلگون میباشد و ثبات\nشدن این امر باین طور میشود که بر وقت\nروشن شدن شعله بر یک کاغذ سفید\nچند لمحه گرفته باشید بر و دود جمع خواهد شد\nاگر بر شعله نیلگون کاغذ سفید گرفتید اصلا برود\nدود جمع نخواهد شد اصل نیست که بر وقت\nشعله روشن که ماده میور دا و قرار واقعی"}
{"book": "adl0842", "page": 146, "text": "۱۵۷\nنمیشود ازین سبب کاربن یا دوده\nبذریعه سخت ذرها ازین ماده علیحدہ شدہ\nبشعله منتشر میشوند و از ان روشنی پیدا\nمیکنند و بر خلاف این وقتیکه رنگ شعله\nنیلگون میباشد در انوقت این صورت\nمیباشد که بر سمت زیر آله بر مقام دو برپیکو\nاو که گرد کرد روزن ها اند از اندرون\nآنها هوا بزور داخل شده همراه بخار\nذغال شامل میشود و کاربن بخار را\nیکدم میسوزاند پس کاربن تاسر چراغ\nنمیرسد که بر شعله رسیده روشنی پیدا می کند"}
{"book": "adl0842", "page": 147, "text": "۱۵۸\n\nتجربه سی و ششم\nدر شعله عام شمع یا چراغ که مختلف حصه ها\nمیباشند آن قابل غور اند و ازین بشما\nبسیار معلومات خواهد شد چراغ که میسوزد\nشعله او را بغور بیینید سه حصه ها معلوم\nخواهد شد اول از همه بلند یک طبقه\nنیلگون میباشد و این بشکل نظر می آید و در آنجا\nماده شی سوختنی بالکل سوخته دویم در میان\nاو یک تیز روشن طبقه میباشد و از طبقه\nروشن ماده سوختنی او دوده علیحدہ می کند\nو روشنی میدهد مگر ماده بخوبی نمیسوزد."}
{"book": "adl0842", "page": 148, "text": "۱۵۹\n\nسوم اندرون گل شعله یا میانه شعله\nیک سیاه مخروط میباشد و آن از ان بخار\nمی برآید که شمع پیدا میشود و مگر هنوز نسوخته\nو کیفیت هر سه طبقه ها از شکل بیست و نهم\nظاهر میشود و باید دانست که شمع گویا کارخان\nخورد بخار است موم شمع یا چربو یا تیل\nآن ماده است که ازو گاس سوزنده یعنی\nبخار سوزنده کشیده میشود پلیتۀ نخی که بروموم\nیا چربو پیچیده میشود یا ملته منه که درمیان\nتیل افتیده میباشد تنها گو به کار اند که\nدرو ازین موم یا چربو یا تیل صرف بخار سوزنده"}
{"book": "adl0842", "page": 149, "text": "١٦٠\nکشیده میشود و بر سر آن و سمت بیرون\nهمان بخار میسوزد بالا مذکور شد که\nسوم حصه شمع که زیرین حصه او باشد و سیاه\nرنگ میباشد و همان بخار میباشد که\nبحصه سوم نسوخته امتحان او باین قرار\nکرده میشود که یک خمدار نی را بسیاه طبقه\nشعله بگیرید آن ناسوحته بخار ازین نی مذکور\nگذشته به دیگر سر نی رسیده بیرون خواهد\nبرامد و اگر بخواهید او را روشن کرده\nملاحظه کنید چهل و یکم کانهای ذغال\nکه آتش گرفته می پرند و ازین نقصان اکثر"}
{"book": "adl0842", "page": 150, "text": "۱۶۱\nذی حیات میشود سبب آن چیت و تدارک آن بچه قرار کرده میشود ـ هر جائیکه کانهای ذغال میباشند از انجا یک قسم بخار ذغال پیدا میشود که او را آتشی بخار مینامند خاصۀ این بخار اینست که هر وقتیکه هوا با این بخار شامل میشود و شمع نزدیک او میباشد پس فوراً در میگیرد و مثل باروت می پرد و کان کن ها را هلاک میکند چونکه در کانهای مذکور بسیار تاریکی میباشد ازین باعث بدون شمع ذغال کندن و بیرون آوردن دشوار است لاچار"}
{"book": "adl0842", "page": 151, "text": "١٦٢\nشمع روشن اندرون کان می برند\nپس از و بخار برآمده و همراه هو اشامل\nشده یکدم در گرفته میسوزد و ازین بسیار\nجاندار ها تلف میشوند برای او یک قندیل\nامن ساخته شده\nتجربه سی و هشتم\nنازک تکه جالی که از سیم ساخته میشود گرفته\nبر کدام شمع بخار یا بر آتش بمانید باز بخار\nبکشید و بر سر همین جال از شمع روشن\nکنید و بعد ازین جال سیمی را از سر آله یا لمپ\nمذکور چنانچه بالا دارید موجب شکل سی ام"}
{"book": "adl0842", "page": 152, "text": "١٦٣\nشعلۀ شمع از میان جال سیمی میگذرد میدانید\nکه سببش چیست وجه آن نیست که تا حرارت\nبخار داده نشود او نمی سوزد و حالانکه\nدر میان او جال معدنی حائل است و خاصۀ\nمعدنیات است که حرارت را از قریب\nشیئی خود جذب میکند از همین سبب بر سر\nجال مذکور که شعله است همان میسوزد\nو زیر او که بخار است حرارت او بسبب\nجال معدنی گاهی باین درجه نمی رسد\nکه او در بگیرد پس جال سیمی گویا حد فاصل\nمیشود دوم تصویر شکل سی ام را ملاحظه"}
{"book": "adl0842", "page": 153, "text": "۱۶۴\nکنید که در و یک جال همان قسم در چهارگرد\nشمع یا قندیل مدور است و شعله صرف اندرون\nاو روشن است بیرون جال برامد نمیتواند\nوهوا از اندرون جال رسیده قندیل را\nغذا میدهد و از گل شدن باز میدارد\nازین سبب به امن تمام در کانها روشنی\nمیباشد و نام آن قندیل قندیل امن است\nو اگر این قندیل را گرفته در کان ذغال\nپائین شود و در انجا همان آتشی بخار اگر\nباشد هرگز آتش گرفته نمیسوزد چرا که شعله قندیل\nبیرون جال نمیرود قندیل امن زندگی هزاران"}
{"book": "adl0842", "page": 154, "text": "۱۶۵\n\nمردمان را در امن نگاهداشته است در شکل\nسی ام تصویر همین قندیل است یعنی فانوس\nبافتگی سیم است که در و شمع میسوزد زیر او\nیک ظرف برنجی است که در و تیل میباشد\nدرین فانوس مذکور در مابین او\nمانده شده محکم کرده شده است این\nتجربه ثابت شد که از یک روز روشن آیات\nاصول علم زندگی هزارها آدمها\nمحفوظ ماند و ذغالهای معدنی\nکه بدون او هزار ها کارخانه جات\nموقوف میشدند بذریعه این مخوف خطر"}
{"book": "adl0842", "page": 155, "text": "١٦٦\n\nکشیده میشوند شانزدهم اشیای مفرده و مرکبه\nچهل و دویم از تجربه های مذکوره بالا حقیقت\nهای بعض عام اقسام اشیای ارضی معلوم\nشده اند مگر محقق های علم کیمیائی دیگر هم بسیا\nتجربه ها کرده اند و احوال ترکیب زمین\nبسیار معلوم کرده اند در علم کیمیا هر چه معلوم\nمیشود از روی تجربه و امتحان میشود چنانچه\nکار محقق های این علم همین است که هر چیز را\nکه بیابند در نسبت خواص آنها تجربه\nو آزمایش کرده دریافت کنند که او از\nکدام کدام اشیا مرکب اند و دران کدام"}
{"book": "adl0842", "page": 156, "text": "١٦٧\n\nکدام ماده شامل اند غرض علمای کیمیا\nکل اشیا را خواه از هوا برآمده باشد\nخواه از آب و خواه از زیر زمین خواه\nاز جمادات پیدا شده باشند خواه از نباتا\nخواه از حیوانات همین طور بتجربه خود آورده\nاند و دریافت کرده اند که همه چیزها که\nبتجربه آمده اند دو کلان اقسام آنها شده\nمیتواند اول اجسام مفرده یا عناصر یعنی\nآن اشیا که از و غیر شی برامده نتواند\nدویم اجسام مرکبه یعنی از ان اشیا که دو\nیا زیاده مختلف اشیا برآمد بتواند"}
{"book": "adl0842", "page": 157, "text": "١٦٨\n\nچهل و سوم مثالهای این هر دو\nاقسام جسم آنها خیال کنید اول از بخارها\nمفرد و مرکب بخار ها را ببینید اکسیجن\nگاس مفروشی است ازین دیگر هیچ\nبرآمده نمیتواند همین طور ہیدروجن گاس\nهم یک عصر است مگر بخار ذغال که\nاحوال او مذکور شده مفروشی نیست\nبلکه مرکب است چرا که ازین دو مختلف\nاشیا برامده میتوانند یکی از ان کاربن\nیا دوده دوم آن ہیدروجن گاس\nهمین طور کاربانک ایسڈ گاس هم مرکب است"}
{"book": "adl0842", "page": 158, "text": "١٦٩\n\nمثال آن اول که نوشته ایم که آن از\nکاربن و اکسیجن مرکب اند\nحالا بیان آب گین اشیا را میکنم سیماب\nمفرد شی است و ازین هیچ شی دیگر\nنمی برآید آب مرکب شی است در آب\nدو عنصر اند یعنی اکسیجن و هیدروجن بخارا\nداخل اند و بدانید که مانند شیای گین\nمفرد و مرکب در سخت اجسام یعنی ٹهوس\nهم مفرد و مرکب دارند مثلاً سرخ اکسید\nسیماب که ٹهوس یعنی سخت شی است\nمرکب است چرا که درو سیماب و اکسیجن"}
{"book": "adl0842", "page": 159, "text": "۱۷۰\nشامل میباشد کهریا یعنی گل سفید هم مرکب شیئی است\nچرا که ازو هم کار بانک ایسڈ و چونه می براید\nهمین طور نمک طعام هم مرکب شی است که\nچراکه ازو یک قسم بخار که کلورن می نامند\nوزرد رنگ بخار میباشد و دیگر معدنیات سودیم\nکشیده میتوانیم نیل توتیا هم مرکب است\nچرا که در وسخ مس و تیزاب کبریت\nهم شامل است مگر کبریت و کاربن و فاسفوریس\nو مس و آهن ونقره وطیلا و دیگر بسیار سخت\nعنصر اند یعنی از انها اهل کیمیا هیچ شی کشیده\nنمیتوانند و نه از انها عصری از کدام دیگر"}
{"book": "adl0842", "page": 160, "text": "۱۷۱\n\nعنصری ساخته میتوانند چهل و چهارم اهل\nکیمیا بر اشیای گرد و پیش خود تجربه کرده\nکرده این دریافت نموده اند که هر شی\nکه بر سطح زمین یا بر سر زمین یا زیر زمین موجود\nاند از شصت و هفت اجسام مفرد عناصر\nاز یک یا زیاده عناصر ساخته شده اند\nاز ین مفرد شیا بعض بشکل بخار یافته\nمیشوند مثلاً آکسیجن و بعض بشکل مائع\nیعنی اشیای آب گین مثلاً سیماب و اکثر\nتهوس یعنی اشیای سخت مثلاً کبریت\nو آهن از ین شصت و هفت"}
{"book": "adl0842", "page": 161, "text": "۱۷۲\n\nعناصر بسیائی آن بدنیا یافته میشود و به افراد\nتمام میباشند و بحالت مفر د هم یافته میشوند\nو به دیگر عناصر هم شامل شده یافته میشوند\nمثلاً اکسیجن در هوا بطور آزادانه بشکل نجا\nموجود است و در آب همراه هیدروجن\nگاس شامل است یعنی هیدروجن گاس\nاو شامل شده آب تیار شده است\nهمین طور همراه دیگر عناصر شامل شده\nآکسید او ساخته میشود ازین شصت و هفت\nعناصر این طور هم اند که بسیار کم دست\nیاب میشوند سوای چند مقامات دیگر پیچ"}
{"book": "adl0842", "page": 162, "text": "۱۷۳\nجای پیدا نمی شود مگر آنها عموماً بدیگر صنعتها\nکار نمی آیند گر هر قدر کمیاب و غیر مستعمل\nچرا نباشند باز گفته نمیتوانیم که آنها بیفایده\nو بیحقیقت اند لیکن درین مختصر رساله صرف\nگنجایش همین عناصر بود که ذکر کرده شد\nو بکثرت پیدا میشوند برای سهولیت همه\nعناصر ها بدو قسم تقسیم کرده شده اند اول\nآنکه اشیای معدنی اند مثلاً آهن مس نقره\nطلا دویم آنکه معدنی نیست مثلاً اکسیجن\nکاربن کبریت در شکل این هردو اقسام عناصر\nکه فرق میباشد آن از دیدن نمونه همین عناصر"}
{"book": "adl0842", "page": 163, "text": "۱۷۴\nفورا معلوم خواهد شد آن عناصر که معدنی نیستند\nآن در شمار صرف پانزده اند و آنکه معدنی اند\nآن بشمار پنجاه و دواند عنصرهای هر دو قسم که\nزیاده تر بکار آمد اند فهرست آن مفصل ذیل است\nعناصر که معدنی نیست آنعناصر که معدنی اند\nآکسیجن - هیڈروجن\nنیتروجن - کاربون\n- کلورن\nکبریت - فاسفورس\nسلی کان\nآہن - طلا\nایلوی نیم - گال سیم\nمیکنیشیم - سوڈیم\nپوٹاسیم - مس\nجست - قلعی\nسرب نقره سیماب"}
{"book": "adl0842", "page": 164, "text": "۱۷۵\nازین شصت و هفت عصر با خواص\nهریک جدا جدا اند که از ان آنها شناخنه\nمیشوند و تمیز کرده میشوند مگر بعض آن\nهمشبیه و همخواص میباشند مثلا قلعی\nو سرب خواص این هردو اینقدر یکسان اند\nکه از اکسیجن و هیدروجن هم انقدر\nمشابهت ندارند وقتیکه این دیده\nمیشود که از ترکیب عناصر بکدام قسم\nمرکب اشیا ساخته میشوند پس دریافت\nمیشود که در هر عناصر که اختلاف بغایت\nدرجه است در همان اتحاد میباشد"}
{"book": "adl0842", "page": 165, "text": "۱۶۶\n\nو اشیای مرکب پیدا شوند مثلا از آمیزش قلعی\nو سرب اینطور مرکب شی ساخته نمیشود که صالی\nخواص او ازین هر دو معدنها مختلف باشند\nمگر آکسیجن و هیدروجن بخارها که از یکدیگر خود بالکال\nمختلف اند از آمیزش آنها آب تیار میشود\nغرض این قاعده کلیه است که هر اشیائیکه\nباین نهایت کم مشابهت داشته باشند در\nکیمیائی اتحاد بغایت آسانی میشود\nهفدهم آن عناصر که از قسم اشیای معدنی\nنیستند چهل و پنجم عناصر که\nمعدنی نسبت و کثرت موجود اند قهر"}
{"book": "adl0842", "page": 166, "text": "۱۷۷\nآنها سابق نوشته شده است حالا خاصیت\nآنها را ترتیب وار بیان کرده میشود\nآکسیجن یک بخاریست که نه رنگ دارد\nو نه مزه یا ذائقه دارد و نه بنظر می آید و این\nبخار باعتبار حجم اندازه ایست که\nیک حصه گاس مذکور میباشد و چهار حصه\nنیتروجن هوا ازین هر دو بخار بآمده است\nمگر آمیزش آن آزادانه است یعنی آنها\nمابین خود اینطور خلط و ملط نیست که علیحده\nشده نتواند آکسیجن سوای یک عنصر همراه دیگر\nهمه عنصرها شامل میشود و ازین آمیزش"}
{"book": "adl0842", "page": 167, "text": "۱۷۸\nهر شیئکه پیدا میشود آنرا اکسد مینامند\nهران وقت که آکسیجن همراه دیگر عنصر\nشامل میشود حرارت پیدا میکند و اکثر\nاوقات روشن هم میشود وقتیکه اینطور\nمیشود پس میگویند که آن شی میسوزد آکسیجن\nهر قسم خاک یا گل و سنگ و ریگ و\nدر معدنیات میباشد در زمین از نصف\nزیاده وزن آکسیجن است سوای این برای\nهر جاندار بودن آکسیجن ضرور است چرا\nکه او همراه نفس اندرون هر جاندار\nداخل میشود و همراه کاربن ناکاره خون\nشامل"}
{"book": "adl0842", "page": 168, "text": "۱۷۹\nشامل شده خون را صاف میکند در جسم جاندارا\nکه حرارت بکارست آن بذریعه همین طریقه\nحاصل شده میباشد بسیار اشیای مرکب\nاینطورست که اگر آنها را حرارت داد\nشود خالص اکسیجن برامده میتواند چرا که درانها\nموجود میباشد مثلاً اگر اکسید سیماب را\nدر شیشه نل گرم کنند یا کلوریٹ پوٹاس را\nدر شیشه گرمی برسانند پس از و خالص\nاکسیجن پیدا میشود و امتحان مذکور باین قرار\nشده میتواند که اگر در نل یا شیشه مذکور\nلکه چوب سوخته بنیدازند پس او سوختن"}
{"book": "adl0842", "page": 169, "text": "۱۸۰\nخواهد گرفت و شعله خواهد برآمد در تجربه\nسی ام کشیدن اکسیجن و طریقه آن بیان\nکرده شده است اگر بسیار کشیدن منظور\nباشد پس سه مثقال و سه نخود کلوریت پوتاس\nمیده کنید و درین سیاه اکسید کینیز انقدر\nحل کنید یا مخلوط کنید که همه سیاه شوند\nباز او را در یطور شیشه بیندازید که سرپوش\nاو شگاف داشته باشد و درین سوراخ\nمذکور یک نل شیشه که خمدار باشد از\nپائین او گذشته باشد بعد از این شیشه\nمذکور را بر سر یک سه پایه مانده آهسته اهسته"}
{"book": "adl0842", "page": 170, "text": "۱۸۱\nگرم کنند اکسیجن گاس را که اندرون پیدا\nشده از راه نل میگذر دآنرا بموجب تجربه\nنوزدهم در بوتل ها پر کرده بروید حالا شما\nچهار عمل نشان داده میتوانید اول یک\nاین قسم شمع بگیرید که شعله او گل شده با\nو پلیته او سرخ باشد و همین شمع را در سیم\nبسته کرده در بوتل اکسیجن بیندازید شمع\nباز روشن خواهد شد واگر در وصف\nآب چونه انداختند ثابت خواهد شد که دو\nکاربانک ایسڈ گاس پیدا شد\nدوم اگر در اکسیجن سرخ ذغال انداختند"}
{"book": "adl0842", "page": 171, "text": "۱۸۲\n\nپس شعله روشن خواهد خاست و از وهم\nکار بانگ اسیڈ گاس پیدا خواهد شد\nسوم اگر در یک قاشقی کمی کبریت را\nآب کرده و سوختانده در همان اکسیجن انداختند\nپس از و روشن شعله های نیلگون خواهد\nبر آمدند چهارم اگر یک تکه فاسفورس را\nکه خشک باشد در یک قاشق مانده سوختانده\nو باز او را در اکسیجن گاس انداختند\nپس انیقدر روشن خواهد شد که نگاه خود را\nطرف او گرفته نخواهید توانستند اگر خواهید\nاین هم دریافت کرده میتوانید که از سوختن"}
{"book": "adl0842", "page": 172, "text": "۱۸۳\nکبریت که بیرنگ بخار پیدا میشود و از سوختن\nفاسفورس که سفید دود ظاهر میشود\nاین هر دو از اقسام تیزاب اند و ثابت\nشدن آنها بدینقرار میشود که اگر در\nبوتلهای آنها کمی نیلگون عرق لٹمس\nانداختید پس او برنگ سرخ خواهد شد\nچهل و ششم ہیڈروجن هم یک\nبیرنگ و غیر مرئی و بیذایقه بخار است\nو این در هوا بطور آزادانه شامل نیست\nمگر در آب همراه آکسیجن بطور کیمیائی\nشامل میباشد از آب بچند طریقه برآمده"}
{"book": "adl0842", "page": 173, "text": "۱۴۴\nمیتواند چنانچه تجربه دوازدهم و چهاردهم\nرا ملاحظه کنید و بخند طریق ثابت شده\nمیتواند که هر وقتیکه این میسوزد پس\nدر هوا سوختن او آب پیدا میکند\nہیڈروجن همراه چند دیگر عنصر ہا ہم مرکب\nمیباشد مثلاً همراه کاربن شامل شده\nمارش گاس یعنی بخار دلدل پیدا میکند\nو مذکور را آتشی بخار هم میگویند و\nمذکوره بخار در کانهای ذغال هم میباشد\nہیڈروجن گاس در هر یک تیزابها\nهم میباشد مثلا در تیزاب شور و کبریت"}
{"book": "adl0842", "page": 174, "text": "۱۸۵\n\nونمک میباشد واین گاس یعنی بخار از همه اشیا\nکرده سبک تر میباشد هوا از ین چهارده نیم\nدرجه وزنین تر است از همین سبب غبارها\nکه برای پریدن میسازند در و هیڈروجن\nگاس پر میکنند چهل و هشتم نیٹر روجن\nهم بیرنگ و غیر مرئی و بیذائقه بخار است\nو این در هوا آزادانه موجود است و اگر\nدر هوا آنکه فاسفورس بسوزانید پس اکسیجن\nاین هوا از نیٹر روجن جدا خواهد شد مثلا\nدر ششم تجربه دیده اید و همین بخار در چند\nمرکب اشیا هم میباشد چنانچه شوره در تیزاب"}
{"book": "adl0842", "page": 175, "text": "١٩٦\n\nشوره و نوشادر ( ) هم میباشد و در گوشت\nهر جاندار هم میباشد نئیر روجن همراه اجسام\nبه آسانی شامل نمی شود آن معمل شی است\nنه خود میسوزد و شی را در سوختن میدهد و\nنه در تنفس حیوانات بکار می آید مگر در زهر\nهم نیست و جاندار که بسبب بند بودن درام\nمفقود میشوند خوب سبب آن نیست که آنها\nآکسیجن نمیرسد ازین سبب نفس آنها بند میشود\nنیتروجن را که همراه ہیدروجن شامل کنند\nامیونیا ساخته میشود اگر نتروجن را همراه آکجن\nو ہیدروجن شامل کنید پس تیزاب شوره"}
{"book": "adl0842", "page": 176, "text": "١٨٧\n\nساخته میشود\nتجربه سی و هشتم\nتیزاب شوره باین قسم به آسانی ساخته میشود\nکه سه مثقال و سه نخود شوره را میده کرده در\nعرق کش شیشه بیندازید و بر سر او همانقدر\nتیزاب کبریت بپاشید بعد از ان زیر\nعرق کش چراغ انگریزی مانده گرم کنید\nدهن عرق کش را در یک شیشه بمانید\nو همان شیشه بوتل را در آب بگذارید\nکه سرد باشد حالا هر قدر تیزاب که از\nعرق کش بر آمده آن همه در همین شیشه"}
{"book": "adl0842", "page": 177, "text": "۱۸۸\nبوتل جمع شده خواهد رفت و به لمحه یک\nعرق زرد رنگ در و جمع خواهد شد\nو همین را تیزاب شوره می نامند بسیار\nترش و تیز میباشد چنانچه اگر قطره بحسم انسان\nبریزد پس داغ زرد و زخم میشود و وقتیکه\nاین را همراه عرق لٹمس نیل رنگ شامل\nمیکنند بسبب ترشی تیزاب رنگ او\nسرخ میشود لیکن اگر در کدام الکلی مثلاً-\nدر کاسٹک پوٹاس که خاصیت او\nانیست که سرخ لٹمس را نیل رنگ میسازد\nاگر حل کرده یا انداخته شود پس کلیه خواصها"}
{"book": "adl0842", "page": 178, "text": "۱۸۹\n\nتیزاب می برد و امتحان او باین قرار میشود\nکه در قدری تیزاب شوره رنگ نیل\nرنگ لتمس شامل کنید فوراً سرخ خواهد شد\nو باز در قدری عرق کاستک پوٹاس\nمیندازید باز رنگ عرق نیل گون خواهد شد\nچرا که پوٹاس اثر تیزاب شوره را گم کرد\nباز اگر همین آب را در ظرف چینی انداخته\nخشک کردید و جوش دادید پس یکسفید\nنمک یعنی شوره باقی خواهد ماند شی که از\nتیزاب شوره و از کیمیائی آمیزش پوٹاس\nپیدا شده و در ساختن تیزاب شوره"}
{"book": "adl0842", "page": 179, "text": "۱۹۰\nاول همان شی کار آمده بود اگر قدری\nاز همین نمک خوب گرم کرده در آب حل\nکردید پس حالا ازین عرق به سرخ لٹمس\nنیل رنگ خواهد شد و نیل رنگ سرخ\nازین معلوم شد که نمک مذکور بی تاثیر شد\nایسڈ یا تیزاب الکلی سالٹ یا نمک\nاز تجربه مذکوره بالا شما این حرفها دریافتید\nاول هر ان شی که در مزه ترش و تیز\nباشد و نیل رنگ عرق لٹمس را سرخ کند آن\nتیزاب است دوم الکلی آن شئی است\nکه سرخ لٹمس را نیل رنگ میسازد و اثر ایسڈ را"}
{"book": "adl0842", "page": 180, "text": "۱۹۱\nگم میکند سوم هر تیزاب که همراه الکلی شامل\nمیشود پس ازو یک غیر شی پیدا میشود که او را\nسالٹ یا نمک می گویند چهل و هشتم\nکاربن یک شئیوس یا سخت عنصرست\nذغال کاربن است صورتهای کاربن\nدیگر هم اند که از ذغال بالکل مختلف میباشند\nیک آن الماس که سخت جواهرست\nدوم آن نرم شی که در میان قلم سربی\nمیباشد که ازو نوشته می کنند و آنرا\nگریفانٹ می گویند غرض این هر سه اشیا\nیعنی ذغال و الماس و گریفانٹ که باهم"}
{"book": "adl0842", "page": 181, "text": "۱۹۲\nاینقدر مختلف اند دراصل از روی کیمیا\nیک عنصراند و ثبوت آن نسیت که بهمان\nقسم که ذغال را در آکسیجن سوختاندن کار\nبانک ایسدگاس پیدا میشود بهما نصورت\nبسوختاندن گریفا نت یا الماس هم\nکاربانک ایسڈ می برآید و خالص کار\nبودن بودن این هر سه اشیا باینقرار معلوم\nمیشود مثلاً این هرسه اشیا را اگر دوازده\nدوازده رتی گرفته علیحده علیحده سوزانند\nپس از هر یک آن برابر مقدار کاربانک\nایسدگاس خواهد برآمد یعنی چهل چها"}
{"book": "adl0842", "page": 182, "text": "۱۹۳\n\nرتی از هر یک حاصل خواهد شد. پس\nثابت شد که اگرچه ذغال و الماس و\nگریفانت بدیدن بالکل مختلف اند لیکن در حقیقت\nیک کیمیائی عصر یعنی کاربن اند بدنیا هر قدر\nنباتات و حیوانات اند ضرور در انها کاربون\nمیباشند به بینید ذغال که کاربون ست\nاکثر از چوب تیار میشود و در و شکل و نمونه\nاصل چوب هم صاف معلوم میشود و اگر پاره\nگوشت را هم بسوزانید او سوخته بشکل ذغال\nمیشود و ازین ثابت میشود که بجسم هر جاندار\nهم کاربن میباشد باز اگر چوب یا گوشت را"}
{"book": "adl0842", "page": 183, "text": "۱۹۴\nبالکل سوختانید پس همه کاربون کاربانک\nایسڈ شده خواهد پرید و صرف قدری خاکستر\nخواهد ماند\nتجربه سی و نهم\nاگر این ثابت کردن منظور باشد که آیا\nدر ماده نباتی کاربن میباشد یا نه پس در\nیک کلاس سفید قند بیند ازید و بر سر او\nقدری آب گرم انداخته تیره شربت بسازد\nبعد از ان در و قدری خالص تیزاب کبریت\nبیندازید شربت مذکور سیاه رنگ خواهد شد\nو کف آورده جوش خواهد خورد و سفیدی"}
{"book": "adl0842", "page": 184, "text": "۱۹۵\nقند سیاه ذغال خواهر شیش چیست همین است\nکه در قند کاربون موجود بود و ازین عمل\nظاهر شد اگر یک همین عصر یعنی کاربون\nبدنیا نبود چه حال میشد این ضرور میبود که\nنه ذی روح زنده میماند و نه درخت و نهال\nپیدا میشد پس خیال کنید که از نبودن صرف\nیک عنصر بدنیا چه چه خرابی ها رو می آورد\nمگر کاربن صرف در اجسام نباتات وحیوانا\nداخل نیست بلکه بشکل کاربانک ایسد\nدر هوا هم موجود است و در تجربه هم ثابت\nکرده شده است که کار بانک ایسد هوا"}
{"book": "adl0842", "page": 185, "text": "١٩٦\nتمام درختها ونہالها را غذا میرساند\nسوای این کاربن بخند اقسام خاک و سنگ\nهم داخل میباشد مثل در گل سفید و سنگ\nآهک و سنگ مرمر هم داخل میباشد\nپانزدهم عناصر غیـر معدنی چهل ونہم\nکلورن یک عنصر یست که هر قدر بیان\nعناصر مذکوره شد ه از همہ خواص این مختلف ست\nہمین مذکوره عصر هم بخارست رنگ او\nزرد و بوی او نهایت درجه تیز میباشد\nاگر همراه نفس در جسم جاندار داخل شود\nپس حکم زهر دارد در موجودات این بخا"}
{"book": "adl0842", "page": 186, "text": "۱۹۷\nعلیحده شامل نمیشود مگر در نمک داخل\nمیشود و از همین می برآید و این همان نمک است\nکه یومیه بخوراکه ما و شما کار می آید که بدون\nاو در طعام لذت نمی آید و از باعث همین\nآب دریای شور شور میباشد غرض نمک\nمذکوره بدو عناصر مرکب میباشد اول\nهمین گاس کلورن و دیگرش یک معدنی\nاشیا که او را سوڈیم میگویند از همین سبب\nدر اصطلاح علم کیمیا نام نمک را کلورڈ\nآف سوڈیم یا سوڈیم کلورڈ مانده اند\nتجربه چهلمم"}
{"book": "adl0842", "page": 187, "text": "۱۹۸\nاگر کلورن را از طعام نمک کشیدن میخواهید پس\nقدری نمک گرفته همراه کمی سائیده شده\nسیاه مینگی نیس اگسد مخلوط کنید و در یک\nشیشه بوتل مانده بر سر او تیزاب\nکبریت را که نصف او آب داشته باشد\nبیندازید بعد از ان یک نل خمدار مانند\nشکل سی و دوم که دارد همان قسم یک نل\nدرو نصب کنید و قدری گرم کنید ازین\nعمل یک گزان زرد و غایت بودار\nبخار بر امده بدیگر جانب که بوتل ست\nجمع میشود و این بخار کلورن است که"}
{"book": "adl0842", "page": 188, "text": "۱۹۹\nدر سنگ نمک همراه سوڈیم شامل بود\nو در وقت کشیدن احتیاط باید کرد\nکه همراه نفس اندرون نرود ورنه گلون\nورم خواهد آورد و سرفه خواهد گرفت\nو همین بخار همراه معدنیات فوراً\nشامل میشود و از آمیزش آن هر شئی\nکه پیدا میشود آن کلورڈ همان معدنیات\nگفته میشود پس اگر قدری سرمه در بوتل که\nبخار کلورن است انداخته شود ازو\nآتش برآمدن معلوم خواهد شد و از کلورڈ\nسرمه یک سفید ابر مانند پیدا خواهد شد"}
{"book": "adl0842", "page": 189, "text": "۲۰۰\nازین ظاهر شد که هر طوریکه از اکسیجن گاس\nاشیا میسوزد همانطور از کلورن گاس هم میسوزد\nو هر آن وقت که اتحاد کیمیائی میشود\nحرارت پیدا میشود در کلورن قوت براندن\nرنگ از هر شی بسیار است چنانچه در سفید\nکردن رنگ دار نخ و رخت هائیکه که از\nپوست درختها میسازند بسیار کار آمد است\nامتحان آن سهل است یک رنگین چت\nنخی را تر کرده درین بخار دار بوتل انداخته\nچند لمحه حرکت بدهید رنگ رخت پریده\nسفید خواهد شد پیش سوداگر ها بلی چنگ پودر است"}
{"book": "adl0842", "page": 190, "text": "۲۰۱\nیعنی سفوف پراندن والای رنگ\nفروخته میشود در و همین کلورن میباشد اگر\nاز سفوف مذکور قدری در بوتل اندخته\nبر سر او کمی تیزاب کبریت که آب داشته\nباشد انداختید پس فوراً از وزر دخان\nکلورن نمودار خواهد شد و در و رنگین رخت را\nتر کرده اگر انداختید پس سفید خواهد شد\nتجربه چهل و یکم\nاگر همین سفوف را در آب خالص حل\nکرده در و رنگین نخی رخت را انداختید پس\nرنگ او بریده نمیشود لیکن اگر اول در و"}
{"book": "adl0842", "page": 191, "text": "۲۰۲\nتیزاب کبریت را انداخته ترش ساختید\nو باز در رخت را انداختید پس رنگ او\nخواهد پرید و اگر دو سه مرتبه همین عمل مذکور را\nکردید رخت مذکور بالکل سفید خواهد شد\nرختهای نخی و از پوست و غیره که از\nلندن شسته سفید و براق می آیند آن\nبهمین طریق شسته میشوند وقتیکه این سفوف را\nدر آب حل کرده در تیزاب انداخته میشود\nاز ترشی او کلورن گاس می برآید\nو رنگ رخت را می پراند بنجا هم کبریت\nکه یک زر در رنگ و پخت شی میباشد"}
{"book": "adl0842", "page": 192, "text": "۲۰۳\n\nآن هم از یک زمره عناصر است اگر یک\nتکه کبریت را در چمچه نهاده بر آتش مانده شود\nاول آن آب میشود بعد آن بجوش آمد\nآخر کار شعله خواهد داد و سوخته سوخته جمله\nخواهد سوخت و شعله آن مائل بزردی\nو نیلی میباشد و بر وقت سوختن که بوی\nمی بر آید آنرا همه نامیدانند که بهر قسم که میبا\nهر آنگه که آن میسوزد پس از شامل شدن\nآکسیجن هوا اکسید کبریت پیدا میشود آن یک\nبیرنگ بخار میباشد کبریت را بر سرهای\nچوبک ها می چسپانند که او را در ین ملک"}
{"book": "adl0842", "page": 193, "text": "۲۰۴\nگوگرد مینامند و ازان سبب گوگرد\nبزودی تمام میسوزد و روشن میشود کبریت\nدر ساختن باروت هم بکار می آید چراکه\nکبریت و ذغال و شوره اجزای باروت\nاند خالص کبریت از ان مقامات زمین\nمعدنی بیرون می آید که آنجا کوه آتش\nفشان باشد چنانچه در جزیره صقلیه بسیار\nپیدا میشود خالص مشکل کبریت در دیگر\nاشیای معدنی هم شامل میباشد و این\nمرکب را سلفتر اشیای معدنی مینامند\nدر اشیای معدنی اکثر خام معدنیات هم میبا"}
{"book": "adl0842", "page": 194, "text": "۲۰۵\nیعنی معدنیات از کانها اکثر بشمول کبریت\nمی برانید بعد آن آنها را از کبریت علیحده\nمیکنند خام سُرب که از کان می برآید آن\nسلفط سرب میباشد آنرا در انگریزی کلینا\nهم میگویند وقتیکه کبریت همراه آکسیجن و هیدرو\nجن شامل میشود از و تیزاب کبریت تیار\nمیشود این از مرکبات کیمیائی یک کارآمد\nشی ست آبن تیزاب یک وزن دار مانند\nتیل یک آبگین شی میباشد و این بکثرت ساخته\nمیشود و به بسیار عملها بکار می آید مثلاً\nدر ساختن اشخار و صابون و رنگ کردن"}
{"book": "adl0842", "page": 195, "text": "٢٠٦\n\nو در چاپ کردن رخت چھینٹ وغیره و\nدر سفید کردن رختھا کار می آید سوای\nاین هر قدر که تیزاب اند در ساختن همۀ\nهمین کار می آید تیزاب کبریت وقتیکه همرأ\nدیگر اشیای معدنی شامل میشود پس آن\nمرکب را سلفد مینامند چنانہ و یگیم\nفاسفورس یک عنصریست که در تمام دنیا جا\nعلیحده دست یاب نمی شود و در استخوان\nحیوانات همراه کال سیم و آکسیجن شامل\nمیباشد و این راکال سیم فاسفٹ میگویند\nوقتیکه استخوان میسوزد پس یک سفید نرم"}
{"book": "adl0842", "page": 196, "text": "۲۰۷\nباقی میماند که او را خاکستر استخوان باید گفت\nو ازین فاسفورس برامده میتواند مانند\nکاربن فاسفورس هم دو قسم میباشد\nیکی آن زرد رنگ که عام فاسفورس است\nدوم آن سرخ رنگ میباشد و خواص آن\nهر دو بسیار مختلف اند\nتجربه چهل و دوم\nیک خورد تشتری آهن را گرفته بر سه پایه\nبمانید و یک تکه فاسفورس زرد رنگ را\nگرفته مثل چهارم حصه نخود به هوشیاری\nتمام ببرید مگر در آب مانده ببرید که این بسیار"}
{"book": "adl0842", "page": 197, "text": "۲۰۸\n\nخطرناک شی ست اگر در آب غرق نبود\nپس بیک ذره گرمی خود بخود در میگیرد\nواگر در دست باشد پس دست را خواهد\nسوختاند غرض تکه فاسفورس را در میان\nآب بریده بر سر رخت یا کاغذ فورا\nخشک کند و از آتش گیر یا از تیغ چاقو آنرا\nبرداشته بر سر تشطری آهنی بماند بعد ازان\nهمانقدر تکه فاسفورس سرخ رنگ را\nبریده به تشطری مذکور بمانید و این سرخ\nرنگ فاسفورس را مثل فاسفورس زرد\nدر آب نمیمانند سبب آنرا حالا خواهید دا\nنستند"}
{"book": "adl0842", "page": 198, "text": "۲۰۹\n\nزیر تشطری که فاسفورس سرخ و زرد\nدران است زیر اولپ یا چراغ انگریزی\nبمانید بعد دو سه لمحه زرد رنگ فاسفورس\nکه بشکل سی و سه به حرف ب تعبیر کرده شده ست\nسوختن خواهد گرفت و شعله او بسیار\nتیز و دود آن غایت کثیف و سفید خواهد\nبرآمد مگر سرخ فاسفورس که بحرف ا\nتعبیر کرده شده ست بحالت اصل خود\nخواهد ماند و تا آتش بسیار دیر سوخانده\nنزوید نخواهد سوخت غرض تا تشطری را\nعرصه گرم کنید انجام کار سرخ فاسفورس"}
{"book": "adl0842", "page": 199, "text": "۲۱۰\nهم در خواهد گرفت و مثل زرد رنگ\nفاسفورس خواهد سوخت ازین این حرف\nثابت شد که زرد فاسفورس نہایت\nجلدی در میگیرد پس آنرا در آب انداخته\nماندن ضرور است تا که از آکسیجن هوا در\nآتش نگیرد و نوزد مگر سرخ فاسفورس\nبزودی نمیسوزد ازین سبب در هوا مانده میتواند\nتجربه چهل و سوم\nزرد فاسفورس بمالیدن میسوزد چنانچه\nیک تکه او را در کاغذ جاذب پیچانده بر\nزمین انداخته از پیزار بمالید یا بر سر تخته"}
{"book": "adl0842", "page": 200, "text": "۲۱۱\nمانده همراه چکشی ضرب دادید پس ازین\nعمل فاسفورس مذکور روشن خواهد شد\nهمین سبب است که گوگرد های انگریزی\nاز سائیدن در میگیرند و نوک آن که سرخ میاشد\nاندرون آن فاسفورس میباشد و بالای\nاو رنگ داده میباشد پس گوگرد را\nکه بر سرشئی میسایند رنگ او پائین شده\nفاسفورس میسوزد و گوگرد روشن میشود\nپنجاه و دویم سلی کان هم مثل فاسفورس\nیک عنصر است که مدنیا جای علیحده نیست\nدستیاب میشود مگر همراه آکسیجن آنقدر شامل است"}
{"book": "adl0842", "page": 201, "text": "۲۱۴\nکه از حد و اندازه بیرون مشهور بنام سنگ\nبلور است و هر جای دستگیری دارد -\nریگ و سنگ سرخ و سنگ چقماق هم\nکم و بیش خالص سلیکان میباشند -\nوقتیکه این عنصر همراه معدنیات شامل\nمیشود مرکبات آنرا سلیکٹ میگویند چکنی مٹی\nهر قسم گل زرد و سست هم هم سلیکٹ است\nو از همین سبب خشت ها و ظروف گلی\nو چینی که از گل ساخته میشوند آنها هم سلیکٹ اند\nشیشه هم سلیکٹ میباشد و باین طریق ساخته\nمیشود که ریگ سفید که سلیکان میباشد و چون"}
{"book": "adl0842", "page": 202, "text": "۱۱۳\nواشخار این هر سه اشیا را با ریگ و اکسید سیسه و پوٹاس هر سه را در داش خوب حرارت میدهند - باول ترکیب آن شیشه ساخته میشود و اکثر مدبرواز ها استعمال کرد میشود و از دیگر آن که از و آلات ساخته میشود سلیکان وقتیکه خالص میباشد یک سیاه رنگ شی میباشد و خالص سلیکان باین طریق حاصل میشود که از سلیکا آکسیجن را میکشند پس خالص سلیکان باقی میماند\nنوزدهم اشیای معدنی پنجاه و سوم آهن چونکه به نسبت دیگر معدنیات آهن نهایت"}
{"book": "adl0842", "page": 203, "text": "۲۱۴\nدرجه کار آمد برای انسان است ازین\nاواع که مذکو گردیده شد حقیقت نیست\nکه اگر بدنیا آهن نمی بود پس انسان غایت\nنمیشد و وحشی میماند ریل و هزارها ماشین ها\nکه انسانرا از وفایده های کلی میرسد بدون\nآهن از کجا تیار میشد و هزارها آلات که ازینها\nبشمار کار می براید و اقسام اقسام اشیای\nساخته میشوند اگر آهن نمیبود از کدام شی ساخه\nمیشد و کارهای پیشه ور ها از کجا پیش رفت\nمیکرد بدین ایک زمانه گذشته که پیش انسان\nآهن نبود چرا که آهن خالص دستیاب نمیشود"}
{"book": "adl0842", "page": 204, "text": "۲۱۵\nاز زیر زمین همراه دیگر اشیا شامل می براید\nو بدشواری تمام از آنها علیحده کرده میشود\nپس دران زمانه که مردمانرا جدا کردن\nآهن از دیگر شیئاها و از آهن خام وغیره\nمیتوانستند دران زمانه آنها آلات و\nافزار از مس و برنج میساختند و سابق\nازان از تبرهای سنگ و چاقو های سنگی\nکار میگرفتند سرخ اگسد نهایت کار آمد\nخام معدنات آهن میباشد بحرارت دادن\nاز ذغال آگسیجن او می براید و خالص\nآهن باقی میماند آنرا کوفته یا سلاح های"}
{"book": "adl0842", "page": 205, "text": "۲۱۶\nمیسازند یا کلان کلان چادرهای آهن میمانید\nو اینطور آهن را (راث آیرن) یعنی صاف\nکرده شده آهن میگویند و این آهن را\nکه در آتش سرخ میکنند و بعد هر چیزی که\nمیخواهند از و میسازند چنانچه آهنگرهای همین\nهرشی را میسازند و اگر از آهن مذکور\nدو تکه ها را گرفته در آتش سرخ کرده\nو نوکهای همدیگر را بریکدیگر مانده بکو بند\nپس اینطور وصل میشوند که باز علیحده شده\nنمیتوانند یکدیگر قسم آهن هم است آن هم بسیار\nکار آمد میباشد و آنرا آهن ریختگی میگویند"}
{"book": "adl0842", "page": 206, "text": "۲۱۷\n\nیعنی آهن را آب کرده در قالبها می‌ریزند\nو مثلاً کلان کلان ارابه‌های ماشین وغیره\nو ستون‌های چراغها که بکنارهای سرکها\nعام ایستاده میباشد ـ و این آهن ریختگی\nباین طور ساخته میشود که خام معدنیات را\nهمراه ذغال و سنگ آهک در کلان کلان\nکوره‌ها میاندازند و آتش انداخته همراه کلان\nکلان دمها دم میکنند تا آنجا که آهن آب\nشود ـ و درین هر دو آهن‌ها صرف همین\nفرق است که صاف آهن را در آتش\nسرخ کرده کوفته میتوانند وسیخ‌ها وتخته‌ها ساخته"}
{"book": "adl0842", "page": 207, "text": "۲۱۸\nمیتوانند مگر آهن ریختگی را اینطور کرده\nمیتوانند اگر آتش داده بکوبند پس به مجرد چکش\nخوردن فوراً تکه تکه خواهد شد و آهن\nمذکور خالص نمیباشد بلکه در و کاربن\nذغال داخل میباشد لیکن اگر بخواهند\nکاربن مذکور را از خارج کرده از و صاف\nآهن ساخته میتوانند ترکیبش نهیت آهن\nمطور را در کوره گنبد نما در نهایت\nتیز آتش بار بار سرخ می کنند و شور داده\nمیروند اینطور درو که غیر شی داخل میباشد\nآن هم برامده خالص آهن باقی میماند"}
{"book": "adl0842", "page": 208, "text": "۲۱۹\nیک سوم قسم آهن هم میباشد که انرا فولاد میگویند\nازان چاقو و پاکی و دیگر شیا ساخته میشوند\nدرین دو خوبیها است یکی سخت و دوم دمدار\nو تا اینجا دم میدهد که کمان میشود و نمی شکند\nو بسائیدن و چرخ گری کردن یک نوک تیز\nو دم او برنده میشود در فولاد هم قدرے\nکاربن میباشد و فولاد مذکور از آهن صاف\nو از آهن ریختگی هم تیار شده میتواند\nو اگر بموجب تجربه سمی و کیم آهن را در هوا\nیا آکسیجن بسوزانند پس اکسد آهن تیا\nخواهد شد و اگر شی بر قدر آهنی را درهوا"}
{"book": "adl0842", "page": 209, "text": "۲۲۰\nیا در جای نمدار بمانید که واز ماش پس همین\nکیفیت خواهد شد که بر سر او زنگ خواهد گرفت\nو شده شده همه آهن زنگ خواهد شد و بعضی\nاوقات دیده خواهید بودید که از آهن\nبر سر لباس یک رنگ زرد می چسید\nکه از شستن هم نمیرود و این داغ از زنگ\nآهن میباشد\nتجربه چهل و چهارم\nیک نل شیشه که از یک طرف بند باشد\nگرفته در و قدری براده آهن انداخته\nبر سر او آب آمیز تیزاب کبریت بیندازید"}
{"book": "adl0842", "page": 210, "text": "۲۲۱\n\nاول ازو آهسته آهسته بخار خواهد برامد لیکن\nاگر نل مذکور را گرمی رسانید پس زود\nزود خواهد برامد اگر نزدیک دهن نل\nشمع آورید پس بخار او روشن خواهد شد\nو همین بخار هیّدروجن است و آنطور پیدا شد\nدر نل که براده آهن بود آن نزد\nتیزاب حل شده یک قسم نمک تیار شد که\nاو را هیراکسیس میگویند (از آهن می براید واوا\nهیراکسیس میگویند) و هیّدروجن تیزاب علیحده\nشد- حالا اگر در نل مذکور آب انداخته و آن\nآب را در کاغذ جاذب مقطر کردید صاف"}
{"book": "adl0842", "page": 211, "text": "۲۲۲\nو بیرنگ در نظر خواهد آمد و اگر آنرا جوش\nداده خشک کردید پس به سرد شدن در ظرف\nدر و تکه های کسیس (زاک) خواهید یافتید\nو درین کسیس (زاک) بودن آهن باین دلیل ثابت\nمیشود که یک خورد تکه مذکور را در آب\nحل کنید حالا در و چند قطره های تیزاب شوره\nانداخته اگر چند قطره های پوتاسیم فیروسائنایڈ\nهم اندازید پس سیاه نیلی رنگ خواهد شد\nپنجاه و چهارم الومی نیم این هم یک معدنیات\nو بعد از آهن ذکر آن ازین سبب کرده\nشده که مذکور از چکنی مٹی (قسم گل زرد میباشد)"}
{"book": "adl0842", "page": 212, "text": "۲۲۳\nمی برآید از زمین چند اقسام خاک در سنگها\nآلوده بکثرت دستیاب میشود کسی گمان هم\nنداشته خواهد بود که از خاک یک بر قدری تار\nنقره یک شیء معدنی می برآید مگر این یک قطعه\nامر است و اهل کیمیا از خاک همین شیء معدنی را\nکشیده نشان داده میتوانند لیکن مشکل انست\nکه از خاک علیحدہ کردن آکسیجن بسیار دشواراست\nو بدون آن الومی نیم شیء معدنی پیدا نمیشود\nاگر کشیدن آن سهل میبود پس بسیار کارها\nاز و می برآمد خاک هیچ حقیقتی ندارد مگر کشیدن\nهمین شیء معدنی بسیار مشکل است و در کشیدن او"}
{"book": "adl0842", "page": 213, "text": "۲۲۴\nاخراجات بسیار میشود معدنی مذکور را وقتیکه\nدر یک جای و از حرارت می رسانند پس او\nسوخته خاک میشود و مذکور از قسم اکسید میباشد\nکه بنام الومنا مشهور است در سفید سفید نکه تا\nزنج همین معدنی مذکور شامل میباشد پنجاه و پنجم\nکالسیم این شی معدنی است مرکبات آن\nبکثرت موجود اند مگر از انها خالص کشیدن\nکالسیم مشکل است چونه اکسید کالسیم است\nگل سفید سنگ مرمر سنگ آهک مهره اینه\nکاربونٹ آن و جپسم سلفٹ آن و خاک\nاستخوان فاسفت آن میباشد ازین ظاهر است"}
{"book": "adl0842", "page": 214, "text": "۲۲۵\nکه کالسیم از زمین بچه قدر افراط می برآید و موجوداست\nتجربه چهل و پنجم\nدر تجربه بیست و نهم بعد از ساختن کاربانک\nایسد از تیزاب گل سفید و نمک عرقیکه در بوتل\nمانده بود آن آب کالسیم کلورڈ بود آنرا\nنیز آب صاف که برآمد اگر آنرا جوش داده\nخشک گردید پس در تہ او یک سفیدی مانند\nخاک خواهد ماند آن یک قسم نمک است که\nبنام کالسیم کلورڈ مشهور است و این همان شی است\nکه در تجربه بیستم در خشک نمودن هیڈروجن\nو جمع کردن آب بکار آمده بود ازین سبب"}
{"book": "adl0842", "page": 215, "text": "۲۲۶\nکه او رطوبت را بآسانی جذب میکند اگر\nذره ای اورا چند ساعت در هوا بمانید پس در هوا\nکه رطوبت موجود میباشد آنرا جذب کرد\nخود مثل آب جاری خواهد شد بعد ازان\nاگر خشک ریزگی های کال سیم کلور در ایک\nشیشه انداخته در آب جوش بدهید و در وقتی\nآب سودیم کاربونٹ صاف و شفاف باشد\nمخلوط کردید پس از شامل شدن این هردو\nصاف آب رنگ سفیدی مائل پیدا خوانشد\nچرا که از آمیزش این هر دو گل سفید پیداشد\nو این گل سفید مانند کالسیم کلورد در آب"}
{"book": "adl0842", "page": 216, "text": "۲۲۷\nتحلیل نمیشود بلکه زیر می نشیند غرض این کیمیت را\nبآن قرار بیان باید کرد ـ که اگر ـ\nکالسیم کلورڈ که در آب تحلیل میشود\nو\nسوڈیم کاربونٹ که در آب تحلیل میشود\nرا حاصل نموده و هر دو را علیحده علیحده\nدر آب حل کرده با هم یکجا کنند پس دو مختلف اشیا تر یعنی\nکالسیم کاربونٹ یا گل سفید که در آب تحلیل نمیشود\nو\nسوڈیم کلورڈ یا نمک طعام که در آب تحلیل میشود\nپیدا میشوند ـ ازین معلوم شد که از یک\nشی معدنی یک قسم نمک اینطور پیدا میشود"}
{"book": "adl0842", "page": 217, "text": "۲۲۸\nکه در آب تحلیل نمیشود مثلا گل سفید و دیگر\nآن قسم که در آب حل میشود مثلا نمک طعام\nمگر هرگز این خیال نیاورید که از مذکورتیها\nکدامی شی نو پیدا شده نه بلکه صرف ترکیب\nتبدیل کرده شده یعنی یک جزو یک مرکب\nبدیگر مرکب مخلوط شده و یک جزو دیگر ترکیب\nدر مرکب اول آمده و از وگل سفید پیدا شد\nلیکن کل اجزای گل سفید اول موجود بودند\nپنجاه و ششم میکنی شیم یک نرم سفید\nمثل نقره یک شی معدنی میباشد و این را\nکوفته داز در از سیم ها و پهن پهن پتر ها ساخته"}
{"book": "adl0842", "page": 218, "text": "۲۲۹\nمیتوانند\nتجربه چهل و ششم\nاگر یک تکه شش یا هفت انچه از معدنی مذکور\nگرفته یک سر او را بر سر شعله آتش بگیرید پس او\nسوختن خواهد گرفت و روشنی او سفید\nو بسیار تیز خواهد بود که نگاه بر سر آن گرفته\nنخواهد شد و هر ان قدر که سوخته رفت سفید\nرنگ خاکستر از و ریخته خواهد رفت و همین\nخاکستر معدنی مذکور است و آنرا مگینشیا\nمیگویند وقتیکه این معدنی شی میسوزد از و\nسیاه و سفید رنگ دودی بر اید و آن سیاه"}
{"book": "adl0842", "page": 219, "text": "۲۴۰\nرنگے و دودوده نمیباشد چرا که در و کاربن نمیباشد\nبلکه آن ناسوخته اجزای معدنی مذکور میباشد که مانند سیاه دود از معدنی\nشی می برآید و سفید دود در حقیقت اکسید مگنیزیا است\nکه بشکل سفید سفوف ازین معدنی شی می برآید\nتجربه چهل و هفتم\nاگر آن سفید سفوف را جمع کرده در یک نلی\nامتحانی انداخته و بر و چند قطره ای تیزاب\nکبریت انداخته گرم کردید پس او حل خواهد شد\nواگر آن صاف عرق را در ظرف چینی انداخته\nآنقدر جوش بدهید که اکثر حصه آب خشک\nشود و بعد آنرا سرد کردید پس در ان ظرف"}
{"book": "adl0842", "page": 220, "text": "۲۳۱\n\nبشکل سوزن دراز دراز قلم ها خواهند شد\nو همین میگنی شیم سلفٹ یا اپسم سالٹ است\nو آن یک مرکب تیزاب کبریت و از میگنی شیا\nمیباشد دیگر هم مرکبات میگنی شیم هستند\nبعض آن معدنیات و جمادات اند و این\nمعدنات هر جائیکه دستیاب شود\nهمراه دیگر شی مرکب میباشد و از هر شیئی\nکه این را از میگنی شیا می کشند درو بسیار\nاخراجات میشود لیکن باز هم هر گاه ضرورت\nبسیار تیز روشنی میباشد مثلاً در آتش بازی\nیا برای خبر کردن تا دور علامت روشنی"}
{"book": "adl0842", "page": 221, "text": "۲۳۲\n\nکردن منظور میباشد در آن وقت همین را\nبکار می آورند وقتیکه در هوا نمی نمیباشد پس\nاین برابر روشن و بر قرار میباشد و اگر\nآن ارزان دستیاب میشد بسیار دیگر\nکارها از و می برامد ششم معدنیات\nپنجاه و هشتم سوڈیم آن شیئی معدنی است\nکه بذریعه آن پیشتر به تجربه سیزدهم از آب\nہیڈروجن را کشیده بودیم از هر قدر\nمعدنیات که واقفیت داریم سوڈیم از\nهمه جدا قسم است این را در هوا واز نگاه\nکرده نمی تواند چرا که در هوا فوراً آکسیدان"}
{"book": "adl0842", "page": 222, "text": "۲۳۳\n\nشده یک سفید سفوف میشود و همین طور اگر این\nشی معدنی در آب مس کند پس این فوراً\nهمراه آکسیجن آب شامل میشود و ہیدروجن او را\nعلیحدہ میکند از همین سبب معدنی مذکور را\nدر تیل سنگ نگاه میکنند چرا که درین تیل\nآکسیجن نمیباشد خالص کاربن و ہیدروجن\nمیباشد در تجربه سیزدہم بیان کرده شده\nکہ اگر یک خور دتکه ازین عجیب و غریب\nشی معدنی در آب انداخته شود بر سطح آب\nآب بازی خواهد کرد و از و ہیدروجن\nبر آمدن خواهد گرفت و اگر عرق سرخ"}
{"book": "adl0842", "page": 223, "text": "۲۳۴\nلتمس رنگ آب سرخ کرده شود بعد از\nحل شدن تکه مذکور رنگ آب نیلی خواهد\nسبب آن این است که سوڈیم ہائیڈروجن\nآب را کشیده و آکسیجن را جذب کرده\nخودا و الکلی سوڈا تیار شد ـ واین اول شیئا\nکه وقتیکه در عرق سرخ لٹمس الکلی سوڈا\nشامل میشود درین صورت رنگ اونیلی میشود\nتجربه چهل و هشتم\nسوڈیم بکار اہل کیمیا بسیار می آید چراکه آنها\nبمدد آن میگنیشیم و الومنی نیم معدنیات را می کشند\nسوڈیم در حالت طبعی گاهی خالص یافت نمیشود"}
{"book": "adl0842", "page": 224, "text": "۲۲۵\n\nلیکن سوڈا کہ اکسئڈ سوڈیم میباشد ازین سجن را\nعلیحده کرده خالص سوڈیم می کشند باز اگر\nیک خرد توته سوڈیم را در چمچه مانده بر سر شعله\nآتش گرم کردید اول آن آب خواهد شد\nو باز سوخته یک شعله زرد رنگ نیز پیدا خواهد\nکرد و از و سفید دود خواهد برامد و این اکسئڈ\nسوڈیم یعنی سوڈ است چند اقسام نمک سوڈیم\nمیباشند که سوڈا سالٹ یعنی نمک سوڈا مشہوراست\nو اکثر بسیار کار می آیند و این اکثر بکثرت هرجا\nمیباشند که زیاده بکار می ایند و فهرست آن\nانیست *"}
{"book": "adl0842", "page": 225, "text": "۲۳۶\nاسم متعارف [اسم کیمیائی] اجزای ترکیبی\nنمک طعام } سوڈیم کلورڈ { سوڈیم و کلورڈ\nنمک کلابر } سوڈیم سلفت { سوڈیم و تیزاب کبریت\nاشخار رخت شستنی } سوڈیم کاربونت { سوڈیم کاربانک ایسڈ\nشورهٔ ملک چلی } سوڈیم نئترت { سوڈیم و تیزاب شوره\nنمک معدنی در انگلستان هم به بسیار کثرت\nمیباشد و در پنجاب هم چنانچه در نان دولتمند\nو غریب همین انداخته میشود علاوه ازین\nاز آب دریای شور و از عام آب شور جوش\nداده شده تهیه میشود [catchword] در[/catchword]"}
{"book": "adl0842", "page": 226, "text": "۲۳۷\n\nداده از و هم نمک کشیده میتوانند وصرف\nنمک طعام نیست بلکه هر قدر که نمک سُدیم میباشند\nهمۀ آن از آب دریای شور پیدا شده میتواند\nمثلاً نمک گلابر ( ) بکار باشد پس بر سر\nعام نمک تیزاب کبریت بیندازید از کثیف\nدود تیزاب نمک بآمده نمک گلابر ( ) باقی\nخواهد ماند پس ازین عمل این میشود که در نمک\nعام تیزاب کبریت شامل کرده نمک گلابر\nو بخار تیزاب نمک پیدا میشود ثابت کردن ان\nچیزی مشکل نیست که این دود که می برآید آن بسیا\nتیز تیز آب میباشد چنانچه نیلی پارچۀ کاغذ را"}
{"book": "adl0842", "page": 227, "text": "۲۳۸\n\nترکرده بر سر این دود بماند فورا سرخ خوا\nشد و بهمین شناخت تیزاب است پنجاه هشتم\nپوتاسیم آن شی معدنی است که در الکلی\nپوتاش و در نمک های پوتاش موجود میبا\nاگر یک تکه پوتاسیم مثل نخود در آب بندازند\nآن بسرعت تمام همراه اکسیجن آب شامل خواهد\nو در هیدروجن او فورا آتش خواهد گرفت\nو ازین که الکلی پوتاش پیدا خواهد شد\nاز باعث آن رنگ شعله خواهد بود\nنمک های پوتاش بسیاری جاها از زیر زمین\nمی برایند و از خاکستر نهال ها هم پیدا میشوند"}
{"book": "adl0842", "page": 228, "text": "۲۳۹\n\nوجه تسمیه آن این است که لفظ پاٹ بانگریزی\nمعنی فارسی او دیگ و ظرف و غیره است\nو معنی آش خاکستر است و قتیکه ماده نباتی را\nدر دیگی انداخته خوب جوش میدهندس\nاز وصاف شده این شئی شور مزه می برآید\nوالکلی پوٹاش گفته میشود سوڈا و پوٹاش ہر دو\nمشهور الکلی یعنی شور مزه شی اند بعض اقسام\nنمک پوٹاش بسیار کار آمد میباشند و تفصل ذیل اند\nاسم های متعارف اسم های کیمیائی اجزای ترکیبی\n\nپوٹاش { پوٹاسیم نٹیٹریٹ { پوٹاسیم\nکاربانک ایسڈ"}
{"book": "adl0842", "page": 229, "text": "۲۴\n\nنیٹرایا سالٹ پٹیر } پوٹاسم نائیرٹ { پوٹاسیم\nیعنی شوره } پوٹاسم نائیرٹ { تیزآب شوره\nکلوریٹ آف پوٹاش } پوٹاسم کلوریٹ { پوٹاسیم و کلورین و اکسیجن\nتجربه چهل و نهم\nدر نباتی یا حیوانی تیل یا چربو که الکلی را جوش\nبدهند صابون تیار میشود در هر صابون که سوڈا\nانداخته میشود آن سخت میباشد و در هر کدام که\nکه پوٹاش انداخته میشود آن نرم میباشد\nاکثر عام چربو را در جوش دادن با لکلی\nصابون تیار میشود تجربه آن باین قرار کرده\nمیشود که در یک ظرف نازک چینی سه مثقال"}
{"book": "adl0842", "page": 230, "text": "۲۲۱\n\nوسه نخود تیل بیدانجیر و قدری آب گرم بنداخته\nو قدری کاستک سوڈا درو انداخته جوش\nبدهید تیل او غائب شده و صابون در آب\nحل شده نظر خواهد آمد وقتیکه کمی در جوش\nخورد در و قدری نمک بندازید نمک مذکور\nصابون را از و جدا خواهد کرد و صابون\nبر سر آب خواهد آمد و سرد شده یک تکه\nکلوله بسته خواهد شد مگر در صابون ساختن\nتیل بیدانجیر صرف نمی کنند بلکه عام تیل\nیا چربو بکار می آورند از تیل بیدانجیر بزودی\nصابون ساخته میشود ازین سبب ذکر آنرا"}
{"book": "adl0842", "page": 231, "text": "۲۲۲\nدر کتاب هذا کرده شد بیست و یکم در بیان\nآن معدنیات که زیاده تر کار آمد اند\nپنجاه و هشتم مس رنگ سرخی مائل معدنے\nشی است از و دیگها و ظرفها ساخته میشود\nو سیم او نرم و مضبوط میباشد و بسیار کار\nمی آید مس عموماً همراه دیگر اشیا شامل بصورت\nخام معدنیات می بر اید مگر گاهی گاهی خالص\nهم دستگیری میکند خام معدنیات مس چند\nاقسام اند یک آنست که مس و کبریت\nمرکب اند و این از همه ها زیاده تر کار می آید\nدر تجربه پنجم هم همین بکار می آید از و که کبریت را"}
{"book": "adl0842", "page": 232, "text": "۲۲۳\nمیکشند پس خالص مس باقی میماند مس ہمرا\nدیگر معدنیات هم شامل کرده میشود و ازین\nبسیار کار آمد مرکبات ساخته میشوند مثلا برنج\nو مس را که در جای هوادار گرم میکنند برقع\nاو میرود و بر سر او یک ورق سیاه اکسئد\nجمع میشود و اگر اور ا گرم کرده بروند پس\nآکسیجن ہوا تمام همراه مس شامل شده سیاه\nاکسئد مس تیار خواهد شد که در تجربه میبینیم کارامداست\nتجربه پنجاههم\nاگر قدری براده مس در نی امتحانی انداخته\nو بر سر او چند قطرههای تیزاب شوره بیندازید"}
{"book": "adl0842", "page": 233, "text": "۲۴۴\nازین عمل از و سرخ دود کثیف خواهد برآمد\nو نیلی عرق کا پر نئیرث تیار خواهد شد\nدر و مس همراه تیز آب شوره شامل خواهد شد\nاگر یک قطرهٔ نیلی عرق مذکور را در آب پر نے\nانداخته نوشادر هم در و انداختید پس درین\nصورت هم رنگ او نیلی خواهد ماند و درین\nطریق نمک مس به آسانی شناخته میشود نیل\nتوتیا که سلفٹ مس میباشد از آمیزش مس\nو تیز آب کبریت پیدا میشود در تجربهٔ سی و\nدویم ببینید این را هم همین طور در آب\nحل کرده در یک دو قطره ای از نوشادر"}
{"book": "adl0842", "page": 234, "text": "۲۴۵\nشامل کرده دیده میتوانید که رنگ او هم\nمثل کاربنیئرت زیاده نیلی خواهد ماند\nشصتم جست هم یک سفید رنگ معدنی\nشی است و بسیار کار می آید مثلاً به سر ظروف\nآهنی ورقهای جست گرفته میشود و اینطور\nآهن را گیل ولی نیز ڈ میگویند از ورق جست\nگرفتن بر آهن این فائده کلی است که درک\nندار اگر این ظرفها مانده شوند زنگ نمیگیرند\nخام معدنیات جست که بسیار کار می آید\nآن مرکب جست و کبریت میباشد از شان\nکردن مس و جست برنج ساخته میشود۔"}
{"book": "adl0842", "page": 235, "text": "۲۴۶\nو از همین سبب برنج مضردشی نمی باشد\nتجربه پنجاه و یکم\nدر آب مائل تیز آب کبریت جست را حل کنید\nمثل آن که در تجربه پانزدهم کرده شده بود\nازین عمل ہیڈروجن بخار علیحده خواهد شد\nو سلفت جست باقی خواهد ماند حالا انطور\nکنید که در ساختن ہیڈروجن آبی که در بوتل\nباقی مانده آنرا بنجته تا انجا جوش بدهید\nکه خشک شود و بعد از ان آنرا سرد کنید\nدر و قلم های سلفت جست باقی خواهد\nماندند اگر براده جست را در جای هوادار"}
{"book": "adl0842", "page": 236, "text": "۲۴۷\n\nخوب گرم کردید او خواهد سوخت و کستر\nجست تیار خواهد شد که مانند سفید سفوف\nمیباشد درین امر حبت به میگنی شیم بسیار\nمشابه است شصت و یکم قلعی این یک سفید\nبرقدار شی معدنی است و برای قلعی کردن\nبر سر ظروف آهنی و مسی کار می آید و قلعی\nباین قسم میکنند که نازک چادرهای آهنی را\nدر آب شده قلعی می اندازند که بالکل غرق\nشود از قلعی کردن فائده بنیست که باز به آهن\nزنگ اثر نمی کند قلعی بدون آن بدیگر ها\nهم می آید چنانچه دیگر معدنیات همراه او"}
{"book": "adl0842", "page": 237, "text": "۲۴۸\nشامل شده شیٔ معدنی ساخته میشود خام معدن\nقلعی که بسیار کار آمدست آن اکسڈرانگ\nیا قلعی میباشد و آنرا سنگ قلعی میگویند و ان\nشی معدنی خام در ضلع کارن وال انگلستان\nبکثرت می بر آید و ازین خام شیٔ معدنی\nباین قرار قلعی را می کشند آنرا در ذغال\nانداخته گرم می کنند آکسیجن او همراه کاربن\nذغال شامل شده می بر آید و خالص\nآب شده باقی قلعی میماند\nتجربه پنجاه دوم\nقدری باریک ریزگی سنگ قلعی را گرفته"}
{"book": "adl0842", "page": 238, "text": "۲۲۹\n\nدو هموزن کاربونٹ سوڈا شامل کنید\nو هر دو را در یک ذغال شگاف کرده\nبیندازید و مثل شکل سی و ششم در چراغ نین\nکه زیر آن سوراخها برای هوا رفتن دارد\nآن سوراخها را بند کرده از بالای اوزنفک\nپف کنند و شعله بخار پیدا کرده آنرا گرم\nکنید در کمی دیر سنگ قلمی و کاربونٹ\nسوڈا هر دو آب خواهد شد ند حالا ذغال\nمذکور را قدری گرم کرده و تکه منجمد را از و\nبکشید و در کھرل یا اُغَر باریک مثل سرمه\nمیده کنید و بعد از ان از آب شسته ریگی"}
{"book": "adl0842", "page": 239, "text": "۲۵۰\nهای ذغال را از و بکشید بعد ازین خواهد دید\nکه سفید سفید تکه های قلعی مجرد گرد زیر آن\nخواهد ماند درین تجربه آکسیجن سنگ قلعی\nهمراه کاربن ذغال شامل شد و کاربانک اسید\nشده پرید و معدنی شی قلعی که باقی مانده\nآن بسبب حرارت آب شد خصت\nدویم سُرب یک وزنی شی معدنی است\nرنگ اونیل گون میباشد آب کردن\nو بریدن مذکور شی چیزی مشکل نیست و این را\nزنگ هم نمی زند ازین سبب از سُرب\nنل های آب و بخار و چادر هایی که برای"}
{"book": "adl0842", "page": 240, "text": "۲۵۱\nپوشش خانها بکار می آیند علاوه ازین\nگلوله های تفنگ و ساچمه و غیره از همین سرب\nساخته میشوند و این سرب بآسانی آب شده\nدر قالبها ریخته میشود خام معدنیات\nسرب در ضلع ویلز انگلستان می برآید\nچند مرکبات این شی معدنی بسیار کار میآیند\nو آنها این است که بیان کرده میشود\nاسمهای متعارف اسم کیمیائی اجزای ترکیبی\nسفیده } سُڈ کاربونٹ یعنی کاربونٹ سیسر } سرب کاربانک\nایسڈ\nسیندور } رڈلٹاکسٹ یعنی سرخ اکسٹ سیسر } سرب آکسیجن"}
{"book": "adl0842", "page": 241, "text": "۲۵۲\n\nمردار سنگ { پلو لڈ اکسڈ یعنی رنگ زرد سرب و اکسیجن\nاکسڈ سرب {\n\nشکر سرب { لڈابسی ٹیٹ { سرب و تیزاب سرکه\n\nولایتی پوڑی { لڈکرومیٹ { سرب و کرومک\nایسڈ\n\nاز آنها سفیده و سیندور و پوڑی در رنگ سازی\nکار می آیند در قلم های سرنی که گریفانٹ\nمیباشد و آنرا سیاه سرب میگوئید گرد روبر\nاصلا نمی باشد خالص کاربن میباشد\nتجربه پنجاه و سویم\nدر یک گلاس آب پر کنید و شکر سرب را"}
{"book": "adl0842", "page": 242, "text": "۲۵۳\n\nدر آب حل کرده قدری در و بیندازید\nبعد از ان پوتا سیم کرمٹ حل کرده قدری\nبیندازید زرد رنگ گرد پوڑی در ته آب\nخواهد نشست درین آمیزش این واقع\nمیشود که از شامل کردن پیشتر پوتا سیم کرمٹ\nولڈایسی ٹیٹ (شکر سرب) هر دو شی بودند\n(و این هر دو آب حل میشوند) و بعد از شامل کردن\nکرومٹ آف لڈ یعنی ولا یتی پوڑی (که در آب\nحل نمیشود) و پوتا سیم ایسی ٹیٹ (که در آب\nحل میشود) پیدا شد شصت و سوم سیماب\nاز تمام مفرد معدنیات صرف سیماب یک"}
{"book": "adl0842", "page": 243, "text": "۲۵۴\nشی است که در حرارت اوسط درجه مانند\nآب مایع میباشد ازین خاصیت او بسیار\nکار می بر اید یعنی از همین سبب آن مقیاس\nالحرارت و مقیاس الهوا که در رساله طبیعیات\nبیان کرده شده است کار می آید و بر\nآئینه ها هم قلعی آن کرده میشود در هوا که مانده\nشود آب آن زایل نمیشود مگر وقتیکه آنرا\nبر سر آب می ماند پس اکسید او تیار شود\nو این سرخ اکسید سیماب میباشد لیکن اگر این را\nخوب گرم کردید پس اکسیجن او باز از وی\nبرامد تجربه سی ام را بیبینید سیماب را"}
{"book": "adl0842", "page": 244, "text": "۲۵۵\n\nجوش داده مثل عرق کشیده میتوانید بعضی\nمثل دیگر معدنیات سیماب و در مرکبات\nاو هم بسیار سمیت میباشد مگر بعض مرکبات\nاو بسیار به کم کم مقدار بطور دوا استعمال\nکرده میشوند شصت و چهارم نقره - نقره یک\nبسیار عمده و قیمتی معدنی شی ست بسیار کلان\nکلان معدنهای آن در امریکه باضلاع مکسیکو\nو پیر و اند - نقره باین سبب بسیار کار می آید\nکه اکسیجن هوا بر سر او زنگ نمیگیرد لیکن از\nچسپیدن کبریت آن بشیک سیاه میشود و سیا\nسلفر او میشود از قدیم قیمتی اشیا از نقره"}
{"book": "adl0842", "page": 245, "text": "۲۵۶\n\nو خوبصورت ساخته میشوند و خاص استعمال\nاو برای سکه نمودن شده است در سکه\nانگریزی قدری مس هم میباشد تا که نقره\nسخت شود\nتجربه پنجاه و چهارم\nشما یک دوانه نقره ئی را گرفته ببینید که در ان\nخالص نقره است یا مس هم دارد - معلوم\nشدن آن باین طریق است که او را برید\nدو تکه کنید و در امتحانی نل مانده بر سر او\nقدری تیزاب شوره بیندازید مجرد انداختن\nاز و یک سرخ کثیف دود خواهد بر آمد"}
{"book": "adl0842", "page": 246, "text": "۲۵۷\nوحالا اگر اورا آهسته آهسته گرم کردید پس تمام\nنقره فورا آب خواهد شد در تجربه بیست و دوم\nدیده اید که بذریعه نقره در کدام شی بودن و\nنه بودن عام نمک امتحان کرده میشود حالا\nهمین نقره که در تیزاب شوره حل شده در هما\nقدری آب نمک بیندازید ازین کلورڈ نقره\nکه در آب حل نمیشود در صورت کثیف سفید\nدر دزیر خواهد نشست کیفیت تجربه مذکوراست\nکه نیٹرٹ نقره و سودیم\nکلور یعنی عام نمک که درآب\nحل میشود باین هر دو را شامل کنید\nو کلورڈ نقره (که سفید سفوف\nمیباشد و در آب حل نمیشود)\nو سودیم نٹیٹرٹ (که در آب\nحل میشود) پیدا شد"}
{"book": "adl0842", "page": 247, "text": "۲۵۸\n\nدر هرآبیکه درو سفید ته نشین شده حالا او را\nدر کاغذ جاذب صاف کنید و رنگ آن\nآب صاف شده سبز مایل به نیلی خواهد بود\nو هر قدر در دو آنه که مس شامل بود همه دراب\nمذکور مخلوط خواهد بود و ثبوت آن نسیت که\nاگر در و سوزن مجلی انداختید پس به و سرخ\nورق مس سوار خواهد شد شصت و پنجم طلا نقره\nهم بیش قیمت ترشی است و رنگ او زرد\nو خوشنما میباشد طلا بدون شاطیت دیگر شی\nخالص می براید از چند در ملک کیلی فورنیا\nو استرلیا بسیار طلا می براید و این معدنی شی"}
{"book": "adl0842", "page": 248, "text": "۲۵۹\nبسیار وزین است و ورق سیم او نهایت\nباریک ساخته میشود و ورق او در مطبع کردن\nبسیار کامی اید طلا خالص این قدر نرم میباشد\nکه سکه او ضرب زده نمیشود از همین سبب در طلای\nانگریزی قدر مس شامل کرده شده میباشد\nتجربه پنجاه و پنجم\nنقره از آمیزش تیزاب شوره آب شده\nبود مگر طلا از یک تیزاب آب نمی شود چناچه\nیک ورق طلا را گرفته در نل امتحانی دو تکه\nکرده جدا جدا نمایند و در یک آن قدر تیزاب شوره\nو بدیگر ان قدر تیزاب نمک بیندازید مگر طلا از یک آن آب نمیشود"}
{"book": "adl0842", "page": 249, "text": "اگر هر دو را شامل کردید پس طلا بدقیقه حل\nخواهد شد و نظر نخواهد آمد ازین ثابت شد\nکه هر دو تیزاب های مذکور شامل شده طلایرا تحلیل\nمیکنند بالا بیان شده که نقره که در هوا مانده\nشود زنگ میگیره مگر از کبریت رنگ او سیا\nمیشود مگر رنگ طلا نه از هوا تبدیل میشود و نه\nاز کبریت فرق می افتد ازین سبب طلا را\nاز قدیم زمانه بکارسکه و زیور ساختن بکار میآرد\nشصت و ششم اشیای کیمیائی از یک\nاندازه معین با هم مرکب میباشند آتش و\nهوا و آب و خاک بنسبت آن که درین کتاب"}
{"book": "adl0842", "page": 250, "text": "٢٦١\nمباحثه کرده شد و کلان کلان نتایج حاصل\nشده بر سر آن غور کردن از فایده خالی نیست\nمادهای مختلف اقسام که از انها اشیای دنیوی\nساخته شده اند از انها کیفیت بعض مادها شما\nمعلوم شده خواهد بود و این هم در یافت شده\nخواهد بود که هر شی دنیا خواه مثل سنگ\nسخت باشد خواه مثل آب مایع باشد خواه\nمثل هوا بخار باشد و خواه مثل حیوانات\nو خواه مثل نباتات و خواه مثل جمادات باشد\nاز شصت و هفت عناصر معلومه از یک\nیا زیاده عناصر تیار شده و این شصت و هفت"}
{"book": "adl0842", "page": 251, "text": "٢٦٢\n\nعناصر این قسم اند که نه از انها ماهیت هیچ\nکدام شان تبدیل شده دیگر عنصر ساخته میشود\nو نه تا الحال از انها کدامی را تقسیم کرده\nدو جداگانه نوشی ساخته میتوانند. این هم بیان\nکرده شده است که از ترکیب این عناصر\nمذکور این طور مرکب اشیا پیدا میشوند که خواص\nآنها از عناصر خود بالکل مختلف میباشند\nلیکن ازین مرکب اشیا ها عناصر آنها به چند\nطریق باز علیحده علیحده کرده میشوند شیئیکه\nاز ترکیب چند عناصر ساخته میشود وزن او هم حالت\nبرابر وزن عناصر ترکیبی میباشد قدری"}
{"book": "adl0842", "page": 252, "text": "۲۶۳\nهم فرق نمی کند و از تغیر و تبدیل کیمیائی\nدر وزن گاهی فرق نمی افتد و این بشما\nمعلوم شده که انسان نه ماده را پیدا کرده\nمیتواند و نه معدوم برای دریافت کردن\nوزن اجسام و عناصر شی کیمیائی و طریق\nاستعمال میزان درین کتاب بوضاحت\nنشان داده شده علمای کیمیا هر شی را که تصدیق\nکردن میخواهند وزن او را هم دریافت می کنند\nتا که این معلوم شود که وزن هر یک عناصر\nاجزای ترکیبی جداگانه چقدر است چنانچه در تجریه\nبیستم در باب آب همین قسم کرده شده ست"}
{"book": "adl0842", "page": 253, "text": "۲۶۴\nیعنی در تجربه مذکور این صرف دریافت شده است\nکه باعتبار وزن ۱۶ جزو اکسیجن ۱۶\n۲ جزو ہیدروجن ۲/۱۸\nاز مخلوط شدن آن هجده جزو تیار میشود\nنشان داده شده است که در عناصر ترکیبی آب\nهمیشه همین تناسب میباشد و صرف برآب\nموقوف نیست بلکه از تمام اشیای کیمیائی\nهمین کیفیت است یعنی در هر شی عناصر ترکیبی\nهمیشه بیک اندازه معین شامل شده میباشد\nمثلاً علمای کیمیا باحتیاط بسیار وزن کرده\nدریافت کرده اند که در سرخ اکسد سیماب"}
{"book": "adl0842", "page": 254, "text": "۳۶۵\n\nکه بتجربه سی ام ازو کار گرفته ایم در هر حالت\nاین عناصر درین اندازه شامل میباشد که\nآکسیجن ۱۶ جزو باعتبار وزن و سیماب ۲۰۰\nجزو باعتبار وزن و ازین آگسُدِ سیماب ۲۱۶\nباعتبار وزن تیار میشود پس اگر ۱۶ آثار آکسیجن\nدر کار باشد لازم که ۲۱۶ آثار سرخ آگسُدِ سیماب\nگرفته بشرطیکه ضائع نکند خواهد برآمد و هر قدر\nکه بکار باشد بهمین طریقه آکسیجن یا سیماب کشیده\nمیتوانید و وزن آن همیشه معین باشد و فرق\nنخواهد کرد و این یک کلیه قاعده است که در\nمرکب اشیا را اجزای ترکیبی آنها بهر حالت"}
{"book": "adl0842", "page": 255, "text": "۲۶۶\nبیک معین اندازه شامل میباشند و هر قدر تغیر و تبدل آشیا ها درین رساله بیان شده قاعدهٔ مذکور بر همه صادق می آید مثلاً اگر بخواهید کم از کم از تیزاب کبریت و از شوره هر قدر که تیزاب شوره ساخته شود بسازید پس ۹۸ جز تیزاب کبریت و ۱۰۱ جزو شوره بگیرید ازین تیزاب شوره شصت ۶۳ و سه جزو خواهد برآمد و گاهی درین اندازه فرق نخواهد افتاد در تجربه یی داشتم ذکر آن کرده شده است در اینجا به بینید همین طور اگر سیم مگنیشیم را بیست ۲۴ و چهار حصه بسوزانید پس ازو"}
{"book": "adl0842", "page": 256, "text": "۲۶۷\nچهل حصه میکنی شیا پیدا خواهد شد یک مرتبه\nبلکه همیشه و بهر حالت همین خواهد برامد مگر بشرطیکه\nضایع نشود تجربه چهل و ششم را ملاحظه کنید\nحالا خوب دریافت شد بعناصر باعتبار\nوزن سیک معین اندازه شامل میشوند از\nهر اعدادیکه این اندازه با تناسب تغییر کرده\nمیشوند آنرا وزن امتزاجی عناصر میگویند\nشصت و هفتم اوزان امتزاجی عناصر\nعناصر یکه مشهور و کار آمدند فهرست آنها\nمع مختصر نام و وزن امتزاجی یا اعداد تناسب\nدر ذیل درج اند"}
{"book": "adl0842", "page": 257, "text": "۲۶۸\nعناصر معدنی نیستید علامت یا مختصر نام وزن امتزاجی با عداد تناسب\nآکسیجن گاس آگ ۱۶\nہیڈروجن گاس ہیڈ ۱\nنیڑوجن گاس نیٹ ۱۴\nکاربن - ذغال کار ۱۲\nکلورن کلو ۳۵\nکبریت گن یا کب ۳۲\nفاسفورس فاس ۳۱\nسلیکان سلی ۲۸"}
{"book": "adl0842", "page": 258, "text": "٢٦٩\n\nعناصر معدنی نام مختصر یا علامت وزن امتزاجی باعداد تناسب\nآهن آ ٥٦\nالومی نیم الو ٢٧\nکالسیم کال ٤٠\nمیگنی شیم میگ ٢٤\nسوڈیم سو ٢٣\nپوٹاسیم پو ٣٩\nمس - ٦٣\nجست جس ٦٥\nقلعی  ١١٨"}
{"book": "adl0842", "page": 259, "text": "۲۷۰\n\nعناصر معدنی | مختصر نام یا علامت | وزن امتزاجی با اعداد تناسب\nسرب | ۲۰۷\nسیماب | ۲۰۰\nنقره | ۱۰۸\nطلا | ط | ۱۹۷\n\nدر فهرست مذکوره اول نام اصل عصر است\nو باز مختصر نام یا علامت درج است و در سوم\nآن عدد تناسب که موجب آن آن عناصر\nهمراه دیگر اشیا همیشه ترکیب می یابند و هر\nعدد آنها خوب تجربه کرده دریافت کرده"}
{"book": "adl0842", "page": 260, "text": "۲۷۱\nشده است یعنی هر یک عنصر بهر ترکیب اشیا\nداخل است اجزای آنها را علیحده کرده\nدیده و آزموده ایم ـ مثلاً وقتیکه اجزای سرخ\nاکسد سیماب را جدا جدا میکنیم در انصورت\nمعلوم میشود که درو ۱۶ جزو اکسیجن و ۲۰۰ دو صد\nجزو سیماب است و از دو صد و شانزده\nجزو سرخ اکسد سیماب ساخته خواهد شد و\nهمین طور کبریت و مس را شامل کرده بقدر\nگرم کنیم که آن بیکدیگر شامل شوند پس\nاین حرف دریافت میشود که شصت و سه\nجزو مس و سی و دو جزو کبریت بهمدیگر ـ"}
{"book": "adl0842", "page": 261, "text": "۲۷۲\nامتزاج می یابند و از انها نود و پنج جزو سلفط\nمس پیدا میشود و عنصری از عناصر مذکوره از اندازه\nمعلومه زیاده انداخته شود پس آن اضافی\nشامل نشده خواهد ماند مقدار اکسیجن یعنی\nشانزده جزو که در ساختن سرخ اکسید سیماب\nکار آمده بود همان در ساختن دیگر اکسید معدنیات\nهم صرف خواهد شد ازین کم یا زیاده گاہے\nنخواهد شد و همراه هر معدنیات که آن امتزاج\nخواهد یافت وزن او یا وزن شی معدنی\nامتزاجی خواهد بود یا ضعف قریب خواهد بود\nمثلاً شانزده جزو اکسیجن همراه پنجاه و شش جزو"}
{"book": "adl0842", "page": 262, "text": "۲۷۳\nآهن امتزاج یافته اکسید او را پیدا میکند و همراه\nچهل جزو کالیم امتزاج یافته اکسید او که عام\nآهک میباشد میسازد و همراه شصت و پنج جزو\nجست و یکصد و هجده جزو قلعی و دو صد و\nهفت جزو سرب و غیره * ازین علامات\nیا از اختصار کیمیائی یک دیگر مراد هم است\nیعنی اینکه اگر اگ یاسی نوشته کنید پس ازان\nهروژن آکسیجن یا سیماب مراد نیست بلکه\nمکمل وزن امتزاجی مراد است پس از اگ\nمراد شانزده جزو آکسیجن است و دیگر وزن\nمراد نیست همین طور از سی مراد دو صد جزو"}
{"book": "adl0842", "page": 263, "text": "۲۷۴\n\nسیماب است بهمین سبب در فهرست\nمذکوره اک برابر شانزده و سی برابر دوصد\nنوشته شده است برای همین وقتیکه علامت\nکدامی کیمیائی مرکب شی تجربه کردن منظور باش\nپس صرف علامت اشیای عناصر بعد از\nیک دیگر نوشته می کنند مثلاً وقتیکه آکسد سیماب\nنوشتن منظور باشد پس صرف اک سی نوشته\nمی کنند و ازین علامت صرف همین\nمراد نیست که دران مرکب شیء مذکور سیماب\nو اکسیجن است بلکه این هم است که سیماب اینقدر\nو اکسیجن اینقدر وزن دارد چاکه بیان کرده"}
{"book": "adl0842", "page": 265, "text": "۲۷۶\nاگر جس اک نوشته کردید پس معنی او\nاکسُد جست خواهد بود و لفظ جس برابر شصت و\nپنج است و اک برابر شانزده است از همین\nسبب وزن او هشتاد و یک خواهد بود و بهمین\nطور وقتیکه هیّدر۲ اک نوشته کنیم از و آب مراد\nخواهد بود که دو جزو هیّدروجن و شانزده جزو\nآکسیجن که شامل میشود از و هجده جزو پیدا میشود\nشصت و ششم بعض این طور عناصر\nاند که همراه دیگر با مختلف مقدار ها شامل شده\nچند مرکبات میسازند مثلا نپتروجن و اکسیجن\nهر دو شامل شده پنج مختلف مرکب پیدا می کنند"}
{"book": "adl0842", "page": 266, "text": "۲۷۷\nآن پنج مرکبات در ذیل اند ۱- نام اول مرکب\nنٹیروجن مان آکسڈ است درین\nبلحاظ وزن نٹیروجن بیست و هشت جزو و آکسیجن\nشانزده جزو میباشد ۲ دیگر را نٹیروجن ڈے\nاکسڈ میگویند درین بلحاظ وزن نٹیروجن بیست و هشت\nجزو و آکسیجن دو چند شانزده جزو یعنی سی و\nدو جزو میباشد ۳ آن نٹیروجن ٹری اکسڈ\nمشهور است که درین نٹیروجن بلحاظ وزن\nبیست و هشت جزو و آکسیجن سه چند شانزده ۱۶\nجزو یعنی چهل و هشت جزو میباشد چهارم\nنٹیروجن ٹیٹراکسد درین نٹیروجن باعتبار وزن"}
{"book": "adl0842", "page": 267, "text": "۲۷۸\nبیست وهشت جزو و آکسیجن چهار چند شانزده جزو\nیعنی شصت وچهار جزو میباشد ه نتروجن پنیت\nآکستدست درین هم نتروجن بیست وهشت جزو\nو آکسیجن پنج چند شانزده حصه یعنی هشتاد جزو\nمیباشد چونکه در فهرست مذکوره بالا بیان\nکرده شده است که از نیت (یعنی نتروجن)\nچهارده مراد است و از اک (یعنی آکسیجن) شانزده\nمرادست پس نسخه های هر پنج مرکبات مذکوره\nبآسانی نوشته کرده میتوانید در اول مرکب\nنتروجن بیست وهشت جزوست یعنی از وزن\nامتزاجی خود دوچند و آکسیجن شانزده جزویعنی"}
{"book": "adl0842", "page": 268, "text": "۲۷۹\nبرابر وزن امتزاجی پس علامت این مرکب\nنیٹ ۲ آگ شد و همین طور باقی نسخه های هر چهار\nمرکبات در ذیل درج اند مرکب دوم نیٹ ۲\nآگ ۲ - مرکب سوم نیٹ ۲ آگ ۳ - مرکب\nچهارم نیٹ ۲ آگ ۴ - مرکب پنجم نیٹ ۲\nآگ ۵ - درین چهار مرکبات آخر وزن اکسیجن\nبه نسبت اول مرکب دو چند و سه چند و چهار چند و\nپنج چند است باید بدارید که اگر مقدار اکسیجن برابر\nهمانقدر نبود بلکه مابین اوزان مقداری بود\nپس امتزاج او نخواهد شد و از و مرکبی ساخته\nنخواهد شد مثلاً اگر بیست و هشت جز و نئتروجن"}
{"book": "adl0842", "page": 269, "text": "٢٨٠\nو بیست جزو اکسیجن شامل کردید پس تمام بیست و\nهشت جزو نتروجن همراه شانزده جزو اکسیجن\nمخلوط خواهد شد و باقی چهار جزو اکسیجن بدون\nشامل شدن می ماند ازین دو کلان قاعدۀ\nامتزاج کیمیائی معلوم میشوند اول اینکه عناصر\nبمقدار معینه مخلوط کرده میشوند که آنها را وزن\nامتزاجی این عناصر میگویند دوم از شامل شدن\nدو عناصر چند مرکبات تیار میشود و آن بضیف\nهای وزن امتزاجی خود شامل میباشند\nشصت و نهم معنی مساوات کیمیائی- شما\nشما فهمیده خواهد بودید که هر قدر استحاله های کیمیاوی"}
{"book": "adl0842", "page": 270, "text": "۲۸۱\n\nدرین کتاب مذکوره شده اند یا دیده اند خود خواهد\nدید همه بذریعه علامات تعبیر کرده میشوند هر امتحانه\nکیمیائی معین و محدود میباشد و بهر صورت نه\nصرف این معلوم میشود که نتیجه اش چه شده بلکه\nاین هم معلوم میشود که از و چقدر شیار پیدا شده\nمثلاً اگر تیزاب شوره بسازید مثلیکه در تجربه سی و\nهشتم کرده شده بود پس شوره و تیزاب کبریت\nرا یکجا کنید نتیجه اش این خواهد بود که تیزاب شوره\nکشیده میشود و پوتا سیم سلفت در عرق کش باقی خواهد\nماند حالا خیال باید کرد که درین امتحان کیمیائی\nچه نتیجه برامد و چقدر تیزاب کبریت و چقدر شوره"}
{"book": "adl0842", "page": 271, "text": "۲۸۲\nباید که آمیز کرده شود که ذره او هم ضایع نشود\nباین قرار امر مذکور دریافت خواهد شد که نسخه\nتیزاب کبریت و شوره را نوشته کنید نسخه\nشوره انیست- پونیٹ اک۳ یعنی شوره از شامل\nشدن سه عناصر تیار میشود و آنها نیست که-\nپوٹاسیم یا پو که برابرسی و نه جژ وست و نیٹر جن\nیا نیت که برابر چهارده جزوست و اگسیجن -\nیا اک۳ که برابر ۱۶×۳ یعنی چهل و هشت است\nو نسخه تیزآب کبریت انیست ہیڈ۲ کب اک۴\nیعنی هم از سه اشیا رساخته میشود ہیڈروجن یا ہیڈ۲\nکه برابر دو جزیست و کبریت یا کب که برابر ۳۲"}
{"book": "adl0842", "page": 272, "text": "۲۸۳\nواکسیجن با اگ که شانزده ۴۸ یعنی برابر شصت و\nچهار ست وقتیکه این هر دو مرکب نارا یعنی تیزاب\nکبریت و شوره را شامل میکنیم درین صورت\nمبادله نصف اکسیجن تیزاب کبریت همراه همه\nپوٹاسیم شوره میشود و ازین مبادله دو نواتشیار\nساخته میشوند یک ہیڈنیٹ اگ یعنی تیز آب\nشوره که بیک زرد رنگ بشکل مائع می برآید\nدیگرش پوہٹڈ کب اگ ۴ یعنی سلفٹ پوٹاسیم\nوقتیکه تیزاب شوره از عرق کش کشیده جدا میشود\nیا می برآید در انصورت سلفٹ پوٹاسیم\nدر عرق کش بشکل سفید نمک منجمد شده باقی میماند"}
{"book": "adl0842", "page": 273, "text": "۲۸۴\n\nعمل این مبادله را بطریق مساوات اینطور\nمینویسم که از شوره و از تیزاب کبریت پیدا میشود\nتیزاب شوره وسلفت پوٹاسیم- پوٹنیٹ اک ۳\nہیڈکب اک۴ ہیڈنیِٹ اک ۔ پوہیڈکب اک ۴ پَس ازین\nعمل صحت صحیح دریافت شد که درین ترکیب\nکیمیائی چه چه شده یعنی شیئی تلف نشده چرا که\nتیزاب کبریت و شوره که اول مخلوط کرده شده\nبود هر قدر که وزن او بود همانقدر ازین تیزاب\nشوره واز سلفت پوٹاسیم است که از مخلوط کردن\nپیدا شده و این امر در نسخه مذکور بجای علامات\nاز اعداد نوشتن آنها صاف صاف معلوم -"}
{"book": "adl0842", "page": 274, "text": "۲۸۵\nخواهد شد چنانچه ۳۹ + ۱۲ + ۲۸ و ۲ + ۳۲ + ۶۴\n+ ۱۲ + ۲۸ و ۳۹ + ۱ + ۳۲ + ۶۴ یعنی ۱۰۱ +\n۹۸ = ۶۳ + ۱۳۶ - ازین مساوات معلوم شد\nکه اگر شوره یک صد و یک جزو و تیزاب کبریت\nنود و هشت جزو شامل کرده شود پس تیزاب شوره\nشصت و سه جزو پیدا خواهد شد و سلفٹ پوٹاسیم\nدر عرق کش یکصد و سی و شش جزو باقی خواهند ماند\nیعنی تیزاب کبریت و شوره که شامل کرده شود\nاز و قدری هم تلف نخواهد شد و این حرف\nهم صاف بخیال میرسد که بذریعه اعداد مذکور\nحساب کرده دریافت کرده میتوانید برای ساختن"}
{"book": "adl0842", "page": 275, "text": "۲۸۶\nتیزاب شوره بیک خاص مقدار شوره و تیزاب\nکبریت بچه مقدار باید گرفت مثلاً حساب کنید\nکه اگر ده سیر تیزاب شوره ساختن منظور\nباشد پس چقدر ضرورت شوره و چقدر ضرورت\nتیزاب کبریت خواهد بود بموجب قاعده مذکوره\nبرای شصت و سه سیر تیزاب شوره نود و هشت سیر\nتیزاب کبریت و یکصد و یکسیر شوره بکار بود\nازین باعث برای ده سیر تیزاب شوره پانزده\nسیر و هشت پاو و سه خورد و سیزده مثقال و\nهشت نخود تیزاب کبریت و شانزده سیر و\nیک خورد و هژده نخود ۱۱/۱۳ شوره خالص بکار است"}