ساخت در حالیکه در بنجا بتمامی خواهشان او رضا داد ؟»
بلانش : « پیش تر از روانه شدن بارون مکتوبی برایش نوشته کردم و نو کرش را رشوه دادم که بعد از گذشتن مدت ها باو بدهد .»
« پس بارون بخوبی میداند که نوزایش نخواهی شد ؟ »
« بلکه تمام حقایق دیگر راهم . که من ترا دوست دارم و طفل من بدری مجز تو نه می خواهد . »
آلبر گت از شنیدن این اقرار خوش من غش شده گفت :-
« آه « باعث حیات ومماتم » معشوقه ام تا مزد عزیزه و بالا خره زنم ! اگر تو را بپرستم هم کم است . حیاتم را به من اعاده کردی ! اگر مرا بکدای حال میتوانی که بر خاسته با ( سان کولات ها ) بار دیگر بجنگم .»
این اضطراب خون البرگت را بجوش آورده زخم او سر از نو تازه گردیده خون بدوران آمد . کاترین در آشیانی محبت به کارهای خودش مشغول بود به نعره های مدد ، بلانش بر گشته آلبرگت را مد هوش یافت و به مدد بلانش زخم های او را بار دیگر شسته و پارچه تبدیل کرد .
کاترین هنوز مشغول بستن زخم ها بود که آلبرگت کم کم بهوش آمده شروع به حرف زدن نمود : « بلانش من می میرم ... خدا حافظ ... بر طفک بیچاره هوش کن ! »

شنیدن این راز مانند صاعقه بر کاترین فرود آمد ولی چون بلانش را از خود زیاد تر خجل مشاهده نمود گفت :
« مترس ، چیزیکه من شنیده ام از يك گوش در آمده و از دیگر خارج شده است ولی اگر به من اعتماد کرده و خدمتی بفرمائید بکمال صداقت با جرای آن حاضرم تا مبدل نشوید هم چین ها در آخر انسان می شود ، این طفلك مقبول کجا خواهد بود؟ آیا من او را دیده نخواهیم توانست؟»
بلانش بعد از قدری تفکر گفت : کاترین عزیزم ، بشنو ، تو به من خدمت بزرگی کرده میدانی و با این صورت یکی را که به نجات و پرستاری البرگت باینقدر فیاضی شروع کرده ئی تکمیل خواهی نمود . »
کاترین : « تنها فهمیدن خدمت و امرتان کافیست . »
بلانش : « پسر من سه سال عمر دارد و در حمایت خانم بسیار شریفی که بمادر ( هوش ) مشهور است در ورسای میباشد پیش تر از انکه بلانش حرف خودش را تمام کند کاترین جواب داد : « بلی مادر هوش را بخوبی می شناسم پسر او لا واز ماستر جن له غیور نامزد من بسیار دوست است بعدی روز گرفتن ( با ستبل ) پهلو به پهلو جنگیده اند . »
بلانش : « بسیار خوب . من میخواهم که نزد او رفته و این پول را باین مکتوب باو داده و پسرم را گرفته نزد من در شاتوی بارون لوندل نزديك ( ليما پ ) خواهی رسانید . »

کاترین : « تنها همین قدر میخواهم بفهمم چه وقت میخواهی در آنجا باشم ؟ »
« کم از کم باید تا روی شام او را در آنجا رسیده باشی ؟ »
« مطمئن باش و پدرت را از من بکیر علاوه بران تا آن وقت ما عروسی شده خواهیم بود و له نیوز هم با من معاونت خواهد کرد . »
بلانش : « از اجرای این خدمت بزرگ مرا برای همیشه مرهون احسانی خواهی ساخت . »
کاترین : « خدمت بزرگ چه معنی دارد در دنیا چیزی نخواهد بود که بخاطر تو اجرا و یا کم از کم اقدام باجرای آن نکنم . »
بلانش : « بسیار متشکر و نمیدانم که همه این نیکی های ترا بچه مقابله کنم ! »
کاترین : « تشکر لازم نیست ! حال اجازه بده که رخت های یکی از مشویان را بپوشم . و پرستاری گوشت را تادوی من بمیرد تو بکذارم . علاوه بران حال بیدار خواهد شد و چیز های زیادی داشته خواهید بود که با هم صحبت کنید . زیرا مجبورید از هم بزودی جدا شوید . »
پس اعضای کار با خود تکرار می نمود :
« شانوی لوندل در ژلیماپ ششتم اتومبر . » از دو کان بر اعمارت .
( باقیدارد )

( مطبعه اثری )


[BLANK PAGE]


انیس
جریده ملی

«قیمت اشتراک»
در افغانستان ۱۲ افغانی
محصول پوسته اطراف و ولایت داخله ۲ "
طلبه معارف ۷ "
در ممالک خارجه ۲۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراک که بتوسط خزاین دولت فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد

(مطبعه انیس)


شماره ( ۱۲ )
انيس
مجلد ( ٥ )

اشتراك سالانه ۱۲ افغانی
محصول پوسته ۲ «
خارجه ۲۰ شلنگ
اداره : کابل جاده ارگ
مؤسس و نگارنده مسئول
محيي الدين

۲ شنبه ۲۱ سرطان ۱۳۱۰
تاسیس ۱۳۰۶
۲٦ صفر ۱۳۵۰

افتتاح مجلس شوراي ملي
روز دوشنبه ١٤ سرطان از ساعت
٨ نيم الى ٩ ونيم تمام وکلای ملت ،
هیئت وزرا ، نماینده گان دول ومامورین
عسکری وملکی ، ويك عده از اعزه
وتجاران شهر کابل که قبلاً ذریعه اطلاعیه
رسمی، جهت افتتاح شورای ملی دعوت
شده بودند ، در صالون بزرگ عمارت
( سلام خانه ) حضور بهمرسانیده انتظار
تشریف آوری اعلیحضرت همایونی را
داشتند . ونيز يك قطعه عسکرى بالباس
های رسمی در خارج عمارت صف بسته
بودند .
بوره ساعت ۱۰ اعلیحضرت تشریف
آوردند و عموم حضار رسم احترام بجا آورده
ایستادند .
اعلیحضرت غازی پس از جواب
احترام نطق غراى ايراد وشوراى ملى
را افتتاح نمودند .
پس از ختم نطق افتتاحیه اعلیحضرت ، آقای
قاضی عبدالاحد خان و کیل هرات معروضه را
که قبلاً تهیه شده بود ، به عرض رسانید
پس از ن فضائل مآب مولوی محمد ابراهیم
خان کاموی از طرف « جمعيت العلما »
شکریه را قرائت نمود .
اعلیحضرت مؤسس و حامی شورای
ملی ، ج ع ع صدر اعظم صاحب و
کابینه را که بطرف چپ منبر ایستاده
بودند ، خطاب نموده شفاهاً فرمودند
چون شما در نزد این مجلس وکلای ملت
مسئول میباشد ، لہذا جميع اجرا آت و
کار روائی خود را که درین عرصه دو
سال نموده اید یکان یکان از نظر
وکلای ملت بگذرانید . چنانچه من
سیاست خارجی مملکت را علی الرسم و
بدون پرده گزرانیدم .
بعد وکلای محترمه را خطاب نموده
گفتند : که اولین کار شما انتخاب
رئیس است که از بین خود ها انتخاب
نمائید . بعد ها به نظم و نسق امورات
مهم مملکتی خواهد پرداخت .
درین وقت اعلیحضرت و تمام حضار
دست دعا بر داشته کامیابی و اتحاد ملت
افغان را از خدای بی نیاز استرحام
نمودند . بعد ذات همایونی باحضار خدا
حافظی نموده تشریف بردند :

عيناً نطق اعلیحضرت
محمد نادر شاه غازي به تقريب
افتتاح اولين مجلس عالي
شوراي ملي
افغانستان
بسم الله الرحمن الرحيم
این مجلس شورای اسلامی را بنام
خدای قادر توانا که بخشاینده سعادت
دنیا و آخرت است افتتاح میکنم و از
بار گاه ایزد متعال برای حکومت وملت
افغانستان توفیق میخواهم که بپایه
شريعة مطهره حضرت محمد عليه الصلوة
والسلام باین خاك پاك اسلام خدمات بر
گزیده ارزانی کنند و بار دیگر در اعلای
کلمة الله وتوفیق وتعالى افغانشتان موفقیت
وکامیابی جاوید حاصل نمایند .
عزیزان من ! لله الحمد که بار دیگر
افغانستان را در مصائب و نوائب نقدی
وجانی جنگها مصئون و مامون می بینم
و بخاطر آسوده و دل پر از امید شروع
به تاسیس این موسسة شورای ملی مینمایم
میخواهم معنی شورای ملی را بشما شرح


(شماره ۱۲۰)

کنم الحمد لله همۀ ما و شما مسلمان هستیم مشوره اساس کارهای ماست ، بحکم قرآن عظیم الشان ( و شاورهم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ) بمشوره کردن مکلف بودیم و هستیم ، خبر هـه بود حضرت محمد علیه الصلوت و السلام در حل مسائل مشوره میفرمودند ! خلفای راشدین رضی الله تعالی عنهم بمشوره کار میکردند خلفای بنی امیه نیز مشوره می فرمودند :
لیکن خلفای بنی عباس مشوره را اساس متین برای پیشبرد امور قرار دادند وکلای ملت به دربار خلفای عباسیه حاضر می بودند و حکومت تمام کارها را با وکلای ملت مشوره میکردند . بعد از خلفای عباسیه سلاطین اسلام مشوره را منافی قدرت و اقتدار خود دیده باین اساس ترقی و تعالی کمتر توجه نمودند بنابرین خیلی دور های انقراض و تغیر و تبدیل در عالم اسلام واقع شد .
در افغانستان مشوره از قرنهای مدیدی باینطرف دوام میکند چنانچه جرگه افغانها را حاکم عادل ملت افغانستان گفته میتوانیم برای ما ملت مشوره چیز نویست سلاطین گذشته اگر بمشورۀ ملت کار نکرده باشند لیکن ملت در قبائل و عشائر خویش جرگۀ خود شان را تا امروز متروك قرار نداده اند و حکم جرگه در قبائل و عشائر نافذ است امان الله خان شورای دولت تشکیل کرد و کلای ملت بمرکز حاضر شدند لیکن
آن شورا با جرگۀ افغانستان مفید ثابت نشد .
خیر ، از خدا میخواهم که بار دیگر آنجان و اقسای سیاه در افغانستان رو ندهد و این مؤسسۀ « شورای ملی » ما و شما را موقع و فرصت و در آن عنایت فرماید که تمام موجبات شکایت را از بین ملت و حکومت رفع نمائیم تا ملت بروش سابق حکومت خویش را ملت و خادم بهبود و ترقی کار مملکت بدانند . « شورای ملی » امروز مثل شورا های سائر ملل که بمرور ایام ترقی و اصلاحات بخود حاصل کرده يك نمونۀ ترقی شورهای سابقۀ ماست اگرچه ملت تا امروز اینطور يك چیزی را خواهش نکرده لیکن چون من « شورای ملی » را اساس ترقی و وسیلۀ مخصوص اصلاح مملکت میدانستم و میدانم در روز اول در « خط مشی » خود اعلان کرده ام شکر لله که درین فرصت بر این افغانستان بافتتاح آن موفق شدم وقتیکه شما كتابچۀ حقوق « شورای ملی » را مطالعه کنید واقف میشوید که « شورای ملی » امروز با شورا ها و جرگه های پیشتر چه فرق دارد اگر شما حقوق خویش را بکوچ استعمال کنـید و همیشه رفتار و روش حکومت را مراقب باشید و برای اصلاحات همیشه سعی بلیغ بفرمائید « شورای ملی » افغانستان بانی امنیت و مؤسس ترقی و تعالی مملکت خواهد شد و بامید خدای عز و جل خانه جنگیها و
نفاق و شقاق برای همیشه ازین وطن معدوم خواهد گشت ، مسائل شخصی باعث زوال و اضمحلال این سلطنت اسلامی نخواهد شد ، و همه وقت این ملت آسوده خواهد ماند ، تغییر و تبدیل سلطنت سبب استیصال ریشه های ترقی و تعالی ملك و ملت شده نخواهد توانست به شقیا نوبت حکمرانی نخواهد رسید همیشه زمامداران ملك و حکام صادق و محسن ملك و ملت در خدمت افغانستان انتخاب و مشغول خواهد شد، استبداد بدعت پرستی و رشوت ستانی يك قدم در قلمرو این مملکت رونما نخواهد گردید گفته میتوانم روزیکه وکلای ملت در « شورای ملی » حقوق خویش را شناختند و خیر و شر را از روی مفاد عمومی امتیاز کردند و غرض و تفرقه از میان رفع شد از همان روز دور سعادت افغانستان آغاز خواهد کرد من از خدا مسئلت دارم آن روز سعادت وطن عزیز ما و شما همین روز اول افتتاح شورای ملی باشد خدا قادر است رحیم است کریم است همانطوریکه افغانستان را باینفرصت کم از يك انقلاب خانه برانداز نجات داد و بملت افغانستان امنیت ، عزت و توانائی و اتحاد سر از نو بخشید، ، از در گاه بخشایش ایزدی مأیوس نیستیم و امید واثق دارم که انقلاب گذشته آخرین دور فترت و نکبت ما ملت حساب خواهد شد و انشاء الله تعالی برای همیشه خاتمه یافت و این روز افتتاح « شورای ملی »


صفحه ٤٣ شماره ١٣ مجلد پنجم

روز اول دور سعادت افغانستان خواهد بود که تا ابد دوام خواهد کرد.
وکلای محترم ملت، مایوس نباشید همچنین ادوار ظلمت را که ما و شما گذرا نیدیم تاریخ ملل عالم در حیات سائر ملل دنیا نشان میدهد بعد از هر سختی آسانی است و پس از هر تنزل ارتقا و اعتلا آمده است بشرطی که بندگان خدا از جاده حقیقت و انسانیت منحرف نشوند و عیب را هنر و اسباب تنزل و و سیله ترقی نشناسند.
فرزندان و برادران عزیز من! آنچه از اجراآت این دوره را میخواهم خود من بشما بیان کنم سیاست خارجی امروزه افغانستان است، تا شما از سیاست خارجی حکومت امروزه خود حوبیتر واقف و مسبوق شوید باقی مسائل را که در ظرف یکنیم سال و چند ماه شده صدر اعظم صاحب و وزا ء بشما معلومات خواهند داد میخواهم از ابتدای ورود خود بخاك پاك اففانستان تا امروز آنچه با دول متحابّه معامله و مکاتبه کرده ام بشما اظهار کنم تا بر شما سیاست خارجی من پوشیده نماند.
وقتیکه من در خاك افغانستان قدم گذاشتم خودم و شاه ولیخان و شاه محمود خان را در سمت جنوبی و محمد هاشم خان و محمد گل خان را در سمت مشرقی تعیین نمودم. درین موقع در سمت جنوبی آثار نفوذ سقویان ظاهر نبود و هیچ کس حکومت سقوی را وقع و اعتبار نمیداد اما همینکه امان الله خان در حدود قلات

و مقریا عساکر قندهار نمودار شد و دو باره عزم استیلا کابل را باطراف و اکناف مشتهر گردانید اهالی سمت جنوبی قدری متردد شدند و گمان کردند که من با برادران خود بطرفداری امان الله خان خدمت میکنم من چندنیاد وانمود کردم که مطلب من شخصیت هیچ کسی نیست حتی خود من و برادران من برای اثبات شخصیت خود نیامده ایم ما میخواهیم در افغانستان امنیت قائم شود خانه جنگی از میان رفع گردد و هر شخصی را که تمام قوم و ملت افغانستان بپاد شاهی انتخاب کنند همانشخص پاد شاه شود اما با آنهمه اصرار من اهالی سمت جنوبی باظهار من متردد بودند مطمئن نشدند چه من مجبور بودم که اعلان پاد شاهی خود را بدون اعتراف و تصویب تمام اهالی افغانستان رد کنم.
هر چند در مواقع بزرگ و در اوقات ظهور نا کامی و شکست این مطلب را بمن تکلیف می نمودند من نسبت به نام پادشاهی بنام خدای توانا توکل میکردم و مهربانی و لطف کردگار را بر امید نیکا از نام پاد شاهی بمن وا نمود می شد مرجع میدانم و میدانستم تا اینکه در اکثر طبقات اهالی سمت جنوبی تشتت افکار تولید شد و سقویان در سمت جنوبی قدرت کامله یافتند کریز و اکثر حصص خوست و ارگون و غیره جاها را استیلا نمودند من درینوقت اراده کردم تا از اقوام افاغنه سرحد آزاد استمداد کنم میخواستم از قوم اورکزائی استعانت

نمایم درین وقت راه مواصلت من و اورکزائی ها در دست انگریز ها بود بواسطه حاجی محمد اکبر خان با حکومت انگریز داخل مذاکره شدم حکومت برطانیه موافقت نکرد و عذر غیر جانبداری را پیش کرده راه دادن اورکزائی را منافی اعلان غیر جانبداری خود وا نمود کرد و همچنین مضمون بمتن نامه حکومت برطانیه رسیده این نامه باهنوز موجود است با این همه ما یوس نشدم و دست از کار نکشیدم قوم با غیرت جاجی و هم يك حصه منگل و احمد زائی در دست من بود بالاخره فیصله کردیم که از قوم وزیر که برای امداد من و نجات افغانستان کمر همت بسته بودند و غیرت اسلامی و افغانی آنها بجوش بود استمداد کرده شود وزیرها دعوت مرا پذیرفتند و به حضورم حاضر شدند دولت برطانیه بر این مسئله پیشتر با من درشتی کرد حاجی میر احمد اکبرخان بر بی هنگام بسیار اصرار نمود که ماء وزیری جاجی به وزیرستان خارج شوم و واپس بفرستم. و هم علانات و مکتوبات خود را اسمی اهالی قندهار و قوام قبائل اتولا بواسطه عبد الغنی خان از راه چمن فرستاده بودم آن همه دعوت نامهای من باقوام قندهار واچکزائی های غیرت مند رسید اما خود عبد الغنی خان را حکومت هند مانع شد و انسداد سخت برای پیشرفت او نمود و او را در قندهار نگذاشت همانست که بمجرد گرفتن اعلانات من


صفحه ٤
شماره ١٣
مجله پنجم

اقوام و قبائل ولایت قندهار قیام نمودند و همراهش خوشوقت گردیدن شان نسبت به مجاهدات من و آمادگی شان در مقابل سقوممان و اظهار استعدادشان با جرای اوامر من بسمت جنوبی را میرسید ! با وجود آن همه اعتراضات دولت انگریز همینکه حاجی میرزا محمد اکبر خان را برای اظهار دلائل بعدم امکان واپس فرستادن وزیریها به پاره چنار فرستادم من ، شاه ولیخان و شاه محمود خان و محمد گل خان را با دکر سر کرده ها و يك عده حاجی و منگل و همه زائی و جدران و طوطاخیل و گردیزی برای محاربه کابل و اپو کرد عازم نمودم هنوز دولت برطانیابر دلائل عدم امکان واپس فرستادن وزیریها قانع نشده بود که خبر فتح کابل رسید خلاصه قبل از فتح بین من و دولت برطانیا در مسئله مشارکت وزیریها خیلی تیره گی و پیچیدگی موجود بود من محکم بادم و مجبور بودم که از هر قوم قبیله فیغان که امداد گرفته میتوانستم تثبیت مکردم ز من و زندگانی یجو بم مس چیزی باقی نمانده بود بعهده آردید تماشابه مناک وزیریها دم مقام قوطرط من همت نداشت عرصه حیات برمن تنگ شده بود من حیات با شرف یا مرگ خود وخاندان خودرا تصمیم کرده بودم ! اهل غرض بعد از فتح کابل برو یا غاد میکردند که گویا من در موقعی که در سمت جنوبی بودم دولت برطانیا امداد داده است و من بدولت انگریز امتیازیتی داده ام. من امروز بحضور شما وکلای مات اعلان

میشایم که من بجز فضل و رحم خدای قادر مطلق و فدا کاری اهالی افغانستن با مداد هیچکدام دولت اجنبی نایل و فتح نکرده ام موفقیت من در نجات وطن بفضل خاص الهی و همت و غیرت عموم ملت افغانستان بعمل آمده است .
آن اشخاص به اقوامی که با حکومت امانیه مخالفت داشتند و هم چنین آن وزراء و مامورین به فکر روحانیون ، واخيراً مات که با اعمال ضرر افزای شخص امان الله خان موافقت نداشتند ، مسلم است که این عدم توافق آنها با او برای خیر وطن و سعادت مات بوده میخواستند که او را ازان حركات العاقبت اندیشانه شهرت پسندانه اش باز دارند که دران ابداً لحاظ جذبات ملی و مذهبی کرده نمی شد ، چنانچه به مشاوره چند نفر اشخاص کوتاه بین ، مات را از خود متتفر و اثر و رسوخ همه خدمتگارن وطن را که در موقع مخاطره برای خیر جامعه باید خدمت میکردند ؟ دور نمود .
عزیزان من رسانه خیلی متأثر شدم وقتیکه باو، سر نمی مغرضه یی را شنیدم و خاصتاً من در افغانستان سرور ازنداره سیاست من در افغانستان سیاست آشکارا است من میخواهم هر چیز را بشما واضح کنم تا شما از هر چیز واقف باشید و بکار های خود بدانید.
وقتیکہ من در کابل رسیدم و شما مات باصرار و تأكيد مرا پادشاه افغانستان انتخاب کردید وزارت خارجه فوراً بتمام دنیا اعلان کرد بجواب اعلان وزارت

خارجه از همه دول متحابه تبريك و شنا سائی حکومت حاضره اعتراف و اعلان شد سفیر کبیر دولت علیه ترکیه در کابل تشریف داشت و سفیر کبیر دولت بویه شوروی نیز از همه اولتر بکابل رسید دول متحابه یکی بعد دیگری سفیرا و قناضد کان خودشان را در بار افغانستان فرستادند . من بنا بر اصول و قواعد بین المللی تمام معاهداتی را که حکومت سابقه با دول متحابه عقد کرده بود تصدیق کردم دیگر هیچ معاهده سری و علنی ننموده ام .
البته سال گذشته بعضی از دول بما امداد کردند ، چنانچه حکومت بهیه برطانیا بدون کدام شرایط بافغانستان امداد کرد این امداد عبارت است از يك لك و هفتاد و پنج هزار پوند قرض بلا سود ، و ده هزار تفنگ و پنجاه لك كارتوس ، و چون این امداد مبری از هر گونه الایشات سری و علنی است ، و بدون شرایط است من به ممنونیت قبول کرده ام امان الله خان هم موتر ها و سیم های تلکراف و غیره اشیاء را از دولت برطانیا قبول کرده بود ، و در جنگ ملا عبد الله پنجدهزار تفنگ و کار طوس از حکومت هند گرفته است . که این مسایل تا امروز اعلان نشده بود ، و هم وقتيكه امان الله خان در لندن بود ، از طرف دولت برطانیا مبلغ نقده و ده هزار تفنگ و بعضی ادوات دیگر هدیه شده بود ، و امان الله خان آن هدیه دولت برطانیا را قبول کرده بود ، من در سیاست


خارجی آنچه کرده ام و صریح می گویم و
بشما خاطر جمعی میدهم که حکومت من
تا امروز امتیاز و حقوقی بهیچ دولت نداده
است و تا من زنده ام انشاالله بقلم من
اینطور چیزی امضاء نخواهد شد . من
قطعاً در سیاست خارجی افغانستان سرو
راز نمی خواهم داشته باشم ، و هم
حکومت و ملت خود را توصیه میکنم که
موقعیت جغرافیائی افغانستان هیچ گاه
سیاستهای سری را تحمل ندارد ، و از
سیاستهای سری باید همیشه پرهیز کنم
غیر ازین اسلحه که دولت بریتانیا
بما مدد کرده خرید هزار تفنگ و
يك كرور و هشتاد لك كارتوس از فرانسه
قرار داد و خریداری کردیم ، که ازان
جمله قیمت ۹ هزار آن تقریباً تادیه شده
است ، وباقی را هم امروز راع مپریزد داریم
دولت المان هم بها وصمیت دوستانه نموده
چنانچه باقی مانده مبلغ قرض را که بمان
الله خان داده بود بما تسلیم کرد و اقساط
تادیة قرض را از شش سال بهشت سال
تمدید نموده ، دولت المان پنجهزار تفنگ
و پنجالك كارتوس بها داد و قیمت آنرا
هم بهمان قرضه که بهشت سال ادامی
شود ، قبول کرد، در همین اوقات
قریب پنجهزار تفنگ و پنجاه لك كار
توس علاوه از این اسلحه که شرح
داده ام از انگلستان خریداری نموده ام
و پول آنرا نقد تادیه کرده ام
همچنان از راه کری پول متجانه برای
افغانستان اسلحه بقیمت مناسب خریداری
کرده ایم ، معاهده ی که جدید عقد شده
و در شرف تبادله ی مبرمیت ست و نا
مذاکرات آن داخل شده و می شویم ،
معاهده جان و افغانستان عقد شده
است و در شرف تصدیق است .
معاهده غير جانب داری حکومت افغانستان و
حکومت شوری روسیه در از او عقد شده است
موافقه که بسر های سرحدی
بين افغانستان و ایران عقد شده است .
به معاهده تجارتی افغانستان ودولت
شوروی روسیه داخل مذاکره می شویم
در مواققه ایستدال پست بادولت روسیه
داخل مذاکره می شویم معاهده افغانستان و
دولت عالیه جید ه فقیر است حت مذاکره می آید
خلاصه آنچه شده ومیشود همه را
را بشما وانمود کردم ، وبار دیگر میخواهم
بشما ظاهر کنم که مفید ترین سیاست که
در افغانستان تصور میشود، و من همیشه
دوام آن را توصیه میکنم ، این است
که باید افغانستان بیطرف باشد و به همسایه
های خود و تمام دول متحابه روش مسالمت
جویا نه صافی و در افغانستان نداشته
اجرا کند و همسایه های خود را عملی
یقین بدهد که افغانستان مویة، خارجی
را کامل محافطة انمودة روش دوستانه
ومساویانه همسایه های خود را در نجو همد اشته
و همین روش افغانستان برای خود افغانستان
و برای همسایه های افغانستان بهترین ست .
راجع باقوام سرحد آزاد این مسئله
نا گفته نماند که مسئله سرحد آزاد يك
مسئله مهمی برای سیاست افغانستان و ربطا
سیاست افغانستان راجع بسلوك وروش با
همین قوام سرحد وحكومت هند از اند
نشته فارغ نیست میتوانم بگویم اقوام
سرحداوما از حيث مسلمانی وقوميت يك
چیز هستیم دولت بريطانيا فسايد اين
همدردی اقوام سرحد را به افغانستان
و از افغانستات را بسرحد ازاد الهای دراز
تجربه ومشاهده کرده است . بهیچ وجه
ازین همدردی انکار کرده نمیتوانیم چرا
پریشانی اقوام سرحد آزاد در افغانستان
بالضرور اثر می اندازد ازین رو سعادت
ورفاهت اقوام سرحد آزاد همه وقت
آرزو و خواهش ماست . و کلای محترم . این
است سیاست امروزه حکومت شما که
برای تان شرح کردم تا شمای کم وکاست
از حقایق واقف باشید ، و در کار ها
دقیق شوید هم مستانه را خوب بسنجید و
فیصله کنید بی پروائی در امور مملکت
گناه عظیم است شما مقدرات يك ملت
بزرگ را درین مجلس فیصله می کنید
سهو و خطای شما سهو و خطای شخصی
شما حساب نخواهد شد خساره آن بيك
مائت ويك مملكت عظیم الشان اسلامی
عائد میشود بسیار مدققانه و احتیاط کارانه
در حل مسائل پیش شوید شما خوب
مشاهده کردید که مخالفت به بشی حکومت
سابقه وعدم اقتدار نمودن خیر و شر از
طرف ملت چه خسارة عظیم وارد کرد هر
روز این ملت را دچار مشکلات ساختن بجز
اینکه میگوئیم خیانت گران است دیگر
چه تعبیر خواهیم کرد .
چون حکومت امروزه شما زیاده ر به
مشوره اهمیت میدهد و میخواهد که دکماً


مصدر چنان اجراآتی شود که از آن رضای خالق و خشنودی مخلوق حاصل ، و بر طبق حسیات عمومی به همه ترقیات مطلوبه خود نائل شود . اينک بکمال مسرت امروزین ( مجلس عالی شورای ) ملی را افتتاح کرده و در نظر دارم که به فضل الهی جمیع معاونت فکری ( شورای ملی ) وحصول ديگر مطالب على يك « مجلس اعيان » را هم در آتی تشکیل کنم .
در خاتمه : شما وحكومت وعامة ملت عزیزم را بخدا میسپارم و از خدا کامیابی وموفقیت مشروع ما را مسئلت مینمایم .
جوابیه وکلای محترم
شورای ملی
بسم الله الرحمن الرحيم
اعلیحضرت ناجی و استقلال بخش افغانستان !
ما ملت افغانستان راجع به آن فدا کاری های تاریخی که از شما مشاهده کرده ایم هر قدر امتنان اظهار کنیم کم است - آنچه را می توانیم که بحضور اقدس شما ظاهر كنیم ـ هماناحس فدویت ما ملت است که نسبت به اعلیحضرت شما در دلهای پاک خود می پرورانیم ـ ما ملت واضح میگوئیم که هر ملت باین امید زمام مهام خود را بدست حکومت خود میسپارد که شاید بر جان مال و اقرار مملکت ترحم میشود سـوا خیارات حیات و ممات آن ملت را سوء استعمال نمی کند ـ و آن قوم را رطها و روشهای غلط ، مصائب و نوائب روز کار مبتلا نمی سازد ـ
واختیار مال و جان ملت را به اشخاص دزق همت تحکم پرست نمی سپارد ـ به ديانت و اخلاق اسلامی آن ملت مداخلت های بیجا نمی کند خلاصه باعث نفاق وشقاق و خانه جنگی نمی شود !
هزار افسوس که در عصر گذشته باين عقيده و آمل ما بکلی مخالفت شد و بر عکس آرزو واميد ما رفتار کردند ـ بالاخر آنچه را نمی خواستیم ، نا خواسته واقع شد ـ خانه وآبادی ما را آتش گرفت ـ سرمایه نقد وجنس مارواج وبرباد شد ـ امنیت از سر تاسر مملکت مفقود گردید ـ دزدان غاصب روی کار شدند ـ وقتل پیر وجوان وطين اقدام نمودند اهل و اولاد ملت در مخاطرات وتهلكه ها سر دچار شدند ـ نزديك بود شجاعت تاریخی ما ملت افغانستان که به تمام دنیا طاهر وثابت است لكه دار واستقلال افغانستان که به مهربانی خدا وفدا کاری اعلیحضرت شما حاصل شده است از عاقبت اندیشی های عصر گذشته قريب زوال رسيده بوده که خدای قادر توانا این دولت اسلامی را دوباره بنام نامی شما احیـا فرمود ـ و اعلیحضرت شمارا بسروقت ما ملت رسانیده ـ ووطن عزیز مارا از انهای ابدی نجات داد !
اعلیحضرتا : شما وبرادر های فدا کار وصادق تانرا ما ملت بخوبی شناخته ایم خدمات بر گزیده شما ومخادقین نجیب شما در انظار ما ظاهر است ـ ما ملت شما را نادیده و نا شناخته وامتحان نا کرده پاد شاه خود انتخاب ننموده ایم ـ بلکه
با وصف شما صغير وكبير ومرد وزن این ملت آشنا و گردیده بود و گردیده است آن همه فدا کاریهای تاریخی شمارا که برای این ملکت وملت خود تکراراً ومحلا اثبات فرموده اید عموماً بخاطر داریم : ـ
اول وجود مفتخرت نمود شما آن دائره فساد منگن را که در عصر اعلیحضرت شهيد بظهور انجامیده نزديك بود که بحكومت اعلیحضرت شهید خاتمه بدهد خاموش واز تدابیر عسکرانه وجذبات ملت خوا هانه خویش شیرازه از هم گسیخته امنیت و انضباط سمت جنوبی را تنظیم فرمودید ـ دوم در جهاد استقلال از فضل الهى وهمت وفدا کاری اعلیحضرت شما افغا نستان میک حیات پر از افتخار تازه نائل ـ واستقلال وشرف ملی خود را حاصل ، وشجاعت ومردانگی خود را در اقطار عالم اعلان کرده است ـ سوم آن مساعی جمیله وخدمات فدا كارانه شما که در راه نجات مملكت وحيات دوباره ملت محبوب تان يان موقع خطر نا كـت انقلاب که تمام افغانستان را آتش جهل ونفاق فرا گرفته بود وهمه موجود يتش را سيلاب شقاق وخانه جنگی بغرق وفنا تهديد ميكرد ، موجبات مزید امتنان وخو شنودی عامه ملت قدر دان تانرا از شما فراهم آورده است !
اعلیحضرتا ـ این همه خدمات خیلی مهم وتاريخي شمايك بيك در انظار


( شماره ١٢ ) مجلد پنجم
فرد فرد ملت شما ایستاده است و تمام ملت
افغانستان اعتراف دارند که وجود شما
از مفاخر تاریخی ما ملت است ـ دشمنان
ما ملت هر قدر ما را قابل قبول تحريك
وتشويق مغرضانه خود بدنیا نشان بدهند
و بخواهند ما را در عالم يك ملت بی اراده
معرفی کنند لیکن ما به دنیا اعلان میکنیم
که ملت افغانستان رفتار و روش عصر گذشته
را منافی سعادت دنیا و عقبی خود دیده
واضح واشکار برای بر طرف کردن آن
حالت تباه کن قیام کرد و این حکومت نيك
وپاك را برای خویش تشکیل نموده والی
ما شاء الله باين سلطنت وحكومت باديانت
مشروعة خويش مطيع وفداکار خواهد بود
اعليحضر تا با انكه ما ملت بشما اعتماد
واثق داشتیم و داریم وانشاء الله خواهیم
داشت ـ لیکن ازین حسن نیت وصفای
دل اعلیحضرت شما که حقوق مشوره را
بما ملت ارزانی فرموده اید وشورای
ملی را تشکیل دادید از صمیم دل دعا میکنیم
که خدای متعال این مشوره حکومت
و ملت را وسيله ترقی وتعالى اسلام و افغانستان
ساخته موجب سعادت دنیا ورستگاری
آخرت ما ملت گرداند وبما توفیقی
ارزانی کند که بتوانیم آن گونه خدمات
بر گزیده را که در آن رضای خالق و
سعادت مخلوق اوست ابراز كنيم ـ ما از
خدا مسئلت داریم که حکومت و ملت
افغانستان را بظاهر شریعت غرای محمدی
آراسته ومستقیم داشته از نفاق و شقاق
که موجب خذلان ابدی است دائمآ ما
را مصون و مامون دارد ـ ما به هيچ
زبان شکر این نعمت الهی را ادا کرده
نمی توانیم که مروز حضرت رب العزت
همچو شما يك پاد شاه حقوق بخشای را
بما عنایت فرموده است .
اعليحضرتا ! لله الحمد که امروز ما
و کلای ملت حكومت وملت را يك چيز
میدانیم و از خدمات بیع ج سردار محمد هاشم
خان صدر اعظم و کابینه شان ظهار امتنان
می نمائیم .
در موقعیکه ریراس کابینۀ افغانستان
این چنین یکذات حمیده صفات حضور
داشته است ملت بکلی مطمئن و آسوده
است ـ چنانچه درین ایام صدارت سردار
محمد هاشم خان می بینیم در هر طرف
مملكت لله الحمد امنیت است حکام و
مامورین مودبانه حرکت میکنند ـ ظلم
و بدعت از میان رفع گردیده افغانستان
به سر مایه خود قدم بقدم تلافی ما فات
میکند ـ پول بيت المال بيجا صرف نمی
شود ـ هر قدر از مساعی این حکومت
اظهار کنیم کم است .
ما ملت وفادار همیشه خدمت برگزیده
مشاهير ملت خویش را تقدیر کرده ایم
و مشاهیر خود ما سر بجان ودل دولت
داریم ـ خائینانیکه با وه سرائی میکنند
ما آنها را محققاً دشمن اسلام و دشمن
افغانستان میدانیم خدا بهما توفیق ارزانی
کند که در سایه شریعت حضرت محمد
عليه الصلواة والسلام باو امر شما که برای
ماسراسر باعث فلاح و نجات دارین است
خویشتن را فدا کنیم تا بتوانیم در راه
دین و دنیای افغانستان خدمت های بر
گزیده را ابراز کرده باشیم .
ما ملت سیاست خارجی و داخلی
اعليحضرت شما رانيك مرغوب ميدانم
ماملت از ایام گذشته تا حال اعلیحضرت
شما را در قول وفعل شما صادق دیده یم
وتصدق وصفای شما اعتماد تمام داشتیم که
شما را به پاد شاهی خود بالاسرار انتخاب
نمودیم .
اعليحضرتا . شما همان شخص اید
که استقلال خارجی ما ملت را به لطف و
مهربانی خد جل شانه در عالم اسباب بسر
بازی وفداکاری خویش حاصل کرده اید
ما شما را باني وحامی استقلال خود
میدانیم وسیاست خارجی شما را برای
حفاظت استقلال افغانستان دوست و صحیح
می شناسیم .
اعليحضرتا . همان طوریکه خدای
متعال شما را با مداد ما ملت تا مروز کام یابی
بخشیده است ما ملت الی ما شاء الله برای
امداد شما بجان و مال واولاد خود حاضر
و آماده هستیم ، شاد باشید که ملت افغا
نستان شما و امثال بد و مهربان خود دوست دارند
و تقدر بشما وبر دران شما وباقی اشخاص
صادقیکه در راه سعادت ملت با شما فدا
کاری کرده و میکنند گرویده هستند که
ما وكلا از شرح محبت و صمیمت ملت
قدر دان تان بحضور شما ذره عرض کرده
نتوانسته ایم .
اعليحضرتا ما وکلای ملت بشما عهد
میکنم که تا جان در بدن ماست برای خیر
حکومت متبوعة وملت ومملكت خود
صادقانه خواهیم کوشید .


( شماره ۱۷ )
خطابه جمیعت العلما
اعوذ بالله من الشطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
فیما رحمة من الله لنت لهم ولو كنت فظا غلظ القلب لا نفضوا من حولك فاعف عنهم و استغفر لهم و شاور هم فی الامر فاذا عزمت فتوكل على الله ان الله یحب المتوكلین ط
( الحمد لله على دین الاسلام ) قران کریم از جانب خدا وند رحیم ما هدایت میکند و راه بهبود و اصلاح جامعه را نشان میدهد و بشورای ملی که از معظم ترین مزایای اخلاقی و اجتماعی اشجار است و موجب بزرگ ارتباط کلی حکومت و ملت دیده میشود ارشاد میفر ماید .
تاریخ بك شاهد قوی و يك اگاه بر اشیاء است که هر چیزی در ان دیده و مشاهده میشود هیچ شبه نباید کرد که صحیفه های تاریخی بر ثابت و روشن ساخته شهادت میدهد که قوت و سطوت و عزت ملتهای که از وجود شورای ملی محروم و یا تنها شوری گفته به آن کفایه نموده شوری حقه ی را دارا نبوده از حیث غرض و شخصیت و عدم انتخاب حقى منافع مترقبه شورای ملی را برای تامین رفاه و ترقی جامعه كسب نکرده اند روز بروز هیئت و رونق مجتمعه شان زائل و جامعه شان محو و مضمحل شده اند حقیقة شورای اسلامی
قوهٔ موجده و دوام و قرار دهندهٔ هر نوع سعادت و بهترین جامعه اسلامیه است شوری است که دلها را زنده و فکر ها را نوه تازه میکند و شوری است که اتحاد و یگانکی را دایر کند، ملت را بحصال حمیده عموم را يك دل و يك عقیده میسازد شورای است که جمعیت امور را محکم کرده بتائید میدهد شورای است که شرف وحیثیت ملت را از انقلابات منحوسه و تبدلات مشومه مصون میدارد .
شوری است که انتظامات متینه وقوای عمومیه را وجود میدهد ، شوری است که با طفال وطن عزیز خود توصیه تربیه علم و عرفان کرده از بیمالهای وی مملکت رقم رقم اخذ منفعت میکند شوری است که قرارهر فتهٔ اسلامی و عثمانی میکند تابه صغار خادمین خود نسبت به بزرگان اعزاز و اکرام را رعایت ورزند و بچشم احترام ببینند، شوری است که در عالم اسلام ترقی و تنزل نوهی شرعیه و اقتضاء قران پاك در اخلاق و احلاف حسنه پافشاری نموده است و برای ترغیب و تشویق قرائت و تحصیل علوم و فنون در هر منطقه تذکار داده به فرمودن ( اطلبوا العلم ولو بالصین ) جبر را با ظلمت معرفی فرموده است چنانچه تاریخ صدر اول شاهد این مدعا است البته چون این حکومت متبوعه ما بنیرو اصرار و ذوق و شوق ما جامعه اسلامیه برانی خاک پاك وطن عزیز تشکیل شده است ، اوضاع قوس المجالسشمرن
غازی الی لان بما خدمات بزرك برای خیر وبهبودی وسعادت و ترقی ملت کرده است و رفتی شائی محفل معظم شوری ملی را مى دادند تا با وطن مقدس اسلامی بصورت انتخاب حقيق در مرکز عالی مجمع گردیده و وظائف وحقوق حقه شورای ملی را اداره نمایند در نتیجه قرار حدیث مبارك ( اذ كان امرا ء كم خيار كم و اغنيا كم سمحاء كم وامور كم شورى بينكم فظهر الارض خير لكم من بطنا ـ ) لازم است که جامعه اسلام را بمراتب رفعت وعزت و شوکت سوق داده حتمًا از راه اتحاد فکرى حكومت وملت تمام اسلامی آن مفاخر اسلامی و تاریخی را که باسقدر مدت از دست ما مسلمان ها بنا بر غفلت و كمیالشه رفته و پس آنرا تحسین کرده بعالم دنیا فخر و فخریه نماید اگر بدقت غور كنيم برای ما كشفیات صنعت و تجارت و فلاحت و برای هر گونه آبادی ها و عمارت و برای هر رقم تاسیسات مدنيت وزراعت و برای اصول وقواعد حرب واستحضار آلات جهاد وفتوح بلاد كدام چیزی است که در آیات قرآنی و احادیث نبوی واصول فقهیه مندرج و مصرح نباشد بدرجه که دین متین ما قواعد عدل و حقوق را امر فرموده درهیچ یکی از قوانین دنیا وان پیمانه عدل وجود ندارد اگر شورای حقيق اسلامی مزايا و اخلاق فاضلانه واجرا آن شریعت مطهره در تحت یك حكومت اسلامیه در همه طبقات الرعايه تاكيدا حكم


شماره ۱۳

فرما شود و احکام دین را مخالف ترقی عصری گمان نکرده بلکه منبع جمیع سعادت های اخروی و دنیوی و اساس همه مدنیت عصری و اصلاحات کافی بدانند و اصول اسلامی را مدار و معیار کار و بار معاد و معاش خود دانسته باشند نفوذ خود ها را بریا و کسالت و سفاهت و تنبلی تغییر نداده باخلاق حمیده و موالفت و استقامت و فعالیت و عفت و صدق و خدا جوئی و حقوق شناسی اصلاح نمایند و هر کسی از مه و که اهالی و ماموران علما و مشایخ و غیره وظیفه خود ها را شناخته رفتار نمایند یقین است که ذات ارحم الراحمین قرار آیه کریمه (ان الله لایغیر ماب قوم حتی یغیروا ما بانفسهم) و آیه (و ما کان ربک لیهلک القری بظلم و اهلها مصلحون) هیچ گاه سعادت آن جامعه را بذلت و تباهی و خوبی شانرا بخرابی تبدیل نمیدهد .
ما جمعیت العلما که خود ها را یگانه خدام دین و اصلاح اندیش ملت افغانستان دانسته ایم بحضور مکرم و آقای محترم ازین روز فرحت اندوز که بافتتاح شورای ملی در میان ما ملت افغانستان امتیاز یافت و بملک مهد بزرگ افغانستان است تبریک میدهیم و از حضور تان درین مجلس عالی مسرور شدیم و گفته میتوانیم که الحمدلله حکومت ما با دیانت و صلاحیت است و شورای ما شورای حقیقی اسلامی است از خدای متعال خود امید میکنیم که محفل جلیله شوی از ثمرت و اثرات این نعمت عظمی و فرط محبت و صدقیکه بملت افغانستان با علحضرت غازی دیانت
پرست همه رقبه بدارینای خود می پرورانند از راه حقه شریعت مطهره خیر الانام هر گونه ترقیات مادی و معنوی کار گرفته نتائج آنرا مفهوم فکر یه خواص و عوام خواهند نمود در خاتمه بپدریار اعلیحضرت شریعت خواه ما به آسوده باد ملت دیانت خواه ما به پاینده باد شورای ملی و جمیع مصلحین مملکت اسلامی ما آمین یارب العالمین و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمين .

پروگرام اقتصادی سال ۱۳۱۰
وزارت تجارت
(۲)
۱۰ : وزارت تجارت میخواهد که برای سال ۱۳۱۰ کار پیله کشی را ذریعه محمد شریف خان متخصص بيك پيمانه متوسط زیر اجرا بگیرد - در هده اند که بکار مذکور آغاز کرده است ، در بدخشه برای همین کار در خواجه ملایك تعمیر زیر ساختمان گرفته شده بود ، واصل بر آورد تعمیر مذکور (۲۹۸۸۰۲) افغانی در اول سنجیده شده و تعمیر مذکور را وزارت تجارت در آنوقت با شرکت شمران که رئیس شان محمد شاه خان بود قرار داد کرده بود - ومبلغ (١٨٤٤٠٥) افغانی بمعرفت شرکت موصوف بمصرف رسیده و هم کار تعمیر مذکور تقریبا بتمام گفته می شود ، مبلغ (۱١٤٣٩٧) افغانی برای باقی مانده کار مذکور تا مستر کر بچه
افغانی تعیین کرده بکار است ، در بودجه وزارت تجارت مصارف باقیمانده کار مذکور تکلیف میشود (١١٤٣٩٧) افغانی
امضاء : وزیر تجارت

تصویب کابینه وزراء : برای سال ۱۳۱۰ تعمیر مذکور معطل باشد .
امضاء هیئت کا بینه

حکم حضور شاهانه : ملا حظه شد درست است .

۱۱ : در سن ۱۳۰۲ حسب اراده حکومت در سمت شمالی نهر جدید از دریای پنجشیر باسم نهر رزاق بخت اجراء گرفته شده بود ، مصارف نهر مذکور را کار نظام بمبلغ بیست لك رو پيه مهندسی وزارت تجارت تعیین کرده بود ، در سنه ۱۳۰۰ وسنه ١٣٠٤ مبلغ (۲۷٠٧٦٣) روپیه بمصرف نهر مذکور رسید - درسنه ١٣٠٥ حسب مفاهمه که از طرف حکومت بار عایای سمت شمالی شده بود، افسری رعیتی آن بسمت رعایت خود ها از تاریخ شروع کار نهر رزق الى اختتام آن قرار داخله دفتر نفوس باستثنای قوت و قرار و نوکر اعظام فی نفر در هر سال يك افغانی از سن ده بالا بهر تعدادی که مبلغ آن برسد قبولدار شده بودند که بطور شرکت برای مصارف مذکور مید هیم مگر نفری بمشیر و نجراب فی نفر نیم افغانی قبول کرده بود - در باب قبولی وجه مذکور از حکومت سابق فرمان هم صادر


صفحه ۱۰
(شماره ۱۲)
جلد پنجم

شده بوده امر کرده بودند که برای جمع آوری وجه مذکور تکت چاپ شود ، که قیمت يك افغانی در آن داخل باشد ، برای حکام سمت شمالی ارسال شود که همه ساله الی ختم کار بهمین صورت وجه را تحصیل و تحویل خزانه کنند ، مگر در اثر انقلاب وجه مذکور حصول نشده - وزارت تجارت میخواهد که کار نهر مذکور را جاری کند
امضاء : وزیر تجارت

رای مجلس وزراء : کار نهر رزاق درسنه ۱۳۱۰ اجرا نمی شود برای سال ۱۳۱۱ فکر می شود .
امضاء هیئت کابینه

حكم حضور شاهانه : ملا حظه شد درست است .

***

۱۲ : — در سالهای گذشته و هذا السنه در طراف ولایات مزار شریف و جلال آباد وغيره بقرار اطلا عیكه بوزارت تجارت واصل گردیده بود ملخ پیدا شده بود محلك آن ممکن است در آن مواضع باقیمانده باشد ، برای دفع محلك آن قبل از زمانیکه زنده شود وزارت در نظر دار که ادویه جات لازمه حسب نظریات متخصص زراعت خواسته استعمال کند برای اجراء مر مذکور تا اندازه ( ۲۰،۰۰۰ ) افغانی مصارف در بودجه وزارت تجارت گرفته می شود ، که ادویه خریداری گردد ، تا از مضرت آنها

زراعت مواضع مذکور محفوظ ماند
امضاء وزیر تجارت

تصویب كابينه وزارء : منظور است در بودجه هذاء السنه ۱۳۰۹ این مبلغ بیست هزار افغانی ضمایمه شود .
امضاء هیئت کابینه

حكم حضور شاهانه : ملاحظه شد درست است .

***

۱۳ : - وزارت تجارت تصمیم داشته که برای معاینه آب ایستاده غزنی يك نفر متخصص زراعت ارسال کند تا آب مذکور را بصورت فنی ملاحظه کند اگر برای زراعت کاری مضر نباشد پس از آن آب مذکور را لیول کرده اگر بطرف ترنک یا اطراف قند هار آب مذکور جاری شود از بن رهگذر فوائد زیاد عائد خواهد شد ، لهذا برای معاش و مصارف مهندس وغيره لوازم فعلاً سی هزار افغانی در بودجه خود داخل خواهند کرد .
امضاء وزیر تجارت .

رای مجلس وزراء : برای سال ۱۳۱۱ در نظر گرفته شود .
امضاء : هیئت کابینه

حکم شاهانه : ملاحظه شد درست است

***

١٤ : — چون کار پیله کشی وزارت به يك پيمانه متوسط تحت اجرا گرفته

شده امید است که در نتیجه چیزی شوزه بمل بیاید ، برای شوزه مذکور يك ماشین تار کشی ابریشم ضرور است که از خارج خریداری شود .
قیمت تخمینی ماشین مذکور که از متخصص پیله معلومث کر انه شده ( ۱۰۰۰۰ ) افغانی می شود ، منظوری آنرا در بودجه سال يك هزار وسه صد و ده وزارت تجارت آرزو دارد .
امضاء : وزیر تجارت

تصویب کابینه وزاره : مبلغ ده هزار افغانی منظور است در بودجه ۱۳۱۰ تکلیف شود .
امضاء : هیئت کابینه

حكم حضور شاهانه : ملاحظه شد درست است

***

١٥ : — در بودجه هذا السنه ۱۳۰۹ مبلغ دوالك افغاني برای حفر يك نهر جديد بدشت دورۀ خان آباد منظوری یافته بود که نهر مذکور از دریای بنگی از پل میرزا قمر الدین خان حفر می شود .
قراریکه معلومات شده نهر مذکور در زمان های ماضی هم از دریای مذکور جریان داشت ، بواسطه که مهندس آنهاد بوزارت تجارت حاضر نبوده در امسال از پول منظوری مذکور مبلغ يك لك روپیه آن برای ساخت چونی مقر بوزارت حربيه داده شده ، يك لك روپيه آن باقی است ، اگرچه راجع به حفر نهر مذکور بموجب لايحه علیحده از وزیر صاحب حربیه نظریات شان خواسته


صفحه ۱۱ ( شماره ۲۱) قـوسـم

شده با این هم وزارت تجارت پول منظوری سال جاری را در بودجه سال آینده ۱۳۱۰ منظوری حاصل کرده متخصص را که برای حفر آنهار خواسته شده اعزام میدارد ، تا نقشه و برآورد مکمل کار مذکور را بوزارت داده بکار آغاز کند . امضا: وزیر تجارت ،
تصویب مجلس وزراء : برای سال ۱۳۱۱ در نظر گرفته شود . امضا : هیئت کابینه . حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد درست است .

۱۶ : چون در دنیا تربیه حیوانات روز بروز اهمیت شایانی کسب میکند ، طوریکه حوائج يك مملكت مقتضی است ؛ باین کار نه در مملکت ما کسی اهمیت داده ونه ازفوائد آن اطلاع بهم رسانده اند ، در خارج برای تولید جوجه مرغ وتربيه آن ماشین های مخصوص اختراع شده لهذا برای قیمت ماشین ها ومصارف آن شش هزار افغانی در بودجه تکلیف خواهم نمود . امضا : : وزیر تجارت
تصويب كابينه وزراء : مبلغ ۶۰۰۰ هزار افغانی منظور است در بودجه تکلیف کرده شود . امضاء : هیئت کابینه
حكم حضور شاهانه : ملاحظه شد درست است .

۱۷ : - راجع به بند زنه خان واقع غزنی دو سنه ۱۳۰۵ مستر کریپ مهندس
آلمانی برای علم آوری سد مذکور اعزام شده بود ، بند مذکور را پیمایش و به وزارت نقشه و بر آورد مذکور را تسلیم نموده ، چون در بودجه سنه مذکور و مابعد آن برای این مصرف چیز منظور نشده مصارف بند مذکور را ( ٢٤٤٥١٥ ) روپیه نشان داده و نوشته بود که ۱۰۹۷۷ جریب زمین تحت بند مذکور آبیاری می شود ، و پول مصارف مذكور بموعد دوسال از اراضی مذکور برای حکومت بدست می آید ، در بودجه هذالسنه به اثر پیشنهاد وزارت تجارت ( ۸۰۰۰۰ ) هزار افغانی منظور شد ، بواسطه نبودن مهندس پول مذکور صرف نشده ، بناً بران اصل مصارف مذکور را در بودجه سال ۱۳۱۰ داخل میدارم .
امضا : وزیر تجارت
رای مجلس وزراء : درست است وجه مصارف بند زنه خان که بالنسبه کم است در سال ۱۳۱۰ تکلیف شود اما بواسطه حفظ موازنه وضعیت مالی مملکت کار بند سرده و تالاب حسنی برای سال یکهزار سه صد و یازده معطل باشد .
امضا : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد درست است .
ما تمام

مترجم سرور گویا :
نگارش و نگارندگان
(٤)
و ابن ابو البركات احمدی ( ٧٩٥ ) کروی صفت بوده . بر علاوه که اثر این بطلان در مطولات جغر فى وسیاحتش از عراق بشام در نیمه قرن پنجم بوده . فکر سحر شمار و ذوق نفیس او در وصف بلدان وسكان و ترسيم قاليم وامصارا طهر من الشمس است . و ازین قبیل است معجم البلدان ابن فطلان ـ مقتدر بالله عباسی در ( ۲٠٩ ) این کتاب را بمملکت صقالبه فرستاد ، و لحق این کتاب نزد دق و تضلع علم وادب مصنفش گواه عدل میتوان شد و از ادبیات نفيس وجيد ( معجم البلدان ) و ( معجم الا دبای ) یاقوت حموی است . همچنین ( اخبار الحکماي ) قفطی ( ٦٤٦ ) و ( طبقات الا طبای ) ابن اصیبه ( ٧٥٦ ) که تراجم حالات مشاهیر و معاریف است از ادبیات عالی و نفیس ترین آثاری است و همین چار کتابیست که مستشرقین طبع وما اموری را جرح بتعدن عرب از ان استفاده نموده ایم که پیشتر نمیدانستیم .
ونیز اثر ( تاریخ الرسل و لملوك ) ابن جریر طبری و ( مروج الذهب مسعودی ) و ( كامل ) ابن يثمر و ( تاريخ يعقوبي ) و ( تاريخ سني ملوك الارض و الا نبياء ) حمزة اصفهانی و ( الفخرى ) ابن طقطق و ( الباديه والتاريخ ) مطهر ابن


صفحه ١٢
( شماره ١٣ )
مجله پنجم

طاهر مقدسی و غیره تواریخ استفاده ها گرفته ایم . و نیز مستشرقین ( ١٥ ) جلد کتاب از جغرافییون عرب طبع و ما از انها راجع بتاريخ اقتصادی و عمرانی بلاد خود و دیگر اشیای مهمه استفاده نموده و براس المال فصاحت و تعبیرات روشن خود از مطالعه آنها در افزوده ایم که پیشتر از وجود آن خبر نداشتیم .
قرن هشتم : - درین قرن نگارندگان زیر دستی در مصر و شام ظهور نموده اند و از انجمله است ابن فضل الله عمری صاحب ( مسالك الابصار ) و ( التعريف بالمصطلح الشريف ) و الصلاح الصفدى ( ٨٦٤ ) صاحب ( الوفي بالوفيات ) و ( تحفه ذوی الالباب ) و ( نكت الهميان ) و ( جنان الجناس ) و ( دمعته الباكي ) و شهاب محمود الحلبی صاحب ( حسن التوسل في معرفة صناعته الترسل ) . علاء الدين غانم و احمد الانصاری و ابن لقیسرانی و کمال الدین زملکانی .
ولی نوابغ اندلس درین قرن لسان الدین خطیب است که اگر آثار او همین ( الاحاطه في اخبار غرناطه ) باشد و بس باز هم تفوقش را در شعر و کتابت کفایت کند خامه تصویر نگارش همچو ترجمه و صورت کشی دارد که گوئی صاحب ترجمه و تصویر را معاینه می بینی ! بلی مشار اليه چیز نویس و مصور مظاهر است نفح الطیب مقری طرق صالح از نظم و نثر او را پر مزه از رجال اندلس در بر دارد بلی لسان الدین و رفیقش ابن خلدون ( ٨٠٨ ) هر دو حل کننده عقده های کتابت اند . محرربین پیش بلخصوص در قرن ششم و هفتم همه پیرو و مقلد یکدیگر و سلفه کتابت هم جاده تقلید را سیر کرده میرفت ابداع و تجدیدی نداشت پس تجدید کنندگان حقیقی و صفت گذاران ابدعی و ابتکاری آن قرن لسان الدين خطيب و عبد الرحمن ابن خلدون است که نخستین جاده نویی پیموده و فهماندند ممکن است بر خلاف قدما رفت و گفته قدما قابل پیروی نیستند چه ما تجربیات چندین قرن را بر اطلاعات آنها افزوده و در واقع ما هستیم که خود را سزاوار تقلید و احترام میدانیم : بلی ابن خلدون علوم اجتماعیه و تاریخیه را بزبان بیان میکند که نظیرش در قدما نیست زمینه عالم اجتماع و میدان فلسفه و ابتکارات شخصی خود را باندازه وسعت داده که از تعریف و بیان مستغنی است . علاوه بران بواسطه جدال و انتقاد دو صفت بزرگی بعالم علم و ادب در افزوده یکی وضوح و روشنی بیان دیگر دقت و خرده بینی افکار . خلاصه او و رفیقش گل سر سبد و بوم پر فضل اندلسند و چنان شاخه های پر ثمر و شکوفهای معطری هستند که بقرن هفده گویان بمشرق تقدیم نموده و بوجود شان عهد فضل و ادب اندلس خاتمه یافت .
مدارس و مکاتبی که در قرون وسطی برای توسیع علم و فن اشارات داشت و دواوین انشا که در قرطبه و غرناطه و قاهره و دمشق از بهر تعلیم انشا و اخذ فن واسع ادب در بلاد فوق و سائر پایتختهای مشرق مفتوح و دائر بود یکسره مسدود گشته این فن جمیل بجزء سفر عربی دان عربی خوان محدود ماند و تسلیم انشا و ادب رو بانحطاط نهاد چه از یکطرف اختتام دولت اندلس و از طرفی استیلا و استبداد عثمانیون بر مصر و شام و عراق آفتاب درخشان فضل و بلاغت را بخاك بي التفاتی نشاند و در حوصه حکومتان کس نماند که تقدیر و تمجیدی از ادب و اهل ادب نماید پس فن ادب و انشا رو بزوال نهاده و بکلی ضعیف شده رفت و عدد شعرا افزونی گرفت : چه که فن شعر سهل و روان و انتفاع ازان بذریعه مدائح بیشتر وجذابتر بوده است . بلی از همین جهت است که در تمام ادوار که ماهی بینیم و سراغ میکنیم شعرا نسبت به ادبا و محررین بیشتر و زمینه هم افزو نتر طالب و مشتری امتعه آنها بوده است . سه شنبه ده آخر صفر يك هزار سه صد چهل نو هـ مطابق ٨ روز سيم سر طان يك هزار سه صد نوه ش در پریشانی و یا نوشته شد .
( انتهى )


صفحه ١٢
( شماره ١٢ )
مجلد پنجم

صحیات
مابعد از شماره ( ١٠ )
اسهال اطفال
١ - اگر طفل شیر پستان می خورد اسهال او اهمیتی ندارد پس از آنکه شیر کم دادید و قبل از هر دفعه پستان دادن يك قاشق قهوه خوری از شربت ذیل بدهید خوب می شود و اگر تب داشت بطبیب رجوع کنید .
آب آهك طبی صد گرام
شربت ساده پنجاه گرام
٢ - اطفال شیر گاوی مخصوصاً اسهال آنها اگر بقی و تب همراه باشد خیلی اهمیت بدهید تا خطرناك میشود محض اینکه مبتلا باسهال شد دیگر هیچ گاو نه دهید و فقط آب جوشیده سرد از بیست و چار ساعت تا چهل و هشت ساعت باو بدهید و روی شکم را گرم نگاه دارید و تا آمدن طبیب راحت بخوابانید .
٣ - اطفال غذا خور در تابستان مخصوصاً اسهال این قبیل بچه ها اگر از روز مرض دو روز بگذرد و بی احتیاطی شود خطر ناک است - باید به طفل هیچ غذا ندهید و در عوض آب جوشیده سرد و یا مختصری ماست بدهید و تا ٢٤ ساعت یا ٤٨ ساعت غیر از آب چیز دیگری ندهید تا طبیب دستور دهد .

***
پس از خوب شدن اسهال ( اطفال غذا خور و شیر گاو ) فقط بدستور طبیب و با احتیاط بتدریجاً غذا را شروع کنید والا سبب پشیمانی شما می شود - در موقع دندان در آوردن اگر خارش دارد از محلول ذیل :
زعفران ٢ گرام
قطور دومیز ١٠ «
شربت بلادن ٢٠ «
روزی دو دفعه بانه ها بمالید و از بردن دست طفل بدهان جلو گیری کنید .
( اطلاعات )

خبر هاي خارجي
الغاي ابراهيم بيگ
تاشکند - ٤ جولائی - در جراید در باب محو نمودن دستجات با سماچی براهیم بیگ و دستگیر شدن خود او اطلاعات مندرج شد .
بموجب اطلاعات مذکور در تاریخ ٢٢ ماه جون الی دستجات باسماچیها یکه در تحت پیشوائی ابراهیم بیگ بوده از افغانستان داخل خاك شوروی شده بودند بذریعه قطعات احمر و یا مشارکت دستجات دا و طلبی محت کنان تاجیکستان محو و نابود شدند - معاون های نزديك ابراهیم بیگ مثل علی مردان داد خواه و ایشان عیسی خان و تعداد زیاد دیگر هم در آن حال دستگیر شدند .
در تاریخ ٢٢ ماه جون دسته دا و طلبان مقیم ساطان و دهاقین قشلاق حاجی بول باقی ( تاجیکستان ) با مشارکت مقامات او کب او خود ابراهیم بیگ و دو نفر باسماچی را که نزد او بودند در زمانیکه هر سه بطرف سرحد افغانی متوجه بودند دستگیر کردند - ابراهیم بیگ به تاشکند رسا نیده شد .
با دستگیری ابراهیم بیگ الغای کامل دستجات باسماچیها یکه از افغانستان داخل


خاك اوزبكستان و تاجكستان شده
مورد اهتمام یافت .

کناره گری
آوازۀ کناره گرفتن سر جان - اشمن
از پارتی احرار با تجدید شده است
دیلی هر لد میگوید حالا تنها مسئله
انتخاب وقت صحیح برای حرکت باقی مانده
است و پس و میگوید غالباً در اول
ساشن خود را عضو حزب استقلال اعلان
خواهد نمود مگر بزودی خود او و اعضای
دیگر احرار که قیادت او را قبول دارند
در حزب محافظه کار داخل خواهند
گردید .
ديوك قنه بارك كه بهم مهم دعوت
سالانه پولیس هندی در( ترو کاه دیرو )
بود به کار پولیس هند اظهار احترام نموده
بیان نمود که حیثیت خدمت و شهرت آن
برای بیطرفی نهایت از چیزهای قیمت
دار است که هندوستان آینده به ارث
خواهد گرفت .

آمریکا
از وا شنگتن را پورت میشود که
اداره احتیاط ملی به وسیله وضع نمودن
قرض بیست ملیون ستر لنگ برای يك
مدت قلیل باختيار بانك حكومتی جرمنی
به با نك فرانسه و انگلستان و بانك

فیصله بین المللی پیوست و متحد ایشان شده
است .

فاشیست ها و و اتیکان
تلگرام روم مطهر است که در جواب
حکومت ایتالیا به و اتيكا نك اعتراض
بر علیه مداخلات مهم پاپ در امور داخلی
ایتالیا شامل است حکومت فکر می
کند که تجدید مذاکرات در باب اعلانی
به جمعیت های دینی منحل قرار می داد
مناسب نیست مگر حکم داده شده است
که آن جمعیت که جداً وضعیت دینی دارند
در تحت اعلان مذکور نمی آیند برای
تعیین اشخاصی که مجرم اعتراض بر علیه
پاپ و ضرر رسانی به عمارات می شوند
تحقیقات شدید نموده می شود .

پرواز اتلانتیك
قرار اطلاع برلین ، دو انفر پرواز
کنندگان اتلانتیك پوست و گوتی
بمسا عت ٥ / ٥٠ دقیقه به میدان طیاره
تميل هوف رسيدند .

عزیمت بطرف قطب
با وجود نقصانی که به جهاز تحت
البحرى در سوم په لا تیاس در عین عبور
از اتلان تيك رسيده بودسر هو برت و
لکانس در شب گذشته بیان نمود که
من عزم دارم به طرف قطب به پیش بروم .

خبر های داخلی

اعزام متخصصی زراعت
برای دفع ملخ
بمحض که وزارت تجارت از ظهور
ملخ در نواحی آب بند مقره اطلاع
یافت ، آقای محترم غلام صدیق خان
متخصص زراعت را با ادویه لازمه جهت
مبارزه و جلو گیری از ملخ ، بصورت فوری
اعزام نموده .

حرکت آقای وزیر تجارت
غ ج آقای میر زامحمد خان وزیر تجارت و
آقای حبیب الله خان متخصص ، معاون
اطاق تجارتی با بعضی از مامورین وزارت
هفته گذشته ، جهت دیدن و وارسی
به امورات عمرانی بطرف تاله و برفک
حرکت نمودند .

ماشین فشار و ماشین اره هوائی
یکدست ماشین فشار که بوسیله آن از
حبوبات و خسته ها و درخت ها روغن
گرفته می شود ، با ۲۰ پایه ماشین اره
هوائی ، که برای استفاده از مواضع کم
آب ، وزارت تجارت از خارج خواسته
بود ، درین تازه گی ها وارد گردیده
است .


مؤلف له پلاتیه فرانسوی (١٠) مترجم : حبیب الله طرزی
مادام سان ژین
فصل پنجم
( قرض ومقروض )

مشتری که کاترین میخواست رخت هایش را ببرد ، بو نا پارت ، نام افسر توپ خانه بود که در شب اول ملاقات له فور و کاترین در ( دوکسپال ) دیده شده بود .
این مردی که در تاریخ دنیا حصه بزرگی را اشغال نموده و مانند ( لو تهر ) عالم را متزلزل گردانید ، دران وقت مورد نامساعدیهای روز گار مانده محال پریشانی حیات بسر می برد ، در رد کردن افسری قوای ملیشیا ، ( قومی ) كور سيك يا ما فوق خودش گرفتار کشمکش می بود در حالیکه هر کس تصور میکرد که بعد از رد قبول افسری مذکور به بهانه مریضی در خانه خودش به ( اجا كسبو ) امرار حیات دارد، نا پلیون سر بر شور خود را گرفته در پاریس پر غوغا عودت نموده بود و در پاریس بکمال بی صبری و با قدری خوف انتظار جواب اعتذار نامۀ خودش را می برد .
از هر طرف بی چاره شده مجبور گردیده بود که از اقتصاد نهایت ضیق کار بگیرد چنانچه دريك اپارتمان محقری منزل گرفته بود . بعضاً بچندی از دوستانش که از خودش مستعد تر بودند نهار میخورد و بعضاً فاقه می نشست و با بیچارگی نان خشك و قدری پنیر قناعت می نمود .
صبح ١٠ اگست بونا پارت بصداى ناقوس ونقاره از خواب بر خاسته نجانه يك دوستی در میدان ، کارو سل ، رفت تا جنگ را تماشا کند . بعد از آنکه انقلابيون فتح نمودند ولوی شانزدهم به مجلس تسلیم شد ، نا پلیون در حالیکه دلش از مشاهده مناظر مدهش پر خون وروحش از قتل عامی که ، شوالیه های دگر ، بر اهالی بی سلاح کشاده بودند افسرده بود نجانه محقرانه خودش برگشت و برای اینکه افکارش را قدری راحت بخشد و از تخیلات پردهشت جنگ وارهاند خریطۀ بزرگت بحر سفید را که دران اوقات سواحل آن جولا نگاه جها زات انگلیسی و مصدر تحریكات شاه طلبان شده مانده بود در مقا بلش بر يك ميز باز نموده مصروف مطالعه عمیقی گردید .
گا گا در پیش چشم او او هام جنگ و قتال و يا تصورات پوچ شوكت ودبدبه مجسم می شد ، ولی بدیدن چهار دیوار خانه که اورا احاطه کرده بود وضعیت موجوده اش حقیقی ثابت میگردید و او هام باطله از میان بدر میرفت . وقتیکه حیات نامسعود موجوده خودش را با آن تخیلات جاه و بی معنای سعادت و شوکت مقایسه می نمود ، در کنج دهنش يك تبسم تلخی ظاهر میگردید . نه پول و نه کار . وزیر به التجا های پی هم او کر . وما فوق سابقش دشمن . نه يك دوست نه يك غم خوار !
با وجود همۀ این حقایق آن او هام را حطه مانند افسانه های دیو و پری با آنقدر تجلی و بی مخوف و خون آلود بر دماغ هجوم آورده در پیش چشم عریض تجسم می شود .
در چوکی خودش نشسته و بر پشت تکیه کرده در حالیکه سر بزرگش را در بین دست های خود داشت میدید .
« که در وسط هزار ها سر باز دلیر با اسپ سفیدی سوار و در یکی از پا یتخت های یورپ میدر آید . گاهی علم در دست و دسته های عساکر خودش را به هجوم استحکامات کله بار و قلعه های کوه آتار می گمارد سواران عجیب با لباس های ملون و مطلا تیغ های براق در دست و دستار های قرمزی بر سر در پیش روی او بزانو در آمده ملیون ها اواز به تمجید او بلند میگردید . در میا نین پر از برف و یخ مستور شمال و صحاری آتش


و صفحه ٦
یار جنوب جنبش مظفر او پراکنده
و بصدها شاهان و شهزاده گردن حلقه
عبودیت او را در گوش میکردند . عناصر
مختلفه مخیلات او يك بر دیگر تراکم نموده
يك تابلوی بزرگی تحویل یافته خویش
را اسکندر اعظم ثانوی مالك الرقاب
تمام دنیا مشاهده نموده که دفعتاً رخسار
خانم قشنگی در بین او وا و هام مخیل
او حایل گردید . در حالیکه به خوبی
نه می دانست که این زن مخلوق دماغ
اوست و یا آنکه بشر حقیقی پرسید :
«کیستی و چه میخواهی ؟»
کاترین او را با قهقه نقره ئین خودش از
مخیلاتش بکلی وار هانیده گفت :
«چرامن کاترین هستم ، البسه شسته
ات را آورده ام . خیال نمودم بدانها
احتیاج خواهی داشت !»
بوناپارت که از ورود غیر منتظره
خوش نشده بود بدرشتی گفت : « البسه
شسته ؟ اوه فهمیدم خواست آنها را
بر بستر بگذار .»
کاترین از وضع خشن افسر جوان
یکه خورده سبد در دست حرکت
خاموش ایستاده خود به خود گفت :
«چطور بدله معلوم خواهم شد ! چه باید
کرد این جوان همیشه مرا بدرشتی
پذیرائی میکند، بهر صورت امروز باید
جرئت کرده و جهت شستن رخت هایش
را با و بدهم .» باین خیال سبد رخت ها

اشمار ۱۲

را از يك دست بدیگر گرفته روق پاره
بسیار چرگینی را از جیب خود بر آورد
ولی زیاده بر آن اقدامی نتوانسته بحرکت
ماند .
بوناپارت متلکه باردیگر وجود دخترک
لرزان را که در مقابلش ایستاده مانده
بود بکلی فراموش کرده باشد بمطالعه
خریطه مصروف گردید . کاترین از انتظار
زیاد به تنگ آمده سرفه خفیفی نموده .
ناپلیون نظرش را برو معطوف نمود،
و جبین بر جبین افگنده گفت : «چه
میخواهم نرفته ئی ؟» برای چه انتظار
میکشی ؟»
کاترین زیاده راول مرتعش شده جواب
داد . «هم شهری - عفو تا نرا رجا دارم
مقصد م کاپیتان است ... من .. من ..
ازدواج میکنم !» کاترین همزار مشقت
این جملات را گفت باز خاموش ماند .
بوناپارت بدون آنکه توجه باذل چنین
ظاهر ساخته باشد گفت : « راستی ؟ بسیار
خوب شد دخترک من . از خدا برایت
سعادت و خوشی میخواهم . گمان دارم
با يك مرد راست باز خوبی ازدواج
خواهی کرد ـ شاید کدام نان با ؟
مثل آن چیزی خواهد بود ؟»
کاترین از الفاظ آخرین ناپلیون قدری
صدمه خورده و به جدیت گفت : « نه
خیر ! کاپیتان شوهر من سر باز کندم
سارجن است .»

مجلد پنجم

بوناپارت متلکه از شنیدن این خبر
خوش شده باشد با لهجه نرم تری گفت
«بسیار خوب ! ترا تبريك ميگويم ! سر
باز بودن قدرا نسوی بودن را دو بالا
میکند .» بعد ازین الفاظ باز به معاینه
ساحل بحر سفید مشغول گردید. کاترین
که از دیدن پیشانی باز کاپیتان جرئت
یافته برسخن خود دوام نمود : «کاپیتان
این را هم میخواهم بگویم که مجبور
خواهم شد تا از کار دست کشم .. »
« خوب ؟ میخواهم بهر کاری که
باشی خدا وند معاونت باد ! »
« معاملات تجارت بسیار خراب
است . من میخواهم با شوهرم بروم .»
بوناپارت با قدری حیرت : « با در جان
سربازان خواهی رفت ؟»
چرا نروم ؟ آنها مشروبات فروش
بکار دارند ومن هم دلیلی نه می بینم که
احتیاجات رفقای شوهرم را مهیا نکنند.م
امید که هر وقتی ملاقات دست دهد
با خری خدمت کاپیتان خودم مفتخر
گردم .»
ناپلیون : « من هم ترا فراموش
نخواهم کرد . مگر فعلا از هر چیز
محرومم حتی این را هم نه می توانم که
در ئی خانه ات آمده مشروبی صرف
کنم .» این را گفته و آهی کشیده
خاموش ماند .

( مطبعه انیس )
( باقیمدارد : )


[BLANK PAGE]


انیــــــس

جریدہ ملی

قیمت اشتراک

در افغانستان ۱۳ افغانی
محصول پوسته اطراف و ولایت داخله ۳ افغانی
طلبه معارف ۷ افغانی
در ممالک خارجه ۱۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراك که بتوسط خزانه‌دار فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد

(مطبعۀ انیس)


شماره ۱۳ مجلا ۵۱
اشتراك سالانه ۱۲ افغانی
محصول پوسته ۲ «
خارجه ۲۰ شلینگ
انیس
اداره : كابل جادهٔ ارگ
مؤسس و نگارنده مسئول
محي الدين
۲ سنبله ٤ اسد ۱۳۰ د تاسیس ۱۳۰۶ ۱۱ ربیع الاول ١٣٤٥
معاهده
بيطرفي وعدم تجاوز
فیمابین دولت عليه افغانستان و روسیه

اعلیحضرت شاه افغانستان و قوميته مرکزی اجرائیه اتحاد جماهیر اجتماعی شوروی بمقصد تحكيم مناسبات دوستانه و همجوارانه که خوشبختانه بين هر دو حکومت باساس معاهده که در مسكو بتاریخ ۲۸ فیورال ۱۹۲۱ امضاء شده بر قرار است و متیقن بود که این مناسبات در آتیه بلا تغییر ترقى خواهد کرد انظر بمقاصد عالی صلح عمومى براى انعقاد معاهده هذا که بر اساس معاهده پغمان منعقده ۳۱ ماه اگست بوده میباشد تصميم فرموده باين غرض تعيين كردند.
اعلیحضرت شاه افغانستان ، آقای فیض محمد خان وزیر امور خارجه دولت عليه افغانستان را - كوميته مركزى اجرائیه اتحاد جماهیر اجتماعی شوروی آقای ستارك سفير كبير اتحاد جماهير اجتماعي شوروی در افغانستان را نامبرده از اراء اعتبار نامه های خودها که صحیح شناخته
شده بمواد ذیل موافقت نمودند :
ماده اول
در صورت جنگ با عملیات جنگی بین یکی از طرفین متعاهدین و یکی با چند دولت ثالث طرف معاهده دیگر متعهد است که به نسبت طرف اول بيطرفي را رعایت کند.
ماده دوم
هر یکی از طرفین متعاهدین تعهد میکند که از هر گونه تعرض بطرف دیگر خود داری نماید و نیز در داخل خاك خود كه در تصرف ان مى باشد چنین اقداماتی نکند و همچه عملیات هر طرف را كه بدولت متعهد دیگر ضرر سیاسی با عرضى رساند در خاك خود مانع شود خصوصاً هر كدام از طرفین متعاهدين تعهد میكنند که با یكی با چند دولت ثالث در هيچ كدام اتحاد با اتفاق سياسی و حربی كه بر خلاف طرف متعهد دیگر باشد و همچنین در هيچ كدام بايكوت با محاصره مالی با اقتصادی که بر علیه طرف متعهد دیگر متوجه بشود شركت نخواهد
ورزید علاوه بر آن در صورتیکه اگر خط مشی دولت ثالث با دول ثالث نسبت بیکی از طرفین متعاهدین در اقدامات خود خصمانه باشد طرف متعاهد دیگر متعهد است كه فقط به همچنين خط مشی دشمنانه مساعدت نكند ، بلكه متعهد است در خاک خود به مشی مذکور و به ملبسات و اقدامات خصمانه که ازان تولید میشود مخالفت كند .
ماده سوم
طرفین عالیين متعاهدين اعتراف متقابل بحقوق حاکمیت و تمامیت ملكيت همديگر نموده متعهد اند که از هر گونه مداخلت مسلح یا غیر مسلح در امور داخلی طرف متعاهد ديگر خود دارى نمايند و نيز بيك دولت یا چند دولت ثالث که بر عليه دولت معاهد دیگر اقدام بمداخلت نماید قطعاً شركت و مساعدت نكنند. و طرفین متعاهدین در خاك خود تاسیس و فعالیت دسته جات و برید بیکار زوالی اشخاص علیحده كه به ضرر طرف متعهد دیگر باشد یا برای خلع اصول دولتی


( شماره ۱۳ )
( مجلد پنجم )
طرف متعاهد ديگر اقدامات دو را نه و
يا عملیات بر خلاف سالمت تمامیت ملکیت
طرف متعاهد دیگر بنمایند و یا تجندیدات
و جمع آوری قوای مسلح بر عليه طرف
متعاهد دیگر بکنند اجازه نمیدهند و
ایشان را ممنوع از عملیات میدارند
كذلك طرفين تمام قوای مسلح واسلحه
و اسباب ناریه و جبه خانه و تجهيزات
حربی و هر نوع مواد حربی را که بر
خلاف طرف متعاهد دیگر متوجه باشند
از خاك خود عبور آنراو را نمیدارند و
همچنین از خاك خود اجازه گذرا نید ن
نخواهد داد .

ماده چهارم
قرار متذ كره فوق معا هده هذا هر
يك از دو لتين علینین طهار میدارد که
هیچگونه تعهدات سری یا علنی نسبت
بیکی یا چند دولت دیگر که مخالف
معا هده هذا باشد نداشته و ندارد و هم
در تمام مدت عمل این معاهده طرف
مذکور داخل هیچ معاهدات
وموا فقت ها : نخواهد شد که معاهده
هذا مخالف باشد .

ماده پنجم
همچنان هر یکی از طرفين متعا هدین
طهار میدارد که بین او و دول دیگر
که در همجواری متصل بری یا بحری
باطرف متعاهد دیگر باشند هیچ نوع
تعهدات غير از اینکه علان شده موجود
نیست .

ماده ششم
خارج از تضهمیها تیکه شرایط آن
در معا هده هذا قرار یا فته هر یکی
از طرفین متعاهدين رای اقدام باستقرار
هر گونه مناسبات واتحادات با دول
ثالث جایز عملیات آزاد میباشد .

ماده هفتم
طرفين متعاهدين اعتراف مینمایند
که فیصله وحل تمام مباحثات و اختلا فات
که بین ایشان بوقوع میتوان رسید
هر خاصیت وما خذی داشته باشد با یست
همواره فقط بذرایع صلح جویانه اجرا
نمود برای توسعة ماده هذا بين طرفين
متعاهدين ميتوان موا فقه حسب اقتضای
حال انعقاد نمود .

ماده هشتم
معا هده هذا برای عرصه پنجسال
منعقد گردیده واز موقع تصدیق آن
که میبایست در تر از دو ماه از روز
امضاء با شد عمل قانونی خود را حاصل
خواهد کرد ، تبادله اسناد مصد قه
در کابل در حين يك ماه بعد از تصدیق
معا هده در معرض اجرا خواهد آمد .
بعد از انقضای پنجسال معاهده هذا
سال بسال خود بخود بعمل خود ادامه
خواهد داد و هر یکی از طرفین متعاهدین
حق فسخ معا هده را دارد در صورتیکه
شش ماه قبل تر اطلاع بدهد در موقعیکه
یکی از طرفین را جبع بفسخ معاهده
اطلاع بدهد طرفين متعاهدین در همان

حال داخل مذا كرات راجع به شكل
تجدید معاهدة هذا خواهند شد .

ماده نهم
معاهده هذا بدو نسخه بز با نهای
فارسی ورو سی تحریر شده هردو
متن حق مساوی دارند .
لیو نید ستارك : فيض محمد وزير امور خارجه
در کابل بتاریخ ٢٤ ماه جون ١٩٣١
تحریر شد .

اوضاع وحالات
سمت مشرقی
از انجا که سعادت و خوشبختی ملتی
را ایزد متقدس و متعال مقدر کرده
باشد قوه و حدت ملی را بدماغ شان
موهبت فر موده آنها را به تحت اثر
یکنفر مدیر بغرض مصلحت امور عامه
ناقصه شان مامور میسازد تا منازل دوره
حياتيه خود را بصوب دید افکار
نورانی آنشخص بزرگ به پیماند و
دست غرض الودا جباروا قوام یارا از
گریبان غمر با و عجزه ملت از تجا وزات
نا مشروع کوتاه بدارد اوشا نرا بحقوق
خود شان رساند و کسانی را ازیشان
که بنوامیس شریعت غرا اسلامی که ماموربها
و مجبور و مکلف به پا بندی قوانین
متبرك خدا وندى اند سبك بنگرند بقوه
قضائیه و اجرائیه آنهارا تعزير ومنزجر
بنمایند و نگذارند تا از جاده ثواب پا


( شماره ۱۴ )
( مجلد پنجم )

بیرون گذارند حقیقتاً عدالت حقیقی همین است لهذا امروز ملت افغانستان مطرح انوار مرحمت خدا وند پاك واقع شده اند که برای شان بعد از تحمل مقاسات و شدائد مالایطاق و مکابدات جان گدازانه دوره فترت انقلاب بذات مبارك اعلیحضرت شاه افغان محمد نادر خان غازی را که اتحاد قوی وهم نزادی با ملت افغان دارند بشاهی سریر سلطنت افغانستان اعطا فرموده و عموم ملت را فرداً فرداً با طاعت و انقیاد ذات دیانت صفات شاهانه بنص شريف « اطيعو الله و اطيعو الرسول و اولی الامر منكم » مکلف قرار داده ازینجا است که چون به معنویات اهالی سمت مشرقی درین اوقات رخصتی خود می نگرم عموم رعایای وفا دار مشرق على الخصوص علما وسادات و مشایخ را دارای احساسات بلند و جذبات روحانی ارجمند می بینم گویا هر فردی از افراد شان محض بشنیدن نام اعلیحضرت شاه افغانستان و انتهایکه بآنها روی میدهد شومند و فرحان میشود عموماً عقيده منداند که ذات دیانت صفات این پادشاه معظم شان يك نعمت باد شاه بزرگ خداوند است که بآنها بخشیده چه بخاطر حقیقت استعمال خویش دارند که این نابغه نادره در تمام شئونات بجهمه سلطنتی و حثیات دین داری مزید روز گار خویش بحساب میروند و چنان بخاطر شان

مرکوز است که ملیکه وکلای شان به لوی جرگه ۱۳۰۹ اعلیحضرت شاه افغان را در جمیع شئونات و امور ملی و مدنی بنظر اعتماد قلبی و خصومیت صمیمی بمقتضیات شرعی اسلامی و کیل قرار داده بودند قاطبه شان با وکلای خویش يك دل و هم زبان همه گونه مهمات ترقی و مدنی ذات شاهانه را کفیل میدانند از قیافه و سیماهای شان چنان ظاهر میشود که برای بدست آوردن و رضائیت خوشنودی خاطر اعلیحضرت شاه افغان بآرزوی صمیمیت قلبی بصرف مال و فدا ساختن حیات قیمت دار شان قیام و استادگی دارند و همگی بخاطر می پرورانند تا به تحصیل رضای اولی الامر خویش موقفیت اولین را برای شان اتخاذ می نمایند و در برابر این اعطای ایزدی ایراد تشکر و امتنان دارند و با وقات خمسه حیات با عافیت و تندوستی ذات شاهانه را با جمع خاندان شاهی برای سعادت و ترقی دولت اسلامی خویش در فلاح و آرامی جامعه را از در گاه ایزد متعال مسئلت می کنند ، لئن شکر تم لا مزید نکم ، امروز از یمن توجیهات ذات شاهانه سر تا سر خاك مشرق چنانچه معلومات دارم طور امنیت تامه حاصل است که نظیر آن در سنین ماضیه دیده و شنیده نشده حتی عاجز ترین اشخاص میتوانند که بلا اندیشه و تردد هی نقط از نقاط این سمت گردش نماید چه امروز الحمد الله برای اشخاص که بامنیت تعرض و خلل اندازی می نمودند

در نظر اهالی بقدر موق و قعی ندارند و نمانده اگر فرضاً بکدام خطه ظاهر شوند اهالی همان خطه حاضر اند که آنها را گرفتار و بحکومت متبوعه خویش بسپارند يقین است که این احساسات و اراده حیات شان چنانچه بخاطر دارند ادامه یافته عموم شان حاضر خواهند شد اگر پسر و فرزند حقیقی و برا در اعیانی شان مخل امنیت و دشمن داخلی وطن بگردد اورا گرفته بحکومت خواهند سپارید .
مولوی محمد ابراهیم کاموی
نماینده علما وسادات و مشایخ مشرقی

اعلان

ذوات محترم که مائل اشتراك مجله کابل هستند بخود اداره انجمن ادبی یا باداره اصلاح اداره انیس ، مراجعت نموده بعد تحویلی پول بدل اشتراك مجله يكي از ورقه هاي اشتراك كه مخصوص معرفی مشترکین مجله میباشد صورت در خواست خود را تحریر وامضاء فرمایند تا بعد ازان مجله بعنوان ذوات موصوف از روي آدرس وعنوان که در ورقه تصریح میدهند فرستاده شود .


از سالي مرور گویا : -

مکتوب
آدیس عزیز !
در شماره مسلسل هجده ه شماره ۷ صفحه ۲
در قسمت تتبعات ادبي مفتون به ( دلعاي
يتيم ) تكدر شیر در معاني مسلسل نال انتشار
گردیده است در موقع نگارش آن اشتباهي
رو نموده است با آنکه تا امروز ملتفت
اشتباه خود نبوده بقرار اطلاع که از بعضي
منابع گرفته بودم خودم را مصئون از سهو
و خطا دانسته و مي پنداشتم تا اینکه دیروز
مکتوب دوستانه محب محترم آقاي
محمد قاسم خان مدير تحریرات وزارت
معارف به بنده رسید و اشتباه مرا از پرده
سان بیرون کشید چون نظام آنها را الله
را صاف و اطلاعات شان را درین زمینه
واثق و كامل مي پندارم بكمال ميل وامتنان
پذیرفته عینا سواد مکتوب شان را بجریده
شريفه تقدیم نمودم تا در یک ستون جریده
انتشار گردیده وحیات این شاعر نامدار
بخوبی روشن و پایدار بماند و ضمنا از تمام
فضلا توقع و امید دارم که نسبت به هر یک
شاعر و عالم افغاني اظهار اطلاع و نظرية
نموده تا رفته رفته یک تاریخ ادبیات همرا
واديات ملي ما اکر چه كوچك ومختصر
یا شدند و بن « اماده گردد و ضمنا راه
تتقید و انتقال باز گردد . بر نیک وتار

نوشته های خود هر شاعر و نویسنده ما
آکاه گردد ؟
آفای گویا !
در صفحه ۲ شماره ۷ مجلد ه جريدة
انیس شرحي راجع به میرزا محمد حسن
خان دیده شد ، چون میرزا محمد نبي خان
دبیر الملک ، شاگرد میرزا محمد حسن
خان نبود ، حسب لزوم از روي معلومات
صحیحه که دارم خواستم جناب شما را
مختصر سازم : -
میرزا محمد نبي خان دبیر الملک پسر
آفا محمد هاشم شعرباف شاگرد میرزا
محمد محسن خان دبیر است ، دبیرالملک
در صغر سن یتیم گردیده ما درش او را
بخانه شاعر نامدار محمد حسن خان آورده
در سایه عاطفه پدیر خواند و توجه اد را معني
نمود .
میرزا محمد محسن خان مرحوم که
عزلي يتيم پرور بود ما درش را تسلي داده
بعد از چندي که میرزا محمد نبي خان
را تیز هوش و با فکر دید شروع در تعلیمش
نمود چنانچه بعد از چند سال در سلک
محرران مقرر و از سرود بگر کاران میرزا
محمد حسن خان ترقی نمون و پس از
فوت میرزا محمد محسن خان که پیشی
محمد حسن خان دبیر مقرر شد میرزا
محمد نبي خان در سلک کتاب او بود.
او دیگر کاتبان الملک از جها منشی
محمد حسن خان ) كولي سبقت ربوده

تا در عهد امير عبد الرحمن خان ديي
الممالک مقرر گردید .
اکنون لازم شد که شرح حال میرزا
محمد حسن خان استاد او را قلم
بیاورم : -
میرزا محمد حسن خان بن میرزا
محمد علي خان بن میرزا محمد نبي خان
(مشهور به آقا نبی) بن حاجی علی خان
در ابتدا منشی حضور سردار کهندل خان
حکمران قندهار بود هنگامی که امیر
دوست محمد خان در قندهار رفته ، قندهار
تحت حکومت او درام و میرزا محمد حسن
خان را ( که پسر عمو میرزا دربار
آن عصر بود ) دبیر حضور خود مقرر کرد ،
وقتيكه امير موصوف در هرات فوت
وامير شير علي خان بنام امیر گردید دبیر
حضورش بود(۱ منظومه تاریخ وفات امیر
دوست محمد خان مندرجه سراج التواريخ
يا لمر طبع همین دبیر است ، آنگاه که امیر
شیر علی خان با سردار محمد امین خان
جنگیده وارد قندهار شد سر لوحة
صندوق مزارها ، سرداران ، سردار
محمد امین خان و اشخاص جنگ با مراح
خان خان ظبطه دار جبه خاوری پیش روی
مبارک خرقه مطهره الا سروده آئینه لي شد
پس از آن درین جنگ ، وزیر اکبیر
محترم محمد اکبر خان صدر اعظم اعلی
امیر شیر علی خان با شجاعت تمام کشته شد
سردار محمد علیخان در قندهار مقرر و
نوشته در لوح مزاره اشعاری از سروده


(شماره ١٣)
(صفحه ٥)

دبیر عرض کرد : هیچ وصیتی ندارم .
اعلیحضرت : چون نقد مکار صادق من
دیدوم بودي در خصوص پرورث پسران
خود یا هر وصیتی که داشته باشید حتمی
اظهار دارید تا اجرا کنم .
دبیر : اگر پسرانم صاحب کمال
گردیدند البته صاحب عزت خواهند شد
والا حیف است که در باره بي کمال
ونالایق وصیت کنم .
متاسفانه چند روز بعد دبیر روشن ضمیر
فوت گردیده باخرین منزل خود ماوا گزید
مجموعه مکمل نظم ونثر او که بخط
خویش نگاشته شده، در زمانیکه امیر
شیر علی خان با امیرعبدالرحمن خان در غزنین
می جنگید میرزا محمد حسن پسر مذکور
در سلک محرزان حضور امیر شیرعلی خان
مرحوم بود چون امیر عبد الرحمن خان
فاتح آمده اموال امیر شیر علی خان ولشکرش
بدست اردوي امیر عبد الرحمن خان
بتاراج رسید مجموعه مکمل مذکور
هم مفقود گردید و ازین مسئله در مکتوبی
که میرزا محمد حسن خان مزبور برای
برادر خود مي نويسد از فقدان مجموعه
مذكور اظهار تأسف کرده میگوید :-
الکن از شه بما زر وتاج رفت
كتابي زما هم بتاراج رفت .
خلاصه میر زا محمد حسن خان دبیر
در نظم ونثر يد طولي داشته، حاضرا برخي

نظم ونثر او که نزد پدرم بود وبعضي را
ازنسخه هاي متفرق بدست آورده ام موجود
واشعار مرثیه او ورد زبان روضه خوانان
است، دربعضي موارد في البديهه وبلا تامل
انشاد مي نمود که از برخي اشعار في البديهة
او مطلع هستم .
پس اینکه در جریده محمد حسن
محمد حسن تحریر یافته سهو كاتب خواهد
بود ، باز هم او رامنشى امير شير عليخان
وامير عبد الرحمن خان تحریر داشته
وحال آنکه ( چنانچه در بالا عرض شد )
در عصر امیر شیر عليخان فوت شده ، بلي
منشي محمد حسن خان ( برا در منشي
محمد ابراهيم خان ) که بعد ازو دبیر
و اخيراً كفمايستر کستان مقرر گردیده
بطور سفارت به روسیه رفته در عصر امیر
شیر علیخان خيلي باعزت واحترام میمومی بود
اما نه انشاد دبير الممالك ونه بحضور امير
عبد الرحمن خان بود. اگر مقصد تحریر
از مير زا محمد حسن خان قندهاری باشد
( که در عصر امیر عبد الرحمن خان
چندي منشي حضورش بود، در سياق نویسنده
قابلی بود ) پس بين مشار اليه از دبير
الممالک بسیار کم بوده هر کز در عصر
امیر شیر علیخان دبیر نبود، چون میرزا
محمد حسن خان و ناظم او مشهور ونسبت
شاگردي دبير الممالك با او اظهر
من الشمس است باید جریده انیس اصلاح
شود ، تفصیلات فوق محض مزيد معلومات

شما تحریر یافته است تا جریده مذکور
اختصارا بر نبوجه خواهیشد ۱ از نظر معلومات
صحیحه که بدست آمده در ماده ۳۸
درهاي يتيم صفحه ٩ شماره ٧ مجله
پنجم که میرزا محمد حسن خان تحریر
یا فته میرزا محمد محسن خان میبا شد
و اینکه دبیر عصر امیر شیر علیخان وامير
عبد الرحمن خان مرقوم یافته دبیر عصرامير
دوست محمدخان و امیر شیر علیخان بوده است.
در خاتمه عرض احترام می کند .

پروگرام اقتصادي
سال ۱۳۱۰ وزارت تجارت

١ :- در موسم زمستان در کاری
وسبزی جات تازه بواسطه سردی هوا
بکابل میسر نمی شود واکثر از پشاور
بقمت گران در کاری مرکزی می آورند .
ا اگر در جلال آباد تحت اداره چند
نفر زارعین فن مذكور يك مقدار زمین
زیر عملیات گرفته شود ممکن است ،
در مواسم زمستان که تو کاری کابل تمام
می شود ، برای مصارف اهالی ذریعه
موتو های لاری هر قسم ترکاري مرکز
رسانیده شود .
برای اجرای این شعبه بدون زمین
مز رومی مصارف که لازم است با قیمت
دو عراده لاری در بودجه وزارت تجارت
تکالیف می شود .
اگر آوردن ترکاري مذکور را
ذریعه موتر کرایی منظور می فر مایند


شماره ۱۳ مجله سراجیه

برای فیتگر مصارفات ده هزار افغانی
کافی است . امضاء : وزیر تجارت
تصویب کابینه وزاره : مبلغ ده هزار
افغانی منظور است در بودجه ۱۳۱۰
تکالیف شود این مبلغ برای زراعت
سبزیجات و اصلاح اشجار ثمر دار صرف
شود ، در آب حمل و نقل سبزیجات
وزارت تجارت ، تجار و سبزی فروشان
يك تجويز بنماید . امضاء : هیئت كابينه
حكم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است

۱۹ : ـ ادارات بیطاری از حیث تربیه
و تکثیر جنس حيوانات اهلى يك جزو
مهم اقتصاد بحساب می آید ، اگر برای
انسداد امراض متعدیه و باریه مرضههای
عارضه حيوانات و نسل گیری حیوانات
مفیده دوئر بیطاری و نسل گیری نداشته
باشیم ، البته برایگان این سرمایه هنگفت
خود را از دست خواهیم داد بهترین نسل
های اسپ در افغانستان ذات موی تن
گرک ، بوزنه و غیره است .
اما برخلاف سابق نسل های مذکور
کم یاب شده میرود ، اگر تدابیر نسل
گیری باصول فنی اتخاذ نشود عنقریب
نسل خوب حیوانات از وطن عزیز ما
سقوط میکند ـ از آنرو وزارت تجارت
تصمیم داشته که در سال آینده يك دو
نفر بیطار قابل از خارج خواسته در خود
مرکز و ولایات دوائر نسل گیری حیوانات

را تشکیل داده در تكثير بهترين نسل
های حیوانات بمثل دیگر ممالك متمدن
اقدام نموده از ین رهگذر يك خدمت
بوطن اواز دارد ، برای مصارف این
امور در بودجه سنه ۱۳۱۰ مبلغ سی هزار
افغانی منظوری میخواهد .
امضاء : وزیر تجارت
تصویب کابینه وزراء : مبلغ سی هزار
افغانی منظور است در بودجه ۱۳۱۰
تکالف شود تا متخصص اصلاح نسل
حیوانات از خارج خواسته شود .
امضاء : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .

۲۰ : ـ البته بینهمه معلوم است که
در افغانستان بسیار نباتات مفیده موجود
است ، دائره زراعت ما تا حال ازین
رهگذر هیچ استفاده نکرده برای فائده
گرفتن ازین رهگذر در نظر داریم که
يك نفر متخصص نباتات از خارج
خواسته در سال آینده او را در
اطراف مملكت با يك هيئت اعزام نمائيم
که در جمیع نباتات که در مملکت میروید
علم آوری و تحقیقات نموده بيا معلومت
بدهند ، که از کدام قسم آن فائده
متصور است ، پس از آنکه ازین
رهگذر را پورت مکمل و جامعی بدست
آوردیم برای سال مابعد آن آلات
و ادوات تجزیه و تحلیل نباتات را حسب
پیش نهاد متخصص مذکور از خارج
جلب خواهیم نمود ، اگر چه شرکت

اصلاح ، نباتات افغانستان را بطور
انحصار گرفته مگر تا حال درین قسمت
هیچ اقدامات واجرا آت نکرده و بقرار
ماده ( ده ) که تا حال به کار مذکور
شروع نکرده اند قرار داد شان فسخ
گفته می شود .
لهذا معاش و مصارف يكنفر متخصص
نباتات را سی هزار افغانی در بودجه
خود منظوری میخوا هیم .
امضاء : وزیر تجارت
تصویب کابینه وزراء : حسب پیش
نهاد وزارت تجارت مخصوص استخدام
یکنفر متخصص نباتات مجلس موافقت
میکند و مبلغ سی هزار افغانی معاش
و مصارف متخصص مذکور را برای
سال ۱۳۱۰ مجلس تصویب می نماید .
امضاء : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است

۲۱ : ـ بواسطه قلت املاك
مروعی در اطراف گردیز و قلعه سفید
وزارت تجارت در نظر دارد كه يك
بند جدید در تحت کوتل تیره از
آبیکه از خود کوتل مذکور وغیره در
وقت سیلاب وغیره آن جریان دارد
انشاء کند .
لهذا مصارف بند مذکور را البته
متخصص که خواسته شده و برسد پیمایش
خواهد نمود ، بعد تصویب متخصص


رأی مصارف ابتدائی آن در بودجه
وزارت مبلغ سه لك افغانی تکاف
می شود فعلا معاش یکنفر متخصص
منظوری گرفته می شود .
امضاء : وزیر تجارت

رأی مجلس عالی وزراء : کار بند جدید
در حد کوتل تیره ، برای سال ۱۳۱۰
معطل باشد وزارت تجارت راجع به بند
مذکور در سنه ۱۳۱۱ فقره مذکور را
بمجلس تقدیم نماید .
امضاء : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .

۲۲ : - راجع به آبادی بند تنگی
شادیان مزار شریف قبل از این
عبد المجید خان تاجر هراتی و عبد العزیز
خان تاجر کابلی و میرزا محمد انور خان
يك مقاوله با وزارت تجارت منعقد نموده
بودند و تجار مذکور آبادی بند تنگی
شادیان را از پول شخصی خود ها متعهد
شده بودند ، چون از قرار داد شان قریباً
يك سال انقضا یافته ، تا حال بکار بند
مذکور آغاز نکرده اند ، علاوتاً
رئیس تنظمیه مزار و میمنه بمکتوب نمبر
١٧٤٧ خود ها بحضور جناب والا صدر
اعظم صاحب تحریر داشته که در زمان
تشکیل جرگه ، وکلای جرگه اظهار
نمودند ، که آبادی بند شادبان برای
تجار کابل داده شده چون ما مردم همین
ولایت میباشیم نسبت بسایرین ما خود ها
را در تعمیر بند مذکور مستحق میدانیم
مبلغ چهل هزار افغانی بصیغۀ تقاوی

بها داده شود ، بند مذکور را الی غایت
سه سال آباد میکنیم ، پس از آبادی
آن تا مدت سه سال مالیه ، معاف باشد

بعد قرار باوان شريك ماليه عبد هيتم و
مواد قرارداد تجار مذکور را پابند میباشیم
این را هم رئیس موصوف نوشته ، شرکت
اصلاح نمیتواند که کار مذکور را اجرا
کند بلکه بکار داخلی خود ها هم رشید ،
نمی توانند .

چون در قرار داد تجار مذکور معافی
مالیه الی مدت ده سال تحریر است
وو کلاء مذكور سه سال نوشته اند
وزارت میخواهد که کار بند مذکور
را در سال آینده تحت اجرا بیارد ، در
پروگرام هذا مسئله را یاد دهانی میکند
مدعا که خواه ذریعه تجار و یا بصورت
دادن تقاوی بذریعه وكلا ، مذکور با
بواسطه وزارت تجارت کار مذکور
اجرا شود . امضاء وزیر تجارت
رأی مجلس عالی وزراء : چونکه امتیاز
تعمیر بند مذکور به عبد المجید خان
تاجر وغیره داده شده تازمانیکه میعاد
آن پوره نشده بدیگری اجازه داده
نمی شود از طرف وزارت تجارت تا کید
شود که متعهدین در ظرف میعاد معینه
در اجرای کار مذکور اقدام کنند ، اگر
میعاد پوره شد و کار را جاری نکردند
باز بدیگر صورت اقدا مت می شود .
امضاء : هيئت كابينه

حکم حضور شاهانه ملاحظه شد
درست است .

۲۳ : مکتوب نمر ۱۰۱ محمد ها شم
خان حاکم ارگون و کٹواز رسیده
تحریر داشته که آب باطوی که سرچشمه
آن از حد قریه بارارك خروتی علاقه
ارگون شروع میشود الی قریه شرن
وقتن و خراجه حیل میاید .

مردم شرن وغیره از آب مذکور
مالیه میدهند در ایام مستان آب مذکور
خود سر بلا فایده میرود نابرآن اهالی
قریه وغیره بجواب سؤال حکومتی
نوشته اند که فی الحال رای ساختن بند
مذکور اگر از طرف حکومت امر
شود مبلغ يك لك روپیه کابلی داده
میآئی از طرف دولت مهندس مقرر شود
که بر آورد آن را بنماید .

اگر مخارج آن از توان ما پوره بود
آن را هم میدهیم اگر مصارف آن
وجه زیاد بود که از قسوه ما نمیشد از
طرف حکومت مصارف آن بشود ، ما ر عایا
مصارف مذکور را بقسط هشت سال
برای دولت میرسانیم . لهذا وزارت تجارت
اولتر خواهش دارد که این کار را شروع کند
برای مصارف ابتدائی تا زمانیکه از اهالی
جمع آوری شود در بودجه خود همان وجه
نقدی و قبولی اهالی را تکالیف میکند .
امضاء : وزیر تجارت

تصویب کابینه وزراء : در خصوص
معروضه محمد هاشم خان حاکم ارگون


در باب آب پامطوی که اهالی آنجا عرض
نموده که بند ساخته شود وزارت تجارت
اولاً مهندس را که متخصص باشد سال
آینده بفرستد که موضع بند را مشاهده
نموده نقشه و پس آورد آن را سنجیده
صورت آن را بمجلس تقدیم نماید بعد
جواب گفته میشود .
امضاء : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .
٢٤ - از قرار معلومات در تنگی
قریه دانشمند که آب دریای شکر دره
و سیلاب های زیاد از تنگی مذکور
عبور میکند و در تحت تنگی مذکور قلعه
حاجی صاحب و قلعه التفات و غیره به
هزار جریب زمین قابل الزراعت بدون
آب و خاره مانده ساختن يك بند بسیار
مفید ثابت می شود . اهالی قریه دانشمند
و قلعه التفات و قلعه امیر محمد افغان حسن
مرحوم و خواجه چاشت و اللونی در
آبادی تعمیر بند مذکور با حکومت
معاونت هم می نمایند .
بنابران وزارت تجارت یکنفر مهندس
برای علم آوری و اجراء کار بند مذکور
و بند سرخ آب و بند کوتل تیره در
مرکز میخواهد . صرف برای سال
آینده درین بودجه مصارف و معاش
مهندس مذکور تکلیف می شود .
امضاء : وزیر تجارت
رای مجلس عالی وزراء : برای سال
١٣١١ در نظر گرفته شود اگر وزارت

تجارت مهندس مستخدم داشت تا آنزمان
نقشه و برآورد و مصرف آنرا نیز بتوسط
مهندس تهیه نماید .
امضاء : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .

٢٥ - این مسئله حاجت به تشریح
نیست که اکثر امراض از نوشیدن شیر
هائیکه که خلاف اصول حفظ الصحه گرفته
می شود . بانسانها سرایت میکند و
همچنان گاو ن شیری که در عین زمان
مریض می شود شیر آنها هم برای
نوشیدن مضر است اگر چه در مملکت
عزیز ما تا يك درجه خوردن شیر عمومیت
نداشته باز هم دیده می شود که اکثر
اهالی داخلی و خارجی خوردن شیر عادت
دارند شیرها یکه امروز در بازار بفروش
میرسد تايك اندازه موافق باصول حفظ
الصحه نیست ، پس این قسم شیر برای
صحت عامه تقریباً مضر واقع میشود
علاوتاً شیرهای موجوده که بفروش میرسد
يك حصه شير و دو حصه آب است .
وزارت تجارت بنابر مفاد صحت عامه
تحت نگرانی متخصص زراعت چیزی
شیر تهیه کرده میخواهد که برای فروش
شیر خالص ومسکه اعلی موافق به حفظ
الصحه چند دوکان باز کند تا در دوکان
مذکور شیر ومسکه و هر گونه سرکاری
های اعلی موجود باشد وهمچنان در دوکان
مذکور اقسام مرغ و تخم آن هم میسر
شود .

چنانچه از حالا اداره پرورش حیوانات
برای چوپه کشیری مرغ و جمع کردن
نسلهای مرغ تخمی شروع بکار کرده اند
برای اجراء امر مذکور در سال آینده
ده هزار افغانی داخل بودجه می شود
گرفته می توانیم علاوه بر فائده اجتماعی
این مسئله فائده قتصادی راهم دار است
امضاء : وزیر تجارت
تصویب کابینه وزراء : در بودجه
١٣١٠ تکلیف شود .
امضاء هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .
« نا تمام »

اصول اساسي شوراي ملي
تشکیلات مجلس
اصل - ١ : - مجلس شورای ملی بعزم
وتصميم اعليحضرت همایونی وتصويب
جر گه ١٣٠٩ منعقده مركز کابل دائر
و موسس است .
٢ : - این مجلس تمام و كمال مركب
از افرادی است که در امورات معاشی
وسیاسی افغانستان مشارکت دارند یعنی
نماینده قاطبه اهالی مملکت است .
٣ : - تركيب وتشكيل مجلس
شورای ملی ازو کلائی است که از ولایت
کابل و سائر ولايات وحكومت وعلاقه
دار بها منتخب میگردید و محل انعقاد آن
شهر در پای تخت است .


شماره ١٢
٤:—تعداد وکلای شورای ملی در اصول نامة مصوبة انتخابات درج و تعین گردیده است .
٥ :— موعد انتخاب وکلای این مجلس در مواقع ادواریه سه سال است وشروع دور اول اعتبار از روز افتتاح شورای ملی است ؛ ومقرر است که بعد سر آمد هر سه سال وکلا ، مجدداً انتخاب شوند .
انتخاب کنندگان در اینکه بخواهند از وکلای سابقه را تکراراً انتخاب کنند ، بصورت رضایت مختار ومحيرند .
٦ :— اوقات تعطيل وموعد اشغال شورای ملی در اصولنامة داخلی مجلس مشخص ومحدود کرده خواهد شد در اثنای تعطیل اگر حکومت بوضع کدام اصول نامه ضرورت حس کند این اصول نامه موقتاً از طرف حکومت تصويب و بموجب فرمان پادشاهی تعمیل میشود در موقع اشغال اکراصول موقتی از طرف شورای ملی تسلیم کرده شد در عداد اصول دایمی ادخال والا از طرف مجلس مذکور تذلیل یا تردید می شود .
٧:— مجلس شورای ملی برای تحقیق وفیصلة مسائل مهمه در هنگام تعطيل هم دائر شده میتواند و هر گاه بحریه ثروت مسلطه مبعوث عنها فرصت اجتماع عموم ممکن نشود تنها بحضور وکلای مرکز وقریب آن مجلس شورای ملی انعقاد یابد .
٨:—وقتی عذر كرات آغار می شود که اقلاً مناصفة اعضاء حضور داشته باشند و فيصلة مقررات آن هم باساس تفاق یا اکثریت آراست .
٩ :— مجلس شورای ملی در موقع افتتاح هر يك از ادوار خود خطابه به پیشگاه پادشاهی عرض و تبیین داده و از طرف قرین الشرف هما یونی مجاب میگردد .
١٠ :— ابتداء اعضای شاملة مجلس بترتیب مذیله سو گند یاد می نمایند و قسم نامه را امضاء می کنند .
قسم نامه
١١:— ما امضاکنندگان ظرف از جهة اعتمادیکە ملت و حکومت بر ما نموده بخداوند عظیم وقرآن کریم سوگند میمائیم که برای ملت وحکومت خود صادق خواهیم بود .
١٢ :— اعضای مجلس شورای ملی در اظهار رای در مجلس شورا محظور جميع وکلاء آزاد واز هر گونه اعتراض مصئونند .
١٣ :— کافةمذ اكرات مجلس شورای ملی بما نخكة نتيجة ان بعامۀ افراد گذارده میشود علنی است نماینده گان جرائد و معاینه کننده کان در محل نمو دادن اصول نامة داخلی مجلس شبا لحق حضور و استماع مذاکره را دارند .
وظایف
١٤ :— مجلس شورای ملی حواله داخل خودرا مثل انتخاب رئيس وله
وثانى و هيئت تحریر و سائر اجزا و اصول مذاکرات وشعبات وغیره بر اساس اصول نامة داخلی و دوائر خواهد کرد
١٥:— كافة سوالات وصوابديد وضع وموجودیت آن برای تشدید مبانی حکومت و انتظام امور مملکتی باشد بتصویب مجلس شورای ملی میرسد .
١٦ :— تسویۀ امورات ملی رد و قبول عوارض، ثرويات و هم چنین بی چیده ، دولت تماماً بعهد تصویب مجلس خواهد بود .
١٧ :— ملاحظه ، بودجة مملكت بعد از ترتیب و پیشنهاد وزارت مالیه از وظایف شورای ملی است .
١٨ :— وضع اصول نامة جديد يا تغيير وفسخ قوانين مقرره به تصویب شورای ملی صورت خواهد گرفت خواه لزوم آن از مجلس شورا و خواه از طرف وزرا اظهار شده باشد .
١٩ :— تصویب امتیاز تشکیل کمپانیها وشرکت های عمومی از هر قبیل و بهر عنوان که باشد از طرف شورای ملی خواهد شد .
٢٠ :— عقد مقاولات ومعاهدات اعطای امتیازات ( انحصار ) اعم از تجارتی و صنعتی وفلاحتی غیره خواه از طرف داخله باشد با خارجه به تصویب مجلس شورای ملی میرسد
٢١ :— استقراض دولتی اعم از داخله از داخله یا خارجه هر عنوان واسم باشد با طلاع وتصويب مجلس شورای ملی کرده خواهد شد .
٢٢ :— تمدید خط آهن وشوسه قبول دولت واخرج کحمرك و کمپانیهای داخلی یا خارجی باشد تماما وابسته بتصويب مجلس شورای ملی است .


شماره ۱۳
مجلس شورای ملی حق دارد که
را در اوقات لازمه عرضه به پیشگاه همایونی
تقدیم دارد.
در تقدیم این عرضه ، در همه حال
لجنه‌یی هیئتی مرکب از رئیس وشش
نفر اعضا که سایر طبقات ازین خود انتخاب
میکنند جواهر بودو وقت شرفیابی حضور هم
اولاً بتوسط وزیر در بار استیذان می‌شود .
وزرا برای استماع مذاکرات در
جلسات مجلس شورای ملی حضور بهمر
رسانیده می توانند و از حقی دارند که در
صورت لزوم باستجازه رئیس مجلس برای
مذاکره و تدقیقات امور توضیحات
دهند در مجالس رای حضور وزرا
موضع ممتنه میباشد .
٢٥ : - هر گونه قوانین جدیده که
بوضع آن احتیاج حس شود از طرف
وزارات تجویز وانشاء گردیده بتوسط
وزراء یا صدر اعظم به مجلس شورای ملی
اظهار میشود و بعد از تصویب مجلس بصحه
پادشاهی مزین گشته قابل التعمیل میگردد
٢٦ : - لزوماً رئیس مجلس میتواند
که شخصاً و به پیشنهاد ده نفر از اعضای
مجلس و یا وزیری بدون حضور نمایند گان
جرائد و معاینه کننده گان اجلاس
محرمانه تشکیل دهد و نیز میتواند انجمن
محرمانه مرکب از يك عده منتخبين
اعضای مجلس که اعضای سائره مجلس حق
دخول در آن نداشته باشند ترتیب
نمایند مگر نتیجه انجمن با اجلاس
محرمانه وقتى مزيتى خواهد
بود که در هر دو صورت مسئله مبحوث
عنها بحضور سه ربع از منتخبین مطرح
مذاکره شده و با کثریت آرا قبول شده
باشد در صورتیکه مطلب در انجمن محرمانه
قبول نشود در مجلس عنوان نخواهد شد
و مسکوت عنه خواهد ماند .
۲۷ : - در صورتیکه مجلس محرمانه
بخواهش رئیس دائر شده باشد اگر او
مذاكرات را تا اندازه مناسب به اطلاع
عموم برساند اختیار دارد اما اگر تشکیل
مجلس بتقاضای وزیری بوده است در
آنصورت افشای مذاکرات هم وابسته به
اجازه وزیر خواهد بود .
۲۸ : - وزرا مطلب اظهار نموده کی
خود را ولو هر قدر بروی مباحثه شده
باشد حق دارند که از مجلس مسترد کنند
اما اگر ظهار ایشان بخواهش مجلس بوده
است برای استر داد مطلب موافقت مجلس
هم شرط است .
٢٩ : - اگر لایحه ظهار شودگی
وزیری را مجلس قبول ننماید با ملاحظات
خود عودت خواهد داد این لایحه وقتی
به مجلس ثانیاً ظهار خواهد شد که وزیر
ملاحظات مجلس را رد یا قبول نماید .
٣٠ : - اظهار رای از طرف اعضای
مجلس شورای ملی راجع بترديد يا قبول
مطلب واضح و با لتصریح می شود و هیچ
کس نمیتواند ایشان را بدادن رای خویش
تحریص یا تهدید نماید اظهار رد يا قبول
اعضای مجلس بعلامات ظاهری امثال ورقه
سیاه و سفید بوده محل ادراك و افادات
نمایندگان جرائد و معاینه کنندگان
خواهد بود .

عنوان مطلب از طرف
مجلس

۳۱ : - هر يك از مطالبی که از طرف
اعضای مجلس عنوان میشود آن وقت قابل
مذاکره خواهد بود که اقلاً ربع اعضا
مذاکره مطلب مذکور را تصویب بدارند
درین صورت عنوان مذکور کتباً به رئیس
مجلس تقدیم می شود و اگر رئیس مجلس
آن لایحه را بدواً در انجمن تحقیق تحت
تدقیق بگیرد میتواند .
۳۲ : - يك عده از اعضای شورای ملی
که با نتخاب سائر اعضا و تصویب رئیس
شورا منتخب و تجزيه ميشود بنام
( انجمن تحقیق ) سنجشهای ابتدائی
مسائل وارده شورا را بدقت نموده از
آنجمه مواد قابل الذكر مجلس را همراه
يك لايحه نظريه خود ها برئيس مجاس
پیش میدارند و با جازه رئیس مطرح
مذاکره میشود .
و مواديكه اکمال مخواهد یا مذاکره
مجلس را ایجاب نه کند با اسباب
موجبه آن از طرف رئیس بوزارت
منسوبه ش اعاده میشود - اعضای
انجمن تحقیق اقلاً ده نفر خواهد بود .
۳۳ : - مطا لبیکه نظر باصل ۳۱
در مجلس عنوان می شود اگر متعلق
بیکی از وزرا باشد ، در وقت مذاکره
وتد قيق لايحه مذکوره چه در انجمن
تحقیق و یا در مجلس باید بوزیر متعلقه
ش خبر داده شود که شخصاً خودش
حاضر شود و یا معین خود را بفرستد


صفحه ۱۱
شماره ۱۳
مجلد پنجم

ويك ننقل لایحه وضمائم آنرا بـايد مجلس قبل از احضار وزیر و یا معین برای تهيه وقت شان از ده الی پانزده روز با ستثنای مطالب ضروری بوزارت منسوبه ارسال دارد .
٢٤ : ــ در صورتیکه وزیر بنا بر کدام مصالحتی ، در مطلب معلوم از طرف مجلس موافقت نتواند ، لازم است معاذیر خودش را مواجهةً تصریح ومجلس را قانع بسازد .
٢٥ : ــ وزیریکه بمجلس شورای ملی از وی توضیحات بطلبند ، از جواب ناگزیر ومسئول است وبدون عذر مواجهه وعلاوه از انقضا شقوق وتأخیر جواب هم مجاز نیست ــ الا در صورتیکه مطالب محرمانه ــ ودر اختفای آن برای يك مدت صلاح ملت و دولت باشد اما بعد موعد معینه باید از مطلب مذکور بحضور مجلس مکلف است .
٢٦ : ــ مصوبات وقرار های مجلس شورا بالعموم بعد از امضای ذات شاهانه در موقع اجر گذارده میشود .
اجراء وانفـاذ مواد فوق الذکر را امر و اراده مـيکـنم . یوم شنبه ( ۲۷ ) برج سـر طـان ( ۱۳۱۰ ) مطابق سوم ربیـع الاول ١٣٥٠ هـ
( محل مهر اعلیحضرت )

نظریات و عقاید متخصصین نسبت به بحران اقتصادی دنیا اظهارات مستر هوور رئیس جمهور در موقع افتتاح اطاق تجارت نظریات نمایندگان بلژيك ، فرانسه انگلیس ، جاپان ، ژرمن و لهستان

در نیمه دو مـه اطاق تجارت بین المللی دنیا در نیویارك ابتکار گردید مستر هوور رئیس جمهور امـریکا جلسۀ اطاق تجارت را رسـمـاً افتتاح نمـود ، مخبر مخصوص روز نامــه الاهــرام چاپ مصـر مورخه ۱۸ مه تفصیل مذاکرات اطاق تجارت را برای جریده خـود چنین اطلاع می دهد :
در این مملکت وسایر ممالك دنيا امروز گفتگوئی جز بحران اقتصادی که در شر تا سر دنيا حکمران میباشد در بین نیست رفع بحران یکی از مسائل مهم و شکلی گردیده که مشاهیر علمای اقتصادومتخصصين مالی دنیا و ارباب کار خانجات و تجارت خانه های دنیا در آن در مانده ، و هـر يك از آن ها سئوال میکنند . چه علل وعواملی باعث ایجاد این تنگی دستی ومضیقه عمومی شده و آیا راه اصلاح و یا وسيله وجود دارد که مردم در آتیه از مواجه شدن با این اشکال مصون مانده و از آن جلو گیری کنند .
اینها سئوالی است که در هفته گذشته رجال مالی دنیا و کار فرمایان امور فلاحت
و تجارت که از چهل وهشت مملکت از ممالك مختلفه دنیا در اینشهر برای حضور در يك هیئت بزرگ تجارتی که معروف باسم اطـاق تجارت بین المللی میباشد ، از خود نموده ، و در بین این ممالک که نمایندگان آنها باین شهر عزیمت نموده اند، مملکتی یافت نمیشود که تأثیر کثرت تولید و انتاج و کسادی بازار تجارت و تنزل التجانه ها و انحطاط اسعار را متأثر و یا لا اقل بحران اقتصادی واشکال بیکاری را بصـورت هـای مختلف در ملیون نفر کار گر گردیده است ندیده باشند .
برای اول مرتبه در تاریخ ممالك مختلفه برای بحث ومذاکره علنی در این موضوع شرکت کرده و در زمینه مضیقه عمومی که گریبان گیر دنیا شده است با صراحت تمام سخن گفته ومسئله را تصدیق و اقرار نمودند که دنیا از لحاظ اقتصادی باستی بهمـدیگر مربوط بـوده وهیچ مملکتی بمملکت دیگـر بی نیاز نتواند بود .
مستر هوور رئیس جمهور امریکا نطق افتتاحیه را ایراد نمود ، وضمناً فرصت را مغتنم شمرده که ملل دنیارا بضرورت تقلیل تجهیزات جنگی قناع و آنرا برای بهبودی وضعیت اقتصادی بهترین وسیله بشمارد .
ناطقین در طی بیانات خود مهم ترین موضوعاتی که مربوط بمضیقه مالی و اقتصادی است از قبیل تعرفه های گمرکی قروض غرامات جنگ وامثال آن را مطرح بحث


صفحه ١٢ شماره ٣ مجله بحر

قرار دارد رضا مارت و قدماتی را از آن قصادی و بر خی غیر قصادی از جنگ عمومی بارث وقع آمده است او
که مرو ر در رویه شوروی جریان دارد است و در هر يك از آن ها شمارا عقیده مهم ترین آن ها خطاب سیاسی میباشد
واز وجهه قصادی و اجتمیعی مراحل خواهد بود. که بایستی بالجد دید تمهزات جنگی
آزمایش را طی میکنند متذکر گردیدند و لیکن من معتقیم که در يك قسمت بطوری که دنیا از این تهدید استفاده نموده
ما سعی می کنیم که خلاصه از تمام همه با من موافق خواهید بود که کشتار و راحت شود.
مذاکرات آنها که عقیده اکثریت نفوس و خرابی و انهدام ملاك و و بار و کر کردن دو جنگ ابا يك چزی
اعضای این هیئت بوده بخوانندگان طلاع شگنی عالات های مخلفه و اختلال توازن نیست که موجب پرثنای خاطر ما گردد
دهیم ، موضوعی را که تقریباً متفق سیاسی و اجتماعی تمام این عوامل که در بلکه آن چیزیکه موجب پریشانی خاطر
علیه تمام آنها بود این است که شاقه لی دنباله جنگ و نتیجه عوارزی پرور عمومی است اینستکه در ساوت بروز
عالم تا به اقتصاد و آن ترقی پر زات و سوء باعث جاد وضعیت کنونی جنگ بار سنگین مالیاتهای کمر شکن و
بشر که در مدت کی سال جنگ از ناله و ضایت بر دوش آن ها گذارده شده و
ضطراب و تزلزل در قیمت امهم شگیت می کنیم ، سه ربع انفوس آنها را کا لی خورد و مخ و خواهد
ممالک مشهود است مضاربه که در بازار ساکن کره زمین را در ام میمی در سات !
های بورس بعمل آمده ، اقدامات دول شئون تجارتی دنیا داوند. در ظرف مدت در دنیا مروز پنجمیلون و نیم نفر
مختلفه برای تعدیل اسعار و قیمت پول سه سال اخیر ، ده بار انحطابات سرباز تحت اسلاح وجود دارد و بیست
خود و بر قراری آن بر اساس محکم سیاسی و اجتماعی بوده ! و هیچ چاره میلوں نفر سر از احتیاطی موجود است
و تنزل قیمت نقره ، و مالیات های سنگین جز اعتراف باین گفته نداریم که این این قشون جرار با اسلحه و مخارجی را
وهنگفتی وضع گردیده ، مقررات اندازه وضعیت و ولیعر رفته اون و ما ترك فجیع جنگ که دارند بار سنگینی است که بردوش
و خارج از حد اعتدالی که در توسعه عمومی بود که برای ما باقی ماند ! دنیای اقتصادی گذارده شده و از ترقی
تجار تخانه ها و منابع مخلفه دیگر از طرف . این فرق و اضطراب سیاسی و اجتماعی و نمو دنیای اقتصاد جلوگیری مینماید و
اشخاص بعمل آمد و تشوقات زیادی که در سنین گذشته در رفتار آن بودیم برای همیشه باعث ترس و خوف بوده ، و عوامل
که از طرف دول مخلفه او صاحبان تجارت در هم شکستن ارکان اعتماد نسیار بیمند که اختلال را در تمام مظاهر زندگی و حیات
خانه ها و منابع مزبور بعمل آمد و توسعه که از نقطه نظر مملکتی و هم از وجهه اجتماعی سیاسی و قصادی دو چندان
مساعی مؤسسات مالی بزگ و تجار تخانه بین المللی حیات اقتصادی ما بر شار آن خواهد نمود .
های معتبر در ایالات متحده امریکا که استوار گردیده بود ، عامل مهمی بشمار
خارج از حدود مقتضات کنونی اقتصادی رفته و در صدد آن استیم که نتیجه از عوامل انها بانده پاتریک اظهار داشت
بوده . مخلفه ناشی گردیده و ما بدان دو چار د باعث مهم شکستی ملی را در افضان
اینها همه موضوعات مخلفه بود که در گردیدیم بتفصیل گفتگو کنم ولیکن عایدات دولتی داست میاد ؟ ؟ و بعداً در
اطاق تجارت بین المالی مورد بحث و چیزیکه میخواهم ظہار دارم انستکه در تنزل قیمت و سقوط بسار مبادلات مالی
مذاکره واقع گردیده مستقر هوور مل این درد که من معتقدم مفید خواهد می معتقدم که تجارت کنونی ما ورسوم
رئیس جمهور آمریکا چنین اظهار داشت . بود سعی در برقراری اعتماد عمومی و گمرکی که در بسیاری از مهالک اجرامی
شگفتی و مفلج، دلی که بعضی بر طرف نمودن چیز های دی است که شود ، از علل حقیقی مشکلات اقتصادی


(شماره ۱۰) مجله نجم

بشمار میرود ، هر گاه ممالک مختلفه در
در قسمت رسوم گمرکی تا اندازه تسامح
و تساهل را پیش گیرند کار ها خوب می
شود و اما عدم تساوی تقسیم طلا بین
ممالک دنیا مربوط بعدم ثبات او ضاع
سیاسی دنیا بر يك منوال و سیاست وضع
رسوم گمرکی میباشد .
. علل بحران در ممالک مختلفه با ختلاف
رویه و خط مشی را که اهالی همان
ممالک عمدا و یا من غیر قصد اتخاذ نموده
اند ، مختلف میباشد مثلاً در انگلستان
يك نظامات اقتصادی جامد و خشکی و
جود دارد که نمیشود دایره آن را وسعت
داد ، و در ولایات متحده امریکا چون
مضاربه در معاملات مالی و بورس حکم
فر ماست که بواسطه همین دیوانگی تنزلی
پیش آمد که نتیجه حتمی لو قوع تنزل ترقی
بی نظیر بورس بود . و در چین يك تنزل
غیر طبیعی در نقره که اساس پول او را
تشکیل میدهد و در ممالک دارای محصو
لات مختلفه و مواد خام کثرت تولید و
انتاج که موجب تنزل شدید قیمت اجناس
گردید. ، علل بحران این ممالک شمرده
میشود . ولیکن علت مهم بعقيده من
مضاربه نامنکه در بورس بعمل آمد ، و
همین پیش آمد باعث گردید که مردم پول
و وجوه خود را برای بکار انداختن در
کار های مشروع تخصیص داده بودند
یکسره منتقل ببازار کاغذ فروشی نمودند
که از این راه منافع سرشار و بدون زحمتی
را تحصیل نمایند . .
( بقیه دارد )

از هر طرف

يك پهلوان افغان در امریکا

غفور خان پهلوان دارای سبیل های سیاه
افغان که در بین کشتی گیرهای امریکي
یک نوع هراس تولید نموده است ، بزودي
مشکل ترین امتحانات خود را از مدتی که
باین سرزمین آمده است ، در شب پنجشنبه
خواهد داد ، و با پهلوان سفید روسی ماتروس
کري پنکو در آدیتو ريم کشتي خواهد
گرفت ، این مسابقه عبارت از نمایش
افتتاحي كشتي گيري داخل اطاق خواهد
بود که در اطاق بلديه شمالي يا بر دگ
در مدخل خیابان ۱ گجنج نشان داده
خواهد شد .
این نمایش عبارت از نمایش دوم غفور خان است
در پنجاه ، در یک مسابقه درین نزدیکي ها
غفور خان موصوف چارلي فوکس پولیس
را دو مرتبه در چهار دقیقه و ۳ و نیم دقیقه
بر زمین زد .
و پس از آن مار شال پلیکت استاکي
دو مرتبه در دو دقیقه ، بیست ثانیه و یک
دقیقه دوم ثانیه ، در یک مسابقه در «اپل
را ک » مغلوب ساخته بر زمین افگند
مسابقه خان با این شخص رومسي نوزد
همین مسابقه او را درین ارض تشکیل
میدهد ، در راز ترین وقتي که براي زمین
زدن حریف خود صرف نموده است عبارت
از ۱۷ دقیقه است که یک مسابقه او

در نیویارک گرفته بود .
در اول ورود خود خان مذکور میگفت
من برای گرفتن تاج از «جمي لوندس» آمده
ام که آنرا باز گرفته با فغانستان ببرم زیرا
که در افغانستان کشتي گيري را براي
شهرت دوست میدارند نه برای پول و این
مسئله درین مملکت یک اضطراب زيادي
تولید نموده است ، در اطراف مشرق این
سر زمین که عملاً تمام کشتي گيري خود
را در آنجا اجراي نموده است ، خان
مذکور را بصورت یک تهدید شدید
می شناسند .
ظاهراً خان مذکور در کدام کاری
اختصاص ندارد مگر بصورت فوق العاده
قوي و چالاک است و این مسئله را او مانیکه
با فوکس کشتي مي گرفت نشان داد
و در عین آنکه دست بازي میکرد دفعتاً
او را گرفته با سافي تمام بر زمین زد .
كري لکو در پنجاه چندین نمایش
داده و در نمایشات خود مطبوع واقع شده
است ، در آخرین مرتبه نمایش خود درماه
جولائی در مقابل لو انکه در کنتیکت»
را در نیویارک مغلوب کند ، جمي لوندوس
او را مغلوب ساخته بود .
این شخص روسي كه يك شخص قوي
است وفن کشتي گيري را میداند ، از
فوکس و پلیکت ستاک قوي تر است
و اگر خان در برتیم او را مغلوب نموده
بتواند غالباً زیاده از ۱۷ دقیقه وقت لازم


خواهد داشت :
تحریر دؤنالد ین ولا رد
در زمان موجوده تنها یکنفر شاگرد طبی
از مملکت افغانستان در امریکا وجود
دارد :
این شاگرد اورنگ شاه خان است
و یک جوان بلند قامت و دارای موهای سیاه
است وحالا در مکتب طبی تحت می خواند
و به کشو تن تعلیمی معروف است که
در عرصه ده یاسه سال او را مقتدر خواهد
ساخت بدافغانستان عودت نموده بانی
مجالس طبی آن مملکت گردد .
خبر های داخلی
سر طبیب شفاخانه ملکی و داکتر
شفاخانه مستورات
عزتمند آقای دکتور فواد بیگ
متخصص امراض چشم که از چند سال
باینطرف به شفاخانه مصروف خدمت اند
لسطر به مصوبه ۲۸ جوزا مجلس طبی و
منظوری حضور ج ع ع صدر اعظم صاحب
به سر طبابت مسئول شفاخانه ملکی مرکزی
کابل انتخاب گردید .
همچنان عزتمند آقای داکتر عبد العزیز
خان به داکتری شفاخانه مستورات منصوب
گردید .
افتتاح تعلیم گاه پیاده و طوپچی
روز چهار شنبه ۲۷ سرطان بساعت ه
نیم عصر ج ع ع صدر اعظم صاحب بحضور
جمعی از منصبداران و مامورین ملکی تعلیم
گاه پیاده را تحت اداره عزتمند ما یور
خرابتن البانی در باغ چرمگر (سابق سفارت
ایتالیا) افتتاح نمودند جناب والا
حضرت شهزاده محمد طاهر خان و اسد الله
خان قوماندان فرقه شاهی و محمد داود
خان ( برادر زاده اعلیحضرت ) بحیث
افراد شامل تعلیم گاه گردیدند .
کذا روز پنجشنبه ۲۸ سرطان جناب
ج ع ع صدر اعظم صاحب تعلیم گاه
طوپچی را نیز در شهر اراء ( سابق تعلیم
گاه سواری ) افتتاح نمودند .
مجازات
محمد صدیق خان مامور مجلس ، دین محمد
خان تولیمشر و عبد الروف خان بلوکمشر
کوتوالی نظر به غفلت و سهل انگاری در
وظائف محوله خود ، به قطع معاش دو
روزه و سه روزه مجازات یافتند :
رئیس و معاون شورای ملی
جناب عبد الاحد خان وکیل شهر کابل
بکثرت آراء از طرف وکلای محترم
شورای ملی به ریاست مجلس انتخاب و
از حضور شهریاری منظور گردیدند .
کذا جناب حاجی عبد الحق خان وکیل
مرکز هرات ، بمعاونی رئیس ، از طرف
وکلا انتخاب و از حضور شاهانه
منظور گردیدند .
خبر های خارجی
١٩ جولای
تلگرام لندت مظهر است ، در اثر سقوط
طیاره در نزدیکی ور کننگ بام بر کشایر
یکی از تلفات هوا باز خیلی ما هر انگلیس
خانم بیر نفک و کار کن معروف تیا تفک
ومدیر شرکت فلپ نوبل فوت نموده اند .
۲۰ جولای
بر طانیا که امریکا را در مسابقه بین
مطابق جهت انعام دیوس به سه موفقیت در
مقابل دو مغلوب ساخت با فرانسه نیز داخل
مسابقه مجموعی خواهد شد .
١ ٢ جولای
تلگرام مانیلا مظهر است که طیاره ران
استر یلیایی ، جستی که سه روز قبل وارد
آنجا گردیده بود که تنها واز راه غیر معمول
بطرف جاپان پرواز کند ، بنا بر اینکار
حکومت جاپان ، از دادن اجازه استعمال
میدان های که نقشه نموده بود ، بسبب
بعضی دلائل عسکری معطل شده است .
مقرری رئیس جمهور موفتی
١٦ جون - بعوض موسیو پرز ، رئیس
جمهور ونیز ویلا که در اثر یک اثر رانی
کنگره مستعفی شده بود ، داکتر چین
وزیر امور خارجه سابق الى نتیجه انتخابات
ریاست جمهوری که در ۹ جولای واقع
خواهد شد ، موقتاً بریاست جمهور مقرر
شد .
( لوماتن )


صفحه ١٥ ( شماره ٣ ) مجلد پنجم

مؤلف له بلائیه فرانسوی (١٤) مترجم : حبيب الله طرزی
مادام سان ژین

فصل پنجم
( قرض ومقروض )
کاپیتان باز بخانه خودش عودت نموده شکار افکار عمیق خود گردید . کاترین هم رخت های که آورده بود بر بستر او گذاشته و خدا حافظی نموده از خانه بر آمد...
ناپلیون : « تا به باز دید دختر کم امید کدام وقتی ترا در ميخانه ات ديده بتوانم . »
کاترین بعد از انکه بآخر پله ها رسيده بود دانست که حجت مقروض خودش را در دست دارد و با خود گفت :
« حجت او را در دست داشتم ولی جرئت کرده نتوانستم که باو بدهم باك نیست يك روزی قرض خودش را ادا خواهد کرد . برین جوان اعتماد دارم و احساساتیکه هم شهری من فوشه در حق او می پر وراند در من و جود ندارد بلکه بر خلاف آن يقين دارم که هر گونه کامیابی در دنیا نصیب اوست .»
برسیدن کوچه ( رویال ) دکان خودش را از يك جماعۀ سر بازان که در وسط شان له فیور دیده می شد مملو یافت له فیور مثل سابق تفنگ در دست نداشت بلکه کريچ توليدشری در کنار آویخته بنظر می آمد . لیوتنان جديد بدیدن کا ترین زد : « رفقای من اجازه بدهید رفیقه حیات خودم را بشما معرفی کنم هفته آینده بعروسی خواهم کرد ! »
گارد ها بدیدن کاترین نعره زدند زنده باد ما دام سان ژین .»
حال باید کاترین و شوهرش را بحال خودشان گذاشته باطاق افسر طوپخانه عودت كنيم . بعد از انکه کاترین ازو وداع نموده از اطاق بر آمد او هم بر خواسته رخت های شستۀ خودش را به غرفه رخت های خود گذاشت و بفکرش چیزی خطور کرده با خود گفت .
« این دخترك بيچاره دادن حجت قرض خودش را نیز فرا موش کرد !
( فاتح مستقبل يوروپ اگر چه این الفاظ را گفت ولی در حقیقت خیلی مسرور گرديده بود ، زیرا برای تأدیۀ قرض خودش يك پول هم نداشت )
« کم از کم سی فرانك ازو مقروضم باك ندارد . باولين پوليکه بدست آرم خواهم پرداخت ! این قصاره يك دخترك خیلی خوب است من او را فراموش نخواهم کرد ! »
تا سالهای زیادی سپری نشد و جغرافيه يوروپ بکلی تبدل نیافت قرض فراموش شده بیاد ناپلیون آورده نشد .

فصل ششم
مشروبات فروشی سیزدهم
مادر هوش بدره در وازه ترکاري فروشي خودش واقع کوچه ( مونتروي ) وار ساي ايستاده وبه مشتريان خودش در داد وستد بود گاه گاهي نگاهي پر لطف خودش را بطرف يک پسرک خوردي که بيک توده شلجم وکرم نشسته بود معطوف ميداشت وبراي اينکه او را از دندان زدن شلجم باز دارد صلا زد : « هانريت مي آيم وترا خواهم زد زيرا تو از خوردن شلجم باز نمي آئي »
وبطرف يکي از مشتريان ديده ايراد نموده
« اين پسر چه اشتها ئي دارد ! از بلعيدن هيچ چيز خود داري کرده نميتواند با وجود اينهمه باز هم من او را دوست ميدارم » درين اثنا کا لسکه چهار عراده بسيار بزرگي در کوچه ظاهر گرديد در مقابل دو کان مادر هوش ايستاده .
مادر هوش که به ترکيب سلا ته براي يکي از مشتريان مشغول بود دفعتاً کار را گذاشته به در وازه دويد . يک جوان خوش چهره قوي که با يونيفور مه بم اندازان اراسته بود از کا لسکه بزير آمده ومادر هوش را درا غوش کشيده و دوسه بوسه صدا دار از رخساره اش نموده مشتريان درهگذران باددهن هاي باز اطراف


( صفحه ۱۶ )
( شماره ۳ )
نو وارد را گرفته منتظر بودند چیزی از پاریس بشنوند .
یکی از زنهای پیر : « این جوان خیلی مقبول وجذاب است ! » دیگر : « آیا تو او را نمی شناسی ؟ »
« چرا نه می شناسم ، این لازار خوره خواهر زاده مادر هوش است که او را پسر خوانده و به نشو و نما رسانده است . »
لازار : « مادر عزیزم ! من کاپیتانم و شبها و روز ترفیع رتبه کردم ، امروز با این دو نفر دوستم آمده ام که با تو ورفقایم به تقریب منصب جدیدم احتفالی بگیرم ، بیا تا دوست هایم را بتو معرفی کنم . فرانسوا له فیور رفیق من در کارد ها تولیعشر ( لیو تنان ) است ، این اولین شخص است که گرفتن تفنگ را بار اول با من آموخت این جمله خود را با یک سیلی بر پشت دوست خودش علاوه نموده .
له فیور با چهره متبسم : « ولی حال تو ما فوق من هستی . »
لازار : « هیچ باک نیست ، تو بزودی بمن خواهی رسید ، شاید از من هم خواهی گذشت ، حرب یک لا تری است، ممکن است که یک روز منصب بسیار بزرگی را حاصل کنی بشرطی که زنده بمانی ! باش معرفی خودم را بپایان برسانم ... این هم کاترین خانم رفیق من است ، یک خانم نهایت خلیق و خوب است . من این تعریف
خودم را اثبات میکنم اگرچه برای دیر نخواهد بود ، میخواهد با تو چیزی بگوید پس در اثنای که شما حرف میزنید و نهار را حاضر میدارید ، من وله فیور در شهر کمی کار داریم ، آنرا اجرا کرده بر میگردیم »
مادر هوش : « با من ؟ »
کاترین : بلی با شما آنهم در باره آن طفلک خوره ، این را گفته و بطرف ( هاریت ) که نوایندگان را از توده کرم خودش با نگاهای معصوم مینگریست اشاره نمود .
مادر هوش « خوب خوب ، در حالیکه من را اجازه دهید قدری شلجم پاك كنم و يك مرغ را پر کنم میتوانیم با هم صحبت کنیم و بطرف هوش دیده ایراد کرده این و قدری اصابت برای نهار کافی خواهد بود آیا چنین نیست .
هوش : بسیار اعلی ! از حالا دهن مرا پر آب کردی ، اینرا گفته و با له فیور از دکان بر آمد .
کاترین از خالی شدن دکان استفاده کرده بمادر هوش فهماند که آمده است تا پسرك خوره را باثر عهدی که با مادرش کرده با خود ببرد .
زن پیر : « تو میخواهی که او را بپلاوش برسانی ؟ »
کاترین : « هنوز نی ! حال مجبورم که او را با خود بمیدان حرب ببرم ،
زن پیر باحیرت فوق العاده : « بمیدان حرب ؟ ! »
کاترین : « رؤسای سیزده هم پیاده
خفیف اس پنس قدمی را بر ( وردن ) گرفته است . »
مادر هـوش: خوب این پیش قدمی وتامان سیزده هم را با تو چه نسبت ؟ »
کاترین با قدری افتخار : « چرا من مشروبات فروش این رژیمان ام و با شوهر خود یکجا بمیدان جنگ میروم .
مادر هوش از کمال استعجاب نعره زد مشروبات فروش ! »
« بلی این است مختار نامه که به من داده شده است . »
کاترین این را گفته و يك كاغذ بزرگ ممضى و ممهور را از بغل در آورده بمادر هوش بنمود : « من با رفقایم در هفته دیگر ملحق می شوم. در ( وردن ) کار ها است که باید انجام یابد در اردو طرفداران شاه و خائنان ملت زیاد است که با دبوك ( دوير نزديك ) هم دست هستند آنها باید رانده و از اردو اخراج کرده شوند .
مادر هوش : « بسیار بسیار خوب ! این چه يك حیات خوبیست ! وقتيكه جوان بودم بسیار آرزو داشتم که مشروبات فروش شوم ـ بصدای عبور قدم زدن از هر طرف و چیزي دیدن و از هر دهن چیزی شنیدن در اطراف يك عراده جمع ـ چقدر ممنون میباشند اگر قطره در باشد ـ همه تکالیف را فراموش نموده برای ژنرال و با حواله دار و یا مثل آن چیزی شدن خواب می بینند !
( مطبعه أنيس )


[BLANK PAGE]


جريده ملي
انیس

قیمت اشتراك

در افغانستان ۱۲ افغانی
محصول پوسته اطراف و ولایت داخله ۳ افغانی
طلبه معارف ۷ افغانی
در ممالک خارجه ۲۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراك که بتوسط حواله جات دولت فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد

(مطبعة انیس)


شماره ( ١٤ )

مجلة ( ٥ )

اشتراك سالانه ١٢ افغانی
محصول پوسته ٢ "
خارجه ٢٠ شلنگ

انيس

اداره : کابل جادهٔ ارگ
مؤسس و نگارنده مسئول
محي الدين

٢ شنبه ١١ اسد ١٣٠٦
تأسيس ١٣٠٦
٢٨ ربيع الاول ١٣٤٠

استقبال از شوراي ملي
اثر اعظمی
چرا بناام مخوش بدل ز همت شهر یار شورا
نه داده رونق بملك وملت زعدل وقانون و کار شورا
ز محنت و غم وطن رها شد ، بطرز عالم اصول پا شد
متين و افخم بس این بناشد ، چو کوه محکم حصار شورا
وطن ز محنت پس از مصیبت ، رسید آخر باوج عزت
بهمت شاه با شرافت ، بعصر این تا جدار شورا
بملك افغان نفاق میرد ، دو باره نامش کسی نگیرد
وطن ترقی همی پذیرد ، ز حامی نامدار شورا
معارف از سر کشد به پیکر قبای مخمل روای شوشتر
تمام مردم شود منور ، زفیض عرفان و یار شورا
سیاه افغان چو شیره مردن ، بوقت همت برون میدان
کشد عدورا ذلیل و حیران ، ز کشور با وقار شورا
تمدن عصر و علم و عرفان ، بطرز عالی شود نمایان
بیکامرائی کی دارد افغان ، اصول ملك و قرار شورا
ستم هرگز ز دست ظالم ، کسی رقاصی و جور حاکم
ز کس نیاید دگر جرایم ، نه تا بود اعتبار شورا
بنام کشور بعشق ملت کسی که دارد هوای خدمت
بصدق خاطر کند وکالت ، بدل شود غمگسار شورا
سپر تعظیم با وج ساید ، ز مهر تا مه شرف فزاید
قلم صفاتی که می ستاید ، زشان با افتخار شورا

عبرت باید گرفت
اساس مسلم فلسفی است که :
« زمانه آموز گار است »
اگر ما نيز بايد بيمی مکملی که بطرف
علوم ومعلومات داريم ، از روی تجارب
با کدام چیز دیگری باین مسئله قائل
ومعترف گردیم ، فوراً بعد ازان از روی
قانون منطق مجبور خواهیم بود اقرار کنیم که .
« عمی ترین تلامیذ حوادث وانقلاب
جهان ما نیم . »
زيرا ، چه از حوادث غریبه روز گار
وچه از سیلی های شدیدی که معلم زمانه
بر صورت های ما زده است و میزند ، ابداً
آثار تحسس و تاثری ابراز نکرده و هنوز هم
کیا فی السابق ، درین دنیای سعی وعمل
که تمام افراد بشر در میدان متنازع بقا
مصروف زد وخورد و کشمکش می باشند
پنبه غفلت در گوش ما و کاملاً، از همه
چیزی بی خبر بکوشه افتاده به ژنده کی
بطالت کارانه و تنبلانه خود کمال قناعت
را دارا ستیم :
صدسنگ شداً تبه و صد قطره گهر بست
افسوس همان خانه خراب است دل ما


صفحه ۲ ( شماره ١٤ ) مجلد پنجم

بکمال تاسف می نگریم که مدت ها میگردد
و چشم های کسانی که در ین محیط با حیاء
حسی دارند بیک سو، منتظر است که
کی و بکدام لحظه این ملت بیچاره عقب
مانده از خواب سنگین بی خودی و از خود
رفته گی پهلوهایش بدرد آمده اثار یقظه
و بیداری نشان میدهد. گر متاسفانه هنوز
هم منظر باید بود ... منتظر باید بود ...
اما تا بکی و تا به چند ؟
افسوس ! به چشم خود می بینیم که هم
سایه های ماچه يك شدت و حدت فوق العاده
برای بدست آوردن سعادتی که نقطة امل
و مطمح بنظر تمام ملل دنیا را ( مجز از ما )
تشکیل داده است صرف جهد
و سعی می کنند ، و چگونه
هر روز برای نایل شدن به سعادت
حقیقی که نوع شریف انسان را در خور
و سزاوار است چاره های متنوعه اندیشیده
پلان ها و نقشه های رنگا رنگ طرح
و ترتیب می نمایند و هر لحظه به وسیله
جهت بر آوردن مقصود خود توسل می
نمایند . مگر هنوز هم نمی دانیم که بالاخره
جسم مریض زار و ضعیف این وطن بس مانده
که در تحت فشار امراض بد و میکرب
های مهلك غفلت و بی دردی روز بروز
تنزلوی و ناتوانی آن رو به ترقی و ازدیاد
است ، بچه صورت خواهد توانست در
صحنه پر هیاهوی تزاحم حیات ، جود
ضعیف و جسم عایل خود را حفظ نماید
و یا در بین تلاطم امواج ذخر قوای
موجودة عالم زورق زنده گی خود را

ساحل تعالی برساند ؟
بفکر عاجزانة ما سبب این همه عقب
مانده گی و تقهق. روزانه بجز این يك
مسئله چیز دیگری نیست که به جریانات
اطرف و جوانب خود انظری از روی
حقیقت سنجی نیفگنده و هیچ گاه متوجه
نشده ایم که این همه غلغله و شوری که با مجتمع
بشری برپاست در نتیجه بچه و برای چیست ؟
یا به عبارت واضح تر بگوئیم از این
گونه نظر یم و با امور حیات زندگانی بی
علاقه فتاده ایم ، تمام این همهمه و شور
این نهضت و حرکت متواتر،، این
اجتهادات و مساعی لا ینقطع که در صفحه
پر از مطالب هستی جریان دارد
برای ما که هنوز مسئولیت حقیقی خود
را در عالم حیات نشناخته ایم هیچ قدر
و اهمیتی ندارد. و نمی دانم که لازمست در
سلسله اکملیت و ما کولیت این دنیای پر
از فجائع باید خورده شویم و یا بخوریم .
بلی ! حادثات عجیبه دنیا پرواز های
طیاره را نان بزرگ در فضای سماء و
اکتشافات بزرگ علمی وفنی دیگری که
هر روز اواره آن سر تاسر دنیا را گرفته
است در مملکت کوهستانی انعکاس می کند
و یا اگر می کند کوشهای ماخیلی سنگین
تراز آن است که بران تاثیری اجری کند :
می شنویم فلان عالم وفلان كاشف
یافلان رو فیسر به کشف فلان چیز
یا فلان نقطة دنیا کامیاب شد و یا اقدام
نموده و یا اقلا در راه آن فدا شد .
اما به جواب اين يك جملة « به من چه »
را گفته صرف نظر می کنیم و میرویم .

گوئی به حسن تعجب داریم ، ونه از
عاقبت اندیشی بوئی به مشام ما رسیده است
ونه میدانیم انسان چه وانسا نیت چه منزلت
و حقیقت دارد . حتی نتوانسته ایم بفهمیم
که علت عقب ماندن ماحمر و میت از عالم
و بی بهره کی از فن است .
باری ، وظیفة خود میدانیم به حزین
ترین اواری در مقابل برادران هم وطن
خود رفع صوت نموده بگوئیم ، انصاف
کنید . بر خود و بر اسم شریف انسالت
رحم نمائید . و ما را بدنام نکنید .
امروز سرشته امور آهسته آهسته
( ولو نامكمل باشد ) بدست تان آمده است.
حکومت تان میرود ملی میشود ، از
دستبرد مظالم خود پرستان خلاص شده
میروید . پس از مشقات بسیاری که کشیده
اید امروز باز فرصت مقتضی بدست دارید
وازین موقع خوب استفاده کنید، وسعی
نمایند . که کار خود را ، وظیفة خود
را بشناسید و بدست بگیرید و پیش ببرید .
وری خود را آئینه بزرگی که دنیای
وسیع با عملیات واجرا آت ترقی
پسندانه خود با شياء ( تعرف الا شياء
با ضداد ها ) نهاده است ملاحظه نموده
عبرتی گیرید .
و با حکومت خود در تمام اجرا آت
صحیح و مفید آن يك نوع تعاضد و تعاون
مادی و معنوی ارائه نموده متحداً ومتفقاً
برای نجات و فلاح ابدی خود و جهت
تأمين حيات، آتية مملكت خود در صفحه
كائنات راه و طریقی صحیحی بجوئید و
بدست آورید . ( .... )