صفحه ٦
شماره ١٦
مجلد پنجم

در نقاط با طلاقی در موقعیکه موسم از
زیاد پشه ها است ما لا ریا شدت کرده
و خطر ناك می گردد .
این نظر باعث شد که اطبای مطالعاتی
در انواع پشه ها نموده و این نتیجه را
گرفتند که نوعی از پشه ها که باصطلاح
علمی آن را ( آنوفل ) مینامند وسیله
اصلی انتقال پارا زيتها از مريض مبتلا
بما لاریا باشخاص سالم میباشد .
( بقيه دارد )

علت زکام
زکام یکی از امراضی میباشد که مبدأ
ساری و منتشر بوده و بیش از امراض
از حیث شیوع و سرعت انتقال اطباء
را مستأصل می سازد . در عالم هیچ
مرضى بمثل زكام سرعت انتشار نداشته
و امیدی در کار نیست كه يك روزى طبابت
و علم مخلوق خدا را از شر سرایت این
مرض نجات دهند .
خیلی از اطباء تصمیم گرفتند که بر
علیه میکروب این مرض جنگیده و این
مرض پر خطر را از بشریت دور سازند
ولی متأسفانه موفقیت حاصل ننمودند
بعض از دکتور ها تجارب زیادی در اطراف
این مرض نموده و میکروب آنرا در
موقع و مناطق مختلف تحت نظر گرفته
و حتى طائفه از میمون معروف « شامپازه »
را بماده مخاطیه از شخص مبتلای بزکام
تزریق کرده و بر اثر انژکسیون
رطوبات لزجه دماغ شخص مریض
حیوان مزبور عيناً انسان دچار زکام

گشته و همین عوارض را داشته و عجیب
آنکه بزودی در حیوانات دیگر هم از
آن نوع سرایت می کند .
اطباء مذکوره این تجربه را مکرر
کرده و در حالات مختلفه ، نتیجه واحدی
مأخوذ داشته اند و لذا ثابت کرده اند
میکروب زکام عبارت از نوعی میکروب
میباشد که با رقیقترین ترشحات سرایت
کرده و در مرکز مغز و رطوبات دماغ
نشو و نما حاصل می کند .
تا کنون که هیچکس مقدر بدفع آن
نگشته و نتوانسته است این میکروب را
از سرایت باز دارد ( عرفان )

از هر طرف
نقشه ده ساله چین
مخبر روزنامه مراينك پست مقیم شانگهای
خبر میدهد که وزارت صنایع نانکن
يك نقشه ده سال طرح نموده است
بقصد آنکه چین را بیکی از بزرگترین
ممالك معظم صنعتی عالم تبدیل نماید نقشه
پنج سالۀ روسیه را متضمن است .
نقشه چین عبارت از چهار ده قسمت
ذیل میباشد .
١- ساختمان لنگر گاه ها وكا نال ها
راه های اهن
٢- استفاده از اراضی وسیعه بایر شمال
غرب وبطور کلی اصلاح صنایع روستائی
٣- استخراج معادن فلزى معادن سنك
٤- احداث کار خانجات آهنگدازی و
کار خانه جات فلزی

٥- استحصال آهن وقو لاد .
٦- ساختن اقسام وسائط نقليه
٧- ساختن الکو موتیو و نقلیه های روی
خط از قبیل واگون وغيره
٨- ساختن کشتی های تجارتی و کشتی
های ماهی گیری
٩- ساختن آجر وسمنت وساير مصالح
بنائی
١٠- احداث يك صنعت جهت استحصال
قیری که در موقع تجزیه گاز تر ذغال
سنك بدست میآید
١١- احداث کار خانجات شیمیائی قلیائی
١٢- احداث کار خانه هيدر والكتريك
١٤- احداث کار خانه تهیه آب بلدی

کنترول دولت
کلیه این مهمات بدست دولت انجام
خواهد یافت یادر تحت نظارت مستقیم
دولت خواهد بود .
دسته جها زات بحر نجین اکنون -
٣٠٠،٠٠٠ تن ظرفیت دارند و جهازات
مزبور اکثرا از کشتی های بخاری که
از رود خانه ها ایاب وذهاب مینمایند
تشکیل یافته است ولی در این نقشه ده
ساله مجموع ظرفیت سفاین چین بایستی
به ٨،٠٠٠،٠٠٠ تن و ماشين هايش
به ٥٠٠٠٠٠٠ قوه اسب بالغ گردد .
و نیز ٢٠،٠٠٠،٠٠٠ قوه اسب
جهت کار های صنعتی که در نظر گرفته
شده لازم میباشد .
اهمیت این نقشه ها و منظورا ت از
از اینجا معلوم می شود که اکنون تمام


کارخانجات چین فقط با ١٠٧٥٠٠٠٠٠ قوه اسب میگردد و ثلث این قوه در شهر شانگهای تمرکز یافته است
مخارج اجرای این نقشه جدید در حدود سالی ۲۷۰۰۰۰۰۰۰ لیره تا ده سال مقولتی خواهد شد که جمعا در آخر ده سال ۲۳۰۰۰۰۰۰۰۰ لیره شد باشد
اکنون از ۷۰۰۰۰۰۰۰ جریب زمین قابل زرع چین فقط ربع آن مزروع میباشد
مطابق نقشه ده ساله اراضی مزروع چین بایستی بر اثر ادخال ماشین آلات فلاحتی عالی به ۵۰۰۰۰۰۰۰۰ جریب زمین بالغ گردد سال جهت خرید ماشین آلات مزبور کار سازی شود
ولیز نقشه دهساله مقرر میدارد که ۴۰۰۰۰ پنبه کنونی چین که بیشتر از نصف آنها متعلق بخار جیان است بایستی پس از دهسال به ۴۰۰۰۰۰۰ بالغ گردد
مجموع مصارف برآوردی جهت خرید کلیه ادوات و آلات ماشینی در ظرف مدت ده سال بالغ بر ۱۲۰۰۰۰۰۰۰۰ لیره خواهد شد
در نانکن بطور نمونه کارخانجات ساختمان ماشین تاسیس خواهد یافت که مكانيك ها در تحت نظارت خارجی ترتیب شوند .
مخارج ساختمان این کارخانه در حدود ۲۰۰۰۰۰۰ دالار خواهد شد
نظر باینکه تهیه این همه سرمایه با ستمیات فعلی چین كمال عسرت و اشكال را خواهد داشت عملی شدن این نقشه با این عظمت و وسعت محل تردید میباشد

یافتن گمشدة از ميان يك كتاب
از جمله کسانیکه بکتاب خانه تورکت و اتیکان در روم آمد ورفت دارند يك محصلی نیز رفت و آمد داشته و اغلب اوقات را بمطالعات کتب در آن جای گذرانده است اتفاقاً اینمحصل از مباشر کتب خانه يك كتابی را از تالیف های ( امیل فابرید وقیس ) برای مطالعه میطلبد ( مولف این کتاب از دیر زمانی فوت کرده است . ) مباشر هم البته تقاضای او را پذیرفته و کتاب مزبور را تقدیمش مینماید ولی همینکه آن جوان شروع بمطالعه کرده کتاب را رفته رفته ورق میزند ناگاه یکمرتبه چشمش بيك ورقه دوخته میشود که در میان اوراق کتاب بوده و در او چنین نوشته شده است هر که این نوشته بدستش آمد و بخواند انرا فوری به کاتب عدل ارائه داده و از او چنین تقاضا نماید که از میان دوسیه های مخصوص خودش آنرا که بحرف ( ل . ا . ونمره ١٦٢ قید کرده است بخاطر آورده و عمل نماید
محصل مزبور که از مقاصد این نوشته بی خبر بوده البته پس از خواندن آن برای وقت گذرانى يا يك تمسخر و بی اعتنائی خصوصی بسراغ كاتب عدل رفته و كاغذ را نشانش می دهد . ولی بمجردیکه چشم کاتب عدل بورقة مزبور ميافتد فوراً پس از سلام و ظهار احترام يك چك بانکی را بمبلغ ٨ ملیون لیره ( ايطاليا ) در ازاء آن ورقه به محصل تسلیم می نماید

جمعیت دنیا
از آخرین احصائیه های اخیر معلوم می شود که جمعیت دنیا در خلال قرن حاضر رو بازدیاد گذارده است این ازدیاد بقدری سریع میباشد که جداً موجب میباشد چه بفاصله کمتر از ٣٥ سال تعداد نفوس فعلی بشر بحدودی رسیده که بالغ بر ۲ هزار ملیون میباشد از این مقدار در حدود يك بيستم آن در ولايات متحده متوقف میباشد و باقی در تمامی دنیا پراکنده اند .
بطلان تاریخ
قدیمترین ملل زارع
زراعت و شکار و تربیت حیوانات اهلی از قدیمترین کارهای انفرادی و اجتماعی میباشد که انسانیت از روز های اول برای اکتساب روزی بدان توسل جست .
روایات تاریخی قدیمترین ملل زارع دنیا را ( مصریها ) می گویند در صورتی که اکتشافات تحت الارضى اخيره بخوبی این دعوی تاریخ را انکار میکنند زیرا قنوات و مجاری آبها و قریه ها و کانال های کلدان قدیم ، محقق می دارند که آنها قدیمترین قوم دنیا میباشند که به زراعت دست زده اند .
( از جرائد فارس )


صفحه 8
شماره ١٦
مجله
١١٦٥ سال حبس
در روم ١٣١ نفر از اعضای (مافیا)
بارتکاب جرمهای مختلف از قبیل اخذ
خلق و باج سبیل وقتل وهتک ناموس
وغارت و دزدی مقصر ومجرم تشخیص
داده شده اند ومدعی العموم در محاکمه
(پالرمه) تقاضا کرده است که آنها
بحبس های مختلف که جمعاً عده سنوات
حبس به ١١٦٥ سال بالغ گردد محکوم
شوند .
این جنایات بین سنه ١٨٩٠ و ١٩٢٦
ارتکاب گردیده و این محاکمه که یکسال
بطول انجامیده دیگر آخرین فعالیت دزدان
وجنایتکاران روم را مینمایاند .
مطابق راپورتهای واصله از پالرمو در
موقعیکه رئیس محکمه انشای صادره را
قرائت مینمود محبوسین در قفس شروع
بفحاشی و داد وفریاد نموده اند . آنها
با صدای بلند فریاد برآورده و بمحکمه
ورئیس محکمه واعضای محکمه فحش
وناسزا گفته وصدای مأمورین محکمه در
میان سیل فحاشی وجنجال دزدان بگوش
هیچکس نمیرسید ضمناً دزدان اشخاصی
را که برعلیه شان شهادت داده بودند تهدید
مینمودند .
یکی از دزدان چکمه سنگین خود را
پاره کرده واز میان میله های قفس یک
تیکه اش را بقاضی و یکی را بفقیه پرتاب
نمود ولی تیر او بهدف نرسید .
با تحویل دادن محبوسین بمحبس
واجرای حکم در مورد آنها از فردا این
فصل طولانی تاریکی که متضمن حکایات
موحش جنایتکاران (مافیا) بوده است
بپایان میرسد. (از جرائد فارسی)
اقتباس از روزنامه جشن
نمایشات جشن استقلال
آتن ملی
بساعت ٤ بعد از ظهر یوم جمعه ۲۲
اسد از طرف یک عده جوانان خروتی
و اندری آتن ملی با دهل وحرکات
مخصوص بمعرض نمایش گذارده شد هر
چند آتن یا رقص ملی در وطن ما خیلی
معروف ومصطلح است واین اواخر
بیشتر از سابق جالب ذوق وانتباه عامه
شده است ولی از نقطه نظر عواطف و
احساسات ملی فوق العاده همیت داشته و
روح زنده وجنبنده افغانی را مجسم می
کند ، چنانچه گفتیم نمایش مذکور با همان
روح افغانی در منطقه چمن اجرا گردید
و اعلیحضرت غازی با وزراء وهیئت
سیاسی و ملتزمین شاهانه تشریف آورده
در کمپ مخصوص خود شان قرار گرفتند .
تشریف آوری و التفات مخصوص ملوکانه
و والا حضرت صدر اعظم صاحب اسباب
تشویق این جمعیت زنده را فراهم و باعث
شد که آتن را بمهارت تمامی بازی نمایند
سرکس
این نمایش بساعت پنج از طرف پرو
فیسر برکت الله عامل معروف در نمایش
گاه عمومی اجرا گردید مشارالیه چنانچه
خودش مدعن است بوسیله کثرت و ادمن
واجد عضلات و بنیه قوی گردیده و بنا
برین از هیچ فشار و زحمت متأثر نشده و
با هرگونه مصاحب جسمی مقابله میکند
علاوتاً در سایه خوش اعتقادی بکلمه
طیبه بر آتش حرکت میکنند و موقن است
که تابعین بعملیات خودشرا نیز بر آتش
عبور داده و آنها هم احساس هیچ درد
و سوزش ننمایند ـ ما در صحت عقیده
مشارالیه هیچ تردیدی نداریم زیرا کلمه
طیبه اساساً مالك تأثيرات غریبی میباشد
ولی عملیات دیگری فی الدازه شگفت
آور است مثلاً يك زنجیر مضبوطی که
دو طر فدر به کشتن آن نشدند به تنهایی
آنرا بکست ـ چطور که بدو آن زنجیر را
بکمر پیجده و يك تنهای آنرا بر چوبی
محکم کرده با قوت فشار پا آنرا برید
و کذ دوسیخ آهنین که کمتر از يك
انج کلفت بود یکی را بدور دست و دیگر را
دور گردن پیچیده بعد بروی چوکی بوضعی
که سرو شانه اش بر يك چوکی و پاهایش
بدیگر چوکی قرار گرفته و حصه وسطی
بدنش مستند بچیزی نبود يك پسر دوازده
ساله را بروی دو دست بلند کرده يك
سنگ بوزن پنج سیر را و روی شکمش
شکستاندند همین طور دو سه مرتبه دیگر
گهی بر زمین خوابیده و گهی بر زانو


(شماره ١٦)
مجله پختوم
نشسته و در هر مرتبه سنگهای ضخیمی را علاوه بر نمایشاتیکه مختصراً از وجود واعتقاد عامه شده رعایا وفلا سفه عصر
بر سر و شکمش بسندانها کوفته و آن در فوق تذکر دادیم ـ درهر گوشه حاضر را به کشف آن جا با وغوامض
شکستاندند مرتبه دیگر کراچی قاطر را و کنار چمن موسیقی های هندی و وطنی وا دار نموده .
که هشت نفر در آن نشسته بودند بر گلوی و رادیو وشعبده ها و مسخره ها ، کبوتر بعبارت دیگر چشم بندی یا مسمریزم
او عبور دادند هر چند عبور دادن چرخها پرانی وانواع شکار ها وهدف های با هر تعبیریكه بخواهیم شرح دهیم
بطور معلـوب حاصل نشد و عمداً يا خطاءً مصنوعی وزو رقه های كو چك در كول شبح خرافات وروايات رفترا ترك
فقط رنج و يك قسمت از صورت وی تحت چمن هر روزه مو جود و با تادیه جزئی کرده و در کالبد فن و تجر به و تحصیل
فشار چر خهای سنگین عرابه واقع گردید محصول وقت تماشا تیا نرا مشغول میکند داخل گشته ـ مثلاً دكتور لوارو
معہذا این تحمل وطاقت وتحمل وی مسریزم مسمریزم را در لندن تحصیل میکنند ود
فوق العاده مورد تمجید وکف زدن در وطن ما چشم بندی ( مسریزم ) یپلوم گرفته بنام دکتور معرفی میشود
ناظرین گردید ـ در پا یان عملیات و خیلی سابقه دارد مدار یهای معروف علم در امریكا شفا خانه های از طرف عاملین
نمایشات خود وعده داد که در تماشای كنج وعمليات محدود آنها بیاد غالب مسمریزم دائر و امراض صعب العلاج
دیگر خو ش رول آهنی که سرك را سا کنین این بلده هست معذالك در را بو سیله آن تداوی میکنند در سال
بآن تسطیح میکنند بر روی شکم یا پشت نزد عوام همیشه يك مسئله غامض وقضيه یكی پیش میشود در یكی از اخبارها شرح
خود عبور خواهد داد ـ چون مشارالیه لا یحلی بوده اگر قصص وروايات سابقه يك استقربائی عامل مسمریزم را
در جشن های گذشته خیلی ازین عملیات را که اکنون در نزد ما جزء خرافات خواندیم که با زارد کتر های طبی را
شگفت آور را موقع ایکت وامتحان وروایات اساطیری محسوب میشود بيا بيم کاسد نموده و بجای آن رایت مسمریزی
گذارده و کارهای عجیبی از خود بروز مملو ازین افسانه ها هستند و با عتقاد را بر افراشته و توجه عامه را به خود
آورده از قبیل مقاومت با فشار وحرکت پیشینیان ما چشم بندی مر بوط به يك جلب نموده است تایتكه اطبا مجبور
اتو مو بيل وكذا شتن عرابه اتو موبیل سلسله عوامل وز حمتی که اکثریت شدند بر ضدوی قیام کرده و عملیات ویرا
وفيل افقاً بر پشتش این دعوی وی نیز عاجز از اجرای آنند بوده و بنا براین خالی از حقیقت جلوه دهند همین قیام و
خالی از تکلف و اغراق بوده همه قریب کمتر کسی میل با مو ختن آن میکرده ضدیت اطبا وله وی فوری مشار اليه
خواهیم دید چنا نچه وی گفته است است ـ معلوم میشود بشر سابقه بمراتب شهرت وی میفزاید واطبا
عملیات خود را معرض امتحان خواهد بمسمریزم داشته و بان محشور شده اند وشیمیست ها را مغلوب میکنند . ومعتقدین
گذارد . ولی بسبب فقدان علم وتجربه از کنه بعملیات و تداوی بمستمر يست ها کسب
نمایش دكتور الوار آن بی اطلاع مانده و در نزد عامه زیادت مینما یند .
مشار الیه از ساعت ٩ الی ١١ بجہ اطلاعاتی درین رشته جز همان فسانه ها یوم شنبه ٢٣ اسد از ساعت هشت
شب عملیات غریبی از خود بروز داد و روايات کهنه چیزی در دست نبوده تاده عمليات قابل دید پرو فیسر علی بخش
ومایه مشغولیت وتفرح نا ظران گردید در این اواخر می بینیم خورده خورده هندی محل نمایش گذارده شد مشار اليه
تفصیل عملیات ویرا در شماره های آینده آن روايات وافسانه های نا قابل باور عمليات و کار هایش را خیلی بمهارت
بعرض اطلاع خوانندگان خواهیم مبدل به حقیقت شده ونسبت بممالك بازی کرد و اسباب مشغولیت تماشا چیان
رسا ند . ما جله در مال راقیه بیشتر مورد توجه گردید .


(شماره ١٦) (جلد پنجم)

بطوریکه مقرر شده است در روزهای یکشنبه ٢٤ و چهار شنبه ٢٧ وجمعه ٢٩ اسد از ساعتهای ٨ الی ده نیز عملیات خود شارا معرض نمایش خواهد گذارد.
بساعت (١٠) کار نیول نمایش معروف موقع گذرده شاه و مایهٔ مسرت و تفریح ناظران گردید.
فت بال
اعلیحضرت غازی از بدو جلوس سنیه شان با مشاغل مهمهٔ سیاسی ومدنی وعمرانی توجهی بصحت عامه نیز فرموده و در همه جا میدان های فت بال و کرکت وحاکی و ولی بال و انواع ورزشهای بدنی که خدمتی بصحت اهالی مینماید باز فرموده اند و رفته رفته می بینیم قسمت عمدهٔ مامورین و اهالی داخل این سپورتها گردیده و میج های متعددی را نمایش داده اند از ان جملهٔ عصر روز شنبه ٢٣ يك پلی فت بال میان وزارت معارف و وزارت حربیه دائر گردید چون در بازی تعادل قوی موجود بود بساعت ٦ بدون غلبهٔ یکی بدیگری بازی ختم گردید برای فیصله قطعی يك بازی دیگری دائر خواهد شد.
ساعت ٩ مجدداً نمایشات داکتر الوار و شروع و بیازده بجهٔ شب ختم گردید.
نمایشات ٢٤ اسد
ساعت ٨ صبح تازه برای نمایشات پرو فسر عبدل بخش و از ده تا (١١) بجه نمایشات صنعتی قرار داده شده بود ولی ملاتی نمایش موخر الذکر را بعصر
روز و تشریف آوری اعلیحضرت غازی معطل گذاردند.
هاکی
ساعت پنج بعد از ظهر ذات ملوکانه اولاً بمنطقه چمن موصفی که برای مقابله هاکی بین مامورین وزارت حربیه و اتاشه و اعضای سفارت دولت بهیه برطانیه تخصیص داده شده بود تشریف آورده در سایه بانی که قبلاً در انجا بر افراشته شده بود چون مخصوص خود شان بر قرار گرفته در یجا والا حضرت صدر اعظم و وزرا و هیئت سیاسی و مامورین و معززین نیز حضور داشتند دسته های که برای مقابله حاضر شده بودند ببالسهٔ مختلف الالوانی که هر دو جانب را از هم مفروق میکرد بازیرا آغاز کردند و طرفین کمال مهارت را برای غلبه یکی بدیگری بخرج دادند بازی از پنج تا غروب دوام ورزید در نتیجه هر دو جانب دو گول کرده بازی ختم شد بدون خود ستائی و اغراق میتوانیم بگوئیم مامورین وزارت حربیه درین مرتبه کمال مهارت و تردستی را از خود بروز داده و مورد تحسین و مسرت عامه واقع شدند با تخصیص در زمانی که جانب مقابل میخواست بازیرا ببرد توپ را از آنها میربودند و زحمات آنها را خنثی مینمودند اخیراً با تعادل قوی بین طرفین بازی خاتمه یافت.
نمایش صنعتی وزارت تجارت
و فابریکه های حربی و نساجی
چنانچه قبلاً بشرح آن پرداختیم نمایش
مذکور برای عصر روز معطل و بساعت ٦ عصر با حضور اعلیحضرت غازی و رجال بزرگ مملکتی مفتوح گردید.
اعلیحضرت غازی که یگانه مربی فضل و هنر و صنعت در وطن خود هستند مصنوعات و مخترعات را یگان یگان ملاحظه فرموده و همه چیز را بدقت امتحان و باهل صنعت و مامورین جاهل آن ظهار لطف و نوازش میفرمودند.
وقتی که ملاحظه میکنیم با فضل و مرحمت ایزدی و بذل توجه وطن پرورانهٔ اعلیحضرت غازی روز بروز وسائل و مدنیت و ارتقا فراهم و ابواب سعادت و امنیت بر روی ما کشوده میشود خیلی بخود میبالیم و حیات فدویت واقدر دانی ما باین نجات بخشا و قهرمان ملی مضاعف و مز داد میگردد فی الحقیقه نمایشات صنعتی وزارت تجارت از قبیل تر پدیه و تولیه پله و دستگاهای نسج تاقی و بافندگی و انواع نجاری و نجاری و صابون های لطیف و خوشبو و البسهٔ پشمی زمستانی و نکتائی و جراب و دکمه و ماشین های چوچه کشی و تربیه چوچه و پارچه های نخی و پشمی و ابریشمی و کاشی ها و تربییه اقسام حبوبات و گلها و تخم های گل وظروف و اوانی ساخت وطن که با توجه شخص وزیر آقای میرزا محمد خان بمنصهٔ وجود آمده فوق العاده امیدبخش و مسرت افزا ومارا امیدوار ی میدهد که آتیه قریبی مسلم سعادت و ارتقا را به پیمائیم و با مساعی و مجهودات کابینهٔ وزاء


صفحه ١١
شماره ١٦
مجله پنجم

و با خصوص شخص وزیر فعال کابوس احتیاج را از وطن طرد و دفع نمائیم هم همچنین فابریکه حربی هم شوبه خود آلات و مخترعات حربی قابل وصفی را بملاحظه ایامه رساند از آنجمله نمونه يك توپ طیاره شکن برخط آهن مدور و یك سنگر ماشيندار كولد وسنگر توپ فرانسوی و اقسام دینامیت ها و بم های دستی و تفنگی و بارود های موثر قلعه که بتوجه ونظارت حضرت عالی وزیر صاحب حربيه و روساي جدي آن بعمل آمده خيلي شایان تعریف و توصیف و بي اندازه موجب مسرت واستر ضاي خاطر خطير ملوکانه همايونى و والا حضرت صدر اعظم صاحب گردید .

کفابارییکه نساجی

هر چند فابریکه نساجی وظیفه مهمی از قبیل تهیه البسه وملزومات عسکری بعهده داشته بآنهم توانسته است یکمقدار کشمیره پشمی نفیسی برای البسه مامورین ومعززين درست و يك قسمت مهم احتياجات ما را مدفوع نماید و ما انتظار داریم که این فابریکه بمراتب ترقیات سریعی خود افزوده او هر چه زود تر ما را از گریوه ذلت واحتیاج پارچه اجنبی برهاند .

و همچنین امیدوار است وطن خواهان و ما مورین که در راس دستگاه های صنعتی واقع اند با کمال جدیت حربه برای طرد پارچه هاي خارجي که پول ما را غارت کرده و در کیسه اجنبیان میر یزد درست کرده و خدمات و زحمات خود را الی الابد

بیاد گار گذارند .

ساعت ٩ مجدداً عملات و کتیور انوار به معرض نمایش گذارد. شد ، ساعت یازده شب ختم گردید .

نمایشات ٢٥ اسد

چنا نچه مقرر شده بود از صبح ساعت ده میبا یستی عملیات پرو فیسر علی بخش موقع نمایا . گذارده شود نظر با ینکه دائره جشن دو نفر دیگر هم برای اجرای این عملیات داشت يده ؟ يك مسر یست هندی دو سه کھیل قابل دیدی را نمایش داد بعد ازان یکنفر افغان پشاوری که درین جا معروف بمداري وشعبده باز است دوسه بازی شگفتی را عمل کرد وازان پس پرو فیسور علي بخش با زيباي خودش را بنمایش دادن آغاز نمود پیشتر از همه یکقطعه باریرا بهوا بلند کرد تا رفته بکلی غائب گردید ازن بعد یکنفر هندي را تحت تاثير مستمريستي خود گرفت بطوريكه بکلی بیهوش وفاقد الحركه و اراده گردید هر طور و با همان وضعي که دستهایش بلند شده بود مانند یک مجسمه چو بی بحال اولي مانده و نمیشد آنرا ته و بالا نمود مرتبه دیگر بدن اختيار و اراده بنا کرد خود را برهنه نمودن وا گر ویرا بحال نیاورده بود داشت بكلي عور شود وقتیکه بحال آمد از مشاهده حال و اوضاع خود خيلي خجل وشر مسار گردید .

همین طور عملیات دیگرش هر کدام

بنوبه خود قابل دید وسزاوار تمجید بود تا حلول ساعت یازده نمایشات مذکور خاتمه داده شد .

آب بازی وفت بال در آب

در وطن ما بواسطه وفور آب آببازی از فنون قابل توجه بشمار میرود باین مناسبت در همه جا دهرین به مخصوصه دارند و حکومت هم بنه تشویق آب بازان همه ساله در همچو مواقع روزی را برای این نمایش تخصیص میدهند کسانیکه در فن خود کسب مهارت و ثبات لیاقت نمایند مستحق انعام و صله واقع می شوند .

دیروز بساعت ده يك نمايش خونی در كول چمن بعمل آمد اولا یکدسته از آبها بر چو بهای پشته مانندی که دروسط كول وضع و گذارده شده بود با لا بر آمدن آغاز نمودند اساساً برچوب های لشم تر بر آمدند خالي از عقوبت نیست ولی از قرار معلوم چوب های مذکور را لغزنده تر ساخته بودند معذا يك دو نفر از آن ها توانستند از میان آب بر چوب های مذکور بر آمده وانعا مات مقرره نائل شوند .

بعد از آن در میان آب فتبال را بازی کردند پر واضح است توپ بازی میان آب فوق العاده مشکل می باشد از نفری مذکور پس از کشش و کوشش زیاد يك جانب يك كول نموده و با غلبه يك کول نموده و با غلبه یکطرف بازی ختم گردید.


صفحه ۱۲
( شماره ١٦ )
مجلد پنجم

هدف زدن و نشان
ساعت چهار بعد ازظهر يك نمايش هدف زدن در آنجاء كول در حالی كه يك مجمع غفیری از رجال بزرگ دولتی وهیئت سیاسی ومنصبداران ومعززین در خیمه وسایه بان جنب کول حضور داشتند اجرا گردید درست بساعت ٤ اعلیحضرت همایونی تشریف آوردند اولا يك دسته از نظامیان از آن بعد يك عده منصبداران فرقه شاهی شروع بهدف زدن نمودند برای فایقین سی وشش درجه قرار داده شده بود كسانی كه در سه مرتبه سی وشش نمبر را حائز می شدند درجه اعلای علیا وکمتر ازان بدرجات مختلفه اول و دوم وسوم شناخته می شدند همینکه گله بهدف اصابت میکرد نمرات بلند واندازه قرب وبعد مرمی كه اندازه مهارت تفنگچی است مناط این نشان داده می شد ـ در مرتبه اول از افراد نظامی كه در جات مزبوره را طی كرده بودند مستحق انعام وجایزین انعام مجددآ میان خود شان مسابقه آغاز كرده فایقین موجب تمجید عامه ومورد الطاف ونوازش ملوكانه واقع شدند . مرتبة ديگر يك عده نفری ماشیندار هدفی را كه در تپه می نجان بفاصله زیادی وضع كرده بودند با تفنگت ماشیندار بزیر آتش گرفتند صدای مهیب ولا ينقطی ماشیندار ومهارت تفنگچیان موجب مسرت علاقمندان و ناظرین گردید ـ بساعت هفت نمایش مذكور خاتمه یافت .

از ساعت ٩ تا یازده شب در کثتور آلوار عملیات خود را نمایش داد و روز بمسرت بپایان آمد .
بايسكل دواني
مطابق به پرو گرام منشوره صبح ساعت ۸ تاده را برای عملیات پرو فیسور برکت الله اختصاص داده بودند ولی بموجب يك فوق العاده كه از طرف دائره جشن نشر وتوزیع شده بود بعلتی كه در فوق العاده شرح داده اند وبا عین آنرا در صفحه چهارم این شماره بمطالعه قاریین محترم میرسانیم نمایش مذكور معطل وفقط بساعت ۱۰ مسابقه بایسکل در دندانه چمن نمایش داده شد با ینطریق : ـ
بدواً سه گروپ هفت نفري بمسابقه آغاز گذاردند وبعد از طی سه دوره در كول چمن اشخاصیكه كه درهر گروپ درجات اول و دوم وسوم را داشتند مرتبه ديگر میان خود شان مسابقه كردند وسه دوره بایسکل رادواندند واخیرا از همین نفری كسانی كه در جات سه گانه را حائز شدند مسابقه را برده ومستحق انعام قرار داده شدند .
( ناتمام )

خبر هاي خارجي
امريكاي شمالي
بحران اقتصادی
مسکو ، ۵ اگست ـ در شش ماه سال حاضر در متحده امریکای شمالی و رشكست كی بانكها به ٥٠٠ ملیون دالار بالغ میگردد .
انگلستان
تنزیل محصولات صناعتی
مسکو ، ۵ اگست ـ در انگلستان محصولات صناعتی در سال ۱۹۳۰ نسبت بسال ۱۹۲۹ ـ ٦ ر ٧ فیصد تنزل نموده است . با وجود این کار خانه های صناعت آهن وفولاد سازی ۲۲ فیصد و نساجی ۲۰ فیصد تنزل نموده است .
فرانسه
ترقی صناعت حربی
مسکو ، ٥ اگست ـ شركت اسلحه فرانسه سنایدر ـ کرتزو كه مالك ماشین خانه های شکووا در چکوسلاوا کیا میباشد خیال بدست آوردن ماشین خانه های صناعت سنگین رومانیا را دارد وهم چنین میخواهد که در انتانت صغیر در تحت راهنمائی صناعت حربی فرانسه يك ترست ( شركت ) صناعت حربی تشکیل دهد .
نطق اختتامیه
ع ، ح علی محمد خان وزیر معارف كه بساعت ٦ عصر روز جمعه ۲۹ اسد بر منبر خطابه ایراد نمودند . :


( شماره ١٦ )
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين والعاقبة للمتقين والصلات والسلام على حضرت رسوله محمد و آله واصحابه اجمعين .
حاضرين محترم ! همه بخاطر داريم كه سال كذشته اين عيد مبارك استقلال بسبب ظهور مرض هائله و يا تنها بيك روز افتتاح منحصر گرديده قلوب وطن خواهان را به سرور جشن و ميله خود مسرت نبخشيد ، كذالك فراموش نكرده خواهيم بود كه هم درين سال بنا بر اغراض شخصي و نيات سوء مدتي از اشخاص بي بصيرت يك اختلال و اغتشاشي در هر گوشه و كنار مملكت بر پا وموجب اضطراب و پريشاني خاطرها گرديده افكار حكومت و حواس نبي خواهان وطن را بخود جلب نموده بود .
ولي در عرصه يك سال خدا را شكر گذاريم كه تدابير هوشمندانه و اقدامان جديا نعونيات خالصانه اعليحضرت همايون اقدس پاد شاه محبوب القلوب ؛ و زحمات شبا روزي برادران با همت و غيرت شان مثمر ثمر دط واه گرديد و بفضل و مرحمت ايزدي آنهمه اختلالات و اغتشاشات از ساحة مملكت مرتفع ، مفسدين مغلوب و يا مقتول گرديد يك امن و اسايش عموميه سر تا سر مملكت را استيلا كرد چنا نچه عالیقدر جلا لمآب شاه محمود خان غازی وزیر حربيه و سپه سالار اعظم اردوي افغانيه آخرين نار اخد لال را بمعونات ايزدي و صرف غيرت و همت
ملتزمين ركاب شان با المره بر طرف كرده امن و رفاه عموميه را تامين نمودند و يك دو روز قبل از افتتاح اين عيد مبارك بمركز هم ورود فرموده بر مراتب مسرت عموم و مزيت جشن افزونند .
اينك امسال با يك عالم شكر گذاري از در گاه حضرت سبحاني عزا سمعة بد روز جمعه گذشته ، سال سيز دهم استقلال را با کمال ابهت و جلال بآن افتتاح و درين هشت روز از مسرات مادي ومعنوي آن محظوظ گرديم الحمد لله ثم الحمد لله .
امروز که روز اخير جشن مبارك سال سيز دهم استقلال است وما همه آرزو مند آنیم که تا بقاي دنيا اولاد باغيرت ونا موس افغان از این عید مبارك بيشتر وخوبتر محظوظ و بهره مند گردند لذا كمك بي مناسب نخواهد بود اگر يك دو فقره عرض عاجزانه در اينمورد بحضور حاضرين محترم نمايم .
حضار کرام ! بدون تردید از روز افتتاح اولین جشن مقدس استقلال تا امروز در اطراف كلمه مختصر يك جهان معني استقلال تو ضيحات مفصله شنيده ايد واز چه بودن ، چه كیفیت داشتن ، بجه درد خوردن آن سخن هاي زيادي استماع کرده ايد ولي بقول شاعر که :
تا حشر مي توان سخن از زلف يار كرد
در قيد آن مباش كه مضمون نمانده است مجي توانم عرض كنم : استقلال در واقع سرمايه
حيات باشرف وجلال يك ملت است استقلال مهمترين و اولین وسیلة تهیه اسباب و وسائل ترقي واعتلاي يك مملكت است در صورت استفاده صحيحه از استقلال يك ملت باو جود پس ماندگي ها ، باوجود ندا شتن وسائل رقاي خود مي تواند بفضل ايزدي وصرف غيرت افراد خود در كم مدتي آن همه پس ماندگي ها و انحطاط ها را بر طرف كرده موقعيت يك ملت بزرگ جیه دنیا را احراز کند با خصوص ملت نجيبه افغان که دست قدرت خالق كائنات جل ذكره بهترين استعداد ها را در استیعاب ترقیات ديني ودينوي در فطر تش مودوع نموده است .
حضار فخام ! محافظه يك شئي نسبت به حاصل كردن آن شي مشكلتر است مثلاً عرض کنم اگر یک داکتور پس از تحصيلات دوره مكتبي خود دائماً مشق وتطبيقات داكتوري نميكند - مطالعات جديده ومجدیده نموده باين وسيله تحصيلات سابقه خود را محافظه نميكند در كم مدتي آنهمه تحصيلات خودش را از دست داده ممكن است در تعيين اندازه خوراك ساده ترین ادویه هم سهو نمايد - همچنین اكر يك ملت پس از حصول استقلال در تهيه اسباب ووسائل محافظه وتامين آن صرف غيرت نسي نمايد كفته ميتوانيم لاسمح الله استقلال خودش را ضائع خواهد کرد پس وقتي كه ملت افغان در راه حصول


ما نموده الله ! شاکر وقرین مسرت
هستیم و دعا میکنیم که الله تعالی این
جوان رشید را برای مزید خدمت ملکت
و ملت قرین صحت و سلامت داشته الله تعالی
برای این وزیر حربیه شجاع ما و دگر
صاحب منصبان غیور افغانستان خصوصاً
آن ذوا تیکه با وشان دران نواحی خدمات
شایسته ابراز داده اند بیشتر توفیق خدمت
ارزا نی فرماید الله تعالی بار دیگر روز
های تاریک را نصیب افغانستان نگرداند
الله تعالی افغانستان را به خوشبختیهای
زیاد تحت سایهٔ شریعت مطهرهٔ اسلامی
واصل و حسب آرزو و تمنای شهریاری
که نسبت به ترقی و تعالی فوق العاده این
خطهٔ اسلامی دارند نائل سازد و و جود
اعلیحضرت پدر غخوار ، را تا سالیان دراز
برای خدمت و فراهم آوری اسباب سعادت
این ملت و مملکت زنده داشته باشد !
چون وقت عصر باخر رسیده و وقت
نماز میگذرد وزیر صاحب هم مانده هستند لهذا
شما برادران را وداع کرده بخدا می سپارم .
حضار با کمال بشاشت وشور مندی بعد
از تشریفات ورود مظفرانه وزیر صاحب
حربیه مرخص گردیده خارج شدند
و جناب وزیر صاحب حربیه با هیئت معیت
شان بعد از ادای نماز عصر باهمان ترتیبات
مجلل دربین صفوف متعدد پذیرائی کنند
گان رأ ساً در دلکشاء برای شرفیابی
حضور شاهانه تشریف بردند که جریانات
تشرف حضور ممدوحی را بحضور شاهانه
در آینده نشر خواهیم نمود .

خطابه ریاست شورای ملی
(۲)

است که نسبت به وطن و ملت خود دارند
که این نیت ( شاهانه برای بہیہ خواهان
وطن به منزلهٔ آب حیات در چشم بد خوا
هان افغانستان همچو تیغ بران است ) .
لهذا من دعا میکنم که سایهٔ وجود
مسعود ذات شاهانه را سالیان دراز
از سرما ملت افغا نستان کم نکند تا بزیر
نظر شفقت اثر این شهریار رعیت کستر
ملت افغا نستان به خوش بختی های
عظمی نائل گردند در آخیر با تراز ین
قدردانی و پذیرائی شما عرض شکر ان میکنم
درین موقع صدر اعظم صاحب فرمودند
نطق جناب صدر اعظم صاحب
هم چنانکه انسان در وقت راحت
و نعمت از لطف الهی شاکر وقرین مسرت
میباشد میباید در موقع حدوث زحمت و مصیبت
هم صابر و صاحب استقامت باشد !
لله الحمد همچنان که ما وشما در وقت
رفتن وزیر صاحب حر بیه برای اصلاحات
امور قطغن و بد خشان از تودیع شان
متا ثر بودیم و فراق او شان را که برای
خدمت ملکت و ملت خود میرفتند بصبر
و استقامت تلقی کردیم امروز هم ازین
ورود مظفرانه وزیر صاحب حریه و از ان
مساعیات قابل قدر شان که در راه تدویر
امنیت و انظباط و فرا هم آوری موجبات
سعادت و رفاهیت برا دران قطغن و بدخشان

صفحه 14 شماره 16 مجلد پنجم

استقلال خودشان به ریزانیدن خون جوانان
خود اعتنا نکردند و برای بدست آوردن این
نعمت بزرگ خداوندی جان و مال خود
شان را قربان نمودند حتمی است ، لآبدي
است ، مجبوري است که در مهیا کردن
اسباب محافظهٔ آن نیز از صرف همت
و غیرت باز نه ایستند تا در صحائف
تاریخ دنیا که هیچ یک واقعه
( خوب باشد یا بد ) در آن نا نوشته
نمی ماند نام نيك و سعادت ابدی خود
شان را بخط درشت ثبت نمایند .
خوش بختانه حضرت واهب العطایا مهم
ترین همچه يك وسیله را برای ما ملت
افغان اعطا فرموده است يعنى يك ذات
با برکات دین دوست ، ترقی خواه حق
پسندی را به پادشاهی و امارات این ملت
بر گزیده که اگر همۀ ما متحداً هدايات
و ارشادات شاهانهٔ شان را در ترقيات
دینی و دینوی خود تعقیب و پیروی نمائیم
اسباب فوز و نجاح خود مان را حاصل
کرده خواهیم بود چه می بینم این نابغهٔ
دوران اعلیحضرت محمد نادر شاه افغان
با برادران با غیرت و ناموس شان در
تمام بحران های داخلیه و خارجیهٔ وطن
فدا کاری ، یثار نفس ، صداقت ، عزم
تدبیر ، ذکای خود شان را با ثبات
رسانیده در راه مفاد عمومیهٔ ملت مفاد
شخصی حتی حیات خود و خاندان خود
شانرا هیچ ننگاشته اند پس وقت آنست
که همه دست بدست داده .
( باقیمدارد )


(شماره ١٦ )
مجلة سراجية
صفحه ١٥
مؤلف : له بالائيه فرانسوی
( ١٤ )
مادام سان ژین
مترجم : حبیب الله طرزی
فصل هفتم
خیانت
آقایون از دلهای پر درد مان بتصور فلاکت
های که از ین محاصره منحوسه
اطریشیان .
اداره کرده اند ، بر شهر عزیز مان وارد
خواهد شد خون فوران دارد ! با یک دشمنی
که ده چند از ماقوی و آماده کار زار است
مقابله کردن عین خود کشی و دیوانه گیست
میخوا هم بفهمم قاصد برا که از جانب
( دیو ک ) با پیغام صلح آمده است
پذیرائی میکند و یا این که تجویز قیاضانه
دیو ک را ردو سلاحی که ندارید بدست
میگیرید ؟
چند صد هایکی دو ما قاصد را می پذیریم !
حاکم فرحناک شاه گفت پس من
این شخص خجسته صفات را بشما معرفی
میکنم .
دو پیپر ک ) یاور ژنرال ( کلبر فیت )
سر افسر عساکر اطریش را بشما تقدیم
میکندم .
( کونت مذکور مجردیکه بکوشش
و پرستاری قصاره کوچه رویال زخمهایش
رو به بهتری نداده از پاریس فرار
ویارد و گاه اطریش ملحق شده است
باوجود مرض درخواست ملازمت
را بمحاز جنگ نموده آمده است تا در
اثنای وظیفه از یلاش نیز خبری بگیرد .
کونت با یک زبان فرانسه بسیار ساده
و روان به سخن آغاز نموده گفت : از
طرف ژنرال کلبر فیت ما فوقم مأمورم
که برای دور ساختن امکان خون ریزی
واتلاف جان ها شرایط تسلیم شهر را باهالی
دامای آن تقدیم کنم ،
اگر اهالی شهر بفكری که ما فوق
در تعقیب این الفاظ حاکم در وازه
من پیشنهاد نموده است متفق باشند باید
اطاق مخصوص او باز شده وجوانی بلباس
در ظرف ٢٤ ساعت وردن را تسلیم عساکر
امپرا طوری کنند والا بعد از انقضای
مدت مذکوره بمبارد شروع خواهد شد
ملیكی ظاهر گردید و چشمهای تمام
حاضران براو معطوف گردید . این
شخص خیلی خسته و نحیف بنظر می آمد .
و بشهر با ساکنین آن دست
حاکم قاصد دیو ک را که غیر از
خوش انتقام عسا کر مهاجم
خواهد ماند وعسا کر امپراطوری مسئولیت
وجوان که در ( ده اگست ) در اطاق
کاترین پناه آورده بود کسی دیگر نبود
وجدانی برای خون ریزی و اتلاف جانها را
با لفاظ مطنطن آنی معرفی نمود . ( کونت
نخواهند داشت .
این اعلام وتخويف بايك خاموشی
مرده استماع گردید با وجودیکه بسیاری
از حاضرین شاه پسند و برای نجات زمین
وجايداد خود ها نگران ومضطرب بودند
باز هم بچنین یك شرایط بر باد وشوخ
چشمانه تحمل کرده نمیتوانستند و
بسیاری از ایشان برای بروتست جداً
آماده بودند و میخواستند که موازنه شرف
خود را با طرف مقابل نامین کنند ولی از
خوف انيكه مبادا ملعون ومتهم باسباب
نزول غضب مجرم ها بر شهر وردن نشوند
خاموش ماندند
ژبرك مانند مجسمه بی حرکت و خاموش
ماند ولی بدیدن چنین يك جماعه ترسوها
ونامرد ها که برای حمایه خانه های
خود از دهن توپ های دشمن به پا مالی
ناموس وطن آماده بودند ونميخوا ستند
سك تسلیم را بخون خود بشورند خونش
بجوش بود ونمیتوانست که این نامردان
بیدان شیران میدان رشادت که درد هم
اگست در اطراف تویدی دیده بود
مقایسه کند و برای اینکه از مقابل چنین
يك جماعه ملوث و ننگین بزودی نجات
یافته باشد بار دیگر بر خواسته گفت :
شما پیغام افسر بزرگ مر اشنيديد حال
بفر مائید جواب شما چیست ؟
اوندال از يك گوشه سر بر آورده
گفت : « آقایان بخیال من ترجيح ميد
هید که جواب ديوك را بتأخير اندازيد
تا آنکه بم های موجودید شهر را مشرف
سازد و آن را باخاك يك سان گرداند ! »
ژبرك بشناختن رقیب خودش دچار غضب


صفحۀ ١٦ شماره ١٦ مجلد پنجم
مفرطی کردید، نزديك بود برو چسبد.
شفه اش بسته ولی بیادش آمد که امید در
است بيك ایلچی گری مهمی آمده است
باید خود را ضبط کند .
دفعتاً خیالش بابلانش مصروف گردید.
فکر نمود که چون بارون در ینجاست
شاید بلانش هم با او خواهد بود چطور
میتواند او را بیابد ، آیا ممکن است با او
حرف بزند ؟ شاید میتواند بعد از ختم
مجلس از بارون معلوماتی حاصل کرد.
بتواند ؟ باین امید خاموش ایستاد .
یکهمهمه تردید الفاظ لوندل را
تعقیب نمود این مستاجر عمومی چه مقصد
دارد که در امور داخلی شهرشان مداخله
میکند ؟ آیا خانه ها وفابریکه های او
درشهر است ؟ آیا ازین بارون نقصانی
باو وارد می شود ؟ چون بحال حاکم
نیز مقاومت بی فایده بود پس چرا بدست
خود خانه های خود را خراب و اطفال
خود را بی سرپناه سازند؟
حاکم چون مردم را متردد دید موقع یافته
باز بسخن آغاز نمود : « من یقین دارم
که اهالی شهر مايك مردم دور اندیش و
سنجیده خواهند بود ، میدانند که محاصره
هزار ها گونه فلاکت را در عقب دارد
تجاوز و پیش نهاد ( بارون لوندل )
در صورتی تصویب میگردید که تمام اهالی
آنرا می پذیرفتند مگر چون طبقه عوام
اهالی شهر همه بطرف ( تیون ول )
رفته اند ودر آنجا ریاست( یهود وبارون)
برای جنگیدن آماده شده اند درینصورت
رأی شما از طرف آنها کافی نیست پس
شما چیزی که بعقل خود برای حصه منور
اهالی مفید میدانید فیصله کند و یا آنکه
آنها را تعقیب نموده خود را مثل ایشان
هدف گلوله استر یائیها بسازید »
چند صدا یکی بلند شد : « نی نی ما
میاوردن نمیخواهیم تسلیم نامه شهر
را آماده سازند که آنرا امضا کنیم » !
قاضی صاحب جونی برپا خواسته
میخواست که اسامی حاضرین را ثبت
نماید که صدای شلیک بر خاست و
میدان مقابل تا لار بلدیه از اهالی مملو
گردید نعره های ( سا ایرا ) مشعولین )
و خائنین را بخوف انداخت جمعیت مانند
توده برفی که از نسیم پراگنده شده باشد
از هم پاشیده در یکجا را از دو فرق
نکرده فرار نمودند در اول مقصد این
حمله نا گهان را نمیدانستند تا آنکه
ظاهر گردید که این طبقه عوام اهالی
بود که حاکم در ابتدای نطق خودش
بآنها اشاره نموده بود چون خبر شدند
که حاکم خیال خیانت را دارد و میخواهد
بمقصد بر ساختن جیب خودش شهر را
تسلیم استریا ئیها کند بر عمارت بلدیه
برای پراگنده ساختن این اجتماع حمله
آورده اند .
یکی از اهالی : « این داوطلبان ملعون
( ماین ایوار ) است که اینهمه شورش
را بر پا کرده اند معلوم می شود که
اهالی وردن بآنها حصه نگرفته اند! »
حاکم شانه های خود را حرکت داده
گفت : چرا ! اگر حالا این شیطانها
بی زنجیر بر ما بمبارد نکنند دکوب
( دو بر و نزديك ) ما را از شر ایشان
نجات خواهد بخشید .
هنوز حاکم کلمات خودش را تمام نکرده
بود كه يك توده مدقّل از هوا آمده در
یکی از خانه های شهر اصابت نموده
آنرا با خاك يكسان ساختند حاکم
دو لغت ! چنانچه من خیال میکردم این
مرحمتیست که این قلاشخان بما میکنند
پروسها بر شهر ما بمبارد را شروع نمودند
آقای بارون بخيالم بمراد خود تان
کامیاب شدید اطریش ها لوندال بیشتر
از آنکه کلمات حاکم را شنیده با شد
از میان بدر رفته بود چنا نچه ریسپرک
بعوض تعقیب او حاکم را مخاطب ساخته
گفت : « زیاده برین کاری در نجا ندارم
وقتیکه تو بها تکلم نمودند من باید
خواموش با شم . »
حاکم با رنگ پریده بكمال عجز جواب
داد آقای کنت رجا میکنم غلط فهمی
واقع شده است همه چیز انتظام خواهد
شد « يسبرك تبسم کنان گفت من هیچ
يك را مدافعه در بين نمی بینم بشنوید
توپهای استحکامات ما بغرش در آمده
و شیپور چیان اهالی را بسلاح دعوت
میکنند حتی درین عمارت هم داخل شده
شما را هم هم رای و هم عقیده خود
خواهند ساخت ! » يسبرك حق داشت
زیرا شیپور چیان از زمبینه های عمارت
بلدی که باطاق مشوره امتداد مییافت
( باقیدارد )
( مطبعه انیس )


[BLANK PAGE]


انیس

جریده ملی

قیمت اشتراک

در افغانستان ۱۳ افغانی
محصول پوسته اطراف و ولایت داخله ۳
طلبه معارف ۷
در ممالک خارجه ۲۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراک که بتوسط خراطی حواله فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد.

( مطبعه انیس )


گلابیته الله جید اکبر
خان
نقره مه کابل الفال

شماره (۱۷)
انیس
مجلد ( ۵)

اشتراك سالانه ۱۲ افغانی
محصول پست ۳ "
خارجه ۲۰ شلنگ
اداره : کابل جاده ارگ
مؤسس وصاحب امتیاز : محي الدين
مدیر و نگارنده : سرورجويا

۲ شنبه ١٥ سنبله ١٣١٠
تأسيس ١٣٠٦
۲۳ ربيع الثاني ١٣٠٥

به مشترکین محترم انیس
قبلاً بعنوان محترم مشترکین جریده خود نگاشته بودیم که مرض بی رحم سل در سینه این خادم مطبوعات خانه گرفته او را از تمتع بلذتهای که خدمت بی نوع دارد محروم گردانید ، و اگرچه در چند ماه قبل شدت مرض موجب تعطیل این اداره گردیده ، اما خوش بختانه تعطیل مذکور بتوجه مربیان و معشوفات پروران مملکت دیر زمان نمانده و انیس بقلم بعض از جوانان معروف پسند ، و اهتمام آقای محمد اسلم خان محرر جريده صدور یافت .
اما با وجود این هم چون عهده نظارت را در این قدر مدت بگردن خود گرفته بودم ، در این اواخر معلوم شد که قریب است خدا نا کرده روح مسلول من در صفحات این جریده انعکاس کند .
وطرداً بودق انیس با این وضعیت در این دوریکه بهترین عنوان برای آن کلمه ( نجات ) است ، و مملکت با تمام معانی نشاط و همت در حرکت و تلاقی و ارتقا میباشد
قصور بلکه جرم بزرگی شمرده میشد .
لذا محض رعایت تقدير دوره با برکت امروز ، و سپردن کار را بدیگری ، کناره گیری خودرا از میدان میدان کار مناسب دیدم ، تا بذریعه وجود ناقص تام حیات را که فعالیت و امید واری و نشاط را اقتضا میکند لکه دار نساخته باشم .
و خوش بختانه شخصیكه برای این کار انتخاب نمودم ، از جوانهای معروف محیط یعنی آقای سرور خان جویا ، مدیر سابق ( اتفاق اسلام ) میباشند ، که طبعاً راجع بمعرفی ایشان محتاج به بیان نیستم زیرا از مدت دیریست که امتحانات زیادی چه در صمیمیت به کار و با ثبات و پاك نفسی در مسلك مخصوصاً در سبك و حرارت در تحریر که در این اواخر جریده شفق ( اتفاق اسلام ) از صفحات بر جسته شانکت بشمار میرفت .
و در همه محافل جالب مطالعه اهل ذوق گردید . بحدیكه يقين داریم که این
انتخاب ما انشاء الله تعالی بهترین ذریعه تسلیت ضمیر این نگارنده که عاشق خدمت ابنای وطن بود خواهد گردید .
محض اطلاع بخوا نندگان محترم خود مفاد موافقت نامه خود را با این جوان با حس که بهترین دلیل وطن پرستی و صمیمیت او شان به مسلك ، قبولی عهده وتكليفه بوده ذکر می نمائیم :
که ایشان تا زمان یکطرف شدن مسئله مرض صاحب امتیاز انیس ( که حکم آن ق ... تقدیر است ) عهده مدیریت با مسئولیت این جریده ملی را اشغال نمایند و اگر صاحب امتیاز انیس وفات یافت . ملكيت مطبعه و اداره همین جریده عائد با و شان خواهد بود بشرطیکه بهماند عادت فطری که دارند این جریده را برای خدمت مملکت و خیر محيط و ملت استعمال کرده حیات خود را وقف ادامۀ این مؤسسه ملی بنمایند
امید واریم که این حرکت ما برضای مشترکین محترم انيس واقع شده ، و در عاقبت این نگارنده صمیم ملت را از دعا های خودشان که ذریعه اکتساب رضامندی باریار خالق عظم است فراموش نفرمایند .


شماره ۱۷
مجلة بنجم

صدای جویا
از کابل
سوخته گان وارث یکدیگرند

منصب پروانه بمن میرسد
کسانیکه از سوز و گداز عشق ومحبت
یا شور و شر ماملك خبری دارند ، بطور
همیشه میتوانند : دامن هر شمع و پای
هر چراغان قربانگاه افغانستلن را از
فداکاری اولادن رشید این خطه جرا
راق بال و پر سوخته و ریخته مزین بینند ،
چه جرئت ورشادت ارث پدران ماست
وسر دادن یا جان فدا کردن ذوق
مخصوص اولادن ما .
تصور نشود ملت افغان از مرگ
می هراسند و یا توانسته کلاً جوان این
سامان از سل شدن و زخم برداشتن دل
می اندازند ،
اگر محی الدین ناتوان شده سرور
بیمه جانی دارد ؟ انیس اکدر مسلول
گشته جویای زخمی را بوظایف خویش
میگمارد هنگا میکه در هرات بودم هريك
از رفقای عزیزم پیش خود معنی حیات
ورمز وجود مرا پس از برداشتن این
زخم کاری بیک نوع اسراری تعبیر
مینمودند .
جمعی برآن بودند که پروردگار عالمیان
اقتدار خویش را نمایان کرد گروهی
بر اینکه روزگار یقین از تو بکار دارد
وعده هم میگفتند وطن شاید در آینده
خدمتی از تو انتظار می برد بالاخره

اگر میدانستم که بقایای حیات من
وقتی انسان خو شولی يك مسلول
حقدار دین آب وخاك را فراهم
کرد نیست محافظ حیات پیشتر میکوشیدم
واقلا این دوره مختصر زندگانی ثانوی
را نحو شيعتی وناز ونعمتی بسر میبردم.
هموطنان با تمیز ما انیس عزیز را
از من بهتر شناخته واز فداکاری او
مستحضرند که اولین صاحب امتیاز يك
جریده ملی ما در کابل او بوده و نخستین
آواز ملت خواهانه ووطن پرستانه
را در بین جوانان این جامعه ، او از
حلقوم رشادت بیرون داده .
کتاب حقوق ملت باندای طلبه معارف
در هرات از تراجم وی شمرده شده
و مجموعه معلومات اخلاقیه ومدنيه
در کابل از تالیفات او بحساب می آید
تنها این چهار بحاله جریده انیس
که با دست تهی وعوالم بی بضاعتی
از اثرات مجاهدت او زینت مطبوعات
افغانستان گردیده کفایت میکند پاسداران
نشریات وطن را برای ایدی مرهون
زحمات فکری و قلمی او داشته باشد
خدمات اوان انقلاب او يا تدوين وقایع
آن که بنام کتاب بحران و نجات از سعی
و کوشش انیس صورت گرفته بچشم
انصاف يك جهت مزایای دیگری
به افتخار انش علاوه میکند ،،
محی الدین خان کسی است که در راه
ترقی وطن مخاطراتی دیده و سر وحله
بسهولت از جان گذشته .
این مجاهد میدان مطبوعات ما درین ده

یازده سال زنده گانی داخله ومى نیا
سوده بلکه تماماً لذایذ عمر وحیات حتی
جوانی را در قبال منافع اجتماعی ماقربان
ساخته .
تن ضعیف وحال زارش در چشم هر با
بصيرتي يك موج افتخار جلوه دارد و رنگ
زرد جسم بیمارش سرخ روئی وسر
افرازی و را در انظار خود وبیگانه
آشکار گردانیده .
الحاصل امروز، بر افراد حساس ملت
ملازم می آید بتمام انسانیت و پاسداری
خدمت وطنيه او از هيچك امرى كه وسیله
راحت روح وجسم او را تأمین کرده
بتواند مضایقه نکرده از استحقاقش چشم
نپوشم وبا استرضای او بکوشیم .
منکه درین دنیای موجوده ومحیط
منسوبه خویش جز قلم سکته دیگر
موجودیتی بخود نه بسته ام ، خشنودم
که درین چنين يك جريده ناموری افتخار
اداری و نگارشی بمن از الطاف خود
او نصیب شده اگر چه اهليت وليا
قتی که جريده انیس را مانند خود او
دایر کنم در خود سراغ ندارم فقط اگر
بتوانم مانع سقوط او بشوم باز برای اعتلای
نام ودوام این موسسه نافعه اش بزرگترین
خدمتی را انجام داده خواهم بود.
غرض چطوری که در بدو نگارش
خودم بجریده اتفاق اسلام احساس
مسئولیت وطن پرستی را عذر آورده و
فقط به عشق وطن وبازوی توانای کار
وزحمت خویش اتکاء کرده بودم باز
میخواهم تکرار مطلب کنم که من بدون


صفحه ۳ (شماره ۱۷ ) مجلد پنجم

سیاست عالم :

بحران بیکاری

در او رو پا

بیکاری بلائی است ، که همیشه جمعیت های بشری ، ازان متضرر گردیده است وبیکاری را به مرض اندیمك ( مسري ) تشبیه نموده بودند : یعنی بمرور زمان بنابر علل غیبیه ، متدرجاً وخامت پیدا کرده عاقبت الامر بشریت را به غربت ، امراض جنایت ، فکر انقلاب ( که روز بروز در ترقی است ) می کشاند .

( بقیه صفحه ۲ )

يك سلسله معلومات علمی وذخیره اطلاعات فنی تنها از حیث مقتضیات وجدانی و حس شدید وطن خواهی این وظیفه را عهده دار کشته ام .

چشم امید نداریم ز کشت دگران
دل ما ماله ما دانه ما ریشه ما

البته افراد حساس و غیور وطن بدون استهزا با من همدست و هم آواز شده از كمك های معنوی دریغ نفرموده و راضی نخواهند بود که من خجل شوم تا اگر خدا بخواهد درین دوره درخشان نادر شاهی وعصر عرفانی افغانستان بتوانیم در راه رفعت مقامات مدنی این آب وخاك واشیاء ملت نجیب وبا ادراك آن خدمات شایانی نموده وضمناً اعتبارات يك جوان فداکاری را که بهمین آرزوها علیل و مسلول گردیده درین محیط از گم نامی نگهداری کنیم

ولی برای امروز مرض اندیمك ( مسري ) گفته نه می شود ، چه این بحران بیکاری که هدف مقصود ما است جداً محیط را احاطه کرده ، غیر چشم داشت ما رو بتزاید نهاده ، ديك حركت غير قابل دید بسرعت چالمان است . و این يك مصیبت عالم گیر است .

تاریخ مهاجرت اقوام نشان میدهد ، که در ایام فلاکت وادبار ، آخرین منبع وامید مزدوران بیکار ، هجرت بوده است ، یعنی دیگر جا را مسکن خود ها قرار داده ، تامین حیات می نمودند . هم چنان است که قضیه مهاجرت ( ترانس او سیانيك ) جانشین دوره روایات وافسانه گردید .

فعلاً کارگر بیکار به هیچ طرف رفته نه می تواند تمام سرحدات بر روی آنها مسدود است ، زیرا تمام عالم به این بحران گرفتار است ، هیچ يك از دول مز دور های خارجی را قبول کرده نمی تواند ، مگر اینکه به شدت مرض که خودش به آن گرفتار است بیا فزاید .

از روی احصائیه ، تعداد مزدوران بیکار دول متمدنه را به ۲۰ ملیون تخمین کرده اند ، ولی اگر فرض کنیم كه يك مز دور ( بصورت اوسط ) متحمل ومكلف مخارج سه نفر باشد ، پیش می بینیم که تعداد مظلومین بحران بیکاري به ٦٠ ملیون نفر خواهد رسید :

بعض اعداد : -

معلوم است ، که تمام مناطق او روپا و تمام طبقات کارگر ، بدرجات مختلف زحمت دید، و می سوزند ، هم اکثر از دول ، وخامت این بلای بزرگ را به نسبت حال گذشته حس کرده اند . با این ترتیب دادن و مقایسه کردن نقشه صحیح بیکاران خالی از اشکال نیست زیرا اجزاء و علل بیکاری باساس های شناخت نهاده شده است .

تعداد مزدوران بیکار درست معلوم نه میشود ، مگر اینکه آنها از قانون اجباری ، تامین ضد بیکاری ، بهره داشته باشند . و درین صورت بعد گرفتن حقوق ، اسامی آنها به دفتر ثبت میگردد دولی هستند ، که در آنجا قانون تامین ضد بیکاری ، وجود ندارد و یا اینکه بعضی از طبقات کار گر حق تامین را ندارند . مخصوصاً ايطالیه که در آنجا برای اینکه کارگر حق تامین خود را بگیرد . مجبور به نقل مکان میگردد ، و این مسئله برای آن گران می افتد . پس معلوم شد که احصائیه همه چندان صحیح و درست نیست .

در فرانسه :

ذخیره حقوق بیکاران ، از طرف قوه اجرائیه عمومی مثل ايالات ، علاقه داری ها اجرا می شود . بعضی از علاقه داری ها ذخیره حقوق بیکاران را هم ندارند ، لیکن چون مملکت فرانسه کمتر به بحران گرفتار است ، و نیز مصارف


صفحه 4
( شماره ١٧ )
جلد دوم

اندرز
يكت نكته نغز وطرفه پندی بشنو ز من ار تو هوشمندی
گر اهل دلی بغیر مپسند آنرا که بخود نمی پسندی
( دانش افزا )

حیات نسبت اکثر حصه یورپ در انجا اززان تر است ، بیکاران اینکه از سرقه جوئی خود کار بگیرد ، یا اینکه قرض می کند ، و یا اینکه از هم سایه متمول خود امداد طلبد ، بهر حال می تواند خود را از گرداب بحران نجات بدهد .
در مارچ ١٩٣١ ، عده بیکارانی که از طرف بلدیه و ایالات بانها امداد می می شد ، ٥ ( ٥٠٠٠٠ ) نفر میرسید تعداد تخمینی بیکاران فرانسوی از روی احصائیه معلوم می شود . و همیشه دفتر احصائی تعداد بیکاران مو قتی وا ( ١٥٠٠٠٠ ) نفر نشان میداد ، مگر امسال ( ٢٥٠٠٠٠ ) نفر قید نموده است جمع تعداد تخمینی بیکاران فرانسه شاید به ( ٣٥٠٠٠٠ ) نفر برسد ، و تعداد بیکاران جزئی را به يك مليون تخمین می کنند
البته این اعداد بنظر مهیب وخطر ناك معلوم می شود ، ولی اگر به تعداد بیکاران انگلستان المان ، اطریش نظر انداخته مقایسه می شود ، معلوم میگردد که فرانسه با وجود فلاکت های عمومی نسبتاً هنوز هم ممتاز است .

بر طانيا :-
که دا راي ٤٦ ملیون نفوس است ، در ماه
فر وري گذشته تعداد بیکاران آن به ٢ نيم مليون نفر تخمین شده بود . با وجود يرالري که بالاي عموم نقشه هاي ( احصائي ) نشان داده اند ، گفته مي شود که وضعیت بیش از پیش خطر ناك تر است .
این اعداد خارج از حقیقت است ، زیرا زارعين وخدام منازل در انگلستان ، از قانون تامین ضد بیکاری محروم اند ، از این طبقات کار گر را از جمله بیکاران حساب نه مي کنند .
ذخیره حقوق بیکاران ، که از طرف کار گر ، ما لك حكومت جمع شده برای مزدور بیکار في هفته ١٧ شلینگ می پردازد ، واگر کار گر عیال دار وصاحب سه اولاد باشد ١٥ شلینگ دیگر بطور فوق العاده برايش میدهند ، يعني به کار گومذکور ٣٢ شلنگ ( معادل ٦٤ افغاني ) در هفته ، در انگلستان به غربت امرار حیات کرده مي تواند .
كم كم كيسه خالي شده ميرود ، وهنوز دفتري که حقوق بیکاران را مي پردازد صد مليون پوند از حکومت مدیون است .
( باقي دارد )
ترجمه از ایلوستراسیون پاریس (محمداسلم)

شلون در طبيعة
گرمی ستارگان

فلکرون و علماء نجوم از چندي بدين طرف متمكن بودند تا بوسیله آلات دقیقه خود مقادیر حرارت اجرام فلکی و اجسام علوی را بفهمند . در رصد خانه « ويلن » در امر کا ـ دقیقترین و محکمترین آلات حساسه مذكوره مو جود و مصوب ميباشند .
بو اسطه آلات مذكور و تحقیقات کاملی حرارت اجرام شمسی بعمل آمده ، معلوم گشته که شدید ترین مقدار بر حرارت کرت آسمانی در سطح آنها ـ بیش از ٤ هزار يك درجه يا ميزان الحرارت « فارنهايت » نیست . اما سایر کواکب و اجرام از قبیل خورشید ـ در سطح خود بیش از ١٠ هزار درجه حرارت با مقیاس مذکور ندارند و ستارگان سرخ دا رای ٢٨٠٠ درجه با ميزان الحراره فار نهایت هستند میزان حراوت ماه در موقع تغیرات جوب در سصحتش اختلاف پیدا کرده و نیز بر حسب اختلاف مواقع خودش تفاوت داشته و نوعاً فشار هوا هم در کم و زیاد کردن آن میزان موءثر است .


توجه انگليسی از نقارير
علمی روسکو در ما نچستر

زغال سنگ
حصه اول
زغال شكلیست از كار بن ؛ كار بنیست
که کم یا زیاد خالص بوده بعض چیزهای
دیگر مانند روجن آكسیجن ، نایتروجن
در آن شامل است .
حالا اگر بگوئیم زغال چیست وجه
بوده ؟ این مسایل بتفکر هر کس
و خصوصاً بتفکر آنانيكه در منطقهای
زغال زندگی دارند میرسد ، آیا تمام
این کار بو نینكه از عمق چهار هزار فت
يا پائینتر از سطح زمین استخراج می شود
چیست ؟
اگر شخصی قبول زحمت نموده
در بعضی از معادن زغال پایان شود
و بنگاه تیز ذريعه چراغ مخصوصه آنجا
ملاحظه نماید غالباً آثار نباتات
خوبصورتی را خواهد دید ، و همچنين
در روی فرش یعنی رخنه های دیوار
و سقف های معدن آثار برگها و بوته ها
تنه های ایستاده درخت ها را که بد یهاً
در وقت تشكيل زغال سبز و خرم بودند
دیده میتوانند زغال ، حقيقةً بقایای
نباتات قدیمه است که در عهدی بروی
زمین سر سبز و در موجودیت نور
آفتاب همچنانیکه فعلاً نبات
در موجودیت نور حرارت آفتاب سبز
و خرم می شود آزادانه نمودا شدند .

شماره ۱۷

گيا، شناسان میگویند که این
نباتات بهمين طريقه صحيح که حالا
بهمان قسم نباتات اشاعه و تعميم می يابند
تولید شده اند و نباتات مذکوره اکثراً
از آن جنس نبات که ظاهراً گل و یا
فی الحقیقت گل نمی داشته باشد و بزبان
علمی ( كریپ تو گامس پلانت )
نامیده می شود و یا از جنس نباتات
منطقة حاره وچیز کلانتر از آنها بوده .
بیاد داشته باشيد که این نباتات بكار
بون شاید بعمق دو هزار فت از سطح
زمین پایانتر یافت می شود میدانهای
زغال در حقیقت توده نباتات است و شما
خواهید گفت چه گونه است که ما نباتات
و برگهای آنها را در استعمال روز مره
خود دیده نمی توانیم ؟ و در میدانهای
زغال یافته میتوانیم ، چونکه تمامی نباتی
که داخل زمین اند در اثر فشار و
حرارت مبدل بقیر گردیده اند یعنی بدرجه
در وضعیت آنها تبدل رو داده که قسمت
اعظم ساختمان نباتی خود را از دست
داده اند ، لاکن در قسمت های مخصوصه
میدانهای زغال فوسل های این نباتات
را یافته میتوانیم و ازین رو برای هیچ
يك از ناظرین جای تردید نمی ماند که
تمامی این توده زغال در وقتی شامل نباتات
نامیه بوده است .
این نباتات بر روی زمین نمو داشتند
لیکن بقرون متمادیه سطح زمین فرو
رفته طبقات جدیدی از ریگ و گل بالای
این نباتات بقيا تيه تشكيل يافته
( باقی دارد )

مجلد پنجم

خبرهای فنون و اختراع
تحویل نور آفتاب به برق :
اخيراً دكتور روتولانج المانی به
اختراع يك طریقه که نور آفتاب را به
قوه برق تحویل میدهد موفق شد است
و با اینکه علمها برای رسیدن به این مقصود
از خیلی زمانها است که سعی داشته و
بعض از آنها تا حدی کامیاب هم شده اند
اما اختراع در كتور برونتو در نوع خود
افضل ترین اختراعی است که درین باره
تا مروزه بوجود آمده است . و باين
وسیله مصرف يك كيلوات آن از سه صد
دالار بیشتر نمی شود ، حال آنکه
اختراعی که درین باب شرکت وشتنگها وس
آمریکائی در دفتر خود ثبت کرده مصرف
حاصل كردن يك كيلوات آن بیست پنج
هزار دالار ( یا پنج هزار پوند ) میشود
غذا جديد :
( آرد ماهی ) شاید جدید ترین مواد
غذائی باشد که در آینده قریبی در هوتل
های اوروپا و آمریکا شیوع پیدا خواهد
نمود . این ( آرد ) از گوشت ماهی پس
از خشك كردن و آرد کردن آن ساخته
می شود ، و از رایحه ماهی بکلی خالی
بوده طعم لذیذی دارد. قسمت عمده ئی


صحبت
مالاریا
(۲)

برای اثبات این نظریه (پروفسور
کراسی) حضور علمای دیگر در مرض
خانه دولتی رم (يك شخص سالمی را
هدف نیش پشۀ قرار داد که قبلاً از
پارازیتها خون شخص مریض را در
خود داشت این با مراعات کلیه وسایل
صحی باز هم مریض شد .
باین طریق پس از سالها مطالعات
ترتیب انتقال پارازیتهای مالاریا از
مریض باشخاص سالم کشف شد.
پشه های آنوفل را ممکن است
بآسانی تشخیص داد و تشخیص آن
بطریق ذیل ممکن میشود : اولاً از
طرز نشستن آن : وقتی پشه آنوفل می
نشیند سر را بطرف زمین دم را بطرف
بالا نگاه میدارد که در نتیجه بدن او
با زمین يك مثلثی ایجاد میکند در حالی

( شماره ۱۷ )

همین تاثیر بد را در امواج رادیو
حاصل میکنند ، مخصوصاً که آفتاب در
موقع شدید ترین موسم آن یعنی شدید
ترین حرارت آن باشد .
طیران و تامین سلامتی مسافرین در هوا :
روزی نمیگذرد که خبر اختراع جدید
برای تامین طیری و سعی در رفع خطر
سقوط از هوا بازان نمی شنویم . آخرین
اختراعی برای این مقصود چراغ خیلی
دقیقی است که بتمام اجزا طیاره متصل
میباشد ، که اگر خورد ترین حادثه و
نقصی در اثنای پرواز بیکی از اجزای
طیاره پیش شود ، فوراً چراغ باشعاع
قرمزی روشن شده و این دلیل خطر
شمرده می شود .
يك دلیل کوچکی به خوبی و حساسیت
این چراغ این میباشد که در پیش شدن
خورد ترین نقصی و لو خیلی جزوی
باشد مثل گرم شدن ماشین و غیره که
هوا باز در اثنای پرواز بآن ملتفت نمی
شود فوراً شعاع قرمزی روشن می شود
و این از مهمترین اختراعاتی است که
مهندسین برای تامین طیران و محافظ سلا
متی مسافران هوا لورد باختراع آن موفق
شده است . ترجمه از الهلال ( لطفی )

آنهم نسبت به داشتن کمیت زیادی از
نمك های معدنی مفید و قسمت زیادی
چوبه و ایودین و مس و غیره عناصر و
مواد غذائی که برای انسان نافع است
زیاد است .
سرطان و ماده قلویه در خون :
از روی جدیدترین مباحثی که اطبا
در انجمن مباحث سرطان در دارالفنون
پانسلوانی معلوم می شود که بین مرض
سرطان و ماده قلویه که ( غلاظت )
در خون است علاقه زیادی میباشد و هر
قدریکه این قلویه در خون زیاد شود همان
قدر دلیل سرعت سر مرض شمرده می
شود . دكتور مكدوانا رئیس دارالفنون
مذکور میگوید که علاج بوسیله را دیو
و اشعه ایکن تاثیر واضحی در ماده
قلویه خون نموده و این قلویه را کم
میکند که این برای ثبوت علاقه بین
قلویه و سرطان دلیل بزرگی شمرده
می شود .
رادیو و نور ماهتاب :
اخیراً این يك ثابت شد است که نور
ماهتاب ( مثل نور آفتاب ) به رادیو
خیلی تاثیر بدی می بخشد ، علمای برق
بيك سلسله تجاربی که چندین سال دوام
نمود درین موضوع قیام کرده و در نتیجه
ثابت شد که اشعه نور ماهتاب امواج
رادیو را ضعیف ساخته و اصوات و
اشاراتی را که این امواج نقل میکنند
خفیف می سازد همچنان ثابت شده است
که اشعه نور آفتاب نیز مثل نور ماهتاب


شماره (۸۷)
جلد پنجم

که پشه های نوع دیگر مثلا (کولکس) وقتی که می نشینند بدنش با زمین متوازی است بعلاوه روی سر پشه آنوفل دارای پنج ضمائمی است که مانند تیغ میباشد که وسطی نیش او است و دو دانه های اطراف اعضای لامسه آن می باشند .
اینها تقریباً از حیث طول با یکدیگر مساوی هستند در حالی که در پشه های دیگر یکی از اعضای لامسه اطراف نیش بقدری کوتاه است که باشکال دیده می شود .
پشه های انوفل اقسام مختلفه هستند قسمی که از اقسام دیگر شناخته میشود (کلا و شیر ز) نام دارد ـ اینها روی بالهایشان چهار خطوط سیاه است که دو خط از طول و دو خط در عرض بال منقوش است ـ در نقاط گرمسیری قسم دیگری نیز وجود دارد که خطوط سیاه در طول لبه های بال آنها میباشد باید دانست که فقط پشه های ماده این قسم پشه میل مفرطی به تغذیه با خون انسانی و حیوانی دارند و عکس نر ها با مواد گیاهی تغذیه نموده و برای انسان خطر ناک نیستند .
انوفل ها از کولکسها بطور مشخص تمیز داده میشوند پشه های انوفل در روز در گوشه های تاریک که از باد محفوظ باشد پنهان میشوند و فقط در موقع غروب آفتاب خارج شده و تا صبح بدون اینکه صدای زودی بکشند تاخت و تاز میکنند ولی کولکسها پنهان نمیشوند و روی پنجره ها و یا دیوار ها می نشینند و بقدری صدا میکنند که اسباب زحمت میشوند .
وقتی پشه انوفل با خون مریض تغذیه میکنند با خونی که از بدن مریض میگیرد پارازیتهای مرض را نیز بسر میدارد ولی این پارازیتها نه فقط در معده او هضم نمیشوند بلکه بيك ترتيب خارق العاده زیاد شده و در موقع نیش زدن از غده سلف و نیش وارد خون شخص سالم شده و او را مبتلا میسازد لذا باین ترتیب در موسم تابستان بواسطه زیاد بودن پشه ها شخص مالاریائی برای اطرافیان خود خطر ناك میگردد و چون این قسم انتقال شباهت تام بانتقال مرض حصه توسط نیش دارد میتوان مالاریا را در موسم تابستان جز امراض مسری شدید محسوب داشت .
بعد از دانستن این قسمت باید فهمید که پشه انوفل که مهمترین عامل توسعه این مرض هستند در چه نقاط و در تحت چه قواعدی زنده گی نموده و نمو میکنند تا بتوانند در حدود ممکنه آنها را نابود ساخت .
در نتیجه تحقیقات علمی معلوم شده است که پشه های انوفل در آب های باطلاقی و جائیکه از حیث نمود آنها با بهای صاف و جاری رجحان دارد تخم میکنند تخمهای پشه انوفل بیضوی ولی قدری دراز ترند وطول آنها سه چهارم میلیمیتر ومثل تسبيح بهم متصل میباشند پشه انوفل هر دفعه ۱۵۰ عدد تخم میکند آن تخمها در ۱۵ روز بحد اکمل رسیده و حاضر برای تخم گذاری میشود بطوریکه يك پشه نر و يك پشه ماده در حال طبیعی میتوانند در يك سال در حدود شصت ملیون تخم تولید کنند ! از تخم ها پشه های انوفلی تولید میشوند که در موقعیکه بحد بلوغ میرسند طولشان بیکث سانتیمتر بالغ میگردد .
این ها غالبا در سطح آب های راکد ایستاده مشغول استنشاق هوا میگردند ولی « کولکسها ، شباهت بکرم دارند وقتی باد میوزد شنو کنان زیر آب رفته و پس از تمام شدن باد دو باره روی آب می آیند ـ اینها پس از تغییراتی بشکل پشه در میآیند پس برای اینکه بتوان از شر پشه ها خلاصی یافت باید بطریق ذیل متوسل شد :
اولا ـ باید کثلیه با طلاقها را خشك و نابود کرد .
ثانيا ـ وقتیکه هوا رو بگرمی می رود سطح آب های باطلاقی را با نفط یا محلول نفط وتقطیر آن مدثور نمود تا پشه ها از استنشاق محروم و نا بود شوند .
ثالثا ـ در اینگونه آب ها باید ماهی محل آورد که زود زیاد شوند و با خوردن پشه ها آنها را نابود سازند .
رابعا ـ یک قسم درخت هست که در نقاط با طلاقی خیلی زود نمو میکند و در ضمن رطوبت را میکشد زمین را خشک میساود این قبیل درخت ها را باید زیاد کرد پشه ها معمولا گوشه های تاريك را در قسمت تحتانی خانها


صفحه ۸ (شماره ۷) مجلد پنجم

که مصئون ومحفوظ از وزش باد باشند
انتخاب کرده وفقط شبها خارج میشوند
لهذا در موسم تابستان سکونت در طبقات
فوقانی بهتر است مخصوصا که پشه ها
نمی توانند خیلی بالا بپرند .
با تمام این تفاصیل ممکن است سؤ ال
شود که در زمستان در حالی که پشه وجود
ندارد چه میشود که مرض مالاریا باز
وجـود دارد . علم و تجزیه و امتحانات
ثابت ظاهری کرده است که اشخاصی که
در زمستان مبتلا میشوند آنهائی هستند
که از تابستان پارازیت مالاریا را در
گوشه های بعضی از اعضای بدن خود
پنهان کرده و بواسطه عدم معالجه در
فصل زمستان وقتی بواسطه سرما یا بواسطه
علل دیگر بدن ضعیف میشود پارازیتها
میدان را باز می بینند و می توانند
بواسطه ضعف بدن به آن فایق شـونـد
و در نتیجه تب ولرز وعرق بروز میکند
باین ترتیب یگانه پناه گاه پارازیتها
در موسم زمستان بدن انسان است این
موضوع در بعضی از نقاطی که از عبور
و مرور دور افتاده اند بطریق ذیل
امتحان شده است : مریضانی که در
زمستان مبتلا بوده اند همه را معالجه
کرده واشخاصی که مریض بوده اند
ممنوع کرده اند که در آن مکان نباشند
وبا آنکه همان پشه های انوفل در
تابستان بشدت سابق نیش زده اند ولی چون
در آن نقطه بواسطه وسایل متخذه مذکوره
یعنی معالجه شدن مرضا وعدم وجود مریض
هیچ کسی مریض ومبتلا نشده است .
(ناتمام) (اطلاعات)

ادبیات

همچنانکه امروزه ادبیات در السنه متداوله
دنیا مقیاس معرفت وفضیلت شناخته شده
شئونات عرفانی یکقوم هم زنده از آثار
برجسته ادبای آنهاست ولی شرایط کلی
را درین زمینه انقلابات ادبی بین الاقوام
عهده دار است .
این رول مهم را در صحنه ادبیات ، ذوقیات
شعرا وادبای منوری بایستی بازی کنند
هر عصري يک نوع شعرا وادبا لازم دارد
هر نسلي يک طرز مخصوص و اسلوب
منسوب خودشان را می پسندند .
ازین رو هر قدر نظم ونثر عصري
بامقتضیات زمان وفهم عوام ما برابر باشد
بیشتر مهیج ذوق ها واقع گردیده ومطالب
آن زود تر روحیـات جـامعه را تحت
تاثیر می آورد .
آقای اعظمی از نویسنده گـانیسـت
که بدون یک سابقه ذوق شاعری بافته
و بسرو دن اشعــار مرغوب ودلکشی
مقتدر گشته اند از اکثر آثار برجسته
آنها که در مجله کابل و جراید قدیم
انیس ویا ترانه نـوین او که در جشن
استقلال سروده و بجریده اصلاح اندواج
یافته بوده مفهوم می شود که این مرغ

نو بوستان ادبیات با یک اساس صحیح
و ذوق سرشـاری از شعرای معـروف
معاصر پیروی وافـکار خـود شـان را
باسـلوب نوی در کـوه نظـم اظهـار
میدارد درین تازه گیها باز چند بیتی
به نسبت (قاب مادر) سرائیده وتماما
نزاکت های شعری وعواطف مادری
را در محبّت فرزند بمنظومه آن مراعات و
بجریده انیس اتحاف فرموده اند .
اگر خواننده گان کرام مخـاطر داشته
باشند این همان موضوعیست که نشریات
ایرانشهر در سنـه ۱۳۰۲ از بـرلـین
بمسابقه گذاشته وتقریبـاً شش سـال
قبل بر این شاعـر مرحـوم ومعروف ایران
( ایرج میرزا ) جایزه آن را ربوده
بود .
تصور نشود که ما پار آن را بمـسابقه
میگذاریم ، اگرچه شعرای نوبـر وطن
ازین مـسـابـقـه ها نمی تـرسـنـد وبـدون
خواهش ما صفحـات آینـده انیس را
بترشحات فکری وقلمی خود ارایش
خواهند داد .
غرض کلـی از ذوقـیـات عالی
غلام جیـلانی خان اعظـمی و احسـاسات
همدردی ایشان است که در اولین وهله


صفحه ۹
(شماره ۱۷)
مجلد پنجم

بوسیله که نتوانستند از رفق دور افتاده
یا مجنون شود (چویا) کمکی کرده
و در تزئینات صحایف انیس خواشمند
یا او نشر یک مساعی کنند .

البته سخن وران بزرگ وطن که ما الکل
طبایع نکته سنجی و مقتدرین دستگاه
شعر و شاعری گفته می شوند مانند
جنابان بیتاب ، مستغنی ، قاری ، شایق .
و دیگر حضراتی که فعلاً اسمای
شریف شان بیادم نیست هر کدام
از جریده انیس یاد و بودی فرموده
و به انگارنده آن افتخاری خواهند
بخشید ،
باصطلاح آموخته خود به از میرات
خوار است تا در هرات بودم هر يك از
فضلای محترم آنجا بلا استثناء لویسنده
گان و شعرا در هیچیک موقعی از جویای
خود غفلت نمیکردند چنانچه فعلا
در غیاب من هم جریده اتفاق اسلام بی یار
و مددگار نمانده فقط چرا عائیکه در
آغاز این شماره روایت شده توقف
کامل واشتغال درین جریده واجيتر مینمود
بیقین حفظ شئونات فضلای کابل رصا
نخواهند داد که آینده از هرات
استمداد کنم .
اثر اعظمی :

قلب مادر

بیا ای عندلیب زار مضطر
مگو دیگر حدیث غنچه نو
که گل بالكليه ورنك دو روزه
نباشد قابل عشق موقر

ز عشق کار خان شعله سیما
فتد در دل بسی سوزنده اخگر
درین گلشن کجا از عشق بی باك
نهال آرزو گردد مثمر
بيا كز عشق پا کی بحث رایم
حدیثی کوعیت از عشق مادر
جوانی بود مفتون کشته عشق
متاع هوش را کم کرده از سر
قضا وی را زنون لعبتی کرد
عنان هستیش رد آن ستمگر
ولی آن دلریا مهرش نبودی
بأن دلداده مبهوت ششدر
جوان میگفتش ای محبوب طناز
دل و دین بردی و صد چیز دیگر
و گر تا کی بمن از مهربانی
نکردی مونس و همدوش بستر
جوابش داد دختر کی وفا کیش
ترا يك امتحانی هست دیگر
که تا گردم من ایمن از رقابت
از آن پس گیرمت چون روح در بر
خلاصه راستت گویم عزیزا
مرا لازم بود این امر یکسر
که داری مادر فرتون بد خو
نباشد خلق او با من برابر
مرادل دادی و من دادمت بار
دل از خواهی دل مادر بیاور
چرا تليك دلی باشد ترا دوست
نشاید شرکت عشق مکرر
جوان ساده اش گفتا بدیده
مر ا عشقت زهر عشقی ست خوشتر
پس آنکه بجانب منزل روان شد
چوشیر خشمگین شد داخل از در

بدید آلمادر مهجور مشتاق
نشسته منتظر با دیده تر
که تا نور دوچشمش از در آید
روان تازه اش گردد به پیکر
چو دید آن شیفته دیدار فرزند
زحد مسرور شد آن مهر پرور
چو مسروغیکه خورد و رفت از خویش
فرو ده شد تنش در روی بستر
جوان ابله بی دانش ودین
همان قلب عطوف عشق گستر
گرفت از سینه آنمادر پیر
بدست غدر وجور نوك خنجر
سپس باشدت بسیار بر کشت
سوی منزا که آندون دلبر
قضا از شدت رفتار پایش
بلغزيد وبخاك افتاد برسر
دل مادر زدستش بر زمین خود
خراشی بر سرش افتاد کمتر
ولی قلب شهید مادر زار
از ان خاک سیه شد نوحه پرور
که آخ ای نور چشم و جان مادر
روان پیکر بی جان مادر
دلی قیمت من خاك راه ات
فدایت هستی و ایمان مادر
خراشت در سره دو جان مبادا
مگر در قلب پر حرمان مادر
تن و گی گلت در بستر خاك
نیتد کور به چشمان ما در
زعشق راستی آن لحنه خون
جهان از نوحه خود ساخت محشر
دل سنگت از فغانش نوحه میکرد
مگر فرزند مغرور بد اختر


صفحه ۱۰
( شماره ۱۷ )
مجلد پنجم

خرد آن لحظه از انصاف مگشت
که دائم گفته اش را همچو گوهر
نیابی بوی عشق راستی را
مگر از سینه سوزن مادر

خبر هاي خارجي
ریتر
سقوط کابینه
انگلستان

خبرهاي تلگرافی مشعر است که کابینه مکدونالد سقوط نموده و در نتیجه مشور های مکرر رؤسای حزب سه گانه يك حکومت اتحادی احزاب سه گانه به تحت ریاست مستر میکدونالد تشکیل گردیده و از حضور شاه انگلستان منظوری یافته است .

کابینه جدید انگلستان
لندن ۲۵ اگست : بعد از انقراض حکومت کارگر در انگلستان ، جديداً حکومت ملی موقتى تشکیل و از ارکان ذیل مشتمل گردیده است :
مستر رمزی میکدونالد رئيس الوزرا
مستر فلپ سنودن وزیر مالیه
مستر جی اچ تها مس وزیر مستعمرات
مستر اسقن جیر لین وزیر بحر
مستر این جیر لین وزیر صحیه
سر فلپ لستیر وزیر تجارت
سر سموئیل هور وزیر هند
لارد انیدری وزیر عدلیه
سر هیبرت سموئیل وزیر داخله
لارد سینگر وزیر سکاتلیند
مستر ستنلی بالدوان رئيس شورا
لارد رید نگ وزیر امور خارجه
لارد ابملری وزیر قوای هوائی
مستر دانلد میکلین وزیر معارف
سر هنری بترتن وزیر زراعت
( سبا ست )

گراف زپلین
گراف زپلین روز ۱۵ اگست در میدان طیاره ( بین مورت ) رسیده در شام به پرواز گردا گرد انگلستان شروع نمود .
* * *
گراف زپلین در میدان طیاره بین مورت در شام روز چار شنبه بعد از ٢٤ ساعت سیاحت جزائر برطانیبا با ٢٤ نفر مسافرین نزول نموده . و به ساعت ۷ - ٢٤ - به فریدریگس ها فن ، باز گشت .

حریق
ماسکو ، ۷ اگست ـ قرار اطلاع سانگهای شهر هانگواد طعمه حریق گردید .
اکثر خانه ها سوخته خاکستر گردیده است ، تلفات جانی بسیار زیاد است ، از سه شهر های ( او خان ) ۷۰۰ هزار نفر مهاجرت نموده اند .
بطرف قطب
قرار پیغام هیبرلانگت زبیر ، سشیر کن تاتلیس به ساعت چار شام بطرف قطب روانه گردید .

از ایران :

يك مليون تومان سرمايه شرکت
ابتدا مذاکره شده بود که شرکتی با پانصد هزار تومان سرمایه برای تاسیس یکدستگاه کارخانه نخ ریسی در رفسن جان تشکیل شود که در این شرکت تجار کرمانی و تجار یزدی سهیم شده و کارخانه را در رفسنجان دائر نمایند .
در جریان این نظر باستقبال شایانی که ازین فکر شد و در اثر تشویق و ترغیبی که از تجار و سرمایه داران بعمل آمد فکر جدیدی بوجود آمد و آن تاسیس دو باب کارخانه نخ ریسی بوده با دو سر مایه دو شرکت یکی در یزد بسرمایه تجار یزدی و دیگری در رفسنجان بسرمایه تجار کرمانی.
سرمایه این دو شركت يك ملیون تومان پیش بینی و در نظر گرفته شده است که بانک ملی نیز در آن سهیم خواهد شد . موسسه و کارخانه که ماشین آلات و ادوات کارخانجات مزبور را به این شرکت خواهد فروخت مبلغی در این دو کارخانه سهیم خواهد شد که با بت قیمت ادوات خویش سهم خود را محسوب خواهد داشت .
از قرار معلوم سرمایه تجار یزدی و کرمانی برای تشکیل این دو کارخانه بطور کلی به هفتصد هزار تومان خواهد رسید و سیصد هزار تومان آن را بانک ملی و فروشنده کارخانجات سهیم خواهند شد .


صفحه ۱۱
( شماره ۱۷ )
جلد دوم
خبرهاي داخلي
جريانات شوراي
ملی
قارئین کرام خصوصاً موکلین و وکلای محترم از صورت افتتاحیه شورای ملی و نطق اعلیحضرت غازی و جوابیه وکلا که قبلاً در جراید مجله های مخصوصه نشر و توزیع گردیده مستحضر خواهند بود .
متعاقب و مقارن افتتاح شورای ملی در جلسه اول يك هیئت با نتخاب عموم وکلای محترم شورای برای تدقیق و ملاحظه اعتبار نامه های وکلا تشکیل و اصولاً شروع بملاحظه اعتبار نامه ها نموده راجع به بعضی اعتبار نامه ها که لزوم تحقیقات از مراجع منسوبه آن ها بوده است بتکمیل تحقیقات پرداختند .
پس از ملاحظه اعتبار نامه ها جلسه دیگر منعقد شده وکلای محترم مطابق اصل ( ۱۱ ) اصول اساسی شورای ملی قسم نامه را که حاوی مفاد ذیل است امضا نمودند : -
ما وکلای ملت نسبت با عتمادیکه ملت و حکومت بر ما نموده بخداوند کریم سوگند می نمائیم که برای ملت و حکومت خود صادق باشیم .
بعد از ملاحظه اعتبار نامه ها و امضا قسم نامه در جلسه منعقده دیگر در مذاکرات انتخاب رئیس عمومی شورای آغاز کرده شد و درین مسئله از نقطه نظر اهمیت مقام ریاست مذاکره و تدقیقات زیادی بعمل آمده و چند جلسات متوالیه برای انتخاب رئیس دوام داشت بالاخره در نتیجه جناب آقای عبد الاحد خان وکیل مرکز ولایت کابل بحیث رئیس عمومی شورای ملی انتخاب گردیدند .
چون وکلا اصولاً از انتخاب رئیس عمومی فراغت یافتند جلسه دیگر تحت ریاست آقای رئیس عمومی شورای منعقد شده بمذاکره انتخاب معین شورای ملی شروع نمودند بعد از طی مذاکرات مطابق تفصیلات فوق ، آقای عبد الحق خان وکیل مرکز ولایت هرات بمعاوني شورای ملی انتخاب گردیدند .
بعد از انتخاب معین شورای وکلای محترم بانتخاب منشی شورای آغاز و آقای میرزا عبداللطيف خان را بسمت منشی مجلس انتخاب نمودند .
بعد از انتخاب منشی ، وکلای محترم شروع به تشکیل دار التحریر شورای و تعین بودجه معاشات و مصارفات آن نموده پس از مذاکرات بصورت لازمه تعیین و تصویب نمودند .
چون اساساً يكنفر ناظم برای انتظام امورات مجلس حتمی بود بناء علیه باتفاق آرا از بین وکلا س سید احمد جان وکیل منتخبه سمت شمالی ولایت کابل بصفت ناظم تعیین و تصویب شد .
پس از ختم مذاکرات و مقررات فوق که در هر مسئله نظر باهمیت آن مذاکره می شد به ترتیب لایحه وظایف داخلی مجلس شروع نموده و بعد از اکمال در مجلس مورد بحث قرار داده شد در نتیجه تبادله افکار و تعمقات بلانها به که چند جلسات متوالیه مذاکره این دوام داشت بالآخره باتفاق آرا تصویب گردیدند .
بعد از تصویب لایحه وظایف داخلی نظر باصل ( ۳۲ ) اصول اساسی شورای ملی بمذاکره تقسیمات و تعیین عدد و اسامی انجمن پرداختند بعد از مذاکرات و تعاطی افکار وکلای محترم برین فیصله نمودند که فعلاً چون شورای ملی ابتدائیست يك انجمن دایمی و يك انجمن موقتی تشکیل شود و بعد از جریانات امورر مسایل وارده اگر لزوم تشکیل دیگر انجمن ها دیده می شد تعیین خواهد شد و ازین نقطه نظر يك انجمن دایمی که برای تنقیح و سنجش ابتدائی مسایل وارده شورای تشکیل و يك عده از وکلای محترم بعضویت و یکنفر بحيث منشی و یکنفر بصفت کاتب این انجمن انتخاب و تعیین شدند .
رئیس انجمن ص شهاب الدینخان وکیل غزنی .
اعضای انجمن ص حاجی عبدالعزیزخان وکیل کرم سیر قند هار .
ص ملا عبد الوهاب خان وكيل غور هرات
« عبد الکریم خان وكيل مركز مزار شریف
« شاه عبد المجید خان »   بدخشان
« عبد الله خان وکیل لغمان - مت مشرقی
« سید نادر شاه خان وکیل گردیز
« میرزا عترت الله خان وكيل مركز ميمنه
« محمد انور خان وکیل فراه


( شماره ۱۷ )
ص عبد الحكيم خان وكيل مركز جلال
آباد بصفت منشي انجمن
ص سعيد محمد خان وكيل هرات ببحيث
كاتب انجمن .
يك انجمن ديگر كه موقتی تشكيل گرديده
و مانند انجمن دايمی اجرای وظایف
می نما یند چون موقتی است از تذ کار
اسامی آنها صرف نظر شد .

بعد از تشكيل انجمن و تعين و تصويب
اعضای آن ، فهرست لوایح ساخته و
همچنان لوایح و پیشنهاد قبلاً از وزارات
و دوائر مستقله برای شورای ملی رسیده
و از طرف منشی مجلس ترتیب شده بود
و چون بانعقاد شورای ملی معطل بوده
است و کلای محترم بگان بگان را بنظر
تدقیق ملاحظه نموده نظر باهمیت مسایل
و حیث کار لوایحکه قبل از شروع بمذاکره
و تعدیل آن قابل معلومات گرفتن و نظریه
وزارت و دائره منسوبه آن ها بوده است
از طرف مجلس تفریق و بدایره منسوبه
آن ارجاع داده شد تا نظریات خود را
بآن ها ابراز داده بمجلس شورای تقدیم
دارند .
تفريق دوم لايحكه لزوم استعلام و
نظریه دائره منسوبه شی نبوده مانند
لایحه اساسی مملکت در انجمن تحقیق
تحت مذاکره و تدقیق گرفته شد . هم
چنان از لوایح و پیشنهادات مناسبتاً نظر
باهمیت مسایل برای انجمن و مجلس تفریق
کرده شد . فعلاً مجلس شورای و انجمن
تحقیق آن شروع بکار نموده و درین
روز ها اصول نامه اساسی مملکت را
نطق اختتامیه
ع ، ج علی محمد خان وزیر معارف
( 2 )
بیک اتحاد واتفاقي كه كلام حضرت
سبحاني بآن ناطق است در مقام تامين
سعادت ديني ودنيوي خود مان برآئیم از
یکطرف قراري كه بكرات ومرات ايزدي
امر معظم دين دار ما بما توصیه و امر مي نمايند
سر نیاز بخاك عجز بدرگاه خداوند
بی نیاز سوده متکی با ستعانت او گرديم
واز طرف دیگر در مقام حصول وسائل تأمين
استقلال وترقيات خود بر آئيم در نشر
معارف ، تعليم وتربيه صحيحه اطفال خود
که در حقیقت سرچشمه هر گونه استكمالات
است بحد أبا حكومت خود صرف توجه
نموده براي تعليم وتربيه صحيحه نسل
آینده خویش یک بنیاد و اساس متین
اسلامي بگذاريم - بترقي زراعت ، تجارت
صنعت اقتصاد ملیه که عوامل مهم محافظه
حیات ملل است توجه نموده وطن را
که پیشتر از همه اصول نامه ها انجمن
تحقیق ترتیب و بمجلس حاضر کرده
است در مجلس عمومی تحت مذاکره و
تدقیق است .
معاهده بيطرفي وعدم تجاوز دولتين
افغانستان و شوروی که قبلاً ذریعه وزارت
خارجه ترتیب و بمجلس شورای پیشنهاد
شده بود بعد از تدقیق در جلسه مورخه
30 اسد 1310 تصویب گردید .
تا بحدي كه ممكن است از احتیاج غير
وار هانیم .
این نمیشود مگر به وقتي که دستها یک
شوند ، همه متحد آبطرف یک هدف معین
براه افتیم ، رفع احتیاجات وطن را بدوش
همدیگر تقسیم کنیم چه در حیات جامعه
هیچیک فرد نمي تواند بدون معاونت برهم
نوع اموار حیات انکند - با دست بزارع
بترقي زراعت ، صنعت کار بترقي و ترويج
صنعت تاجر بترقي تجارت ، مامور بتأمين
امن ورفاه عامه علي هذا هر دسته بايفاي
فریضة مخصوصة خود متوجه بوده ترقي
واعتلاي وطن را عزم وتصميم كنيم .
ولي اگر زارع زراعت با يله اهميت
دانسته بمشغله ديگري ميل ميكند ، يا صنعت
کار صنعت را مهم ندانسته بکار ديگري
مداخله مي نمايد ويا يك عسکر فريضه
خودش را گذاشته به تجارت وسیاست
حرف میزنند شیرازه حیات جامعه
از هم گسسته ، اقتصاد ملیه از بین رفته
زمینه سقوط لا سمح الله مهیا میگردد
(در متن قال) از شیر حمله خوش بود
واز غزال رم :
حاضرین کرام ! باید بدانیم ملل
سائره دنیا از ما خيلي بجلو رفته اند
راه مقصود ما هم كه خيلي دور است بس
اگر همه متحدانه دسته در داخل
دائره فريضه مخصوصة خود شب و روز
زحمت نكشيده اين راه را طي نمي نمائيم


صفحه ١٢
شماره ١٧
مجلد پنجم

به پس مانده ترین آنها هم رسیده نمی توانیم بعبارت دیگر عرض کنم فرصت رسیدن بمقصد بدرجه کم و موقع بدرجه نازک است که اگر يك دقیقه خود را بدون ایفای فریضه مخصوصه خود ( بکار دیگری صرف میکنیم و یا بخیال امتحان و اصلاح بکاری که نه سعادت دین در ان منظور است و نه خیر دنیا در ان متصور) تلف می نمائیم يك سال از عمر خود را ضائع کرده خواهیم بود چه این جور امتحانات بسیار شد و نتیجه جز خساره نبخشید .
این موقع برای ترقی و اعتلای وطن عزیز مان يك موقع خیلی مساعد است و بخیال عاجزانه بهتر از این موقع نمی شود پیدا کرد پس بایست از آن استفاده نمود تا نشود این موقع مساعد درخشان را نیز مانند سابق از دست داده خدای نخواسته نزد خویش و بیگانه ، دوست و دشمن خجالت زده شرمنده گردیم .
این بود عرض عاجزانه که بحضور حضرات محترم نمودم در خاتمه دعا میکنم الهی و جود مسعود این پادشاه محبوب القلوب ما را با برادران با ناموس وغیرت شان که حامی استقلال و بینی خواه حقه افغانستان اند در حفظ و حمایه خود نگهدارد – الهی ما همه را توفیقات بخش تا بر حسب رضای تو ارشادات و هدایات این شاه دین دار حق پرست وطنخواه را تعقیب پیروی کرده وطن را بآن اعتلا و ترقی که خاصه يك مملكت اسلامی است نایل سازیم – الهی ارواح پاك

اشخاصی را که در راه رضای تو بغرض حصول استقلال و سعادت وطن بدرود حیات گفته اند غریق رحمانی کران خود گردان آمین .

در نمایش جشن

مؤلفين ومترجمينكه کتاب هاي ذیل را براي نمایش تاليف وترجمه جشن سال ١٣ استقلال بوزارت تجارت تقديم واز طرف وزارت معارف حائز انعام نمرات ذیل گردیدند.
١ : - تاریخ عمومی قرون اولی تالیف عبدالظاهر خان فارغ التحصیل – درجه اول
٢ : - مشاهير علمي وادبي كابل وبد خشان تاليف عبد الحكيم خان رستاقي معلم مكتب استقلال – درجه اول
٣ : - كيمياي معدني ترجمه محمد امير خان متعلم اعدادیه ٢ امانيه – درجه اول
٤ : - كيمياي عضوي تاليف عبد الرحمن خان متعلم مكتب حبيبيه درجه اول .
٥ : - هيئت ، ترجمه عبد الغفور خان متعلم مكتب امانيه – درجه ٢
٦ : - ميترو لوژي تاليف حبيب الله خان فارغ التحصيل مكتب حبيبيه درجه ؟ ؟ ؟
٧ : - لغات فارسي والماني تا ليف محمد عظيم خان معلم – درجه ٣

٨ : - انقلاب افغا نستان ترجمه سید قاسم خان درجه ٢ .
٩ : - لغات فارسي وروسي وانگليسي ترجمه غلام سرورخان تلگرافي – درجه ٢
١٠ : - فريك تالیف خان آقا خان معدن شناس – درجه ٣
١١ : - نقشه مر شمه تشریح انسان مرتسمه محمد اسلم خان متعلم مكتب درجه
١٢ : - ترجمه تركي در فارسي ترجمه محمد ناصر خان درجه اول .
اسمای ارباب پیشه ونوع صنعت وصنایع ودرجه آن که برای نمایش جشن سال ١٣ استقلال در نمایشات صنعت وحرفت تقدیم و حائز انعامات درجه های ذیل گردیده اند :

سراجي :
١ : - قبضه حاجي عبد الحكيم خان قند هاری درجه اول
٢ : - بکس قاقي خلیفه صفدر خان درجه ٢
٣ : - بكس كلان کاغذی در جه ٣

كشميره هاي پشمي :
١ : - محمد یعقوب خان در جه اول
٢ : - غلام محي الدین خان درجه ٢
٣ : - خیر محمد خان در جه ٣
٤ - - حاجي فقير محمد خان در جه ٣

تكه هاي نخي :
١ : - فابريكه درجه اول


صفحه ۱۱
(شماره ۷)
جلد پنجم

۲ : — مراد الله خان درجه ۲
۳ : — غلام محی الدین خان پغمانی درجه ۳

تکه بافت ابريشمي
۱ : — محمد علی خان درجه اول
۲ : — محمد جانخان درجه ۲
۳ : — محمد صفرخان درجه ۲

عطرنجي
۱ : — میر محمد ابراهیم خان در جه اول
۲ : — سید احمد خان درجه ۲
۱ : — محمد علی خان درجه اول

ابريشم دوزي
۲ : — خامک دوزی حاجی عبد الحکیم
خان قند های درجه ۲
۳ : — بريده دوزي والده عبد الرحمن
خان دوجه ۳

گلا باتون دوزي
۱ : — حاجی عبد الحکیم خان درجه اول
خدای نظر خان درجه ۲

حكاكي
۱ : — شاه سعید خان درجه اول
۲ : — عبد الخالق خان درجه ۳
۳ : — نور الدین خان درجه ۲
۴ : — حیدر خان درجه ۳

گل سازي
۱ : — غلام جیلانی خان درجه اول
۲ : — شاه بابا خان در جه ۳

توکاري
۱ : — باغبان باشی دار الا مان درجه اول
۲ : — اقسام گل ها باغبان باشی باغ ارک
درجه اول
۳ : — اقسام تخم های گل دار الامان
در جه اول

لوازم تعليم
۱ : — تخته سلیت و ميرو ساخت عبد الجبار
خان رنگمال درجه اول
۲ : — بعضی مجسمه ها از عبد الغفور خان
درجه ۲
۳ : — ميوه مصنوعی و مجسمه استاد
محمد حكيم در جه ۲

بوت دوزي
۱ : — خیر محمدخان بوت دوز درجه اول
۲ : — از مونيه محمد اعظم خان در جه اول
۱ : — ملبوس بافت کرشنال فابریکه پنیاتی
باقی ررجه اول
۲ : — تخفتایی بچه های فابریکه پنیاتی
باقی درجه اول

نجاري
۱ : — فابریکه نجاری در جه اول
۲ : — نجاری ار چه صوفی تاج محمد خان
درجه ۲
۱ : — فابریکه صابون سازی درجه اول

آهن گري
۱ : — فابریکه حربی در جه اول
۲ : — چوب شکاری برچه دار عبد الغفور
خان درجه ۲
— : — چوب دست درجه ۲

زر گري
۱ : — بن و اشپلاق درجه ۲

مسگري
۱ : — دیگ بخار محمدا سحق خان درجه اول
۲ : — صراحی رجب علیخان درجه ۲
— : — آفتابه لگن غلام غوث خان درجه ۳

سنگ تراشي
۱ : — پیرمحمد خان کابلی و حاجی عبد الحكيم
خان قندهاری هر دو درجه اول
۲ : — عبد الشكور خان درجه ۲
— : — محمد جانخان درجه سوم
اگرچه عبد الشكور خال درجه اول است
ولی چون ملازم حکومت بوده و یکبار
خانه کار میکند بناء برای تشويق رغبتی
پیر محمد خان درجه اول گرفته شد .

عطريات و رنگ
۱ : — عطريات محمد عمر خان درجه اول
۲ : — رانگ اودين صالح محمد خان درجه ۲
— : — ورنس صالح محمد خان درجه ۲
— : — محمد سرور خان رنگمال و علیجان
خان پرکار درجه ۲

كاشي سازي
۱ : — سلیتر ساخت عبد الله خان درجه اول
۲ : — سید محمد خان کاشی ساز درجه ۲


صحیفه ۱۵
(شماره ۱۷ )
مجلد پنجم

فکاهیات

بعقیده من فکاهیات زینت نشریات است و بزرگترین وسیله جلب نظر اهل سواد بمطبوعات .
نگارنده که میخواهد دريك محيط ناشر افکار مفيده گرديده واسباب بیداری غفلت زده گان واقع شود باید پیشتر از همه در روحیات مردم غور ودقتی ورزیده نگارشاتش باکشش ذوقی خواننده گان فكر ورفتی بنماید .
از ما مردم باصطلاح يك سر است مثل : چپ و چپم یکدفعه که بگفتن و چنه زدن سر گرفتیم اگر يك بول مدهند بحرف میآئیم بصد روپیه هم که ما را تطمیع کنند حواموش نمی شوم مگر خربزه هنگ بزند که از راندن غول و چنه طرف مصرف کردیم هر گاه سر نوشتن گرفتیم کوشش اول ما پر کردن ستون و تعدد شماره و صفحات است که مثنوی هفتاد من کاغذ شود تا کرکت های سر خواننده بصدا نیاید از سر کل او دست بردار نخواهیم شد .
اگرچه ما در جریده انیس این نزاکت ها را تا اندازه توان مراعات کرده و میخواهیم بزور والتماس در عده خوانندگان بیفزائیم مثلا وقتاً زنده باشند يك ساعت انیس از جویا تعریف نموده و دو ساعت جویا از مزایای انیس پف کرده یکمقداری فیروز ولطایف از علم وفن دم زده ودو مقدار آن اعظمی از فضل و ادب سرائیده اسلام جان ما یکدو ناخنی بتارو چه نواخته . طرزی هم یکدو صفحه از ما دام ساخته ظاهر خواهد ساخت .
( غبار ) ما را هم خدا جور کند واز پرستیاری جگر گوشه بیمارش فراغت دهد آینده مارا بتنها نخواهد گذاشت باز اگر مه پیشانی ناز خوانندگان گرام ومشتر كين ذوالاحترام نظر کنیم یکدو جملکی خفه گی دیده خواهد شد که بایستی بسر انگشت فکاهیات فت فتکشان داد تا به دوسه لب خنده دندان نمائی رفع خفه گی کنند القصه از کروپاهی سخن و درازی کرباس شیرینی قند وتلخی تمباکو وجان کندن . . بادی کرده و برویم سر مطلب غرض فکاهیات يك چيز لازمی است و اینقدر شاخ و برگ هم که باو میدهم که همه کس او را يك ساعت تیری دانسته مانند دوازهم دار بسوی خود نمیکشند و چنه و پهلو های سیاسی باو ندهند برای اولین بار تا دیگران خوشنود شوند باید از خود برانیم در اول ورود کابل شر و شور گویا وجویا وصبا چه بود که فضایلی نسبتی ما وا نیس تازه گی دارد من میگفتم که خودم شوخ هستم و با مردم همیشه بشوخی ها سرو کار دارم ولی انیس ( محیی الدین خان ) يك دو دوکانی از من بالاتر باز کرده برای آنکه من در آینده مدیر جریده انیس معرفی شده ام و باید در هر در و در وازه که او راه دارد منسهم راه و پائی پیدا کنم گشته گشته از لگ افتادم در هر جا میرویم صحبت از انیس است وخوشنیاتر اینکه وقت مزاح وشوخی نام مدیر انیس را یاد وطرف خطاب قرار میدهند
بهر تقدیر میخواهم خواهش کنم از رفیقان که مرا سرور بگوئید باز می بینم در وطن ما چیزی که بسیار است و خدا زیاد کند اسمای سرور است نه بابا گذشتم جویا بگوئید جویا سرور جویا ولی نه مانند آقای گویا که يك جان وخانی هم بخود اضافه میکنند به من تنها سرور جویا بگوئید خوشترم مدیر نو انیس باد شوم هم بد نیست باز مختارید اما برای امتیاز وشناختن بعضی سرور ها مجبورم هان تو نه را که از گویا گرفته ام منتظر سازم تا در آینده ذریعه امتیاز سرور ها باشد : سرور عينك ، سرور سياه سرور قوله سرور سرخه، سرور نصواری ، سرور لب چاك ، سرور


شماره ۱۷
جلد پنجم

لنگری – سرور حسن باز ، سرور | بويا ، سرور گويا ، سرور جويا | همین عده سرورن است آینده
بد خشی ، سرور صبا ، سرور | فعلا احصائيه موجوده فكا هیات ما مظهر | تکمیل خواهد شد .

تا تمام نشده در خرید آن عجله کنید

هموطنان با سواد وعلاقه مندان وطن عزیز مخصوصاً آنها ئیکه روح حس س وذ ق کنجکاوی
شان همیشه خوهشدار است در اطراف قضایای اغتشاش گذشته در هر گوشه و کنار تدقیق داشته
واز صغار و كبار بخواهد خوب وزشت حوادث آن را بشنود مژده میدهیم که کتاب ( بحران و نجات )
از طبع خارج و در مواضع معینی که در ذیل نشان داده میشود بمعرض فروش گذاشته شده .
این کتاب در اسلوب نگارش بعبارات خیلی ساده وعام فهم و در طرز طبع بخطوط بسیار خوانا
وگرا ور های مصفا بنضریت ۳۰۰ صفحه ترتیب یافته و حاويتماماً واقعات مهمه غتشاش ۱۳۰۷ – و
١٣٠٨ میباشد که خواننده اگر در زمان های اغتشاش بکلی خارج از وطن و يا در يك گوشه دور
دست داخلی بسر برده باشد پس از مطالعه این کتاب مانند يك فردی که از اول تا اخر جريا نات
انقلاب را بچشم خود دیده باشد بصیر و خبیر گردیده وقضایای وارده را میتواند از روی بصارت
پیش خود محا کمه کند مطالب بحران و نجات بسعی و اهتمام محى الدين خان موسس وصاحب
امتیاز انیس تدوین شده و بقلم خود آن ها نگارش یافته اکثر واقعات را بچشم خود دیده
و برخی دیگر را هم از منابع موثق بدست آورده فقط نظر بمعنویات کتاب ومقامات نویسنده آن
قویا ً گفته میتوانیم بحران ونجات يك مجموعه نفیسی است که تا کنون از نشریات انیس کتابی
باین زیبائی بیرون نیامده بلکه در توا ریخ مر شه وطن کمتر نظیر دارد فقط از روی رواداری با آقایان
نیکه مایلند کتابخانه یشان نواقصی نداشته از اغتشاش تاریخی افغا نستان یاد داشت های خوبی
داشته باشند پیشنهاد میکنم که تا تمام نشده در خريد کتاب بحران ونجات عجله نمایند .
در مرکز
محل فروش آن : اداره انیس
دکان عبد الاحدخان : واقع بازار کتاب فروشی
دکان عبد الصمد خان : واقع لب دریا
دكان عبد الطاهر خان : مقابل ریاست بلدیه
دکان محمد عمر وثیقه فروش : عقب فابریکه نساجی
در اطراف ولایات : بتوسط اداره های جراید و یا سر راست بذریعه
مخابره به اداره انیس بشر طیکه پول آن پیشتر رسیده عوض و معا ومنه فرستاده شود – قیمت ( ١٠ ) افغانی
برای مشتر کین محترم انیس ( ۸ ) افغانی


[BLANK PAGE]


انیس
جریده ملی

قیمت اشتراک

در افغانستان ۱۲ افغانی
محصول پوسته اطراف و ولایات داخله ۲ "
طلبه معارف ۷ "
در ممالک خارجه ۲۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراک که بتوسط خزائن دولت فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد

(مطبعه انیس)


شماره ۱۸ مجلد ۵

اشتراك سالانه ۱۲ افغانی
محصول پوسته ۲ «
خارجه ۲۰ شلینگ

اداره: کابل جادهٔ ارک
مؤسس وصاحب امتياز: محيي الدين
مدیر و نگارنده: [signature?]

۲ شنبه ۲۴ سنبله ۱۳۱۰ تاسیس ۱۳۰۶ ۱ جمادي الاول ۱۳۰۵

وحدت افکار و یگانگی در عمل
یکی از بزرگترین مشکلاتی که در برابر اقوام مدنیت خواه دنیا عرض اندام کرده شقاق و نفاق است و این بمریضی مسری میماند که اگر یکمرتبه در تن و بدن اجتماع راه یافت بسرعت سیری همه را تحت تاثیر می آورد.

در زیر لاس استیلای قاهره بدون شبهه اگر عده معدود افراد صالح هم در يك جامعه شبیه بعضی اعضای سالم در تن و بدنی وجود داشته باشد بمرور از کار مانده و فالج می شوند.

برای جلوگیری ازین مفاسد تنها اتحاد فکری و یگانگی عملی قوام میتتواند چاره جوئی کرده وضامن سعادت بشری واقع گردد.

از وقتیکه موضوع نشریات در عالم وظایف مهمه هدایات نوعی و اشباهات عمومی را عهده دار کشته است هیچ فردی قدرت آن را ندارد اعداد مقالاتی را که سر لوحه اتحاد و اتفاق معنون آمده بشمار آرد، ولو مؤسسات انطباعیه ما که تا کنون بسی محدود و انگشت نما گفته می شود با ز بحساب آوردن اینکونه موضوعات را چه از جنبه های عقلی و فاسفی و چه از نقاید اجتماعی شخصی در نگارش آمده از شکلات مدیم التصور شمرده خواهد شد.

چون آهنگ و لهجه اختلات دارد و حوادث نفاق و شقاق در هر زمانی بمقتضیات آن تغیر رنگ می پذیرد باز به نسبت اتحاد و اتفاق جای حرف باقی و از تاثیر خالی نیست قول ادبا:

یکعمر میتوان سخن ز زلف یار گفت
در قید آن مباش که مضمون نمانده است

شاید دعوت بسوی وحدت زبان عصری و تغیر آهنگی اثر آتش بیشتر باشد.

اگريك نگاه چقری بسوی موجودات زنده بیان بدون استثنای توانا و ناتوان به بینیم هريك طرز خصوصی از جزعائيكه بآن پایه ی طاهری و باطنی یا روحی ومعنوی دارند بعلایم و اشارات خاصه خود ها طرفداری کرده و در علایق خود به نسبت زمان ومكان تا اندازه امکان اظهار دلبستگی میدارند.

همچنان اگر دایره سخن را کوتاه تر بگیریم، افراد انسان نیز از عالی ودانی و عالم وبی علم بی سواد وبا سواد هريك بنوعی از مربوطات زنده گانی واحتياجات مدنی خود شان علاقه مندی ظاهر ساخته ودر تحت تاثیرات انس والفت یا عشق محبت ، وطنيت ومليت با تمام آنکه موقعیت ورفاه معیشت خود را حرمت میکنند.

مثلاً اگر از يك فرد بی سوادی کسی به پرسد:
ملت و وطن تو خوب است یا بد؟

بدون توقف و تاخیر فکر میگوید خوب!

همینطور هر گاه از عالم و دانشمندی همین سوال بشود در جواب نه تنها خوب میگوید که یکسلسله دلایل وبراهین هم بخوبی آن اقامه خواهد نمود بر عکس هر دوی این طبقه اگر اشخاصیرا بر خلاف وطن وملت خود به بینند و یا لف ظیرا برضد نوامیس روحی خود شان بشنوند همه بر آشفته شده وسخت دفاع خواهند کرد.

این مسایل بکلی ثابت میکند که همه


صفحه ۲
( شماره ۱۸ )
مجلد پنجم

طرف يك نقطه مقصود و معلوم روا نند
و همه هم متحد القول و العقیده با شند
و در صورت این اتحاد و اتفاق هم باید
بطور حتم سیر ترقی را باخر رسانیده
هیچ موانعی در پیش راه خویش
نه بینند .

اینجا ممکن است بعضی ها بپرسند
که چه باعث و کدام علت اینگونه اقوام
متحد را با اینهمه املی قویه از راه صحن
پرت کرده و از ترقیات متصوره عقب
می افگند ، بلی گفته میتوانم اشکالات
بزرگی در پیش روی سد شده که
اولتر آن عدم تعمیم معارف و سواد عامه
است که تا هر دم از جنبه های علمی
و عرفانی بی خبر و شر خود آگهی
تیا بند به پیدا کردن راه
صحیح ترقی قادر نخواهند شد
چنانچه اثباتیکه در ین خصوص بکند و
قسمی از ما پیشتر بر داشته اند باین حقایق
معترف و هر وقتی که به نسبت اصلاحات
امور اجتماعی خود صدا های حسرت و
افسوس را بلند می کنند و نا امیدی
خویش را محسوس میشوند دلیل بزرگ
شان اینست : که اهل علم کم ، جاهلان
زحد بیش اند
وقتا خوب فکر کنیم این صدا ها اگر
از حنجره مایوسی ها بیرون آید موزون
تر و مناسباتش بحال ما بیشتر است در مر
تبه دوم قلت رجال کار صادق و فعال که
منبع آنهم بسته برواج بازار معارف
و تعدد آن مربوط مسایل اولی است از
آنهم گذشته باز صمیمیت و فداکاری
افراد بر جسته ملت است که بایستی منافع
اجتماعی را مقدم بر منافع شخصی و فردی
قرار داده در خدمت بوطن و مملکت
از غرض نفسی و خصوصیات صرف
نظر کنم و بر اینها در فروعات هم
مشکلات بسیاری است که هر کدام
مفالات جداگانه لازم دارد فعلاً موضوع
بحث ما اتحاد افکار و یکانگی در
عمل است که چرا ما به ظواهر در
احساسات نافعه که اسرار ترقی گفته
شود مشارکت داریم و در بدست آوردن
وسایل مبرده و از رسیدن بمقامات متعالی
محروم هستیم.
اول آنکه قسمت عمده ما فقط ظاهر
مقصد را بچشم دیده و آنچه آتی میشنوند
هم میگویند و هم میخواهند فهمیده و نا
فهمیده اگر هيچ يك نوع مفاد صححی
حاصل نشود هم افکار خودرا در ورطه
عمل آرند و این طبقه از مسایل باطنی
یا شنجش های فکری بکلی عجز دارند
قسمت محدود دیگری که صاحب فکری
و قريحة بوده و دارای قواء عقلائی و
روحانی هستند و میتوانند در اطراف مسایل
دقتی بنمایند ، از نام عمل می هرا سند تا
چه رسد انیکه شامل معالی آن شده و
خطرات آنرا تصور کنند .
در طبقات عديده اولی ممکن است
اتحاد را بقوای حقیقی ( نه بمعنی حقیقی آن )
شناخت .
ولی چسود که این اتحاد به تمام ها ضامن
سعادت شده نمیتواند وام طبقه دوم
نه تنها عدم تعلقات شان به تطبقات فکری
وعمل برای ما اشکال تراشی مینماید که
سنجش های آنها عينأ وارد تولید
نفاق میکند چه افکار در فراد متفاوت
است و هر یکی بمقیاس معلومات خود
که زائید. تعلیم وتر بیه او ست فکر
میکنند .
یکی میگوید وطن را باید از راه علم
وتر بیه باید مترقی ساخت دیگری
می سراید خیر ترقی وطن بسته به ترویج
فنون وصنایع است ، گروهی بر آنند
که این هر دو قواه را باید متحد بکار
اندازیم و طبقاتی بر آنند که نه این
ونه آن فقط همین قواه مو جوده میتواند
بمعاونت صميميت وفدا کاری در راه
تعالی وطن خدمت کنند و بیشتر ازین
تصفیات علمی و صنعتی لا زم نیست
ما کار میکنیم و فقط عقيده کامل وایمان
صادق لا زم است و انشاء الله لطف
خداوند با ما كمك خواهد کرد
و باز در کار هم جمعی عقیده دارند که
اگر در طرف یکمیل شود ما باید در
اقطار بینند گان د نیا مترقی نشان داده شویم
وعده درین ثابت قدم هستند که هر گاه
ده سال هم در زحمت ما افزوده و از عمر
ما کاسته شود ما باید اساساً ترقی کنم
از خوف تنزل و سیر قهقرای آینده
مطمئن با شیم .
اینهمه افکار دور و نزديك وسنجشهای


(شماره ۱۸)
مجلد پنجم

سطحی و عمیق اسبابی روی کار می آورد
که یکی بمطالب دیگری نرسیده ، بفکر
ورای دیگری قانع نمیشود ،
تا این تصادم افکار رفته رفته ما را از
کار باز ماند آنوقت در جامعه زمرمـــه
های نا رضائیت ها شروع و حس تنفر بین
حکومت و ملت آغاز شود ،
از آنجا که ما الحمد الله تعالی مسلمان
هستیم اولاً بایستی از خداوند متعال
با ایمان کامل و عقیده صادق استمداد
کرده و بعد از آن با يك قلبی سر شار از
عشق ملی و وطن شروع بکار کنیم از
تجربیات گذشته فکری برای آینده
کنیم نه بسیار تند و نه خیلی هم کند
چنان راهی پیش بگیریم که راه روان
رفته و بمنزل مقصود رسیده اند
( خير الامور اوسطها )
در تحت لوای این قاید معظم ما يك
مسلك صلح پسندانه و امنیت خواهانه
اختیار و با و حدت فکری و عقیده آمال
ترقی خواهانه خود ما بورطه عمل بگذاریم
چه اگر افکار متحد نگشت گویا قواء
و توانائی در ما موجود نخواهد ماند که
بتوانیم خود را بمنزل مقصود برسانیم
و یا در مبارزه حیاتی غلبه کنیم در یکی
از قصص تاریخ خواندم یکوقتی پادشاهی
معنی و مفاد اتفاق و وحدت را میخواسته
است بملت خود بفهمانیده و دلایل عام
فهمی بیاورد ، برای اثبات کلام خود
چند عدد غنچه و شاخه درختی را نزد
خود گذاشته صحبت میکرد تا يك نفر از
جماعت مخاطب خود را پیش خواسته و
از اکومستر ـ پون یا داس

بحران بیکاری
در اروپا
(۲)
المان
در المان عدد بیکاران ، بصوت
محیر العقول روبه ازدیاد نهاده است :
در فروری ۱۹۳۱ از جمله ٦٤ میلیون
اهالی تعداد بیکاران را به ۵ ملیون تخمین
کرده اند و ۱۷ ملیون کارگر داخل
تامین ضد بیکاری می باشند ، از این رو
میتوان قیاس نمود که این مملکت با چه
سختی و مشکلات فوق الطاقه متحمل این
یکی از آن غنچه یا شاخه را باو داده و امر
داد بشکند ، او هم بيك تاب دادن دست
او را خورد و زیر کرد دفعه ثانی دو تا
از ان شاخه ها را بهم یکجا کرده داد
تا باز بشکند این مرتبه شکننده بسیار
زور آورد تا شکست ولی در دفعه ثالث
و رابع که سه دانه و چهار دانه بایستی
پهلوی هم باشند صاحب استحکام گردیده
و شکست آن از قوه های جزوی بشری
ساخته نبود ، غرض ، هنگامیکه
متحد الفكر و العقيده گشتیم و همینطور
هم افکار متحده را متفقاً عملی ساختیم
دیگر شکست نصیب ما نخواهد بود .
آنوقت یقین کامل است که بنیاد نفاق
و شقاق را منهدم و پرچم نصرت و ترقی
را بر فراز عمران افغانستان با استحکام
تزلزل نا پذیری خواهیم بر افراشت .

بحران بی نظیر گردیده است .
مصرف وجه تامین ضد بیکاری از روی
متن کارگر تهیه دیده شده است . محض
کار گری که فی هفته ٦٠ مارك میگیرد
مستحق ٢٥ فیصد و فی هفته ٤٠ مارك
۲۰ فیصد ۱۰ الی ١٤ مارك في هفته
مستحق ٧٥ فیصد حق الزحمه خود میباشند
علاوتاً برای اشخاص عایله دار که اجرت
آنها زیاد باشد الی ٦٠ فیصد بطور
فوق العاده می پردازند و اگر تنخواه آنها
از في هفته ١٤ مارك كمتر باشد ، ٨٠
فی صد علاوتاً تادیه می نمایند .
اطریش
با اینکه تعداد نفوس اطریش از ۷ ملیون
کمتر است ، در فروری گذشته تعداد
بیکاران آنجا را به ( ٣٤٥٠٠٠ ( نفر
قید کرده اند .
گمان میرود که پرداخت وجه تأ مین
ضد بیکاری در اطریش قطع کرده شود
چه تعداد بیکاران يوماً فيوماً رو به زیاد
نهاده و از حدود احصائیه های رسمی
تجاوز کرده است .
بس یقین است که حکومت ، از قاق
دادن بیکاران که حاصل و عائدی ندارند
لیکن بعد دیگر افلاس کرده میروند .
امريك
در آمریکا هم وضعیت چندان خوب نیست
ممالك متحده آمریکا تعداد بیکاران خود را
به ٦ ملیون حدس میزنند . قانون تأمین
ضد بیکاری در انجا وجود ندارد.
در أمريك ادارات بلدي جمعیت هاي


و میگویند که بارتفاع بیست و چار میل
از سطح بحر واصل شده بود و همچنان
بالون المانی از نزدیکی کوه های شهر
هامبورک در ماه سپتامبر گذشته پرواز
کرد. و بارتفاع بیست و دو میل واصل
شد از این بالون پر و فیسر پیکار کرده
بلند تر در هوا رفته میباشند ، ولی هر
دوی این بالون ها تنها در هوا پرواز
کرده و هیچ مخلوق زنده داخل آن نبود
و تا مروز هیچ انسانی موفق نشده
است که باین ارتفاع واصل شود و
همچنان علم هم تا بحال کامیاب نشده است که
غلاظت وار تفاع هوا ئیکه بر کرۀ زمین
محیط است تعین نماید ، ولی درین شکی
نیست که لطافت هوا هر قدریکه ز امین
بلند شد برویم زیاد تر شده وهوا ئیکه
بر کره زمین احاطه دارد دارای يك
حدودی است که بعد از ان حدود هوا
تمام شده وفراغ میباشد وحدود آن
تا هنوز شناخته نشده است و بعض از
علما گمان میکنند که اتهم علو ازيك
مادۀ مضی هوا است ولی از روی علم
وجود آن تا حال ثابت نشده است
سر جیمس جينز كه از مشهور ترین
علمای عصر حاضر است میگوید که هوای
محیط بر کرۀ زمین در ارتفاع ۸ هزار
و یکصد کیلومتر بحدی لطیف می شود
كه يك سانتی متر مکعب آن دارای
قریباً سه صد هزار دقیقه و دقایق
ماده میباشد واين يك كميت قليلى نسبت
به عداد دقایق هوائیکه بر کره زمین
محیط است میباشد. زیرا هوائیکه بر

شماره ۱۸

بلند ترین ارتفاعی که انسان
در هوا واصل شده است
تجربه پرو فیسر پیکار

پروفیسر پیکار بوسیله بالون پرواز
کرده و بار تفاع ١٥٤٥٨ یاده میل و اصل
شد ، بامعیتش معاون او پروفيسر كيفر
بوده و اگر مقدار کافی او کسي ژن
همرای شان نمی بود نزديك بهلاكت
رسیده بودند ، و بعد از اینکه در
چندین ساعت مثل پرکاهی در مقابل
طوفان باد پرواز کردند بزمین سالم
عودت کرده و درین مقاله شرح
این مسافرت خطر ناک شان میباشد .
پروفيسر او كست پيكار عا لم معروف
سويسی و پروفيسر عالم طبیعیات در دار
الفنون بر و كسل ، اخیراً يك بروزی
داخل يك كره آلو مینایوم که از هر
طرف مسدود بوده و بيك بالون بزرگی
آویخته بود نموده و به از تفاع ١٥٤٥٨
فوت یا ده میل در هوا واصل شد و این
بلند ترین ارتفاعی است که تا حال انسان
در هوا واصل شده است . هر چند بعض
بالون های دیگر مثل بالو نیکه در سنه
۱۹۱۳ از سواحل کرینلند پرواز کرده

صفحه ٤

خصوص ، امدادند تا حتي المقدور سعي كوشند
و براي تقسيم نمودن ارزاق براي بيكاران
جمعیت ها تشکیل نموده اند . کار گران
بيكار يكي دنبال ديگر ایستاده منتظر نوبت
خود میباشند ، درین قطار به خودشان ( بپرید
لاین ) (قطارنان ) می گویند .
علل و اسباب بحران :
البته علل واسباب اين چنين يك بحران
متعدد میباشد ، چنانچه یکی متخصصین المان
علل و اسباب این بحران را تا ٢٤٠ حساب
نموده است .
بدون اینکه دور برویم ، مي بينيم ،
بعض حوادث ، از قبیل واقعات ما بعد
عمومي عدم توازن اقتصادي دنيا ، تزلزل
پول ، از پيش اعتبار انتاج عموم، این
مرض افزوده است .
مسئله عجیب و غریب اینست که و فور
حاصلات عامل مبهم این بحران بشمار
میرود ! ثروت زیاد ، دنیا را به ضرت
می کشاند .
آیا مسأله گندم يكي از عوامل اين
بحران شمرده می شود ؟ موقعیکه او رو پا
با هم جنگید ، بعض از دول بغرض
تلافي قحطی ، اراضی جدیدی را تحت
زراعت در آوردند و هنوز هم دوام
مید هد .
چنانچه ممالك متحده امريك که در
۱۹۱۷ ، نوزده ملیون و شصت هزار
( بقیه در صفحه ۸ )


http://hdl.handle.net/2333.1/b2rbp022 Image 343 of 896

صفحه ۵
(شماره ۱۸)
جلد یم

زمین احاطه دارد دارای ۹ که طرف
چپ آن نوزده صفر گذاشته شود
سانتی متر مکعب دقایق هوا و درین
هم شکی نیست که درین قول مخالفتى
نسبت به آرای علمی قدیم میباشد
و کتب مدرسی هم بما چنین میفهمانند
که هوای محیط بر کره ارض بعد از
ارتفاع صد میلی تمام شده و پس از
آن فراغ تا می است که هیچ چیزی
در آن نمیباشد .

طبقات هوا

علما هوا را به دو طبقه تقسیم کرده اند:
طبقه اولی که بزمین واصل است
(ترو پو سیفر) یا طبقه سفلی و ثانی را
(سترا تو سیفر) یا طبقه علیا مینامند .

امتیازی که طبقه سفلی نسبت به علیا
دارد اینست که درجه حرارت در آن
هر قدر یکه بیشتر صعود نمائیم همانقدر
به تدریج نزول مینماید و نزول هم از
روی مقیاس فهر نهایث در هر هزار قدم
ارتفاع سه در جه میباشد اما درجه
حرارت در طبقه ثانی یا علیا ثابت
ولا تغیر است .

چیزی که بیشتر قابل ذکر میباشد
اینست که حد فاصل بین این دو طبقه
(که در حقیقت قاعده طبقه علیا میباشد)
از قطبین کرده در خط استوا ارتفاعش
بیشتر است یعنی پنجاه هزار قدم از اولی
و بیست هزار قدم از دومین ارتفاع دارد
و بهمین علت هوای طبقه علیا از قطبین

کرده در بالای خط استوا سرد تر است
چنانچه در بالای بلاد موسوم به
(باتا و یا) خیلی سرد میباشد و متوسط
برودت آن از روی مقیاس فهر نهایث
٩٣ درجه تحت الصفر است .

اما طبقه علیا (ستراتوسیفر) چنانکه
پیشتر گفتیم درجه هوای آن ثابت بوده
و در حقیقت از هواییکه بالای سطح
زمین است اختلاف زیاد ندارد ، و این
طبقه از طبقات دیگر مرکب است که دقیق
تر از خودش بوده و بالتمام عدد آن معلوم
نمی شود (طوریکه گمان می شود باید
سه باشد که ازین طبقات موجه های برقی
بی سیم (رادیو) عبور نموده و این
موجه ها در فضا قطعاً ثبت نشده و دو
مرتبه بکره زمین عودت مینماید . که
درینجا مجال شرح موجه های برقی بیسیم
و کیفیت سیر آن نیست و فقط اینقدر بیان
میدهیم که برای وقوف باسرار آن و محض
و تدقیق آن یکی از عدل بود که پروفیسیر
پیکار و رفیقش را به صعود در طبقه ستر تو
سفیر و در خطر انداختن حیات شان
وا دار ساخت .

ترجمه از عربی (لطفی)

خبرهای فنون و اختراع

بشارت صاحبان اتومبیل

اختراع جدیدی که مصرف بنزین
را به يك ربع ونصف فعلی کم میکند
يك نفر آمریکائی (واتر كر تيتاوف) نام
يك آلت کوچکی را که (فوکس) نامیده
میشود تازه گی اختراع کرده است که
نه تنها در اتو مبيل مخصوصی بکار برده
خواهد شد بلکه در هر ماشینی که بوسیلهٔ
بنزین کار میکند استعمالش ممکن بوده
و از برای صرفه جوئی در استعمال بنزین
بسیار مفید و بر منفعت میباشد زیرا بوسیلهٔ
سوار کردن آلت مزبور بهر ماشین میتوان
باندازه ربع مقدار از مصرف اصلی بنزین
صرفه جوئی نموده مخصوصاً در ماشینهای
قوی دو شورلت صرفه و کم خرجی بنزین
را به ۵۰ در صد نیز میرساند .

این مخترع در ابتدا اختراع خود را
بر این پایه ونظریه قرار داده و انجام داده
است که از وارد شدن بخار آب (را
دیو تور ها) به داخل ماشین میتوان
يك ماده بدست آورد که در اثر پیدا
شدن آن قوت حرکت ماشین دو برابر و
مضاعف گردیده و بدینوسیله در مقابل


( شماره ۱۸ )
( مجلد پنجم )
احداث شدن این قوه مصرف بنزین هم
بهمان اندازه کمتر میگردد
امروزه این اختراع تازه خیلی مختصر
بوده است مخصوصاً در دوائر کار خانجات
ماشین سازيها فوق العاده مورد توجه و
جالب اهمیت واقع شده است که رفته رفته
بزودی در همه جا استعمال آن ضروری شده
و محل احتیاج و استعمال عموم صاحبان همه
قسم ماشین خواهد گشت
باز هم روبوت یا آدم مصنوعی :
روبوط همان انسان مصنوعی یا میکانیکی
است که اخبار ان جراید عالم را در سال
گذشته پر کرده و بعد ها در آن باره بکلی
سکوت شد. اخیراً در نمایشگاه سن لویش
امریکا انسان مصنوعی جدیدی را در
معرض نمایش گذاشتند که نسبت به پیشتر
هایش خیلی فرق داشت ، این انسان
مصنوعی اشارت وصحبت های تلفونی
را شنیده و فهمیده و بموجب ان عمل میکند
و جواب این صحبت های تلفونی را
حسب الموقع میدهد . همچنان صوت
زده و خوانده و چراغ های برقی را روشن
کرده و برحسب خواهش خاموش میکند
مرکز تیلفون را خواسته و از ان هر
نمره که برایش گفته شود میخواهد
همچنان به بسیاری امور خانه کی قیام کرده
و خیلی کار ها به صاحبان خانه ها میکند .
هاوزه هم مخترعین (روبوت) بعمل
اختراع خود مداومت داشته و برای بهتری
این اختراع سعی دارند تا به بهترین صورتی
که انسان هیچ کار بتواند آنرا برسانند .
( ترجمه لیلال )
صحیحات
مالاریا
۳
پس معلوم شد که برای زندگانی
پارازیت های مالاریا در مرکز مهم
وجود دارد یکی خون انسان و دیگری
بدن پشه انوفل و غیر از این دو جا پار ازیتها
در هیچ جا و هیچ تر تیب نمی توانند
زندگانی کنند و نیز معلوم شد که برای
توسعه مرض مالاریا سه عامل مهم است
اول - مریض مالاریائی ۲ - پشه
انوفل و ۳ شخص سالم .
مرض مالاریا فی برای اطرا فیان
خطر غیر قابل انکاری است البته نباید
حیرانند که اخلاقاً این قبیل مرضا را
باید مجبور به معالجه کرد .
حالا لازم است راجع باثرات
خانمانسوزی که مالاریا در اعضای بدن
ایجاد می کند بحث شود .
آیا کسی هست که مرض مالاریائی
را که با شکمهای متورم - با گو نهای
کمخون و زرد رنگ با چشمهای بی نور
با لبهای کبوت با پاهای ناتوان با روح
پژمرده که زیر بار زحمات زیاد خمیده
و با شکال زندگانی میکند مشاهده
نکرده باشد عده کثیری از این بد بخت
ها در مقابل شکنجه این دشمن مهیب
طاقت نیاور ده مثل برگهای خزان
بائیز بخاك يك سان میشوند .
امراضی هستند که در سنین خصوصی
بانان حمله ور می شوند ولی مالاریا ـ این
دشمن بی پروا از هیچ کس مضایقه ننموده
و از طفل شیر خوار تا پیر صد ساله را
هدف خود قرار میدهد .
تشریحات فوق فقط راجع بظاهر
بدن مریض بود .
لازم است راجع بوضعیت درونی مریض
نیز اظهار نظر کرد
پار ازیتها پس از اینکه بوسیله پشه
های انوفل وارد بدن میشوند تابك مدتی
مريض فقط كسالت جسمی و روحی دارد
احساس میکند وقتی پار ازیتها بدرجه
معین تقوت می نمایند و میتوانند در مقابل
قوای دفاعیه بدن دوام آورده و در مبارزه
با آنها فایق آیند مریض یکمرتبه احساس
درد میکند بمدت و بعد عرق میکند اینو
ضعیت از ۷ الی ۱۱ ساعت طول میکشد
بطوری که اشاره شده اغذیه عملی پار
از يتها همانا کلوبولهای قرمز خون میباشد
که پار ازیتها آنها را تدرجاً نابود ساخته
ومريض را مبتلا يكم خونی مینمایند ، و
چون گلو بولهای قرمز در مغز استخوان
ها نفوذ دارند و ( چون خونی که از آن


صفحه 7
( شماره ۱۸ )
مجلد پنجم

خارج میشود زیادتر است تا خونی که به
گلوبولها میرسد باین جهت در موقع تبها
حم باز اریتها این اعضا مجبور میشوند
زیاده از حد طبیعی کار کنند و در نتیجه
متورم می شوند بار از یتها پس از اینکه
گلوبولهای قرمز را خورد پرده را پاره
کرده و وارد خون میشوند و سمی ایجاد
میکنند ـ اخراج این اسم از بدن بوسیله
عرق و کلیه انجام میگیرد کلیه هم از
کثرت کار از حال طبیعی خارج شده و
دیگر نمیتواند بطور لازم انجام وظیفه
نموده و سموم خون را خارج سازند بلکه
گلوبولهای قرمز و اغذیه البومین نیز با
ابنها خارج میشود . وقتی گلوبولهای
قرمز خون زیاده از حد کم شدند دیگر
نمیتوانند بقدر کافی ( هید ـ رژن ) از
ریه استخراج کرده برای حرارت لازمه
بدن و به سلولها و اعضای بدن برسانند
و بالنتيجه جريان طبیعی بدن کاسته شده
و قلب مجبور میشود زیاده از حد کار
بکند بالاخره قلب هم از سیر طبیعی
خارج میشود و ریه ها هم در این وضع
نامطلوب شرکت میکنند
وضعیت اعصابی نیز مختل میگردد حرارت
در نتیجه اختلال مراكز اعصابی شدت
سر درد ، بادرد کمر درد ، هذیان غش
ظاهر می شوند .
در نتیجه اختلال وضعیت قلب ریه کبد
و غیره معده و امعا دیگر نمیتوانند وظایف
طبیعی خود را انجام بدهند و در نتیجه
مریض مبتلا بسوء هاضمه میشود بسا اتفاق
می افتد که مریض مبتلا بیبوست و اسهال

وگاهی باسهال خونی مبتلا میشود .
همانطور هم رگها و شریان و غده های
مختلفه بدن بواسطه متورم شدن و نرسیدن
اغذیه لازمه نمیتوانند خدمت لازمه را
ببدن بکنند عرق متوالی ، بعضی اوقات
بار شدن خون دماغ ضعف مریض را باعلا
درجه میرساند .
بعبارت اخری در بدن هیچ عضوی
نیست که از اعضای دیگر منفک باشد هر
عضوی تکمیل کننده وظیفه عضو دیگر
است و باینجهت وقتی اعضای مهمه
مریض میشوند اعضای دیگر نیز بطور
کلی مریض میگردند .
در دوره ثانوی مرض وقتی مریض
قینر کهنه شد معالجه قطعی نمی شود
پارازیت های خود را در اعضای بدن
تمرکز داده در آن گوشه ها مجیجا
زیاد شده و بوسیله سمهای خود جریان
خون حمله ور میگردند و با شدت حرارت
وجود خود شان را ابلاغ می کنند
همینکه شدت حرارت بر طرف می گردد
همه چیز بحال طبیعی خود بر می گردد
ولی پارازیتها باز در قعر بعضی از اعضا
پنهان شده منتظر موقع مناسبی میبا شند
که تاخت و تاز را شروع کند .
يك قسم مالاریای خیلی سختی نیز
وجود دارد که مخصوص ممالك گرمسیری
است که دو روز یکمرتبه تب میاید حرارت
بچهل الی چهل و يك نیم درجه بالا میرود
خیلی طول نمی کشد مریض هذیان میگوید
کسی را نمیشناسد و مبتلا بطپش قلب استفراغ
اسهال غش سر درد شدید و درد شدید

عضلات کمر گردن میشود .
چند ساعتی بیهوشی طول می کشد و
بعد بوسیله عرق زیادی حرارت قا نون
می گردد صفای پنجاه فرانكوفته مرض
مقاوم نکرده فوت میکند .
در قسمت جنوبی ایران یعنی بندر عباس
و ناصری بدر بیدر جزر سوندبران درشت و
پهلوی و نقاط مختلفه گیلان و حتی درموقع
شدت حرارت گرما در طهران نیز این قبیل
مرض دیده شده اند .
مرض مالاریا وقتی در شخص طولانی
ومزمن شد و مبتلا بضعف کلی و کم
خونی گردید بیشتر در خطر ابتلا
بامراض مسری و مخصوصاً سل میباشد
چون سل بطور کلی در جستجوی تشکیلات
ضعف بدن است که حمله ورشود .
زن حامله که مالاریائی باشد بچه را
که در رحم دارد مبتلا میسازد بطوری که
میتوان گفت مالاریا نیز در ردیف
امراض ارثی است .
باید دانست که شخصی که مبتلا و
معالجه شد دفعات دیگر نیز ممکن است
مبتلا شود .
در نقاط گر مسیری در هر موقع می توان
بمرض مالاریا مبتلا شد چون در تمام
سال هاپشه وجود دارد
ولی در نقاط معتدل و سرد سیری فقط
از آخر بهار یا پائیز خطر ابتلا وجود پیدا
می کند بالاخره مرض مخوف مالاريا
باعث میشود که میلیون ها افراد بشر را
از آسایش زندگی و سلامتی ، از کار و


مشغلة از ثروت و بالاخره از عمر محروم نموده و وسیله تلف شدن و یتیم شدن ملیون ها اطفال معصوم و بیوه شدن زن های جوان و بی فرزند شدن والدین میشود . (ناتمام)

«بقیه صفحه ٤»
هکتار زمین را گندم زرع می نمود ۶ در ۱۹۲۹ زمین مزروعی آن به بیست و چهار ملیون و هفت صد و چهل سه هزار رسیده بود (یک هکتار = ٥ جریب) هم چنین کناذا و استر لیا که در ۱۹۱۳ او لین چهار ملیون و ۲۰ هزار هکتار و دو مین سه ملیون و هفتاد هفت هزار هکتار زمین را گندم زرع می نمودند در ۱۹۲۹ زمین مزروعی کناذا به ده ملیون و دو صد و بیست هزار هکتار و از استر لیا به ٥ ملیون و هشت صد و سه هزار هکتار رسیده است.
بالاخره یوروپ و پس به مزارع خود مراجعت نموده . وفور حاصلات و انتاج بزودی احساس گردیده ، در نرخ ارزانی پیدا شد. قسمیکه امروز حاصل زیاد باعث غرت گردید. استعمال ماشین های جدید که حاصل زیاد و مزدوری کاری را کم کرده میرود ، نیز به پستی نرخ افزود آیا ترقیات وتمدن عصر حاضر یکی از اسباب بحران بیکاری بشمار میرود ؟ استعمال آلات درو که در حین حال گندم را توده کرده بسته میکند، به عوض ماشین درو و کوبه در ارژنتین عائدات زارعین آنجا را از ۴۲ به ٤٠ فی‌صد تبدیل نموده است.

در ممالک متحده امریکا بجای ٢٢ ٤٦ دالر فی اگر اجرت مزدور کار را حال ٤٧ ، ١ دالر می پردازند. این خیلی خوب بوده، مگر همین قدر است که چون زارع (بنابر وفور حاصلات) گندم خود را بفروش رسانده نه میتواند، مجبور است که اقتصاد پیشه خود ساخته از خرید آلات صنعتی و فلاحتی خود داری نماید. واین برای صنعت یک صدمه بزرگی است.
انتاج مواد اولیه هم از روی همین غلطی است. زیرا مصرف نکردن مواد اولیه وسکته گی عمومی فابریکات وکار خانه جات به تنزل نرخ مواد اولیه كمك مي كند. چنانچه قیمت را هبر ۱۹۲۹ در لندن به نسبت ۱۹۲٥ هفتاد فیصد تنزل کرده بود .
و اين يك امر بديهي است ؛ که تنزل نرخ به معاودت مرض بیکاری، كمك مي نمايد .
ونیز نا گفته نماند که بسیاری از صنایع که در یوروپ در حین جنگ عمومی مضمحل وپریشان شده بود، در اسیا و امريك وسعت پیدا کرده است، در نتیجه تزلزل کامل در یوروپ مخصوصاً در انگلستان رخ نموده. چنانچه صادرات پخته انگلستان در بین ۱۹۱۳ و ۱۹۲۹ دو نیم ملیون یارد مربع تنزل نموده است تاسیس کار خانه جات نساجی ونخ ریشی در جاپان ، چین ، هند، برزیل و وکندا باعث تنزل یکنیم ملیون صادرات انگلیس گردید و يك ملیون دیگر آن

را رقابت خارجی باعث گردیده است.
بنا برای انگلستان علاوه بر تحمل مرض بیکاری؛ تنظیم وترتيب اقتصادي نيز ضرور است . ( بقیه دارد )

پروگرام اقتصادي
سال ۱۳۱۰ وزارت تجارت
(٥)
ماده ٢٤ - در پل ارتبین يك چشمه آب معدنی در کهنه خمار میدان کشف شده بود قراریکه معلومت گرفته نیم اکثر اهالی قرب و جوار چشمه مذکور برای دفع بعضی امراض آب مذکور را استعمال میکنند و در نتیجه مفید ثابت میگردد اگرچه وزارت تجارت یکمقدار از آب مذکور را خواسته برای تجزیه و علم آوری بوزارت معارف و مدیریت مستقله طبيه و هندوستان فرستاده تا معلومت نمایند که آب مذکور دارای کدام مواد و برای کدام امراض نافع است.
چون در مملکت عزیز ما ازین قسم آبهای معدنی زیاد است وزارت تجارت میخواهد كه يك نفر متخصص آب معدنی از خارج استخدام نماید تا تمام آبهای معدنی افغانستان را بصورت علمی معاینه و تجزیه نماید ، امید است که ازین رهگذر هم استفاده درستی کرده بتوانیم لهذا معاش و مصارف متخصص مذکور را در بودجه امسال تکایف می نمائیم (٢٠٠٠٠) افغانی. امضاء: وزیر تجارت
تصویب کابینه وزراء : در حل فقره


پیشنهاد هذا معطل باشد در سال ۱۳۱۱
وزارت تجارت فقره مذکور را پیش
نهاد نماید .
امضاء : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .

**

٣٥ : - وزارت تجارت انشاء سرك
جدید را که طول آن شش کروه تخمین
می شود از کرویز بطرف جدران الی دره
ملا قدرن در نظر دارد زیرا که دره
مذکور دارای جنگل زیاد است و می
خواهد که آینده از چوب جنگل مذکور
برای مصارف تعمیرات و محروقات اهالی
بمرکز آورده شود .
اگر سرك مذکور تمدید شود ما می
توانیم که آوردن چوب جنگلات سمت
جاجی وغیره را غدغن نموده و آن
جنگلات را برای تجارت در خارج
تخصیص دهیم نو ترتیبه و ترقی آنها بصورت
فنی بکوشیم و نگذاریم که در آینده
از ان جنگلات برای دیگر مصارف چوب
قطع کنند ، مصارف تخمین ساخت سرك
مذکور را در اینجا بذکار می نمائیم در
صورت که وجه مذکور در بودجه وزارت
تجارت منظور شود بوزارت جلیله داخله
اطلاع دهی میشود که بکار مذکور آغاز
کند .
امضاء : وزیر تجارت
تصویب کابینه وزراء : وزارت تجارت

اول معاونت مفصل در اینباره نموده
اگر ساختن سرك مذكور مفید باشد
در سال ۱۳۱۱ مصرف آنرا تکالیف نمایند
امضاء : هیئت کابینه
حکم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .

**
*
٣٦ : ـ شعبه جنگلات وزارت تجارت
در نظر دارد که برای مصارف محروقات
اهالی از جنگل کوه عاشقان چوب سوخت
ذريعه اشخاص که پیشه ایشان است ثمر
کز برسانند و هم قطع کردن اشجار
ثمر دار و بدون ثمر را در سمت شمالی
و غیره تا يك درجه ممنوع کنند .
اگر شخصی بکدام سبب یا مجبوریت
اشجار خود را قطع کند لا اقل از مالك
قريه يا علاقه دار خود استیذان حاصل
نمایند و برای این امر يك لايحه مفصل
بحکام داده شود ، اشخاص ملك دار
حتی الامکان بالای زمین خود درده جریب
يك بوته جنگل هم داشته باشند .
برای آوردن چوب مذکوره عاشقان
از خط سرك ريزه كوهستان تا جنگل
مذکور چهار کروه سرك جديد لازم است
این موضع را قبلاً بوزارت جلیله داخله
یاد دهانی نموده ام تنها مصارف سرك
مذکور ا در بن او راق ذکر می نمائیم که
در بودجه وزارت جليله داخله منظوری
آن داده شود .
امضاء : وزیر تجارت

تصویب کابینه وزراء : قطع اشجار
کوه عاشقان غدغن شود که کسی
آینده اشجار مذکور را برای سوخت
يا ذغال بفروش نرسانند و فعلاً ساختن
سرك مذكور ضرورت ندارد .
امضاء : هیئت کابینه
حكم حضور شاهانه : ملاحظه شد
درست است .

**
*
۳۷ : - چون قطع و اره کشی جنگلات
سمت جنوبی ذریعه آلات دستی اجرا
می شود ازین رهگذر در جنگلات
مذکور خساره کلی عاید می گردد .
در نظر داریم كه يك ماشين اره كشى
که ذریعه سوخت چوب گردش کند و
يك براسدين دستی قطاع کردن درخت
در سال آینده خریداری کرده در آن
سمت برسانیم ، البته برای تجارت چوب
ما در خارج ماشین های مذکور مفید ثابت
خواهند شد ، برای تعمیر جای نصب
ماشین اره و خرید خود ماشین ها و معاش
و مصارف يك نفر کاريگر آن در بودجه
سال ۱۳۱۰ مبلغ يك لك افغانى تكليف
خواهم نمود .
امضاء : وزیر تجارت
تصویب کابینه وزراء : در بودجه
ساله ۱۳۱۰ تکلیف و اداره آن بيك
صورت درست کرده شود که انشاء الله
يك واردات درست ازین ممر بحکومت