[BLANK PAGE]


هو الله

نمره

اصول تعين ميعاد استماع مرافعه و تميز

در دعاوی حقوقی و جزائی

در افغانستان

تاریخ طبع :۔ اول برج دلو ١٣٢٤

تعداد طبع (١٠٠٠) جلد

در مطبعه عمومی طبع شد


بسم الله الرحمن الرحیم

اصول تعیین میعاد استماع مرافعه و تمیز در په حقوقی او جزائی دعوو کښی د مرافعه ی
دعاوی حقوقی و جزائی او تمیز غوښتلو د نیټی تعین اصول
۱: قضات محاکم اعم از ابتدائیه و یا مرافعه ۱: ابتدائیی او مرافعه ی د محکم و قاضیان
در دعاوی حقوقی و جزائی فیصله صادره په یه جزائی او حقوقی دعوه کښ خپله کړی
را به محکوم فهمانده و موضوع محکومیت فیصله محکوم ته ورښی او د محکومیت موضوع
را در کتاب دو پارچه درج نموده یکپارچه به په دوه توقیز کتاب کښی لیکی یوه توقه به
را به محکوم علیه یا محکوم علیهم تسلیم محکوم علیه یا محکوم علیهم ته ور کوی او بله
و یک پارچهٔ دیگر در دیوان قضا حفظ میشود توقه به د قضایه دیوان کښی ساتل کیږی
در ظهر ورقهٔ مذکور میعاد مرافعه طلبی و تمیز ددغی پاڼی پر شا د مرافعه ی او تمیز غښتلو مده
خواهی مندرج است لیکلی ده .
۲ : در دعاوی حقوقی و جزائی مدت ۲ - په جزائی او حقوقی دعوو کښ د مرافعه ی
مرافعه طلبی از تاریخ ابلاغ فیصله دو ماه و تمیز غوښتلو مده دفیصلی داوریدلو له نیټی څخه دوې
خواهی از تاریخ ابلاغ سه ماه می باشد میاشتی او د تمیز غوښتلو نیټه درې میاشتی ده.
۳ : میعاد استماع دعاوی شفع يك ماه و از ۳ : دشفعی د دعوه داوریدلو مده یوه میاشت
سائر دعاوی حقوقیه الی پانزده سال دنورو حقوقی دعو ومده تر پنځلسو کلو
است پوری ده .


تبصره
د ۲ او ۳ اصل در اخلی مدی له تبرېدو څخه
وررسته دمدعى دعوه بي له شرعى عذره
نه اورېدله کېږی .
٤ ⁚ هغه سړی چه ۲ او ۳ اصل په معینو
مدو کښی دخبلی دعوی صورت یو صالح مقام
ته وړاندی کړی او بیا د هغی دعوی دفیصلی دپاره
د دعوی داورېدلو د نټی ار تبرېدو په ری محکمی
ته حاضر نه شی او پس له هغه ئی دعوه نه قبلېږی ۰
٥ ⁚ په حقوقی او جزائی دعوو کښی د مرافغی
غوښتلو د عریضى د و ړاندی کولو ځای
دامنيي قوماندانان.
لوی او د ری واړه حا كمان ، اود مرافغى
محکمی او د تميز غوښتلو د پاره اعلى حا كدان
نائب الحكومه كان او دتمیز عالی ریاست او
دعدلیی وزارت دى .
٦ ⁚ هغه صلاحیت لر ونکی مقام چه دمرافعه
طلبی یا دتمیز غوښتلو درخواست اخلی شائی
چه عرض والا ته رسمی رسیدور کړی او فيصله
او مر بوطى پاڼی ئی په چټکتیا سره مربوطه
مقام ته ولېږی ، که چېرى بي له يوه معقوله
عذره ددغو پاڼو په لېږلو كښی څنډ شوى وى
له مسئول ما مور څخه به پوبتنه وکړی شی ، او
باید دی چه مئول مامور دی تر لسو ورخو
پوری پاڼی خیلی مرجع ته ولېږی .
تبصره
بعد از مرور میعاد مندرجه اصل ۲ و ۳
دعوی مدعی بدون عذر شرعى قابل سمع
نیست.
٤ ⁚ شخصیكه در ظرف مدت های معینه اصل
۲ و ۳ صورت ادعای خود را یکی از مقامات
صالحه عرض نموده ، و بران فیصله آن تا
انقضای میعاد استماع دعاوی به محکمه حاضر
نشود، بعد دعوی آن پذیرفته نمی شود .
ه ⁚ مرجع تقديم عر ايض مرافعه طلبی
حقوقی جزائی قوماندان های امنیه ———
حكام كلان وثلاثه ومحاكم مرافعه و براى
تمیز خواهی حكام اعلى نائب الحكو مه ها
ورياست عا لى تميز و وزارت عدليه
می باشد .
٦ ⁚ مقام صلاحيت دار که در خواست
مرافعه طلبی یا تمیز خواهی را اخذ میکند باید
براى عارض مذكور رسماً رسيد داده
و ياوریت فیصله و اوراق مربوطه آنرا بمقام
مربوطه ارسال کندا کر بدون عذر معقول در
ارسال اوراق مربوطۀ آن مسامحه شده باشد از
مامور مسئول باز خواست خواهد شد و حداً كثر
باید مامور مسئول تا مدت ده روز اوراق
را بمرجعش ارسال نماید .


۷: در دعاوی جزائی اگر از طرف محکوم علیه یا مدعی حق العبد در خواست مرافعه طلبی رسیده یا نرسیده باشد اوراق و فیصله صادره بمقامات بالا دست هر بوطۀ برای ابراز نظر به واقعات اصلی تقدیم می شود
۸: پس از اینکه محکوم علیه در داخل مدت مرافعه طلبی و یا تمیز خواهی خود را بمقام صالح تقدیم نموده معطلی او راق مربوطه در جریان اداری سبب تضییع حق مرا فعه طلب و یا تمیز طلب نشده و مو ضوع بمحکمۀ مرافعه و یا تمیز تحت رسیدہ کی قرار میکرد
۹: باستثنای مواردیکه اجرای آنها بعد از طی محاکم ثلاثه منوط بمنظوری و اجازه حضور اعلیحضرت همایونی است در صورتیکه تاختم مدت مقرره چه از طرف حکومت و یا محکوم علیه یا مدعی حق العبد مرافعه طلبی و یا تمیز خواهی نشود فیصلۀ محکمه قطعیت حاصل نموده و دیگر قابل دوران نیست.
۱۰: مدعی بها تا قطعیت فیصله اعم از آنکه در اثر گذشتن مدت های مرافعه و یا تمیز و عدم مرافعه طلبی و تمیز خواهی باشد و یا در اثر صدور فیصلۀ ریاست عالی تمیز باشد به تصرف ذوا لید باقی می ماند.

۷: که دمحکوم علیه یا دحق العبد د مدعی له خوا به جزائی دعوو کښی دمرافعی غوښتلو در خواست رسیدلی وی او که نه وی مگر یا ئی او صادره فیصله به د نظر یی دور کولواو د اصولی فقد ماتو د پاره لوړ هر بوطۀ مقام ته وراندی کیږی
۸: ور وسته له هغه چه محکوم علیه د مرافعه طلبی یادت تمیز غوښتلو په داخله مده کښی خپل ځان یو صالح مقام ته وړاندی کړی وې داداری جریان کښی د مربوطو پاڼو ځنډ دمرافعی غوښتونکی یادتمیز غوښتونکی دحق دضایع کید و سبب نه کیږی او موضوع به د مرافعی به محکمه او تمیز کښی دغور لاندی نیول کیږی
۹: دهغو قضیو څخه پر ته چه اجرایئ ددری محکمو څخه وروسته د همایونی اعلیحضرت د حضور په اجازه او منظوریه پوری اړه لری نوری قضیی به دی صورت کښی چه د معینی مدی ترتیرېدو پوری دحکومت یاد محکوم علیه او یا د حق العبد د مدعی له خوا د مرافعی یا د تمیز غوښتل و نه شی نو د محکمی فیصله قطعی ګڼله کیږی او نورده ګرځېد و قا بله نه ده
۱۰: مدعی به به د فیصلې تر قطعی حکم پوری د ذوالید په تصرف کښی باته وی برابر ده چه د احکم دمرافعی او یا تمیز دمدو د تیرېدو او دمرافعی او تمیز دنه غوښتلو په اثر وی او که د تمیز د عالی ریاست د فیصلې د صادر ېدو په اثر وی


تبصره

محکوم علیه که در محکمه مرافعه یا تمیز شکایت می نماید اعتراضات او تنها بر نقض فیصله محکمه منه جرمی باشد اگر چه مدعی بها موقتا در تصرف او می ماند

۱۱: اگر محکوم له ابتدائیه بامرافعه تقاضا نماید محکمه امر میکند که مدعی بهای غیر منقول تا قطعیت فیصله فروخته یا رهن نشده و بواسطه ضمانت تحت مراقبت گزارده نشود و نیز از هر گونه تخریبی که موجب ضرر و زیان مدعی بها باشد جلو گیری شود

۱۲: راجع بمدعی بهای اموال منقوله و یا دین ذمه که پس از محکوم شدن مدعی علیه در محکمه ابتدائیه به تقاضای محکوم له محکمه امر میکند تا معادل مدعی بها از اموال غیر منقوله یا وجوه نقد یا اموال منقوله که انتساب ملکیت آنها به محکوم علیه مسلم باشد یا عین اموال منقوله مدعی بها موقتا تا قطعیت فیصله ابتدائیه از بیع رهن و تحت ضمانت دادن جلو گیری شود . و یا بمقدار مدعی بها از محکوم علیه ضامن وجه گرفته شود

۱۳: اگر محکوم علیه در داخل مدت مرافعه طلبی یا تمیز خواهی یا بعد از جریان دعوی در محکمه مرافعه یا تمیز قناعت

تبصره

هغه محکوم علیه چه دمرافعی په محکمه او یا تمیز کښی شکایت کوی دهغه اعتراضونه به یو مخی د محکمۍ پر فیصلی باندی وی که څه هم مدعی به د موقتاد ه په تصرف کښی پاته وی

۱۱: که چیری د ابتدائیی او مرافعی محکوم له تقاضا و کژی نو محکمه به امر کوی چه دفیصلی تر قطعی حکم پوری به غیر منقولی دعوه شوی مال نه خرڅیژی او نه ګرو یژی او نه به با ضمانت کښی ور کول کیژی - دغه رنګه بدله هر قسم خرابی نه چه دضرر او زیان سبب یی وی هم ساتل کیږی

۱۲- منقوله مالونو او ذمه کی دین په قضیه کښی چه مدعی علیه په ابتدائیه محکمه کښی محکوم شی و د محکوم له په تقاضا به محکمه امر کوی چه د دعوه شوی مال په اندازه دمدعی علیه دغیر منقولی مالونو یا نقدو پیسو او یا منقوله مالونو څخه چه دملکیت نسبت ئی ده ته مسلم وی یا به خپله دعوه شوی منقوله مالونه دابتدائی محکمی تر قطعی فیصلی پوری دله خرڅولو ګرو کولو او ضمانت کښی دور کولو څخه وساتل شی او یا د دعوه شوی مال په اندازه لمدعی علیه څخه ضامن واخیستل شی

۱۳: که چیری محکوم علیه دمرافعه طلبیی او تمیز خواهی په مده کښی یا د مرافعی په محکمه او یا تمیز کښی ددعوی له جاری کیدو


خود را به فیصلۀ محکمۀ ابتدائیه
یا مرافعۀ در مسایل حقوقیه یا
جزائیه
اظهار کرد در هر محکمه که نیازمند کرد اقرار
خط شرعی از او گرفته میشود .
١٤ - در صورتیکه محکوم علیه در محکمۀ
ابتدائیه در يك حادثه متعدد باشد و قضیه
در محکمه مرافعه و یا تمیز تحت رسیدگی
قرار گیرد ، محکمه راجع به تمام محکوم
عليهم تشدیداً یا تخفیفاً فیصله صادر
می نماید اگر چه بعضی از محکوم علیهم
بفیصلۀ محکمۀ پائین تر هم قناعت کرده باشد
١٥ : در حالتیکه در محکمۀ ابتدائی
مدعی علیه بری الذمه شود، ومدعى حق العبد
قناعت ننموده و مرافعه طلبی نماید ، قضیه
به مجلس مشوره محول نشده به محاکم
شرعیه طبق مقررات موضوعه جریان می یابد
و پس از اصدار فیصلۀ تمیز در صورت برائت
متهم فیصلۀ قطعی بوده و بمجلس مشوره
قابل جریان نیست ـ اگر مدعى حق العبد
تمیز خواهی نکند فیصلۀ مرافعه قطعیت
نداشته قضیه به مجلس مشوره مطرح
می شود .
١٦ : اگر در محکمۀ ابتدائیه محکوم
عليهم متعدد بوده و بعضی بری الذمه شده باشد
در حالتیکه مدعی حق العبد راجع به بری الذمه

څخه وروسته په حقوقی او جزائی مسئلو کښی
دابتدائی محکمی او یا د مرافعه په فیصله باندی
خیل قناعت ښکاره کړی
او په هره یوه د کرشوی شرعی محکمه کښی به
له ده څخه شرعی اقرار خط اخستل کیږی
١٤: که چیری په یوه حادثه کښی دابتدائی
محکمی محکوم کیدونکی څوتنه وی او دغه قضیه
د مرافعه او یا دتمیز محکمی ته دغور کولو دپاره
ورشی نو داه محکمی به دټولو محکوم کیدونکو په
باره کښی حیله سخته او یا اسانه فیصله صادر وی
که څه هم ځینوئی د را کښته محکمی په فیصله
باندی قناعت کړیوی
١٥: که چیری مدعی علیه په ابتدائیه محکمه
کښی بری الذمه شی مګر د حق العبد مدعی قناعت
ونه کړی او مرافعه طالب شی نو په دی صورت کښی
به قضیه د مشوری مجلس ته نه سپارل کیږی بلکه
په شرعی محاکمو کښی به دایښودل شو و مقرراتو
سره سم چلیږی ـ دتمیز دفیصلی له وتلو څخه
وروسته دمتهم د برائت په صورت کښی دغه فیصله
قطعی ده او د مشوری مجلس ته نه وړاندی کیږی
لاکن که چیری دحق العبد دعوه ګیر تمیز طلب
نشی په دی صورت کښی دمرافعه فیصله قطعی نه ده
او قضیه به دمشوری مجلس ته وړاندی کیږی
١٦: که چیری په ابتدائیه محکمه کښی محکوم
کیدونکی څوتنه وی او ځینی ئی بری الذمه
شوی وی په داسی حال کښی چه دحق العبد مدعی


مرافعه طلبی ننماید اول قضیه از جنبهٔ حق الله به مجلس شوره تقدیم میگردد . اگر راجع به سائر محکوم علیهم درخواست مرافعه طلبی بمقام صالح تقدیم شده باشد حقوق مرافعه طلبی محفوظ مانده وبعد از فیصلهٔ مجلس شوره اوراق مربوطه و فیصلهٔ ابتدائیه بمحکمهٔ مرافعه بغرض غور تقدیم میگردد.

۱۷: تمام مسایل حقوقیه قبل از جریان در محکمهٔ ابتدائیه نباید بهیچ نوعی از انواع چه بعنوان اخذ نظریه و یا رسیدگی بمحکمهٔ مرافعه یا ریاست عالی تمیز تقدیم و تحت غور قرار داده شود.

زیرا وظیفهٔ محکمهٔ مرافعه و یا تمیز تنها اینست که از طریق اصولی فیصله های ابتدائیه و یا مرافعه را تحت غور و رسیدگی قرارداد، و فیصلهٔ خود راصادر نماید؛ تنها قضاهٔ ابتدائیه یا مرافعه عنداللّزوم برای توسعهٔ معلومات خود می توانند از مقام مرافعه و یا ریاست عالی تمیز سلسله وار استهداء نموده و مطابق آن در اجرای وظیفهٔ قضائیه خود رفتار نمایند.

۱۸ : سه مواد که تحت عنوان تعیین میعاد استماع مرافعه و تمیز و دعاوی حقوقیه بتاریخ دبری الدعه په باره کښی مرافعه طلب نشی نو قضیه اول دحق الله له جنبی څخه د، شوری مجلس ته تقدیمیږی که چیری د ټولو محكومو کښدو لکویه باره کښی دمرافعی غوښتلو درخواست صالح مقام ته وړاندی شوی وی نو دمرافعه طلبی حقوق ساتل کیږی دمشوری ددمجلس له فصلی څخه وروسته مربوطی پاڼی او د ابتدائیی فیصلی دغور دپاره د مرافعی محکمی ته وړاندی کیږی.

۱۷ : ټولی حقوقی مسئلی د ابتدا ئیی محکمی له جریان څخه دمخه، باید چه به هیڅ نامه دنظریی داخستلوپه عنوان وی او که دخبر یدو او غور کولوپه عنوان وی د مرافعی محکمی یاد تمیز عالی ریاست ته وړاندی نشی او نه دغور لاندی و نیولی شی

ځکه چه د مرافعی او تمیز وظیفه یواځی داده چه په اصولی لار د ابتدائی او مرافعی فصلی دغور اواجرا لاندی ونیسی او خپله فیصله په کښی صادره کړی، دابتدا ئی او مرافعی قاضیان سرف دا کولای شی چه د لزوم په وخت کښی دخپلو معلوماتو دزیاتولو دپاره د مرافعی او د تمیز دعالی ریاست له خوا یو څخه په سلسله سره هدا یتونه واخلی او دهغو مطا بق دخپلو قضائی وظیفوپه اجرا کښی رفتار و کړی

۱۸ : هغه دری ما دی چه په دی عنوان (دمرافعی او تمیز او دحقوقی دعو دا ور یدو


۱۰ سرطان ۱۳۱۴ نشر شده بعد ازین دمدی تعیین )د۱۳۱۴ کال دسرطان په ۱۰
تاریخ ملغی است.
۱۹ : باجرای احکام این اصولنامه
وزارت داخلیه و عدلیه ماموراند .
اصولنامه هذا را در جمله اصولنامه های
موضوعه منظور و اجرای آن را امر واراده
می نمائیم مو رخه ۲۷ سنبله ۱۳۱۴
مطابق ۱۲ ماه شوال ۱۳۶۴
نشر شوی دی ٬ ه دی وخت څخه وروسته لغودی
۱۹ : ددی اصولنامه دحکمونو په اجرا
کولو باندی د داخلى او عدلیی وزارتونه مامور دی .
دا اصولنا مه د نورو اصولنامو په جمله
کښی منظوره ده او په اجرا کولویی امراو
اراده کوو پټه : دسنبلی ٢٧ ، کال ١٣٢٤
دشوال ۱۲ ٬ کال ۱۳۶۴