اساسی نظامنامه
دولت علیه افغانستان
در مطبع وزارت جلیله حربیه طبع رسید
۱۹ حمل ۱۳۰۲
تعداد طبع (۲۵۰۰) جلد


اساسی نظامنامۀ
د لوړ دولت افغانستان

در مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزرا طبع شد

«۱۹ حمل - ۱۳۰۲»
تعداد طبع .................... (۲۵۰۰) جلد


[BLANK PAGE]


ہو

اساسی نظامنامۀ
دَ لوي دَولَت دَ افغانستان

(در مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزرا)
طبع شد.

«١٩ حمل ١٣٠٢»

تعداد طبع ........... (٢٥٠٠) جلد


(اساسی نظامنامه دلوړ دولت افغانستان)

۱- لوړ دولت دافغانستان په دنننی اودباندنی کارو کښ پوره
استقلال او خپلواکی لری، اوټوله ښهرونه، ملکونه، ټبران
ددی دولت په حکم او فرمان دخپل پادشاه کی یولږزاوی
تغاوته ځان جوړولایسی، اوهیڅ جلاواله په بهانه دلو
د نظامو د دولت وتکرانوته ددی دولت نه ورکوله
کیږی .
۲- دین افغانستان پاك دين اسلام دی، اهل دنورو
دینو چه غیرله اسلامه په افغانستان کی سته، لکه هندوان
او یهودیان که دعامومی ارامی، اولازمی احتراماتو ته د
افغانستان خلل او ویجاړنه نه ورسوی، ټوله په غیږی
د امان، اود ساتنی نیول کیږی .


۳
۳ - د افغانستان د پادشاه پای تخت کابل دی، او
ټولو رعیتو د افغانستان ته سترګه د پادشاهی
په یوه کتنه ګوری، چه دکابل او دنورو ښهرو رعیت و
پادشاه ته هیڅ فرق اوبیلوا له نه لری .
٤ ـ په سبب دلوړوبو خدمتونوچه اعلیحضرت والا پادشاهی
دپورته کولو او لوړولو د ملت د پښتانه ښکاره کړی دی
ملت نجیب د پښتانه ذمه بر داره کیږی ، چه
پادشاهی دافغانستان به و اولاد اوزامنو ته
دده ترقی پسند پادشاه ورسیږی ، چه سم له
قاعدی سره دا ولادوالی به په خوبه اوټاکنه د پادشاه
او د ملّت ـ ذات ملوکانه غوره کیږی ، او ذات د
پادشاه به په اول د کښینستو پر تخت د پادشاهی
په حضور د لویانو او غټانو د دولت او ملت
ذمه بر داره کیږی چه مطابق د شرع شریف او سلم د
نظامنامی اساسی سره به اجرا دحکم کوی - او
استقلال - او خپلواکی د افغانستان به ساتی
او صداقت او رښتنه به د پاره دخپلو


٤

رعیتو او وطن لازمہ بولی.
۵-- لوړ ذات د پادشاہ حلہ ختگا راوساتند وی دیری
دین د اسلام دی، او پر ټولو استیدونکو
د افغانستان پادشاہ او حاکم دی.
٦-- د افغانستان د پادشاهی کارونہ پہ واسطہ د وزیرانو
د دولت چہ پہ قرار د تعیین او خوښولو د اعلیحضرت
دربږی، جاری او پورہ کیږی، هریو لہ وزیرانو
پہ خپلو وظیفو او کارو کی مسئول او جوابدہ دی،
اولہ دی جهتہ ذات د اعلیحضرت مسئول نه گنړی.
۷-- پہ خطبہ کښی د پادشاہ نوم اخستل، سکہ پہ نام د
پادشاہ وهل تعیین او خوښول د درجو او د منصبو
برابر لہ خاصو قاعدو خپلو سرہ ورکول دنښانوا و رقمو
درول د صدر اعظم او دنورو وزیرانو، معزولی
او بدلول د صدر اعظم او دنورو وزیرانو او کاردارانو
تصدیق او امضا کول د عامو نظامنامو او قاعدو اعلان
او حکم کول، دساتنی ددوی، ساتل او جاری کول د
شرعی او اسلامی او پادشاهی انتظامو، قوماندانی


او مشر توب دټولو قوی ، او عسکری قوتو او پلهنود
افغانستان ، اعلان د جنگ او تہرل دصلحو
او د ټولو معاهد و د اجنبی دولتوسره بخښل
یا سپکول ، د قانونی جزا و و عموماً یا خصوصاً داتولد
د لویو حقو او استحقاقو څخه د پادشاهی شمیرل کیږی.

عام حقونه درعیت د افغانستان

۸- هرڅه نفری چه پر ملک کی د افغانستان دی ، په هردین
او مذهب چه وی تابعان او رعیت د افغانستان
بلل کیږی ، تا بعواله او رعیتي دافغانستان دوي ته
سم له خاصو قاعدو سره د رعیتی ورکول کیږی یا ځینی
اخستل کیږی .
۹- توله نفری د افغانستان آزادی او اختیارلری
د خپل وجانولری ، او د نورو خلقو آزادی او خود مختاری
ته ضرر او خلل نرسی رسولای .
۱۰- خپلواکی او آزادی د هر سړی له هره قسمه خلله
او داخلی څخه ساتلی ده ، هیځوک بی له شرعی حکمه


۶
اوبی له قانونی نظا موڅخه نه بند ی کینی اوند جزا را کواہ
کیږی پر افغانستان کی اصول د بندیکرت یو قلہ موقوف
او منع دی، هیڅ نزا و بنجه هیڅوک پہ قسم د بندیګرت
نه سی خدمتكار كولای .
۱۱ - چاپی کتابونہ یا پانی یا اخبا روند پہ دننہ افغانستاکی
سم له خپلو نظا منا موسره ازادی ، چاپ ول او جای
کول دا خبا روله حقو څخه دحکومت یا درعیتو د
افغانستان دی ، دخارجه مطبوعاتو پہ باب کی لوږ
دولت د افغانستان څه شرطونه اوقید و نه اینیووای
سی .
١٢- رعیت دافغانستان سم له نظاماتو او قاعد و سره سوا
گری ، کسبونه ، کهتونه، پر هر راز شراکتو - او
معاملو کولای سی .
۱۳ - رعیت د افغانستان یویا ډله که یوکار پر خلاف
درویبان شریعت یا له نظاماتو ددولت وینی
وداثروا و درباریونه د دولت به یہ عرضوی ، که په
حکومتی درباری کی چیر عرض ورته سویدی وانه رسیدوی
سی


او بازخواست او غور و نرسی، ولو پته ترهغہ دربار
خپل عرض کولای سی، او که غور په هیخ در بار کی ونه سو
په سرسره وحضور مبارک ته د پاد شاه عرض کولایسی.
١٤ - درس و علم یو قلم آزاد او ایله دی، چه سم له نصاب سره
د معارف عمومی هریوله رعیتونخه دافغانستان
که عام وی که خاص درس ویلای سی، مگر خارجه نفری
غيرله هغو نفریو شخه چه د پاره د تعلیم نوکران سوییتی
نوروجوړولو او خلاصونه ددایزواومکتبونه خوشی
کیږی.
١٥ - توله مکتبونه دافغانستان د حکومت ترپلتمند او علم
آوری لاندی دی، حکومت به توله اسبابونه او تدبیروته
چه تربیت دپوهنی اوپاسنی دټوله رعیتود افغانستان
پہ کيږی، پہ یوہ راز او سم برابر په ډیرغور او مست
څرگند وی، مگر دینی او مذهبی قاعدود هندا نو
یا دنورو امان غښتنوته هیځ خلل او و یجاړنه نه
رسوی.
١٦ - ټوله رعیت د افغانستان پہ حکم کی دروبشانه شریعت


او په قانونو کی د دولت پر خپلو حقو او د دولت په وظیفو کی
یو رنکه دی .
۱۷- عام نفری دافغانستان په قدر د خپل قابلیت او کار کُنی
او لیاقت په ټولو نوکر یوا و ملازمتو کی پر افغانۀ دَ
احتیاج ددولت نوکری او مأموریت موندلای سی .
۱۸- مالیے او محصولونه په قرار د خاصو نظامنامو دمحصولاتو
دپارۀ درعیت دافغانستان له هره چا څخه په اندازه
داستعداد او ودانی ایښوول او اخیسته کیږی .
۱۹- پر افغانستان کی هر څوک په خپل مال او ځمکه کی ساتلی
او خاطر جمع دی، که یوه ځمکه په لحاظ د یوی عمومی
نفعی د دولت په کار سی سم له نظامنامی مخصوصی سره
رانیو له کیږی، چه پس له ورکولود پوره قیمت دملك
و خاوند ته دولت هغه ځمکه اخیستای سوای .
۲۰- کور او ځای، د استوګی دټولو رعیتو دافغانستان
له هره راز لاس وهلو څخه سوکه ساتلی دی، هیڅوك
پا دشاهی یا بل بے حکمه دنظامنامو د هیچا په کُوبی ادنه
دخاوند دکور نه سی ننوتای .


۹
۲۱- په عدلیّه محكمو كی ټوله عرضونه ، دادونه سم له شریعته
سره په قاعد ودحقوقی او جزا یی محكمو فیصله كیږی.
۲۲- په زوره اخستل، بیګاریګار له یوه مخه منع دی
مګر كارونه یا رپرونه چه په وقت کی دغزا پیش سی
هغه هم له نظامنامی خپلی سره سم له دی منعی څخه وتلی
دی .
۲۳- زیات پر نظامنامو ددولت له هیچا څخه هیڅ نه اخستل
كیږی .
٢٤- پا نه، كنده، نور هر ازونه د شکنجی کولو کرده موقوف
دی، بی له حكمه د عمومی یا عسکری نظامنامو جزا
و هیچا ته هیڅوک هیڅ جزا ندی ورکولای.
وزیران
۲٥- په افغانستان کی اجرا دحكومت وټولنه ته دوزیرانو
او مستقلی اداری ته سپارلی سوی دی، هر وقت
دټولنی د وزیرانو مشرتوب ددری دمرکی په خپله
ذات د اعلیحضرت کوی ، او که دده لوړذات تشریف


۱۰
نه درلود ، کار د مشرتوب یه د صدراعظم
برخه ده ، که صدر اعظم نه وو ، د لمړی وزارت
وزیر به دمشرتوب وظایف اجراکوی .
٢٦ -- وکیل د وزارت چه په وقت کی د غایب والی دیوه وزیر
درول کیږی په واکوالی د هغه وزارت کی کټ مټ
وزیر بلل کیږی .
٢٧ -- په هرکال کی څو اتر عمومی جشن استقلال پيوه
روح کی چه د اعلیحضرت د لخوا معینیږی په مشرتوب
دشاهانه ذات یو دربار جوړول کیږی ، چه هغه
دربارله کار دارانو څخه ددولت اوله نورو غټانو
لویا نوڅخه چه حضور د پادشاه په غوره کی سره
ټول دی ، پرځ د هغو ټولوکی به هر وزیر او مستقل
مدیر خپل خدمتونه چه په یوه کال کی یه کړی دی
ښکاره بیان اوڅرګندوی .
۲۸ -- صدراعظم او نور وزیران د اعلیحضرت پادشاه له
خوا غوره اومعلومیږی .
٢٩ -- مرګی ته د وزیر انو ټوله داخلی او خارجی لوی کار و نیگرزدل


کیږی، او قراردادونه چی تصدیق غواړی وروسته
له لاس لیکه او امضا د اعلیحضرت بهاندی ولکیږی.
۳۰ - وزیران په هغه کارونه چی په خپلو وزارتونه اړه لری
هو غونه چی ددوی په اختیار او واک وی بهاندی
وی اوترواک پورته به چی هم حضور ته د اعلیحضرت
ورځی حضورته ورماندی کوی - او نور به سمه له قاعده
سره د نظامنامی د مجلس د وزیرانو و مجلس ته د وزیرانو
وړاندی، هرکه د وزیرانو به په هغو کی خبری کوی،
او پر او وته د خپلو فکر و به امضا کوی .
۳۱ - هر یوله وزیرانو په سیاست کی د دولت تولنی او
په خپلو خپلو وظیفو کی بیلنی حضور ته د اعلحضرت
جواب ورکوئی دی .
۳۲ - په هغه کاروکی چی ویوه وزیر یا کاردارته اعلیحضرت
له خوا دخولی حکم وسی - هغه وزیر یا کاردار به لیک
دحضور په هغه حکم کی حاصلوی .
۳۳ - یو وزیر که په خپله وظیفه د وزارت کی تر محاکمی لاندی سی
محاکمه یی په عالی دیوان کی کیږی، او قاعدی د محاکمی


١٣
يہ سم له خاصی نظامنامی سره بيلول کیږی ، او نوری شخصی
دعوى ددوی یا په دوی چه له وزارته څخه جلاوی
لکه نور رعیّت په عدليّه محکمو کی بی فیصله کوی .
٣٤- هر وزیر که له عالی دیوانه څخه تر تهمت لاندی سو، ترپایه
د محاکمی او معلومی د براءت له وظیفی څخه د وزارت
معطل کیږی .
٣٥- شمیر د وزارتواو جوړښ د دایرو او وظایف دهریوه
په تشکیلات اساسیّه نظامنامه کی ښکاره دی .
مَامُورین
٣٦- کارداران سم له قاعدوسره چه په خاصو نظامنامو کی
بیان سوی دی، پرکاروچه وړ او مناسب دهریچا
سره وی ، درول کیږی ، او هیڅوک تر هغو پوری
چه دی خلاصه و نه غواړی - یا په بد رفتاری ، د
معزولی و نه سی ، یا د دولت له خوا د یو ضرور کار
د پاره آلَش نه سی ، هیڅ وقت نه معزّل کیږی ، او
هغه کارداران چی په ښه تلنه او سمواله د خپل


۱۳

خدمت څرګند وی سی، حق دلوړید و دمرتبی او همیشه
واله دکار داری لری .
۳۷ - - دکار دارانو وظیفی دکار داری په خاصو نظامناموکی
بیل بیل ښکاره سوی دی، ټوله کار داران سم
له خپلو نظامنامو سره له خپلو خدمتوتخه پوښتل
کیږی .
۳۸ - - ټوله کار داران کښته پورته په اطاعت او فرمان
منلو دلوړآمر اوحاکم خپل سم له قاعدوخپلوسره
مکلف دي، اوکه دپورته حاکم له خوا یوا مرخلاف
له نظامنامو ورته وسی ، لاندی کار داران ومرکز دَ
وزارت ته خبر ورکولای سی، او که ومرکز ته دوزارت
خبرورنکړی ، او هغه خلاف امر یی جاري کړ دی
هم له هغه خلافه پوښتل کیږی .

د مشاوري مجلسونه او
شوری دولت

۳۹ - - په پای تخت کی یوه مرکه د شورای دولت او په نائب


١٤
الحکومګیو اعلی حکومتولری، دویم، دریم، حکومتو
او علاقه داریوکی یویو مجلس د مشورت سته.
٤٠ ـ د مشورت د مجلسو اعضا او د شورای دولت غړی دوه
قسمه دي :ـ
(١) اعضای طبیعیه .
(٢) اعضای منتخبه .
٤١ ـ طبیعیه اعضا د مجلس د مشورت هغه کارداران
دي، چه په تشکیلات اساسیه نظامنامکښیان
سوي دي، او طبیعیه اعضا د شورای دولت
چه سم له شماره سره د منتخبه اعضا وو د ټاکل
کیږي، هغه سړی دي چی په سوسره له حضوره
شخه د اعلیحضرت غوره کیږي او اعضای
منتخبه ټوله د ملت او رعیتو له خوا د ټاکل کیږي
په صورت کی د انتخاب د دوی تشکیلات
اساسیه نظامنامه بیلی بیلی قاعدی
لري .
٤٢ ـ د مشورت مجلسونه او شورا د دولت زیات تر هغو


۱۵
وظیفو چه په تشکیلات اساسیه نظامنامه کی
ورله ایښو سوی دی، دا وظایف چه لاندی لیکیږی
نوری هم لری:-
(الف) د صنعتو، سوداګریو، کښتو، معارف،
د ترقي لوړواله دپاره هرڅه تکالیف دبرونه
چی لازم وبولي، ودولت ته یی وړاندی کولای سي.
(ب) په مالیو آخستو، محصولا تو کی ددولت یا نور
کاروکی چی له نظامنامو سره یی وړیا سم نه بولي،
دپاره دسمواله یا جوړښت، ددغه سی کارو
وپا دشاهي ته او حکومت ته نیټنګ عرض
کولای سي.
(ج) که په حقوق د رعیتو چی سم له دی نظامنامی سره
ورکړی سوی دي، له یوه خوا څخه خلل یا
خرابي و ويني، وحکومت ته د عرض کولو او د
استغاثی حق لری.
٤٣ - هغه فقری چی دمشورتو مجلسوند ولایاتو
یا محالاتو یه نائب الحکومه ګانو یا حاکما نوته


١٦

وړاندي کوی، هغه چی ترواک دَ حکومت دَ د وی کاندي
اجرا کوی بی، او ترواک پورته به و هغه وزارت ته
چی هغه فقره په ښاخ دی، پورته کوی، وزارت ته
چی ورسیدي لازم الاجرا به سم له واکوالی خپل سره
جاري كوي، او ترواک پورته به په ديرشمه قاعده
معمولوى، اوکه هغه فقره له قانونی قاعدو څخه وه،
سم له شپږڅلویښتمی قاعدی سره دَ دے نظامنامی
به کار کوی.

٤٤- هغه فقری چی دَ مشورتو مجلسونه یه وَ نائب الحكومتانو
يا محلي حاکما نوته عرضه وی، که تر یوی میاشتی
پوري جواب و مجلسوته نه ورسیږي، مجلسونه
دهغو فقرو عرض و شورای دَ دولت کولای سی.

٤٥- شورای دولت به په داسی فقرو کى چي له مجلسو څخه
دَ مشورتو په شکایت وررسيدلی وي خپل فکرونه
لیكی، او وهغه وزارت ته بی ورکوي، چی داسی فقری
تعلق په لري، که دَ هغه وزارت له خوا هم په اجراکی
ځنډ وسی شورا دَ دولت هغه فقرى وحضور ته


۱۷

د اعلیحضرت پورته کولای سی.
٤٦ - - نظامنامی و قانونی فقری د دولت د شورای دولت لخوا
جوړی او مجسلوته د وزیرانو وړاند کیږی، ورسته
له تصویبه د وزیرانو او خوښولو د حضور اعلیحضرۃ
ځای د اجرا ورکاوہ کیږی.
٤٧ - - تردا یمیطبیعی اعضا د شورای د دولت زیات،
ملکی کار داران له نائب الحكومه تر لوړ حاکمانو او عسكری
منصبداران تر لوا مشره پوری چی له کارداری څخه
خلاص وي او تر محاکمه نه وي لاندی، ټوله له طبيعي
اعضا وو د شورای دولت شميرل کيږي ، چی تروقۃ د
معلوميد و د نوی کار په شورای دولت کی ننوتای سی.
٤٨ - - د هرکال بودجه د دخل او خرخ د دولت چہ پہ ماليه
وزارت کی جوړیږی ، سم له نظامنامی سره دی
بودجی پہ شورای دولت کی کتله کیږی ، او تحقیق تصدیق
یہ کیږی.
٤٩ - - عهدنامی ، قرار دادونه ، چه له پردیو سره کیږی ، پشوری
دولت کے تدقیق لټونه کیږی.


۱۸
محکمی
۵۰- په عدلیہ محکمومی هر راز دعوی په ښکاره جاری کیږی
یوخه دعوی چه په خاصه نظامنامه د محکمومی کی شود
سوی یی قاضی د هغو دپاره په پټه هم اجرا کولای سی.
۵۱- د محکمومی ته هر څوک دپاره د ساتلو د خپل حق ټوله
شرعی خبری و راند کولای سی.
۵۲- عدلیه محکمی په لیدلو آړوید لوکی د دعوو چه تر واکی لاندی
جنلہ او معطلی نہ سی کولای.
۵۳- ټوله محکمی له هر راز آړی او تر لاس لاندی څخه
خلاصی دی.
۵۴- رازونه او درجی د محکمواو واکوالی د هری محکمی په تشکیلات
اساسیه نظامہ کی ښوولی سوی دي.
۵۵- هیڅوک د باندله عدلیه محکم و څخه د پاره د فیصلہ خاصی
خاصو خبر و یوه نوی محکمه نہ سی جوړ ولای.
عالي ديوان
۵۶- عالی دیوان د وزیرانو د محاکمی دپاره په وقت کی د اقتضا


۱۹
جوړول کیږی، او وروسته دپوره کولو دخپل کار بېرته
متفرق کیږی.
٥٧ - راز دجوړولو ددیوان عالی او قاعدی دمحاکمې هغه
له خپلې خاصې نظامنامې سره سم جاری کیږی.
مالی کارونه
٥٨ - ټوله محصولات ددولت له خاصو نظامناموسره
سم اخسته کیږی.
٥٩ - هرکال ددولت ددخل او خرج دپاره یوه بودجه
پیودل کیږی، او دغه بودجه اساس دټولو دخلو
او خرجو ددولت ده، دخل او خرج له دې سره سم
کاوه کیږی.
۶۰ - وروسته له سمې او جاری کولو د بودجی یوقطعی
حساب مقررېږی، چې په دې قطعی محاسبه کې
به ټوله مصارف اومداخل ددولت یو ځای ټول
سوی وی.
٦١ - دپاره دمعلومو بودجې خبری (چه دخل او خرج


۲۰

دَ دولت له نظامی سره دَ بودجی سم سوی دی کنه)
یود فتر جورا و سی ( دیوان سنجش ) دَ دیوان
سنجش دَ پاره جلا نظامنامه سته .
۶۲- دَ قطعی محاسبی دَ بودجی دَ جوره ولو او سمولو
او جاری کولو دَ پاره خاصہ نظامنامه سته .

دَ ولایا تو اداره

۶۳- دَ ولایا تو اداره او کارد اري له دَ رو اساسی
قاعدو څخه جوره ده ، پراخی دَ اختیار ،
بیلواله دَ کارو ، پٹژانده دَ بازخواست .
دَ دی د رو قاعدو دَ پاره ٹولہ کارونہ دَ ولایا
دَ کاردارانو سم له نظامنا موسره بیل سوی دی،
اختیارداري دَ کاردارانو هم په نظامنامه
کی ښوولی سوی ده ، ٹولہ کارداران په خپلو
کاردار یو کی و پورته حاکم خپلہ تہ جوابده دی .
۶٤- په ولایا توکی له هره بنا ځہ څخه دَ وزار تو
بیل بیل مأموران ولا ړ دي ، رعیت به په خپلو


۲۱

کار و کی لمری د هغو بنا خو ما مورانو لدورچی.
۶۵.- که د رعیت کارونه په مأمورانو ونرسی، یا
خلاف له نظا منا مو پر دوی جاری سی، هر
سړی له خپله ولود کاریا له جاری کولو دبی
نظامی وپورته کارداره ته د هغه مأمور او که
ضرورسی و نائب الحکومه یا حاکم اعلیٰ ته عرض
اوداد کولای سی.
۶۶.- دَ بَلَدیهِ دائرو د جوړ ولو او وظیفو دپاره
خاصه نظا منامه شته.
۶۷.- که په یوه خوا یا یو تکړه کی دَ ملک څخه د یاغی
والی یا دِ نافرمانی ښکاره او معلومه سی، چه
وعمومی آرامی ته خلل رسوی، دولت (د حکومت
عسکری) اعلان کوی، او ادارهٔ عسکریّه
(ژُمُرْیَالِی دربار) جوړه وی.
مُتَفَرّقی قاعدی
۶۸.- ټوله رعیت ته دَ افغانستان زده کول


۲۲

داولی درجی د علم لازم دی، درجی او بیلوالد
د تعلیم یہ پہ خاصہ نظامنامہ کی لیک دی،
لہ هغی سرہ سم زدہ کړہ کیږی.
۶۹- هیچ قاعدہ ددی اساسی نظامنامی
پہ هیڅ سبب او هیڅ ډول نہ ستونیږی،
او حکم د اجرایہ نہ لوییږی.
۷۰- کہ پہ لازم والہ سرہ یوہ قاعدہ ددی اساسی
نظامنامی اړول یا بیرتہ کول وغواړی، چہ
دوی برخی د اعضا د شورای دولت او مجلس
عالی د وزیرا نویہ وحضور تہ د اعلیحضرت
عرض کړی، ورستہ لہ خوښولو څخہ د حضو
کہ یہ لازم والہ ښکارہ وی اړول بہ یہ وکړی.
۷۱- ښہ بیا نہ ول او ښکارہ شرحہ کول دیوی
قاعدی ددی اساسی نظامنامی، یاد نور
نظامنا مود دولت کہ پکار سی و شورای دولت
تہ سپارل کیږی، و دستہ د ښکارہ واضح


۲۳
کولوڅخه د دوی او ښه بللو څخه د مجلس
عالی د وزیرانو هغه شرحه
چاپیږی او خپوره ولہ کیږی.
۷۱- په وقت کی دجوړولو د نظامنامو عرف او عادت
د رعیتو او اقتضا د وقت او زمانی خصوصا
ساتنه د شریعت دحکمو په خورا ښه
تحقیق سرہ کاتہ کیږی.
۷۲- ساتلو الہ دکاغذ ویو ښکاره حق داستیدونکو
د وطن دی، ټوله لیکونه او کاغذونه
چہ په محصول سرہ و پوسته خانه تہ سپارل
کیږی، څولہ یوی محکمی له خوا پلټنه د یوکاغذ
روا او حکمی نه سی په هیچ پوسته خانه کی
یا بل چیری د هیچا کاغذ نہ خلاصیږی،
او ھغہ سی تړلی واستول سوی تہ و رسوَل
کیږی.
د دی اساسی نظامنامی قاعدی
چه په اتفاق د فکر و د دولت د وزیرانو


٢٤
او د ټولو ملتى وکیلانو په مجلس کی د لوی
جرګی دسمت مشرقی د پاره د اساس د
لور دولت د افغانستان په خوبی
سوي دي ، او اتو سوو دوه ویا کسانو
د هغی مرګی سمواله ددی مهر او دستخط کړی
دی، منظور دي.
پہ شمیر لوسره ددے پہ نظامو کی د دولت او په
اجرا کی دحکمود قاعد و د دے حکم ورکوم . بنه ورځ
لسمہ د كب د مياشتے سنہ ١٣٠١[?] شږ[?]


سم اوښکاره بيانول د قاعدو د
اساسي نظامنامی لوړو د
د افغانستا

سم واله د د ویمی قاعدی
دين د افغانستان پاك دين د اسلام دی عمومی اورسمی مذهب ئی
نما نځلی حنفی مذهب ده اهل د نورو دينو لكه هندوان او يهودياً
چه په افغانستان کی دی يه ورکول د جزیه اوښنه که بیلو الردپاره
دپژاندودتابع والدده وی که چری و عمومی آرامی اولازمی احتراماتو
ته د افغانستان خلل او ویجاړند نه ورسوی نودوی په عبرکی د اما
وساتنی نیول کیږی.
ښکاره ول د نهمی قاعدی
تول نفوس د افغانستان د ديني او مذهبی او سیاسی نظاماتو
ر لوړ دولت ته خپل تل پیروا و مقید اوسید لی آزا دی اختیار
داری د خپلو ځانو لری.


۲

سمواله دخلور وینتمی قاعدی
پانه کنده اونور را زونه د شکنی کرده موقوف دی بی له شرعی
او نظاماتو د دولت چه سم له شرعی سره پیوده شوی وی
و هیچاته هيڅوك جزانه سی ورکولای .
اساسی نظامنامه د افغانستان پر میاشت کی د سرطان
په پغمان په مجلس کی دلوی جرګی چه عالمان او سیدان او مشایخ
او وکلا اوروسا او ګرد مملکت د افغانستان چه سره تول شو
وه سمواله او منظوری وموند مګر (۲) و (۹) و (۲۴) قاعدی په
قرار د فوق تعدیل او توضیح شوه إ روغ او صحیح دی.

لاس لیک د لویی جرګی د منتخبی عالمانو

مولوی محمد ابراهیم کامه وی مولوی عبدالحی پنجشیری رئیس تمیز
مولوی عبد الخالق الصدیقی مولوی محمد رفیق در محکمه ثلث محقق
عفی عنه

مورخه ۳۱ برج اسد ۱۳۰۳