{"book": "adl0749", "page": 1, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0749", "page": 2, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0749", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0749", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\n\nاصولنامۀ کار و کارگران\nدملی صنعتی مؤسسو\nمؤسسات صنعتی ملی\nد کار او کارگر و اصولنامه\n\nمرام و مقصد این اصولنامه اساس ارتباط\nهائیست که صنعت بین کارگران، مستخدمین\nو کار فرمایان بوجود می آورد.\nاین اصولنامه بالای دو مطلب مهم ذیل\nاتکا یافته :\n\nددی اصولنامی مقصد او مرام دهغو ارتباطو\nاساس دی چه صنعت ابی د کار گرو، مستخدمینو\nاو کار فرما یونکو په منځ کی پیدا کوی :\nدا اصولنامه پر دوو لاندی پنیو مهمو مطلبو\nولاره ده :\n\nالف : آزادی در انتخاب مسلك صنعتی.\nهر شخص برای انتخاب مسلك صنعت مشروعۀ\nخویش آزاد است. مشروط بر اینکه قبل از\nعملی نمودن آن ذریعۀ پیشنهاد تحریری،\nاجازۀ وزارت اقتصاد ملی را حاصل\nنموده مطابق اصول موضوعۀ دولت رفتار\nنماید.\n\nالف : دصنعتی مسلك په غوره کولو کی آزادی.\nهر څوك دخپل روا صنعت دمسلك په غوره\nکولو کی آزاد دی، په دی شرط چه دغه\nترعملی کولو دتحریری لی پیشنهاد په ذریعه\nد اقتصاد ملی د وزارت څخه اجازه وا خلی\nاو ددولت دوضع شویو اصول سره سم تگ\nوکړی.\n\nب : حمایۀ کارگران به ترتیب ذیل : -\nالف : رسیدن حق الزحمه طور کامل و بدون\nموانع بکارگران.\n\nب : د کارگرو حمایه په لاندی ترتیب :\nالف : کار گروته بی له کومه مانعه پشپره\nمز دوری رسېدل.\n\nب : تلاقی خسارات واردۀ جسمانی کار\nگران در حین اجرای وظایف شان.\n\nب : د کار گرو دوظیفو د اجرا په وخت کی\nد دوی د جسمانی پېښوشو یو خساور تلافی.\n\nج : تعیین وقت کار طور منصفانه.\nد : استراحت هفته وار.\nه : حفظ ما تقدم از خطر.\nو : حفظ الصحه.\n\nج : په منصفانه ډول د کار وخت ټاکل.\nد : هفتنی استراحت.\nه : له خطر څخه حفظ ما تقدم.\nو : د روغتیا ساتنه."}
{"book": "adl0749", "page": 5, "text": "(۲)\nفصل اول\nمقررات کار\nلمړی فصل\nد کار مقررات\n١ - کار فرما شخصی را گویند که در نتیجه\nعقد يك قرارداد ، در محل کار خود شخص\nدیگریرا جسماً یافكراً ويا جسماً وفكراً بكار\nبگمارد .\n١- کار فرمایونکی هغه چاته وایی چه دخپل کار په\nمحل کښی دیوه قرارداد دترون په نتیجی کښی\nبل څوکټ جسماً یافكراً ويا جسماً او فكراً\nکار ته و گماری .\n٢ - مستخدم شخصی را گویند که در نتیجه عقد\nيك قرارداد در محل کار يك شخص دیگری\nجسماً و فكراً ، بکار گماشته می شوند .\n٢ - مستخدم هغه چاته وائی چه دیو بل چاد کار په محل\nکښی دیوقرار داد دترون په نتیجه کښی جسماً\nاو فكراً کارته و گمارل شی .\n٣- استاد کار شخصی را گویند كه يك عده\nکار گر ، و شاگرد تحت مراقبت و هدایاتش\nواقع شده باشد استاد کار در مسایل حقوقی\nمربوط این اصو لنامه حیثیت کار گر را\nدارا است .\n٣ - د کار استاد هغه چاته وائي چه یوشمیر کار گر ،\nاو شاگردان دده تر مراقبت او لار ښوونی\nلاندی واقع شوی وی ، د کار استاد په حقوقی\nمسئلو کښی چه په دی اصولنامه پوری اړه لری\nد کار گر حیثیت لری .\n٤ - کار گر شخصی را گویند که در نتیجه عقد\nيك قرار داد در محل كاريك شخص دیگری\nجسماً یا فكراً ويا جسماً وفكراً بكار گما شته\nمی شود .\n٤ - کارگر هغه چاته وایی چه دبل چاد کار په محل کښی\nدیو قرار داد د تړون په نتیجه کی جسماً یافکراً\nاو يا جسماً او فكراً کارته گمارل کیږی .\nه - شاگر د شخصی است که از خود پیشۀ معینه\nنداشته و برای آموختن يك پيشه جدید آوارد\nکار گر دد : و مقصدش آموختن پیشه\nمذکور باشد .\nه - شاگرد هغه څوک دی چه له ځانه کومه ټاکلی\nپیشه نلری او دیوی نوی پیشی دزده کولو\nدپاره په کار گوتی پوری کړی او مقصد آی\nددغي پيشي زده کول وی .\n٦ - عقد تحریری قرار داد بین کارفرماو کار گر\nو بین کار فرما و مستخدم حتمی ولاز میست\nقرارداد کار قرار دادی را گویند که دران\nکار گر و یا مستخدم بمقابل حق الزحمۀ معينه\nتعهد میکند که در یک محل کار داخل کار\nگردیده و بالمثل ، کار فرما متعهد میشود\nکه حق الزحمۀ معینه را بکار گر و یا مستخدم\nموصوف بپردازد ، و در قرار داد مزبور\nموافقه جانبين حاصل میباشد .\n٦ - د قرار داد تحریری تړون ، د کارفر مایونکی\nاو کار گر تر منځ او د کار فرمایونکی او مستخدم\nتر منځ حتمی او لازمی دی ، د کار قرار داد هغه\nقرار داد ته وایی چه په هغه کښی کار گر\nیا مستخدم دټا کلی حقا لز حمي په مقابل کی تعهد\nکوی چه د کار په یوه محل کی په کار کی داخل\nاو همدارنگه کار فرمایو نکی متعهد کیږی\nچه ټاکلی حق الزحمه دی هغه کار گر\nاو یا مستخدم ته ور کړی او په دی قرار داد کی\nبه ددواړو خواو موافقه حاصاه شوی وی ."}
{"book": "adl0749", "page": 6, "text": "(۳)\n\nتبصره\nقرار داد به دو نقل تحریر گردیده، بین\nکارفرما و کارگر و یا مستخدم مبادله\nمیگردد .\n۷ـ ۱ـ اگر قرار داد منعقده موافقه جانبین بدون\nتعیین موعد باشد ، و یا قرار داد موعد\nداشته باشد ، در هر دو صورت حین خواهش\nفسخ قرار داد طرفیکه خواهش فسخ قرار داد\nرا داشته باشد یکماه قبل ، خواهش خود را\nبطرف مقابل اطلاع دهد .\n۸ ـ ۱ـ مؤسسات صناعتی اصول شرایط استخدام\nکار گران و مستخدمین را با تعیین\nحق الزحمه آنها بغرض اطلاع عامه اعلان\nمینمایند استخدام کار گران و مستخدمین\nبموجب حکم اصل (۶) اختیاری و بموافقه\nطرفین است .\n۹ ـ ۱ـ کارفرما حین گرفتن شاگرد مؤظف است\nقرار دادیکه باسم قرار داد شاگردی موسوم\nاست باشاگرد مذکور عقد نماید ، قرار داد\nشاگردی قرار دادی را گویند که بین یک\nشخص نو وارد بکار که سن آن از پانزده\nسال کم نباشد و کارفرما صورت میگیرد\nودر ان کارفرما آموختن پیشه را شخصاً\nو یا توسط استاد کار و یا کار گر مربوطه\nخویش به شخص نو وارد متعهد گر دید ،\nو بالمقابل شخص نو وارد تعهد کار را تحت\nاداره کار فرما بوقت معین می نماید .\nتبصره نمبر (۱)\nموعد قرار داد شاگردی سه سال است.\nتبصره نمبر (۲)\nشاگرد انیکه عمر شان از پانزده سال کمتر\nباشد طور اجوره بکار داخل شده و به آنها\nقرار دادی شده نمی تواند .\n\nتبصره\nقرار داددوه نقله لیکل کیږی، دکارفرمایونکی\nاو کار گر اویامستخدم په منځ کی سره مبادله\nکیږی .\n۷ - ۱ که تړلی شوی قرار دادددو اړوخواوپه موافقه\nبی دوخت له تعینه وی ، اویاقرار دادوخت ولری\nپه دوړو صورتو کی دقرار داد دفسخ دغوښتنی\nپه وخت کی ، هره خواچه د قرار داد دفسخ\nخواهش و لری یوه میاشت د مخه دی خپله\nغوښتنه هغه بل خواته خبر ور کړی .\n۸ - ۱ صناعتی مؤسسی دکار ګرو او مستخدمينو\nداستخدام دشرایط اصول دهغو دحق الزحمی\nد ټا کلو سره دعامه خلکو د خبرولو د پاره\nاعلانیږی ، دکار ګرو اومستخدمینو استخدام\nد (۶) اصل د حکم په موجب اختیاری او\nد دواړو خواو په موافقه سره دی .\n۹ - ۱ کار فرما یونکی د شاگرد د نیولو په وخت\nمؤظف دی، دهغه قرار داد تړوی چه دشاگردۍ\nقرار داد بنامه یادیږی دشاگردسره و کړی ،\nدشاگردۍ قرار داد هغه قرار داد بولی چه\nکارته دیوه نووارد سړی چه سن لی تر پنځلسو\nکالو کم نه ی اود کار فرما یونکی په منځ\nکی تړل کیږی، اوپه هغه کی به کارفرمایونکی\nشخصا او یاد کارداستاد او یاخپل مربوطه کار ګر\nپه واسطه ونووارد سړی ته د کاردښو دول پر غاړه\nاخيستی وی او همدارنگه به نو وارد سړی\nپږ ټاکلی وخت د کار فرمایونکی تراداری\nلاندی د کار تعهد کوی .\n(۱) نمبر تبصره\nدشاگردۍ دقرار داد موعد دری کاله دی\n(۲) نمبر تبصره\nهغه شاگردان چه عمر لی تر پنځلسو کا لو\nکم وی د اجورې په تو گه کارته داخلیږی\nاو دهغو سره قرار داد نشی کیدلای ."}
{"book": "adl0749", "page": 7, "text": "(٤)\n\n١٠ ـ کارگر و شاگرديكه بايك فابريكه داخل\nقرار داد بوده وبکار کار فرمای دیگری\nداخل شود ، هر گاه قبل از اتمام قرار داد\nو يا بدون آنکه از مهلت اخبار مذکره\nاصل (٧) رعايت کرده باشد کار خود را\nترک کرده و بکار کارفرمای دیگری داخل\nشود ، علاوه ازمسئوليت کارگر ویاشاگرد\nاز ضرر وزیانیکه از این مورد بکارفرمای\nسابق میرسد کارفرمای جدید نیز علیحده\nنظر بدرجه که مقام مربوطه تعیین کند ،\nمسئول می باشد بشرايط ذيل : ـ\nالف : ـ هرگاه کارفرمای جدید باعث اين\nحرکت کارگروياشاگرد شده باشد .\nب : ـ کارفرمای جديد اين حرکت\nکارگر و يا شاگرد را دانسته واورا\nبکار خود گماشته باشد .\nج : ـ کارفرمای جديد بعدازانکه از چنين\nحرکت کارگر و يا شاگرد فهميده\nباشد و باز هم بکار گرفتن ازان\nدوام داده باشد .\n\nفصل دوم\nتکالیف کارفرمایان\n١١ ـ تعیین حق الزحمه کارگرومستخدم بموافقه آزاد\nکارفرماوکارگرومستخدم بوده وپس ازمعین\nگردیدن آن وامضای قرارداد کارازطرف\nجانبین کارفرمامکلف است که حق الزحمه معينه\nراحسب قرارداد طور کامل وبه اوقات منظم\nبکارگر ومستخدم تادیه نماید.\n١٢ ـ حق الزحمة کارگر ومستخدم به پولیکه رسما\nازطرف حکومت درمملکت رایج است تادیه\nمیگردد، تاديۀ حق الزحمه به جنس و يا تکت که\nتادیۀ آنرا بجنس مجاز بداند کاملا ممنوع\nاست واحیانا اگر قراردادی هم باین ترتيب\n\n١٠ ـ کارگر او شاګرد چه د یوی فابريکې سره\nپه قرار داد کې داخل وی او دبل کار\nفرمایونکی په کار کې داخل شی ، نو که\nدقرار داد تر تماميدو دمخه او يا بې له دې\nچه د ( ٧ ) اصل دا خبار د مهلت رعايت\nوکړی خپل کارپریږدی اودبل کارفرمایونکی\nپه کار کې داخل شی ، بر سیره د کارګر\nاو شاګرد پر مسئوليت دهغه ضرر او زيان\nچه له دې کبلہ پخوانی کار فرمایونکی ته\nرسيږي نوی کارفرما یونکی هم لحده\nهغو مره درجه که مربوطه مقام ئې وټاکی\nمسئول دی په لاندې شرطو : ـ\nالف : ـ که نوی کار فرمایونکی د کارګر\nیاشاګرددې حرکت باعث شوی وی .\nب : ـ که نوی کارفرمايو نکى د کار ګر\nاو یا شاګرد په دی حرکت پوه شوی وی\nاودی ئی کارته ګمارلی وی .\nج : ـ نوی کار فرمایونکی وروسته ترهغه چه\nد کارګر اویا شاګرد په دي حرکت\nپوهیدلی وی اوبيا ئي ددوی څخه کار\nاخستنی او دوام ئې ور کړی وی .\n\nدوهم فصل\nد کار فرمایونکو تکالیف\n١١ ـ د کارګر او مستخدم دحق الزحمی ټاکل\nدکارفرمایونکی او کارګراومستخدم په آزاده\nموافقه پوری اړه لری اوتر هغي ترټاکلو\nاوددواړو خواو د قرارداد تر امضا وروسته\nکارفرما یونکی مکلف دی چه ټاکلی شوی\nحق الزحمه د قرارداد سره سم په بشپړه توګه\nپرمنظمو وختو کارګراو مستخدم ته ورکړی .\n١٢ ـ دکارګر اومستخدم حق الزحمه دهغو پيسوڅخه\nور کول کيږي چه په مملکت کې رسما دحکومت\nله خوا رايجی وی، جنس او یا تکټ چه تادیه ئې په\nجنس سره مجاز و بولی په حق الزحمه کې ورکول\nپخی ممنوع دی، او که چېری په دی ترتيب"}
{"book": "adl0749", "page": 8, "text": "(٥)\n\nعقد شده باشد از اعتبار ساقط است مستخدمین خارجی از این امر مستثنی بوده و به آنها مطابق قرار دادیکه مستقلا عقد میگردد رفتار میشود.\n١١٣- حق الزحمۀ کار گران و مستخدم بایستی در ماه يك دفعه تادیه گردد. واگر کدام کار گر و یا مستخدم به نسبت ضرورت خویش معاش پانزده روزۀ خود را خواهش کند، کار فرما در صورت امکان نباید مضایقه نماید.\n١١٤- کارفرمایان مجازند که برای کار گران و مستخدمین مربوطۀ خود در مؤسسات صناعتی خویش طعام خانه ها بوجود بیاورند مشروط بر اینکه ترتیب ذیل را مدنظر داشته باشند.\nالف:- کار فرما حق ندارد که کار گران و مستخدمین موسسات متعلقۀ خویش را در طعام خانه ها مجاناً و یا با معاش بکار بگمارد.\nب:- فروش خوراکه باب به قیمت تمام شده بوده و کار فرما مفادی از ان بر نخواهد داشت.\nج :- طعام خانه ها تحت کنترل هیئتی خواهد بود که اقلا سوم حصۀ آن از کار گر و مستخدم موسسه تشکیل شده باشد.\n١١٥- حق الزحمۀ کار گر و مستخدم بشخص خود کار گر و مستخدم تادیه گردیده و کار فرما حق ندارد که قرضداران آنها را اعتبار داده و حق الزحمۀ شانرا باینطور اشخاص بدهد، اگر حکم کدام محکمه موجود باشد کار فرما می تواند كه يك حصۀ معاش کار گر را به قرضداران بدهد.\n١١٦- کار فرما اگر بالای کار گران و مستخدمین قروضی داشته باشد در موعد شش ماه الی یکسال از حق الزحمۀ آنها وضع نماید.\n\nکوم قرارداد هم شوی وی هغه داعتبار څخه ساقط دی خارجی مستخدمين له دي امر څخه مستثنی دی اود هغو سره دهغه قرارداد په مطابق چه مستقلا ترل کیږی رفتار کاوه شی.\n١١٣- د کار ګر او مستخدم حق الزحمه باید په میاشت کی یوه پلا تادیه شی او که کوم کار ګر او یا مستخدم دخپل پوضرورت په نسبت خپل پنځلس ورځنی معاش وغواړی، دامکان په صورت کی باید کارفرما یونکی مضایقه ورسره ونکړی.\n١١٤- کا رفرمایو نکو ته دا مجاز دی چه پخپلو صناعتی موسسو کی د خپلو مربوطه مستخد مینو او کار ګرو دپا ره دډو ډۍ خونی جوړی کړي، په دي شرط چه لا ندی ترتیب په نظر کی ونیول شی:\nالف:- کار فرما یونکی حق نلری چه دخپلو متعلقه مؤ سسو مستخد مین او کار ګران دډوډۍ په خونو کی مجا نا او یا په معاش سره کار ته و ګما ری.\nب :- دځورو دشیانو خر څول په هغه قیمت چه تمام شوی وی، دی، او کار فرما یونکی به دهغه څخه مفاد نه اخلی.\nج :- دډوډۍ خونی به دیوه هیئت تر کنترل لاندی وی چه لږ تر لږه به ددي هیئت دریمه برخه د مؤسسی د کار ګر او مستخدم څخه تشکیله شوي وي.\n١١٥- د کار ګر او مستخدم حق الزحمه به پخپله کار ګر او مستخدم ته ور کوله کیږی او کار فرمایونکی حق نلری چه د دوی پورو ړوته اعتبار ورکړی او حق الزحمه ئې داسی اشخا صوته ور کړی، که دکومی محکمی حکم موجودوی کار فرما یونکی کولای شی چه د کار ګر د معاش یوه برخه پوروړوته ور کړی.\n١١٦- که کار فرمایونکی پر کار ګرو او مستخدمینو پورونه ولری دشپږو میاشتو په موعد تر یو کاله پوری دی ددوی دحق الزحمه څخه وضع کړی."}
{"book": "adl0749", "page": 9, "text": "(٦)\n\n۱۷ - در صورت افلاس یک مؤسسه راجع بطلب حق الزحمه کار گر و مستخدم مطابق اصول نامه افلاس و ورشکست رفتار میشود .\n١٧ - د یوی مؤسسی د افلاس په صورت کی دمستخدم او کار ګرد حق الزحمی په باره کی د ورشکست او افلاس د اصولنامی په مطابق رفتار کیږی .\n۱۸ - کارگران مؤسسات منافع عامه که توسط اجاره داران بکار گذاشته میشوند مستحق اند که در صورت بدیده شدن اجاره دار و یا قطع معامله آنها با حکومت و یا یک موسسه و یا یک شخص حق الزحمه خویش را از پول طلب اجاره دارا گر بالای حکومت ، یا موسسه و یا شخص باشد بعد قناعت اجاره دار از حکومت یا موسسه یا شخص اخذ نماید .\n١٨ - د عامه منافعو دمؤسسو کارګران چه داجاره دارانو په توسط سره و کار ته ګمارل کیږی مستحق دی چه د اجاره دارد بدیده کیدو یا د دوی د معاملی د قطع کیدو په صورت کی دحکومت یا دیوی مؤسسی یا دیوه سړی سره خپله حق الزحمه داجاره دارد طلب پیسوڅخه که یی پرحکومت یا پر مؤسسه یا پرسړی وی وروسته د اجاره دار تر قناعته له حکومت یا له مؤسسی یا سړی څخه واخلی .\n۱۹ - خطریکه در اثنای اجرای وظائف بکار گر و یا مستخدم پیش می میشود کارفرما را مکلف می سازد که مطابق مواد آتی اصولنامة هذا جبران خسارات جسمانی وارده بر کارگر و یا مستخدم را با ستثنای فقرات الف ، ب ، ج اصل « ٢٦ » بنماید .\n١٩ - هغه خطر چه د وظیفو د اجرا کولو په منځ کی و کار ګر یا مستخدم ته پیښ شی کارفرمابونکی مکلف دی چه ددی اصولنامی در اتلونکو موادو سره سم دمستخدم او کار ګر د بدنی خسارو جبران پر ته د (٢٦) اصل دب، او ج، د فقرو څخه وکی .\n۲۰ - مواردیکه خطر در کار در آنها اعتبار داده میشود از قبیل ذیل اند :\n٢٠ - هغه موارد چه په کار کی خطر په دوی کی اعتبار ور کول کیږی په لاندی ډول سره دی :-\nالف : - صنايع تعمیراتی از قبیل بنائی ، نصب گادر های سقف و استخوان بندی تعمیرات سنگ کاری ، نجاری ، نصب آهن جامه ، پلاستر کاری ، رنگمالی و غیره.\nالف : تعميراتی صنايع لکه بنائی ، دپام د ګادرو نصب ، د تعمير اتو استخوانبندی د ډبرو کار ، نجاری ، د آهن جامو نصب ، دپلاستر کار ،رنګمالی اونور .\nب : - تعهدات حمل و نقل انسان و مال التجاره\nب : - د انسان او د تجار و دمال دحمل و نقل تعهدات.\nج : - تعهدات بار کردن و یا پان کردن مال التجاره .\nج : - د سودا ګرو دمال د کښته کولواو بارولو تعهدات .\nد : - مغازه های ملی و گدام های عمومی\nد : - ملی مغازی او عمومی ګدامونه .\nه : - معادن و منابع سنگ کشی .\nه : - معد نونه او دډبرو کښلو منابع .\nو : - موسساتیکه در آنجا مواد احتراقیه از قبیل بارود، و دینامیت وغیره ساخته شود .\nو : - هغه موسسی چه هلته اور آخيستو نکی مواد لکه باروت اودینامیت اونور جوړیږی .\nز : فابریکات و موسسات میکانیکی خورد و بزرگ بلااستثنا والحاقیه های میکانیکی موقتی .\nز : - لوی او وړی میکانیکی فابریکی او موسسی بیله استثنا او موقتی میکانیکی الحاقیي ."}
{"book": "adl0749", "page": 10, "text": "(۷)\n\nح۱ - تمام موسسات ، یا حصهٔ مؤسسا تیکه قوهٔ محرکه را توسط آب ، گاز، بخار ، تیل و برق تولید می نمایند.\nطا - موسسات تجارتی.\nی۱ - موسسات زراعتی مشروط بر اینکه خسارات وارده توسط آلات میکانیکی و ماشین ها، صورت گرفته باشد.\n۲۱ - تحمیل جبران خطر در کار بريك کارفرمای كوچك که بيك تعداد کم کار گر استعمال می نماید و بريك کار فرمای بزرگی که به تعداد کثیر کار گر ومستخدم را شامل کار دارد یکسان می باشد، لیکن شخصیکه طور عادی تنهاییته را اجراء نموده و بعضی اوقات طور فوق العاده برای امداد و کمک کار گری را موقتاً استخدام می نماید کار فرما گفته نمی شود، و بهمین ترتیب اگر صاحب يك منزل بعضی اوقات کار های خویش را توسط مزدور اجراء می نماید ، تحت مسئولیت خطر در کار نمی آید، راجع بوقوع خطر در کارهای زراعتی شخص مسئول همان است که مالك ماشين وآلات میکانیکی می باشد.\n۲۲ - استفاده کنند گان جبران خطر در کار اشخاص ذیل اند: -\nالف :- مستخد مین.\nب : - کار گران.\nج : - شاگردان دارای حق الزحمهٔ معینی که سن شان (۱٥) سال و یا از یا نزده بلند باشد.\nد : - شاگردان اجوره کار که سن شان از (۱٥) سال کمتر است و مقید بعقد قرارداد شاگردی نمی باشند.\n۲۳ - اجاره دار انیکه ما لکين موسسات منافع عامه گفته می شوند و ادارهٔ منظمی را بفرض کار طور دایمی بوجود آور ده باشند\n\nح۱- هغه ټوله موسسی یا یی یوه حصه چه محر که قوه داو بو، گاز ، بخار، تیل او برق په ذریعه سره تولید کوی.\nطا - تجارتی موسسی.\nی۱- زراعتی موسسی په دی شرط چه وارده خسارات دماشینو او میکانیکی آلاتو په ذریعه سره صورت نیسی.\n۲۱:- په کار کی دخطر د جبران تحمیل بریوه کوچنی کار فرما بونکی چه لږ تعداد کار گر استعمالوی او بریو ملوی کار فرما بونکی چه ډیر کار گر او مستخد مین په کار کی لری یو ډول دی مگر هغه څوك چه په عادی ډول سره یوازی کاراجرا کوی او کله کله په فوق العاده ډول سره دكومك اومد د دپاره یو کار گر مو قتی استخدام کوی کار فر ما یو نکی نه بولل کیږی پرهمدی ډول که د یوه منزل خاوند کله کله خپل کا رو نه دمزدور په ذریعه سره اجرا کوی دکار دخطر مسولیت لاندی نه راخی، د زراعتی کارو دخطر دپیښیدو په باره کی مسئول سړی هغه دی چه دماشین اومدیکا نیکی آلا تو خاوند وی.\n۲۲:- په کار کی دخطر د جبران استفاده کوونکی لاندی کسان دی:\nالف:- مستخدمین.\nب :- کار گران.\nج :- دټاکلی حق الزحمی لرونکی شاگردان چه عمرتی (۱٥) کاله یاتر پنخلس لوړ وی.\nد :- اجوره کاره شاگردان چه سن تی تر (۱٥) کاله لږوی او دشاگردی دقرارداد په عقد سره نه وی مقید.\n۲۳ :- هغه اجاره داران چه دعامه منافعو دموسسو خاوندان بلل کیږی اود کار په غرض سره تی په دایمی ډول سره یوه منظمه اداره ود رَ ته"}
{"book": "adl0749", "page": 11, "text": "(۸)\n\nکار فرما گفته می شوند . اگر اجاره\nداران موقتی بوده و اداره منظمی را دارا\nنباشند کار فرما نامیده نمی شوند و مسئول\nجبران خطر در کار نمی باشند .\n٢٤ - ۱ نماینده های تجارتی اگر برای يك موسسه\nخدمت می نمایند از جبران خطر در کار\nمستفید میگردند ، لیکن نماینده های مزبور\nاگر بيك موسسه مستخدم نبوده و به متعدد\nمو سسات مقابل کمیشن کار می نمایند از\nجبران خطر در کار مستفید نشده\nو به آنها اطلاق نماینده مقابل کمیشن می شود .\n٢٥ . عللیکه اسباب خطر در جریان کار شمرده\nمی شوند حسب ذیل اند : -\nالف - وقوع خطر ، مقصد از وقوع خطر\nصدمه وارده ظاهری و یا داخلی\nاست که توسط عمل فوری و شديد يك قوه\nو یا سبب خارجی بجسم وارد آید، وباعث\nمرگ و یا ناتوانی در کار علاوه از موعد\nيك هفته گردد از قبيل يك ضربه شديد ،\nانفلاق ، تولید زهریت توسط انتشار\nگازات غیر قابل تنفس وغيره .\nب - باید خطر در اثر کار و درحین کار واقع\nگردد مقصد از خطر در کار این است\nکه سبب مستقیم وقوع آن کاری باشد\nکه کار گر و یا مستخدم مشغول آنست\nو خطر در حین کار اینست که کارگر\nو یا مستخدم مشغول کار بوده توسط\nخطریکه در اطراف و نواحی آن واقع\nمیگردد صدمه بردارد و یا تلف شود،\nگرچه این خطر در اثر کار مستقیم کارگر\nو یا مستخدم بوقوع نرسد . اگر صدمه\nمذکور سهواً توسط دیگر کار گران\nو مستخدمین هم بوقوع برسد\n\nرا ایستلی وی کار فرمایونکی گڼل کیږی\nاو که، وقتی اجاره داران وی او منظمه اداره\nو نه لری کار فرمایونکی نه بلل کیږی\nاو په کار کی دخطر دجبران مسئول نه دی .\n٢٤ - تجارتی نمایند کان که دیوی موسسی\nد پاره خدمت کوی په کار کی دخطر\nدجبران مستفید گرزی مگر دغه نمایندگان\nکه په یوه موسسه کی مستخدم نه وی او په\nمتعدد و موسسو کی د کمیشن په مقابل کی\nکار کوی په کار کی د خطر دجبران څخه\nنه مستفید یږی و دوی ته د کمیشن په مقابل کی\nدیوه نماینده اطلاق کیږی .\n٢٥ - هغه علل چه د کار په جریان کی دخطر اسباب\nگڼل کیږی په لاندی ډول سره دی :\nالف : دخطر وقوع ، مراد دخطر دوقوع څخه\nداخلی یا ظاهری وارده صدمه ده چه\nدیوی قوی دسخت اوفوری عمل په سبب\nیا په خارجی سبب و بدن ته پیښه سی اود\nمرگ یا په کار کی دناتوانی علاوه تر\nیوی هفتی سبب و گرزی لکه یوه سخته\nضربه، انفلاق دزهرو تولید دهغه غازاتو\nدانتشار په سبب چه دتنفس وړ نه وی اونور .\nب - خط باید د کار په اثر اود کار په وخت کی\nپیښ سی په کار کی دخطر څخه مقصد\nدادی چه دهغه د پیښید ومستقیم سبب هغه\nکار وی چه کارگر یا مستخدم په هغه\nسره مشغول دی اوخطر د کار په وخت\nکی دادی چه کارگر یا مستخدم په کار\nمشغول وی دهغه خطر په ذریعه چه دهغه\nپه گوټو او اطرافو کی پیښیږی صدمه\nور پیښه سی اویا تلف سی که څه هم دا\nخطر دمستخدم یا کارگر د مستقیم کار\nپه اثر پیښ نه سی، که دغه صدمه دنورو\nکار گرانو او مستخدمینو په واسطه هم\nسهواً پیښه سی داد کار په و خت کی"}
{"book": "adl0749", "page": 12, "text": "(۹)\nخطر در حین کار شمرده می شود\nاگر خطر در منزل کدام مشتری\nموسسه و یا در عرض راه منزل مشتری\nموسسه واقع گردد تحت عنوان خطر\nدر کار می آید، لیکن اگر خطر در حین\nآمدن کارگر و یا مستخدم به محل\nکار و یا در مراجعت آنها از محل کار\nدر منازل شان بوقوع برسد خطر در حین\nکار گفته نمیشود و نیز خطرائیکه\nدر اثر حوادث طبیعی از قبیل صاعقه\nسیلاب زلزله و غیره بظهور برسد\nخطرات کار نمیباشد ؛ اگرچه این\nخطرات در حین کار هم واقع شود.\n٢٦ - کار گران و مستخدمین در مواقع ذیل حق\nاستفاده از جبران خطر در کار را نداشته\nو کارفرما مکلف به تلافی آن نمی باشد : -\nالف - درصورتیکه صدمه وارده به علت تاثیر\nمسکرات و ادویۀ مخدره باشد.\nب - در صورتیکه عمداً احکام وقواعدیرا که\nمخصوصاً برای حفظ آنها وضع شده\nرعایت ننمایند :\nج - در صورتیکه عالماً و عامداً وسایل و وسایطی\nرا که برای حفظ آنها تعبیه شده مراعات\nننموده و عمداً وسایل مذکوره را تغییر\nداده و از کار بیندازند.\n٢٧ - کار فرما مکلف است که مراقبت صحت عمله جات\nمربوطه خود را نموده و در صورتیکه آنها در حین\nاجرای وظیفۀ خویش مریض و یا مجروح شوند\nمعالجه آنها را از صندوق احتیاط متذکره\nاصل (٣١) بنماید.\n\nتبصره\nعمله جات عبارت از شاگرد، کار گر و مستخدم\nمیباشد.\n\nخطر گڼل کیږی، که خطر دموسسی\nدیوه مشتری په منزل کی یا دموسسی\nدمشتری دمنزل په لار کی پیښ سی داهم\nد کار دخطر تر عنوان لاندی راځی\nمګر که خطر د کارګر یا مستخدم در تلو\nپه وخت د کار ځای ته یاد تلو په وخت\nکی د کار دځایه څخه کورته ددوی په\nمنزلواو کی پیښ سی داد کار په وخت کی\nخطر نه بلل کیږی ، همدغه رنګه هغه\nخطرات چه دطبیعی حواد ثو دپیښیدو\nپه سبب پیښ سی لکه ټکه، سیلاب، زلزله او نور\nد کار خطرات نه دی، که څه هم دا خطرات\nد کار په وخت کی پیښ شی.\n٢٦ - مستخدمین او کار ګران په لاندی ځايو کی په\nکار کی دخطر دجبران څخه داستفادی حق نه لری\nاو کارفرما يې نګی دهغه په تلافی سره مکلف نه دی.\nالف - په هغه صورت کی چه وارده صدمه\nدمسکر اتواو دمخدره دواودعلت په اثروی،\nب - په هغه صورت کی چه په کست سره دهغو\nقواعد واو احکامو رعایت ونه کی چه ددوی\nدساتنی دپاره ایښو شوی وی.\nج - په هغه صورت کی چه خبر هم وی او په کست\nسره دهغو واسطو او وسایلو مراعات\nونه کی چه ددوی دساتنی دپاره تعبیه\nشوی دی او په کست سره دغه وسایلواوته\nتغییر ورکی او د کاره څخه ئی واچوی.\n٢٧ - کار فرما پوه نګی مکلف دی چه دخپلی مربوطه\nعملی دصحت مراقبت وکی او په هغه صورت\nکی چه دوی دخپلی وظیفی داجرا کولو په وخت\nکی ناجوړه یاتپی سی ددوی معالجه دی د(٣١)\nاصل د احتیاط له صندوق څخه وکی.\n\nتبصره\nعمله عبارت دشاګرد، کارګر او مستخدم\nڅخه ده."}
{"book": "adl0749", "page": 13, "text": "(۱۰)\n\n۱۲۸ کار فرما مکلف است که صدمات وارده\nدر کار و در حین کار عمله جات مربوطهٔ\nخود را به تفصیل ذیل جبران نماید.\n\nالف - کسانیکه در نتیجه صدمه وارده دائماً\nاز کار بیفتند و یا دو دست یا دو چشم\nیا دو پای آنها مفقود و یا دائماً از کار\nبیفتند، علاوه بر حق المعالجه، معادل\nدو سال آخرین حق الزحمه خود را\nدفعتاً مستحق می شوند ؛ مشروط\nبر اینکه حد اکثر این مبلغ\nاز (۱۲۰۰۰) افغانی تجاوز ننموده\nو حد اقل آن از (٤۰۰۰) افغانی\nکم نباشد.\n\nب - کسانیکه در نتیجه صدمه وارده دست راست\nشان از آرنج ببالا مفقود و یا دائماً\nاز کار بیفتد (۳۵) در صد ، دو سال\nآخرین حق الزحمه خود را علاوه\nبر مخارج معالجه مستحق میگردند ،\nمشروط بر اینکه حد اقل این مبلغ از\n(۳۰۰۰) افغانی کم وحد اکثر آن\nاز (۸۰۰۰) افغانی متجاوز نیاشد.\n\nج - کسانیکه در نتیجه صدمه وارده به فقدان\nیا از کار افتادن دائمی دست چپ\nاز آرنج به بالا و یا دست راست\nاز آرنج بپایان و یا یک پای از زانو ببالا\nدچار شوند، (۳۰) در صد، دوسال\nآخرین حق الزحمه خود را\nعلاوه بر مخارج معالجه مستحق می شوند\nمشروط بر اینکه حداقل این مبلغ از\n(۳۰۰۰) افغانی و حداکثر آن\nاز (۷۰۰۰) افغانی تجاوز ننماید.\n\nد - کسانیکه در اثر صدمه وارده به فقدان\nو یا از کار افتادن دائمی دست چپ\nاز آرنج بپایان و یا یک پای از زانو بپایان\n\n۱۲۸ کار فرما پونکی مکلف دی چه د خپلی مربوط\nعملی وارده صدمات چه د دوی د کار په وخت\nکی پیښ سی په لاندی تفصیل سره جبران کی:\nالف - هغه کسان چه دوارده صدمی په نتیجه\nکی ل د کاره څخه لویږی او یا ئی\nدوه لاسونه ، یا د وی سترگی ،\nیا دوی پښی تلف شی او یا تل د کاره\nڅخه ولویږی ، علاوه د معالجې پر حق\nد دوو وروستنیو کالو په برابری سره\nد خپل حق الزحمی د ستی مستحق ګرځی\nپه دی شرط چه دغه مبلغ اکثر حد تر\n(۱۲۰۰۰) افغانیو تیری و نه کی او کم\nحدئی تر (٤۰۰۰) افغانیو کم نه وی.\n\nب - هغه کسان چه دوارده صدمی په نتیجه کی ئی\nښی لاس تر څنګلی پورته تلف سی او یا تل\nد کاره څخه ولویږی علاوه د معالجې\nپر مخارجو په سلی کی (۳۰) ددوو\nوروستنیو کالو د خپلی حق الزحمی مستحق\nکېدل کېږی په دی شرط چه ددی مبلغ\nکم حد تر (۳۰۰۰) افغانیو کم او اکثر\nحدئی تر (۸۰۰۰) افغانیو تېرنه وی.\n\nج - هغه کسان چه دوارده صدمی په نتیجه کی\nئی کیڼ لاس تر څنکلی پورته یا ښی\nلاس تر څنګلی کښته و یائی یوه پښه\nتر زنګانه لوړه په فقدان اخته سی یا تل\nله کاره ولویږی علاوه د معالجې\nتر مخارج په سلو کی (۳۰) دد وو\nوروستنیو کالو د حق الزحمی مستحق\nګرځی په دی شرط چه ددی مبلغ کم\nحدتر (۲۰۰۰) افغانیو او اکثر حدئی\nتر (۷۰۰۰) افغانیو تیری و نه کی.\n\nد - هغه کسان چه دوارده صدمی په اثر ئی کیڼ\nلاس تر څنکلی کښته او یائی یوه پښه\nتر زنګانه کښته په فقدان اخته یا تل د کاره"}
{"book": "adl0749", "page": 14, "text": "(١١)\n\nو یا از کار افتادن قوای سامعه دچار را ویژی اویا دږن سی علاوه دمعالجې\nمیگردند ٢٥- در صد، دو سال آخرین پر مخارجو په سلو کی ( ٢٥ ) ددوو\nحق الزحمة خودرا علاوه بر مخارج وروستیو کا لود خپل حق الزحمی\nمعالجه مستحق میگردند مشروط بر اینکه مستحق گرزی په دی شرط چه ددی\nحداقل این مبلغ از (٣٠٠٠) افغانی مبلغ كم حد تر (٣٠٠٠) افغانیو\nو حدا كثر آن از (٦٠٠٠) افغانی او اكبر حد ئی تر (٦٠٠٠) افغانیو\nتجاوز ننماید. تیری و نه کی .\nهـ - کسانیکه در نتیجه صدمه وارده به فقدان یا از هـ - هغه کسان چه دوارده صدمی په نتیجه کی لی\nکار افتادن دائمی تمام انگشت های ددواو لاسو یوله ګوتی په فقدان اخته\nدودست دچار میگردند ٢٥٠ در صد یا از د کاره ولویږی علاوه دمعالجې\nدو سال معاش آخرین حق الزحمة پرمخارجو په سلو کی (٢٥) د دوو\nخودر اعلاوه بر مخارج معالجه مستحق وروستیو کلو ده ماش دخپل حق الزحمی\nمیگرفند مشروط بر اینکه حداقل این مستحق گرزی په دی شرط چه ددی\nمبلغ از (٣٠٠٠) افغانی و حدا کثر آن مبلغ كم حد تر (٣٠٠٠) افغانیو\nاو اکثر حد ئی تر (٦٠٠٠) افغانیو\nاز (٦٠٠٠) افغانی تجاوز ننماید . تیری و نه کی .\nو - کسانیکه دراثر صدمۀ وارده به فقدان وـ هغه کسان چه دوارده صدمی په اثریی یوه\nیا از کار افتادن دائمی يك چشم دچار ستر گه په فقدان اخته یائل د کارو ووزی\nمی شوند ١٥ در صد در سال آخرین نو علاوه دمعالجې تر مخارجو په سلو کی\nحق الزحمه خودر اعلاوه بر مخارج (١٥) د دو و روستیو کاود خپل\nمعالجه مستحق میگردند . مشروط حق الزحمی مستحق گرزی په دی شرط\nبر اینکه حداقل این مبلغ از (٢٠٠٠) چه ددی مبلغ كم حد تر (٢٠٠٠) افغانیو\nافغانی و حدا کثر آن از (٤٠٠٠) افغانی اوا کثر حدئی تر (٤٠٠٠) افغانیو\nتجاوز ننماید . تیری و نه کی .\nز- کسانیکه در اثر صدمه وارده به فقدان یا از ز- هغه کسان چه دوارده صدمی په اثر لی دلاس\nکار افتادن دائمی شصت دست دچار په گوته به فقدان اخته یاتر د کاره\nمیشوند ۱۲ درصد . دوسال آخرین ووزی علاوه دمعالجې پر مخارجو په\nحق الزحمة خود را علاوه بر مخارج سلو کی (١٢) ددوو وروستیو کاو\nمعالجه مستحق میگردند مشروط بر اینکه دخپلی حق الزحمی مستحق گرزی\nحداقل این مبلغ از (١٥٠٠) افغانی په دی شرط چه ددغه مبلغ كم حد تر\nوحد اکثر آن از (٣٠٠٠) افغانی (١٥٠٠) افغانیو او اكثر حدئی تر\nتجاوز نکند . (٣٠٠٠) افغانیو تیری و نه کی .\nح- کسانیکه در اثر صدمۀ وارده به فقدان دائمی ح: هغه کسان چه دوارده صدمی په اثر دپښو\nتمام انگشت های پای دچار میگردند دټولو ګوتو په تل فقدان اخته سی علاوه\n١٠ در صد دو سال آخرین حق الزحمه دمعالجې پرمخارجو په سلو کی (١٠)\nددوو وروستیو کالو دخپلی حق الزحمی"}
{"book": "adl0749", "page": 15, "text": "(۱۲)\n\nخود را علاوه بر مخارج معالجه مستحق مستحق کرزی په دی شرط چه د دغه\nمیشوند مشروط بر اینکه حدا قل این مبلغ کم حدتر (۲۰۰۰) افغانیو او اکثر\nمبلغ از (۲۰۰۰) افغانی حدا کثر آن از حدلی تر (۴۰۰۰) افغانیو تیری ونه کی.\n(۴۰۰۰) افغانی تجاوز ننماید . ط - هغه کسان چه دوارده صدمی په اثر د یوه غوژ\nط ۔ کسانیکه در اثر صدمۀ وارده به فقدان يك به فقدان اخته شی علاوه دمعالجى پر مخارجو\nگوش دچار میشوند ـ ۷ در صد، دو په سلو کی (۷) دد ووور وستنيو کلونو\nسال آخرین حق الزحمه خود را علاوه دخبلی حق الزحمى مستحق کرژی په\nبر مخارج معالجه مستحق میشوند مشروط دی شرط چه د دغه مبلغ کم حد تر\nبر اینکه حداقل این مبلغ از (۱۰۰۰) (۱۰۰۰) افغانیو او ا كثر حدلی تر\nافغانی وحدا کثر آن از (۱۵۰۰) (۱۵۰۰) افغانیو تیری و نه کی .\nافغانی تجاوز ننماید . ی ـ هغه کسان چهد دوارده صدمی په اثر\nی ـ کسانیکه در اثر صدمۀ وارده به فقدان د سبابی کوتی دیوه بند یا د پښی د یی\nدائمی يك بند انگشت سبابه و یا شصت کوتی به دایمی فقدان اخته سی علاوه\nپای د دچار می گردند ۵۰ درصد دمعالجى پر مخار جو په سلو کی (۵) ددوو\nدوسال آ خرین حق الز حمۀ خود را وروستنيو کلو دخبلی حق الزحمی مستحق\nعلاوه بر مخارج معا لجه مستحق می گرزی په دی شرط چه ددغه مبلغ کم\nشوند مشروط بر اینکه حداقل این مبلغ حدتر (۱۰۰۰) افغانیو او اکثر حدلی\nاز (۱۰۰۰) افغانی وحدا کثر آن تر (۱۵۰۰) افغانیو تیری و نه کی .\nاز (۱۵۰۰) افغانی تجاوز ننماید . ك - هغه کسان چه دوارده صدمی په اثر\nك ـ کسانیکه در اثر صدمۀ وارده به فقدان دلاس د کوتو دیو ی کوتی به فقدان\nدائمی یکی از انگشت های دست ، غیر اخته سی پرته له سبابی کوتی علاوه\nاز انگشت سبابه دچار می شوند دو نیم دمعالجى پرمخار جویه سلو کی (دوه\nدرصد ، دوسال آخرین حق الزحمۀ نیمی ) ددوووروستنيو کلو د خبلى\nخود را علاوه برمخارج معالجه مستحق حق الزحمى مستحق گرزی په دی\nمیشوند ، مشروط بر اینکه حد اقل شرط چه ددغه مبلغ کم حدتر (۸۰۰)\nاین مبلغ از (۸۰۰) افغانی وحد افغانیو او اكثر حدلی تر (۱۲۰۰)\nا کثر آن از (۱۲۰۰) افغانی افغانیو تیری ونه کی\nتجاوز ننماید . ۲۹ - هغه کسان چه تردوو کالو لی کم کار\n۲۹ ـ : کسانیکه از دوسال کمتر کار کرده باشند کړی وی ددوی دوه کلنی حق الزحمه ددغه\nحق الزحمۀ دوسالۀ آنها به تناسب آخرین وروستنی معاش په تناسب سره چه دوی ته\nمعاشیکه دریافت کرده اند محسوب می شود. ورکړه کیژی حسابيږی .\n۳۰ - : کسانیکه در اثر مجرای وظیفه به یکی از ۳۰ - هغه کسان چهدد و ظیفی داجرا کولو په\nامراض داخلی دچار میگردند بعد از اینکه اثرد داخلی ازوغو په یوه ناروغی سره اخته\nمدت معالجه آنها ، از طرف داکتران سی وروسته تر دی چه د دوی دمعالجى مد، در سمی\nرسمی معین گردید ، مرجع صلاحیت دار داکترانو له خوا و تا کل شوه د حکومت صلاحیت"}
{"book": "adl0749", "page": 16, "text": "(۱۳)\n\nحکومت يك مقدار في صدی را در نظر گرفتن\nمفاد فقرۀ الف اصل ۲۸ به تناسب مدت معالجۀ\nشان به عنوان حق العلاج تعیین خواهد نمود\nکه برای آنها پرداخته شود .\n۳۱ - تمامی موسسات صنعتی مکلف اند که بغرض\nجبران خسارات وارده بر عمله جات خودها\nيك مقدار پول در یکی از بانکهای مملکت به\nصندوق احتیاط بگذارند .\n۳۲ - پول برای صندوق مذکوره اصل ۳۱\nبه ترتیب ذیل جمع می شود : -\nالف : هر موسسۀ صنعتی مکلف است که\nمعادل عمله جات خود فی هر عمله (٥٠٠)\nافغانی بصندوق مذکور تحویل نماید .\nب : هر شاگرد و کار گر مکلف است که\nاز معاش خود فی صد یک بصندوق\nمذکور بپردازد .\nج : هر مستخدم فابریکه مکلف است که از\nمعاش خود فی صد دو بصندوق مذکور\nتحویل نماید .\nد : کسرات معاش که بقرار اصل ٤٦ گرفته\nمی شود در این صندوق تحویل می شود.\n۳۳ : پول های جمع شده از منابع فوق در بانک\nبمفاد گذاشته می شود .\n\nتبصرۀ نمبر ۱\nاز کسرات معاش کار گران ، مستخدمین\nوشا گرد ان نصف آن بصندوق احتیاط\nتحویل شده و نصف دیگر آن به حساب خود\nفابریکه باقی می ماند که نصف اخیر الذکر\nبمصرف معالجۀ عمله جاتیکه در اثنای کار مریض\nمی شوند و نیز بغرض تاسیس معاینه خانه ها\nوشفا خانه ها و غیره موسسات صحی مربوطۀ\nفابریکه رسانیده میشود .\n\nارونکی مرجع په سلو کی یومقدار چه د\n(۲۸) اصل د الف فقری مفادهم په نظر\nکی ونیسی ددوی د معالجی دمدی په تناسب\nسره دحق العلاج په عنوان دوی ته ټا کلای\nسی چه دوی ته لی ور کی .\n۳۱ - ټوله صناعی موسسی مکلفی دی چه پر\nخپلو عمله و دوارده تاوانو دجبران په غرض\nيوه اندازه پيسى دمملکت په یوه بانک کی\nد احتیاط په صندوق کی کښږدی .\n۳۲ - د (۳۱ ) اصل ديا دشوی صندوق دپاره\nپیسی په لاندی ترتیب سره جمع کیږی :\nالف : هره صناعتی موسسه مکلفه ده چه دخپلی\nعملی معادل په هره عمله (٥٠٠) افغانی\nو ذکر شوی صندوق ته تحویل کی.\nب : هر شاګرد او کار ګر مکلف دی چه\nدخپل معاش څخه په سل کی یوه و دغه\nصندوق ته تحويل کی .\nج : د فابریکی هر مستخدم مکلف دی چه\nدخپل معاش څخه په سل کی دوی و دغه\nصندوق ته تحویل کی .\nد : هغه دمعاش كسرات چه د ( ٤٦ )\nاصل په قرار آخستۀ کیږی په دغه\nصندوق کی تحویلیږی .\n۳۳ - ا دغه ټولی شوی پیسی ددغوپوړ ته منابعو\nڅخه په بانک کی د ګټی دپاره ایښوولی کیږی.\n\n۱ - لمبر تبصره\nد شاګردانو او مستخدمينو او کار ګرانو\nدمعاش کسرات نیمی د احتیاط وصندوق ته\nتحویلیږی او نیمی ئی بخپله دفابریکی په حساب\nکی پاتیږی چه دغه وروستنی پیسی دهغه عمله و\nپه معالجو کی چه د کار په منځ کی ناجوړه\nکیږی او هم دمعاینه خانو او شفا خانو او د فابریکی\nنورو مربوطه صحی موسسو دتاسیس په غرض\nپه مصرف رسيږی ."}
{"book": "adl0749", "page": 17, "text": "( ۱٤ )\nتبصره عصر ۲\nاگر يك كار گر يا مستخدم باشا گرد در تمام\nموعد قرار داد خود . از جبران خطر در کار\nاستفاده نمايد حنيكه قرار داد مد کور فسخ\nمیگردد و يا موعد آن خاتمه يافته و تجديد نمی شود\nآن حصه کسرات معاش خود را که در صندوق\nاحتیاط جمع شده بدون مفاد آن یکدم حق دارد\nکه از صندوق مذکور بگیرد\n٣٤ هنگاميكه مفاد پول ودیعه گذاشته گی خود موسسه\nو کسرات معاش عمله جات سر جمع اصل پول\nودیعه گذاشته گی مؤسسه را پوره نمود در انوقت\nموسسه حتدارد که باجازه مرجع صلاحیت دار\nاصل پول خود را از بانك خارج نمايد .\n۱۳۰ کر پول گذاشته شده در صندوق احتیاط جبران\nخسارات وارده عمله جات فابریکه را تکافو\nنمي نمود در این صورت فابریکه مکلف است\nکه جبران باقیمانده را از حساب خود فابریکه\nبپردازد.\n٣٦ تاديات جبران ها بعملجات با مضاى رئيس فابریکه\nو شخص صلاحیت دار وزارت اقتصاد ملی\nخواهد بود .\n۳۷ هكا ميكه يك فابریکه ورشکست می شود\nاگر فابریکه مذ کور پول ودیعه ماندگی خود را\nاز صندوق احتیاط نکرده باشد اصل\nپول مذکره برای فابریکه تادیه شده\nوراجع به بقيه پول طور آتی رفتار می شود:\nالف : كسرات معاش موجود در صندوق\nاحتياط آنطور عمله جانيكه از جبران\nخطر در کار استفاده نمودہ باشد\nبدون مفاد آن برای عمله جات مذکور\nداده می شود .\nب : باقیمانده پول اگر در صندوق حیاط\nبماند قرار مقررات موضوعه مخصوصه\nبمصرف مفاد عامه رسانیده می شود .\n۲ لمبر تبصره\nکه چيری يو کار يگر يا مستخدم يا يو شا کرد\nدخپل قرارداد په توله مده کښی د کار د خطر له\nجبران څخه استفاده و نکړی ،نو کله چه قرارداد\nتی فسخ کيږی او يائی نبته ختميږی او بیانه\nوی کیږی ، په هغه وخت کښی حق لری چه دخپل\nمعاش د کسر و نو هغه برخه چه داحتياط په صندوق\nکښی جمع شوی ده ، بی له گٹی څخه په یووار\nاددغه صندوق څخه واخلئ .\n٣٤ هغه وخت چه دمؤسسې دامانتی پیسو گټه او د عملی\nدمعاشونو کسرونه ددغی موسسی د اصلی امانتی\nپیسو اندازی ته ورسیږی، په دغه وخت کښی\nمؤسسه حق لری چه دصلاحیت دار ځای په اجازه\nخپلی اصلی پیسی له بانك څخه وباسي.\n٣٥ که چیری داحتیاط په صندوق کښی ایښولی پیسی\nدفابریکی دعمله ؤ دزیانونو دجبران دپاره له بس\nکیدی په دی صورت کښی فابریکه مکلفه ده چه د\nپاقی زیان تاوان دفابریکی له حساب څخه ور کاندی.\n٣٦ د کار والاوته دد زیانو و تاوان دفابریکی\nدر ئیس او د اقتصاد د وزارت دصلاحیت دار سری\nبه لاس ليك ور كول كيږی .\n۳۷ - هغه وخت چه یوه فابریکه بی پیسو کیږی،\nکه چیری دغی فابریکی خپلی امانتی پیسی داحتیاط\nله صندوق څخه نه وی اخستی، نودغه پیسی\nور کول کیږی او د نورو پیسو په باب به وروسه\nدول رفتار کیږی :\nالف : داسی کاروالا چه د کار د یو خطر له\nجبران څخه نی استفاده نه وی کړی ،\nددغوی د معاش کسرونه چه داحیاما\nپه صندوق کښی موجود وی بی له گنی\nڅخه دوی ته ور کول کیږی .\nب : داحتياط په صندوق کښی نوری پاتی پیسی\nدخاسو وضع شو و مقرراتو سره سم ،\nپه عمومی فايد و کښی لگول کیږی ."}
{"book": "adl0749", "page": 18, "text": "(۱۰)\n\n۳۸ـ کار فرما مکلف است که بوارث شرعی\nعمله جائیکه در کار یادر اثنای کار هلاك\nمیگردند معادل دوسال آخرین حق الزحمه\nمتوفی را یکدم تادیه نماید مشروط براینکه\nحداکثر این مبلغ از (۱۲۰۰۰ ) افغانی\nتجاوز ننموده وحداقل آن از (٤۰۰۰) افغانی\nکم نباشد. اگر متوفی از خود وارث\nشرعی نداشته باشد باشخاصیکه تحت نفقه اش\nمی باشند پول مذکرۀ فوق را بپردازد\n\n۳۹ ـ کار فرما مکلف است که با در\nنظر داشتن مفاد اصل ( ۳۸ )\nاگر عمله جات مربوطه اش در محل کار\nهلاك میگردد مصارف تجهيز وتكفين آنها را\nنیز از صندوق احتیاط متذ کرۀ اصل ۳۱\nبپردازد .\n\n٤٠ ـ برای اثبات استحقاق واستفاده از تلافی\nخطر در کار لا زم است که را پورتي\nبا مضا و تصدیق استاد کار ونگر ان شعبه\nو کار فرما و داکتر صحی یا دا کتر معتمد\nمحلی مرتب ودرمركز بوزارت اقتصاد ملی\nودر ولایات بنائب الحکومه های مربوطه\nودر حکو مات بحکام محلی تسلیم گردد.\nرا پورت مذکور باید حاوی تمام اطلاعات\nلازمه و تفصیل قضیه باشد مخصوصاً اینکه\nحادثه در کارودر اثنای کار واقع گردیده ،\nدر را پورت مذكور وا ضح درج گردد.\nاین را پورت بایستی در ظرف دوالی سه روز\nباستثنای روز های تعطیل و جمعه\nبمراجع معينه فوق برسد .\n\n٤١ ـ رسید کی در را پورت های متذکره\nوتشخيص استحقاق كسیكه تقاضای تلافی خطر\nدر کار را می نماید مربوط بنظریۀ کمیسیونیست\nکه بصورت ذیل از سه نفر تشکیل میگردد -\n\n۳۸ـ کار فرمایونکی مکلف دی چه دهغو کاروالاو\nشرعی وارث ته چه په کار یا د کار په وخت کښی\nمړه شی ، دمر شوی د وروستی حق الزحمی\nدوه کاله دور کا لوحق الزحمه ور کړی اخوپه دی\nشرط چه ددی پیسوا کثر حدله ( ۱۲۰۰۰ )\nافغا نوریات او کم حد ئې له ( ٤٠٠٠) افغانو\nڅخه کم نووی . که چیری مرشوی کومشرعی\nوارث نه درلود، نو دغه پیسی به هغه چاته ور کوی\nچه نفقه ئې دده پرغاړه وی .\n\n۳۹ـ کار فرمایونکی مکلف دی چه د ( ۳۸ )\nاصل د مطلب د رعایت سره که چیری کار\nوالا ئې د کارپه ځای کښی مړه شی، نو په\n۳۱ اصل کښی د احتیاط له ذ کر شوی\nصندوق څخه د هغوی دتجهیز او تکفین دپاره\nپیسی ور کوی .\n\n٤٠ـ د کار دخطر دتلافی داستفادی او حق ثا بتولو\nد پاره لازم دی چه داوستا کار، دشمې دنگران،\nکار فرما یونگی او دصحی دډا کتر یا دهغه\nځای د اعتمادی داکتر په تصدیق اولاس ليك\nیورا پورت تیار کړی شی او هغه په مر کز کښی\nد اقتصاد ملی وزارت ته او په ولاياتو کښی\nنائب الحکومه گا نوته او په حکو ما تو کښی\nحا کمانوته وسپارلی شی دغه را پورت باید\nچ ټول لازم اطلاعات اود قضی تفصیل ولری\nخصوصاً داچه دغه حادثه په کار اود کار\nپه اثنا کښی پیښه شوی ده باید چه واضحاً\nپکښی درج وی. دارا پورت ښایی چه په دوو\nدریو ورځو کښی در خصتی او د جمعی دورځو\nڅخہ پرته پورته معلو مو مخانو ته ورسیږی .\n\n٤١ ـ خوك چه د کارد خطر دتلافی خواهش کوی\nدهغوی داستحقاق معلو مو نه او دهغوی په وړاندی\nرا پورتونو باندی غور کول د دی وروسته\nدری نفری کمیسیون په نظر یه پوری مربوط دی ."}
{"book": "adl0749", "page": 19, "text": "(١٦)\n\nالف : در مرکز از نماینده وزارت اقتصاد ملی الف : په مرکز کښي د اقتصاد ملي د وزارت\nوکارفرما و يك نفر از عمله جات له نماينده کار فرمایونکی اویو نفر\nبا نتخاب وزارت اقتصاد ملی . عمله څخه چه دغه وزارت به انتخابوی\nب : در ولایات یا حکومات از نماینده ب په ولایاتو او حکومتو کښی دنائب الحکومه کی\nنا ئب الحکومه گی یا حکومت ها و کارفرما یا حکومتو نوله نماینده ، کار فرمایونکی او\nويك نفر از عمله جات بانتخاب نا ئب الحکومه دیوتن عمله څخه چه دنایب الحکومه کیو\nگی ها و حکو مت ها . او حکو متونو په انتخاب وی\n\n٤٢ :- کار فر ما مکلف است که شخصاً یا توسط ٤٢ :- کار فر ما یونکی مکلف دی چه په خپله یادیو\nیک نفر استاد کار و یا یکنفر کار گر مطابق اوستا کار او یا دیو کار يگر په واسطه دخپل\nتعهد خویش بالتدریج پیشه و کسب معینه را تعهد مطابق ، په تدريج سره دغه معلوم كسب\nبشا گرد بیاموزاند ، و با ستثنای کدام تعهد او کار شا کردانوته وورده کاندی ، بی له کم\nمخصوصی که در اول مرحله صورت گرفته مخصوص تعهد څخه چه په اول کښی سره\nباشد کار فرما نمی تواند که شخص نو وارد را شوی وی کارویونکی نشی کولای چه نوي\nبکدام کار دیگر بالخصوص بكار شخصی سړی په کم بل کار او په تیره په خپل شخصی\nخود بگمارد و مجبور نیست که اسرار و کار باندی مقرر کاندی ، دا رنگ به دي هم\nخصوصيات مخفی فابریکه را به شخص مذکور مجبور ندی چه د فابريکی پټ رازونه دغه سړی ته\nافشاء نماید . ښکاره کاندی .\n٤٣ :- کار فرما مقابل شا گرد وظیفه مربی را ٤٣ :- کار فرما د شا گرد په مقابل کښی دپالونکی\nدارا بوده ، و بایستی از عادات و اخلاقش وظیفه لری او بو یه چه دهغه دعادتونو او خویونو\nمراقبت کامل داشته باشد و در موقع لزوم پوره مراقبت کوی ، دغسی د ناوړتیا او\nو یا مریضی مکلف است که والدین شاگرد لزوم په وخت کښي مکلف دی چه ددغه شا گرد\nمذکور را مطلع سازد . مور او پلار خبروی .\n٤٤ :- کار فرما مکلف است که تمام مواد ٤٤ :- کارویونکی مکلف دی چه د شا گردی\nقرارداد شا گردی را مراعات نموده مطابق د تړون د ټولو مواد و مراعات به کوی او دهغو\nآن رفتار نماید . سره سم به چلیږی .\n٤٥ :- کارفرما مکلف است که بعد اتمام موعد ٤٥ :- کاروینکی مکلف دی چه د قرار داد د نیټی\nقرار داد و تدقیق لازمه ختم موعد شا گردی د پوره کيدو او لازمه تدقیق څخه وروسته\nو لیاقت شا گرد را طور تحریری تصدیق دشا گرد لیاقت او دشا گردی. نیټه په تحریری\nنموده و تصدیق نامه را برای شاگرد موصوف ډول تصدیق کړی او د تصدیق پاڼه دغه شا گرد\nبسیا رد لکن دقت نماید که تصدیق نامه مذکور ته ور کاندی . لیکن دقت دي كوى چه دغه\nتصدیق بی حقیقته نه وی او که بی حقیقته و و\nعاری از حقیقت نباشد و در عدم آن مسئولیت نده مسئولیت به ئی د تصدیق کوونکو او کاروینکی\nبدوش مصدقين و کار فرما می باشد . پر غاړه وی"}
{"book": "adl0749", "page": 20, "text": "(۱۷)\n\nفصل سوم\nتکالیف کارگران ، مستخدمین و شاگردان\nدر یم فصل\nد کاریگر او مستخدمینو اوشاگردانو تکالیف\n٤٦- کارگران و مستخدمین مکلف اند که مطابق قرارداد خویش کار ووظیفه معینه محوله خودرا مرتباً انجام دهند و در عدم آن کارفرما مجاز است که به تناسب وقت تلف شده ، از حق الزحمة آنها کسر نماید در صورت تکرار کارفرما میتواند که بعد موافقه مرجع صلاحیت دار قرارداد مذکور را فسخ نماید .\n٤٦- کاریگران او مستخدمین پردي مكلف دي چه دخپله قرارداد سره سم په خپله ور سپارل شوی وظیفه په مرتب ډول سرته رسوی او که داسی و نکری نو کاروونکی اختیار لری چه د تلف شوی وخت په تناسب سره ددوی حق الزحمه كسر کاندی اودتکراريد و په صورت کښی کار وېنکی کولای شی چه دصلاحیت دار لمحای له موافقی څخه وروسته دغه قراردادفسخ کری.\n٤٧- گرچه کار فرما در کسر معاش کار گر به مقابل جرم مجاز است مگر ازین کسرات خود کارفرما حق استفاده نداشته وكسرات مذكور در صندوق احتیاط مذکرة حصه (د) اصل ٣٢ نهاده می شود.\n٤٧- خه هم کاروونکی دجرم په مقابل کښی د کاریگر دمعاش دكولمو لو اختيار لری مگر له دغو کسرونو څخه په خپله کاروېنکى د استفادی کولرحق نه لری اودغه کسرونه به د۳۲ اصل د(د) په حصه کښی داحتیاط په ذکر شوی صندوق کښی اچول کیږی .\n٤٨- کار گران و مستخدمینیکه عمدأ بباعث خرابی سامان و افزار و ماشین تسلیم شده خود گردند و یا مواد مصنوعه که به ساختن آن موظف اند ناقص باشد مکلف اند که بحکمیت مرجع صلاحیت دار که در مرکز وزارت اقتصاد ملی و درولايات نائب الحكومه ها و حکام اعلی و کلان است جبران خسارات وارده را بکار فرما بنمایند و برائت حاصل کنند.\n٤٨- هغه کاریگران او مستخدمین چه په قصد سره خپل ورسپارل شوی سامان آلات او ماشین خراب کاندی او یا هغه جوړشوی مواد چه په جوړولو ئې مکلف دی ناقص او خراب وی په دي صورتو کښی مکلف دی چه دصلاحیت دار و محایو په حکمیت سره د رسیدلی زیان تاوان کاروېنکی ته ور کاندی اوبراأت حاصل کری. دغه صلاحیت دار محایو په مرکز کښی داقتصاد ملی وزارت اوپه ولایاتو کښی نایب الحكومه كان اعلا حا كمان اولوی حاکمان دی .\n٤٩- کار گران و مستخدمین مکلف اند که اسرار ساختمان مواد مصنوعه فابریکه را محفوظ نگهداشته و بمفاد شخصی خود استعمال ننمایند و اگر مرتکب شوند دراثر تقاضای کارفرما مرجع صلاحیت دار به تناسب وخامت ارتکاب جرم برای اشخاص مسئول مجازات لازمه تعیین خواهد نمود.\n٤٩- کاریگر ان او مستخدمین مکلف دی چه دفابريكي د مصنوعی موادو دجوړېدنی رازونه پټ وساتی او په خپل شخصی مفاد کښی استعمال نکری او که چېری داسی کارثى وكړ نود کار وېنکی دغوښتنی په اثر به ، صلاحیت دار محايو نه د جرم د وخامت په تناسب پر مسئول وخلکو لازمه جزا کانی مقرروی ."}
{"book": "adl0749", "page": 21, "text": "(۱۸)\n\n٥٠ - رخصتی های اصولی کارگران ومستخدمین\nدر سال بیست روز رخصت ضروری و یکماه\nرخصت مریضی می باشد که حین ضرورت\nبه آن کارگران و مستخدمین مکلف اند که\nکتبا\" کارفرما و یا آمر موسسه را مطلع\nسازند ، علاوه بر ایام رخصتی های اصولی\nاگر کار گران و یا مستخد مین غیر حاضر\nمیشوند برای پنج روز اول در مقابل یکروز\nغیر حاضری دو روز معاش آنها کسر\nمیشود و کار فرما بوسایل ممکنه کوشش\nنماید که شخص غیر حاضر را بالای وظیفه\nاش حاضر سازد ، در صورتیکه غیر حاضری\nاز پنج روز تجاوز نماید در مقابل يك روز\nغیر حاضری يك روز معاش آنها کسر میگردد،\nاگر مریضی کار گر و یا مستخدم از یکماه\nتجاوز نماید و یا تکرار غیر حا ضر شوند\nکارفرما بموافقة مقام صلاحیت دار حکومت\nمیتواند که قرار داد را فسخ نماید .\nتبصرة نمبر ۱\nاگر جلب غیر حاضران از قدرت کار فرما\nخارج باشد بمرجع مر بوطة اطلاع نماید تا\nراجع بجلب آنها اقدامات لازمه بعمل آید .\nتبصرة نمبر ۲\nدر صورتیکه کار گران ومستخدمین در طول\nیکسال از رخصتی های ضروری خود استفاده\nننمایند ایام استفاده نشده را علاوه بر حق الزحمه\nدوازده ماهه پول نقد معادل حق الزحمه خود\nمستحق میگردند .\n٥١ - رخصتی های اصولی شا گردان در سال ١٥\nروز رخصت ضروری ویکماه رخصت مریضی\nمی باشد که حین ضرورت به آن ، شاگردان\nکارفرما ، یا آمر مؤسسه را بایستی مطلع\n\n٥٠ - د کار ګرانو او مستخدمینو اصولی رخصتی\nپه کال کښی شل ورځی ضروری رخصت\nاو یوه میاشت دمریضی رخصت دی . ددغی\nرخصتی د ضرورت په وخت کښی کار ګران\nاو مستخدمین مکلف دی چه کاروندی او یا\nدموسسی آمرته په تحریری خبرور کوی که\nچیری کارګران اومستخدمین د اصولی رخصتی\nپرور نجو علاوه غیر حاضر شی نو په اولوپنځو\nورځو کښیئی د یوی ورځی غیر حاضری\nپه سر دوه ورځی معاش کسر کیږی\nاو کاروندی به په ممکنه و سیلو سره کوشش\nکوی چه دغه غیر حاضر سړی خپلی وظیفی ته\nحاضر کړی که چیری ئی غیر حاضری ترپنځوورنجو\nزیادشی ، نو په دی صورت کښی دیوی\nورځی غیرحاضری په سر دد و ی دیوی\nورځی معاش کسر کیږی ، که چیری د کارګر\nاو یامستخدم مریضی له یوی میاشتی څخه واوړی\nاویا دوباره غیر حاضرشی نو کاروندی\nدصلاحیت وال ځای په موافقه کولای شی چه\nقرار داد ورسره مات کاندی .\n\n۱ لمبر تبصره\nکه چیری دغیرحاضرانو جلبول د کاروندی\nپه وس کښی نه وی نو مربوطه ځای ته دی\nخبرور کوی چه دهغوی دجلب په باره کښی\nلازم اقدامات و کړی شی .\n\n۲ لمبر تبصره\nپه هغه صورت کی چه یو کال کار ګران\nاومستخدمین دخپلو ضروری رخصتیو څخه\nاستفاده ونکی نوعلاوه ددولسو میاشتو پر\nحق الزحمی دخپلی حق الزحمی معادل ددغوتا\nاستفاده ورنحو دنقد پیسو مستحق ګرځی .\n٥١ - د شاګردانو اصولی رخصتی په کال\nکی ١٥ ورځی ضروری او یو میاشت مریضی\nرخصت دی چه دهغو د ضرورت په وخت کی\nشاګردان باید کارفرمایونکی ، یاده موسسی"}
{"book": "adl0749", "page": 22, "text": "(١٩)\n\nبسازند - باستثنای ایام رخصتی های اصولی\nاگر شاگردان غیر حاضر میشوند برای ده روز\nاول در مقابل يك روز غیر حاضری یکروز\nحق الزحمه و یا اجوره آنها کسر می شود\nواگر غیر حاضری آنها از ده روز تجاوز\nنماید کار فرما میتواند که قرار داد آنها را\nفسخ نماید .\n\nفصل چهارم\nفسخ قرار داد کار و قرارداد\nشاگردی\n\n٥٢ - ؛ در حال عدم اجرای مواد قرار داد کار\nکه توسط یکی از طرفین کار فرما و کارگر\nومستخدم باشد قرار داد بیکی از صورت های\nذیل فسخ می شود .\n\nالف، هر گاه کار فرما حق الزحمه کارگر\nيا مستخدم را به ترتیبیکه در قرار داد\nکار فیصله شده تادیه ننماید .\n\nب ، اگر کار گر یا مستخدم متواتر\nغیر حاضری نماید.\n\nج، در صورتیکه کار گر یا مستخدم سرقت\nو یا نقض اعتماد نماید.\n\nد، ا گر کار گر مواد مصنوعه و آلات\nوافزار را ناقص سازد .\n\nه ، هر گاه کار گر ویا مستخدم در اثر\nاظهارات و پرو پا گند رفقای خود را\nاز کار باز دارد و یا با آنها سلوك\nخوب نداشته باشد .\n\nدر موارد پنجگانه فوق فسخ قرار داد\nبموافقة مقام صلاحیت دار صورت گرفته\nو طرف مسئول مکلف است که بقضاوت\nومنصفی ، مرجع صلاحیت دار حکومت\nبطرف مستحق تلافی معینه را بنماید .\n\nآمر خبر کړی داصول رخصتیو په استثنا\nکه شاګردان غیر حاضر یږی دلمړیولسو\nورځو دپاره دیوی ورځی غیر حاضری په\nمقابل کی یوه ورځ حق الزحمه بیا ددوی\nمزدوری کسر کیږی او که ددوی غیر حاضری\nتر لسو ورځو تیری و کی کار فرما پونکی\nکولای سی چه ددوی قرارداد فسخ کړی .\n\nڅلرم فصل\nدشاگردۍ دقرارداد اود کار\nدقرار داد فسخ\n\n٥٢ - : د کار د قرار داد د موادو د عدم اجرا په حال\nکی چه دیوی خوا د کار فرمایونکی او کار ګر\nاو مستخدم په توسط سره وی قرار داد\nدلاندیوصور تو په یوه صورت سره فسخ کیږی.\n\nالف : که کار فر مایونکی د مستخدم\nیا کار کر حق الزحمه په هغه ترتیب سره\nچه د کار په قرار داد کی فیصله شویدی ور نکړی.\n\nب : که کارګر یا مستخدم پرله پسی غیر\nحاضری کوی .\n\nج: په هغه صورت کی چه کار گر یا مستخدم\nغلا او یا دخان و یساو اخلی .\n\nد: که کار گر افزار او آلات او مصنوعه مواد\nناقص او نیمګړی جوړ کړی.\n\nه: که کار گر یا مستخدم داظهار اتو او پروپا گند\nپه اثر خپل ملګری د کار دو او ګرزوی\nاو یا ددوی سره ښه گذاره ونلری.\n\nپه دغه پورتنیو صور تو کی دقرار داد\nفسخ دصلا حیت داره مقام په موافقت\nسره کیږی او مسئوله خوا مکلفه ده\nچه دحکومت د صلاحیت داره مرجع\nپه قضا وت او منصفی سر ه و مستحق\nخوا ته ټا کلی تلافی و کړی ."}
{"book": "adl0749", "page": 23, "text": "(۲۰)\n٥٣ ـ مانع فوق العاده : مانع فوق العاقه کیفیتی را ۳ ۵ د تر طاقت لوړ مانع : ـ تر طاقت لوړمانع هغه\nگویند که يك شخص تعهد کننده بدون قصد تعهد کیفیت ته وایی چه یو تعهد کوونکی خوله\nخودرا انجام داده نتوانسته و اجرای آینه آن بخله قصده خپل تعهد و پای ته نسی رسو لای،\nبطور قطع از قدرتش بالا باشد در همچه او دهغه راتلونکی اجرا په قطعی ډول سره\nموارد فسخ قرارداد کار بدون مسئولیت یکی دده ترواك اوړه وی نو په داسی ځایو کی\nاز طرفین صورت گرفته می تواند موارد مزبور د قرار داد فسخ بيله مسئوليته د يو ي خوا\nاز قبیل ذیل اند: صورت نیولای سی، هغه ځايونه دادی :\nالف :فوت کار گرويا مستخدم : الف : دمستخدم یا کار گر مرگ:\nب :مریضی دایمی کار گرویا مستخدم و یا مبتلا ب : دمستخدم یا کار گر دائی ناروغی یا په\nشدن بکدام مرض ساری . کومه ساری ناروغی اخته كيدل .\nج : معبوبیت که جریان آینده وظیفه کار گر ج : داسی معیوب والی چه د کار گر یامستخدم\nیا مستخدم را اجازه ندهد . د وظیفی دآينده جریان مانع سی .\nد : محو گرد یدن موسسه در اثر حریق و یا د : دسو ځلويانو روطبيعي پیښوپه اثر سره\nحوادث طبیعی . دموسسی محو کېدل .\nه : فوت کارفرمای اصلی ( درصورتیکه موسسه ه : د اصلی کار فرما یونکی مر گ : په هغه\nبه شخص کارفرما تعلق داشته باشد » صورت کی چه مؤسسه په خپله کار\nفرمايونکی پوری اړه لری »\nو : ورشکستی و یابند شدن موسسه در اثر فروش و : دموسسی بند يده یاور شکستی دخر څلون\nمشروط برایکه ما لك جد يد تعهد په اثر په دی شرط چه نوی خښتن یی\nنگهداشت عمله جات را نکرده باشد . دععلی دساتنی تعهد نه وی کړی .\nز : فسخ امتیاز یکه موجب بندش فابریکه ز : دهغه امتیاز فسخ چه د فابريكي دبند يدو\nموجب و گرزی .\nگر د د .\nح : د کار فرما یونکی ، کار گر یا مستخدم\nح : احضار بخدمت عسكر ی کار فرما ، احضار و عسکری خدمت ته .\nکار گر یا مستخدم .\nط : د کوم جنایت پیښیده که کار فرمایونکی\nط : وقوع کدام جنایت که کار فرما یا\nیا کار گریا مستخدم په هغه سره محکوم\nکار گریا مستخدم بان محکوم گردند سی او خپل ووظیفو ته دوام سی ور کولای.\nو بوظایف خویش دوام داده نتوانند. په هغه صورت کی چه مؤسسه دخپل کار\nدر صورتیکه موسسه محل کار خودرا محل و کم ښارته نقل کړی او کار گر\nبکدام شهر دیگر نقل بدهد و کار گر سره د معقول عذر لرلو د نقل مکان\nبداشتن عذر معقول موافقت به نقل مکان سره موافقت و نه لری .\nنداشته باشد .\n٤ ٥ ـ : فسخ قرارداد شاگردی در دو ماه اول ٥٤٠ دشاگردی. دقرار داد فسخ که دقرارداد\nپه دووامړيو مياشتو کی دیوي خوا په غوښتنه\nقرارداد بخواهش یکی از طرفین بدون کدام\nسره بيله د كمي خساوی دجبران څخه صورت\nجبران خساوه صورت گرفته می تواند . نیولای شی ."}
{"book": "adl0749", "page": 24, "text": "(۲۱)\n\n٥٥ - ١ - قرار داد شاگردی بدون کدام\nجبران خساره در موارد ذیل بفسخ شده\nمیتواند :-\nالف : در اثر فوت کارفرما یا شاگرد .\nب : در اثر احضار بخدمت عسکری کارفرما\nیاشاگرد .\nج : در اثر وقوع کدام جنایت که\nکار فرمایـا شاگرد به آن محکوم\nگردند ونتوانند که بوظایف خود\nدوام دهند .\nد : در اثر مبتلا شدن شاگرد بمرضی که\nاورا طور دایم از کارمانع گردد .\n٥٦ -١- قرارداد شاگردی در اثر خواهش یکی\nاز طرفین بصورت های ذیل فسخ شده\nمیتواند:\nالف : در صورتیکه مواد قرار داد را یکی\nاز طرفین ، مراعات ننمایند .\nب : در صورتیکه همیشه از طرف شاگرد\nاخلاق ناشایسته سر بزند .\nج : در صورتیکه مؤسسه ، محل کــار\nخود را بکدام شهر دیگر نقل بدهد و\nشاگردموافقت به نقل مکان نداشته باشد .\nدر سه موارد متذکره فوق فسخ\nقـر ا ر داد بمو افقه و ا جـازهٔ\nمرجع صلاحیت دار حکومت صورت\nگرفته وطرف مسئول مکلف است که\nبقضاوت و منصفی مرجع صلاحیت دار\nحکومت بطرف مستحق تلافی معینه\nرا بنماید .\n\nتبصره\n\nراجع بحصهٔ ج اصل ٥٦ کار فرما\nمکلف است که علاوه بر تادیهٔ تلافی\nمعینه مدت کار کرده گی شاگرد را\n\n٥٥ - ١ - دشاگردیـ قـرار داد بیله د کـمـی خـساري\nدجبران څخه په لاندی ځايو کـي هم فسخ\nکیدلای شی :-\nالف: دشاگردیا د کار فرما یونکی دمرگ په سبب.\nب : په عسکری خدمت کی دشاگردیا د کار\nفرما يونکی د احضار په سبب .\nج : د کم جنایت دپیښي په سبب چه شاگرد\nیا کار فرمایونکی په هغه سره محکوم\nسی او نسوای کولای چه خپلی وظیفی\nته دوام ور کی .\nد : دشاگرد داخته کیدو په سبب په داسی\nناروغی چه دی تل د کارڅخه وباسی.\n٥٦ - ١ دشاگردیـ قرارداد ديوي خوا د غوښتني\nپه اثر په لاندی صورتو سـره فسخ\nکیدلای سی .\nالف : په هغه صورت کـی چــه یـوه خوا\nدقرار داد دموادو مراعات ونکړی .\nب : په هغه صورت کی چه دشاگرد له خـواتل\nناوړه خويونه پيښيږی .\nج : په هغه صورت کی چه موسسه دخپل\nکار ځای وبل ښار ته نقل کی اوشاگرد\nددی نقل مکان سره موافقه ونه لری په ۳\nدغو درویادو شو د صورتو کی دقرار داد\nفسخ د حکومت د صلاحیت داره مرجع په\nاجازه او موافقه سره صورت نیولای\nسی او مسئوله خوا مکلفه ده چه دصلاحیت\nدارم مرجع په منصفی سره ومستحق خواته\nهغه ټا کلی تلافی وکړی\n\nتبصـره\n\nد (٥٦) اصل د (ج) برخی په باره کی کار\nفرمایونکی مکلف دی چه علاوه د معینی تلافی\nپروز کړی دشاگرد د کار کولو د مـدی"}
{"book": "adl0749", "page": 25, "text": "( ٢٢ )\n\nتصدیق تحریری بامضای خود برایش\nبدهد تاشا گردبموجب تصدیق مذکور\nازایام از کرده گی خودحینیکه در يك\nموسسة ديگرشامل کارمیشود استفاده\nکرده بتواند .\n\nفصل پنجم\nتنظیم کار\n\n٥٧- کار گرانیکه عمرشان از (١٨) الی(٢٠)سال\nباشد علاوه ازهفت ساعت در روز نمی تواند\nکه در کارهای تحت الارضی مشغول باشند\nودربین این هفت ساعت کار، اقلا يك ساعت\nاستراحت نیز شامل است .\n\n٥٨- کار گرانیکه عمرشان از ١٨ سال کمتر\nباشد در کارهای شب کاری شرکت ورزیده\nنمی توانند .\n\n٥٩- وقت کار روزانه درشش ماه اول سال شمسی\n( ٩ ) ساعت ودرشش ماه اخير سال هشت\nساعت می باشد كه يك ساعت استراحت در بين\nساعات مذکور نیزشامل است .\n\n٦٠ -ا کرد راثر وقوع حوادث طبيعي وياغير\nمترقبه و یافوق العاده در جریان کار وقفه\nرخ دهد و کار معطل گردد ، در صور تیکه\nوقفة تعطیل يكروزه کار را باعث گردد -\nافزودی ساعات کارزیاده ازوقت معینه اصل\n٥٩لازم نیست واگروقفة مذکور تعطیل کار\nزیاده از يك روزرا دربر گیرد در آن صورت\nباجازة مرجع صلاحیت دار ساعات کارافزود\nشده می تواند مشروط براینکه افزودی ساعات\nکار ازدوساعت درروز تجاوز ننماید .\n\n٦١ -به هرصورت که باشد تخفیف در ساعات کار\nموجب كسر حق الزحمه نگردیده و بالعکس\nحق الزحمة ساعات افزودی کارفی صد (١٠)\nالی فی صد (٢٥) از معاش ساعات عادی\nکار زیاد باشد .\n\nتحریری تصدیق په خپله امضاسره وده ته\nور کړی چه شاګرد په دغه تصدیق سره\nدخپلو کار کواودورځوڅخه کوم وخت چه د بلی\nموسسی په کار کی شاملېږ ی استفا ده\nو کولای شی .\n\nپنځم فصل\nد کار تنظيم\n\n٥٧- هغه کارګرچه عمر یی د(١٨) څخه تر (٢٠)\nپوری وی په ورځ کی تر او و ساعتو زیات\nنشی کولای چه په تحت الارضی کارو کی\nپخت وی اوپه دی اوه ساعته کار کی لږ تر\nلږه یوساعت استراحت هم شامل دی .\n\n٥٨- هغه کارګرچه عمر یی تر ١٨ کالو کم وی\nدشپی په کار کی ګډون نه سی کولای .\n\n٥٩- دورځنی کار وخت دشمسی کال په لومړیو\nشپږو میاشتو کی(٩)ساعته اود کال په وروستنیو\nشپږو میاشتو کی اته ساعته دی چه یوساعت\nاستراحت ددغوساعتوپه منځ کی هم شامل دی .\n\n٦٠ -١ که دفوق العاده یا ناپیړه طبیعی حواد ثو\nدپېښو په سبب د کار په جریان کی وقفه پېښه\nسی او کار معطل سی نو که وقفه دیوی ورځی\nد کار دتعطیل سبب و ګرځی د (٥٩) اصل\nترټا کلی وخت زیات د کاردساعتو زیاتول لازم\nنه دی او که دغه وقفه د کار تعطیل تر یوی ورځی\nزیات کی نو په دغه صورت کی دصلاحیت لرونکی\nمرجع په اجازه سره د کار د ساعتو زياتول\nکېد لای سی په دی شرط چه دکار دساعتو\nزياتوب تر دووساعتو په ورځ کی تیری و نه کی .\n\n٦١ - په هرصورت چه وی د کار په ساعتو کی\nتخفیف د حق الزحمی د کسر موجب نه ګرځی\nاو بالعکس د کاردساعتو دزياتوب حق الزحمه\nپه سل کی (١٠) ترپه سل کی (٢٥) پوری\nد کار د عادی ساعتو تر معاش زیات وی ."}
{"book": "adl0749", "page": 26, "text": "( ٢٣ )\n٦٢ - افزودي لازمه ساعات كار براي مستخدمينيكه وظایف شان بذات خود استراحت را در بر دارد از قبیل مفتشین ، محافظین ، موتروانها ، تحویلداران ، پیاده ها و غیره مجاز است ، و معاش ساعات افزودي کار نیز برای اینچنین مستخدمین داده نمي شود .\n٦٣ - موسسا تيكه در اثر حوادث غير مترقبه و یا طبیعی و یا فوق العاده برای چندی تعطیل میگردند راجع بتاديه حق الزحمه فعله جات خویش مکلف اند که مطابق ذیل رفتار نمایند : -\nالف : اگر تعطیل موسسه یکماه دوام نماید حق الزحمه طور كامل بفعله جات تادیه گردد .\nب : اگر تعطیل موسسه دو ماه دوام نماید حق الزحمه ماه دوم مناصفه بفعله جات تادیه گردد.\nج : در صورتيكه تعطیل موسسه از دوماه تجاوز نماید در آنصورت بموافقه طرفین یا الی دو باره دایر گردیدن موسسه مناصفه معاش بفعله جات تادیه گردد و یا قرارداد فسخ شود .\n٦٤ - هيچيك موسسه صنعتی و تخنيكي مجاز نمی باشد که یکنفر کار گر و مستخدم و شاگرد را علاوه از شش روز در هفته مشغول بکار بیاورد .\n٦٥ - در يك هفته بیست و چهار ساعت استراحت متواتر تعیین شده .\n٦٦ - استراحت هفته وار بروز جمعه که تعطیل عمومی است صورت میگیرد .\n٦٧ - موسسا تیکه وقفه در ان باعث زیان و یا ناقص گردیدن مواد مصنوعه میگردد ، از قبیل فابریکات برق و یا فابریکات مواد ار تزاقیه و امثال آن مجازاند که ساعات مجموعی\n٦٢ - د کار د ساعتو لازمه زياتوب دهغه مستخدمینو دپاره چه ددوی : وظیفو کی ذاتا استراحت کدوی لکه مفتشان، محافظین ، موتر وانان، تحویلداران پیاده گان اونور مجازدی او د کارد زيا توب د ساعتو معاش هم دداسی مستخدمينو ته نه ور کول کیژی .\n٦٣ - هغه موسسی چه دفوق العاده یا طبیعی یا نابیړه حادثو په اثر دڅو عمر دپاره تعطیل کیږی دخپلی فعلی دحق الزحمی دور کړی په باره کی مکلف دی چه په لاندی قرار سره رفتارو کی-\nالف : که دموسسی تعطیل یوه میاشت دوام و کړی بشپړه حق الزحمه دی و عملی ته ور کړه سی.\nب : که دموسسی تعطیل دوی میاشتی دوام وکړی ددوهنی میاشتی حق الزحمه دی نیمه و فعلی ته ور کړه سی .\nج : په هغه صورت کی چه دموسسی تعطیل تر دوو میاشتو تیری و کی نوبه دغه صورت کی د دواړو خوا په موافقت یا دی دموسسی ددوهمی پلا تر چلیدو پوری نیمی معاش و فعلی ته ور کړه سی او یا دی قرار داد فسخ سی.\n٦٤ - هیڅ تخنیکی اوصناعتی موسسی ته مجاز نه دی چه یوشا گرداو کار گر او مستخدم په هفته کی تر شپږوورځوزیاب په کار اخته کړی .\n٦٥ - په یوه هفته کی څلیر ویشت ساعته پرله پسی استراحت تاکل شوی دی .\n٦٦ - هفتنیز استراحت د جمعی په ورځ چه عمومی تعطیل دی کیدای شی .\n٦٧ - هغه موسسی چه په هغو کی وقفه دزیان یا ده مصنوعه موادو دنقص سبب گر زی لکه دبرق فابريكي يادارتزاقیه مواد و فابریکي او داسی نوری مجازدی چه دهفتېز استراحت"}
{"book": "adl0749", "page": 27, "text": "(٢٤)\n\nاستراحت هفته وار را بموافقه جانین بالای\nروزهای هفته تقسیم و یا در دیگر روز های\nهفته عملی سازند .\n١٦٨ ـ تقلیل در استراحت هفته وار در موارد ذیل\nصورت گرفته می تواند :\nالف، برای چالاندن جنریتر ها و موتر های\nبرق .\nب، برای تیل دادن ماشین ها و معاینه شافت ها\nو چرخ ها .\nج، برای صفائی اطاقهای فابریکه ها ، اداره ها\nو تحویلخانه ها .\n١٦٩ ـ در تقلیل استراحت هفته وار متذکره در\nسه موارد فوق و حق الزحمه کار گران\nمطابق اصل ٦٢ رفتار میگردد .\n١٧٠ ـ اگر دفاع ملی مملکت بکار فوق العاده\nمتواتر بدون وقفه هفته وار ضرورت داشته\nباشد تمام عمله جات و موسسات طرف احتیاج\nمکلف اند که بامر حکومت و بقدر ضرورت\nاز استراحت هفته وار خود باستثنای اوقات\nنماز صرف نظر نمایند .\n\nفصل ششم\nحفظ ما تقدم از حریق و خطر\n\n١٧١ ـ بغرض حفظ ما تقدم از حریق نکات ذیل\nمدنظر گرفته شود : -\nالف، برای تنویر و تسخین ، استعمال موادیکه\nاز خود غازات محترقه بروز میدهند،\nو این غازات از درجه حرارت ٣٥\nدرجه یا پائین تر مشتعل میگردند\nکاملا ممنوع است .\nب، چراغهای تیلی و غیره که مواد مایع\nدران ها استعمال می شود باید قبلا\nدر روشنی روز ، مملو گردیده در\nوقت روشن بودن مملو نگردند .\n\nمجموعی ساعتو نه د دواز و خوا په موافقت\nسره دهفتی پر ورځو و ویشی او یا د هفتی په\nنورو ورځو کی یی عملی کړی :\n٦٨ ـ دهفتیز استراحت لږول په لاندی ځایو کی\nراتلای شی :\nالف، دبرق دجنر یترونو او دموترو نو دچلولو\nد پاره .\nب، ماشینونو ته دتیل ور کولو اودشافتو نو او\nڅرخونو د کتلودپاره .\nج، د فابریکو ، دادارو او تحویلخانو دخونو\nدپاکولو دپاره .\n١٦٩ ـ په دری پورته ځایو کی د نوموړی هفتیز\nاستراحت دلږولواود کار ګر و دحق الزحمی\nپه باب کی حدم ٦٢ اصل سره رفتار کیږی .\n١٧٠ ـ که دمملکت ملی دفاع پر له پسی فوق العاده\nکارته بی دهفتیز له دیل څخه اود پیدا شی ټول\nهغه کار ګر او موسسی چه اړتیا ورته لیدل\nکیږی مکلف دی چه دحکومت په امراوداړتیا\nپه اندازه دخیل هفتیز استراحت څخه (پړته دلمانځه\nله وختونو ) لاس واخلی .\n\nشپږم فصل\nداور لګیدلو او خطر څخه نیول\n\n١٧١ ـ د اور لګیدلودمخه نیولودپاره دی لا ندی\nتکتی په نظر کی ونیولی شی .\nالف ، درڼااو تود ولو دپاره دهغو مواد و\nاستعمالول چه له ځانه څخه اور\nاخستونکی غازونه راباسی او داغازونه\nتر ٣٥ درجې تودوالی کښته اور اخلی\nکاملا منع دی .\nب، تیلی څراغونه اونور چه مایع مواد په\nهغو کی استعمالیږی بایدلا د مخه\nدورځی په رڼاکی ډك شی د لګیدلو\nپه وخت کی دی نه ډ کیږی ."}
{"book": "adl0749", "page": 28, "text": "(٢٠)\n\nج : پزینه ها وممر های خارج شدن از اطاقهای ج : د كار له خونو څخه دو تلو لياري،\nكار بایستی از مواد غیر قابل اوزيني بايد داورته آخستونکو\nاحتراق تعمیر و دروازه ها مواد وڅخه جوړي وي او دروازي\nاز طرف داخل بطرف خارج باز گردند دي د دننه له خوا د باندي و خواته\nوبرای خارج شدن بسرعت ممکنه تعداد پرانيتلي کيږي او په ممکنه ډول سره دي\nآنها زیاد باشد . دچابک وتلو دپاره پر شميرډيرې وی .\nد: در جمیع اطاق های کار و اطاق های د : د کارپه ټولوخونواودماشینونه خونو او په\nماشینها، و دهلیزها بقدر کافی آله‌های دالانو کی دی د اوروژلو اسبابو ته،\nخاموش نمودن آتش نصب و آماده په كافي اندازه نصب او آما ده وی .\nبكار باشد .\n٧٢ـ : برای حفظ ماتقدم ازخطر باید نکات ذیل را ٧٢ :ـ د خطر څخه دمخه تيا او دپاره بايد لاندي\nدر نظر گرفت : ټکي په نظر کې ونيولى شي .\nالف: لباس كار عمله جات که در پیشروی الف : دهغو کار ګروجام، چه ددستګاه او ماشينونو\nدستگاها وماشين‌ها کار می‌نمايند باید په مخ كې کار کوی باید په يوشکل\nلباس مخصوص كار ومتحدالشکل باشد اود کارمخصوصه جامه وی ترڅوچه ناپبره\nتا بغتنا در بین چرخها و غیره نیامده د څر خونو ترمنځ را نشی او د خطر\nباعث توليد خطر نگردد . دپیدا کیدلو باعث و نه ګرځی .\nب : ماشين هالیکه دارای سرعت فوق العاده ب : هغه ماشينونه چه فوق العاده ګړندى توب لری\nمی باشند بایستى بالغازة حفاظت ملفوف باين دساتنی په پو ښونو كې نغښتی وی\nباشند تادرحين كدام پيش آمد، ای څوچه د کومی ناڅاپی پیښی او یادماشينو\nوشکستن ماشین پارچه های شکسته بچشم د ما تيدلو په وخت كې ما تی ټوټې\nعمله جات تصادف نکرده صدمه نرساند . د کار ګرو ستر ګوته ونه رسيږی\nاوصدمه ورونه رسوی .\nج : اسانسورها بایستی درمسیر حرکت خود ج : اسانسورونه بایدخپل دځوځېدوپه لياره كې\nطور مساو یانه نصب وخالیگاه های په مساويانه ډول سره ايښي اوبې موجبه\nبیموجب گذاشته نشود، مزید بر این تش ځايو نه دی نه پريښودل کيږی .\nدروازه های مواضع ایستگاه بعد شروع پرسيرمبيردي دايستګاه دځايونودروازې\nبحر كت اسا نسور طور اتوماتیک دي داسانسور دڅو نيد وتر شروع\nبسته گردند . وروسته داتوماتیک په تو ګه وټر اپل شی .\nد : وقت جریان وپر جلا شدن فابریکه قبلا توسط د : دفابريکې دجریان اوپرچاويدلوپه وخت كې\nيك اشارة معين صورت گيرد از قبيل دی دمخه دیوی ټا کلی اشاری په واسطه\nطوله فابريكه وغيره . لکه دفابريكي ټو له او نوری صورت ونیسی .\nه : آلات چالان نمودن و پر چاو کردن هـ : دما شينو تو دچا لانو اواو پر چاوید لو\nما شين هادر يك مو ضع خارج خطر آلات دی په یو بی خطره ځاى کې\nنصب و بدستر س عمله جات گذاشته شود . نصب او عماي ته دی وسپارل شی"}
{"book": "adl0749", "page": 29, "text": "(٢٦)\n\nو : برای تیل دادن وصاف کردن ماشینها و : ماشینونه د گرزیدلو په وقت کی دتیل\nحین گردش احتیاطهای لازمه ور کولو او پاکولو د پاره دی\nدر نظر گرفته شود . لازمی احتیاطونه په نظر کی ونیول شی\nز : زینه ها مستحکم و دارای کناره های ز : زینی دی ټینگی او د قوی کنارو\nقوی باشند . لرونکی وی\nح : چاه ها وحوض ها وچقوری ها به ارتفاع ح : کویی اوحوضونه اوچوقوالی دی په (٨٠)\n(٨٠) سانتی متر دارای کناره های سانتی متر لوړوالی کلکی اومضبوطی\nمحکم و مضبوط با شند . کناری ولری .\nط : بین هرما شین وهر دستگاه اقلا\" هشتاد ط : د هر ماشین اوهری دستگاه ترمنځ دی\nسانتی متر فاصله گذاشته شود . اقلا\" اتیا متره فاصله پریښووله شی .\nی : درموسساتیکه دیگ های بخار مستعمل است ی : په هغو موسسو کی چه د بخار دیګونه\nلازم است که قبل از بکار افتادن دیگهای مستعمل دی لازم دی چه ترپکار اچولو\nمذکورطور دقیق امتحان ومعاینه گردند دمخه په دقیق ډول امتحان او و کتل شی\nاولیږتر لږه یکال کی یوخلی دی دهغو\nواقلا\" در سال یکدفعه مختلف حصص دیګو مختلفی برخی په منظم طور\nدیگهای موصوف طور منظم تحت معاینه تر کتنی لاندی قرار و نیسی\nودقت قرار گیرد و دريك جدول معين اویوټا کلی جدول کی دی دهغو\nتعداد معاینه واصلاحات آنها درج گردد . دمعاینی او داصلاحاتو شمير وليکل شی .\nك : قرب وجوار ما شین های برقی بایستی ك : د برقی ماشينو شاوخوا ځايونه بايد په هغو\nاز مواد فر ش باشد که بالا ی آن مواد و فرش وی چه عمله پر ی\nعمله جات نلغزند . ونه ښوييږی .\nل : پوش ماشین های برقی به طور صحیح توسط ل : دبرق دماشینو پوش دی په صحیح طور\nدبرق دهاد یکانو په واسطه په مځکه\nهادی های برق بزمین الحاق گردند .\nپوری و نښلول شی .\nم : بالای لین های بر ق که دران بر ق م : د برق پرهغولینو نودی چه برق پکښی\nجریان داشته باشد قطعا\" کار نشود . جاری وی قطعا\" کارنه کیږی .\n\nفصل هفتم اوم فصل\n\nحفظ الصحة عمله جات و شرایط صحيه دعملي دروغتیا ساتنه او صحيه شرطونه\nمواضع كار وفابریکه جات د کار او فابریکو ځايونه\n\n٧٣ : هريك از كار فرما یانیکه موا ضع كار ٧٣ : هریوله کار فرمایونکوصنی چه د کارځایونه\nموسسات صنعتی فابریکه جات تاسیس صنعتی موسسی او فابریکی تاسیسوی\nمی نمایند باید جهت تامین صحت عمله جات باید د مربوطه عملی دروغتیا د تأمین دپاره دلاندی\nمر بوطه شرایط ذیل را رعایت نمایند : شرطونورعایت و کړی ."}
{"book": "adl0749", "page": 30, "text": "(۱۷)\n\n٧٤ : در تاسیس فابریکه و نصب ماشین و آلات وجای\nرعایش کار گران وسایر اوضاع عمومی کار\nبایدامور متعلق به تامین صحت کار گران\nمراعات شود :\n٧٥ : برای تطبيق اصل ٧٤ باید کارفرما قبل\nاز تاسيس يك محل كار علاوه از بر وز ها\nو پیشنهاداتیکه نسبت به تاسیس موسسه بوزارت\nاقتصاد ملی تقدیم میکند یک نقشه محل کار\nیا موسسه اش را که دارای شرایط ذیل باشد\nبوزارت صحیه نیز ارائه نماید :\nالف : نقشه افتاده و ايستاده موسسه که در ان\nجهات ار بعه موسسه باملحقات آن\nواطاقهای نان ولباس، ودست و رو شوئی\nحمام، بیت الخلاء، در صورت لزوم اطاق\nهای خواب ، مصرح ومعین شده باشد :\n\nتبصره\n\nمقیاس نقشه تعمیراتی از يك بردو صد\nومقياس نقشه موضعی از یک بریکهزار\nکمتر نباشد .\nب : در این نقشه باید ار تفاع ساختمانهای مؤسسه\nنیز توضیح یافته باشد :\n٧٦ : در صور تیکه يك موسسه صناعتی محصول\nخودش را به محصول دیگری تبدیل می نماید\nباید کیفیت را بو زارت صحیه نیز اخبار\nو ايضاح نماید .\n۷۷ : مراتبیکه نسبت به حفظ الصحه کار گران\nوشرایط صحی عمومی محل های کارو فابریکه\nجات باید مراعات شود قرار ذیل است :-\nالف : اطاقهای کار وسایل صحی عمله جات.\nب : تهويه اطاق های کار و تجدید هوای\nآنها .\n\n٧٤ : دفابر یکی په تاسیس اود آلاتو اوما شينو\nپه نصبولو اود کار گرانو داوسيد او په مخای\nاود کار په نور عمومی اوضاع کی باید هغه چاری\nمراعات شی چه د کار گرانو دروغتیا تامین پوری\nاړه ولری .\n٧٥ : د(٧٤) اصل د تطبیق دپاره باید کار فرما پونگی .\nد کار د یو مخای له تاسيسو لوامړی علاوه پرهغو\nپروژو او پیشنهادونو چه دمؤسسي د تاسیس\nپه نسبت يي دملي اقتصاد وزارت ته وړاندی کوی\nد کار ځای يا خپلي مؤسسي يوه نقشه دی چه\nلاندی شرطونه ولری صحیه وزارت ته هم وښی .\nالف : دموسسي پرته اوولاره نقشه چه په هغی\nکی د مؤسسي څلوری خواوی سره دهغی\nله ملحقاتو اوډوډی۔ اودلباس او دمخ\nاو لاس پریمینځلو خونی، حمام او بيت الخلا\n، د لزوم په صورت کی دخوب خونی ،\nمصرح اوتا کلی شوی وی .\n\nتبصره\n\nدتعميراتي نقشی مقیاس دی له یوه پردو.\nسرو اود موضعی نقشی مقیاس دی له یوه\nپرپوزرلږنه وی .\nب : پدی نقشه کی باید دموسسي دودانيواود\nوالی هم توضیح موندلی وی .\n١٧٦ : په هغه صورت کی چه یوه صنا عتی مؤسسه\nخپل محصول په بل محصول سره بدلوی باید\nکیفیت یی صحیه و ز ا ر ت ته هم اخبار\nاو څر گند کاندی .\n۷۷ : هغه مراتب چه د کار گرانو در و فتیا\nد ساتنی اود کار دخایواو دفابریکو د عمومی\nصحی شراطو په نسبت باید مراعات شی په\nلا ندی قرار دی :\nالف : د کارخونی اودعملي صحی مسايل .\nب : د کار دخونوتهویه او دهغو هوا تازه\nکول ."}
{"book": "adl0749", "page": 31, "text": "(۲۸)\nج : تنویر وتسخین اطاقهای کار .\nد : جای اسکان عمله جات ، در صورتیکه عمله جات در خود فابریکه مجبور برهایش باشند ،\nه : تدابیر حفظ ماتقدم وجلو گیری از سرایت امراض .\nالف : اطاقهای کار ومسایل صحی عمله جات :\n۷۸ : هر اطاق کار از صحن تا سقف جز در مواردیکه ملاحظات فنی تقاضا کند نباید کمتر از سه متر ارتفاع داشته باشد .\n۷۹ : تناسب ارتفاع وسطح کف اطاقهای کار طوری باشد که تا ۱۰۰ متر مربع سه متر وعلاوه از آن در تزاید هر ۱۰۰ متر مربع سطح (۵۰) سانتی متر ارتفاع دیگر ایزاد گردد .\n۸۰ : سقف و دیوارها وسطح فابریکات نباید با موادی استر کاری شود که مانع نفوذ حرارت بوده وجلو گیری هر گونه رطوبات را کرده بتواند ودرعین حال با سهولت تطهیر وتنظیف شده بتواند .\n۸۱ : اطاق های کار نظر به نوعیت کار موسسه برنگ سبز ماشی یا رنگ نارنجی ویا سفید تلوین گردیده و این رنگها هم در وقت ضرورت تجدید شوند .\n۸۲ : موسساتیکه پایان تر از سطح زمین ساخته می شوند صحن و دیوار های آنها با سمنت یا سیاه چونه پلاستر شود .\n۸۳ : مواضع کار ، دارای دروازه وپنجره های کافی ، جهت روشنی وجریان هوا باشد .\n۸۴ : مجموع سطح دروازه ها وپنجره ها باندازۀ شش يك سطح صحن هر اطاق کار باشد .\n۸۵ : در ساختن دروپنجره ها باید پیش بینی گردد که باعث جریان شدید هوا در داخل موسسه نشده وآفتاب هم مستقیماً بروی کار گران نتابد .\nج : د کار د خونو رڼا كول اوتودول .\nد : د عملود اوسېد لو ځای ، په هغه صورت کی چه عمله په خپله فابریکه کی اوسېدلو ته مجبوره وی .\nه : دحفظ ماتقدم تدبير ونه اود نار وغی دسرایت جلو گیری .\nالف : د کار خونی اودعملی صحی مسایل :\n۷۸ : د کارهره خونه له غولی ترچته پوری پرته له هغومواردو چه فنی ملاحظات تقاضاو کړی بايدله دری متره لږلوړ والی و نه لری .\n۷۹ : د کاردخونو دغولی دسطح اودلوړوالی تناسب دی پداسی طور سره وی چه تر ۱۰۰متر مربع پوری دی دری متر اود هغه نه زیات په هر ۱۰۰ متر مربع سطح زیاتېدلو کی دی (۵۰) سانتی مترلوړ اوړوالی زیات کړشی .\n۸۰ : دفابريکو چت او ديو الونه اوسطح باید په داسی مواد و استر کاری نشی چه د تو دوالی دنفوذ مانع وی او دهر ډول رطوبا تومخه ونیول شی او په عين حال کی په آسانتیا سره یی تطهیر او تنظیف وشی کېد لای .\n۸۱ : د کارخونی دی نظر دموسسی د کارنوعیت نه په زرفون ماشی رنگ یا نا رنجی رنگ یاسپین رنگ رنگ کړی شی اودارنگو نه دی هم دضرورت په وخت کی نوی کړل شی .\n۸۲ : هغه موسسی چه د مځکی له مخ نه کښته ودانېږی دهغو غولی اودېوالو نه دی په سمنت يا توره چونه پلاستر شی .\n۸۳ : د کار ځایونه دی درڼا اودهوا دچلېداودپاره کافی دروازی اوپنجرې ولری .\n۸۴ : ددرو ازو اوپنجرو مجموعی سطح دی دکار دخونی دغولی دسطح شپږمی برخی په اندازه وی .\n۸۵ : ددرو ازی اوپنجرو په جوړولو کی باید پیش بینی وشی چه دننه په موسسه کی د هوا د شدید جریان باعث و نه گرزی او همد کار گرانویې مخ مستقيماً لمر و نه لگیږی ."}
{"book": "adl0749", "page": 32, "text": "(۲۹)\n\n٨٦ ـ هر پنجره دارای جالی‌های سیمی کافی باشد تا از ورود مگس و پشه و سایر حشرات جلو گیری نماید .\n٨٦ ـ هره پنجره دی کافی سیمی جالی ولری څوچه د مچ او غوماشی او نور و حشر و د ننوتلو مخه و گرزی .\n\n٨٧ ـ هر فابریکه که در ان عمله‌جات ناجار یسکوت باشند حمامها به تناسب عدۀ کارگران خود داشته باشند .\n٨٧ ـ هره فابریکه چه په هغی کی عمله استو گنی نه ایږدی دخپلو دکار گرانو دشمیر په تناسب دی حمامو نه ولری .\n\n٨٨ ـ وجود بیت الخلا‌ها در فابریکه‌ها ضروری بوده و خلاها باید دور از محل کار بوده و به تناسب هر سی نفر يك مستراح داشته باشد .\n٨٨ ـ په فابریکو کی دبیت الخلا گانو وجود ضروری دی او خلاگانی باید د کار له ځایه لیری وی او په تناسب د هر ودیرشو تنو دی داستراحت ځای ولری.\n\n٨٩ ـ نظافت بیت الخلاها همیشه مراقبت و وقتاً فوقتاً باچونه و یاسایر مواد کیمیاوی ضد عفونی شود .\n٨٩ ـ بیت الخلاگانی دی تل مراقبت او وخت په وخت دی په چونه یا په نورو ضدعفونی مواد و پاکیږی .\n\n۹۰ ـ اطاق های کار باید همیشه صاف و پاك نگهداشته شده وصحن آن اقلا در روز یك مرتبه بطور مفصل در خارج ساعات کار بمجردیکه محل کار از طرف عمله ترك گردید پاك شده و این صفائی هم توسط آب یا برس‌ها و یا پارچه های نم دار صورت گیرد .\n۹۰ ـ دکار خونی باید تل صافی او پا کی ساتلی کیږی اوڅولی دی لږ تر لږه دورځی یومځلی په مفصل ډول د کار له ساعتو څخه خارج هغه وخت چه عمله دکار ځای پریږدی پا کیږی اودا صفایی دی هم په اوبو یا برس یا په نمدا روټکو ټوکړو سره وی .\n\n۹۱ ـ در نقاط مختلفۀ فابریکه تفدانی های حلبی یا مسی برای انداختن افرازات دهن وبینی موجود باشد .\n۹۱ ـ دفابریکی په مختلفو ځایو کی دی دڅولی او پزی دافرازاتو اچولو دپاره حلبی یامسی توکدانی موجودی وی .\n\n۹۲ ـ هرفابریکه باید شیردهن‌های کافی آب سرد و پاك داشته وظروف آبخوری هر کارگر علیحده باشد همچنان و جود آب کافی برای شست وشو وطهارت عمله نیز از ضروریات فابریکه محسوب می شود .\n۹۲ ـ هره فابریکه باید دپاکو یخو اوبو شیردانو نه ولری اودهر کارگر داوبو څښلو اوښی دی ځانته وي په همدی ډول دکافی اندازی اوبو وجود دپریولو اودعملی داودس دپاره دفابریکی له ضروریاتو گڼل کیږی .\n\n۹۳ ـ کارگرانیکه برای روشن نمودن کوره های ماشین بکار گماشته می شوند باید از صدمۀ حرارت و بخار های متصاعد از مواد سوخت مصئون بماند .\n۹۳ ـ هغه کارگران چه دماشنیو د کورو داورلگو لو کار ته گماړل کیږی باید دتودوخی او دسو لوله مو ادوپورته شوی بخاروله صدمی ځنی ساتلی وی .\n\n٩٤ ـ برای جلوگیری از صدمۀ حرارت باید این گونه کار گران وقتاً فوقتاً تبدیل وعندالاقتضاء عينك‌های مخصوصی بچشم بسته و بوت های مخصوص استعمال نمایند .\n٩٤ ـ دتودوخی له صدمی څخه ساتنی د پاره باید داسی کارگران وخت پروخت بدلیږی اوعندالاقتضاددی مخصوصی عينكي په ستر گو تری او مخصوص بوټونه دی استعمالوی ."}
{"book": "adl0749", "page": 33, "text": "(٣٠)\n\n١٩٥- عمله جاتيكه در کارخانه های پشم شوئی یا\nمعادن سرب و یا کارهای حروف چینی و\nامثال آن کار مینمایند باید به نسبت نوعیت\nکار ایشان ، با ماسکه های مخصوص مجهز\nگردیده و این ماسکه ها بوسیله کارفرمایان\nتهیه و تدارک گردد .\n\n١٩٥- هغه عمله چه دوړی پریمینځلو په کارخانو\nیا دسربو په کانویا دحروف چینی په کارویا نورو\nداسی چارو کی کار کوی باید دهغوی\nدکاردنوعیت په نسبت مخصوصو ماسکی واری\nاو دا ماسکی دی د کارفرمایونکو په وسیله\nتدارك او تهیه کیږی .\n\n١٩٦- در فابريكه جاتيكه صدای زیاد دارد باید\nبذرایع لازمه از شدت سنگینی صدا جلو گیری\nبعمل بیاید .\n\n١٩٦- په هغو فابریکو کی چه ډیر ژغ لری باید په\nلازمی ذریمو سره دژغ د درندوالی د شدت\nمخه ونیول شی .\n\n١٩٧- درهر موضع کار بایدچوکی های کافی\nکه حتی الامکان تکیه گاه داشته باشد موجود\nباشد تا عمله جات در هر موقع استراحت و\nرفع خستگی کرده بتوانند .\n\n١٩٧- د کار په هر ځای کی باید کافی چوکی چه\nحتی الامکان دتکیی ځای ولری موجودی وی\nتر څوچه عمله په هر وخت کی استراحت اودمه\nونیولای شی .\n\n١٩٨- کار گران مجبورند تا درحین ضرورت\nافرازات دهن و بینی خودها را در حقه های که\nبدست رس شان گذاشته شده است بیندازند .\n\n١٩٨- کارګران مجبوردی چه دضرورت په وخت کی\nد خپلو خولو او پزوافرازات په هغوتو کدانبو کی\nچه دوی ته ایښوولی شویسی واچوی .\n\n١٩٩- کار گران باید قبل از گماشته شدن بکار\nتصدیق نامه صحی خودشانرا به کارفرما ارائه\nکرده و همچنان کارفرما نیز مکلف است\nتا هر کارگر را بعد از ملاحظه ورقه تصدیق\nصحت ایشان به محل کار خویش بپذیرد .\n\n١٩٩- کار ګرباید د کارتر ګمارلو دمخه خپله صحی\nتصدیق نامه کارفرمایونکی ته وښیی او همدارنګه\nکارفرمایونکی هم مکلف دی چه هر کار ګر\nو روسته دهغه د روغتیا د تصدیق دپاڼی له\nکتلوخپل د کار په محل کی قبول کړی .\n\nتبصره\nتصدیق نامه صحی بر حسب مراجعت کار گر\nپس از معاینه و تصدیق دكتوران مربوطه\nدر مرکز از طرف دائره صحى بلديه ، و\nدر ولایات ازطرف مدیریت های صحیه مجاناً\nاعطا میگردد .\n\nتبصره\nدروغتیا تصدیق نامه د کار ګر په مراجعت سره\nدمربوطو داکترانو تر کتنې اوتصدیق وروسته\nپه مرکز کی د بلدیی دصحی دایری له خوا او په\nولایتو کی دصحیه مدیریتوله پلوه وړياور کوله\nکیږی .\n\n١٠٠- کار گران هر موسسه صنعتی نظر به\nنوعیت کار باید لااقل درهر٣-٦ماه ويك سال\nيك بار از معاینه صحی گذارش داده شوند .\n\n١٠٠- دهری صنعتی مؤسسی کارګران دی\nنظرد کار ونوعیت ته باید لږ تر لږه په هرو\n٦-٣ میاشتو او یوکال کی یووار تر صحی\nمعاینی تیريږی .\n\n١٠١- در صورتیکه كدام يك از کار گران در\nاثنای کار مريض یا مجروح گردیده و توان\nبکار کردن را نداشته باشد کار فرمامکلف\nاست که کار گر مذکور را نظر به تصدیق دکتور\n\n١٠١- په هغه صورت کی چه له کار ګرانوڅخنی کوم\nیو په مینځ د کار کی ناروغ یاټپی شی او د\nکار کولو توان ونەلری کار فر مایونکی"}
{"book": "adl0749", "page": 34, "text": "(۳۱)\n\nدر شفاخانه خود فابریکه و در صورت عدم وجود\nآن در یکی از شفاخانه های رسمی تحت معالجه\nبگیر د ، حق العلاج کار گر مذکور در صورتیکه\nدر شفاخانه اخیر الذكر معالجه شود از پول\nصندوق احتیاط متذکره اصل ۳۱ پرداخته\nمی شود .\n۱۰۲- در هر موسسه باید وسایل نظافت از قبیل\nوسایل دست و روشوئی و صابون و دستمال\nبرای کار گران تهیه شود .\n۱۰۳- هر کار گر علاوه از دستورات انتظامی و\nصحی مجبو راست همیشه از مقررات صحیه\nو تعلیمات نامه های صحی فابریکه جات نیز پیروی\nنماید . همچنان کار گر مجبور است تا علاوه\nاز مقررات صحیه متعلق بفابریکه جات از مسایل\nعمومی حفظ الصحه نیز رعایت کند .\n١٠٤- خوردن نان و نوشیدن چای و امثال آن\nدر اطاق کار ممنوع است.\nب : تهویه اطاق های کار و تجدید هوای آنهاد\n۱۰۵ - ساختمان فابریکه جات باید طوری باشد\nکه برای هر عمله از (۷) الی ١٤ متر مکعب\nگنجایش هوا را داشته باشد .\n\nتبصره\n\nچهارده متر مکعب هوا برای عمله جائیست که\nدر لا بر اتوار ها مواقع ازدحام مردم و مطبخها\nوغیره مشغول کار می باشند .\n١٠٦- در فابریکه جاتیکه جلو گیری از غازات\nو بخارات مضره آنها مقدور نباشد باید بوسایل\nلازمه از سرایت و انتشار آن در فضای فابریکه\nممانعت بعمل آید، فابریکه جاتیکه نظر به\nنوعیت کار آنها مواد و خاک سنگین داشته\nباشد و این مواد و خاک بوسیله جریان طبیعی\nهوا خارج نمی شود باید بوسیله آله اسپیراتور\nبه تجدید هوای آنها پرداخته شود .\n\nمکلف دی چه نوموړی کار گر دا تصدیق\nپه قرار پخپله دفابریکی په شفا خانه کی او که\nهغه نه وی په یوی رسمی شفاخانه کی تر معالجې\nلاندی ونیسی دنوموړی کار گر حق العلاج\nچه په روستی شفاخانه کی معالجه شی د (۳۱)\nاصل دذ کرشوی احتیاطی صندوق له پیسو څخه\nور کول کیږی .\n۱۰۲- په هره موسسه کی باید دپاکی وسایل لکه\nدلاس او مخ وینځلو وسایل او صابون او دستمال\nد کار گرانو دپاره تهیه شی .\n۱۰۳- هر کار گر سربیره پر انتظامی او صحی\nدستوراتو مجبور دی د صحیه مقرراتو او دفابریکو\nد صحی تعلیم نامو به هم تل پیروی کوی\nهمدارنگه کار گر مجبوردی چه علاوه دهغو\nصحی مقرراتو چه په فابریکه اړه لری د عمومی\nحفظ الصحه مسایلو به هم رعایت کوی .\n١٠٤- د ډوډی خوړل او چای څښل او همداسی نوری\nچاری د کار په خونه کی منع دی .\nب : د کاردخونو تهویه او دهوا تازه کول\n١٠٥- دفابریکو ودانی باید داسی وی چه دهر\nعمله دپاره له ٧ تر ١٤ متر مکعب پوری دهوا\nگنجایش ولری .\n\nتبصره\n\nڅورلس متر مکعب هوا دهغی عملی دپاره ده\nچه په لابراتوارو او دخلکو دازدحام په ځایو\nاو د پخلی په ځایو او نورو کی په کار بوخت وی.\n١٠٦- په هغو فابریکو کی چه د زیانمنو غازواو\nبخار و مخه گرژول مقدور نه وی باید په لازمه\nوسیلو دفابریکی په فضا کی دهغو د سرایت\nاو خپریدو مخه ونیوله شی. هغه فابریکی چه نظر\nد هغود کار نوعیت ته درانده مواد او خاوره\nولری او هغه مواد او خاوره دهوا د طبیعی چلن\nپه وسیله نه ووزی باید د اسپیر اتور د آلی په ذریعه\nدهغو هوا تازه کړله شی ."}
{"book": "adl0749", "page": 35, "text": "(۳۲)\n\n۱۰۷ -- در چنین فابریکه جات علاوه از آنکه\nبحیث عمومی مانند سایر فابریکه ها، هر روزه\nطبق اصل ۱۰۸ تجدید هوای شان لا بدیسنت\nباید باز گذاشتن بعضی از در و پنجره های آن\nنیز برای جلو گیری از فساد هوا صورت گیرد.\n۱۰۸ -- هوای اطاق کار باید هر روز دو دفعه قبل\nاز شروع کار و بعد از انجام آن تجدید شود .\n\nتبصره\nتجدید هوای اطاق ها بعد از انجام کار برای فابریکه\nجائیست که شب کاری می نمایند .\n۱۰۹- برای اینکه هوای داخل فابریکه بدرستی داخل\nشده بتواند مقابل پنجره های اطاق های چگونه\nحایل از قبیل برنده وغیره وجود نداشته باشد\n، جالیهای سیمی که بفرض ممانعت از دخول\nحشرات وضع میشود از این امر مستثنی است .\n۱۱۰- هوای اطاقها باید از تعفن بیت الخلاء و خندق ها\nو دیگر منابع عفونت بر کنار و صاف نگهداشته\nشود زمین و دیوار های اطاقها ئیکه دران\nمواد عفونی مورد استعمال می باشد باید بايك\nمحلول ضد عفونی شسته شده و کثافات آن\nهماندم برداشته شود.\n۱۱۱- آسیاب کردن وغربال نمودن مواد غیر قابل\nتنفس باید در آله های بسته بطور میکانیکی\nصورت گیرد .\nج - تنویر و تسخین اطاقهای کار :\n۱۱۲- در صورتیکه فابریکه محتاج به تنویر باشد باید\nنور باندازه باشد که باعث رسیدن صدمه\nبه چشم کارگر نگردد .\n۱۱۳- محل وقوع چراغ باید در جائی باشد که سایه\nزیاد نیندازد.\n۱۱٤- مقدار تنویر باید به تناسب نوع کار بوده\nو در صورتیکه برای کارهای دقیق نور بیشتری\nلازم باشد در چراغها شیشه های تباشیری\nاستعمال شود .\n\n۱۰۷ -- په داسی فابریکو کی سر بیره بردی چه د\n(۱۰۸) اصل په قرار دنورو فابریکو په شان په\nعمومی ډول یی هوا تازه کول ضروری دی باید\nدهوا دفاساد دمخ گزنیو لو دپاره بعضی دروازی او\nپنجری هم پرا نیتلی پر یښو ولی کپږی .\n۱۰۸ -- د کار د خونی هواباید هره ورځ دوه فعلی د کار تر\nشروع دمخه اود کار تر تمامیدو وروسته تازه شی.\n\nتبصره\nد خونو دهوانوی کیده وروسته تر کار دهغو فابریکو\nدپاره دی چه دشپی کار کوی .\n۱۰۹-- ددی دپاره چه هوا په فابریکه کی دننه په ښه\nډول ننوتی نو دخونو د پنجرو په مقابل کی\nباید هیڅ یو حایل لکه پرنده او نور نه وی\nهغه سیمی جالی چه د حشرانو دننو تو دمنع کولو\nدپاره ایښوولي کیږی ددی امر څخه مستثنی دی .\n۱۱۰-- دخونو هوا بایددبیت الخلا اودخندق او دنورو\nبوی ناکوځایود بوی څخه کوښی او صافه وساتله\nسی دهغو خونو مځکه اود یوالونه چه په هغو کی\nبوی ناکه او عفونی مواد استعمالیږی باید د عفونی\nضد په محاولو سره ووینځل شی او کثافات\nیی په هغه گړی لیری او واخستل سی.\n۱۱۱-د هغو موادو او ډول او غلбилول چه د تنفس وړ نه وی\nباید په تړلی آلو کی په میکانیکی ډول سره\nاجراسی .\nج : - د کار د د کوټو روڼول اوتنویر .\n۱۱۲-- په هغه صورت کی چه فابریکه و تنویر ته اڼه وی\nباید رڼا په دونه اند از ه سره وی چه د کارگر\nوستر گوته ضرر پیښ نه کړی.\n۱۱۳- چراغ باید په داسی ځای کی کښیښول سی\nچه ډیر سیوری وانه چوی .\n۱۱٤-د تنویر اندازه باید د کار دنوعی په تناسب\nسره وی او په هغه صورت کی چه ددقیقو کارو\nدپاره ډیره رڼا لازمه وی په څراغو کی دی\nتباشیری شیشی استعمال سی."}
{"book": "adl0749", "page": 36, "text": "(٣٣)\n\n١١٥ ــ در دهلیز ها وزینه هائیکه محتاج به نور ١١٥ــ په هغه سوپواو زینو کی چه مصنوعی رڼاته\nصنعیست باید بقدر کافی چراغ ها موجود باشد. اوتیا لری باید په کافی اندازه سره څراغونه وی .\n١١٦ ــ فابریکه در موقع سرما ، باید بابخاری ها ١١٦ ــ دساړو په وخت کی باید فابریکه په بخاریو\nتسخین شود و بخاری ها هم باید باندازه زیاد سره توده سی او بخاری هم باید کار گرو\nنزديك كار گران نباشد ( بهتر است بخاری ها ته ډیری نژدی نه وی ( ښه داده چه بخاری\nاز خشت پخته ساخته شوند ) . دیخوښتو څخه جوړی سی ) .\n\nتبصره تبصره\nدر صورتیکه فابریکه از تسخین برقی کار گرفته په هغه صورت کی چه دبرقی تسخین څخه کار\nبتواند ترجیح داده می شود . واخستلای سی ترجیح ور کول کیږی .\n١١٧ ــ تسخین نباید بوسیله منقل ها که از آن ١١٧ــ د هغو منقلانو په ذریعه سره چه دهغو څخه غازاو\nغاز واحتمالاً دود بلند می شود صورت گیرد. احته الاً دود پورته کیږی باید تود وخی ونه سی\n١١٨ ــ حرارت فابریکه باید بانوع کارمتناسب ١١٨ــ دفا بریکی تودوخه باید د کار دنوع په تناسب\nبوده ونظر به خفت و شدت کار از (١٠) الی سره وی او د کار د سپکتوب او شدت لمرویه د (١٠)\n١٨ درجه سانتی گراد باشد . څخه تر ١٨ پوری دسانتی گراد درجې وی .\n\nتبصره تبصره\nدر داخل هر فابریکه بايد يك يك درجه سانتی په هره فابریکه کی دننه باید یوه یوه دسانتی\nگراد موجود باشد . گراد درجه وی .\nد : جای اسکان عمله جات . د : د عملی داسیدو ځای .\n١١٩ ــ اطاق خواب عمله جات با ید طوری ١١٩ ــ د عملی دخوب خونه باید په داسی دول سره\nساخته شود که برای هرنفر (١٤) متر مکعب جوړه سی چه د هرسړی دپاره ( ١٤) مکعبه\nهوا داشته باشد . هواولری .\n١٢٠ ــ اطاق های خواب هر روز يك بار تنظيف ١٢٠ ــ د خوب خونی باید هره ورځ پا کی او\nوشست وشو شود . پریوللی سی .\n١٢١ ــ نصب کاغذ ها و پارچه ها در دیوار های ١٢١ ــ د خوب د خونو په د یوالو دپاره چواو\nاطاق های خواب ممنوع است . کاغذو نښلول منع دی .\n١٢٢ ــ هر شخص باید دارای بستر خواب علیحده باشد. ١٢٢ ــ هر سړی باید بیل بیل دخوب بستر ولری .\n١٢٣ ــ روجا ئیها باید در هر ماه يك بار شست ١٢٣ ــ روجایی گانی باید په هره میاشت کی\nو شوشود . پریوللی شی .\n١٢٤ ــ کار گریکه جدیداً عوض کار گر اولی ١٢٤ ــ هغه کار گرچه نوی دلمړیو کارگرو په عوض\nداخل می شود باید بستر وروجا ئی کار گر کی داخلیږی باید دیخوانیو کار گر و بستر\nسا بق بعد از تنظیف و در صورت لزوم او روجایی وروسته تر پا کولو اودا مکان\nوامکان بعد از تعقیم برای کار گر جدید اولزوم په وخت کی وروسته تر تعقیم دنوو\nاستعمال شود . کار گر ودپاره استعمال سی ."}
{"book": "adl0749", "page": 37, "text": "(٣٤)\n\n١١٢٥ - هر کارگر باید دارای يك دستمال ورو يا كك منجده باشد .\n١١٢٥ - هر کارگر باید بیل بیل یودسمال اومخ پاکٹولری .\n\nهـ: تدابير حفظ ما تقدم وجلو گیری از سرایت امراض : -\nهـ : - دحفظ ماتقدم تدابير اودناروغیودسرایت جلو گیری : -\n\n١١٢٦ - کارفرمأمكلف است تا مقررات صحیه را که از طرف مقامات مربوطه دستور داده شده است در محل کار خود در لوایح مخصوص در جائیکه کارگران دیده بتوانند بیاویزند .\n١٢٦ - کارفرمایو نکی مکلف دی چه هغه صحیه مقررات چه دمربوطه مقاماتو له خوا دستور وركړه شوی دی دخپل کار په ځای کي په مقصو صو تختو کي په داسي ځای کي چه کارکرلی ایدلای سی وځړوی .\n\n١١٢٧ - تحمیل کارها ئیکه فوق طاقت جسمانی کارگر باشد ممنوع است .\n١٢٧ - دداسی کاروتحمیل چه دکارکرتربدنی طاقت لوړوی منع دی .\n\n١١٢٨ - کارفرمایان مكلف اند تا درحين ظهور وقايع امراض سارية مستوليه از قبيل كوليرا Cholera حمای لکه دار ThyphusExanthematique چيچك Variol جذام Lépra تراخوم Torachom سفلیس Syphilis فرامبوزی Raugéol سوزاك Ghomorhe گریب Frambsisé انسه فالتیس Gryppe Ewcêphalitis توبرکولوز Tubarculose سرخ باد Erysipelle وغيره در بین کارگران مربوطه ، كيفيت را هماندم بشعبات صحيه نزديك خويش اطلاع نموده و سپس وزارت صحیه را نیز مطلع گرداند.\n١٢٨ - کارفرمایونکی مکلف دی چه دستولیه اوساریه ناروغیودشکاره كېدو په وخت کي لکه کولیرا حمای لکه دار کوی خوراړه تراخوم شری سفلیس فرامبوزی سوزاك گریپ انسه فالتیس توبرکلوز سرخ باد اونورد مربوطه کارکرانو په منځ کي، دستی كیفیت و خپلو نژدو صحیه شعبوته ابلاغ ورکړی او بیا صحیه وزارت هم خبرکړی.\n\n١٢٩ - کارفرما مكلف است تا در هر سال برای عمله جات مربوطه خويش واكسين ضد محرقه در خواست نموده وآنها را پیچکاری نماید قیمت واكسين ضد محرقه از صندوق احتیاط متذکره اصل ٣١ پرداخته می شود .\n١٢٩ - کارفرمایونکی مکلف دی چه هر کال دخپلی مربوطی عملي دپاره دلوپی تبی دضد واكسين وغواړی اودوی پیچکاری کړی ، دمحرقي د ضد واکسین قیمت دی د (٣١) اصل د یادشوی احتیاطی صندوق څخه وركړه سی .\n\n١٣٠ - هر موسسۀ صناعتی که بیش از ٥٠ تا ٥٠٠ عمله دران مصروف کار باشند باید يك( ريور ) صحی نیز برحسب هدایات وزارت صحیه برای عمله جات مربوطۀ خويش داشته باشند .\n١٣٠ - هره صناعتی موسسه چه په هغي کی د (٥٠) څخه زیات تر (٥٠٠) پوری عمله کارکوی باید یو صحی (ریور) دصحیه وزارت له هدایت سره سم دخپلی مربوطه عملې دپاره ولری ."}
{"book": "adl0749", "page": 38, "text": "(٣٥)\n١٣١ - موسساتیکه عمله جات آن بالاتراز ٥٠٠ نفر بوده ومسافه آن بیش از ده کیلو متر از شفاخانهای رسمی باشد بايد يك شفاخانه بر طبق نظرية وزارت صحیه تاسیس نماید .\n١٣١ - هغه موسسی چه عمله ای تر (٥٠٠) کسو زیاته وی اود هغی مسافه درسمی شفاخانو څخه ترلسو کیلومتر څخه ډیره وی؛ باید یوه شفاخانه دوزارت صحیه دنظریی سر ه سمه تاسیس کړی.\n١٣٢ - موسسات صناعتی که تعداد عمله جات شان کمتر از ٥٠ نفر باشد مجبورند تا یکی دو اطاقیکه بدرد معالجات فوری عمله جاتیکه در موقع کار مریض یا مجروح میشوند خورده و دارای لوازم صحی و ادویه و اسباب پانسمان باشد موجود داشته باشند .\n١٣٢ - هغه صناعتی موسسی چه عمله ئی تر (٥٠) کسانو ژوی مجبوری دی چه یوه ودوی داسی خونی چه د هغی عملی د فوری معا لجی په در دوخوری چه دکار په وخت کی ناجوړه یا تپی کیږی ولری او دا باید صحی اوازم او دوای دیپانسمان اسباب موجود ولری.\n١٣٣ - تاسیات صحیه رسمی وظیفه خود میدانند تا همیشه با تا سیسات صحیه موسسات صناعتی تشریک مساعی نموده و در تاسیس اینگونه موسسات صحیه كمك و مساعدت نمایند .\n١٣٣ - رسمی صحی موسسی دا خپله وظیفه بولی چه تل دصناعتی د صحی موسسو سره کومینی کړی اودداسی صحی موسسو په تاسیس کی كومك او مساعدت وکړی .\n١٣٤ - وزارت صحيه ذر يعۀ هیئت هائيكه مستقیماً از طرف وزارت صحیه تعیین می شوند و یا ذریعہ هیئت های ولایتی که بطور غیر مستقیم مقرر میکنند وقته فوقته از امور صحيه موسسات صناعتی تفتیش و مراقبت می نمایند.\n١٣٤ - صحیه وزارت دهغو هیئتو په ذریعه سره چه مستقیماً دصحيه وزارت له خواټا کل کیږ ی یا دولایتی هیئتو په ذریعه سره چه په غیر مستقیم ډول سره مقر روی وخت په وخت دصناعتی موسسو دصحيه كار وڅخه تفتیش اومراقبت کوی .\n١٣٥ - در مو اضعيكه موسسات صناعتی تاسیس می شود کار فرما باید مسجد هم تعمیر نماید .\n١٣٥ - په هغو ځایو کی چه صناعتی موسسی تاسیس کیږی کارفرمايونکی باید مسجد هم جوړ کړ.\nفصل هشتم\nمواد متفرقه\nاتم فصل\nمتفرقه مواد\n١٣٦ - کارفرما مجبور است که در هر تأدیه اجرت کار كر يك ورقه صورت حساب بكار كر بدهد .\n١٣٦ - کارفرما یونکی مجبور دی چه د کار کر دهر اجرت په ور کړه یوه پاڼه صورت حساب د کار کر ته ور کی .\n١٣٧ - کارفرما مکلف است تابيك تعليمات نامه داخلی «شرایط کاروانضباط» که از طرف کار گران بایستی مراعات شود و ایجابات حفظ الصحه وامنیت کاررانشان بدهد در ظرف سه ماه بعد از نشر این اصولنامه ترتیب نموده و بعد\n١٣٧ - کارفرمايونکی مکلف دی چه یوه داخلی تعليماننامه « دکار شرایط او انضباط » چه د کار ګرا بواله خوابايد مراعات سی او حفظ الصحه ایجابات اود کارامنیت وښیی ددی اصولنامی تر نشر دری میاشتی وروسته اود ملی اقتصادا"}
{"book": "adl0749", "page": 39, "text": "(٣٦)\n\nدوزارت تر ملاحظی وروسته لئی دفابریکی په لازمه ځایو کی وځړوی .\nاز ملاحظه وزارت اقتصاد ملی در نقاط لازمه فابریکه تعلیق نماید .\n\nتبصره\nتبصره\n\nدتعلیمات نامی باید د کار په ځایو کی په داسی ځایو کی ځوړندی سی چه کار کران ئي لیدلای سی او یوه یوه دی وهغه کار کرانو ته هم وریا ورکړه سی چه غواړی ئي .\nاین تعلیمات نامه ها در محل های کار در جاهائیکه از طرف کار گران دیده شده بتواند آویخته شده و يك يك صورت آن بکار گرانیکه خواسته باشند ، نیز مجانا اعطا گردد .\n\n۱۳۸ ـ د کار کر نه دی په هغه وخت کی چه دفابریکی نه منفک کیږی یوه پاڼه د کار تصدیق ور کړه سی.\n۱۳۸ ـ برای کار گر در صورت انفكاك وی از فابریکه ورقه تصدیق کار داده شود .\n\n۱۳۹ ـ په هره فابریکه کی باید یو دیوالی ساعت ځوړند سی چه په هغه د کار ساعتونه ټاکل کیږی .\n۱۳۹ ـ در هر فابریکه يك ساعت دیواری که از روی آن ساعات کار فابریکه تعیین شود باید نصب گردد .\n\n١٤٠ ـ دهر کار کر اومستخدم اوشا کرد دپاره چه معاش ولری یود سوانح دفتر په فابریکه کی هم باید وی .\n١٤٠ ـ برای هر کار گر ، مستخدم وشاگرد با معاش يك دفتر سوانح در فابریکه موجود باشد .\n\n١٤١ ـ د شاگردی دقرارداد او د کار دقرار داد پروژه د اقتصاد ملی دوزارت له خوا ترتیب او صناعتی مؤسسو ته دی وسپارله شی چه هغه مؤسسی سم له هغه سره ددی اصولنامی دصلاحیت په موجب دمر بوطه کار کرانو او مستخد مینو او شا گر دانو سره قرار داد و کی .\n١٤١ ـ پروژه قرارداد کار و قرارداد شاگردی از طرف وزارت اقتصاد ملی ترتیب و به مؤسسات صناعتی سپرده شود تا مؤسسات مذکور طبق آن بموجب صلاحیت این اصولنامه با کارگران و مستخدمین وشاگردان مربوطه قرار داد نمایند .\n\n١٤٢ ـ دحفظ ماتقدم اودنارو غیو دسرایت دجلو گیری دپاره داقتصاد ملی اود صحيه وزارت له خوا په اتفاق سره تعلیمات نامی تر تیبیږی چه په هغو کی دفابریکو اوصناعتی موسسو او د کار دځایو او د کار کرانو دمتعلقه مستملکاتو لکه ددوی د اوسیدو ځایونه اونور هرډول صحی لازمه شرایط اودچکونگی اوصاف او همدغه رنکه د داسی تدابیرو او وسایلو اتخاذ چه دساریه اومملکه ناروغیو جلو گیری کوی درج وی .\n١٤٢ ـ برای حفظ ما تقدم وجلو گیری از سرایت امراض از طرف وزارت اقتصاد ملی و وزارت صحیه متفقاً تعلیمات نامه های ترتیب میشود که دران چگونگی او صاف و شرایط لازمه صحی هر گونه مواضع کار و موسسات صناعتی وفابریکه جات و مستملکات متعلق بکار گران آنها از قبیل اقامتگاه ها و غیره و همچنان اتخاذ تدابير ووسایلی که از امراض ساریه و یا مهلکه جلو گیری می نماید درج می باشد ."}
{"book": "adl0749", "page": 40, "text": "(۳۷)\n\n١٤٣ - وزارت اقتصاد ملی در هر موقع که لازم\nببیند موسسات صناعتی را تفتیش می نمایند.\n١٤٤ - درمر کز وزارت اقتصاد ملی و درولایات\nنائب الحکومه ها و حکام اعلی و کلان در صورتیکه\nعملیات يك فابر یکه را مخالف اصول فنی\nوانتظامی وصحی و یا بر خلاف مقررات این\nاصولنامه مشاهده نمایند کار فرما را برفع\nمعایب متذکره ویارعایت موادمد کورمجبور\nخواهندساخت و یا برای کارفرما مهلت خواهند\nداد تا نواقص مزبوره را رفع نماید و اگر\nکارفرمادرطول مهلت مذكور نواقص خودرا\nرفع ننمود ، وزارت اقتصاد ملی می تواند\nکه برای مدتی فابریکۀ مذكوررا تعطیل نماید.\n١٤٥ - هر گاه عمليات يك فابريكه موجب خطراتی\nباشد که تعطیل فابریکه را ایجاب نماید وزارت\nاقتصاد ملی برای يك مدت معینی فابریکۀ\nمذکوررا تعطیل خواهدنمود.\n١٤٦ - اگرمحصول فابریکه برای صحت عمله جات\nو همجواران فابریکه موجب خطرات باشد\nوزارت اقتصاد ملی تا زمان پوره نمودن شرایطیکه\nرفع خطرات مذکوره را بنماید فابریکه را\nتعطیل خواهد نمود .\n١٤٧ - اگر در مملکت موسسات بیمۀ صحی\nدر آینده تاسیس شود در مواد اصولنامۀهذا\nکه ارتباطی به بیمۀ صحی پیدا میکند تجدید\nنظرمی شود .\n١٤٨ - حقوقیکه بموجب احکام این اصولنامه\nبرای کار گر ومستخدم داده شده هر گاه\nرعایت نشده اضاعه وتلف شود مرجع عرض شان\nدر مر کز وزارت اقتصاد ملی و در ولایات\nنائب الحکومه ها وحکام اعلی و کلان است .\n\n١٤٣ - د اقتصاد ملی وزارت هر وخت چه لازم\nو بولي صناعتی موسسی تفتیش کوی .\n١٤٤- په مر کز کی داقتصادملی وزارت او په ولایاتو\nکی نایب الحکومه گان اواعلی اولوی حا کمان\nپه هغه صورت کی چه دیوی فابر یکی عملیات\nدصحی او انتظامی اوفنی اصولوڅخه مخالف\nیاددی اصولنامي دمقررانو څخه بر خلاف ددوی\nکارونه ووینی نو کار فرمایونکی ددغه متذ کړه\nعـیـبواو یاد یادشو و مواد و په رعایت سره مجبور ،\nکوی اویا به و کارفرما یونكى ته مهلت ور کی\nچه دغه نواقص ور كـله کړی او کـه کـار\nفرمایونکی ددغه مهلت په وخت کی دغه نواقص رفع\nنه کړه داقتصادملی وزارت کولای سی چه دیوڅه\nمـدی دپاره فابریکه تعطیل کړی.\n١٤٥- هر کله که دیوی فابر يکی عملیات دداسی\nخطراتو سبب گرزی چه دفابریکی دتعطیل\nایجاب و کی نوداقتصادملی وزارت به ديوي\nټا کلی مدی دپاره هغه فابریکه تعطیل کړي .\n١٤٦- كه دفابريكي محصول دعـلي بنـادهمجوارو\nدروغتیا دپاره دخطراتو موجب وی نو داقتصاد\nملی وزارت به دهغو شرایطود پوره کیدو تر\nوخت پوری چه دغه خطرات رفع کوی فابریکه\nتعطیل کړی .\n١٤٧ - کـه په مملکت کی په را تلونکی وخت کی\nدصحی بیمي موسسي تاسیس شی ددي اصولنامی\nپه مواد و کی به چه په صحی بیمی پوری اړه لری\nنوی نظر وشی .\n١٤٨- هغـه حقوق چه ددي اصولنامي د احکامو\nپه موجب و مستخدم او کار گرته ور کړه شوی دی\nکه ئی رعایت و نه شی ضایع او تلف سی نو د دوی\nدعـرض مـرجع په مر کز کی داقتصادملی وزارت\nاو په و لایا تو کی نائب الحکومه گان اواعلی\nاولوی حاکمان دی."}
{"book": "adl0749", "page": 41, "text": "(۳۸)\n\n١٤٩ - باجرای احکام اصولنامۀ هذا وزارت اقتصاد ملی موظف است .\nاصولنامۀ کار و کارگران موسسات صناعتی ملی را در جملۀ دیگر اصولنامه های موضوعه منظور و تعمیل احکام مواد آنرا امر و اراده می فرمائیم مو ر خه ٢٤ جدی ١٣٢٤ مطابق ١١ ماه صفر ١٣٦٥ .\n\n١٤٩ - ددی اصولنامی د احکامو په اجرا سره د اقتصاد ملی وزارت موظف دی .\nد ملی صناعتی موسسو د کار او کار گرانو اصولنامه دنورو موضوعه اصولنامو په جمله کی منظور او د احکامو تعمیل ئی امر او اراده فرمایم نیټه ٢٤ جدی ١٣٢٤ مطابق د ١١ د صفری ١٣٦٥ ."}
{"book": "adl0749", "page": 42, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0749", "page": 43, "text": "٦٦"}