اصولنامه تجارتی
در افغانستان
[ILL]


۲۷

هو الله
٤٧

اصولنامۀ تجارتی
در افغانستان

تاریخ طبع :ـ اول برج دلو ١٣٢٣

تعداد طبع ثانی (٣٠٠) جلد

در مطبعۀ عمومی طبع شد


[BLANK PAGE]


بسم الله الرحمن الرحیم

اصولنامۀ تجارتی                                 تجار تی اصو انامه
فصل اول                                            لمړی فصل
امور تجارت واهلیت تجار                          دسوداګرۍ چارې او دسودا ګرانواهلیت
۱ :- کسانیکه حسب احکام عمومیۀ شرعیه         ۱:- هغه څوك تجارت کولی شی چه د شریعت
تعهدات شان دربارۀ اموال معتبر بوده           د عمومی احکامو له قراره دمالونو په باره
دارای سن ۱۸ باشند وهم ممنوعیت اصولیه          کښي دهغو ی تعهد ات صحیح او عمر ئې
نسبت به شخص و یا نوع تجارت شان وجود           (۱۸) کاله وی او دهغه د شخص او د تجارت
نداشته باشد میتوانند تجارت نمایند .              د نوعی په خصوص کښي اصولی ممانعت نوی.
۲ :- کلیه قضاة وما مورین هر گاه بر خلاف          ۲ :- ټول قضاة او مامورین، که د اصولی
ممنوعیت اصولیه به تجارت اشتغال ورزند         ممنوعیت به خلاف تجارت کوی، نو دهغوی
معاملات شان معتبر شناخته نمی شود .            معاملاتونته اعتبار نه ور کول کیږی .
۳ :- شرکتهای تجارتی و تمام کسانیکه            ۳ :- تجارتی شرکتونه او ټول هغه څوك چه
دارای اهلیت تجارتی بو ده و بنام خو د            دتجارتی اهلیت خاوندان وی او په خپل
بیکی از معاملات تجارتی اشتغال ورز یده           نوم په یوه تجار تی معا مله بو خت
آنرا کسب معتادۀ خود اتخاذ می کنند            وی او هم دغه ئې خپل کسب ګڼلی وی
تاجر شناخته می شوند .                            هغه تاجر ګڼل کیږی.
٤ :- شخصیکه برای اشتغال به معاملات تجارتیه      ٤ :- هغه څوك چه د خپلو تجا رتی معاملاتو
محلی را انتخاب و برای اجرای معاملات          داجرا دپاره یو ځای انتخاب او هلته خپل
خود افتتاح بنما ید ، واین پیشۀ خودرا            کاروبار شروع کړی او په خلکو کښي


(۲)

بذریعهٔ جراید و امثال آنه وسایل اعلانیه
به اهالی اعلان نماید ، اگر تجارت را برای
خوديك کسب معتاده هم اتخاذ نکند تاجر
شمرده می شود.
۵ :۔ شخصیکه تصادفاً يك معاملهٔ تجارتی نموده
باشد، دارای صفت تاجر شده نمی تواند
ولی معاملهٔ مذکور تابع احکام اصولات
تجارت است .
٦ :۔ دولت، بلدیه ها میتوانند تجارت کنند
ولی محرز صفت تاجر شده نمی توانند اما
معاملات تجارتی ایشان تا بع احکام
اصولات تجارت می باشد .
۷ :۔ اگر تجارت خانه بکدام صغیری انتقال کند
و محکمهٔ مربوطه بکار انداختن آنرا از طرف
ولی یا وصی صغیر مفید بداند ، می تواند
به ولی یا وصی او اجازه اعطا کند و اگر
ولی یاو صی دارای اهلیت اصولی برای
تجارت نباشند و یا در اجرای امور
تجارت ممنوع شده باشند به آنها اجازه
داده نمیشود .

تبصره

احکام فوق دربارهٔ کسانیکه مقصر شناخته
میشوند هم نافذ است .

دجراید او یا په یوه بله اعلانی وسیله
ددی خپل شغل اعلان وکړی نو په دی
صورت کښي که دغه سړی تجارت خپل
کسب ونه ګڼی هم تاجر ګڼل کیږی.
۵ :۔ کوم سړی چه دپیښی له مخه یوتجا رتی
معامله کړی وی هغه تاجر نه ګڼل کیږی .
لیکن دغه معامله دتجا رتی احکاکو او
اصولا تو تابع ده .
٦ :۔ حکومت او بلدیی تجارت کولی شی
لیکن دوی په خپله دتاجر په حیث نشی ګڼلی
مګر ددوی تجارتی معاملات به دتجارتی
اصولاتو او احکامو تابع وی .
۷ :۔ که تجارت خانه یوصغیر ته پاتی شی او
مربوطه محکمه ددغه صغیر دولی او یا وصی
دخوانه ددغه تجارت خانی په کار اچول
مفید وګڼی نوکولی شی چه دغه ولی یا وصی ته
اجازه ورکړی، لیکن که دغه ولی یا وصی د
تجارت اصولی اهلیت نه درلود او یا دوی
دتجارتی چارو څخه منع کړی شوی وو نو په دي
صورتونو کښي ورته اجازه نه ور کول کیږی.

تبصره

داپورته احکام دهغه چا په حق کښي هم
نافذدی چه هغوی مقصر ګڼل شوی وی .


(۳)

۸: اشخاصیكه تجارت آن از سرمایه نقدی زیاد تر مستند به مساعی بدنیه بوده کار و كسب آن تنها مكفی مدار معیشت او بشود خواه سیار با شد و خواه در یك دكان و یا در یك محل معینی مسكون باشند تاجر كوچك شمرده میشوند.
۷: كوم اشخاص چه دهغوی تجارت دنقدی سرمائي څخه به بدنی کوشش پوری زیاته اړه لری اودغه كسب او كار ئي چه په بود کان یا بوتا کلی محای کښي وی او یا دکرڅیدو را کر څیدو کار وی یواځی دکذارۍ او معیشت د پاره کافي وی نو داسی کسان دوړو تاجرانو څخه شمیرل کیږی.

تبصره

آنچنان دكاندارانیكه علاوه بر شغل دكانداری یكبا ر واردات وصادرات مال التجاره اقدام میكنند در صنف تجار محسوب و تكالیفیكه در این اصولنامه یا سائر اصولنامها جهة تجار مقرر شده در باره آنها نیز تطبیق میكردد.
هغه دکانداران چه ددکاندارۍ د کار څخه علاوه دسودا کرۍ دمال دصادر و لراو واردولو لارته هم اقدام کوی دسودا کرو په دله کښي حساب دی او هغه تکالیف چه په دي اصولنامه یا نورو اصو لنامو کښي دسودا کرو دپاره مقرر شویدی په دوی هم تطبیقیږی .

۹:- تاجر های كوچك و تجار متذكره اصل ۱۷ اصولنامه دفاتر تجارتی به اتخاذ عنوان تجارتی و به تنظیم دفاتر تجارتی و خصوصياتي كه مطابق احکام اصولنامه ثبت تجارتی ثبت آن لازم است مجبور نبوده همچنان تحت قاعدة افلاس نیز نمی آیند.
۹: کوچنی تاجران او هغه تاجران چه دتجارتی دفترونو داصولنامي په ۱۷ ماده کښي ذکر شویدی هغوی دتجارتی عنوان په غوره کولو او دخپل تجارتی دفترونو په تنظیم او په هغو خصوصیاتو چه دتجارتی ثبت د اصولنامی داحکامو له قراره دهغی ثبت لازم او ضروری مجبور او مکلف نه دی او په دي ډول دا خلك دافلاس دقاعدي لاندي هم نه راځی.


(٤)

فصل دوم

معاملات تجارتی

١٠ :- اشخاص تاجر یاغیر آن که اموال منقوله را به قصد فروش یا ایجار ازدیگری خریداری می نمایند و آن اموال را خواه بحالت اصلی آن یا تبدپلا” بشکل دیگری بیع یا ایجار نمایند ، این بیع و ایجار «اعم از انکه تصرفات در آن شده یا نشده باشد» از معاملات تجارتی محسوب است .

همچنین اشخاص مذکورا گر همچه اموال را به نیت دادن اجاره بدیگری از شخصی اجاره میگیرند ایجار این اموال منقولۀ مستاجره نیز از معاملات تجارتی شناخته می شود.

١١ :- اشخاصیکه تاجر باشند یا نباشند اگر برای ایجار بدیگری شخصی را اجیر می نمایند اجاره دادن عمل اجیر بدیگری از معاملات تجاریه محسوب است .

١٢ :- کسانیکه تاجر ند یا غیر تاجر ۱ گر اموال منقوله را به نسبت تأمین منفعت بخرند و یا همان اموال منقوله را که باین قصد خرید کرده اند بدیگران بفروشند از معاملات

دوهم فصل

تجارتی معاملي

١٠ :- تاجر اشخاص ياغير له دوی نه نور خلك چه منقول مالونه دخرڅولو یا اجاری په نيت دبل چانه اخلی او هغه په خپل اصلی حالت او یا دشکل په تبدیل په بل باندی خرڅوی او یا ئې په اجاره ور کوی دا راز بیع او ایجاره «عام له دي چه تصرفات پکښي شوی وی او که نه وی شوی» دتجارتی معاملاتو څخه ګڼل کېږی .

همدارنګ که دغه اشخاص داراز مالونه پدی نيت دبل نه په اجاره اخلی چه بل ته ئې په اجاره ور کړی نو د منقوله اجاره شو و مالونو اجاره ور کول هم د تجارتی معاملا تو څخه ګڼل کېږی.

١١ :- که یوسړی تاجروی او که نه وی یو اجیر ونیسی چه هغه داجاری ور کولو کار وکړی نو داجير داداجاری ور کولو کار دتجارتی معاملا تو څخه حسابېږی .

١٢ :- که یوسړی تاجروی او که نه وی چه منقوله اموال د ګټی دپاره واخلی او یاهم هغه منقوله مالونه چه پدی نيت ئې اخستلی وی په بل چا باندی خرڅ کړی دا معامله


(٥)

تجارتی معاملاتو څخه ګڼل کېږی .
١٣ :ـ د ځمکی او دحيواناتو حاصلات او د معدن
مواد چه په خپله مالکان او يادهقانان ئي
خرڅوی يا يوزارع دخپل زراعی صنعت په
اثر دخپلی ځمکی او حيواناتو دحاصلاتو
شکل ديو دستگاه يايوې آلي په ذريعه تبديل
کړی او يا يو کسب ګر په خپله او ياد نورو
کار يګرانو او ياد ماشين په ذريعه څه
اسباب يا څه شيان ميدان ته راوباسی او هغه
خرڅ کړی، همد غه شان که يومؤلف خپل
آثار دطبع څخه وروسته خر څوی يائي
نشر وی دا ټول عادی کارونه دی او دتجارتی
کارونه نه ګڼل کېږی ليکن که څوک
د خرڅولو او دخپلو زراعی او حیوانی
محصولاتو او دمعدن دراو يستلو شوو موادو
د شکل دتغير ور کولوپه نيت دهميشه دپاره
يوه داسی مؤسسه جوړه کړی چه هغه د وي
تجارتی او صنعتی موسس اوصاف لری نوکوم
معاملات چه ددی موسسي په واسطه صورت
نیسی هغه تجارتی معاملات ګڼل کېږی.
١٤ : ـ د هر راز منقوله مالونو در سولو ذمه
واری اوهم دارنګ ددولت د اعمالا تواو

تجار يه شمر ده می شود .
١٣ :ـ فروش محصولات ارضيه و حيوانيه و
مواد مستخر جۀ معدن که بوسيلۀ مالك
زمين ،مالك يا دهقان يا ما لك معدن،
انجام می یابد همچنان اگر يك زارع به
صنعت زراعیۀ خويش شكل محصولات
ارضیه و حیوانیۀ خودرا ذريعة كدام نوع
دستگاه یا آله تبديل کنند و يايك صنعت
کار خواه خودش وخواه باستخدام عمله
يا استعما ل ماشين ، آثار صنعت خودرا
بوجود آورده و آن را بفروشد کذ اطبع
کردن و فروش یا انتشارا ثر مؤلفة يك مؤلف
اینها عموماً از امور عادیه و غیر تجارتی
محسوب اند و لی اگر كسى بقصد فرو ش
تغيير شکل محصو لات زراعیه و حیو انيۀ
خود يامواد مستخرجۀ معدن مؤسسه که
آن حا يز اوصاف يك مؤسسۀ صنعتی و تجارتی
باشد بصورت دائمی باز کنند معاملاتیكه
توسط این مؤسسه صورت میگیرد از معاملات
تجار یه شناخته می شود .
١٤ : ـ تعهدات رسانيدن هر گو نه اموال
منقوله و همچنان بذ مه گرفتن تمام


(٦)

امورات راجعه به اعمالات و انشآت دولت انشا آ تو په خصوص کښي ټول امورات په
از معاملات تجاریه است. خپله ذمه اخستل تجارتي معاملات دی.
١٥ :- امور فابریکه مطبعه، فوتوگراف ١٥ :- دفاتر پکي مطبعې، فوتوگراف
لیتوگراف ، کار گاهای دستی صنعتی، لیتوگراف، لاسی کارځایونو کارونه،
نشریات نشر روزنامه، نشر اعلان، فروش صنعتی کارونه، نشریات د روزنامو، د اعلانونو
کتب، همچنان تیاتر سینما، تماشاگاها نشر، د کتابونو خرڅول، هم دغه شان تیاترونه
کشودن جاهای عمومی مانند هوتلها، سینما، د تماشو ځایونه، عمومی ځایونه
و اداره خانهای کار محلهای مزایده، بالعموم جوړول لکه هوټلونه د کارداداری خونی،
از امور تجاریه است. نقلیات مسافرین د مزایدی ځایونه، دا ټول امور د تجارتي
حیوانات ، اشیاء ، در خشکه و یا در امورو څخه حسابيږی په وچه، دریاب
بحار و فضاء نیز معامله تجارتی او فضا کښي د مسافر و او حیواناتو او شيا
شناخته میشود. نو نقلیات هم تجارتي معاملات ګڼل کيږی
١٦ :- توزیع آب، گاز، برق، تاسیس مخابرات ١٦ :- د اوبو، کاز، برق، توزیع او د تیلفون په ذریعه
ذریعه تیلفون از معاملات تجاریه می باشد. د مخابراتو تاسیس د تجارتی معاملاتو څخه دی.
١٧ :- معاملات ذیل از امور تجارتی محسوب ١٧ :- د الاندی لیکل شوی معاملې د تجارتي
است :- چارو څخه ګڼل کیږی.
الف :- دلالی الف : دلالی
ب :- کمیسه کاری ب : کمیسه کاری
ج :- بروات ، ویکسلها، سندات محرر باسم ج : بروات (ویکسلونه)
یا محرر بحامل آن، چکها هغه سندونه چه د اصل خاوند په نوم او یا چه
ور سره وی د هغه په نوم لیکل شوی وی، چکونه.
د :- معاملات تبادلوی (صرافی و هندویی) د : تبادلوی معاملی (صرافی او ایندی)
ه :- معاملات بانك های خصوصی و عمومی، ه : د عمومی او خصوصی بانکونو معاملی.


(۷)
و : - مقاولات ومعاملات حساب جاری .
ز: - تشکیل شرکت های تجارتی خرید
وفروش سهام و حصۀ منا فعیکه بشر کت
های تجاریه عاید است
۱۸ :- هر گونه بیمه ها در مقابل هرنوع
مخاطرات خواه باجرت یا بشرط متقابله
عقد گردد از معاملۀ تجارتی محسوب است
۱۹ :- تمام عقودو قروش يك تاجر دارای صفت
تجا ر تی است باستثنای آنچه از عقود
و قروشیکه تعلق آن به معاملات عادیه
ثابت گردد .
۲۰ :- اگر يك عقد تنها برای یکی ازطرفین
تجارتی باشد و در اصولنامۀ هذا بر خلاف
آن تصر یحاتی نباشد دربارۀ معاملات عاقدین
که ازعقد مذکورتولید شده باشد احکام
اصولنامه های مربوطه بامورتجارتی تطبیق
میگردد .
۲۱ :- باستثنا ی تجار متذ کر ۀ ا صل
( ۸ ) این اصو لنا مه و صنوف تجا ر
مصر حه ا صل ۱۷ اصو لنا مۀ د فاتر
تجارتی در بارۀ سایر تجار عموما در صورتیکه
ا هلیت تجا ر ت و معا ملات تجارتی

و : ــ د جاری حساب مقاولی او معاملی .
ز: د تجارتی شر کتو نو تشکیل ، د اسهامو
اوبر خواخستل او خر څول هغه منافع چه
تجارتی شر کٹولو ته راجع وی .
۱۸ :- هر قسم بیمي دهر ډول خطر اتوپه مقابل
كښي چه تړون ئي په اجرت وی او که په متقابله
شرط وی د تجارتی معاملاتو څخه ګڼل کېږی.
۱۹ :ـ دیو تاجرټول عقدونه اوقرضونه پرته
د هغه عقدونو اوقرضونو څخه چه دهغوی
تعلق په عادی معاملا تو پوري ثا بت شی
تجارتی ګڼل کېږی
۲۰ :- که چیری یوعقد یواځی دیو دطرفینو
دپاره تجارتی وی او په دی اصولنامه کښي
دهغه په خلاف تصریحات نه وی ددی راز
عاقدینو دهغه معاملاتو په با ره کښي چه
ددی عقد څخه پیدا شوی وی د تجارتی
امورو داصولنامی احکام تطبیقېږی .
۲۱ :- پرته دهغه تاجرانو څخه چه ددی اصولنامی
په ۸ ماده کښي ذکر شویدی او پرته دهغه
صنف صنف تاجرانوڅخه چه دتجارتی دفترونو
د اصولنامي په ۱۷ ماده کښي یری تصریح
شوېده دنورو ټولوتاجرا نو په باره کښي


(۸)

آنها اصولا ثابت شود
احکام اصولنامۀ دفاتر
تجارتی و ورشکست و باقی
اصولات راجعه به امور تجارتی تطبیق
میگردد .
۲۲ :- به اجرای احکام اصولنامۀ هذا وزارت
اقتصاد ملی مکلف است .
ادخال اصولنامه هذا را در جملۀ
اصولنامه های دولت امر و اجرای مواد
آن را اراده می نمایم. مورخۀ ۳۰ جوزا
۱۳۲۱ مطابق ٥ ماه جمادی الثانی ۱۳۲۱
عموماً خوبه دی صورت کښي چه ددری
د تجارت اهلیت او تجارتی معاملاته اصولا
ثابت شوی وی دتجارتی دفترونو اود بازارد
سوروالی داصولنامې احکام اونور اصول چه
د تجارتی چارو په خصوص کښي وی تطبیقیږی .
۲۲ :- د اقتصا دملی وزارت ددې اصو لنامې
په اجرا مکلف دی .
زه دا امر او اراده کوم چه دا اصو لنامه
د دولت په نورو اصولنامو کښي د اخله
او موادئی اجرا کړی شی ۳۰ جوزا - ۱۳۲۱
جمادی الثانی د ۵ سره سم - ۱۳۶۱