Afghanistan Digital Library

adl0789

http://hdl.handle.net/2333.1/b2rbp022

[ILL]

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


[BLANK PAGE]


انیس

جریده ملی

قیمت اشتراک

در افغانستان ۱۲ افغانی
محصول پست اطراف و ولایات داخله ۲ "
طلبه معارف ۷ "
در ممالک خارجه ۲۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراک که بتوسط خزائن دولت فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد

( مطبعه انیس )


کتابخانه پوهاند عبد الحی حبیبی
پوهنتون کابل افغانستان

شماره اول

اشتراك سالانه ۱۲ افغانی
محصول پوسته ۲ «
خارجه ۲۰ شلنگ

۲ شنبه ۷ ثور ۱۳۱۰

انیس

تاسیس ۱۳۰۶

مجلد ( ٥ )

اداره : کابل جاده ارگ
مؤسس و نگارنده مسئول
محي الدين

۸ ذیحجه ١٣٤٩

چه لازم دارم؟

عائله حوادث فجیعه انقلاب خانمانسوز گذشته که هنوز غرش تپ های مهیب آن که روی هم دیگر بزنیم به تمام حیث در آذان ما انعکاس دارد ، هم چنان راجع به علل و اسبابی که آنرا صورت حدوث داد ، هر قدر گفته شود بتفکر عاجزانه ما هقدر استفاده نموده و عبرت گرفته خواهیم بود . عملا و تا ئذ کار این مسئله در هر وقت لوحه عبرت آوران سفك دماء آن و فتح ناگوار ، آن غارت گری و آن بر بادی و تباهی را در مقابل فکر معواهد آورد و این حتما در آینده سبب آن خواهد شد که در پیدا کردن يك ره صحیحی برای نجات و فلاح توده لت مستعد افغان ، وخاك قیمت دار افغانان ، همه از جان و دل متحداً و یکدل جدیت صرف افکار و مساعی نمائيم ،معهذا به عقیده بنده باین مبحث اگر از راه نزديك تری توجه کنیم بیشتر مفید ثابت خواهد گردید ، یعنی با داشتن گذشته درفکر خود ، از آتیه بسیارتر گفتگو نموه ، بدانیم

که « چه لازم داریم » آنچه گذشت گذشت حالا چه باید بکنیم ؟ واولتر از همه چه چیز لازم است که به ما در تعیین خط حرکت آتیه و جاده مشی عملیات ، بعد ازین ، امداد کند .

اینکه محققین می گویند حدوث انقلاب خالی از فوائد نمی باشد مقصود شان این نیست که فائده انقلاب عبارت از تباهی وتحمل خساره ، تلف شدن اموال ونفوس باشد ، بلکه می خواهند بگویند که انقلاب يك ملتی را که در خواب غفلت فرو رفته باشد تکان میدهد و برای آینده بیدار و آماده اش می سازد و حوادث آن برای افراد ملت کاری می کند که ابواب كتب تدریس در مکتب برای اطفال .

برای این مدعا ممکن است هر کس به نسبت فکر خود چیزی بگوید و یا به جواب جمل سوالية فوق يك کاری را پیش نهاد نماید .

ما نیز بد نخواهد بود باندازه مقدور خود ؛ و به قدری که معلومات محدود ما اجازه میدهد ، و نیز حسب اقتضای وظیفه مسلکی خود یعنی شغل اخبار نویسی نظریه

عاجزانه خود را بحضور افراد وطن عزیز خود تقدیم نموده باشم .

بخیال ما اولین چیزی که در قدم نخستین خود بسوی اصلاحات آینده بدان احتیاج حس می نمائيم « یك امنیت تام ويك وسكون عمومي کامل » است . بدون امنیت وسكون ، بدون قرار و آرام ، و بدون فراغت خاطر هیچ کاری در دنیا نمیتوان چنانچه می شاید اقدام نمود ، خصوصاً در امور مملکت داری ، و آن هم در این چنين يك مملکت بد نصیبی مانند افغا نستان نه حکومت و نه افراد ملت ، هیچ کدام آن نخواهند توانست از عهده کاری بدر آیند . ملتی که از ملل متمدنة عالم بفرسنگ ها دور افتاده است و سالیان مدیدی می خواهد که حتی به تهیه وسائل حفظ حیات خود در جامعه بشر موفق شده بتواند . و اگر هنوز افکار آنرا ، اختلال ها ، نا آرامی ها و اضطراب ها متشتت و پریشان داشته باشد به هیچ صورت نخواهد توانست قدمی در راه تكامل وترقى به پیش بر دارد ، وما خیلی ممنونیم که در سایه مساعی حکومت موجوده این نعمت برای ما میسر است


( شماره اول )

و فرصت خوبی بدست داریم که باچشم های باز ، نزاکت موقعیت مهم خود را که در عالم انسانیت داریم احساس نموده وظیفه مشکلی را که وجود ما در عالم بشریت به ما تحمیل می نماید درک نمائیم و کاری کنیم که از يك طرف وظیفه را که از دخول ما در حوضه بشریت بما مترتب می شود اجری نموده باشیم و از طرف دیگر برای خود نیز کسب رفاه سعادت حقيق بنمائيم .
چیز دیگری که بعد از این « امنیت تام وسكون كامل » در نظر مامی آید عبارت از يك تعاون صادق لانه ومتحدانه ایست در بین حکومت وملت ! که این هم یکی از لوازم خیلی ضروری نیل ما است به مقصود . درین جا لازم می شود قدری صحبت کنیم که کلمۀ «حکومت» و «ملت» با هم چه علاقه وربطی دارند.
فی الفکر ما این کلمه علاقه وربط که تحریر نمودیم درین مورد موقع ندارد بچه حکومت وملت باهم يكى و هر دو يك چیز می باشند و در بین شان تلفظ به کلمۀ «ربط» و «علاقه» که عموماً در بین دو وجود دارای وجود خارجی و یا حس جدا گانه استعمال می شود لزوم ندارد . برای اینکه بشناسیم حکومت وملت با هم چه نسبت دارند ، تنها مراسم ومسائل که در اول صورت وجود گرفتن يك حكومت واقع می شود کافیست . در آن وقت می بینیم که ملت يك فرد لایق را که آنرا از همه افراد دیگر بلند تر میداند، خطاب نموده میگویند : ماترا به حيث شاه و آمر خود قبول داریم ، سررشته انتظام امور خود را بدست تو می سپاریم و ما همه تابع حکم ومنقاد فرمان تواستیم آن شخص نیز این تکلیف ملت را قبول نموده به مقابل گفته های ایشان میگوید : من خدمت گار شما هستم و این وظیفه مهمی را که بدوش من گذاشته اید میخواهم در اجرای نمودن آن به من مساعدت نمائيد وعلى هذا القياس .
مقصود ما اینست که نفس این کلمات که مقدمۀ امتیاز حکومت وملت از هم میباشد به ما حقیقت مسئله را واضح و آشکار می سازد . یعنی حکومت وهیئت حاکمه عبارت از چند نفر افراديك ملت میباشد که از طرف عموم برای اجرای کار و انتظام امور کشوری ولشکری آن مقرر می گردد . پس چون ثابت گردید که وجود يك حکومت موقوف برضا وانتخاب ملت می باشد و هیئت حاکمه نیز افراد همان مملکت ومربوط به همان خاك و آب ، و خادم منافع و متصدی امورهمان جامعه وملت است ، چندان فرق و تفاوتی بجز يك اسم در بین نه می ماند .
بعد ازین چیزی که عرض شد می توان دانست که تعاون ذات بيني حکومت وملت از چه نقطه نظر لازمی بشمار میرود . با واضح تر عرض کنیم که اگر برای خود خود ما کار نکنیم که برای ما خدمت خواهد نمود ؟ ملت که حکومت را انتخاب نمود، قوۀ اجرائیه امور را بدست آن می سپارد سپس بتوسط وکلای خود احتیاجاتی را که حس میکند بآن فهمانیده انجام آنرا و يا اقلا توضیح طریقه رفع آنرا خواستار میگردد . باید کاملا اماده باشد که بهر امری که از طرف حکومت صادر می شود قرار لازمه امتثال نمود به مقاصد حکومت خود که عيناً مقاصد ملت است امداد و اعانت نمايد .
هیچ کاری در دنیا بی تعاون به پیش نه میرود اگر بتاریخ گذشته دنیا نظری بیفکنیم بظاهر میشود که کشفیات خارق العاده امروزی دنیای اروپا، ترقیات روز افزو انسانهای قرن بیستم ، و پیش رفت محير العقول علوم وفنون همه مرهون تعاون ذار بين انسان هاست . و هیچ كدام آن دون تعاون صورت وجود بخود نگرفته است . تمام این آلات ولوازم محتاج به دایره انسانیت را که ما امروز به شکل مکمل آن در دست خود داریم اگر بنتیج توجیهی بر كماريم درك خواهیم مود که در نتیجه افادات خورد خورد و کم کم موجدين ومخترعين بمرور ایام و گذشتن قرون به وجود آمده و تکمیل بوده است . وقتی یکی از و انسانها ساحقی تفنگی قبیله دار قادر گردیده آنرا وسیله مدافعه نفس خود قرار داده بود و بعد از وشخص دیگر


( شماره اول ) مجلد پنجم

شروع نموده بعوض فتیله از سنگ چقماق کار گرفت ، و همچنان هر زمان انسانی بوجود آورد و آن انسان باین مملکت بقدر احتیاج محیط خود افاده نمود و بالاخره سر تعاون ماشین دارها وميراليوزها به نظر ما جلوه گر می سازد و به همین صورت مفکر آن ومحرران و مدققان هر عصر بر فکر و تحریر و تدقیق اسلاف خود افزوده و اخلاف شان نیز ایشان را پیروی نمودند تا امروز بدست دنیای موجوده انسانیت يك سلسله وسیع وغير محدوده علوم و فنون موجود آمده است . درست است بگوئیم اجتماع بشر برای تعاون و بيك معنی دیگر مولود تعاون است .
اگر انسانها به معاونت همدیگر محتاج نمی بودند ، این اجتماع دائره بشریت صورت نمی گرفت . شیرازه اجتماع بشر تعاون وتعاضد است . اگر انسانها برای منفعت خود و هم نوعان خود هر کدام بهر مسلکی و هر کاری دست نمی زدند وهر كدام يك گوشه احتیاج هم نوعان خود را رفع نمی كردند يك انسان واحد بذات خود نمی توانست هر چیز شود ، یعنی شخصی نمی توانست هم نان پز وهم زارع وهم خياط وهم آهنگر باشد.
در زمانه های ماضیه احتیاجات ولوازم انسانیت خیلی بسیط بود ولی امروز يك فرد انسان تنها برای امرار حیات خود بانقد و چیز ها احتیاج دارد که اگر تنها اسامی آنرا جمع کنیم دفتری باید بنویسیم . اگر همین حس تعاون در دل انسانها مرکوز نمی بود بعقیده ما يك فرد انسان چطور میتوانست خودش تمام احتیاجات موجوده خود را تکمیل کند در آن صورت نه بدنیای انسانیت این مقدار ترقی های حیرت انگیز نصیب میگردید و نه این تسهیل و سائل معیشت وزندگانی و نه این عمارات سر به فلك كشيده و نه این شهر های مزین و نه این سامان عیش وعشرت . چه این چیز ها همه زاده تعاون و دستیاری افراد بشر است با هم دیگر .
زمانی بود که همین ملت افغانستان در تحت حکومت شخص مطلق زیست مینمود و زمام اداره و اختیار مملکت در دست يك شخص میبود و هرچه را که آن شخص میخواست میکرد مگر امروز برخلاف آن میبینیم اعلیحضرت شاه ما و کلای ملت را باطراف خود جمع نموده بایشان میگوید که کار خود را بدست بگیرید و خودتان برای خودکار کنید علت یگانه این عقیده من همان احتیاجی است که به تعاون محسوس نموده شده است ، یعنی حکومت ما امروز که در مقابل خود وظائف زیادی را مشاهده میکند ، و با چشم باز باطراف خود می نگرد میداند که برای تعالی مملکت مانند سابق فكر يك شخص و رای یک فرد با مشوره چهار ویا پنج نفروزر ( چنانچه کفایت نکرده بود ) حالا هم کفایت نمیکند ، بلکه تمام افراد ملت باید بذریعه و کلای خود و هم بذریعه مطبوعات ونشریات و وسائل دیگر راجع بامور مملکت خود اظهار عقیده بنمایند و باینصورت بعوض يك حكومت شخصی مطلق دارای يك حكومت شورائی ملی میگردیم . نا گفته نماند که در اول تحریر خود تعاون را به کلمه صادقانه و متحدانه قید نموده بودیم ، ازین قید مطلوب ما این بود که بعضی اقسام تعاون را از بین اخراج کنیم . چنانچه ذکر نمودیم در آن وقتیکه در تحت حکومت شخصی مطلق امرار حیات می نمودیم نیز به صورتی از صور در بین حکومت وملت يکنوع تعاون موجود بود ، مگر آن تعاون گاهی در نتیجه مجبوریت و گاهی هم بصورت بی شعورانه و اضطراری میبود . امروز آنچنان تعاون بدرد ما نمی خورد . تعاون امروزی ما ( اگر میخواهیم تعاون حقیقی داشته باشیم ) باید اختیاری و با شعورانه و از کمال صمیمیت ودر نتیجه درك حقيقت اسم حكومت و ملت ، و احساس وحدت و یگانه گی این هر دو باشد ، یعنی در عین آنکه به حکومت خود امداد و معاونتی درامور میکنیم باید بدانیم که کار از خود ما مفاد از خود ما و خدمت مذکور برای خود ما است و نتیجه آن به نفع خود ما تمام میشود ، وحکومت نیز بآن کار برای ما وقرار اقتضای احوال ما اقدام می نماید غرض اینکه آن معاونت وامداد را با صمیمیتی وعلاقه كه يك انسان به کار شخصی خود می داشته باشد در اجری در آوریم .
حالا که این دو مطلوب مهم را عرض نمودیم میخواهیم درین موضوع قدری صحبت نمائیم که امنیتی را که امروز بعد


صفحه ٤ ( شماره اول ) مجلد پنجم

از مدت طویل و طاقت فرسای اختلال وبی قراری بدستیاری حکومت صحیح و ترقی خواه موجوده حاصل نموده ایم چطور میتوان وقایه نمود ، تعاون را چطور میتوان صورت داد ؟ بفکر ما برای اجرای این دو مطلب فوق الذکر یکی از ضروریات بدیهی واولی « وحدت ملی » است . چونکه نه امنیت را بدون وحدت ملی حفاظه می توان نمود و نه تعاون حقیقی بدون آن ممکن میشود .
اگر دربین ملت افتراق و شقاق حکمفرما باشد ، واگر قبائل وعشائر در منفعت همدیگر شريك ودر خساره که بیکی واقع میگردد هر كدام سهیم نباشند وجود مملكت بمعنی حقیقی محض عبارت از خیال ووهم خواهد گردید و به هیچ صورت نه خدمات حكومت به ما نفعی خواهد بخشید ونه خود ما خواهیم توانست يكقدم بجانب سعادت ونيك بختی حقیقی برداریم .
شاید این مسئله حاجت به تصریح نداشته باشد كه يك حكومت ابداً نه می تواند برای هر گوشه و کنار مملکت خود يك قانون جداگانه اصدار نماید ، ودرهر قسمت وطن يك پالیسی علیحده ويك رویهٔ متغایر را اختیار کند . وهمچنان يك ملت مفترق وغير دارای اشتراك منافع و وحدت ملی نه می‌تواند در تحت ادارهٔ يك حکومت برود . پس ظاهر است که تعاون ووقایهٔ امنیت دريك مملکتی که ملت آن در تحت يك حكومت ويك رژيم ود رژير ادارهٔ يك شاه ويك هيئت حاكمه زنده گانی می‌کند ، وهنوز هم ازنعمت گرانبهای وحدت ملی محروم است اصلاً امكان ندارد . چه مملکتی که وحدت ملی دران نباشد ، لابد همواره به مصیبت خونریزی ومجادلات قومی وقبائلی گرفتار بوده ، فرصت آنرا نخواهد یافت که برای بهبودی و بهروزی خود کاری کرده بتواند وحکومت نیز در چنین يك مملكت بايد تمام وقت خودرا صرف تصفیهٔ مناقشات واختلافات داخلی نموده به تهیه وسائل مدافعهٔ خارجی و تحكيم يك سياست مناسب مقتدر نشود و نتواند آن ملت را چند گامی بطرف مقابل سوق داده به عالم انسانیت نزديك تر بسازد .
اگر بدیدهٔ تحقیق نگریسته آید ، تمام نقصاناتى كه ملت افغان دراثر انقلاب گذشته متحمل گرديده است علت العلل آن همین عدم وجود وحدت ویگانه گی بود در بین افراد وطبقات وصنوف ملت . اگر دران زمان مانند حال ملت ما يك اندازه فوائد سجیةً مرضيةً وحدت واتفاق را تحس نموده وعمليات آن تماماً بروی اساس همدردی وغم شريكي بنا یافته می بود ، شاید كار ما بدینجا نه می کشید وروی دوره وحشت ـ قو وسقویان را نمی دیدیم .
اتفاق ووحدت عبارت ازيك صفت مستحسن ونکوئیست که بدون آن نه يك مملکت در دنیا عرض وجود نموده می تواند ونه در ساحهٔ ترقی و تعالی رهسپار گردیدن آن ممكن می شود ونه میتواند حیات خودرا در جرگهٔ ملل عالم حفظ کند .
اگر بنظر امعان دیده شود ، همین كه يك ملت ، يك جامعه میگوئیم محض از اسم آن يك وحدت ويگانه گی و اتفاق را محسوس می کنیم . چه يك فرد بذات خود يك مملکت را تشكيل داده يك ملت بايك جامعه شده نمی تواند بلكه ملت و جامعه دارای اجزا و افراد است و چیزی که ما را مقتدر میسازد عدهٔ از افرادرا كه دريك خاك اجتماع نموده اند باسم فلان ملت یافلان جامعه موسوم سازیم همانا وحدتیست که افراد مذکور در بین خود در منافع ، در رسوم ، در زبان در عادات واطوار وغیره دارند . پس از این جا ثابت میشود که حتى وجود يك ملت نیز مرهون همين كلمه محترمه وحدت است وبدون آن عرض اندام نمودن يك جامعه وملت در انظار بشر امکانی ندارد .
پس از آنكه دانستیم این مسئله جزء حیات ما بلكه سبب و علت آن است تصور میکنم قارئین کرام خود شان تقدیر نموده خواهند توانست كه برای ما ومخصوصاً درين چنين يك وقت مشکلی که در نتیجه بد بختی خود بدان گرفتارشده ایم « وحدت » و « اتفاق » بچه اندازه اهمیت دارد .


صفحه 5
(شماره اول)
مجلد پنجم

او - گ - پ - او (1)
نوشته های چکیست (2)
1- تشکیلات داخلی
او - گ - پ - او
اداره سیاسی حکومتی عموم اتحادیه «او - گ - پ - او» مهم ترین ادارات در اصول شورویه است. اداره مذکوره تمام منطقه بین خیابان لوبیا نکای صغیر و کبیر را اشغال نموده است.
عمارت لوبیانکا
در مقابل قسمت مهم عمارت مذکور میدان لوبیا نکا، و در عقب آن منطقه «گ - پ - او» که از مهمانخانه «سیلیکت» الی خیابان سریتنکا امتداد یافته است می باشد. خانه های کوچه های وارشونو فسکی و میلیو تسکی تحت کومسون (منزل عمومی برای مامورین گ. پ. او) اشغال شده است و هم چنین تمام منطقه بین خیابان لوبیا نکا و خیابان سریتنکا در حقیقت در تحت امر و فرمان (او. گ. پ او) میباشد.

1- اداره سیاسی حکومتی عموم اتحادیه.
2- کمیسیون فوق العاده تمام شورویه را قبلاً به مخفف روسی (او - چ. کا) و عضواً آنرا چکیست میگفتند حالا (و - چ - ك) را تبدیل به گ. پ او، نمودند.

در حوضه اجرات مرکزی «او. گ پ. او» قریب دو هزار و پنجصد (2500) نفر خدمت مینمایند، از جمله اینها فقط 1500 نفر کومونیست و باقی آنها کومونیست های جوان و بی پارتی میباشند. معلوم است که مامورین بی پارتی وظائف بسیار پستی را مانند تایپستی، زنانه و مردانه، دفتر برداری و غیره را ایفا مینمایند.
«او. گ. پ. او» به شعبات ذیل تقسیم میشود:
شعبه کشفیات «ک. ر. او» شعبه خارجی «ی. ن. او» شعبه خفیه «ش. او» شعبه خصوصی «او. او شعبه مخصوصه «ش. پ. ی ک او» اداره اقتصادی «1 ی. ک. او» شعبه اطلاعات «1. ی. ن. ف. او شعبه اجرائیه، شعبه شرق «و. او» شعبه محافظ سرحدی «پ. و» و اداره تشکیلاتی اداری.

رؤسا و مامورین
«او. گ. پ. او»
در راس «او. گ. پ. او» چنانچه معلوم است «منشزینسکی» میباشد. نامبرده در پارتی کمیته مرکزی و در اداره سیاسی نفوذی ندارد. همیشه مریض میباشد «او. گ. پ. او» مداخله مینماید. وظیفه ریاست خود را فقط محدود

به نماینده گی «او. گ. پ. او» در کمیته مرکزی نموده است،
نشزینسکی دو معاون دارد، معاون اول یاگودا که در حقیقت تمام امورات «او، گ، پ، او» را اداره میکند
یاگودا
یاگودا آدمی است جاه طلب، صاحب اراده قوی و برای رسیدن به مقصد یکه اراده نماید، به فدا کردن همه چیز حاضر است درشت و بی ترتیب می باشد، سبب محکم شدن مذکور در جای خود، خدمت به اعضای اداره سیاسی (پولیت بیورو) خصوصاً خدمت برای ستالین (1) است هنر دسیسه و ریا بدرجه اکمل مالك است ياگودا ظاهر شدن رقیب خود را بوقت تر ا بو میداند و تمام ترتیبات دفع نمودن مذکور را بوقت مناسب میگیرد قربانی آخری او تریلیسر مستشار دوم رئیس (1. ك. پ. او) میباشد.
ياگودا به بسیار آسانی مقصدی را که خیال دارد حاصل می نماید، و خود را بوظیفه خود بسیار محکم حس میکند نامبرده به اطراف خود آدمان فدائی که به همه چیز حاضر اند جمع نموده است. یکی از جمله فدائیانش (شانین) سکرتر مذکور که به همه چیز ماهر است، می باشد. (شانین) مذکور برای اینکه

(1) ستالین (دیکتاتور حالیه شورویه) در حقیقت رئیس (پولیت بیورو) یعنی اداره سیاسی میباشد.


صفحه 6
(شماره اول)
مجله پنجم

مهربانی با کودا را محکم تر بسازد، همیشه دعوتهای شراب بازها ترتیب میدهد، دخترها در این جور ضیافت ها از بین کومسومولها (کمونیست های جوان) انتخاب کرده می شوند. یا گودا صاحب حقیقی «او. گ. پ. او» می باشد. نامبرده نه تنها مستشار اول رئیس است، بلکه رئیس اداره عملیات خفیہ که تمام ادارات «او. گ. پ. او» را به استثنای شعبه خارجی سرحدی و مخصوصه، متحد میسازد میباشد.
رؤسای شعبات: – رئیس «او. گ. پ. او» و هر دو مستشار همان رئیس مذکور، هیئت شورای «او. گ. پ. او» را تشکیل میدهند. هیئت مذکور در هفته یک دفعه برای فیصله کارهای اداری جمع میشوند.

عملیات شعبات «او. گ. پ. او» چیست؟
شعبه کشفیات چه مشغولیت دارد؟
شعبه کشفیات، امور مجادله جاسوسی خارجی را در داخل س س س ر و اقدامات ضد انقلابی را اداره مینماید. و هم شعبه مذکوره هیئت سفارتهای خارجی را در س س س ر خدمت مینماید. کشتافی مینماید، اطلاعات و اسناد از این سفارتها بهم میرساند. شعبه مذکوره اداره نمایندگی وسیعی در داخل دارد. تمام مدیران مهمانخانه ها، سینما ها و تیاتر ها نماینده گان اداره مذکوره می باشند.

اداره کشفیات، با چنانچه مخفف نامیده شود «ک. ر. و.» در تمام ادارات شورویه دارای نماینده گریها است، و هر روزه از اجنت های خود راجع به جریانات امور ادارات مذکوره اطلاعات حاصل مینماید! اداره مذکوره خدمتکاران پست، مانند پیش خدمتهای زنانه، آشپز ها، شوفور ها وغیره را برای سفارات خارجی معین و بتوسط آنها اقسام خبر ها را حاصل میکند. اولسکی – ک. رو – را ریاست مینماید، این آدم 35 سال عمر دارد و یکی از طرفداران صمیمی یا گودا می باشد.
اداره مذکور به چند شعبات دیگر تقسیم میشود. و هر کدام به شعبه خود خدمت مینماید چنانچه شعبه اول «ک. رو» فقط مهمانخانه ها، تیاتر ها و رستور آنها (طعام خانه ها) را نظارت مینماید. همین شعبه اطلاعات حاصله، خصوصاً اطلاعاتی را که از سفارتها وزارت مختاری های خارجی «گ. پ. او» به اقسام مختلفه بدست می آورد، میکشاید.
شعبه دوم و سوم به امورات، مجادله با جاسوسی ممالک قرب بحر بالتيك اشتغال دارد. شعبه سوم، مثلاً ساوینکو «انقلابی بزرگ روسیه امپراطوری» وغیره را بروسیه جلب نموده است. شعبه چهارم – با جاسوسی ممالک مشرق مجادله مینماید، پنجم – با جاسوسی انگلستان و امریکا وغیره. هر اداره (بقیه در صفحه 9)

نظریه جدید راجع به اعاده جوانی
از هر مرد وزنی که سنش از پنجاه سال متجاوز باشد اگر سئوال کنند که مایل رجعت شباب می باشد بی شك يقيناً جواب مثبت خواهد داد زیرا غیر از این فکری در خاطر آنها نیست همینها هستند که بمنظور حصول آرزوی خود و برای یافتن حیات مرحله جوانی به سالونهای اطبا رومی آورند و همیشه شکایت دارند که ساق پای آنها به نیروی بیست سالگی آن ها نیست و از اغذیه و اشربه آنچه را مطبوع آنها است نمی توانند صرف نمایند بازحمت بخواب می روند و قبل از شروع بکار خسته می گردند در موقع صعود از پلسکان از نفس می افتند و هر روز صبح در مقابل آئینه قیافه در پیشگاه نظر آن ها پدیدار می شود که مایل به رؤیت آن نمی باشد
جملات مقطعی که از طرف آنها خطاب به اطباء می گردد غالباً از اینقرارند:
دکتر من نمی توانم راه بروم! چشمان من کدر است من نمی توانم بکار خود ادامه دهم دکتر!


( شماره اول )

اطباء برای معالجه معمولا شروع می کنند که آنها را بنام حفظ الصحه از همه چیز محروم نمایند . بدواً از استعمال توتون و چای و قهوه و شراب والكل آنها را منع نموده و بتدریج گوشت و تخم مرغ و ماهی و سبزیجات مختلفه را هم جزو پرهیز آنها قرار داده و توصیه میکنند که شبها را زود استراحت نموده و از مجالس شبانه و بی خوابی اجتناب نمایند و نیز مقداری از اوقات خود را صرف ورزش و تمرین اعضا و عضلات کنند
مرضای مزبور تا وقتی که اغذیه نباتی را بر حیوانی ترجیح داده و بجای شراب آب معدنی صرف می کنند ظاهراً بر ضعف مزاج غلبه نموده و بر پیری چیره شده اند ولی اگر احياناً شراب بورگونی و کبد ماهی تناول کرده و بجای پیاده روی در هوا های طوفانی و بارانی با تاکسی حرکت کرده و نشاط و تفریح مجالس شبانه را نمك زندگانی و چاشنی حیات بدانند آنوقت است که بعوض جوان شدن رو بمرک میروند .
بزعم جوینده کان جوانی زندگانی که فاقد لذات اجتماعی باشد چه ارزشی دارد و در این سن ما باید برای اعتکاف بدبری رفت و کسوت رهبانیت پوشید و یا جوان گردید .
آیا باز گشت جوانی ممکن است ؟ این يك سوال اصلی است که بدو سوال فرعی منشعب می شود : اول حصول رجعت شباب و دوم آنکه تا کجا و چه حد ممکن است جوان گردید ؟

بسوال اول می توان اثباتاً جواب داد بلی ممکن است جوان شد و با پیشرفت سن از نقائص وضعف شيخوخیت برکنار ماند و با عجز وانكسار وتقليل قوا و فساد عوامل حیات به مغاك قبر نرفت و با کبر سن عقل وقوه استنباط واعصاب خدمت را حفظ نموده و این یکی از معجزات قرن ما می باشد
اصول باز گشت جوانی از طرف دکتر زاورسکی ابداع گردید و همانطور که درطی رساله معروف خود موسوم به ( چگونه می توان جوان شد ) شرح داده است در لابراتوار خود امتحانات دقیق از گلبولهای خون نموده و در نتیجه پرورش آنها در خارج از خون بدن استنباط نمود که این اجسام حیه كوچك در صورت تجديد قطره آبی که مأوای آن ها است نشاط حیات را از نو گرفته جانی تازه می نمایند . بنا بر این معتقد شد که سلولهای انساج انسانی بواسطه عدم تجديد مأوای آنها رو بفساد و مرك میروند و اگر مبادرت به تجدید خون بنمایند سلولهای بدن هم حیات جدیدی خواهند گرفت حال چگونه خون پیران را تجدید باید نمود ؟

با امتزاج خون جوانان .
دکتر ژا ورسکی شروع به امتحان نموده و در امتحانات اولیه نتایج درخشانی حاصل کرد برای انجام این عمل لا زم است چند قطره خون جوان سالمی را گرفته و در حدود شرایطی چند بکسی

که از پیری نگران است تزریق نمود و پس از چند دفعه تغییرات فاحشی در پیر حاصل شده به فشار شرائین آن تحت تنظیم کاملی در میاید در خاتمه معالجه که معمولا بیش از سه هفته طول نمی کشد مریض كاملا مداوا شده و یا بعبارت دیگر پیر جوان گردیده است ولی اینجاست كه سئوال دوم فوق الذکر مورد پیدا می نماید یعنی پس از معالجه شخص پیر چند سال جوان خواهد شد ؟
باز گشت جوانی فقط تا سالهای است که شکسته نگردیده و به این طريق يك پیر هشتاد ساله هیچگاه به سن بیست سالگی خود رجعت نخواهد کرد در این جا فقط مدا وای طبی بعمل آمده و پیر کما کان در شیخوخیت باقی خواهد ماند منتهی در مقابل امراض مغلوب نشده و دارای فعالیت خواهد بود عمل هضم او منظم و دارای خواب راحتی بوده نشاط در آنها تولید شده وبکار رغبت حاصل خواهند نمود بعبارت آخری تعقیب باز گشت می کنند و این تنها تعبیری است که می توان از باز گشت جوانی نمود و اگر مفاد رجعت جوانی را باز گشت غیر محدود قوای جوانی بدانیم در اینصورت باز گشت جوانی وجود نخواهد داشت در موقع امتزاج خون جوانان با پیران پیر هشتاد ساله یا هفتاد ساله دارای قوای شصت سالگی خواهد شد و پیران پنجاساله ( زیرا در پنجاه سالگی هم اغلبی بمرحله شیخوخیت قدم می نهند ) قوای مرد چهل ساله را دارا خواهند گردید


صفحه 8
( شماره اول )
جلد پنجم

حاصل آنکه رجعت جوانی بسی است
وقول علمای آکادمی مبنی بر آنکه رجعت
جوانی مطلقاً حاصل نمیگردد از این لحاظ
صحیح است که پیر جوان حقیقی نخواهد
شد ولی ممکن است جوانتر شود
یکی از علاج یافتگان دکتر زاورسکی
در سن شصت سالگی با آنکه دکتر
مزبور در مقام ممانعت بر آمده بود
معهذا ازدواج نمود صاحب اولاد و
خانواده گردید اگر چه پس از معالجه
نتوانست در نیازی که در تحت مدیریت او
بود نظیر جوانان عمل کند ولی مدیر
قابل گردید :
در هر حال محقق است که ضعف پیری
و شکستگی شیخوخیت مغلوب شده
و خون جوانان به عروق پیران انرژی
بخشاییده و در انساج تحريك می نماید و
یقین است تا خاتمه حیات هم با حفظ
قوای بدنی و فکری میتوان زندگانی نمود.
دکتر زا و رسکی در صدد امتحا نات
دیگر است که من در صدد تشریح احلام
وی نیستم ولی بالفعل او موفق به مبارزه
برعلیه ضعف پیری شده و موفق بیرون
آمده است و هر کس تحت مداوای او در
آید برای دوام زندگانی بیشتری قابل
خواهد بود
حال آیا ممکن است از انحطاط قوی
کاملا جلوگیری نموده و نگذارد سن
بشر از حد معین تجاوز نماید :
برای این تفحصات لابراتوار مخصوصی
لازم است که من یقین دارم قریباً ایجاد
خواهد گردید ( حصار عدل )

تتبعات ادبی :
درهاي يتيم

امروز هر ملت و هر قومی میخواهد که
صفحات هستی و زندگانی گذشته خود را
ورق زده بيك سطر درخشانی که حاکی
ازمجد واعتلا ؛ شرف و آبرو ، علم و ادب
شان بوده باشد تصادف نمـاینــد ومــدارك
صحیح وماخذ روشنی برای اثبات مطالب
فوق خود داشته باشند ، کتب و مطبوعاتی
که درین زمینه از هر ملت و هر نژاد شاهد
و گواه ما است از حیز شمار بیرون است
حتی ایران از بد و مشرو طیت خــود تا
امروز كه يك دولت همجوار وهم زبان ما
است کتبی بعرصه وجود آورده و میآ ورد
که خیلی ها جالب دقت و توجه ما است وتقریباً
همان مشاهير ومعاريف این سرزمین است
که ازبی خبری وبی علمی ما به تنگ آمده
بلباس يك ملت دیگر جلوه می نمایند ويك
سلسله مطبوعات قیمتداری را بخود مشغول
ومصروف نموده اند . وعجبا انــآ درين
مختصر نگارش خود از ان مشاهیر و مامورانی
که این اقلیم تاریخی ما بدنیا داده اندو
آثار زنده وابدمدت شان از قبیل قانون ها
زين الاخبارها ، بيهقی ها ، حديقه ها ، الفيه
وشافيــه ها ، ناصرخسروهــا ، دقيقی هـــا
منوجهها ، عنصری ها ، بالاخره آثار سيد
جمال الدين ها وادیب پشاوری ها ، که جدید
ترین کتب و لالی ادب و حکمت اســت
وتمام کتاب خانه های دنیــا بدانها توانگر
وتقريباً بتمام السنة عالم ترجمه وبمطابع على

دنیا بار بار طبع شده اند صرف نظر نموده
فقط میخواهم از یکدسته کتب نفیسی که
در نتیجه تتبعات چندین ساله و کاوش های
طاقت فرسای خود بدان ها نایل شده و
از وجود هريك اطلاعات خوبی دارم
درین مختصر رسيـله بطور فهـرســت یاد
داشتی نمایم وضمناً باطلاع اولیای معارف
واهل فضل ومشوقيـن علم وادب برسانم
که خیلی ها جای تاسف خواهد بود که
همین « درهای یتیم » ما که تا حال دست
تصرف وحوادث روز کار بدانها نرسیده
بیکباره کی ازبین رفته وبرایـمـا جز بادی
حسرت خبز چیزی باقی نماند زیرا :
( دریتیم را همه کس مشتری بود )
اينك كتب :
( 1 ) ( 3 رساله ـ اثر مولانا قاسم
کابلی ) که هر سه رساله دريك وقايه واقع شده
رساله اول در علم عروض وقوافی رساله
دوم در معانی و بیان رساله سوم در نقد
الشعر وقرض الشعر وسرقات ادبی است .
این اثر نفیسـی یاد گــار زمـانه جــلال
الدين اكبر شاه است که مولا نا در قریه
توتک پشارو از نگارش آن فارغ شــده
است وبگمان بنده از کتبی که درین زمینه
تاحال نگـارش یافته ومخصوصاً ياد گــار
دوره متا خرین است از قبیــل حـد ايق
البلاغه طبع هند و پنج رساله عبد الواسع
ها نسوى وابد البدايع وقطوف الربيع
شمس العلما طهراني وغیره این اثر نفیس
کامل تر ومبسوط تر است ، زيرا اولا
عبارات واسلوب نگارش باندازه سلیس
وروان است که انسان گمان میکند دیروز


( شماره اول )
( سال پنجم )

نوشته شده باشد غالباً امثال و شواهد از
ادبا و شعرائی میاورد که همهٔ آنها نابغه گان و
آیات کبرائی بلاغت و فصاحت بوده اند
ثالثاً از وجود شعرای دورهٔ اکبری که
بیشترش را منسوب بافغانستان میدانند
از قبیل آتشی قندهاری وهاشمی
و غیره اطلاع مفصل و جهان قیمتی میدهد .
رابعاً برای مدارک و مآخذ خود بهترین
کتب را از قبیل ترجمان البلاغه فرخی
حدایق السحر وطواط و المعجم حسن
رازی و معیار الا شعار طوسی وعقود
الجمان سیوطی وكتاب تكميل الصناعة
وقسطاس الشعر وكتاب البلاغه جرجانی
سرخسی و غیره را در دست داشته . خامساً
در قید تاریخ ومؤلف آن هیچ جای
شك و تردیدی نمیگذارد، زیرا با دقت
تمام در پایان رسالهٔ خود مینویسد :
تمام شد رسایل این احقر العباد قاسم
کابلی بتاریخ بیست و هفتم صفر المظفر روز
پنجشنبه سنه ١٢١٥ هجری نبوی صلمم
در قصبهٔ توک پشاور در عهد محمد اکبر
شاه بادشاه غازی ادام الله تعالی اقباله .
سادساً به حواشی آن نیز نکات ومطالب
جالب دقت از قبیل حل کردن بعض رموزات
لغوی و اصطلاحات ادبی و قطعات شعری و پار
چه های نثری شاعرانه دیده می شود .
درین موقع رشکم آمد كه يك بيت آنرا
که در صنعت تخیل مثال میاورد ننهشته
بگذارم :
بسکه در آغوش گل ها شیشه شبنم شکست
می نماید در نظر ها چشم عينك دار گل

ولی متاسفانه که از آخر کتاب یکدوسه
ورق آن افتاده اما به کن جای که تاریخ کتاب
را با خود برده باشد خلاصه از هر حیث
نسخهٔ قیمت داری است ومتعلق به خود
نگارنده میباشد ( ٢ ) گنج شهیدان : بقلم
میرزا جلال فراهی که معاصر است با
میرزا ترکان برخوردار و درین کتاب
از مواقع تاریخی و جغرافیائی فراه ومزارات
ومشاهير آن و حالات طوايف وسلسله
شهدا و متصوفین آن با ابيات واشعار و
امثال و شواهد می نگارد و حقیقتاً برای
شناساندن فراه با تمام روحیاتش بهترین
کتابیست ، این نسخه را در زمان مسافرت
خود در نزد یکنفر فراهی بطور سرسری
دیده و همینقدر توانستم استنباط نمایم .
( ٣ ) دیوان حسن که اثر طبع
خوش بیان آقای سردار محمد حسن خان
مرحوم است و دارای غزلیات متعدد
بطرز بیدل ، شوکت ، غنی ، صائب
کلیم ، حافظ ، سعدی ، وساقی نامه
لبریز از شوخی و قصاید سلیس و روان
بطرز قدما از قبیل : ظهیر ، انوری ، منو
چهرى ويك قسمت هم هجویات ملیح و
شیرین دارد و از جمله قصاید آن مرحوم
قصیده است که در تیرادر يك حل عقدى
انشاد نموده اند ، این قصیده بهترین تا
بلوی برف باری های تیرا و مظالم آن
معاندن و تیره روزی شاعر را نشان
میدهد ، دیوان حسن نسخهٔ منحصر بفرد
است و متعلق به آقای صدیق جان سر کاتب
حالیه سفارت کبرای افغانی طهران که

نواسه آن مرحوم است میباشد .
( ٤ ) دیوان الفت که یکی از شعرای
نامدار و شیرین مملکت ماست و خصوصاً
در مخمسات دستی دارد و در عهد خود
سر آمد شعرای خود بوده و بر امثال و
اقران خود بسند طرزی و خیالی و غیره میتازد
و خورده میگیرد . ( باقی دارد )
( سرور گویا )

بقیه صفحه ٦ :
نماینده گری خصوصی که نماینده گان
ادارات دیگر از آن معلوماتی ندارند ،
برای خود دارد .
اداره خفیہ ( سو )
اداره خفیه « سو ، امورات مجادله با
پارتی های سیاسی مخاصم کمونیستی را
نگرانی میکند ، و هم همین اداره است
که بامذهب مجادله و کوشش به اضمحلال
مذاهب دارد .
امورات روحانیت به شعبه ششم اداره
مذکوره متعلق بوده و رهبری آنرا
توجکوف - مشهور مینماید .
اداره خفیه به مثل ادارات دیگر
به شعبات مختلفه باوظایف معین بسیار
سختی تقسیم شده است . رئیس اداره
مذکوره « در يباس ، عضو قدیمی پارتی
باید از همه به امورات تقسیم جمعیت های
پارتی دلچسپی داشته و به بیحجاب ساختن
آنها امید منفعت سرمایه و بطریق جایزه ،
گرفتن وظیفه مستشاريت دوم ریاست
او . گ پ او » را برای خود دارد .
( باقی دارد )


( شماره اول )

یاد داشتهای صحی :

نمک سم است

یکی از اطباء فرانسه مدعی است که ۷ در هزار خون انسان مواد نمکی وملحی میباشد واگر مقادیر املاح خون بیش از این مقدار معین باشد ، تسمم انسان شروع شده ودر صورت نقص این کمیت هم باز مسمومیت شروع خواهد گشت اختلاف این مقدار ماده نمکی در خون باعث انسداد عملیات طبیعیاتی بدن شده وفی النتیجه منجر بکسالت و ناخوشی شخص خواهد گشت . تجارب وامتحا ناتیکه در مریضخانه ها و هئیات طبی امریکا معمول گشته ، کاشف این حقیقت می شود که تناقص کمیت معینه نمک باعث خشونت پوست و احساس تعب وفات نشاط شده وفی النتیجه بعد از گذارش چندی نشأت مسمومیت ظاهر گشته و آثار و علائم نقص مواد نمکی بروز مینماید . ودر صورت ازدیاد مقادیر مواد ملحی خون ، انحطاط قوا شروع گشته وباعث هزال ولاغری محسوس ومشهودی می گردد . در هر صورت اعم از قلت مواد نمکی وکثرت آن ، بايك نسبت معينه پیوسته باید ماده مذکوره را استعمال نموده و همواره بواسطه استعمال اغذیه وخوراك های نمك دار ، تأمین ترکیبات صحی خون را از دست ندهند . ودر مواقع روز وظهور اختلاف در مقدار نمك خون ويا اوقاتیکه احساس تعب وقلت نشاط

خبرهای فنون واختراع

اخذ قوه از آفتاب

فتح علم

برلن ۳ فوریه ـ شاید مدت مدیدی طول نکشد که ورقهای بسیار بزرگ فلزی در صحراي افغا نستان در مقابل آ فتاب گذاشته شده و در نتیجه این احتكا ك يك مقدار عظیم قوة برق تولید گردد که بتواند در مسافت هزاران میل راه چرخ هاي بزرگ کار خا نجا ت را بحر کت در آورده وچراغهاي شهرها را روشن نمايد ، اين موضوعی است كه يكي از جرائد

شده و در پوست بدن عوارض خشونت وعدم ملائمت بروز می نماید ، باید بوسیله تداوی مخصوص ومراجعه باطباء آشنای باوضاع مزاج تعدیلی در کمیت نمك موجوده در خون بجای آورد اطباء میگویند در هر شبانه روز ، برای اشخاص عادی وکسانیکه باختلاف مقدار ماده ملحيه مبتلی نگشته اند استعمال يك صدم گرم نمك کافی می باشد .
( از مجلات فنی )

صبح برلن انتشار داده واميد واراست يك موتر نيم ولتی شالوده چنين اختراع معظمی قرار گيرد ،

این موتر در موسسه ( قيصر ويليلم ) در ( داه لم ) مجاور شهر برلن بموقع آزمایش گذاشته شده و با وجودیکه زمستان وهوا درهمه جا خاصه در دارالتجربه مزبور تيرة است بوسيله يك قوه ( فتو الكتريك ) وبدون جريان ديگري حركت مي كند ،

این ماشین را ( هر برونو لانج ) اختراع نموده و در ظرف چند ماهي که این موفقیت نصیب وي گشته پنجاه برابر بر استعداد آن افزوده شده و در این صورت طبيعي است که موفقیت آتیه آن بیحدود خواهد بود ،

( پر فسر ابشل ) مدير مو سسه که ( هرلانج ) در آنجا کار مي کند در ضمن مصاحبه اظهار داشته است که احتمال میرود قوه ( فتو ) بدريجه تکمیل شود که تولید قوة را از آفتاب يكي از شرو ريات صنعتي محسوب شود ،

( هرلانج ) بیست وسه سال دارد واز خانواده بسيار بيچيزي بوده ودر کود كي يتيم گردیده و پس از آنکه تحصیلات ابتدائي را بپایان رسانیده مخارج تحصیل متوسط خود را از نمايگي در ضبط و جمع آوري محصول غله وغیره در ( پروس ) شرقي و همجنین خدمت در کار خانجات بپایان رسانیده و بالاخره چون ( كنت بوتو ـ زو ـ ايلنبورك ) او را


صفحه ۱۱
( شماره اول )
مجلد پنجم

مشتاق تحصیلات عالیه مشاهده مینماید
مساعدت باو میکنند .
چون این موفقیت وی انتشار یافته است
چند موسسۀ الکتریکی وتجارتی اورا برای
مشاغل مرتفعی دعوت کرده و ضمناً « تامس
ادیسن » معروف او را از جانب دارالتجزیه
« منلو پارك » بامریکا دعوت کرده است .
( کوشش )

خبرهای داخلی
وکلای کابل

جناب عبدالاحد خان وكيل والی كابل
وغلام محی الدینخان معاون ریاست بلدیه
از طرف عموم اهالی شهر کابل بسمت
نماینده گی شورای ملی که عنقریب
افتتاح خواهد شد ، انتخاب شدند .
جناب شان نظر به محبت وحسن نیتیکه
که باهالی دارند ، این عهده مهم را قبول
فرموده ؛ از ماموریت های سابق خود
مستعفی شدند .

وکیل والی كابل

نظر بحسن خدمت وفعاليتيكه ع ش
عبدالجميل خان فرقه مشر وقوماندان
پولیس ، در امور انضباط وامنيت كابل
ونواحی آن ابراز فرموده اند ، جناب
شان بوکالت ولایت کابل مقرر وع طره
بازخان غند مشر کوتوالی به حیث وکیل
قوماندان کوتوالی منصوب گردیدند .

معاهده گمرکی جرمنی واستريا

پیش از جنگ عمومی استریا و المان
شهنشاهیت های جدا گانه بودند ولی
نژاداً و لساناً جدا گفته نمی شوند
بعد از اختتام جنگ عمومی نسبت به
همه دولتیكه داخل محاربه بودند نه تنها
خساره کلی بآستریا رسيد ونظام حکومتش
تبدیل شد بلکه تمام مملکت او تکه تکه
وپارچه پارچه کرده شد .
یوگوسلاویه ، چیکو سلاويك وهنگریه
مملکت هایست که ازو تولید شده است
وبعضی حصه او را مملکت های فاتح غصب
نمودند . آن چه بنام استریا باقی مانده
يك تکه است خورد تر از تقسیمات او
جرمنی هم که علاوه از تبدیل نظام
حکومت متحمل خساره زیاد مادی ومعنوی
گردیده چاره نداشت جز اینکه تحمل کند
وخاموش نشینید لاکن در باطن همیشه
سعی داشت که در يك موقع مناسب از مللی
که باعث بربادی او گردیده اند انتقامی
بگیرد، استریا در جسامت موجوده خود نه
میتواند هم چويك نظرية قائم کند ـ بلكه
نه می تواند يك حیات آزا دانه بسر برد
همین را سنجیده وبهتر دانسته که خود
را بجرمنی ملحق ساخته به قوه او بيافزايد
وآزاد آنه بياه نگردد . با وجودیکه این
نظریه نظریه جدیدی نیست و در حین
اختتام جنگ پیدا شده بود و لی نه می
توانست دفعتاً خود را نابود وبه جرمنی
ملحق ساخته در سیاست اوروپا هیجان
عظیم بر پا کند . مخالفین نیز که ازفکر

استریا وجر منی آگاه بودند همیشه در
راه شان حائل بوده و هستند .
اکنون ظاهر گردیده که استریا وجرمنی
بيك اتحاد گمرکی موافق شده امضاء می
نمایند . غير توقع نیست که از هر گوشه
وکنار اوروپا يك معاهده که خلاف مفاد
شان صدای احتجاج و تنقیدات نجیب و
غریب کرده نشود .
مستر « هندرسن » وزیر امور خارجه
برطانیه در پارلمان بیان نمود که اطلاع
ندادن هم چو يك معاهده توليد شكوك
می کند وخصوصاً وقتی که مجلس بین المللی
در مذاکرات هم چو مسائل استحقاق
گفت وشنيد هم داده باشد . بعد ازغور
و مذاکره زیاد مستر ( هندر سن )
بحکومت جرمنی واستريا اطلاع داده که
نتیجهیی نیست که نسبت به هم چو يك
معاده در ممالك دیگر و خصوصاً فرانسه
غلط فهمی وتعبیر های عجیب و غریب
کرده نشود ونیز ابراز نموده که ممکن
است در این موضوع افکار مختلف باشد
ولی چون اغتشاش فكرى ممالك را ملاحظه
ميكنيم و نیز مدنظر داریم که کانفرانس
« تخفيف اسلحه » در يك فضای خوبی
انعقاد گردد لهذا لازم میدانم که درین
خصوص يك چاره جوئی بکنیم .
مستر ( هندرسن ) ازاقدامات خود
به ( موسيون بریان ) وزير امور خارجه
فرانسه خبرداده وموسیو بریان نیز اطمینان
داده که نظریه حکومت فرانسه کاملاً
باوموافق است .
بتاريخ ۲۷ مارچ حکومت استریا بحکومت


( شماره اول )

برطانیه چنان جواب داده که نظریه شان چونکه معامله دقیق که مبنی بر اصطلاحات خواهد گفت که به عدالت مستقله رجوع شود
چنان نیست که فهمیده شده و معاهده که مخصوصه علمی باشد، بدون حصول نظریه در خصوص معائنه معاهده مذکور
در نظر گرفته اند عیناً مطابق پروتوکول عدالت مستقله بین المللی يك فکری داده مستر هندرسن بیان نمود که نظریه مختلف
ژنو» میباشند و حکومت استریا اعتراضی نتواند حکومت برطانیه نیز دران موقع اظهار است که آیا خود مجلس بین الملل
ندارد که مللی که امضاء کنندگان پروتوکول موافقت خود را خواهد کرد که مسئله مذکور یا کدام هیئت مخصوص دیگری مســاله
« ژنو » مذکور میباشند ملاحظه نکنند به عدالت مستقله بین الملل رجوع شود : آنرا یکنند . و نیز اظهار نمود که معائنه
البته که ملاحظه و معائنه شان از حیث حکومت جرمنی همان روز جواب داد که باید قرار قاعده در تحت همان هیئت باشد
اقتصادی خواهد بود نه از حیث سیاسی نظریه مستر ( هندرسن ) بوره فهمیده که پروتو کول ۱۹۲۲ را مذاکره کرده
وحکومت استریا آماده نیست که بيك ودانسته شد . در خصوص پیچیده گی های قانونی
چیزی که تکمیل شده باشد حق مداخلت چون برای تکمیل تفصیلات معاهده به مشیران قانونی مراجعت شده واکنون
را بحکومت های دیگر بدهند . مدت دو یا سه ماه دیگر لازم است و چون رویه حکومت برطانیه کاملاً خاموش است
هم چنان حکومت جرمنی جواب داده حکومت جرمنی معاهده را خلاف و طریق معائنه که حکومت برطانیه پیش
که معاهده مذکور عیناً مطابق پروتوکول پروتو کول سنه ۱۹۲۲ نه میبیند لهذا کرده بهترین طریق حل مسئله مذکور است که
١٤ اکتوبر ۱۹۲۲ ژنو میباشد ، لهذا حکومت جرمنی لازم نه می داند که مسئله در اوروپا باعث اضطراب اسف ناک گردیده
حکومت جرمنی لازم نه می بیند که در به مجلس بین الملل رجوع شود . البته در این اقدامات اول که جرمنی و استریا
مسئله مذکور مجلس بین المللی مذاکراتی جانین حق دارند که مسئله را به مجلس در متحد شدن خود کرده اند ، نظریه
نمایند . حکومت جرمنی خوقی ندارد که مذکور پیش کنند و حکومت جرمنی آزاد مجلس بین الملل چه خواهد بود ؟
معاهده از حیث قانونی معاهده شود چون است که حق خود را از هم چو مصلحتی که جرمنی و استریا در انچه اندازه قابل
کاملاً در مسئله اقتصادیست، و چون تفصیلات به مجلس بین الملل نسبت به معائنه مذکور قبول خواهند دانست ؟ این چیز ها ئیست
اصطلاحی معاهده تمام نشده و کم از کم دوسه داده شود نگاه داشت کند ، و حکومت که پیش گوئی آن در این موقع بسیار
ماه مدت دیگر بکار دارد ، لهذا برای تکمیل جرمنی مقصد مستر ( هندرسن ) را مشکل است . ولی میتوان گفت که
آن مذاکرات جاری خواهد بود . فهمیده نتوانست که معاهده مذکور از جرمنی و استریا به مجلس بین الملل
مستر ( هندرسن ) بتاریخ ٢٧ مارچ حیث سیاسی معائنه کردد و می خواهد اعتماد ندارند و اگر معاهده مذکور
دوباره بحکومت جرمنی تلگراف داده و واضح تر بسازد که حکومت جرمنی هم خلاف پرو تو کول هم گفته شود قبول
ممکن است از استفسار او چیزی غلط چويك معائنه را جائز نمیداند . نه خواهند کرد .
فهمی پیدا شده باشد، نظریه او این بود ( هندرسن ) بجواب آن اطلاع داده نتیجه هرچه باشد لا کن ظاهر است
که پیش ازین هردو دولت مذاکرات خود که او اراده دارد که سکرتری جنرال در میدان سیاست اوروپا پیچیده گی های
را تکمیل کنند برای مجلس بین المللی مجلس بین الملل را از نظریه خود عالی جدید پیدا شده که در حل آن مسائل
موقعی داده شود که اطمینان ارند که ساخته در خصوص معائنه معاهده خواهش مشکلات پیش می گردد ، قرار گفته مستر
معاهده مذکور از هیچ نوع خلاف پروتو کند که آیا مطابق پروتوکول سنه ۱۹۲۲ ( هندرسن ) تعجبی نیست که پیچیده گی
کول ۱۹۲۲ نه می باشد البته برای مجلس میباشد یا نه. اگر مجلس بین الملل لازم دانست های موجوده به مجلس تخفیف اسلحه
بین الملل مشکل خواهد بود که در هم که جویای مشوره شود البته او مصلحتاً يك اثر ناخوش گوار با ندازد .


احمد شاه
تاجر ماشین ها و عموم لوازم علمی و فنی

تلیفونهای اریکسون
اریکسون فابریکه است که در سنه ١٨٦٦ تقریباً در تاریخ اختراع تیلفون تاسیس شده و اکنون در اکثر ممالك دنیا قریب پنجاه فابریکه بزرگ بنام اریکسون وجود دارد که سامان تیلفون و تلگراف جدید ترین سیستم ها را می سازند فابریکه مرکزی اریکسون در ستاک هالم ( سوید ) و شعبات او علیحده فابریکه هائیست در فرانسه انگلستان لهستان، اسپانیا استریا چکوسلا واکیا هالیند هنگری ـ ایطالیا پولاند و علاوتاً بتقریب پنجاه نماینده گی در ممالک بزرگ دنیا دارد .
فراموش نشود که احمد شاه تاجر هم نماینده گی فابريك اریکسون را داراست و بهترین سیستم تیلفون های دنیا را با لوازم مکمل آن بمناسبترین قیمتی به طالبین فروخته و رضایت مشتریان را از همه حیث فراهم خواهد آورد خواهش مندان و طالبین اینگونه تیلفون ها و غیره سامان آن بتجارت خانه او که واقع بازار جنوبی ارگ کابل است رجوع خواهند فرمود .


انیس
جریده ملی
۲

قیمت اشتراک

در افغانستان
محصول پوسته اطراف و ولایات داخله
طلبه معارف
در ممالک خارجه

۱۲ افغانی
۲ «
۷ «
۲۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراک که بتوسط خزائن دولت فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد

( مطبعه انیس )


شماره (۲)

اشتراك سالانه ۱۲ افغانی
محصول پوسته ۲ «
خارجه ۲۰ شلنگ

سراج
الْاخْبار
افغانیه

مجلد (٥)

اداره : کابل جادهٔ ارگ
مؤسس و نگارنده مسئول
محيی الدین

۲ شنبه ١٤ ثور ۱۳۱۰
تأسيس ١٣٠٦
۱۰ ذیحجه ١٣٤٩

کار
بار ها به مشاهده پیوسته است که بلای مبرم بیکاری برای اشخاص ، موجد هزار گونه تعب و مشقت و خسارات مادی ومعنوی گشته است : بسا ملت ها در اثر بیکاری ، و در نتیجه امر از حیات تنبلانه ، و دور از عمل ، به ضیاع بهترین مزايا وحقوق انسانیتی در دائره بشریت گرفتار آمده اند .

اگر به نظر امعان بنگریم کار و زحمت کشی بعد از دارای صحت مکمل برای انسان یکی از ضروریات قطعی بشمار میرود در مقابل هر مقصدی که انسان بدان مائل میگردد، و وازای هر سعادتی که در دنیا انسان به کسب آن موفق می آید ، باید زحمت کشیده و رنجی دیده باشد . بدون رنج وزحمت ، هیچ چیز برای انسان میسر نیست ، و در عين زمان حیات بیکار عبارت از يك بار خیلی سنگين وغير قابل تحمل است که بر انسان تحمیل می شود و ازین بدتر دشمنی برای سعادت بشر موجود نیست .

کار است که برای انسان منشاء ارتزاق

است ، کارست که انسان را در دنیا بختیار و شاد مان می سازد . کار است که انسان را از احتیاج بیجا در نزد اشخاص محفوظ میدارد .

«گیوت» ، شاعر و فیلسوف آلمانی میگوید : « انسان بجای اینکه نیم ساعت وقت را قیمت نگذارد بهتر است در دنیا به خورده ترین کار ها مصروف شود ،، سرگردانی کار برای يك انسان در دنیا جزء مهم حیات آنست و بدون آن حیاتش نا مکمل و مشکل می شود ، آدم تنبل وبیکار عموماً مورد حملات شدید امراض واقع میگردد ، یعنی استراحت را نه میداند وکيف حقيقی آنرا درك نموده نه می تواند .

در جایی من و يك رفيقی که همراه داشتم ، با يك شخص خائنی که با رفیق من سابقهٔ رفاقت ملاقی شدیم ، بعد از معرفی شدن دانستم شخص عجیب زاده است ، ولی حوادث دوران او را به حال ابتر و روز سیاهی نشانده است . این واقعه بخاطرم قدری گران آمد ، و به تفتیش احوالش شروع نمودم . دیدم علاوتاً از گرفتاری به چنگ نوع مرض هم شکایت دارد . دلم به احوال او خیلی سوخت و خواستم که معلوم کنم که پس

باین همه فقر ومسکنت چه چیز و یا چه کارست که آنرا وسیلهٔ اعاشهٔ خود و اولاد خود قرار داده است . بجواب من گفت « از خیرات گور داران چند جریب زمین دارم ، ويك آرد گندم میرسد ، گفتم چند جریب گفت دوصد جریب .

گفتم : خوب عزیزم ! دوصد جریب زمين كه چيز بسيار است وعائله تو هم چنانچه از خودت در عین مصاحبه شنیدم چندان بزرگ نیست . پس چرا به چنین حالت بد گرفتاری ؟

بجواب این سوال من شکایت نمود که چون زمین ها بدست دهقان است و من خودم نیز چندان وارسی وسر پرستی آنرا کرده نه می توانم لا بد حاصل کافی نه میدهد . از و پرسیدم که آیا خودت در کار دهقنت اراضی خود با دهقانين کار نه می کنی ؟ گفت نی ابداً هم نکرده ام این سخن او بدل من چنان گران آمد و آنقدر دل خون شدم که شاید او نیز با وجود بلاهت کافی که داشت تغیر رنگ بی و وضع مرا درك نموده باشد . بهر حال زود تر رخصت گرفته براه افتادیم. چون چند گامی دور شدیم و دوست من مطمئن


صفحه ٢
( شماره ٢ )
مجلد پنجم

شد که او از ما از طرف آن شخص شنیده نه می شود ؟ گفت حقیقتاً این شخص آدم بسیار نجیب و خوبی است ، و وضع خوشی دارد ، مگر افسوس که دور روز گار او را به زحمات شاق گرفتار نموده است ، و از تمام فوائد وسعادات زنده گی محروم و بی نصیب است . وعلاوتاً امراض متعددی که بدان گرفتار است بر تلخی حیات او می افزاید . من گفتم : بلی عزیزم ، درست میگوئی ؟ اما دل من بر فقر او نی بلکه بنا بر امراضی که بدان گرفتار است بر او بیش تر می سوزد مخصوصاً این بلای مبرم تنبلی وبیکاره گی او.

دوستم گفت : چطور ندانستم . گفتم عزیزم شاید شنیدی که این بزبان خود گفت دوصد جریب زمین دارم . تو که تمام زمین تو به ٢٥ جریب بالغ می شود حال خود را باو مقایسه نموده بعد ازان به من بگو که گناه از کیست ؟ حیات با تو ٢٥ جریب زمینی که آنرا بدست خود زراعت نمود و پرورش مید هی بار ها از حیات او عا لی تر و فرح بخش تر است ، اولاد های تو از اولاد های او مسعود تر وفامیل تو خوش نصیب تر می باشد پس آیا او که هـفت مـر تـبـه از تو بیش تر مالك ثروت و جایداد است ، و هنوز هم صد يك سعادت وحتی ( اگر به معنی حقیقی آن توجه میکنیم ) آرام ترا ندارد . خودش سبب یگانه بد بختی خود نیست ؟

به جواب من گفت : درست میگوئی فاما شخص خان زاده وناز پرورده چطور می تواند از عهده کار زحمت بخش دهقـانی بر آید . گفتم : عزیزم همین بزرگترین گناه ونادانی اوست که به محض اسم خان زا ده گی که مجزيك لقب فضولی بیش نیست حیات خود را بد تر از هزار مرگ ساخته است . خانزاده گی امروز در نظر انسان های عصر موجوده و درعالم تمدن حاضر موقعیتی ندارد . امروزیحیات و دنیا از انسان جو هر قابل میخواهد پشت کار می طلبد ، رنج بری وزحـ کشی می خواهد . تمدن فعلی بشر انسان را مستحق بر خوردار شدن از اندوختهای خود می سازد که انسان خود محدود وبدست خود به تحصیل آن موفق گردد این شخص با وجود داشتن این چنین يك اساس كافى ووسيله خوب بنا بر تنبلی و کسالت خود نتوانسته است در عالم حیات حقیقی قدمی بگزارد . وخیلى عجیب تر ازینکه ازین امراض بدی که بآن گرفتار است شکایت هم میکند و نه میداند که همه آن مولود بیکاریست ، واز نتیجه خوردن وخفتن بر او عارض گردیده است . ورنه اگر در مقابل زحمتی که برای تحصیل راحت فطرتاً و به حيث يك انسان بدان مجبوراست این چنین بزدلی و تنبلی نشان نه میداد شاید شخص مسعودی می شد .

لارد « اوبری » میگوید : « قدما درست می گفتند که زحمت عبارت از قیمتی است که خداوند بر هر چیز قابل دادن نهاده است ، هیچ چیز مفید ، و مسرت بخش و یا هیچ يك چیز لازمی حیات بدون زحمت وبدون رنج بری بدست نه می آید . اگر هوا تنفس میکنیم باید شش ما حرکات مخصوصی را که برای گرفتن هوا لازم است اجری کند . اگر برای ادامه حیات خود نان می خوریم باید آنرا بدست بیاوریم و برای بدست آوردن وحتی خوردن آن زحمت بکشیم . اگر میخواهیم از فوائد حسیات عاقوی استلذاذ کنیم در اول امر بايد يك مقدار زحمتی برای سعادت حیات عائله خود کشیده باشیم ، چه يك عائله که به مصائب گرفتار باشد ابداً نه می شود برای انسان منبع حبور گردد .

یکی از فضلای انکلیس بیکاری را تحت تنقید آورده می نویسد « کار کردن و کردن بعضی چیزها برای دنیا ، واینکه زنده گانی خود را يك عنصر مثبت بسازیم عبارت از يك مزیست که شخص بیکاره ، ازان آنچنان بی اطلاع میباشد که شب پره از آفتاب ، حقیقتاً مایه تمام خوش بختی ها کار وزحمت کشی میگردد ، پیش رفت و ترقی بدون تحمل بار سنگین کار ممکن نیست . یکی از مدققین میگوید « انچنان که شاداب بمهارت مربوط است ؛ وانچنانکه تخم به نبات روئیده علاقه دارد ، به همان صورت حصصی مروز ما متعلق به فردای ماست . فوائد امروز به فردا تعلق میگیرد ونکردن کار صحیح در امروز محتمل است فردا را برهم بزند . ولی عکس آن درست نیست ، یعنی فردا امروز را خرب کرده نه می تواند . چه عرابه وقت به عقب چرخ نه می زند . پس او هام وافکاری عاطلی را


( شماره ۲ )

گذاشته امروز خود را از کار صمیمانه مهربانی ، همت وامید مملو بسازد ، باین صورت فردای خود را از محرومیت بلان حیات رهائی بخشیده زمانی که برسد « امروز خوبی بسازش »
درین جا از قول این شخص فاضل علاوتاً استنباط میشود که فضائل مذکوره فوق که ذکر نمودیم ، تنها سبب آن «کار » به معنی مطلق شده میتواند ، یعنی کار نیز باید بابعض از شرائط وقیود باشد . ازین جا است که کار را با صمیمیت يك جا ذكر میکنند . یعنی این کاریکه در دنیا موجب خوش بختی می شود ، چنان کاریست که به صمیمیت ویکعکمال علاقه اجری شده باشد . بدون صمیمیت ودل بسته گی به آن کار عبارت از يك چیز سرسری یا اجباری شده فائده بر آن مترتب نمی شود . چه ظاهر است بکاریکه انسان علاقه نداشته باشد آنرا قرار واقع اجری نمیکند وممکن است آن برعکس بعوض مسرت وفائده مصدر اندوه وخساره گردد .
« ماری کوریلی ، ( يك محرره با وسعت نظر انگلیسی ) می نویسد که « تصورمیکنم شخصی که بکار خود عشق دارد ، وبرای آنکه دقائق تفصیلات شغل ومسلك خود را بداند به شروع نمودن از پله اول زینه قناعت داشته باشد ، وشخصی که کار او برایش ازنان ومزد آن عزیزترباشد ، یقیناً مکافات آنرا درك خواهد نمود ودر هر شغل حیات که باشد کامیاب خواهد گشت . کاریگر نیم وله است که ناکام

میبگردد و فاعل بی علاقه است که در کار در می ماند »
اگر انسان بكاريكه در دنیا بدان مصروف می شود بايك نوع قناعت وصمیمیت متوجه نگردیده واز ته دل باجری نمودن وپیش بردن آن همت برنگمارد موفق شدنش در آن کار محال ودور از عقل است ، چه به محض آنکه انسان بکار خود علاقه وصمیمیت داشته باشد دراجری آن واز قوه به فعل آوردن آن يك نوع وجد وشوق پیدا می کند .
وجد وشوق نیز مانند صمیمیت وعلاقه یکی از مهم ترین شرائط سعی وعمل و کار است ، وبدون آن جدیت وفعالیت صورت نمی گیرد .
کاریکه با صمیمیت وعلاقه پیش برده شود وامری که در انصرام جدیت وفعالیت نشان داده شود نفس همان کار در روح فاعل يك زنده گی وحیات ، يك نشاط وانبساط تولید می کند وحیات را شیرین می سازد ، و موفقیت در کار معنویات بلندی بانسان نصیب می نماید بر خلاف آن ناکامی در امور ، وموفق نشدن درکار انسانرا به مقابل بار سنگین وبر مشقت حیات مغلوب ومنکوب ساخته حیات را تلخ ومعنويات اقسالرا پست . و شخص را اتکالی و از مزایای حقیقی حیات محروم میگرداند . بدون صمیمیت و با علاقه و جدیت انسان نمی تواند به موانعی که در امور حیاتی در مقابل امر پیدا می شود جداً مقابله نموده به مقصود

خود نائل گردد . می گویند « ناپلیون » گفت کلمه « نه » در قاموس دنیا نباید باشد ، اما ناپلیون این را برای هر شخص تنبل وبی علاقه ، هر شخصی که در کار خود صدق وصمیمیت نداشته باشد نگفته است بر خلاف آن در قاموس حیات يك فرد بیکاره و آرام پسند هزار ها « نه » در هر ساعت و هر دقیقه موجود می شود بلکه مقصود او شخص بوده است که مانند خود او بايك عزم خسته گی ناپذیر ويك اراده غير قابل مغلوبیت به وظیفه خود مصروف میگردد، و برای این چنین يك عزم واراده متین از همه اولتر علاقه به غايه و مقصود یا صمیمیت به کار لازم است .
کاریکه ما در دنیا میکنیم و ازان امید کامیابی ورسیدن بدرجات عالی می داشته باشیم لازم است چنان کاری باشد که آنرا با مسرت و شعف اجری کنیم ، نه با مجبوریت وا کراه . سرازرقبای تمام ملل محسین يك چیز است که « کار می کنند و با علاقه وصمیمیت کار می کنند ، وچون معنی حقیقی کار را و فوائد حیاتی آنرا در اثر تربیه صحیح و تعلیم درست ( که آنرا نیز عشق به کار پیدا نموده است ) درك نموده اند ، وجداً در پی کار خود افتاده اند کار ایشان موجب سعادت ، مسرت وموفقیت می شود ، برخلاف ایشان ما شرقی ها و مخصوصاً اولایان افغانان دراثر تنبلی وبی کاره گی وزنده گی عطالت کارانه که بدان مبتلا هستیم . روز بروز به عقب ميرويم وحيات برما عبارت از يك ماتم وغم يك جگر خونی والم گشته است


صفحه ۴ ( شماره ۲ ) جلد پنجم

و حتلی برای کفن مرده های خود مجبوریم منتظر شویم که ساق سفید را از خارج برای ما بیاورند.
ورنه شاید به کفن نمودن مرده خود هم موفق نگردیم. و این بدبختی ما این عقب مانده گی ما ، اینکه حیات بگردن ما مانند يك بار سنگين افتاده است علت آن تنها همين يك مسئله است که کار نه می کنیم و اگر می کنیم هم بايك نوع اکراه و مجبوریت یا عدم علاقه میکنیم و دران صدق نداریم.
چارلس کنگسلی محرر مشهور انگلیسی در يك اثر خود می نگارد که: «افرادی را که من دیده ام در حیات خود همواره به بهترین صورت کامیاب گردیده اند، عبارت از اشخاصی بوده اند که همواره مسرور و امید وار بوده ، بر وظیفه خود با يك چهره متبسم قیام نموده اند و تبدلات و تصادفات این حیات فانی را مانند مردان تلقی و نرمی و درشتی حیات را تحمل کرده اند»
این است کار حقیقی و کار صمیمی که فاعل آن می تواند بآن و به تمام مقاصد خود کامیاب گردیده به کسب سعادت حقیقی در حیات مقتدر شود. چنين يك شخص کار بکر و زحمت کش که به کار خود رابطه قلبی تام و دران قناعت قطعی داشته باشد، علاوه از سعادات و مزایای دیگر بر دارائی صحت خوب که بزرگترین نعمت های خداوندی است موفق می شود. یکی از لوازم قطعی و ضروری صحت انسان کار است شخص بیکار ندرتاً صحت خوب میداشته باشد
و از حملات امراض گوناگون به هیچ صورت مدافعه کرده نه می تواند و يك شخص دارای صحت خراب و جسم علیل چنانچه اکثر ما شاید گاهی مورد حدوث كدام مرض واقع شده و تجربه داشته باشیم ، به هیچ صورت معنی مسرت را در حیات نه می داند، خرابی مزاج وطبع خودش دنیا را برو تلخ می سازد. عبوست و ترشروئی خودش، که نتیجه طبیعی علالت است دنیا را بنظرش غم اندود جلوه میدهد. بیچاره ازسیر مناظر زیبای قدرتی محروم ، واز استفاده از نعم نامتناهی که بانسان ها نصیب گردیده است بی نصیب بوده، روز وشب را در چار دیوار خانه خود و یا دريك اطاق شفاخانه محبوس میباشد و از تمام مأكولات ومشروبات لذیذی که در قسمت انسانها شده است بجز طعم تلخ دوا دیگر بهره ندارد. مخصوصاً اگر شخصی که در نتیجه بیکاری و تنبلی به علالت گرفتار می گردد شخص دارای عائله هم باشد ، بدبختی او بیش تر و مصیبت او بزرگتر است، یعنی تلخی زندگانی تنها به خود او محدود نبوده باعث برهم خوردن آرام و راحت عائله او نیز میگردد.
بیکاری خودش بذات خود يك نوع بدی اخلاق است و آنچنان بد اخلاقی ست که مولد صدها عیب دیگر میگردد. و ازان بدی های اخلاقی زیادی تولد مینماید شخصی بیکار بدخوی می باشد، تنگ حوصله می باشد ، از تحمل و برد باری که یکی از خصائل خیلی حمیده و در ارتقای
حیات انسانی عامل مهمی بشمار میرود ، عاری بوده ، ثبات وپایه داری ازو به فرسنگ ها دور میگردد. چه شخصی که هر روز مصروف کار است چون هیچ کاری در دنیا بدون آنکه صد ها مانع و سد ها اشکال در راه انجام آن پیدا شود صورت نه میگیرد، به رفع آن موانع و تحمل آن اشکالات جرأت ورزيده متدرجاً دراثر این مشق روزانه هر روز برحوصله و طاقت و صبر و ثباتش افزوده می شود برخلاف آن شخص بیکار که ابداً به رفع موانع و اظهار ثبات و پافشاری در مواقع لازمه مشق ندارد، در مقابل كوچك ترین مشکلی که در زندگانی باو رخ می نماید مغلوب گردیده صبر وتحمل را از دست میدهد وعلاوتاً چون خودش نه می تواند از عهده کاری بدرآید مجبور است از دیگری بدون ضرورت چشم امداد ومعاونت داشته باشد، و اين يك نوع پستی اخلاق دراو تولید می کند ، و در جزئی ترین امور حیات او را مرهون احسان دیگران ساخته بی سبب بار منت صدها نفر را به شانه خود می کشد.
بهر صورت کار برای انسانی که می خواهد دردنیا به تمام معنی حقیقی کلمه حیات داشته باشد ، يك چيز ضروری و ناگزیر است. بدون کار حیات معنی و حقیقت نداردونه می داشته باشد. اشخاص بزرگی که در تاریخ بشر گذشته اند و دنیای انسانیت امروز به ایشان احترام می کند هر کدام آن در مسلکی و در فکری و در يك شعبه از شعب حیات کاری نموده اند


صفحه ۶
( شماره ۲ )
مجلد پنجم

عید در بهار

انیس عزیزم !

بروز اول عید سعید که در جامع بزرگ « عید گاه » اهالی ، برای ادای نماز عید و تماشای منظره زیبای موکب شهریار عطوفت کردار خود جماع نموده بودند و آنجریانات مطبوع مسرت آور بهر بیننده تا ثرات سرور و انتباه می بخشید این بنده که در گوشه نشسته و بآن تماشا، مصروف و خاطره های ایام فلاکت گذشته را در عین سرور و فرحت زمان موجوده خیال میکردم اخیراً مراتب آتی را تسوید کرده ولی بلحاظ ایام تعطیل اداره جریده موقع تقدیم کردن نیافتم

واسم شان به سبب همان کار نایه امروز در صفحه تاریخ بشر با يك خط مجلی نوشته و برای ما رسیده است . بیکن فیلسوف انگلیسی راجع به یکی از امپراطـور های بزرگ روم که فتوحات زیادی نموده بود می نویسد ؛ که دردم جان دادن خـود فریادی نمود که ( اگر برای من کاری باشد، باید اجری کنم زود شوید ) . پس برای آنکه انسان دردنیا نامدار شود و در حیات سعادت و بختیاری ، و در تاریخ اسم محترمی داشته باشد ، هيچ يك وسيله بهتر ازین نخواهد یافت که کاری کند و کاری داشته باشد . و به کاری مصروف گردد و کاری از خود بیادگار بگزارد .
(...)

باری آنرا حاضراً بخدمت تقدیم داشتم که اگر قابل بدانند بعنوان هدیه این عید سعید از طرف بنده که یکی از خواننده گان انيسم بجريده عالی خود قبول بفر مایند :

عید آمد و روح پرور آمد
در فصل بهار خوشتر آمد

از نفحه باد او بهاری
اشجار شکوفه بر سر آمد

از دامن کوهسار کابل
رایحه عطر و عنبر آمد

این عید بهار عطر آمیز
با لطف وسرور دیگر آمد

عید است و بهار و سبزه و گل
امسال خوشی مکرر آمد

ای باد بهار روح پرور
لطف تو چو جان به پیکر آمد

رایحه بخت اهل افغان
امسال سعادت اختر آمد

خوش باد بهار و عید افغان
تبريك كه فیض اکبر آمد

ای عید و بهار امن افغان
عشرت بوطن سرا سر آمد

آلام و فسوس و دردباری
از خاطره اعظمی ، بر آمد

عید قربان امساله شیرین ترین اعیاد ماست ! این عید سعید در قلب بهار و خوش ترین موسمی اتفاق افتاده که فصل بهار گلعذار کابل و ایام سعادت قضا و فعلی وطن است !

صفای هوای امروزه ، جوش و تراوت سبزه ، موج شکوفه و ارغوان ، نگهت زیبای گل و لا له دامان ، لطف ومسرت این عید سعید را در قلب و دیده هم وطنان عزیز دو چندان می نماید .

عید حاضره ما در موقعی عرض شرف و فيض تقدس ایثار می نماید که یکطرف لطف و صفای فصل بهار است و دیگر سو اختتام ادوار تیره و شب های تار .

مخصوصا امروز اجتماع این ملت مسلمان با قلوب فرحان و سیمای خندان و بالاخص موکب زیبای این پادشاه ناجی مهربان و منظره قشنگ این عسکر دلا ور که راحت و امنیت فعلی در سایه شمشیر اینها تامین و بنیان یافته است هر بیننده را بخود واله و حیران میدارد

البته تفصيل آنجریانات فرح بخش را محررين جرايد ما نوت کرده خواهند نگاشت !

این عید مخصوصا تماشای امروزه خاطره عجیبی بیاد میدهد که بایست اینرا عید اول نجات و خوش بختی وطن عید نخستین امنیت و راحت ملی بخوانیم

ما باید این عید سعید را آغاز و مقدمه سعادت و اقبال اهل وطن بدانیم : زیرا سه سال قبل تا ایام نزديك و ورود اين عید بزرگ : صدای منحوس توپ و تفنگ ، دود کثیف باروت ، آواز روح خراش شیپور جنگ هنوز بکلی از ساحت مقدس وطن دور نشده بود، دور نکبت آور انقلاب بزرگ و خون ریزی


جلد پنجم
( شماره ٢ )
صفحه ٦

عظيم ، نفاق خانگی یا جهل عمومی
تسکین نیافته بود ، هنوز تا آن روز ها
زیاد ناله وضجه تعزیه داران بآسمان بلند
بود، ولی امروز در اثر تقرب و ورود
این روز مبارک بحمد لله تعالی شقاوت و
بد بختی سپری شده نفاق خاتمه یافت
فرشته امن و سعادت در نقاط مختلفه
وطن رحمت الهی را می باراند ، اشرار
و جهال وعناصر مضره ساحت پاک وطن را
از لوث وجود خبيث خود خالی کردند
قشون مردانه ما اسلحه دفاع و تنبه را
کنار گذاشتند .
مصادف این عید مژده فرحت آور
امنیت وراحت از هر نقطه توصل نمود
روح سکونت و انابت در مردم عاقبت
اندیش ما دمید ، اهالی غم دیده محنت
کشیده این کشور از هر جهت راحت
و مستريح شده آرزوها وامید ها دو باره
در قلوب بالیدن گرفت .
وهم شاید بحكم اینکه : در عین بلیه
داخل بودن، دهشت آنرا کمتر فهمیدن
است . امروز که اهالی ما قدری بحال
خود آمده اند البته ازان روز گار تاريك
وازان ايام پر دهشت تصور خواهند نمود
امروز تذکار آن روز های خونبار
روح مردم این کشور را تکان داده
امنیت وراحت فعلی را بی اندازه تقدیر
وخدای متعال فوق العاده شکریه و سپاس
خواهند کرد ! امروز ملت ما استماع
کلمات مقدس اتحاد واتفاق را مثل
سابق به بیعلاقه گی تلقی نخواهند نمود !
پس امروز روزیست که همه این جامعه

مسلم در همین جامع و آنکسانیکه در باقی
نقاط وطن در همین روز مقدس در
مساجد خود شان برای پرستش خالق
کون و مکان حاضر می شوند ، نخست
با عجز و اعتذار با حضور قلب و صفای
نیت واراده کامله از درگاه خدای خود
عفو آنهمه ارتکابات سیئه ، وسوء نيات
وسوء اخلاق گذشته را خواسته استدعای
رحمت الهی را بقیام امنیت و اتحاد کا ملــه
محبت ، برادری ، اخلاق شريفانه وتمام
فضائل نوعیه و سعادت اخرويه استرحام
نمایند .
امروز بایست همه مسلمين وسائر اهالی
این کشور این روز بزرگ را بر علاوه
فضیلت مذهبی اش روز تجدید سعادت
وطن دانسته با اهل کشور خود بتمام اخلاص
وصمیمیت و صفای باطن و ظاهر معانقه و
مصافحه کرده و این صفوت و طهارت
اخلاق وسلوك انسانیت کا رانه امروز را
خط حرکت دایمی خود قرار بدهند .
امروز ما همه باید بحضور خالق خود
موثوقاً عهد کنیم که با حکومت وملت
خود تا ما با صفوت و صداقت و اتحاد
همراه بوده هیچگاه پیرا مون الكسونه
خطرات وتصورات تیره تاریکی که احتمال
فتنه نفاق و شقاق را دارا باشد نخواهیم
گردید .
امروز بایست قیمت امروز را دانست
زیرا دیروز تلخ و نا گواری را سپری
کردیم ، امروز روزی است که ما باظهار
وتصميم دو كلمه مختصر سعادت وشقاوت
روز های آتی خود را تعیین کرده میتوانیم

یعنی اگر امروز برای اتحاد ومحبت همدیگر
خود اخذ تصمیم می نمائیم . البته بتوفيقات
کامله خداوندی سعادت آتیه ما را استقبال
می نماید يا العكس اگر زنگت تکدر دو
ارادات ما تخليل وثبات سوق را بطور
نفاق و شقاق در خیال خود می گنجانیم
طبعاً نتیجه بد بختی در کمین خواهد بود .
( یکی از خواننده گان انیس )

تتمات ادبی :

در هاي يتيم
(٢)

دیوان شاعر فقید که دارای غزلیات
متعدد بارعيات وخماسيات وغيره لطايف
ادبی است بدست خط خود او موجود
وتعلق دارد به آقای میر عبدالواحد خان آقا
٥ ) دیوان عاجز اثر میرزا عبد الواسع
خان حکیم که از حکمای معروف افغانستان
بوده و در عهد امیر کبیر امیر دوست محمد
خان خیلی ها شرافت مندانه زیست
میکرده و حکیم خانواده سلطنتی
شان بوده اند ، دیوانی دارند که دارای
غزلیات وقصايد خيلي ها متعدد و بی شمار
بلکه تا اندازه کلیات ، زیرا در هر زمینه
سخن تتبع کرده و استقبالات شیرین از
شعرای سلف نموده اند این نسخه جامع
که بخط خود آن مبرور است متعلق است
بميرزا عبد النبی خان حکیم که ارثاً بایشان
رسیده است
٦ ) دیوان بدیع از شاه آقای مرحوم


صفحه ۷
(شماره ۲)
مجلد پنجم

برادر بزرگ حضرت صاحب شور بازار که در اوایل حال فضلی تخلص میکردند اما در اواخر بدیع می نوشتند بخط خود او شان موجود ومتعلق است به آقای معصوم جان پسر رشید آن مغفور.
۷) پنج گنج که تخمیسیست از کریمای حضرت سعدی اثر ابن قاضی که از شعرای معروف دوره امیر شیر علی خان مرحوم است و تمام کریمای آن شیخ بزرگوار را بيك اسلوب شيرين ومتين مخمس نموده پنج گنج نام کرده اند و پسر اوشان میر عثمان آقای مرحوم بخط خود نوشته و به بنده یاد گار داده اند که اکنون متعلق به نگارنده است.
۸) مجموعه حکمت. رساله ایست که میرزا محمد ابراهیم خان مرحوم در فن حکمت ، منطق ، ریاضی ، ادب ، ظرائف لطائف ، نکات محاضرات وغيره نوشته اند. در حقیقت يك جنگ قیمت دار و جا معیست که از هر خرمن خوشه چینی کرده اند ، این اثر نفیس متعلق است به پسران حکیم مرحوم.
۹) جنگ سردار غلام حیدر خان که یکی از نفیس ترین وقشنگ ترین جنگ هاست و در آن اشعار وابياتی انتخاب شده است که اکثر گویندگان آن شعرای این آب و خاك اند ؛ این اثر نفیس تعلق دارد باقای سردار عزيز الله خان سفیر سابقه طهران.
۱۰) دیوان امینی ؛ اثر يك شاعره افغان که از دودمان محمد زائی دختر سردار نور محمد خان مرحوم وهمشيره

جناب محمدهاشم خان رئيس حاليه ضرابخانه بوده است ، دارای غزلیات خیلی ها رقیق وشیرین که تماماً باستقبال از صائب وبيدل است ومثنوی شرح فراق وقصائد در حمد باری و نعت ختمی مرتبت وساقی نامه بطرز ظهوری ، این دیوان قیمت دار که بخط خود آن مرحومه است تعلق دارد بخود نگارنده.
۱۱) آتش فشان اثر محمد يعقوبخان فراهی که از ادبای امروزه فراه وتقريباً ثانی ابونصر فراهی است و مجموعه است از ابیات منتخبه ، شرح حال مشاهير هرات وقراء ونكات تاریخی و مسابقه های ادبی وشعری، ظرائف ولطائف ، این اثر نفیس تعلق دارد بخود نگارنده که از حضرتش برای استنساخ در خود قراه گرفته ام.
۱۲) سراج الا خلاق. اثر فاضل محترم میر محمد علی آزاد قونسل حالیه سیستان که در اواسط سلطنت امير شهيد نوشته شده است و از ناهنجاری های روزگار تا کنون بطبع نرسیده و تقريباً باقتفای کیمیای سعادت امام غزالی ومعراج السعادت نوشته شده و مبادی اخلاق را با امثال و شواهد بيك اسلوب شیرین و سلیس نگاشته اند این نسخه منحصر بفرد نیز متعلق است بخود نگارنده:
۱۳) گنج اللغات طرزی که مولف آن از قریه چین فراه است ولی متاسفانه بران کتاب دسترس نیافتم ، که رجوع کنیم و بدقت درین باب چیزی بنویسم ولی چون تا کنون فرهنگی از هموطنان ما مشاهده نشده وذکری نرفته رشکم آمد

که این نکته نهفته بماند وبهیمین اندك اطلاعی که از دانشمند معظم محمد يعقوبخان فراهی گرفته ام قناعت نمودم وایشان وعده داده اند که در اطراف آن دقت كامل و درستی نموده برایم بنویسند.
(١٤) تذكره ميكده. اثر شير محمد خان جمشیدی قلعه نو ـ تذکره است که باندازه و بزرگ آتشکده آذر بلكه حجيم تر وقطور ترو تقريباً نماينده كافه شعرای افغانستان وخصوصاً هرات ونواحی آن ، هر چند زبان او مقتضى عبارات وجملات محققانه امروزی نبوده اما خوشبختانه برخلاف آذر ببلائی قلم را مصروف تدقيقات وتحقيقات نموده ملک یکی را بدیگر و دیوان دیگر را بدیگری نمیدهد تا اندازه که توانسته است تحقیقات لازمه خود را باعده زیادی از اشعار ایشان که ذخیره معتنی به است از خود بیاد کار گذاشته اند و برای کسانیکه می خواهند تاریخ ادبی یا شرح حال شعرای ما را بنویسند قیمت دارترین ذخيره ومهم ترين مأخذیست که اکنون در دست است ، این نسخه کامل و جامع منحصر بفرد متعلق است به آقای محمد ابراهیم خان جمشیدی قوماندان سابقه هرات که نواسه شیر محمدخان مرحوم ، وار ثاً بایشان رسیده است. در زمان اقامت چند روزه هرات تذکره مذکور را سرا پا مطالعه نموده و استفاده خوبی کرده ام ، اکنون لازم میدانم که درین موقع تشکرات خالصه خود را بحضور شان تقدیم نمایم زیرا رهنمائی ایشان و باز سپردن


صفحه ٨
(شماره ٢)
جلد پنجم

صحیات
اخرین معالجه
یا اشعه ما فوق بنفشه
نمی گذرد روزیکه اخبار معالجات جدیده بوسیله اشعه مافوق بنفشه در دنیا منتشر نگشته و اطلاعات علما در این زمینه مبسوط نگردد. با آنکه بسیاری از اطباء معتقد بودند که اثر اشعه مافوق بنفشه تنها در امراض ضعف اعصاب، فقر الدم و رما تیسم مفیده می باشد، و در ما بقی از مرضها بوجه قاطع عملی تا کنون اثر نمی بخشد. ولی یکدسته قلیلی که جداً اقلیت واقع بوده مدعی می بودند که در نوع امراض اشعه مذکور مفید می باشد، الا اینکه ما هنوز موفق بکشف آنها نگشته ایم.
پروفسور «ویتمان» از اطبای مشهور برلین است که در تیپ اقلیت واقع بوده و بر اثر اهتمام کاملی توانسته است كه يك جهاز مخصوصی اختراع نماید تا اشعه مافوق بنفشه را بباطن جسم نفوذ داده و در امراض باطنی هم مورد استفاده قرارش دهد. این جهاز عبارت از يك چراغ مخصوصی میباشد که در دهن قرار داده شده و اشعه مطلوبه بوسیله آن از خارج بداخل منتقل می گردد و قتی این موضوع مسلم شده که الوان آفتاب قاتل هر میکروبی بوده و نوع امراض را علاج می کند، البته نمی شود تفاوت بین ظاهر و باطن قرار داده و اثر آن را در امراض خارجی بیش از امراض داخلی دانست ولی علمای تقدیر اختراع دکتر «ویتمان» بالاخره باین اختلافات خاتمه داده و ثابت نموده است که امراض داخلی هم بوسیله اشعه مذکوره معالجه میشوند. (از مجلات خارجه)

(بقیه صفحه ٧)
بمطالعه من این کتاب نفیس خود را اکنون سبب شد که از وجود چنین کتابی اطلاعی داشته و خود را تبریکی از خوانندگان آن بپدارم. در خاتمه از کسانیکه می خواهند خدمت بادبیات و مطبوعات مملکت خود نمایند تمنا دارم که از هر گوشه و کناری همین کتب فراموش شده را که شاید دور آن جولا تار تنیده و عنکبوت خانه کرده باشد زحمت کشیده رنج برده معلوماتی که مرسوم و معمول نگارندگان امروز است از وجود آن بیکی از جراید وطن بشیری نمایند. (سرور گویا)
اداره : - آقای محترم، نگارنده «در های یتیم» وعده داده اند كه زمینه تتبعات خود را از دست نداده به شماره های بعد از وجود نفیس ترین کتب ها که تا حال سراغی نداریم اطلاع کامل و جهان قیمتی بدهند.

خبرهای فنون و اختراع
عرابه موتر سیکل
با وجود صفتهای زیادیکه موتر سیکل از حیث سرعت و خوردی، و اینکه صاحب خود را زحمت زیاد نمیدهد يك عیب بزرگ که دارد مسئله (پنچر) شدن است که برای رفع این عیب یکی از امریکائیها چنین تجویز نموده که عوض اینکه را بر عرابه يك تکه باشد. بالعوض دورا دور عرابه از عده زیاد توپ های بادی گرفته شود، در آنحال بالفرض اگر در اثنای رفتار کدام میخی تصادف کند. عوض اینکه باد تمام عرابه خارج شود بالعکس تنها باد يك توپ خارج میشود، و باین ذریعه سوار کار از معطل شدن ایمن میباشد. چنانچه این اختراع بتجربه رسید و در نتیجه کامیاب شد.
کبریت
یکی از علمای مجری يك نوع گوگرد اختراع نموده است که میتوان یکدانه آنرا تا شش صد دفعه استعمال کرد با ملاحظه اینکه کبریت مذکور از کبریتهای عادی بزرگتر یا ضخیمتر نیست


صفحه ٤
( شماره ٢ )
مجلد پنجم

طلوع ستاره اقتصاد از افق با صفای وطن
بیست سال میشود که فن جریده نگاری در وطن محبوب ما بصورت مرتب رواج یافته ، مدنیست اولاد این مملکت باصول محرری اشناو موافق سلیقه وذوق ادبیات عصری در زمینه نشریات عرفانی خدمت می نمایند ؛ جراید ، مجلات ، مجموعه های علمی ، ادبی ، سیاسی وغیره هر کدام بنوبه خود در مرکز و ولایات ما طلوع وغروب کرده ارباب حکومت سابقه وفعلی ومحررین وطنی از بذل وایثار مقالات وكمك های قلمی ومعاونت های مالی نسبت بآنها خود داری نکرده اند والحاصل مطبوعات مملکتی از طبع ونشر هر نوع آثار و انتشارات مفیده تا يك اندازه مساعی بکار برده ولی متاسفاً در جنب همه آن آثار و شایعات متعدده عرفانی چشم اهل وطن بملاحظه يك اثر مستقیم اقتصادی روشن شده نتوانسته بود ، این ملت فقیر که همه آرزو های شان موقوف بپول ومعطل به سر مایه است مردیکه پیش از هر ضرورتی برفع غریت وفنر مالی توجیه دارند ، ملتی که بایست ازسرزمین توانگر ومملكت مالداروثروت مند طبیعی خود امروز تحت استفاده ثروتی نمایند ؛ بجای شنیدن و فهمیدن و مطالعه علوم وآثار اقتصادی وقت شان بمطالب زاید از لزوم دیگر اشغال کرده می شد .

در همین مملکت مستعد توانگر وبرای همین ملت فقیر مجله یا جریده یا چند سطونی در پاورقی جراید بعنوان مطالبات اقتصادی وجود داشت ، ازین جهت روح اقتصادیات ما مختنق شده ادبار ملی باین ملك وملت رخ نمود ، هیچ کس از پیشه خود راضی نبوده زحمات و عرق زیری طبقات مختلفه تجار ، فلاح ، صنعت کار را بی نتیجه وآر زوهای هر کدام در آخر بیاس مبدل می گردید.
تجار ما از سالیان قبل تا این نزدیکی ها بواسطه بیخبری از راه و رسم و طریقه های تشکیل کمپانی و تودیع شرکت سرمایه و قایم کردن تجارت مستقیم با ممالک بزرگت و مغربی خود را از انحصار تجارت دلالی هند خلاص کرده نتوانستند .
فلاحين وزار عين از عدم استحضار بقواعد علمی و فنی امور مذکوره قدوت نیافته بودند که لا اقل حوادث غیرملحوظه نباتات و ميوه ونقصانات وارده آنرا جلو گیری یا زحمات و محنت کشی اصول دهقانی و باغباتی سابقه خود را تخفیف بدهند ؛ شنیدن شرکت های فنی زراعت و استعمال آلات و اسباب موجوده آن در نظر شان افسانه یا خواب خوش تلقی می شد .
صنعت کار ما غالب او قات قیمتدار شبا روزی را منحصر بهمان ساختن نعل اسپ و تیر چوب شکنی و دیگر جزئیات کم نفع مصروف داشته و بایست جزئی آلات وافزار کار خود را هم از خارجه ابتیاع

مینمودند زیرا که بصنایع و آلات و ادوات موجوده اطلاعی بهم رسانیده نمیتوانستند
آخراً ظهور این حوادث عده پیشه وران ما را از عدم نتیجه صحیحه شغل شان دلسرد و آنها ئیکه بیکار بوده و قبول پیشه را عبارت از همین چیز ها میدانستند آنها هم متنبه شده در سر تا سر مملکت عده های کاری و فعال این ملت را بیکار ساخت ، در صورتیکه بهزاران کار بر منفعت صحیح در مملکت موجودوبایست ما برای کار های خود از بیکاران خارجه هم عده را استخدام می نمودیم ، این بیکاری تاثیرات سوء در اخلاق عامه تولید کرده عده رهزن و قطاع الطريق و عده هم هو چی و ابله که بایست در سر بازار ها وزاویه های شهر و دهات نشسته زاید از اندازه خود حرف ها و سخن ها بتراشید و یکعده بزوکی هم حیات کوچی گری و چادر نشینی اختیار کرده مزارع ومسا كن اهالی پیشه ورمملکت را در هنگام عبور و مرور خود پایمال کرده و هزاران نوع خسارات بمردمان اهلی میرسانیدند .
والحاصل اگر این بیکاری وفقر عامه رخاوت و تنبلی یابی کفایتی اهالی نسبت کرده می شد خارج از انصاف بود زیرا انهماك وزحمت کشی و ذکاوت مخصوص اهالی و پیشه وران موجوده مارا هر شخصی منصفی که ملاحظه نماید تصدیق خواهد کرد که اهالی مااز اغلب اقوام خارجه فعال ترو ممتاز ترند.
اگر از کم استعدادی و عدم ثروت های طبیعی مملکت شکایت کرده شود ، جلگه


صفحه ۱۰ ( شماره ۲ ) مجلد پنجم

های سرسبز و شاداب ، زمین ها و صحاری
و دشت های قابل و جبال پرثروت
و جنگلهای باهمیت و مواشی و تمام دارائی
های قدرتی خاك پرنعمت ما دلایل واضح
و برهان قاطع بمقابل اشخاص
متعرض است .

پس سوای اینکه گفته شود باین ملت
مستعد قابل کسی طریق های کار کردن
وراه و رسم اقتصادیات را نیاموخته اند
و این ملت ازان چه باید بدانند بیخبر بودند
و این بیخبری مسبب فقر عامه شده است
که دیگر نقص و ایرادی نبوده و این مطلب
تاجای صحیح خواهد بود !

امروز بعقیده ما کسانیکه علاقه مند
بسعادت این ملت اند و کسانیکه میل دارد
خدمتی باین آب و خاک کرده و این تشتت
فکری و جریانات سوء اخلاقی مولد گذشته
را ازین ملت رفع نماید مخصوصاً کسانیکه
قلم دارند و چیزی میتوانند نوشته بایست
ملت را بکار های سود مند اقتصادی و
نشان دادن طریقه ها وراه ورسم آن
دعوت نماید !

مخصوصاً امروز ما که مطابق آرزو و
آمال دیرین خود نشر مجله شریفه « اقتصاد »
را از حوصۀ وزارت جلیله تجارت ملاحظه
می نمایم این يك عالم مسرت وامید واری
را نشان داده آرزو های مارا این مجله می
پالاند ، بمؤسس بزرگ ورهنمای یگانه
سعادت این ملت اعلیحضرت غازی
مخصوصاً بوالا حضرت اشرف صدراعظم
صاحب که این مرد جلیل یگانه طرف دار
اینگونه مطالب نافعه ملی هستند ادعیه

خبرهاي خارجي
راجع به معاهده گمرکي
المان و استريا
در شماره قبل راجع به معاهده گمرکی
جرمنی واستریا و حس انتقام جو منی
از دول متحاربه و وضعیت و مناسبات سیاسی
و نژادی این دو دول بقا رئین محترم عرض
وضمناً متذکر شدیم که معاهده مذکور
تا چه اندازه به سیاست اوروپا پیچیده گی
و آینده ناخوش گوار تولید و تا به کدام
اندازه افکار سیاسیون ودول اوروپا را
به خود جلب نموده است .
راجع به این مسئله هنوز هم افق
سیاست اوروپا تیره و افکار مختلف است
چنانچه بتا ریخ ۲۷ مارچ يامبر مستر
« هندرسن » سفرای انگلیس متعینه
( برلين ) و ( ویین ) ، از صدر اعظم
المان و قائم مقام صدر اعظم استريا
ملاقات نموده و نظریه خود ها را راجع
به موافقه گمرکی استریا والمان ، پیش
نمودند که : دولتین معاهدتين الى انعقاد
جلسه مجمع ملل ( که به همین زودی ها
خالصانه تقدیم و بنگارنده محترم آقای زمان منعقد میگردد ) بهیچ قسم عملیات اقدام
خان ترکی که در نگارش این نامه محترمه
ذوق وعلاقه مخصوصی دارند تبريك گفته
موفقیت شانرا از خدا تمنا می نمایم !

ضمناً از وزارت محترم تجارت و نگارنده
عزیز و آندوات محتر میکه از نقطه همدردی
ملی مقالات فنی باین مجله بذل میفرمایند
تمنای ما این است که قدرت مفکوره و
ادراکت ملی را در نظر گرفته مطالب را
ساده و تام فام تحریر و هم اگر مقتضی
سرمایه مجله بوده باشد بعضی مطالب را
جمه بفلاحت وزراعت ومالداری را بطور
ورقه های علاوه مجله طبع و در نقاط لازمه
مجانی توزیع فرمایند ولی شرکت تجار
وملاکین معروفه درین مجله حتمی باید
بوده باشد و هم محترمین اهل قلم نگارش
و كمك های فکری و قلمی را درین مجله
نافعۀ ملی بهترین خدمات قلمی خود بملکت
دانسته از نگارش مضایقه نفرمایند .
( غلام جيلاني اعظمی )
تنمایند .
بجواب این پیش نهاد شان صدارت
عظمی المان و استریا به همان نظریه سابق
خود ( معاهده مذکور مطابق به پرتوکول
۱۹۲۲ ژنو است ) تکیه نموده ، مداخله
شورای مجمع ملل را بالكل بی اساس
و غیر قانونی می داند
وهم چنین یکی از جرائد سوینی مداخله
و مداخله مجمع ملل را راجع به معاهده
مز بور « صریحاً سعی و کوشش فاشین
ورساي دانسته ، از يك طرف تجاوز
علنی به حقوق مملكتين ، و از دیگر
طرف سبب مجادله بزرگ بین المللی تلقی
می کند .

اگر چه تا حال وضعیت فرانسه
معلوم نیست که کدام رویه را انتخاب
و چه نظریه را اختیار کرده است ؟ ولی
با این هم گفته می شود که معاهده
مذکور خیلی اضطراب و ، هیجان بزرگ


صفحه ۱۱
(شماره ۲)
مجلد پنجم

به فرانسه تولید کرده است و محققاً فرانسه به تعویق انداختن معاهده مذکور الی انعقاد مجلس بین الملل خیلی ها کوشش خواهد کرد.
همچنین است که جریده (ایزویستیا) وضعیت و اضطراب فرانسه را تحت مطالعه قرار داده چنین می نویسد: «فرانسه کوشش دارد تا تمام قوای خود را برای محافظه وضعیت خود در اروپا و بر خلاف موافقه المان و استریا آماده نماید فرانسه نه تنها از طرف «انتانت صغیر» و بریطانیه امید معاونت دارد، بلکه از طرف ایتالیا بنا بر موافقه بحری فرانسه و ایتالیا، و بسبب وضعیت ایتالیا به نسبت برتوکول المان و استریا، چشم امید دارد» و نیز جریده مذکور اساس های ورسای را تحت تنقید گرفته در آخر چنین میگوید «این هم یکی از کرشمهائیست که اساسهای «ورسای» در اروپا بعد از جنگ عمومی، «مخالفت های جدید» تولید می نماید.» (ا. ا.)
ریوتر:
پاریس ۷ اپریل - گمان میرود که دولت بریطانیا، بروننگ رئیس الوزراء و کرتیش وزیر خارجه المان را برای ملاقات و سیاحت غیر رسمی به لندن دعوت کرده است به نسبت دعوت نمودن (هندرسن) رئیس الوزراء و وزیر خارجه المان را به لندن جرائد فرانسه مشتبه شده اند که زیر کاسه نیم کاسه است.
هندر سن (وزیر خارجه انگلیس) موسیو بریان وزیر خارجه فرانسه را هم دعوت کرده است ولی موسیو بریان تاحال جوابی نداده است. گمان میرود که نماینده گان دیگر دول وخصوصاً ایتالیا هم دعوت کرده شود.
رئیس جمهور فرانسه کی خواهد شد
پاریس ۶ مارچ - مجله «دی ویوان» مسابقه در خصوص تعیین و انتخاب رئیس جمهور آینده به این عنوان بر روی قاریین خود گشاده است.
در جریان این ماه متخصصین بقرار ذیل دارای آراء شده اند :-
موسیو دومرگ (رئیس جمهور حالیه) دارای ۱۷۴ رای
موسیو بریان (وزیر خارجه حالیه) دارای ۱۵۴ رای
موسیو دومر - ۱۱۵ رای - موسیو پول پانووی ۹۴ رای - موسیو ماژینو ۶۵ رای - موسیو تاردیو ۵۵ رای موسیو هانریو ۵۳ رای - موسیو جارج لیگ ۴۷ رای - موسیو لثان برنارد ۴۱ رای.
زلزله در مقدونیه
بودا پُست - ۹ مارچ - در یوگوسلا و یا درین روزها ۳ زلزله شدید واقع گردیده و قرار اطلاعات اخیره ۱۶۰ نفر تلف شده است.
استعفای کابینه جاپان
توکیو - ۱۱ اپریل - در اثر علالت (هاما گوچی) کابینه جاپان مستعفی شده است.
تاس :
نمایش صناعتی شورویه
(در ایران)
ماسکو ۴ اپریل - نمایش صناعتی شورویه در طهران افتتاح و در نمایش مذکور ماشین های خواجه گی، دهقانی، ماشین نساجی و ماشین محصولات نفت در معرض نمایش گذاشته شده است.
برای افتتاح نمایش مذکور اعضای حکومت و نماینده گان تجارتی و دوائر عمومی حضور بهمر رسانیده بودند.
خبر های داخلی
مسابقه فت بال
متعلمین امانیه : وحربیه
چندی قبل از طرف طلبای مکتب امانیه دعوت مسابقه به مکتب حربیه داده و موعد آن بروز یکشنبه ۱۳ ثور قرار گذاشته شده بود همان است که حسب وعده در روز به ساعت ۵ بجه و ۱۵ دقیقه عصر شروع و به ۶ بجه و ۴۵ دقیقه اختتام یافت.
هر چند بازی هر دو طرف مساوی بود بيك شعف و سرور، اختتام یافت ولی دو گول اول را مکتب حربیه و دوی ثانی را مکتب امانیه نمود.
ع ش معین صاحب اول وزارت حربیه رئیس صاحب ارکان حربیه و با دیگر صاحب


صفحه ۱۳
( شماره ۲ )
جلد پنجم

منصبان و ع س مير سيد قاسم خان معين معارف هم حضور داشتند .
بعد ختم مسابقه ، مدعوين محترم و باقی اهل معارف برای صرف چای که قبلاً تهيه شده بود ، تشريف بردند درين بين آقای عبدالفتاح خان متعلم مكتب حربيه خطابه ذيل را ايراد نمود :
حضار محترم وبرادران عزيزم .
بنده از جانب خود وهمقطاران مكتب حربيّه ام نسبت باين حسيّات برادرانه و گرمجوشيهاي دوستانه مكتب عالى امانيه اظهار تشكر وامتنان می نمايد -
عزيزان عرفانى .
حربيّه ومعارف وطن گاهی از هم تفريق وتفكيكی نداشته چشم يك ملت ومملكت اند .
همين كه ملت روح مملكت وروان حكومت است - حكومت هم باعث تجميع وتأمين كافه افراد ملت ودر نتيجه لازم وملزوم يكديگر اند -
قوای حربی درصورت عدم تعاون عرفانی پايه ومرتبه نداشته - نيابتاً همواره تكميل وتأمين معارف ذريعه حربی شده يعنی بالاخره به آغوش وهمدوش يكديگر اند- زيرا معارف بامراودات معنوی و حربيّه نظر بقوای جسمانی درترقی وتعالى مملكت خويش رفاهيت وبهبود وطن مقدس وملت را باز يافت ميدارند -
بدين ملاحظه تربيه جسمانى اهميت فوق العاده داشته به شعبه و قوه عرفانى و حربی ضروری ولازمی است ممالك متمدنۀ امروزه تربيۀ جسمانى را باندازه بکار برده اند كه شاملين كلپهای فت بال وغيره . کشمکش و اصرار حيات خود را بآن می نمايند - حتّى موقع سياسی بآندارد قوه و طاقت ممالك را نسبت به کلپهای متنوعه اش می شمارند همين طور مسابقه های دوستانه نيز محبّت واتحاد را زياد نموده باعث ترقی قوای معنوی و جسمانی افراد می شود - مسابقه كه امروز بين مكتبين امانيه و حربيه صورت گرفت اميد است به تلذذات دوستانه شان افزوده باشد - محبت و اتحاد يرا كه سرمايه ترقی و تعالى ملك و ملت است نتيجه دهد -
گمان نرود كه دائماً غلبه يك تيم يا يك جنبه او تأييد نمايد - بار ها ديده شده كه كلپهای بس ماهری چندين گولها خورده و مغلوب شده اند ولی باز هم بمان شوق و ذوقيكا بوده اند مداومت كرده بل از آنهم بلند تر رفته اند مسئله رقابت در بين همكنان نسبت بعلوم فنون غبطه گفته می شود كه شرعاً و وقتاً جايز است - از همين جا است كه مسابقه ها غبطه طرفين را فراهم ودر نتيجه سبب ازدياد فني شان می شود -
پس عينى ندارد كه من باختم يا شما برديد - باقی دوام سلطنت اعليحضرت غازی مان شاه افغان در خواست كاميابى دارين ملت عزيزم را ميخواهم .
بعد ازان ، آقای محمد رضا خان متعلم صنف ۱۱ مكتب عالى امانيه ، بجوابیه فوق و در موضوع سپورت خطابه ايراد نمود ، و مجلس مذكور با يك جوش و خروش برا درانه خاتمه يافت .

ورود وزير مختار
عاليقدر جلالتمآب « هيروت همپوریل » وزير مختار دولت بهيّه المان ، بروز شنبه ۱۲ ثور ، وارد کابل گرديدند .

فكاهيات
دلاك
جوانی در دوكان دلاك رفت خواهش نمود تاريش او را بتراشد ، ولی بسبب كند بودن تيغ خيلى متأذی شد . در اين اثنا اشتری در سرك ( بع بع ) زياد ميكرد ؟ دلاك آهسته از خود پرسيد !
اين را چه بلا زده كه اينقدر صدا ميزند .
جوان فور آ بجواب گفت : شايد ريش او را ميتراشند .

ديگر
اثنای كه دلاك ريش يك نفر را ميتراشيد روی او را چند زخمی كرد . در نصف كار شخص روی خود را در آئينه كه ديد ، صدا زد : پس مراهم يك تيغ بده تا از خود مدافعه كنم .

مطبعة انيس


[BLANK PAGE]


احمد شاه
تاجر ماشین ها و عموم لوازم علمی و فنی

تیلفونهای اریکسون
اریکسون فابریکه است که در سنه ١٨٦٦ تقریباً در تاریخ اختراع تیلفون
تاسیس شده و اکنون در اکثر ممالک دنیا قریب پنجاه فابریکه بزرگ بنام
اریکسون وجود دارد که سامان تیلفون و تلگراف جدید ترین سیستم ها
را می سازند فابریکه مرکزی اریکسون در ستاك هالم ( سوید ) و شعبات
او علیحده فابریکه هائیست در فرانسه انگلستان لهستان ، اسپانیا
استریا چکوسلاواکیا هالیند هنگری ـ ایتالیا پولاند و علاوتاً
بتقریب پنجاه نماینده گی در ممالک بزرگ دنیا دارد .
فراموش نشود که احمد شاه تاجر هم نماینده گی فابریک اریکسون را
دارا ست و بهترین سیستم تیلفون های دنیا را با لوازم مکمل آن بمناسبترین
قیمتی به طالبین فروخته و رضایت مشتریان را از همه حیث فراهم خواهد آورد
خواهشمندان و طالبین اینگونه تیلفون ها و غیره سامان آن بتجارت
خانه او که واقع بازار جنوبی ارگ کابل است رجوع خواهند فرمود .


۳

انیس

جریده ملی

قیمت اشتراک

در افغانستان ۱۲ افغانی
محصول پوسته اطراف و ولایات داخله ۲ افغانی
طلبه معارف ۷ افغانی
در ممالک خارجه ۲۰ شلنگ

لطفاً پول اشتراک که بتوسط خزائن دولت فرستاده میشود باید
رسید عوض و معاوضه باشد

( مطبعه انیس )


شماره ( ٣ )
مجله ( ٥ )
انيس
اشتراك سالانه ١٢ افغانی
اداره : کابل جاده ارگ
محصول پوسته ٢ "
مؤسس و نگارنده مسئول
خارجه ٢٠ شلنگ
محي الدين
٢ شنبه ١٠ ثور ١٣١٠
تاسیس ١٣٠٦
٢٢ ذیحجه ١٣٤٩

عسکریت چه میخواهد

هم چنانکه يك مملکت برای ادامه حیات خود در جرگه ملل عالم به ثروت و غنا احتیاج دارد، بهمان صورت، بلکه بارها بیشتر از ان ، جهت حفظان حیات و وقایه شئون مملکتی ، وعزت النفس مملکت ونگهداشتن حریت و استقلال در جرگه ممالک به عسکر و عسکریت محتاج است. عسکر را می توان بکمال صحت با حکومت بچنان رابطه مربوط و چنان نسبتی منسوب دانست که روح را با جسم.
قوه اجرائیه يك حکومت بدون وجود عسکر صحیح و مطابق به مفاد معنی ندارد . و تا به اندازه که بمشاهده پیوسته است هر قدر ملل ترقی نموده اند و سامان تمدن را بیشتر فراهم آورده اند باین چیز ( که آنرا می توان بدون مبالغه حامی حیات ملل دانست ) بیشتر احتیاج محسوس کرده اند، و هر قدر بلند تر رفته اند بهمان اندازه مجبور شده اند عسکر خود را بيك معنی صحیح تر و شکلاً به حقیقت نزديك تر عسکر بسازند ازین جاست که دول تمام قوای خود شب

و روز محض برای تعلیم عسکری صرف نموده ، و در نتیجه عسکری به صحنه دنیار می برارند که دیده و یا اقلاً شنیده ایم .
مقصود ما درین جا این نیست که به فلسفه این مسئله که عسکریت را چه چیز روی کار آورده است پرداخته ، از رقابت های ملل ، و تزاحم حیات بحث نموده ، یا در عقب آن بیفتیم که انسان چه اقامتی دارد و آن باو چه می کند این چیزی است که ما را از عنوانی که اختیار کرده ایم بقدری دور تر برده و برای ما مفید ثابت نخواهد گردید .
برخلاف آن چیزی که ما میخواهیم بگوئیم اینست که در هیچ وقتی از اوقات يك مملكت اگر چه باندازه دول متمدنه عالم باشند نه می توانند از عسکر و عسکریت بی نیاز گردد . حتی دران ممالک نیز با آنکه ملل دنیا مانند ما منتظر نه می باشند که دیگری برای شان کار کند بلکه بر عکس برای جزئی ترین مباحثه که در اطراف امور حیاتی شان می شود تا به شکستن سرهای خود ایستاده اند و کار خود را به تمام معنی آن خود آن ملل به پیش می برند ، باز هم اجرائیه حکومت را

به هیچ صورت نه تعلیم یافته گی افراد ملت و نه اینکه مفاد خود را میدانند و خود می سنجند و خود در صدد بدست آوردن آن می بر آیند . و نه اینکه حکومت در پیش برد مفاد خود اکثراً از منطق صحیح کار می گیرد . هیچکدام این چیز ها و چیز های دیگری از همین قبیل نه می تواند از داشتن عسکر وقوه انضباط وغیره بی نیاز سازد .
عسکر امروز جزء لازمی و عامل مهم حیات داخلی و خارجی مهالك بشمار میرود ممالك عالم لازمست برای طی نمودن راه ترقی وتعالی، فرصتی و اختیاری داشته باشند ، و تنها چیزی که این فرصت و اختیار را به ایشان تقدیم می نماید ، استقلال ورهائی از زنجیر غلامی اغیار است واین را براى يك مملکت بجز داشتن يك عسكر صحیح که مدافعه حیات و آزادی آن مملکت را متصدی گردد دیگر چیزی ضمان داری نمی تواند بکند . اگر ملل عالم مجبوراند حکومتی یا قوه اجرائیه داشته باشند ابداً نه می توان ازین انکار نمود که به عسکر لزوم قطعی دارند، مخصوصاً در مملکتی مانند افغانستان شاید اگر نظری


صفحه ٢ ( شماره ٢ ) مجلد پنجم

مدققانه به عقب وهم چنان به حال و با از در فهرست سربازان مملکت، با محض بر داشتن و تعلیم اصولی در دماغ فرد عسکر جای
آتیه خود بیندازیم ، حاجت اندو اهد بود تفنگ نیست . شخص تفنگ انداز را بگیرد ، هموار يك محرك قـوی و سائق
از ضرورت آن بحثی کنیم . چه به عقیده می توانیم شجاع بگوئیم ، ولی نه می توانیم بزرگ برای سوق دادن عسکر به طرف
ما احتیاج ما بآن در نزد هر کس بیش از بگوئیم عسکر است ، چه عسکریت چنانچه فدا کاری و جانفشانی می شود . و بدون
بدیهی آشکا را خواهد بود . دنیا تجربه نموده است و چنانچه عقل سلیم آن توقع جا نـدا دن از عسکر در
اینکه عنوان تحریر خود را «عسکریت اشاره می نماید از وضع عسکری راه مقصود خود عبارت از فکر باطل است
چه میخواهد » اتخاذ نمودیم ، مقصود ما به اخلاق سر بازی بیشتر احتیاج دارد می بینیم هر ملتی از ملل دنیا که عسکر
این است که میدانیم و می بینیم و هم می شنویم یعنی عسکر باید دارای اخلاق سپاهی گری دارد ، ترانه های ملی دارد ، اتن ملی های
که حکومت ما این مسئله را پیش تر از انکه و سر بازی باشد . عسکر بدون اخلاق را به عسکر خود می آموزد . اشعار و
ما تصور می کنیم احساس نموده وبرای که مسلکش متقاضی ان است حقیقت ندارد غیوری را که در ان از عنعنات تاریخی
ترقی عسکریت و تولید عسکر صحیح درافغانستان و نه می تواند بدون آن رول مهمی را به کلمات مهیجی بحث می کنند بایشان
اقدامات سریعی دارد . و پرو گرام های که در حیات ملل داود بازی کند و یا تعلیم میدهد . ایا این همه برای چیست ؟
خیلی وسیع ومفید ترتیب وتدوین نموده وظیفه مشکلی را که بر دوش خود گرفته باین سوال جوابی که می توانیم بدهم
است . وشاید هم چون افکار بسیار عالیتر است ایفا نماید . اینست که بوسیله آن می خواهد احساسات
وباتجربه تر ازما این مضمون را موضوع یکی از اخلاقی که در عالم عسکریت عسکر را به شور بیاورد ، سوزی در دل
بحث قرار دا دـ اند به نظریات عاجزانه بیشتر از همه محتاج به است « وفاداری » های شان تولید کند و یا بعبارت براقاده
مادران زمینه احتیاجی باقی نمانده است . است و بدون وفاداری نه میشود از عسکر تر آتش حمیت و غیرت را در وجود شان
معہذا اگر در باب ضرورت واحتیاج خود کاری بگیرند که وجود او برای آن لازم بیفروزد ، و دادن سروجان و ریختن خون
بآن ، و یا در باب اصول تربیه مکاتب حربی است . عسکر تا وفای کامل نداشته باشد را در نظر شان بدأی وسیله آسانتر بسازد
و تعلیمگا های عسکری چیزی نگوئیم پایداری و تحمل را ، که یکی از خصال وفای را گر به حقیقت امر نظری کنـیـم
اخبار مابه حیث یکروز نامه ملی مجبور بزرگ سر بازی است نمیتـوان ازو همین تاثیر را بر وجود عسکر اجرا می نماید .
ومکلف است باینکه جوانانی را که درین امیدوار بود و در معر که ها وجدال ایشانرا به مقصود شان صادق می سازد ،
مسلک مقدس داخل اند وعسکريت ما های فوق العاده که در ایجاد آلات ناریه حس شجاعت وغیرت میدهد . به هیجان
از ایشان مرکب است مخاطب خود مخوفه نموده اند اگر عسکر از پایداری می آورد ، دست می کنند ، ولذا براری
قرار داده فراز اقتضاي وظیفه وجداني خود و تحمل کار نگیـرد ، و ا گـر حـس بدست آوردن مقصود خود بکمال آسانی
چند مسائلي را که براي افراد داخل این وفاداری خون او را در عروق و شرائین سر می بازند و خود را فدا می کنند .
مسلک محترم لازم میداند بعرض رساند. و جسدش بشدت تمام بگردش نـیـاورده عسکر بـدون وفا داری نه می توا ند
اینک میگوئیم که عسکریت عبارت از پوشیدن و تولید حمیت نکند ، مقاومت نمودنش مصدر کاری گردد . چنانچه دیدیدیم که
لباس عسکري ويا داخل شدن اسم انسان از عقل بعید است . وفاداری مخصوصاً آن در حکومت سابق بنا بر سوء رفتاری که
حس و فاداری که در نتیجه تربیه صحیح ( بقیه در صفحه ٨ )


صفحه ۳
( شماره ۳ )
مجلد پنجم

بقلم آقای میر غلام محمد خان :
یادي از شعرأي وطنی
دقیقی بلخی
نصف قرن چارم هجری

مقدمه : در جهان ادبیات مشرقزمین ، زبان فارسی موقعیت نفیس و بلندی را ، همیشه دارا بوده است. و درین میانه ادبای افغانستان و فارسی افغانستان ، رولهای مهم و سحر پروری بازی کرده اند .
افغانستان در زمانه های قبل المیلاد یعنی هنگامیکه در ممالك هند و فارس زبانهای سانسکریت و فرس قدیم مراحل ابتدائی را طی مینمود ؛ هم در عالم ادبیات جای مخصوصی را احراز کرده ، و در همانوقتهـا بود که اوستای مشهور در زابل باکتریای تورکنت ( افغانستان ) یعنی زبان « زند » مرقوم و منتشر گردید .
ولی بعد از انیکه اسکندر مقدونی زبان فرس قدیم را که جانشین زبان زند نیز گردیده بود از تخت به تخته کشید و سلوکیها ( جانشینان سکندر ) یونانیت را بتمام معانیش در ممالك افغانستان و پلو چستان و فارس ترویج نمودند ، تا زمان خاتمه کار پارتها در غرب افغانستان با کلدانهای ساسانیان فارس، دیگر اثری و خبری از ادبیات افغانستان در روز کارها باقی نماند.
در زمانیکه ساسانیان فارس زبان پهلوی را ترقی میدادند ، بعلاوه زبان پشتو در جبال افغانستان ، زبانهای : زابلی ، سیستانی ، هروی نیز در بلاد افغانستان معمول و مروج بود . اما دخول عربیت

با مذهب و شمشیر ، آثار علمی و ادبی این السـنـه را فی المثل اگر بوده است، هم بکلی محو و نابود نمود . تا حدیکه در یکقرن بعد الاسلام زبان پهلوی از جمله آن السنه اعم معدوم ومنسی گردید ، و کتب علمیه او در بطون حمامها بسوخت .
هکذا زبانهای : زابلی ، سگزی، هروی تنها زبان پشتوی قدیم در سایه عاریت جبال شامخه خویش از دستبرد صر صر حوادث ، و تركتازان سپای وسطی در قلال کوها الی یومنا باقی و مسلم ماند . ولی جای علم و فن از جانب تمام السنه اسای وسطی اسلامی ، همان برای لسان عرب تخلیه گردیده بود .
از اختلاط زبان عرب با پهلوی فرزندی بعرصه شهود بر آمد که آن را فارسی موجوده نامند ، ما در میان خراسان برای پرورش این طفل نوزاده که نتیجه اختلاط چیزی کم دو قرنه زمانی بود ، بذل مساعدتی نمودند ، و ادبائی در آن میانه پیدا شدند ، که شعر های فارسی آمیخته بعربی سرودند ، حتی ابو العباس مروزی اولین شاعر خراسان بود که در سال ۱۷۳ هجری صله اشعار خود ، از حضرت مامون که یکی اجله فضلای وقت بود ، بعطایای خوب تمتع و سرفراز گردید .
بعد از مامون الرشید دیگر عوامل عرب وقعی بزبان فارسی نداده ، بلکه در امحای آن بذل غیرت مینمودند ، زبان علمی ، ادبی ، رسمی همان زبان عرب بود. نظامی عروضی سمرقندی در تذکره مشهور

خود ؛ که بنام علیشیر اهدا کرده مینویسد : ۔ اعراب کتب فارسی را ( فارسی مقصد از پهلوی داشته ) در مملکت فارس محو کردند ، در خراسان نیز عبدالله بن طاهر عامل عرب ( اینشخص ذاتاً فارسی بود ولی تسلط معنویه عرب روح ملیت اورا سقوط داده بود ) شخصی کتاب وامق وعذرا را که بنام انوشیروان جمع شده بود اهدا نمود . امیر عبدالله بفرمود تا کتاب مذکور را در آب بشستند و جواب داد برای ما کتاب کریم کافیست. این امیر در حدود نصف اول مائه سوم هجری نیات خود را نسبت بزبان غیر عربی اینچنین اظهار کرد .
ولی اتفاقاً در نصف های ثانی مائه سوم هجری ، وسایلی در مملکت افغانستان و حواشی آن فراهم آمد ، که علی الرغم این نیـات ، زبان فارسی سر از نو در حوزه السنه ادبی آدنیا داخل گردید . این وسائل عبارت بودند از حکومتهای فاضل و ادب پروری که در افغانستان ، مثل صفاریان سیستانی و ناصریان غزنوی ، و یا از اهل افغانستان مثل سامانیان بلخی ، باحیا و ترقی ادبیات فارسی مساعدت و مسارعت ورزیدند .
صفاریان سگزی در نیم قرن اخری مائه سیوم هجری از شعار فارسی حسن استقبال نمودند . سامانیان بلخی اواواخر قرن سیوم تا اواخر قرن چهارم هجری در اسکلت و استخوان بندی این ادبیات روح وخون زندگی را حلول دادند .


صفحه ٤ ( شماره ٣ ) مجلد پنجم

اما غزنویان مرکزی از اواخر قرن چهار تا نصف های قرن شش هجری این جسم لطیف را از روی زمین برداشته در فضای ترقیات و مسند جمال نشاندهند.
ادبا و شعرائی که در دوره های این حکومران ثلاثه، اسباب احیا و اعتلای ادبیات فارسی گردیده اند، قسمت عظم و مهمترین آن شعرای افغانستان بوده اند. مثلاً در عهد طاهریان و صفاریان، از مقدمان این فن شریف حکیم حنظله باد غیسی ( هراتی ) استاد ابو شکور بلخی، محمود وراق، فیروز مشرقی و امثال آنها بشمار میرفتند. در عهد سامانیان قبل از رودکی بخارائی و بعد ازو، اساتید ادبیات: استاد ابو الحسن شهید بلخی، دقیقی بلخی استاد مرادی و طخاری و غیرها بودند. در عهد غزنوی خود چگوئیم که استثنای بعضی دیگر هر چه بودند شعرای افغانستان بودند مثلاً: عنصری بلخی، منوچهری بلخی، عسجدی هروی، فرخی ابو الفتح بستی، فراهی، پنجدهی، ربیعی سنگزی، حکیم ناصر خسرو علوی، ابو رجاء غزنوی، بدیعی رباطی، ابو الفرج، حکیم سنائی، مختاری و غیبی و غیره و غیره این شعرائی که گفتیم هر يك در حدذات خویش از پیشوایان و سر بر آورده گان قافله ادبیات فارسی میباشند .
بعد از هبوط غزنی، شعرای افغانستان، دوره های ادبی سلاطین غور و سلجوق و خوارزمشاهیان را بر روی کار آوردند. از قبیل : ابو القاسم رفیعی، ابو بکر جوهری حکیم ازرقی هروی، عبد الواسع جبلی
انوری بلخی، سید حسن غزنوی سدید الدین بیهقی ( مقری ) صابر حکیم ترمذی، ظهیری غزنوی، فرید الدین کاتب بلخی، چاوش غوری، مولوی روم بلخی، رشید الدین وطواط بلخی سراج الدین بلخی، علاء بلخی، سیف الدین اسفرنگی و غیرها.
در افغانستان از ادبیات سخت تقدیر میشد، تربیه خانواده ها حتی خاندان های شاهی بر اساس ادبیات فارسی افغانستان گذاشته می شد . سلطان محمود قاهر لذابا والدین و سلطان مسعود شهاب الدوله و جمال المله وعلاء الدین و بالدین سلطان حسین جهانسوز غوری هر يك في حد ذاتها از شعرای با ذوق شبهاز میرفتند صاحب چهار مقاله سمرقندی میگوید: در وقتیکه جهانسوز غور، بانتقام سیف الدین سور برادر خود غزنیان غالی را آتش زد و آل ناصر و محمود را از نمود، احدی قادر بتکلم اسمای سلاطین غزنوی نبودند با آن سلطان حسین قصاید و مدایح شعرا را که در مدایح ال سبکتگین بود بزرا خریده و در خزاین سلطانی محفوظ نگاه میداشت و خودش دایماً از ابیات فردوسی در مذبح محمود این سه بیت را ترنم مینمود :
چو كودك لب از شير مادر بشست
بگهواره محمود گوید نخست
بتن زنده پیل و بجان جبرئیل
بکف ابر بهمن بدل رود نیل
جهاندار محمود شاه بزرگ
با آبشخور آرد همی میش و كرك
سیلاب شرور و فتن مغول، متلیکه شهر های معمور افغانستان را بخرابه زار ها تحویل داد، همچنان عرصه ادبیات افغانستان را سنگلاخ و تشکنه و کمیت قرایح و ذوق وها را سوده و لنگت ساخت . از این به بعد است که ادبیات فارسی رو بانحطاط روان شد، و این دوره فترت ادبی تا عصر دوازده هجری طول کشیده در طی این دوره در مملکت فارسی وغیره ها شعرائی که بمنصه شهود بر آمدند از رحجان سبک و شیوه شعرای متقدم افغانستان بسخن سرائی آغاز نمودند، گویا سنت سنیه شعرای افغانستان از قبیل : جبلی، فرخی، منوچهری سنائی، مولوی معنوی، ازرقی، مختاری و غیره تا اوایل عصر حاضر در ممالک فارسی شناس حکومت مینمود. پس ازان دوره ادبیات جدید فارسی آغاز میکنند که ما ازان سخن نمیگوئیم.
درینجا منظور نیست تاریخچه ادبیات فارسی مرقوم گردد، ولی برای ذهنی شدن مطلب که عبارت از وقوف بمقدار شعرای کبار وطن است، تحریر این مقدمه كوچك لابد بود. شعرای افغانستان از انظار اکثر ابنای جهان حتی اولاد افغانستان تا اندازه ئی محجوب و مستور است. هنوز بر ابو نصر فاریابی، ابو حنیفه اسکافی ابو المؤید و شقیقی بلخی، فرخاری و و قطران بلخی، منجيك و معزی، عماری و مجد الدین نصر الله، بالاخره از رابعه بلخيه و عايشه درانیه و امثالهم معلوماتی در دسترس عموم نیست .


صفحه ه
(شماره ۳)
مجلد پنجم
تذکره ها و تاریخهای عمومیه که در موضوع شعرای فارسی زبان نوشته شده از این مقصد دورند. شعرای هرات و غوری و طبقی در زیر عنوان خراسان فارس آمده و گذشته اند. شعرای بلخ و مرو و طخارستان و تمام نواح شمالی افغانستان در ذیل تورکستان پوشیده شده اند. فقط شعرای غزنین وغور تا حدی محفوظ مانده و دستی نخورده اند.
مسئولیتی ازین راه بتذکره نویسان ادایی عاید نمیشود ، چونکه اسم اصلی افغانستان بعد از ظهور اسلام از میان رفت ، اعراب او را (خراسان) نامیدند ، و شاميان باختر گفتند ، فارس ها قندهار و کابل خواندند ، تورکها سیستان و سند و هندوها بلخ و هرات شمردند. مورخين نيز این مملکت را گاهی بنام سلاطین آن، غزنوی وغوری و غيرها گفته ، و گاهی اهالی و اقوام آن را باسمای بلاد آن کابل و بدخشانی ، مروی ، مکمری هراتی و بلخی و امثالهم حساب کرده اند اما (افغانستان) خود اسمی است که از دو صد سال است باین مملکت گذاشته شده ، و لهذا نمیتوان تاریخ های علمی و ادبی ، سیاسی و عسکری ، اقتصادی و فنی این مملکت قديم و قویم را در زیر عناوین «افغانستان» به شبانی میسر و موجود نمود. و همین نکته است که با عدم وسایل علمی وفني شانه بشانه داده ، وطن عزیز ما را از پهلوی تاریخ ملی بفقر و احتیاج دوچار گردانیده است.
با کل حال بمقصد جلب توجه فضلا
و دانشمندان مملکت ، خواست شد در تحت عنوان (پاره ی از شعرای وطن) به ترجمه حال یکی از سر گروه گان شعرای بزرگ وطن ، پرداخته بشود.
این شاعری که ترجمه احوال او منظور است في نفس الامر در عالم تاریخ ادبیات فارسی از مشاهیر و متقدمین او تعریف است بعلاوه نویسنده چون از اهل شعر و ادب نبوده و تتبعاتی در این رشته بعمل نیاورده، لا محاله این ترجمه حال از نقطه نظر انتقاد ادبی و یا تدقیقات علمی نوشته شده ، و نه از جنبه تاریخ حاوی مقاصد تعبیه، یعنی سوانح شاعر و تفضیل زنده گی او نمیباشد . تنها درینجا نصب العین عاجز، همان جلب توجه فضلای محترم وطن و نظر است به علتی که قبلاً عرض شد. و نظر بموقعیت و زمان مناصب میباشند. در این موضوع مقالات مسلسل و او را گنده و ناقص باشد، در مجلات وجرائد وطنی منتشر گردد ، این تناقض وعدم ترادف أسباب تناقض بامقصد نخواهد گردید، که در آینده این مقالات جمع و یا اگر بصفحت تقریباً يك تاریخچه ادبی افغانستان بمقصه ظهور بر آورده نشود ، اقلاً برای ترتیب و تالیف تاریخ ادبی مملکت يك ذخیره با قیمتی شمرده شود.
با معذرت از عدم استطاعت باین البته، بخشایش و اغماض ادبای بزرگوار واساتید محترم را از این محررات فقیرانه استدعا میشود.
(باقیدارد)
اوضاع حاضره مصر
روز نامه تان در شماره اخیر مقاله راجع باوضاع حاضره مصر انتشار داده که خلاصه آن این است:
همینکه کابینه حاضره زمامدار امور شد وضعیت خاص آنرا احاطه و در تعقیب زمامداری او حوادث مهمی پیش آمد که نهایت اهمیت را داشت و سپس دو اشکال برای او پیش آمد که اصلاح و رفع آن بی اندازه ضرورت داشت.
اشکال اول که وجبهه سیاسی داشت آرامش افکار، برطرف ساختن جنجال و مناقشه که نظامات مملکتی و امنیت را مورد تهدید قرار داده بود. و اشکال دوم که وجهه فنی داشت موضوع مالیه مملکت بود که سیاست کابینه سابق و اثر مداخلات متوالی در بازار چوب بطوری که نزديك بود رگ اقتصادی مملکت را بکلی محو سازد ، آن را فلج ساخته و فوق العاده ضرورت داشت که کابینه صدقی پاشا تا جائیکه میتواند بسرعت این موضوع را اصلاح نماید و براهت صرفه جوئی و اقتصاد را بخصوص در وجوه ذخیره که بالغ بر چهل ملیون لیره انگلیسی بود پیش گیرد و بهمین وجوه ذخیره نزديك بود بر اثر مداخلات سوم دو کابینه که پیش از کابینه صدقی پاشا روی کار بودند بکلی تمام بشود.
این انحطاط مالی وا به و علت بود اولا اینکه پارلمان مصر بودجه ۱۹۳۰ ۱۹۳۱ را با کسر ه ملیون لیره در مالیات


( صفحه ٦ )
( شماره ٣ )
( جلد پنجم )

تصویب نمود که طبعاً مبلغ کسر مذکور از وجوه ذخیره احتیاطی جبران گردید و علت دوم که مهمتر و خطر ناکتر از کسر عایدات محسوب میشود بطوریکه پیش بینی عواقب و خیم آن هم بسی مشکل بنظر می رسید مداخلات متوالی دولت درامور وشئون مملکت از وجهۀ سیاسی که صدمه و سکت اقتصادی در آن واحد داشت و علاوه بر این موضوع پرداخت های پیشکی و سلف بمالکین و زارعین که حتماً منتهی بصرف و جوه احتیاطی می شد نیز ضربار عمل دیگر شده بود .
وجوه ذخیرۀ احتیاطی در ابتدای سال مالی گذشته روی همرفته چهارده ملیون لیره پول نقد و بیست و سه ملیون اوراق مالی و سندات بود و همينکه ماه ژوئیه این مبلغ در حدود نوزده ملیون کمتر گردیده و رقم اعتبار مزبور در حد اکثر بچهار ملیون لیره پول نقد بالغ شده ولیکن اوراق مالی هم مصرف کردن بسی دو چار اشکال گردید و چیزیکه بیشتر بیدی وضعیت كمك كرد تنزل قیمت پنبه از يك طرف و بروز و شدت بحران اقتصادی عمومی دنیا از طرف دیگر بود که صدقی پاشا را مجبور باین نمود که سیاست عدم مداخله در این کار را پیشه نماید .
یعنی دیگر دولت وارد بازار پنبه نشود و در عین حال صرفه جوئی کاملی در بودجه مخارج ادارات دولتی و تقلیل مخارج را ازرقم امتیازات وزارتخانه ها

منظور نظر قرار داده و ضمناً پروژ های اصلاحی عمومی را برای امور فلاحتی از نقطه نظر حفظ متوازن بودجه اجرا نماید.
گفیم لایحه بودجه که پارلمان مصر در آوریل گذشته تصویب نمود متجاوز از نه ملیون کسر عایدات داشتند که از وجوه احتیاطی جبران شد و هر گاه حوادث خطر ناکی مملکت را احاطه کرده بود استثناء کنیم کسر بودجه يك كار عادی بود.
بطوری که کابینه هائی هم که متعاقب کابینه پارلمانی روی کار میآمدند پستی و وجوه احتیاطی را برای اجرای پروژه هائی اصلاحی بمصرف برسانند که برای مملکت عایداتی تولید و جلب نماید و بر اثر اجرای آنها تجدد اقتصادی و اجتماعی حاصل گردد .
وقتيكه نهاس پاشا زمامدار امور گردید وضعیت بقرار ذیل بود .
و جوه احتیاطی تقریباً بالغ بر چهل و سه ملیون و نیم لیره می شد که از این مبلغ دو ملیون و نهصد و پنجاه هزار لیره در صندوق دیوان و چهل ملیون نیم لیره هم تقریباً در خزانه داری کل موجود بود ، بنا بر این باید دانست با چه کیفیتی در ظرف چند ماه این رفاهیت و آسایش یکمرتبه بتنگدستی و پریشانی منتهی گردید تا جائیکه دولت حاضره را وا دار نمود يك تدابیر استثنائی اتخاذ نماید که خطریکه مملکت را در معرض تهدید قرار داده بود مرتفع سازد .

این انقلاب را هم دو علت بود یکی بحران اقتصادی دنیا که بازار های خارجه را بر روی محصولات مصر مسدود نمود و دیگری سیاست خطر ناکی بود که کابینه سابق بر اثر مداخلات متوالی در بازار پنبه و خرید اسناد و قبوض دولتی که مصرف کردن آنها بسی اشکال دارد اتخاذ نموده بود و باین ترتیب نصف مبلغ احتیاطی در ظرف قلیل مدتی تمام شد .
فعلاً ستون ارقام و جوه احتیاطی چنین تشکیل داده شده است :
قبوض قروض مصری ٨٠٠٠٠٠٠ و ٩ لیره انگلیسی
قبوض بريطانيا ٧٨٥٠٠٠ و ٦ « «
قبوض مختلفه ٧٤٠٠٠٠ « «
جمع مبالغ قبوض ١٧٣٢٥٠٠٠ « «
موجودی نقدی در بانک و خزانه داری ٥٩٩٠٠٠ و ٢٠ لیره انگلیسی میشود
و اگر فرض کنیم که عملیات مالی سال ١٩٢٠ - ١٩٣١ مقتضی بوده باینکه سه یا چهار میلیون از وجوه احتیاطی پرداخت شود همان طوری که منظور هم بوده ولیکن باید در نظر داشت که بمصرف رساندن قبوض مصری فوق العاده خطر ناك است زیرا مواجه با يك سلسله اشکالات مالی سختی خواهد شد که قیمت قبوض مزبور را مورد تهدید قرار می دهند .
همانطوری که بر اثر اجرای این ترتیب اعتبارات مالی مملکت هم مورد تهدید قرار میگیرد


صفحه ۷

( شماره ۳ )

مجلد پنجم

در حالیکه قروض بریطانی را فوراً میتوان بمصرف رساند چه مبلغ احتیاطی که در نزد دولت مصر موجود می باشد فقط ده میلیون لیره است .
بطور خلاصه وضعیت حاضره مملکت این بود و اینمسئله چندان اهمیت ندارد ولیکن در آنجا يك اشكال دیگری و جود دارد که فوق العاده دقیق و این تعادل دخل و خرج مملکتی در سال آتیه میباشد که در عین حال با یستی تمام اقام اعتبارات منظوره در بودجه با رسم اعتبارات پیش بینی شده و بودجه سابق را منظور داشت مخصوصاً ارقام اعتباراتی که خاص اجرای پروژ های اصلاحی باشد که برای تامین تطور اقتصادی مملکت چاره جز اجرای پروژه‌های مزبور نباشد شکی نیست که اقدام در اینکار اشکال دارد بویژه که ارتباط اعتبارات پیش بینی شده در بودجه با رقم اعتبارات سابق ایجاب می نماید که هیجده ملیون لیره بمصرف برسد در صورتیکه عایدات راه آهن و گمرکات هم رو بنقصان گذارده . پس تنها راه حل این اشکال تقلیل مخارج در تمام قسمتهای بودجه و حفظ وجوه ذخیره مملکتی است ، با اینکه اعتبارات پیش بینی شده در بودجه ۱۹۳۰ – ۱۹۳۱ کاملاً بر آورد نگردیده هیئت وزراء مقرر داشت که اعتبارات مخصوص بکارهای تازه متجاوز از ۵ ملیون لیره نخواهد بود و نسبت ببر آورد سال گذشته چهار میلیون و چهار صد و هشتاد

هزار لیره نقصان داشت ، این بجای خود هیئت وزراء تقليل يك مليون و دویست هزار لیره هم از مخارج عادی مقرر داشته و بودجه مخارج مستخدمین دولتی و موسسات مربوطه را که بالغ بر چهار ده ملیون و هشتصد و نود هزار لیره در سال میشود بنسبت شش در صد در نظر گرفته و باین ترتیب مبلغی که متجاوز از شش مليون ليره میشود صرفه جوئی بعمل آورده و این مبلغ يك ششم از جمع کل بودجه مصر است و باین ترتیب کابینه حاضره خواهد توانست که تعادلی در بودجه مملکتی بدهد و بودجه مملکت بدهد و بودجه مخارج را با بودجه عایدات پیش بینی شده تعادل دهد و ضمنا هفده ميليون ليره هم از وجوه احتیاطی باقی مانده است .
مالیاتهای عمومی منحصر باقلام ذیل است :
۱۹۳۰ ۱۹۲۹
عایدات مستقیم ۴۰۷۵ ۴۰۳۸
عایدات املاك ۷۶۸ ۷۳۹
عایدات گمرکات ۲۹۸۵ ۳۰۵۴
مالیات دخانیات ۲۹۸۵ ۳۰۶۸
و از این مقایسه اینطور معلوم می شود تفاوت قابل ذکری در عایدات مملکتی حاصل نگردیده فقط مالیات دخانیات نقصان پیدا کرده که آنهم واسطه اجرای تعرفه گمرکی جدید است که نقصان را مرتفع ساخت ولیکن با تمام این مراتب با یستی کاملاً در قسمت عایدات پیش بینی شده احتیاط نمود زیرا بحران اقتصادی

تجارت صادرات و واردات را فلج ساخته و از این راه بیم آن میرود که در عایدات دولتی نقصانی رخ دهد همان طوریکه بیم آن میرود در مالیات مستقیم هم کسر پیدا شود زیرا نقصان عایدات مزبور گرچه تا کنون ده در صد کسر نشده است و این نقصان هم باین مقدار قلیل برای این بوده که دولت مدت اختلات متوالی دو بازار پنبه و بیرون ریختن هفده ملیون لیره از خزانه مملکت داخل آن بعمل آکین ، در این مورد دولت نا چار در وصول مالیات در سال آتیه بودجه با اشکالات سختی میشود بویژه که قیمت پنبه هم نصف شده است ، این در جای خود صحیح نقصان عایدات گمرکات هم که يك ركن اساسی عایدات مملکتی را تشکیل میدهد پیش بینی میشود در مقابل این وضعیت کوشش و اقدامات صدقی پاشا منحصر در تهیه و تدوین بودجه مملکتی گردیده و سیاستی عاقلانه که مقصود آن تقلیل مخارج دولت و حصول تعادل مالی باشد گردید و اجرای همین سیاست است که ضایعات را جمیع بقصد قرضه از خارجه را بکلی از بین خواهد برد .
( کوشش )


صفحۀ ۶ شماره ۲ مجلد پنجم

بقیه صفحه ۲
عسکریت چه میخواهد
بسیار مشکل در بین تعلیم داده می شود
و فوراً اثری بعضی اوامر را از عسکر
اقتضا می نماید . نسبت در بین عسکر
و منصب داران بار ها پیش تر از رتبه یات
در بین فرد ملکی و آمران ملحوظ است .
این همه برای آنست که در روح فرد عسکر
اطاعت و تحمل حکم را تزریق کند
و به او بیاموزاند که حکم بحق در هر جا
یا در هر موقع باید محترم و مرعی الاجرای
داشته شود . فایدۀ وقت لا یتنه اثر ملزمی
تعمیل حکمی که در نتیجه سنجش های
بسیار باو داده می شود یا ماده باشد و حس
احترام به قانون بصری یا ذرۀ موقفی را باز
نکرده .
اگر عسکر را بطاعت نیاموخته باشند نظام
صورت نه میگرد و انتظام مملکتکه امروز
بدرجۀ اهمیت وارد گردیده که مفصل آن
اگر کتاب نوشته شود هنوز کم است
و تنها ، ازین مسئله که در اصول عسکری
در رحمت و گر شتر ترین نقطه را مرعی
می داند . می توانیم درک کنیم که
انتظام در عسکر بایت صورتی از صور و
هر حالی از احوال مرعی است و بدون
آن هرگز مستحنی نیست .
اگر عسکر اطاعت ننماید چا شد بامرای
یک پلان وقائیه در میدان حرب ایفای
کامران نه کرده هرچه تقدیم وظیفه یه
عسکر بر فرد عسکر این را می دهد که
راجع به وضعیت خود در حین پلانی از
خود طرح نمود برای مرعی کند کید .
اگر چنین بود شاید پیش از انکه عسکر
بموقعیت آن جنگ به فاصله برسد ، تمام
مقاصد خود را بی باخت . بلکه بیش از
کشف وضعیت دشمن و مینماخته زیانراو
تلفاجلات منی و علمی امرین ما فوق نقشه
و پلانی ترتیب داده ضمناً بالسلیه بین افراد
عسکر حکم اجرای آنرا میدهند . درین
صورت اگر فرد عسکر نیز از خود فکری
بدهد و یا در اجرای امر ما بطلی ورزد در
صورت اول چه اختلال واقع خواهد شد
و در صورت ثانی چه خساره را متجعل
خواهد گردید.
عسکریت از ما در هر حالت بیدریغ الیته
که شقاق شود آنرا به عبارت تصویر کند
نه عسکر در میدان حرب فوه تهیه های
محمل مشکله دقیق جله بر موقع مستحکم
دشمن یا مدافعه ان در یک موقع مدافع و یا
تعرض داده می شود دیکاند چیزی که
عسکر را با قبول نمودن این چنین اوامر
میشکل و بدار می سازد حس اطاعت یا هر
آمر است . عسکر باید همواره بیش تر
از انکه کسی به کسی در دنیا اطاعت داشته
باشد من قوماندان خود را اطاعت کند .
سرعت حرکت وجل و ثقیل سریع
در عسکریت خیلی اهمیت درد . ولی در
یه وسایل آن را قع زیادی میدهند . ولی
اگر بدیده حقیقت رفتار کنیم وسایل
مذکور بدون استعمال فائده ندارد و وقتی
مفید دانسته می شود که بطور صحیح و
مطلوب از ان کار گرفته شود . مگر او
وسائل حمل ونقل سریع عسکری بدون

با عالم عسکریت از طرف بعضی از مامورین
در عسکر با نام و نشان وفا داری وجود
نداشت و به محض انکه صدای شلکی از طرف
ت مقابل شنیده میشد در شکست ما را غنیمت
داشته در خانه های خود می در آمدند
یگانه چیزی که سبب این امر می شد
به عقیده ما این بود که عسکر ناولنته
بود با بی علاقه گی و بیبدریچی که
می دید حس وفا را در دل خود لایم
درانید . و مأمورین نتوانسته بودند حلی
وفا را در دل های عسکر ادخال نمایند
ورنه شجاعت اهالی افغانها چیزیست که
تنها خودمانها نمی گوئیم بلکه هر کس
بدان قائل و معترف است . چونا با
نداشتیم از شجاعت ، نتوانستیم استفاده
توانستیم .
علاوه بر داشتن وفای کامل چیز دیگری
که در عالم عسکریت اهمیت زیاد دارد
عبارت از ه اطاعت ، است . بعضی همان
عصه را که وفا در عالم حیات عسکری و
روح سربازی دارد ه اطاعت ، نیز دارد
عسکر بی اطاعت اگر چه با وفا باشد باز
هم ناقص است . ه قومانده های عسکری
از طرف منصب دار به لهجه خیلی آمرانه
داده میشود ه عسکر مجبور است به مقابل
رتبه بلند تر از خود در هر موقع رسم
احترام را بجا آرد و اگر نکند مجازات
می بیند ؛ در قومانده های عسکری احکام