مباحثه علم فرائض
[ILL]
[ILL]
[ILL]


١٩

معاهده عدم تعرض
بین
افغانستان - ایران - ترکیه - عراق

مسمی
به پیمان سعد آباد طهران

تاریخ امضاء :
در کاخ سعد آباد طهران ۱۷ تیر ماه
١٣١٦

تاریخ تعاطی
........


[BLANK PAGE]


( عهدنامه عدم تعرض )

( مقدمه )

اعلیحضرت پادشاه افغانستان. اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران. اعلیحضرت
ملك عراق و حضرت رئیس جمهوری تورکیه نظر به تمایلی که از فراهم ساختن
موجبات حفظ روابط و دادیه و حسن تفاهم بین خود با تمام وسائل موجوده خود
دارند و برای تأمین و استقرار صلح و امنیت در شرق نزديك بوسیله تضمینات
تکمیلیه در حدود میثاق جامعه ملل و برای كمك بصلح عمومی و برای ایفاء
بوظائفی که بموجب عهدنامه تحریم جنگ مورخه ٢٧ اوت ١٩٢٨ پاریس و عهود
دیگر در آن ها شرکت نموده اند متقبل شده اند و تماما" با میثاق جامعه ملل
و عهدنامه تحریم جنگ موافقت دارند تصمیم نمودند که این عهدنامه را منعقد
نمایند و برای این منظور نمایندگان مختار خود را بقرار ذیل :

اعلیحضرت پادشاه افغانستان :-
جناب آقای فیض محمد خان وزیر امور خارجه افغانستان

اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران :
جناب آقای عنایت الله سمیعی وزیر امور خارجه ایران


اعلیحضرت پادشاه عراق :
جناب آقای داکتر ناجی الاصيل وزیر امور خارجه عراق
حضرت رئیس جمهور ترکیه :
جناب آقای داکتر توفیق رشدی آراس وزیر امور خارجه ترکیه تعیین نموده
اند و مشارالیهم بعد از ارائه اختیار نامه هائی که بطور مرتب تنظیم شده بود
در مقررات ذیل موافقت حاصل نمودند :

ماده اول : دول متعاهد متعهد میشوند که سیاست عدم مداخله مطلق در امور
داخلی یکدیگر را تعقیب نمایند .
ماده ۲ : دول متعاهد معظمه صريحاً متقبل میشوند که مصئونیت حدود مشترك
يكديگر راكاملاً محترم بشمارند .
ماده ۳ : دول متعاهد معظمه موافقت مینمایند که در کلیه اختلافات بین المللی
که با منافع مشترك آنها مربوطه باشد با یکدیگر مشورت نمایند .
ماده ٤ : هريك از دول متعاهد در مقابل متعاهد متقبل میشود که در هیچ مورد
خواه بتنهائی و خواه بمعیت يك يا چند دولت دیگر به هیچگونه عملیات متجاوزانه
برعلیه یکدیگر مبادرت ننمایند.
عملیات ذیل تجاوز محسوب میشوند .


اول ـ اعلان جنگ دوم ـ تهاجم بوسیلۀ قوای مسلح يك مملكت حتى بدون
اعلان جنگ بخاك مملكت دیگر سوم حمله بوسیلۀ قوای بری و بحری یاهوائی
حتی بدون اعلان جنگ بخاك و یا سفائن و یا هواپیماهای مملکت دیگر ـ چهارم ـ
كمك ياهمراهی مستقیم و یا غیر مستقیم بمتجاوز .
عملیات ذیل تجاوز محسوب نخواهد شد :
۱ـ اجرای حق دفاع مشروع يعنى مقاومت در مقابل يك اقدام متجاوزانه
بطورى كه فوقاً تعریف شده .
۲ـ اقدام در اجرای مادهٔ ١٦ ميثاق جامعۀ ملل .
۳ـ اقدام در اثر تصميم متخذه بواسطه مجمع عمومى ياشورای جامعۀ ملل يا برای
اجرای بند ۷ مادۀ ١٥ ميثاق جامعۀ ملل مشروط بر اینکه در مورد اخير اين
اقدام بر ضد دولتی بعمل بیاید که بد و امبادرت به تجاوزنموده باشد .
٤ـ مساعدت بدولتی که موردحمله وتهاجم يا اعلان جنگ یکی ازدول متعاهد
برخلاف مقررات عهدنامه تحریم جنگ مورخه ٢٧ اوت ۱۹۲۸ پاریس واقع
شده باشد .
ماده (٥) هرگاه یکی از دول متعاهده معتقد شود که مادۀ چهارم این عهدنامه نقض


٤

و يا در شرف نقض میباشد بلا فاصله موضوع را در پیشگاه شورای جامعه ملل
مطرح خواهند ساخت مقررات مذکوره در فوق لطمه بحق دولت مزبور
دائر با تخاذ هرگونه رویه که در این موقع لازم بداند وارد نخواهد ساخت.
ماده (۶) هرگاه یکی از دول متعاهد بر علیه دولت ثالثی مبادرت به تجاوز نماید
طرف دیگر میتواند بدون اطلاع قبلی این عهدنامه را نسبت بمتجاوز
فسخ بنماید.
ماده ۷) هر يك از دول متعاهد متقبل میشوند که در حدود سرحدات خود از
تشکیل و یا عملیات دستجات مسلح و از ایجاد هرگونه هیئت و یا تشکیلات
دیگری برای تخریب مؤسسات موجوده و یا برای اخلال نظم و امنیت
هر قسمتی از خاک متعاهد دیگر (سرحدی یا غیر سرحدی) و یا برای
واژگون ساختن طرز حکومت دیگر جلوگیری نماید.
ماده ۸) نظر باینکه دول متعاهد میثاق عمومی تحریم جنگ مورخه ۲۷ اوت
۱۹۲۸ را برسمیت شناخته اند و بموجب میثاق مزبور تسویه یا حل هر گونه
اختلاف یا تنازع (قطع نظر از کیفیت یا نشاء آن) که ممکن است بین آنها بروز
نماید باید فقط بوسائل مسالمت آمیز بعمل آید این مقررات را تأئید نموده


و اعلام میدارند که بهر طریق مسالمت آمیزی که برای این منظور فعلاً بین
دول متعاهد موجود و یا در آتیه موجد شود متوسل خواهند شد.
ماده ۹) هيچيك از مواد این عهد نامه نمیتواند بهیچوجه تعهداتی را که دول
متعاهد بموجب میثاق جامعه ملل متقبل شده اند تضعیف نماید.
ماده ۱۰) این عهدنامه که بزبان فرانسه نوشته شده و در ۴ نسخه بامضاء رسیده
و هريك از دول متعاهد دریافت يك نسخه آنرا اعتراف مینمایند برای مدت
پنجسال منعقد میگردد.
در انقضاء این مدت عهدنامه مزبور بخود در موردی که یکی از دول متعاهد باطلاع
قبلی ششماهه فسخ آنرا اعلام نماید برای پنجسال دیگر بخودی خود تجدید خواهد شد
و این عمل مرتباً تکرار میشود تا آن كه يك يا چند دولت متعاهد فسخ آنرا
با اطلاع قبلی ششماهه اعلام دارند. این عهدنامه در صورتی هم که بتوسط یکی
از دول متعاهد فسخ شود بین دول متعاهد دیگر معتبر خواهد بود. این عهد نامه
بتوسط هر يك از دول متعاهد بر طبق مقررات قانون اساسی آن مملکت بتصویب
خواهد رسید و در جامعه ملل بتوسط رئیس دار الانشاء ثبت خواهد شد و از رئیس
دار الانشاء تقاضا خواهد شد که آنرا باطلاع سائر دول عضو جامعه برساند


اسناد تصویب آن بتوسط هريك از دول متعاهد بدولت ایران تسلیم خواهد گردید
بمحض اینکه اسناد تصویب از طرف دو دولت متعاهد تسلیم شد این عهدنامه بین
آن دو دولت بموقع اجراء گذارده خواهد شد و راجع بدولت ثالث وقتی بموقع
اجراء گذارده میشود که دولت مزبور اسناد تصویب آنرا تسلیم نماید و بهمین
قسم در مورد دولت چهارم نیز رفتار خواهد شد بمحض تسلیم هر يك از اسناد
تصویب مراتب بفوریت بتوسط دولت ایران بتمام امضا کنندگان این عهد نامه
اشعار خواهد شد . در کاخ سعد آباد (طهران) ۱۷ تیرماه ۱۳۱۶