[BLANK PAGE]


نظامنامه
اجراأت تصفیه محاسبه ماضیه
در مطبع دائره تحریرات مجلس عالی وزراء طبع شد)
۵ جدی - سنه ۱۳۰۲
تعداد طبع ثانی .............. (۱۰۰۰) جلد


[ILL]

[ILL]

[ILL]

[ILL]


نظامنامه
اجراآت تصفیه محاسبۀ ماضیه
اصول کلیه
قاعده
۱ : در افغانستان تصفیۀ محاسبۀ ماضیۀ ذمگی مأمورین
دولت و عهده داران و دیگر اشخاصی که بالذات
بدولت مسئول شناخته میشوند مطابق اجراآت
ذیل تعمیل میشود .
۲ : حساب ذمت رعایا مطابق نظامات و اعلانات
موضوعه که داخل معافی آمده است درین نظامنامه


۲
تطبیق و مراعت و صرف نظر کرده میشود.
۳ : - این نظامنامۀ تصفیۀ محاسبه ماضیه درباره حساب
مامورین و عهده داران و اشخاصیکه بالذات
بدولت مسئول اند و از ابتداء سنه قمری ہجری
مطابق سنه (۱۲۸۳) شمسی الی آخر سنه ۱۲۹۷
آخر سلطنت اعلیحضرت شهید شا ۲ ماموریت دولت
بودند تطبیق داده میشود برای حسابات و باقیات
ما قبل از سنه (۱۲۸۳) اتیاً نظامنامۀ جداگانه
تنظیم خواهد یافت .
٤ : - جميع خرچ ہا و ادارجه ائیکه تا حال قطع نشده و باقی آن
معین نشده بقرار فقرات ذیل اجرا شود .
الف : - حساباتیکه تعلق بکدام داران و خزانه داران
و تحویلداران دولت باشد اسم و ولد و مسکن
و ماموریت شان برای نائب الحکومه ها و
حکومتیهای اعلی خبر داده شود که خود نفری را
خواسته در مال و ملک و جایداد شان
بواسطۀ علاقه داریه دار و وکلاسے


۳
نتیجه مطالباته در نظم آوری شود بدون از علم آوری
بها و ادومال املاک و دیگر هیچ تکلیف بالای او
و تعلقات او نشود پس از علم آوری صوت
تحقیقات خود را بمدیریت تصفیه محاسبه
روانه کنند.
ب: مأمورین محاسبه بعلم در حساب مذکور
بیاورند که بعد از معزولی او مالهای ذمه گی او
موجودی شده و یا موجودی نشده اگر
موجودی شده باشد اتمام کار مذکور چند ساله
و چه مصارف میشود جاداد شخص حسابده چیست اگر جاداد
شخص حسابده اضافه و مصرف ساختن حساب
او کمتر شود حساب او تمام و باقی او معین
شود و آلا که شخص حساب ده جاداد نداشته
باشد و یا جا داد آن از مصرف ساختن
حساب شان کمتر باشد و ساختن حساب
آن حاصل دولت نداشته باشد دران
قسم حساب صرف نظر کرده شود.


٤
ج :- محاسباتیکه قطع نشده باشد و تحویلداران
وکارداران فوت و فرار ولاجا داد باشد
مأمورین محاسبه علم خود را بیاورند که اسباب
تحویلی او بکجاست چیزی موجود است و یا موجود نیسا
اگر موجود باشد آدم مقرر کرده موجودی
وتحویل تحویلد ار نماید والا که موجود نباشد
ساختن حساب تکلیف زیاد ولا حاصل باشد
صرف نظر کرده شود .
د :- چون مدعا از حساب علم آوری دخل وخرج ست
اگر جمع وخرج ساخته و باقی بر آمده باشد
باقی از قرار جمع و خرج واگر جمع وخرج ساخته نشد با
اوارجه قطع و تمام باشد از قرار باقی اوارجه
و اگر اوارجه نباشد روزنامچه و رپوٹ
که فاضل و باقی نوشته داشته باشد
ویا اوارجه رقم بر قم آن باقی برآمده
باشد باقی حساب معلوم میشود بهر قسم
حساب که باقی حال معلوم شود همان قسم


حساب دست است حاجت بساختن جمع
و خرج و خلاصه علحده ندارد و الا که اوارجه
و روزنامچه و جمع و خرج اسباب حساب
موجود نشود و خود عامل و ضابط و کار وار فوت
و فرار و لاجا داد باشد صرف نظر کرده شود.
۵ :— در باب حساباتیکه نا تمام باشد و قطع فیصله آن
ضرور ملاحظه شود بقرار فقرات ذیل اجرا شود :—
الف :— محاسباتیکه عامل و ضابط مقرری داشت
و عامل و ضابط آن حیات باشد حسابات
مذکور را قطع و تمام نمایند .
ب :— محاسباتیکه عامل و ضابط داشته باشد
و فوت و فرار باشد و ورثه آن صاحب جایداد
باشد باید خود ورثه و یا وکیل او که موجود باشد
حساب را قطع کند و یا وکیل جدید بگیرد
و اگر ورثه ذکور نداشته باشد و یا ورثه
او صغیر باشد از طرف دولت نویسنده
موقتی گرفته حساب مذکور تمام شود و تنخواه


۶
نویسنده از ورثه او گرفته شود
ج :- محاسباتیکه تحویلدار و ضابط داشته
نویسنده علیحده مقرری نداشته باشد و
یا نویسنده آن فوت و فرار و لاوارث
و لاجاداد بوده باشد نویسنده موقتی گرفته
حساب مذکور قطع شود تنخواه بقرار امضا
مأمورین تصفیه محاسبه از دولت داده
شود .
۶ :- در باب تصفیه باقی باقیداران که بعد از مجرای
در کاتیکه در معطلی و تحقیق طلب مانده بود و بقرار
قواعد شعبه اول در تحت مجرائی و معافی آمده باقی
بذمه مأمورین دولت و یا عهده دارها بماند مأمورین
تصفیه محاسبه ماضیه صورت باقی ذمه گی او را
تفصیل وار بنویسند اگر از ایالت کابل باشد
برای والی کابل روانه بدارند و اگر از ولایات
و حکومتهای اعلی باشد برای نایب الحکومه ها و حکام
اعلی بنویسند که (فلان شخص) ابن (فلان شخص)


۷
مامور فلان مأموریت اینقدر وجه از فلان سال
دارائی وارد و خود او را خواسته مدلل میکنند که اگر
بذمه خود باقی مذکور را حق بداند خط قبولی با شرائط
رسانیدن آن بمهر محکمه شرعیه گرفته روانه کند
و الا که وجه مذکور را بذمه خود حق نداند و رسید و سند
حسابی داشته باشد که در مجرائی محاسبه او ملاحظه
نشده باشد نقل سندات او را بتاریخ و سال
و اسم تحویلدار و ثبت صفحه کتاب که بآن ثبوت است
ورق ساخته بحضور حکومتی حاضر دارد که علم در
سندات او بیاورند و بعد از علم آوری ورق
مذکور او را بدائره تصفیه محاسبه ماضیه روانه کند
که در حسابات او تطبیق بدهند و الا که سنده بدست
آویز نداشته باشد خط شرعی گرفته شود که الی
(۳) ماه بکابل حاضر شود و در فیصله حساب
خود علم بیاورد اگر از دو ماه الی (۶) ماه حاضر
نشد وجه باقی قطعاً بالا ی او حواله شود
۷ : - جمع و خرج ہائیکه قطع شده و یا اوارجه ہائیکه


۸
تمام شده و باقی آن معین شده علاوه
سنجش و ملاحظه سندات ضرورت ندارد
بهمان صورت که فیصله شده درست است
باقی آن بقرار قواعد مقرره که ایضاح
یافته فیصله شود
نظام اجراآت
۸ :- اشخاصیکه در یک مأموریت دولت مستخدم بوده
و خدمت کرده اند در زمان خدمت تنخواه برای
او داده نشده و حالا در محاسبه خود با قیدار
است بقرار ذیل اجرا و تطبیق شود .
الف :- اگر تنخواه شخصی و یا وظیفه و یا مستمری
از طرف دولت برای او مقرر بوده و تنخواه
زمان مأموریت او تاحال داده نشده باشد
تنخواه شخصی یا وظیفه و یا مستمری زمان مأموریت او
بعوض باقی او بعد تحقیق که از دیگر دفتر نبرد


۹

باشد مجری داده شود .
ب :ـ اگر تنخواه شخصی و یا وظیفه و یا مستمری مقررے
نداشت سه سال قبل از ملازمت و مأموریت
او تدقیق شود هر قدر تنخواه که برای کار مذکور
داده شده باشد سه یکه سه ساله مذکور
تنخواه یکساله او شمرده شود. و اگر نسبت
تنخواه سه ساله معین نشود از روی نسبت
تنخواه یکساله گذشته هر قدر که ملازمت
کرده باشد برای او مجری داده شود .
ج :ـ اگر در گذشته مأمورین اسبق تنخواه نبرده
باشند درینصورت بدیگر مأموریت که
کار آن مطابق خدمت او بوده باشد
تطبیق داده تنخواه برای او مجری داده
شود .
۹ :ـ تنخواه عمال و ضابط و تحویلدار و پیاده و ترازودار
و وظایف و مستمری خواران و ملکانہ ملکان
از قرار مقرری همه ساله و منظوری گذشته


۱۰
در جمع و خرجها مجری شده و خرج دسترخوان حکام مقید بها
و مخارج جشن ها و عیدین که بقرار حکمنامه حکام ماضیه
در جمع و خرجها مجری شده و باز بصیغه سقط
بازگشت شده و در باقی افتاده مطابق مقرری
و منظوری گذشته و مطابق حکمنامه های
حکام که در خصوص خرج دسترخوان و مخارج
جشنها و عیدین احکام نموده اند مجری شود
واگر در جمع و خرجها مجری نشده باشد هم بقرار
مقرری مجری داده شود.
۱۰ :- در باب معطلی ژاله زده گی و ملخ خورده گی و آب برده گی
املاک و خشک و خراب و قنات و کاریز مخروبه و
زمین هائیکه داخل سرک رفته باشد و یا داخل
رباط شده باشد و فوتی و فراری اصنافیکه در
جمع مامور یا عهده برار آمده باشد و یا تلف
زده گی و یا سوخته گی غله که در جمع و خرجها بصیغه سند
طلب معطل مانده باشد اگر در همان زمان مجلسی
شرعی و ماعرفی و یا تصدیق حاکم و دفتر می شده باشد


بقرار محلا و تصدیق مذکور مجری داده شود، در باب
املاک آب برده و خشک و خراب علی التفصیل برای
مستوفیان حالیه اطلاع داده شود که اگر اراضی مذکور
واپس آباد شده باشند و در جمع دفتر جدید و
یا غیره نیامده باشد افزود کرده شود و اشخاصیکه
اصنافی شان بدفتر داخل بوده از پیشه خود دست بردا
شده باشند بقرار محلا و تصدیق حکام نیز برای
شان مجری داده شود .
۱۱ :-- در باب درکات لاقبولی رعایا که بقرار ادعای
ادعا طلب یا راپورت مخبر و یا قلمدا و ملک در جمع
قریه جات بسته شده و رعایا قبولدار نشده
در گذشته و آینده گرفته نشده وجه مذکور را
نرسانیده اند و در حسابات درباقی بصیغه
لا قبولی افتاده درکات مذکور بخرج حسابات
مذکور مجری شود .
۱۲ :-- در خصوص بذر املاک سرکاری و تنخواه مزد کار
و باغبان و خوراکه مرکب و مصارف و مصالح


۱۲
الاملاک که مطابق سررشته دفتر مجلای ششه عمی یا
رسید عرفی درجمع وخرج ها مجری شده بود در حین
سنجش حساب بعینه سند طلب بازگشت شده
و تا حال سند سر کاری گرفته نشده و در باقی افتاد
مطابق سررشته دفتر که حاصل از بذر کم نباشد
و یا بنا بر آفات کسر کرده باشد بقرار قبض شرعی
یا عرفی و ماقین جیره خوراکه مال و تنخواه مرکر کار
و باغبان در جمع و خرج ها مطابق بست سابقه
مجری داده شود .
١٣ :— باقی جنس غله باب که در باقی جمع و خرج ها افتاده
و قیمت آن از قرار تسعیر مند وی ولایت شده
چون هر محال بخود تسعیر و قیمت علحده دارد قیمت
هر کدام موافق قیمت خود همان محال گرفته شود
اگر قیمت محال معین نشو د کرا یه آن از روی
بعد مسافت مندوی مطابق رواج رعیتی و
محصول آن فیصد پنجرو پیه مجری کرده شود .
١٤ :— در باب کرایۀ کدام که غله و اجناس سر کاریرا


۱۳
رسانده و رسید کدام راگرفته معطل رسید شرعی
و یا برات سر کاری دفتر بوده در جمع و خرج ها مجری
شده و در ثانی بدیوان سنجش باز گشت شده
و در باقی بصیغه سند طلب افتاده کرایه مذکور
مطابق سند یا جمع کدام دار و اندازه استیجاً
موضع و قاعده گذشته مجری داده شود .
۱۵ : - رسیدات کدا مداران که اسامی رعایا بدست
دارند و رسیدات مذکور را کدا مداران و یا
تحویلداران در جمع خود بسته نکرده بدیوان سنجش
رسید مذکور را داخل اضافه بر باقی عامل نموده
در تحقیق طلب مانده است و تا حال بخرج مجری نشده
رسیدات مذکور بعد از تحقیق مهرگدا مدار و تحویلدا
بخرج عاملان مجری داده شود .
الف :- گدا مداران و تحویلداران که حیات باشند
و یا جایداد داشته باشند بالای خودشان
حواله شود .
ب :- اشخاصی که فوت و فرار ولا جایداد باشند


١٤

از دولت مجری داده شود.
١٦:- مامورینیکه بعد از قطع محاسبه در حسابات خود
فاضل و باقی دارند بقرار ذیل اجرا شود.
الف:- گدامداران و تحویلدار انیکه خرید
وفروش دارند از یک رقم جنس فاضل
و از دیگر رقم جنس باقی باشند فاضلهٔ انها
بتسعیرهمان سال باقی شان بقیمت همان
سال معین شود فاضله از باقی مجری داده
شود و اگر خرید و فروش نداشته باشند
فاضله جو عوض باقی جواری و یا فاضله جوار
عوض باقی جو از قرار قیمت فوق مجری
شود.
ب:- تحویلدارانیکه جنس تحویلشان شده وهمچنین
بجنس بمصرف رسانیده و در حساب خود
فاضل و باقی گردیده‌اند فاضله‌های سالهای
ما قبل و ما بعدشان که برقم باقی بقیمت برابر
باشد مجری داده شود.


۱۵
ج :- اجناسیکه در حین مصارف تغییر رقم واقع
شده باشد اگر تغییر رقم برنک باشد
یک رنگ بدیگر رنگ مجری شود، اگر بعرض
وطول باشد از اجناس قیمت بها که در عرض از
یک گره الی سه گره و در طول از یک گره الی
چهار گره که تفاوت داشته باشد مجری
داده شود، از اجناس کم بها مثل گلیم و
شطرنجی و قالین در عرض از چهار گره الی
شش گره و در طول از شش الی هشت
گره و در طول از شش الی هشت گره که باشد
مجری داده شود .
د :- اگر تفاوت رقم از تغییر رقم باشد مثلاً
کشمیره نخی و پشمی مخلوط و یا سندی شال
دابره و لنگی زری و ساده که بقیمت
تفاوت دارند و سگلر طوس و سیسمتی
و برنج و آهن و فولاد و تفنک انکریزی
و کابلی و پناه پر و دهن پر و غیره و غیره


١٦
چند نفر از مأمورین تصفیه محاسبه باتفاق
علم آورده هر قدر تغییرات مذکور نز و یک
همدیگر از یک رقم باشد با تفاق دستخط نموده
از جنس هر رقم برقم آن مجری شود .
١٧ :- - اجناسیکه در باقی تحویلداران باشد و اجناس
مذکور موجود نباشد بقرار قیمت همان ساله مال
تحویل داده شده قیمت آن گرفته شود .
١٨ :- کسانیکه فوت یا مطلق نا معلوم باشند مال
تحویلی او شان موجودی نشده باشد و تحویل
دیگر تحویلدار نگردہ باشد مأمورین تصفیه
محاسبه ماضیه باجازت آمر مافوق خودشان
اشخاص معتمد مقرر داشته مال موجودۀ او
بتحویل تحویلدار انیکه لازم باشد تحویل بدهند
و رسید تحویلدار را بخرج حساب مذکور مجری
بدارند .
١٩ :- خوراکه مال مواشی که از ملک و گدامدارهای
سرکاری ملازمین کنند بقرار رسیدهای


۱۷
یکه مهر خود را گرفته و در خرج حسابات مجری شده و در شانه
سنجشیها باز گشت کرده و در باقی بصیغه سند
طلب آورده اند بقرار ذیل اجرا کرده شود :-
الف :- بدفتر کند علم آورده شود اگر جیره مقرر
همان سال مواشی بدفتر مانده باشد مجری
داده شود .
ب :- اگر بدفتر سرکاری جیره مقرری سال مواشی
طلب نمانده باشد قبضهای مذکور را بخرج
عاملان مجری بدهند .
ج :- نائبانیکه حیات باشند و جایداد داشته
باشند رسید هامی یکه مهرشان که جیره سال
خود را برده باشند باسعی خودشان حواله
شود نائبانیکه فوت و فرار باشند و یا جایداد
نداشته باشند بعد از استحصال اسناد
قوی که دال بفوت بودن ولا وارث و بیجا داد
بودن همان نائب سند شمرده شود همچنین
باقیات صرف نظر کرده شود اسناد قوی


۱۸
مراد از مجلامی شرعی که در ان تصدیق کلانتر
گذر و یا تصدیق علاقه دار و قریه دار و از
حاکم باشد سند گفته میشود.
۲۰:- در باب خوراکه نظامی که از کدامجای سر کاری
و از نزد دفتریان ملک بقرار رقعه و رسید خود ها
گرفته باشند بتفصیل ذیل اجرا گردد :
الف :- بدفتر نظام جمع آوری شود اگر بقرار قلمداً
دفتریان به تنخواه اوشان مجری شده باشد
برای عاملان و کدامداران مجری داده شود.
ب :- اگر تنخواه نظامی بهمین عرض بدفتر نظام
معطل کرده شده باشد حالا بموجب اسناد
شان بداخل تشخیص تنخواه شان مجری نموده برای
عمال و کدامداران مجری داده شود .
ج :- اگر نظامی تنخواه خود را کاملاً برده باشند
بالای همان نظامی حواله کرده شود و برای
عمال و کدامداران مجری داده شود .
د :- اگر نظامی فوت و لاوارث و بیجا داد


١٩

شناخته شود مطابق قاعده فوق الذکر که
درباره نائبان کند تحریر یافته بعمل آورده از
طرف دولت معاف گفته میشود .
٢١ : سدورکائیکه درجمع عهده دار ویا امانی کاربسته
شده باشد و بدیگر موضع تکرار داخل قلمهادانده
باشد و یا در جمع عهده دارعلیحده بسته شده باشد
تکراری آن از قسـم درمجلای شرعی و عـرفی
که بتصدیق حکام و دفتر باین بـان زمان رسیده
باشد و یا حالا بـقـرار قاعده دفتر تکراری آن
ثابت شود در حساب مجری داده شود .
٢٢ : - در خصوص املاک سهـکامی و بندرات وگمرکات
و عمل للمی و خبـرین و غیره که مامورین دولت مقرر
بودند و در عمل ماموریت شان نسبت بعمل سال گذشته
کسر واقع شده و دفتر باین کسر عمل نگفته در حسابات
شان افزود و تحصیلدار داده اند در کات کسر
عمل در حساب مجری شود .
٢٣ : - عهده دارانیکه املاک سه کاری دیاد جوات ۱


۲۰
متعهد شده اند و یا بطور تقاوی برای خریداری
اشیا بشرائط معینه قرار داد نموده اند واز طرف
دولت بشرائط قرار دادشان رفتار نشده و تاحال
حساب شان قطع نگردیده باشد قرار ذیل اجرا شود
واگر سابق حساب شان قطع شده باشد و بهمان
صورتیکه قطع شده درست است :
الف : بعضی معاملات را مثلاً پنجساله قرار داد
نموده اند و در بین یکسال یا دو سال از طرف
دولت بدون قصور اجاره دار حکماً فسخ
عهده شان شده باشد سالهائی را
که کاملاً عمل کرده باشند بقرار عهده بزاری
شان حساب و گرفته شود همان سال
ناقص که اجاره شان از طرف دولت فسخ
شده است اضافه عهده برار معاف
واصل آنرا بدون اضافه جمع گرفته تاریخ
عمل کردی شان سنجیده و گرفته شود
و اگر خود عهده برار مستعفی شده باشد


۲۱

و یا از طرف دولت بسبب بد معامله گی شان
فسخ تعهده آنها گردیده باشد تاریخ عمل
گردی آنها از قرار اصل اضافه گرفته
شود.
ب:- بعضی معاملات را بشرط تقاوی و یا
آبادی کاریز و جوی وغیره بعهده قبولدار
شده اند و از طرف دولت شرائط مذکور
اجرا نشد حساب اینطور کسان از قرار
اصل جمع بدون اضافه قطع شود و اگر
اینچنین املاک لا مزروع بوده هیچ عمل نگرد
باشد قطعاً معاف شود.
ج :- بعضی اجناس که به نرخ معین قرار داد
شده بشرط تقاوی هر قدر وجه آنرا
برده باشند از قرار نرخ قرار داد مجری
شود و هر قدر وجه آن داده نشده باشد
تفاوت نرخ آن گرفته نشود.
١٤:- اسباب خورد و ریزه که قیمت آن هر کدام


۲۲
یکشاهی دستار مالی یکروپیه شود مثل قطعه بازی
و شطرنج و گوت تخته نرد و صابون و نسلم و پاکت و غیره
که نگهداشت آن تکلیف بوده در باقی تحویلدار آمده
باشد مجری داده شود .
۲۵:- بعضی اجناس که بخرج میرسد مثلاً در خانه سامانها
پاکت و کاغذ پین ، کاغذ گیر ، کتابچه سر میزی ، شمع
ل ، که برای مصارف و بقدر ضرورت داده
شده و تصدیق مصرف را حاصل نکرده و در با
افتاده این قسم اشیا مجری شود .
۲۶ :- بعضی اجناس که در جمع و خرج های تحویلدار
از روی گذشته باسم داغمه تحویل شده
و یا اسبابیکه از تحویلی خود تحویلدار باستعمال
داغمه میشود و داغمه آن قیمت ندارد و نگهداشت
آن برای تحویلدار آن تکلیف است اینهمه اسباب
در حسابات ماضیه مجری داده شود .
۲۷ :- اشخاصیکه از دفتر پادشاهی تقاوی گرفته بودند
که اینقدر اشیا میرسانم و اگر به این موعد


۲۳

نرسانیدم اینقدر جریمه میدهم و دفتر باین جریمه
مذکور را در باقی او افزو د نموده اند جریمه آن معا
کرده شد گرفته نمیشود .
۲۸:— اشخاصیکه وجه تقاوی برای خرید اشیا گرفته
بودند که باینقدر نرخ بالمقطع اینقدر اشیا
میرسانم و بدفاتر پادشاهی جنس مذکور بقرار
قبولی شان مجمع شان بسته شده چون جنس را
نرسانیده اند از قرار قیمت ماه گران بالا
شان قیمت شده دولت تفاوت تسعیر ماه
گران را معاف فرموده باقی نرسیده گی شانرا
از قرار وجه برده گی و قرار داد شان حساب کرده شود
۲۹:— باقیاتہائیکه از سالهای گذشته الی اخیر سنه ۱۲۸
شمسی در حسابات تحصیلداران باقی مانده است
و سال بسال ز حساب یک تحصیلدار بحساب دیگر تحصیلدا
داده شده همۀ اینقسم باقیات که الی پانزده سال
قبل ازین باشد کم شود و موافق نظامنامه که در بارۀ
باقیات قبل از پانزده ساله وضع میشود در آنها


٢٤
معموله ارند .
٣٠ :- جریمه جائیکه از باعث غفلت خدمت و یا بشبهۀ دزدی و غیره جریمه شده باشد و خود مجرم فوت باشد جریمه از ورثه گرفته نمیشود جریمه مذکور مجری داده شود .
٣١ :- کسر خشکی چوب سوخت و صابون و رنگ و ریشه و انار پوست بقرار امتحانیکه در سابق امتحان شده مجری داده میشود .
٣٢ :- اشیائیکه بذمۀ تحویلداران از سالهای ماضیه باقیمانده و سال بسال در جمع و خرج نامه شان باقی افتاده آنچنان اشیائیکه کهنه و خراب و فرسوده میشود و یا شکست و ریخت پیدا میکند امثال بوریا و ترنگن و تنگ و توبره و جوالی و بوری و ریسمان تخمی و سوتی و چاقی و کوزه و افتابه گلی و جاروب و پکه و فلیتۀ تیل سوز و شیشۀ لعلتین و آئینه قطعی و غیره چیزهائیکه جنس مانع و هوا میشه مثل پترول و تیل خاک و شربتیات و غیره و شال و


۲۵

مجری داده شود .
۳۳ :- خانه هائیکه برای کدام سر کاری و یا برای نشیمن مامورین
دولت بکرایه گرفته شده باشد و یا دکانهای
رعیتی که برای پہره های کوتوالی بکرایه گرفته شده
اینطور کرایه بموجب تصدیق مأمورین همان زمان
که موجود باشد و یا در حساب نشان داده شده باشد
مجری داده شود ..
٣٤ :- دکانهای سرکاری و حمام و سرائیها که خراب
شده و یا کرایه نشین پیدا نشده عاملان سرکار
مجلاسی خرابی و لا عمل بودن آنرا بدست دارند و
دفتریان قرار سالهای گذشته در جمع
عاملان بسته اند از قرار تصدیق هائیکه بدفترها
داخل است یا موجود باشد مجری کرده شود .
٣٥ :- تغییر رقم کاغذات صکوکات ذمه مأمورین که
یکرقم باقی قیمت گذاشته شده و وجه نقد
باقی افتاده و از دیگر رقم فاضل میباشد مأمورین
اظهار دارند که بسبب اجرای کار از یکرقم


٢٦
بعوض دیگر رقم بمصرف رسیده درینصورت
فاضل و باقی آن از قرار قیمت معینه تسعیر گردیده
مجری کرده شود و اگر قیمت فاضله اضافه شود
استحقاق مجرائی را ندارد .
٣٦ : اسپ های قطعی و مرکب و شتر کند که پوست و
داغ و دم آنرا تحویل نموده اند و بسبب تغییر نشان
و رنگ مجری داده نشده است و بر ذمه نائبان
همچنان باقی گذاشته و یا قیمت آن معین گردید
و نه گی نائبان گفته میشود درینصورت اسپ
کہر بگیر و سرخنگ بسر خنگ و سمند بسمند مجری
کرده شود نشان چند تا رسفید و یا یک پاسفید
و قشقه بر ناق تحقق نشود .
٣٧ : غله گدامها رو مجرائی آورده و بقرار اجازه مرکز
و یا بقرار صوابدید و حکمنامه های حکام برای
رعایا بصیغه تقاوی داده شده و کداماً
حجت شرعی و یا عرفی بتصدیق حاکم گرفته خود گداماً
فوت شده و یا موقوف گردیده تقاوی مذکور را


۲۷

بدفتر قلمداد داده و از دفتر برای تحصیلدار داده شده
و درینقدر سال تحصیلدار ها غفلت نموده الحال که باقی
رعایا در تحت معافی آمده از قرار سندات رعایا
حکمنا مه ها برای کدامداران مجری داده شود.
۳۸:- تعمیرات سر کاری که برای مستاجر بطور اجاره
قرار داد شده و اخراجات آن بقرار پیمایش اوّل
داده شده چون درینقدر سال پیمایش ثانی
نشده اصل حواله داده گی در باقی کارداران
باقی افتاده اگر اسحال پیمایش ثانی شود چون سالها
گذشته در تعمیر مذکور تغییرات زیاد شده اگر
تصدیق تمامی کار مذکور موجود با شد بقرار پیمایش
اول مجری داده شود.
۳۹:- اشیائیکه در جشن ها و عیدین و غیره شکست و ریخت
پیدا کرده و یا مفقود شده با شد در همان تاریخ
تصدیق کارداران همان زمان را تحویلداران
بدست داشته باشند تصدیق مذکور بخرج
تحویلداران مجری کرده شود.


۲۸
٤٠: ــ در باب مرمتکاری و کاهگل کاری تعمیر رباطها ـ و
چها و بیناهای عسکری و پلها و عمارات شاهی
که بقرار رقعه حکام و منصبداران نظامی شده
و دفتریان مخارج آنرا مجری نداده فرمان پادشاه
را طالب میباشند اگر مصرف مذکور برای
دولت باشد و مکتوب و خط حاکم و منصبدار بهمان
وقت بدفتر سرکاری داخل باشد مجری
داده شود .
٤١: ــ عمال و ضباط و اجاره دارا نیکه بعد از معزولی
بدفتر پادشاهی حاضر شده باشد و باقی
ذمه گی خود را جزو جا داد قبولی داده و از دفتر تحقیق
شده و سند آن ملاحظه شده باشد و بتحصیلدا
داده شده و اختیار حواله و تحصیل ز عمال اجار
دار سلب شده از زمان جا داد داده گی سالها
گذشته و از یک تحصیلدار بدیگر تحصیلدار دست
بدست گشته و تحصیلداران غفلت نموده اند جا دا
مذکور علم آورده شود بهر قدر در جا دا د مذکور قبولی


۲۹

اسامی وسند آن موجود باشد و داخل معافی امالی
نیامده باشد گرفته شود و هر قدر فوت و شنهرار
ولاحصول وسند قبولی آن باشد چون عمال اختیار
تحصیل را نداشته واز خدمت موقوف شده بود
ملزم گفته نمیشوند لا وصولی شان مجری داده شود
٤٢:- عمال و ضباط و عهده دار که وجه دولت بذمه شان
باقی مانده باشد و جاداد خود را بذمه رعایا بدانند
جا داد سالهای سابق را که بدفاتر پادشاهی
بذمه رعایا قلمداد نموده باشد و تحصیلدار در نیقدر
سال در تحصیل آن غفلت نموده باشد یا دفتر بها
تحصیلدار نداده باشند اگر بقرار سند حسابی
جادا دشان صحت باشد چون باقی دمه گی
رعایا تحت معافی می آید مجری داده شود .
٤٣:- اشخاصیکه بقسم مفروری و یا ناقل و مهاجر بامر
دولت از یک ملک بدیگر ملک آورده شده
تقاوی و بذر داده شده و یا مالیه املاک بذمه
شان مانده در ثانی املاک از نزوشان واپس گرفته


۳۰
شده خود شان فوت یا فرار و یا بوطن اصلی
خود مراجعت نموده اند باقی ذمه گی شان در حساب
معاف و مجری داده شود .
٤٤ :— اشخاصیکه از مامورین و اجاره داران باقیده سرکار
باشند و اسم شان بدفتر باشد محل سکونت آن از
از دفاتر پادشاهی معین نشود مامورین محاسبه
تا حد امکان تحقیق نمایند اگر ممکن معلوم کردن
نشود بموجب سند تحقیق باقی مذکور در جمله لاحصولی
آورده شود .
٤٥ :— مامورین و اجاره داران که باقی ده سرکار
باشند خواه نقد خواه جنس سکونت شان از مرکز
ولایت الی شش کروهی باشد الی پنجروپیه، واز
شش کروهی الی پنجاه کروهی تا بیست روپیه باید
در تحت تحصیل و حواله داده نشود در جمع و خرج باینقسم
معافی مجری داده شود .
٤٦ :— مامورین و عهده داران که بسبب باقیات
در محبوسخانه میباشند چون در تصفیه محاسبات


٣١
شان علم آوری نشده عجالتاً فقرات کار نفری
مذکور فیصل شود .
٤٧ :— مأمورین و عهده دارانیکه در حسابات شان باقیدار
بودند و باقی شان قبل از فیصله تحصیلدار داده شده
و اشخاصیکه بدون حساب بطریق ریزش بالا
شان حواله شده باقی مذکور را دستخط قبولی
نکرده اند باقیات مذکور تاحال مانده باقیاتها
مذکور واپس تسلیم مأمورین تصفیه محاسبه ماضیه شود
که بفقره را بقرار قواعد این نظامنامه فیصله
نموده فقره بفقره مذکور که تصفیه و تمام گردید دفتر
باقی آنرا بعد از قبولی بتحصیلدار بدهند .
٤٨ :— مأمورین و اجاره دارانیکه در یک ولایت
مأمور بوده و باقیدار شده و حال خودشان
بدیگر ولایت بوده باشند و از یک ولایت
باقی شان بدیگر ولایت قلمداد شده و در
حساب خود گفتگوے می نمایند بد و تفریق اجرا
شود :—


۳۲
الف :- باقی که بر ذمۀ مامورین و اجاره داران
مانده باشد و باقی مشخص گنسته شود نقل اوارجه
و نقل حساب او از همان ولایت خواسته
شود و روانه دارند منباب طلب رعایا
که از قسم برداشت مامورین باشد
و سندات برداشت شان نزد رعایا
باشد و مامورین درینجا عذر ملاحظۀ سند
خود را بدارند درینصورت یا خود اساً
بولایت منسوبه اش رفته فیصله میدارد
و یا وکیل گرفته روانه میدارد و اگر قبولدار
باشد ادای دین میدارد .
ب :- باقی که از قسم جا داد ملک باشد
اگر جا داد مذکور در ملک باشد واپس
برای نائب الحکومه و مستوفی روانه
شود که علم در جاداد و فقره گفتگوئی آورد
هر قدر که در تحت معافی و ذمه گی رعایا
باشد معاف و باقی آنرا مطابق قواعد


۳۳
تقاضا ئه هٰذا اجرا نمایند .
٤٩ :— در حالتیکه در دفعه مصارفات تشخیص و اخراجات داغمه طلب حواله داده شده و داغمه آن بنتیجهٔ طغیانها تحویل نشده و یا از جیره جیره خور و کسرات سهوی گردانیده نشده و یا بعضی فقرات تصدیق طلب و باقیات طلب کہ برات داده شد و یا جیره و خرچ مفرورین هندی کہ الی تقدیم نمودن حضور از دفتر خرچی داده شده و یا بعضی بروات را بدون پامهری برای اسامی داده اند و امثال این فقرات که ذمه گی رعایا گفته می شود معاف است .
۵٠ :— در باب دیت مقتولین که شرعاً بالای رعایا دیت شده و یا تاوان مال مسروقه که بالای رعایا امر دادن شده و بالای آن جریمه سرکار نیز افزود شده و در جمع و خرچ ما باقی میباشد بقرار فقرات ذیل فیصله شود :—
الف :— جریمه سرکاری هر قدر که حصه باشد بخشوده شد


٣٤

و بخزانه دولت رسیده باشد مجری است و
هر قدر که از رعایا گرفته شده و به سرکار
نرسیده باشد از عمال و ضابط و حکام
گرفته و تحویل خزانه شود که باقی که بر ذمه رعایا
بماند چون ذمه گی رعایا در تحت معافی آمده
مجری داده شود .
ب : - وجه دیت که تعلق ورثه مقتولین صاحب
مال داشته باشد اگر موافق شرعی باشد
و بر ذمه اهالی باقی مانده باشد بقرار امر شرعی شریف
و نظامنامه مخصوص آن تحصیل و برای ورثه
و صاحب مال داده میشود و از کسانیکه
وجه دیت شرعی شان حصول شده و بخزانه
دولت سیبا شد و برای ورثه مقتول
داده نشده باشد بقرار رسید شرعی
برای ورثه مقتول بالای خزانه برات
داده شود . اما فیصله اولیه قاضی
که در باب دیت اجرا شده ملاحظه شود


٣٥

تا حق ورثه حقیقی برای دیگری داده نشود تاوان
مال ودیت تائیکہ بقرار احکام کتابچه حکومتی
شده باشد و بر ذمه اهالی باقی باشد
گرفته نمیشود و معاف است .
۵۱ :-- وجه اعانه طرابلس غرب و عروسی معین السلطنه
صاحب و وجه خیرات و وجه مهرانه که مأمورین
و اهالی قبولدار شده و عصریه و جریمه و غیر حاضری
که بدفاتر سر کاری داخل است و تاحال نرسید
و باقی مانده معاف گفته میشود مجری داده شود .

شرائط اقساط

۵۲ :-- اشخاصیکه باقی شان بقرار قواعد و هدایات
این نظامنامه بصحت برسد مطابق بیانات
ذیل تحصیل کرده میشود :--
الف :-- کسانیکه قبل ازین باقیات خود را قبولدار گردید
دولت ہمراہ اوشان قسط نموده است


٣٦
عیناً همان ذیل حکم منظوری دار را اخلال کرده
میشود .
ب : کسانیکه باقیات شان بموجب اخراجات
این نظامنامه معین میشود و قبولدار میگردند
هرگاه صاحب جاداد باشند در کابل
بذریعه والی و در ولایات بواسطه نایب الحکومه
و حکام اعلی بنظر هستی و جاداد همان باقیه
از یکسال الی پانزده سال قسط مقرر نمود
برای دولت حجت حاصل میدارند .
ج :- اشخاصیکه باقی ده بدولت بوده جادا
نداشته باشند و یا جادادشان
باقی دهی آنها را پوره نکند هرگاه
آدمان تندرست و جوان باشند
بکارهای شاقه دولت اشتغال گردید
از وجه شهریه شان از دو ثلث الی
مناصفه برای نفقه خود آنها داده شود
و از یک ثلث الی مناصفه عوض باقی ذمه


۳۷

شان برای دولت گشتا نده شود واگر
ضعیف وسال خورده باشند هیچ تکلیف
بآنها نکرده واگذاشته شوند .
د : - کسانیکه قبولدار قسط نباشند و جایداداستی
خود را بعوض طلب دولت برا ی دولت
واگذار باشند هستی اینطور اشخاص بموجب
قباله شرعی اخذ کرده میشود وبرا ی
نشیمن اینطور باقیات در ان جای سکونت
مطابق اندازه شرع شریف داده شود و
دربارۀ خود آنهـــا موافق تفصیل ( ج )
بعمل آورده شود .
ھ : - کسانیکه با قیدار بوده فوت شده باشند
هر قدر از جایدا د وهستی آنها برا ی
ورثۀ شان مانده با شد موافق آن
ازورثه آنها گرفته شود هرگا ه جایداد
موروثی انچنین اشخاص باقی دولت را
پوره نکند باقی دولت بقسم معافی مجری شود


۳۸

و اضافه بران بجا داد و ہستی ورثه انها
تعلق ندارد .
و : کسانیکه فوت و نامعلوم باشند و جا داد نداشته
باشند باقیات اینطور اشخاص بموجب
تحقیقات حکام که سند حاصل دارند در تحت
معافی آورده میشود .
ز : کسانیکه بہمراه شان قسط مقرر میشود لی
ادای باقیات جایداد ہستی خود را فروخته
نمیتواند اگر بغرض ادای قسط بفروش
برساند اصل مبلغ فروش عوض باقیا تش
گرفته میشود .
۵۳ : - بدون قواعدات مفصله ہذا اگر بعضی فقرات پیش شو
که در جمله قواعدات این نظامنامه نیامده باشد
نفری مامورین تصفیه محاسبه ماضیه فقرات مذکوره
بطور لایحه مرتب نموده حواله شورای دولت میدانند
البته بعد از تصویب مجلس شورا و منظوری مجلس عالی
وزرا بطور ضمیمه درین نظامنامه ایراد کرده میشود .


۳۹
٥٤ :- کسانیکه از مأمورین خلاف این نظامنامه رفتار
بدارند و یا کسانیکه از حساب دادن سرکشی نمایند
مطابق نظامنامه جزای عمومی در تحت محاکمه گرفته
میشود. در کابل وزارت مالیه و در اطراف
نائب الحکومه ها و حکام اعلی و مستوفیان ولایا
و سر رشته داران اعلی باجرای این نظامنامه
مأمور و مکلف هستند .

مورخه ۲۰ حمل سنه ۱۳۰۲ شمسی


[BLANK PAGE]