نظامنامه
مقیاسات
وزارت تجارت ترویج صنایع و فواید عامه
دافغانستان
طبع دوم
حوت ۱۳۰۱
مطبعه سنگی
دارالسلطنه کابل


نظامنامه
مقیاسات
در مطبعۀ شرکت رفیق طبع زیور پوشید
دارالسلطنۀ کابل
بتاریخ شنبه (٢٥) سنبله ١٣٠٦
طبع رابع . . . . . . . . . . . . (٢٠٠٠) جلد
قیمت فی نسخه . . . . . . . (٣) پول


[BLANK PAGE]


١
نظامنامه مقیاسات
(تمهید)
از آنجا که هر فرد انسان برای اجرای معاملات
و تبادله احتیاجات خود بحساب محتاج و چیزی که معاملات
و احتیاجات عمومی بذریعه آن تبادله و حساب می شود،
مسکوکات، اوزان، ذراع است علمای حساب
بغرض تسهیلات معاملات و زود فهمیدن این حسابات،
اساسی که جدیدتر و بهتر برای مسکوکات، اوزان،
ذراع گذاشته اند اصول اعشاریه است که واحد


۲
قیاسی آن به اصول اعشاری اضعاف و مجزا گردیده هر مقداری
را که معلوم کردن بخواهند بیک تامل اندک فهمیده میشود .
اما در افغانستان اوزان ، ذراع ، مسکوکات مختلفه
رواج داشته به اصول اعشاریه نی بلکه یک اندازه و مقیاس هم
ندارد مثلاً یک خروار هشتاد سیر، یک سیر شانزده پاو، و یک پاو
چهار خورد است که تجزیه و اضعاف آن بدرجات مختلفه میشود
همچنان ذراع از شانزده گره و هر گره از چهار بار مرکب است ورزپیه
نیز وزن و قیمت آن یک مقیاس و اندازه صحیح را حائز نیست که ما
ازین مشکلات همیشه در تطبیق معاملات خود چه از خارج مینمایم و یا داخل
مملکت خود داد و ستد میکنیم متحمل خساره های بزرگ مادی
و معنوی شده ایم . در هیچ
لهذا برای رفع این صعوبات و حل این مشکلات و اصلاح این نواقصات
حسابیه اوزان، ذراع، مسکوکات افغانستان به اصول اعشاریه
تحویل نموده شد تا سهولت و فواید ازین اصول مقبول برای
دولت و ملت افغانیه عاید گردد .


۳

فصل اول
ماده
( ۱ ) ــ مقیاسات مساحت که باسم گز شاه ، گز معمار ،
گز جریب ، جاری بود به میتر تبدیل شد .
اضعاف و اجزاے میتر قرار ذیل است .

( اجزاے میتر )
دہم میتر مساویست دہم حصه میتر
صدم میتر " " صدم حصه میتر
ہزارم میتر " " ہزارم حصه میتر

( اضعاف میتر )
لس متری " " ۱۰ "
سل " " ۱۰۰ "
زر " " ۱۰۰۰ "
لس زر " " ۱۰۰۰۰ "
* *
*


٤

فصل دوم

(٢) — مقیاس اوزان، نخود، مثقال، خورد، پاو، چهارک،
سیر، خروار بود که همه بگرام تبدل یافته
(اجزاد اضعاف گرام بقرار ذیل است)

اجزا گرام:

دہم گرام مساویست به دہم حصہ گرام

صدم " " " صدم " "

هزارم " " " هزارم " "

ضعاف گرام:

لس گرام " " ١٠ گرام

سل " " " ١٠٠ "

زہ " " " ١٠٠٠ "

لس زرہ " " " ١٠٠٠٠ "


فصل سوم
(٣) ۱- مسکوکات جدیده که آینده نرخ اشیاء و معاملات
بآن میشود وزن و قیمت آن بقرار ذیل است :
اول مسکوک طلا نام وزن نرخ
الف : یک امانی ۶ گرام ۲۰ افغانی
ب : نیم ״ ٣ ״ ١٠ ״
دوم مسکوک نقره نام وزن قیمت
الف : یک افغانی ۱۰ گرام ۱۰۰ پول
ب : نیم ״ ٥ ״ ٥٠ ״
ج : ۲۰ پولی ۲ ״ ۲۰ ״
سوم مسکوک مسی نام وزن قیمت
الف : ۲ پولی ۴ گرام ۲ پول
ب : ״ ٥ ٣ ״ ٥ ״
ج : ״ ١٠ ٢ ״ ١٠ ״


٤ — نرخ مسکوکات سابقه نسبت به مسکوکات
جدیده بقرار ذیل است که بخزائن دولت
و در بین اهالی بهمین قیمت داد و ستد میشود
و رائج باشد :—
یازده روپیه کابلی ۱۱۰ افغانی
یک 〃 〃 ۹۱ پول
یکقران کابلی ٤٥ پول
یکعباسی 〃 ۳۰
سه شاهی 〃 ۲۲
سناری 〃 ۱۵
یکشاهی 〃 ۷
دو پیسه 〃 ۳
نرخ قرآن و عباسی و سه شاهیگی و سناری
و شاهیگی که در فوق معین شده برای یک یک
دانه است که در بازار برای خرید اشیاه


و ما یحتاج خود پول میسازند اگر تعداد آنها زیاد باشد
مثلاً دوازده شاهیگی یا شش سناری و یا چهار
سه شاهیگی و یا سه عباسی گی یا دو قرآن داشته
باشیم یک روپیه کابلی حساب میکنیم و اگر این تعدادها
که یک روپیه شناخته میشوند بخواهیم پول بسازیم
نود و یک پول چلند خواهد داشت همچنان
از یک روپیه تا ده روپیه را اگر پول بسازیم
و یا افغانی حساب کنیم از قرار نود و یک پولی
حساب خواهد شد و اگر یازده روپیه شود به ده
افغانی محسوب و تبادله میشود .


۸
فصل چهارم اصول اجراآت
(٥) مـ بدفاتر رسمی از ابتدای سال ۱۳۰۵ بقدر ممکنه
تطبیق وزن ذرعه و مسکوکات سابقه در واردات
و مصارفات دولت باوزان و مقادیر جدید
میشود الیٰ آخر سال مذکور اوزان و مقادیر
سابقه و جدیده حتی الامکان بدفاتر دولت ادخال
باشد در سنه ۱۳۰۶ خواه مخواه در دفاتر دولت
اوزان و مقادیر و مسکوکات سابقه و جدیده تحریر
شود و بسنه ۱۳۰۷ اگر محاسبین در مهارت خودہا
باوزان و مقادیر جدیده مطمئن باشند وزن
و ذرعهٔ قدیمه را بالکل از دفاتر محو و وزن متر جدید
را در قید قلم بیاورند اگر بعضی کاملاً مهارت
نداشته باشند تا آخر سال ۱۳۰۷ نیز ادخال
اوزان مقادیر جدیده و سابقه را بدفاتر رسمی میتوانند.


۹
(۶) - برای اجرای معاملات اهالی از اقسام
سنگهای وزن و مترهای جدید بقدر مکفی
از طرف دولت ساخته بهمه نقاط افغانستان
تقسیم میشود.
(۷) - سنگهای وزنی و مترها در مرکزهای ولایات
که اداره بلدیه موجود باشد بذریعه مامورین بلدیه
و بدیگر مواضع بواسطه قوماندان های کوتوالی
تقسیم میشود و همچنان بحکومتی ها و علاقه داری ها که
وظیفه کوتوالی بعهده حکام و علاقه داران است
بذریعه آنها تقسیم میشود.
(۸) - قیمت سنگها و مترهای جدید در تمامی
نقاط مملکت افغانستان بیک قیمت عادلانه
قرار داده میشود که قیمت آن از وزارت مالیه
معین میشود کسانیکه قیمت آن را نقد تادیه نتوانند
الی شش ماه بآنها قسط کرده خواهد شد.

طبع در مطبعه ماشین خانه کابل  سنه ۱۳۴۰ هجری شمسی


(۹) -- سنگ های وزنی آهنی و چودنی و برنجی و ذرایع آهنی
سابقه که نزد اهالی است اگر مواضعیکه تقسیم اوزان
جدید میشود بیاورند از آنها بقیمت همان فلز گرفته
عوض آن از سنگ ها و متر های جدید بقیمت
برای شان داده میشود .
(۱۰) -- از مقیاسات مذکوره دیگر اشخاصیکه از طرف حکومت
مجاز شوند به نمونه مقیاساتیکه از طرف دولت ساخته
شده نیز بداخل ساخته میتوانند و مهر نشان مقیاسات
که در مراکز ولایات و حکومتی های اعلی موجود است
ممهور کرده بعد اجرای داد و ستد به آن
مقیاسات کرده خواهد شد .
(۱۱) -- در دهات و قری که داد و ستد خود را بوزن جدید مینمایند
از روی سنگ های مهری دیگر سنگ ها را
تطبیق داده تا زمانیکه از طرف حکومت سنگ های آهنی
مهر نشان دار تهیه و توزیع شود بآن سنگ ها وزن


۱۱
ومعاملہ میتوانند
(١٢) ـــ در مراکز هر گاه خود اهالی از بساط های مذکور برای
اجرای معاملهٔ خودها ساخته بودند موافق قاعدهٔ
(١٤) باز خواست کرده میشوند .
(١٣) ـــ مقیاسیکه در مراکز نائب الحکومه‌گی‌ها وحکومتی
های اعلیٰ و کلان مهر نشان دولت را نداشته باشند
از درجهٔ اعتبار ساقط گفته میشوند مامورین بلدیه
وقوماندانهای کوتوالی مواظبت می نمایند که در مراکز
مذکور به مقیاسات بدون مهر و نشان کسی داده نشود و نکنند
اگر مقیاسات و زن و متر های را که بدون نشان
دولت باشد در انجا ها استعمال کند بر وفق قانون
جزای عمومی مجازات مییابند .
(١٤) ـــ در مقیاساتیکه به مهر نشان دولت باشد و یا
دیگر سنگ ها که موافق اوزان جدید در قریٰ و دهات
میسازند اگر تفاوت ظاهر شود درباره استعمال کننده


۱۲
آنها مطابق جزای عمومی مجازات تعزیری اجرا میشود
(۱۵) -- از سنه ۱۳۰۵ الی آخر ۱۳۰۷ سنگها
وزن و متر جدیده در بین اهالی شروع مییابد
شروع از سنه ۱۳۰۸ بالکل اوزان و ذرعه های سابقه
متروک میشود و اگر سال ۱۳۰۸ کسی بسنگها
و ذرعه های سابقه داد و ستد نماید جزای
تعزیری می یابند .
نظامنامه هذا را در زمرۀ نظامات دولت منظور و اجرا
احکام و موادش را امر و اراده میفرمائیم.

حروف نظامنامه مطبعه ماشین ... الله وجد ...


نظامنامه
بلدیه میباشد