[BLANK PAGE]


بسم الله الرحمن الرحیم
س — مسلمانی چیست
ج — مسلمانی این است که آدم بزبان بگوید
لا اله الا الله محمد رسول الله و بدل باور
کند معنای آنرا که غیر از همین خدا که ما را
آفریده دیگر خدا نیست و حضرت محمد علیه ـ
السلام فرستاده خدا است
س — خدا کیست ؟
ج — خدا آفریننده زمین و آسمان و تمام مخلوقاتست
س — خدا در کجاست دیده میشود یا نه ؟


- ۲ -
ج خدا جای ندارد و در آخرت دیده میشود
و در دنیا دیده نمیشود .
س - اگر خدا دیده نمیشود از کجا فهمیدید
که هست ؟
ج - از کارهای بزرك او میدانیم که هست
( مثلا ) آیا این همه ستاره ها را انسان میتواند
در آسمان نگاهدارد یا هر کس میداند که این
کار آدم نیست پس همان کسی که آنها را
در آسمان نگاه داشته خدا است .
( ۲ )
س - رسول خدا که میباشد ؟
ج - رسول های خدا که آنرا پیغمبر هم میگویند
جناب معلم - لفظ رسول و پیغمبر و کیفیت فرستادن رسولان
و تغییر ادیان و احوال اول مردم عرب و پیغمبر علیه السلام و دین
اسلام را شفاها بیان و ذهن نشین طلبه نمایند .


آدمانی بودند صالح و خیر خواه مردم که خدای
تعالی بانها طریقه خدا پرستی و نیکو کاری را
فهمانده بعد آنها را از طرف خود به دیگر مردم
فرستاده که همان طریقه خدا پرستی و نیکو کاری را
که خدایتعالی به آنها فهمانده بود بمردم بفهمانند
و مردم را بکردن کارهای خوب امر کنند و از
کردن کارهای بد منع فرمایند
س - پیغمبران خدا چند نفر بودند ؟
ج - شمار پیغمبران به خود خدای تعالی معلوم است .
لاکن اولین پیغمبران آدم علیه السلام و آخر ترین
و بهترین پیغمبران پیغمبر ما مسلمانان حضرت
محمد علیه السلام است که دین اسلام را از طرف
خدای تعالی برای مردم آورد .
( ۴ )
س - دین چیست ؟


ـ ۴ ـ

ج ـ همان فرموده های خدای تعالی را که پیغمبران بمردم گفته و نشان داده اند دین میگویند.
س ـ جناب محمد علیه السلام دین اسلام را چطور از طرف خدا بمردم آورد ؟
ج ـ خدای تعالی يك كتاب که آنرا قرآن شریف میگوئیم بجناب محمد علیه السلام بواسطه جبرئیل علیه السلام فرستاد واو قرآن شریف را که در آن همه کارهای مسلمانی نوشته است بمردم فهمانید.
س ـ کارهای مسلمانی کدام اند ؟
ج ـ کار های مسلمانی بسیار است اما کلانترین کارهای مسلمانی : ـ نماز خواندن و روزه

لفظ اسلام بقرار فهم طلبه تشریح وتفهیم شود .
کیفیت نزول قرآن شریف بقرار فهم طلبه توضیح وتفهیم شود.
ونیز جبرائیل علیه السلام وملك ذهن نشین کرده شود .


گرفتن وزکات دادن ، حج کعبه نمودن است

(4)

س - در يك شب ور وز برآ دم جوان
عاقل چند نماز فرض است ؟

ج - دريك شب وروز بر هر آدم جوان
عاقل پنج نماز فرض است : نماز صبح ، نماز پیشین
نماز دیگر نماز شام ، نماز خفتن .

س - رکعتهای پنج وقت نماز را بیان کنید ؟
ج - نماز صبح چهارر کعت است دو ر کعت سنت دو
رکعت فرض - نماز پیشین ده ر کعت است چهاررکعت
سنت و چهاررکعت فرض بازدور کعت سنت نماز دیگر
چهارر کعت فرض است نماز شام سه ر کعت فرض ودو
رکعت سنت است نماز خفتن نه ر کعت است : چهاررکعت
فرض ودور کعت سنت وسه ر کعت وتر واجب .

اوقا طی جب سنت صیت در توم ثانیه توضیح و تفریق کرده شود


- ٦ -
(٤)
س - وقت نماز صبح کدام است ؟
ج - وقت نماز صبح از اخیر شب است که سفیدی
در کنار آسمان بطرف آفتاب برآمد پیدا میشود
تا برآمدن آفتاب
س - وقت نماز پیشین کدام است ؟
ج - وقت نماز پیشین بعد از نیم روز است تا که
سایه هر چیز از دو برابر قد ان بغیر سایه اصلی
زیاده شود .
س - سایه اصلی چیست ؟
ج - بوقت نیم روز هر چیز يك سایه داشته
میباشد همین سایه هر شی بوقت نیم روز سایه
طلبه را به تجربه معرفت اوقات در حاته که روی بام برآمده مشرق و مغرب
را چند روز نظر کنند امر باید نمود .
معلم وكره الی زوال و سایه اصلی را در مکتب تجربه و عملاً نشان باید داد .


اصلی آن گفته میشود .
س ـ اگر بلندی مناره اذان يك مسجد ده گز
و سایه اصلی آن يك گز باشد بقرار سایه همین مناره
نماز پیشین تاچه وقت درست است تا که سایه آن
مناره از ۲۱ گز نگذرد نماز پیشین درست است.
چرا که بلندی مناره را که ده گز بود دو چند
کرده درازی سایه اصلی را که يك گز بود
بران زیاده کردیم بیست و يك گز شد .
س ـ وقت نماز دیگر کدام است ؟
ج ـ وقت نماز دیگر از آخر وقت پیشین
است تا غروب آفتاب .
س ـ غروب آفتاب را از چه میدانید ؟
ج ـ علامة غروب آفتاب این است که از طرف
آفتاب برآمد اسمان سیاه شده میرود .
س ـ وقت نماز شام كدام است ؟


- ۸ -
ج - وقت نماز شام بعد از غروب آفتاب است تا
که همه آسمان سیاه شود .
س - وقت نماز خفتن کدام است
ج - وقت نماز خفتن بعد از وقت نماز شام است
تا وقت نماز صبح .
(۶)
س - پیش از نماز خواندن چه لازم است ؟
ج - پیش از نماز خواندن اول وضو کردن
دوم پاکی بدن و کالا و جای نماز خواندن سوم
برهنه نبودن بدن چهارم رو بروی قبله ایستاده
شدن پنجم نیت نماز کردن .
س - طريق وضورا بیان کنید ؟
ج - چون آدم برای نماز وضورا شروع
میکند نیت وضو برای نماز کرده رو بروی
قبله برجای بلند نشسته (اگریه آفتابه وضو میکند)


بعد از آن بسم الله العلی العظیم الحمدلله علی
دین الاسلام گفته هر دو دست را تا بندهای آنها سه
دفعه بشوید بعد ازان بدست راست سه دفعه آب
گرفته در دهان انداخته دهان را بشوید اگر
روزه دار نباشد یکدفعه غرغره هم بکند و نیز بر
دندانهای خود مسواک بمالد واگر مسواک نباشد انگشت
شهادت را بجای مسواک بمالد بعد از شستن دهان بدست
راست آب گرفته سه دفعه بینی خود را بشوید و بدست
چپ افشانده پاک نماید . بعد از آن سه بار روی خود را
از جای روئیدن موی پیشانی تا زیر زنخ و از
يك نرمه گوش تا دیگر نرمه گوش بشوید
باز هر دو دست را با آرنجها سه سه دفعه بشوید
اول دست راست دوم دست چپ باز هر دو
دست را به آب تازه تر کرده تمام سر خود را

بوقت وضو کردن طلبه معلم دینیات حاضر بوده وضوی شانرا ملاحظه
نموده هدایت و تعلیم باید کرد.


ـ ١٠ ـ
مسح کند و گوشها و گردن خودرا هم بهمان آب سر مسح کند ، باز هر دو پای خود را همراه بجلك سه سه دفعه بشوید اول پای راست دوم پای چپ .

( ٧ )
س ـ اگر برای وضو آب میسر نشود چه باید کرد .
ج ـ اگر آب پیدا نشود يا يك كروه دور باشد یا در استعمال آب ترس ضرر باشد بجای وضو تیمم کرده شود .
س ـ طريق تيمم کردن چه طور است ؟
ج ـ وقتی که آدم بخواهد تیمم کند اول نیت کند باین طریق « نیت نمودم که تیمم

موقع تیمم و ترس ضرر استعمال اب بقدر فهم طلبه تفهيم وتيمم عملا بر طلبه تکرار کرده شود .


- ۱۱ -

نمایم بجهت نماز ، بعد از آن خاك پاك یا چیزی
که بر آن غبار خاك باشد طلب کرده و کفهای
دست خود را بر آن زده بر روی خود بمالد ،
باز دفعه دوم کفهای دست خود را بر آن زده
بر هر دو دست خود تا آرنجها بمالد چنانچه در
وضو شسته می شد .
(۸)
س - طریق نماز خواندن را بیان کنید ؟
ج - حضرت رسول علیه السلام همیشه نماز
فرض را بجماعت ادا میکردند پس هر که
پیروی بنماید باید که نماز فرض را بجماعت ادا
سازد ، و برای نماز جماعت اول اذان گفته شود
و چون بعد از اذان نماز خوانان جمع

اعمال نماز و حرکات و اوضاع ان چند بار بر طلبه عملا اجرا
و تکرار شود .


- ۱۲ -
شوند خود مؤذن یا شخص دیگر باجازهٔ مؤذن
در پس امام ایستاده شده رو بطرف قبله نموده
اقامت بگوید چون اقامت گوینده به حی علی -
الصلوة برسد امام ایستاده شده ومقتدیان صفها را
درست کنند وچون اقامت گوینده قد قامت -
الصلوة بگوید امام بطرف قبله درست ایستاده
شده نیت نماز نموده تکبیر تحریمه بگوید و
هردو دست را تا نرمه های گوشها رسانیده بعداز ان هر
دو دست را زیر ناف بگذارد باینطریق که سه انگشت
میانه دست راست را بر بند دست چپ بگذارد
ودو انگشت خرد و لك را بربند دست چپ حلقه
کند . مقتدیها نیز همچنین کنند . بازامام ونیز
مقتدیها آهسته ثنا بگویند و بعدازان امام آهسته
اعوذ بالله و بسم الله را خوانده سوره فاتحه بخواند
وقتی که سوره فاتحه را تمام کردامام ومقتدیان


- ۱۳ -

آهسته آمین بگویند امام در هرنماز و مقتدیان در نماز جهری بعد از ان از کلام الله شریف یکسوره یا سه آیت کوتاه يايك آیت در از بقدر سه آیت کوتاه بخواند .

در نماز ظهر وعصر این همه قرائت را آهسته بخوانند و در نماز شام وخفتن وصبح با واز بلند بخواند . مگر مقتدی در وقت قرائت خواندن امام باهستگی یا بلندی چپ ایستاده باشد و در وقت ایستادن نظر خود را بجای سجده بیندازد ـ بعداز قرائت امام با واز بلند و مقتدی آهسته تکبیر بگوید و همه رکوع کنند اول امام دوم مقتدیان باینطریق که هردو زانورا به هردو دست محکم گرفته انگشتان هردو دست را گشاده داشته باشند و سر خود را همراه پشت خود برابر و هموار بگیرند و همه شان در رکوع سه دفعه


- ۱۴ -
یاپنج دفعه یاهفت دفعه آهسته تسبیح رکوع بگویند
و در رکوع نظر شان برپشت پایهای شان باشد
بعد از آن امام باوازبلند تسمیع گفته ایستاده شود
بعدازو مقتدیان‌هم ایستاده بجای تسمیع تحمید
بگویند ، وبرای امام گفتن تحمید ضرور نیست ،
بازامام باوازبلند ومقتدیان آهسته تکبیر گفته
همه به سجده بروند .
دروقت سجده‌اول هردوزانورا بزمین بنهند
بعداز آن هردودست بعداز آن بینی بعداز آن پیشانی
و انگشتان هردودست را باهم چسبانیده درمیان
هردودست روی خودرا بنهندوانگشتان هردودست
وهر دوپای‌را بطرف قبله کنند وبازوهای خودرا
ازبغل ، وشکم خودرا ازرانهای خود ، وساقهای
خودرا اززمین دور دارند . ونظرخودرا دروقت
قرائت تفهم شود .


- ١٥ -

سجده برنرمه بینی داشته باشد. در سجده سه دفعه
یا پنج دفعه یا هفت دفعه تسبیح سجده بگوید. باز
امام باواز بلند ومقتدیان آهسته تکبیر گفته کمی
بنشینند همین قدر که اعضای شان آرام بگیرد
باز امام باواز بلند ومقتدیان آهسته تکبیر گفته
کرت دوم به سجده بروند و به قسم سابق سجده
کنند. بعد از ان امام باواز بلند و مقتد یان
آهسته تکبیر گفته همه برخیزند باینطر یق
که اول روی خود را دوم هر دو دست خود را
سوم زانو ها را از زمین برداشته ایستاده شوند.
باز رکعت دوم را به قسم رکعت اول ادا
کنند مگر ثنا وتعوذ نگویند. چون رکعت دوم
را ادا کنند بعد از هر دو سجده تکبیر گفته همه
بنشیند و انگشتان هر دو پای بطرف قبله برابر


کنند و هر دو دست را بر هر دو زانو بنهند و
نظر خود را برابر سینه داشته باشند و همه تشهد
بخوانند. اگر نماز سه رکعتی یا چهار رکعتی
باشد بعد از خواندن تشهد همه برخیزند و باقی
رکعات را نیز همین طور بخوانند مگر در
رکعت سؤم و چهارم امام تنها سوره فاتحه را
همیشه آهسته بخواند و هیچ سوره یا آیت قرآن
مجید بعد از فاتحه نخواند — چون همه در
رکعت اخیر تشهد بخوانند بعد از ان به آهسته
درود و دعا بخوانند باز امام به آواز بلند و مقتدیان
آهسته اول بطرف راست دوم بطرف چپ سلام
بگردانند بعد از خواندن نماز میباید امام و مقتدیان
یکدفعه آیت الکرسی و سی و سه دفعه
الله اکبر و يك دفعه لا اله الا الله وحده
لا شريك له له الملك و له الحمد و هـ


- ۱۷ -
علی کل شیئی قدیر آهسته بخوانند
و در اخیر این همه دعا کنند لفظ دعا را امام بگوید
و مقتدیان آمین بگویند .
[۱۲]
س - اگر نماز فرض تنها خوانده شود
چه طور خوانده شود ؟
ج - نماز فرض را باید که تنها نخوانند
چرا که گناه دارد و اگر از ناچاری پیش شد
پس هرچه برای امام خواندنی بود خود وی
تنها بخواند و بعد از نماز او را در ا بخواند .
س - نمازهای سنت چطور خوانده میشود ؟
ج - نمازهای سنت همه مثل فرض خوانده میشود
اما آهسته و اگر چهار رکعتی باشد در دو رکعت
اخیر بعد از سورة فاتحه سورة دیگر یا آیت کلام الله


- ۱۸ -

خوانده شود که تنها سوره فاتحه کافی نیست
س - نماز وتر چه طور خوانده میشود ؟
ج - نماز وتر مثل نماز فرض سه رکعتی
تنها خوانده میشود . مگر در رکعت سوم آن مثل
سنت بعداز فاتحه سوره خوانده میشود و نیز
در رکعت اخیر بعداز فاتحه وسوره دستها را
بگوش برده وتکبیر گفته دعاء قنوت خوانده
شود و بعداز کامل کردن رکعت سوم تشهد
ودرود ودعا خوانده سلام گردانیده شود دعای
قنوت اینست - اللهم انا نستعينك و نستغفرك
ونؤمن بك ونتوكل عليك ونثنى عليك الخير
ونشكرك ولانكفرك ونخلع ونترك من يفجرك.
اللهم اياك نعبد ولك نصلى ونسجد واليك.
نسعى و نحفدونرجو رحمتك ونخشى عذابك
ان عذابك بالكفار ملحق ط


- ۱۹ -
(۱۳)
س - دختران و زنان چطور نماز بخوانند ؟
ج - دختران و زنان نیز مثل مردان نماز بخوانند - مگر در وقت گفتن تکبیر تحریمه هر دو دست را تا شانه بالا کنند بعد از ان هر دو دست را برسینه بنهند و در سجده شکم را بررانها بچسپانند و در وقت تشهد خواندن بر سرین چپ نشسته هر دو پای خود را بطرف راست بکشند و نیز نماز را تنها بخوانند .
س - الفاظ نماز در زودی و آرامی چه طور خوانده شود ؟
ج - الفاظ و اذکار نماز می باید زود زود جویده خوانده نشود بلکه صاف صاف و آهسته آهسته به آرامی خوانده شود و همه کارهای


- ۲۰ -

نماز مثل ایستادن و رکوع و سجده و قعده به آرامی
بجا آورده شود و بطرف راست و چپ
نباید دید و در دل لحاظ خدا را باید داشت چرا
که غرض از نماز رضای خدای تعالی است و آن
باظهار عاجزی بحضور خدای تعالی و بزرگی
او را در دل جا دادن حاصل میشود .

( ۱۴ )

س ـ اگر جماعت پیشتر ایستاده شده باشد و
آدم نا وقت بیاید چه کند ؟
ج ـ اگر جماعت ایستاده باشد و آدم نا وقت
برسد بهیچ کار مشغول نشود و علیحده نماز نخواند
بلکه بهر حالیکه امام باشد با او در نماز داخل
شود و هر قدر نماز که امام بخواند با او بخواند
پس اگر چیزی از نماز را امام پیشتر خوانده


- ۲۱ -
باشد پس از اتمام نماز چون امام بطرف راست
سلام بگرداند آدم بسان رسیده سلام نگرداند
وچپ بنشیند وچون امام سلام دوم بگر داند
آدم بسان رسیده ایستاده شود و همان قدر نماز
که از طرف اول از پیش او مانده بود کامل کند .
( ١٥ )
س ـ اگر آدم مریض باشد برای او ترك نماز
روا هست یا نه ؟
ج ـ هیچ وقت آدم را ترك نماز روا نیست
در حالت که باشد ضرور نماز بخواند . اگر وضو
نتواند با آب نیا د تیمم کند و اگر ایستاده نماز
خوانده نتواند نشسته بخواند و اگر نشسته هم نتواند
خوابیده باشارۀ سر بخواند وترك بكند . واگر
باشار ه سرهم نتواند تاخیر کندوچون صحت یابدقضائی


- ۲۲ -

آنرا بخواند .
س - در کدام صورت نماز کم میشود ؟
ج - در سفر بجای چهار رکعت فرض دو
رکعت خوانده میشود .
س - اگر مسافر دنبال مقیم اقتدا کند چه قدر
نماز بخواند ؟
ج - اگر مسافر دنبال مقیم اقتدا کرد مثل مقیم
چهار رکعت ادا کند .
س - اگر مقیم دنبال مسافر اقتدا کند
چه قدر نماز بخواند :
ج - اگر مقیم دنبال مسافر اقتدا کرد امام که
مسافر است دو رکعت بخواند و سلام بگرداند ،
و مقتدی که مقیم است باقی نماز خود را کامل کند
و قرائت نخواند ، اگر دو رکعت اول را کامل با امام


ـ ٢٣ ـ
خوانده باشد واگر همراه امام يك رکعت خوانده
بود و در انوقت در يك رکعت قرائت میخواند
و در دو رکعت نمیخواند .
( ١٦ )
س ـ نماز جمعه کدام نماز است ؟
ج ـ نماز جمعه نمازی است که در شهر ها بروز
جمعه در وقت نماز پیشین بجماعت خوانده میشود
س ـ نماز جمعه چند رکعت است ؟
ج ـ نماز جمعه دوازده رکعت است چهار
رکعت سنت ودو رکعت فرض باز چهار کعت
سنت باز دو رکعت سنت .
س ـ نماز جمعه چه طور خوانده میشود ؟
ج ـ در روز جمعه اگر ممکن باشد بهتر است
که غسل کرده و جامه بدل کرده خوشبو ئی


- ٢٤ -
بر بدن زده شود که ثواب بسیار دارد و
بمسجد یکه در ان نماز جمعه خوانده میشود.
رفته چهار رکعت سنت خوانده شود بعد از ان
خطیب خطبه بخواند بعدازان دو رکعت نماز فرض
همراه امام خوانده شود ومیباید امام باواز بلند
قرائت بگوید بعد ازان چهار رکعت سنت و بعد از ان
باز دو رکعت سنت خوانده دعا کرده شود .
س ـ وقتیکه امام خطبه میخواند دیگر مردم
چه کنند ؟
ج ـ وقتیکه امام خطبه میخواند دیگر مردم
چپ نشسته خطبه را گوش کنند خواه بشنوند
یا نشنوند و دران وقت هیچ نماز نخواند .
(۱۷) نماز عید
س ـ نماز عید چند رکعت است و چه طور


- ٢٥ -

خوانده میشود ؟
ج - مسلمانان دو عید دارند یکی عید رمضان
که آنرا عید فطر می گویند و بعداز ماه رمضان
بروز اول ماه شوال میباشد .
دوم عید قربان که آنرا عیداضحی می گویند.
و بروز دهم ماه ذی الحجه می‌باشد درهر کدام
ازین دو عید دو رکعت نماز بجماعت واجیست
و به اینطریق خوانده میشود که در رکعت اول
دست بسته ثنا بخوانند بعد از ثنا امام سه تکبیر
به آواز بلند و مقتدیان آهسته گفته همه شان
دستها را تا گوشها رسانیده در میان تکبیرات
دستهای خود را آویزان داشته بسته نکنند
مگر در اخیر تکبیر سوم دستها را بسته امام
به آواز بلند فاتحه وسوره خوانده برکوع بروند.


- ٢٦ -

و يك ركعت را تمام كنند و در ركعت دوم
اول قرائت خوانده پيش از ركوع سه تكبير
مثل سه تكبير ركعت اول گفته بعد از آن براى
ركوع تكبير گفته بركوع بروند ونماز را تمام
كنند بعد از تمام شدن نماز امام ايستاده شده
خطبه بخواند ومقتديان كوش كند وبه ديگر چيز
مشغول نشوند .
س - در روزهاى عيد غيراز نماز خواندن عيد
ديگر چه لازم است ؟
ج - در روز هر دوعيد غسل كردن . مسواك
زدن ، رخت پاك نو يا شسته پوشيدن وخوشبوئى
زدن سنت است ودر عيد فطر يعنى عيد رمضان
بعد از نماز صبح پيش از رفتن به عيد كاه قدرى
شيرينى خوردن سنت است بعد از آن صدقه فطر


- ۲۷ -

ادا کردن واجب است و وقت رفتن به عید گاه
در راه آهسته تکبیر گفتن هم سنت است و
در عید اضحی یعنی عید قربان بعد از نماز صبح
تا خواندن نماز عید روزه گرفتن مستحب است
و تکبیر که در میان راه عید گاه گفته میشود
به آواز بلند گفته شود ، و در این عید صدقه
فطر نیست بلکه دولتمندان باید بعد از نماز عید
يك گوسفند یا گاو یا شتر قربانی کرده سهم
رسد آنرا خیرات کنند . و نیز واجبست که
از نماز صبح روز نهم ماه ذی الحجه که روز دهم آن
روز عید قربان است تا نماز دیگر روز سیزدهم
آن ماه بعد از هر نماز فرض که بجماعت خوانده شود
متصل آن امام و مقتدیان به آواز بلند !
تکبیر بگویند واین تکبیرات را تکبیرات ایام


- ۲۸ -
تشریق می گویند .
(۱۸) نماز تراویح
س - نماز تراویح چیست ؟
ج - درماه رمضان بعد از نماز فرض و سنت
خفتن بیست رکعت نماز خواندن دو رکعتی
سنت است و بعداز چهار رکعت استراحت نمودن
هم سنت است و بوقت استراحت نمودن تسبیحات
تراویح خوانده شود و آن اینست سبحان الملك
القدوس سبحان ذی الملك و الملكوت
سبحان ذى العزة والعظمة والهيبة و القدرة
والكبرياء والجبروت سبحان الملك المعبود
سبحان الملك المقصود سبحان الملك الموجود
سبحان الملك الحى الذى لا ينام ولا يموت
سبوح قدوس ربنا ورب الملئكة و الروح
و در تراویح همه ماه رمضان يك ختم كلام الله
شریف که امام بجای سوره بخواند هم سنت است


- ۲۹ -

و چون ختم کلام الله شریف نباشد سوره‌های دیگر
در تراویح خوانده شود لاکن سورتی که قدر ده
آیت باشد و خاص در ماه رمضان بعد از تراویح
نماز وتر بجماعت خواندن صحیح است.
س ـ نمازترا ویح تنها خواندن درست
است یا نه؟
ج ـ درست است.
(۱۹) اذان
س اذان وطریق اذانرا بیان کنید؟
ج ـ در پنج وقت نماز که بجماعت خوانده
شود اذان گفته شود اذان گوینده را
مؤذن می‌گویند ـ مؤذن می‌باید بوقت
اذان دريك جای بلندو بروی قبله ایستاده شده
انگشتهای شهادت را در سوراخهای گوش خود


- ٣٠ -
گذاشته به آواز بلند بگوید الله اكبر الله اكبر
الله اكبر الله اكبر اشهد ان لا اله الا الله اشهد
ان لا اله الا الله اشهد ان محمداً رسول الله
اشهد ان محمداً رسول الله بعد از ان روی
خود را بطرف راست کرده بگوید حی علی
الصلوة حى على الصلوة باز روی خود را
بطرف چپ کر ده بگوید حی علی الفلاح
حى على الفلاح باز روی خود را بطرف قبله
کرده بگوید الله اكبر الله اكبر لا اله الا الله
و در اذان صبح بعد از حی علی الفلاح
دو دفعه الصلوة خير من النوم بگوید .
س – وقتی که مؤذن اذان میگوید شنونده ها
چه بگویند ؟
ج – چون اذان گفته می شود میباید
شنونده همه کار خود را گذاشته و سکوت نموده


- ٣١ -

به اذان متوجه شود و هر لفظرا که مؤذن
میگوید اوهم بگوید مگر آهسته و چون مؤذن
حی علی الصلوة بگوید شنو نده در جوابی
لاحول ولاقوة الا بالله بگوید ـ وچون مؤذن
حی علی الفلاح بگوید شنو نده در جوابی
ماشاء الله كان وما لم يشاء لم يكن
وچون مؤذن در نماز صبح الصلوة خير
من النوم بگوید شنونده در جواب آن صدقت
و بررت بگوید
(٢٠) دعای اذان
چون مؤذن از اذان فارغ شود میباید که همه
شنوندگان این دعارا بخواننداللهم رب هذه الدعوة
التامة والصلوة القائمة اعط سيدنا محمداً
الوسيلة والفضيلة والدرجة الرفيعة وابعثه
مقاماً محمودا الذی

بعضی میگوید که اللهم اجعلنا مفلحین بگوید


- ۳۲ -
وعدته وارزقنا شفاعته يوم القيمة انك لا
تخلف الميعاد ط
بعد از آن در مسجد رفته نماز بجماعت
خوانده شود وزنان درخانه نماز بگذارند و در
مسجد حاضر نشوند .
س - اقامت چكونه است ؟
ج - اقامت چنین است که چون برای شروع
نماز برخیزند اقامت كويند بي گذاشتن انگشتان
در سوراخهای كوش خود روبروی قبله ایستاده
شده الفاظ اذان را بزودی و آواز میانه بكويد
مگر بعد از حی على الفلاح دو دفعه قد قامت
الصلوة نیز بكويد - اقامت برای هر نماز
فرض كفته میشود .
س - آيت الكرسی کدام است ؟
ج - آيت الكرسی این است


- ۳۳ -
الله لا اله الا هو الحی القیوم لا تأخذه
سنة ولا نوم له ما فی السموات و ما فی
الارض من ذا الذی یشفع عنده الا باذنه
یعلم مابین ایدیهم وما خلفهم ولا یحیطون
بشیئی من علمه الا بما شاء وسع کرسیه
السموات والارض ولا یؤده حفظهما وهو
العلی العظیم .
س دعائی که بعد از نماز خوانده میشود بیان
کنید ؟
ج - ربنا تقبل منا انک انت السمیع العلیم .
ربنا آتنا فی الدنیا حسنة و فی الاخره
حسنة و قنا عذاب النار .
ربنا افرغ علینا صبراً و ثبت اقدامنا
وانصرنا علی القوم الکفرین .
ربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا وهب
لنا من لدنک رحمة انک انت الوهاب .
اللهم انا نسئلک الهدی والتقی والعفاف


- ۳۴ -
والغنى اللهم اغفر لنا وارحمنا و اهدنا
وارزقنا و عافنا
س - تکبیری که در روزهای عید گفته میشود
کدام است؟
ج - تكبير اينست الله اكبر الله اكبر
لا اله الا الله والله اكبر الله اكبر ولله الحمد
( ۲۲ )
از سوره فیل گرفته سوره های ما بعد تا
آخر بر شاگردان حفظ شود .
تمام شد


- ٣٥ -
جناب قاضی القضاة صاحب دام افضالكم !
کتاب دوم دینیات که در نظارت ترتیب شده
بخدمت تان فرستادم که ملاحظه نموده بعد امضای تان
اليوم بزودی بفرستید اگر چه مسائل فقهیه
آنرا سابق جناب قاضی القضاة صاحب مرحوم و
علمای میزان تصویب و امضا نموده بودند و موجوده
را هم بعضی از علمای میزان و غیره دیده اند
مگر باز هم برای تان فرستاده شد غرض ملاحظه
اصل مسائل است که غلط نباشد این را هم ملحوظ
باید داشت که بعضی جاها اجمالیت محض برای
این است که این کتاب را پسران هشت ساله
میخوانند بقدر فهم آنها آنچه میتوانند نوشته شده
تحرير ٦ حمل سنة ١٣٠٠ محمد سلیمان ناظر معارف
جناب محترما ! کتاب مذکور را ملاحظه


- ٣٦ -

نمودم شرعاً صحیح و برای پسران خورد بسیار
مفید و خوب است بعضی جایها که از قلم کاتب
سهو و کوتاه قلمی شده بود اصلاح واپس ارسال شد.
تحریر ١٦ رجب سنه ١٣٣٩ مطابق ٦ حمل سنه ١٣٠٠
محل مهر قاضی القضاة افغانستان - حاجی عزیز احمد
ملا قدرت الله - قاضی عبدالحق