{"book": "adl0676", "page": 1, "text": "اساسی نظامنامه\nدولت علیه افغانستان\nدر مطبع وزارت جلیله حربیه طبع رسید\n۱۹ حمل ۱۳۰۲\nتعداد طبع (۲۵۰۰) جلد"}
{"book": "adl0676", "page": 2, "text": "اساسی نظامنامۀ\nد لوړ دولت افغانستان\n\nدر مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزرا طبع شد\n\n«۱۹ حمل - ۱۳۰۲»\nتعداد طبع .................... (۲۵۰۰) جلد"}
{"book": "adl0676", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0676", "page": 4, "text": "ہو\n\nاساسی نظامنامۀ\nدَ لوي دَولَت دَ افغانستان\n\n(در مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزرا)\nطبع شد.\n\n«١٩ حمل ١٣٠٢»\n\nتعداد طبع ........... (٢٥٠٠) جلد"}
{"book": "adl0676", "page": 5, "text": "(اساسی نظامنامه دلوړ دولت افغانستان)\n\n۱- لوړ دولت دافغانستان په دنننی اودباندنی کارو کښ پوره\nاستقلال او خپلواکی لری، اوټوله ښهرونه، ملکونه، ټبران\nددی دولت په حکم او فرمان دخپل پادشاه کی یولږزاوی\nتغاوته ځان جوړولایسی، اوهیڅ جلاواله په بهانه دلو\nد نظامو د دولت وتکرانوته ددی دولت نه ورکوله\nکیږی .\n۲- دین افغانستان پاك دين اسلام دی، اهل دنورو\nدینو چه غیرله اسلامه په افغانستان کی سته، لکه هندوان\nاو یهودیان که دعامومی ارامی، اولازمی احتراماتو ته د\nافغانستان خلل او ویجاړنه نه ورسوی، ټوله په غیږی\nد امان، اود ساتنی نیول کیږی ."}
{"book": "adl0676", "page": 6, "text": "۳\n۳ - د افغانستان د پادشاه پای تخت کابل دی، او\nټولو رعیتو د افغانستان ته سترګه د پادشاهی\nپه یوه کتنه ګوری، چه دکابل او دنورو ښهرو رعیت و\nپادشاه ته هیڅ فرق اوبیلوا له نه لری .\n٤ ـ په سبب دلوړوبو خدمتونوچه اعلیحضرت والا پادشاهی\nدپورته کولو او لوړولو د ملت د پښتانه ښکاره کړی دی\nملت نجیب د پښتانه ذمه بر داره کیږی ، چه\nپادشاهی دافغانستان به و اولاد اوزامنو ته\nدده ترقی پسند پادشاه ورسیږی ، چه سم له\nقاعدی سره دا ولادوالی به په خوبه اوټاکنه د پادشاه\nاو د ملّت ـ ذات ملوکانه غوره کیږی ، او ذات د\nپادشاه به په اول د کښینستو پر تخت د پادشاهی\nپه حضور د لویانو او غټانو د دولت او ملت\nذمه بر داره کیږی چه مطابق د شرع شریف او سلم د\nنظامنامی اساسی سره به اجرا دحکم کوی - او\nاستقلال - او خپلواکی د افغانستان به ساتی\nاو صداقت او رښتنه به د پاره دخپلو"}
{"book": "adl0676", "page": 7, "text": "٤\n\nرعیتو او وطن لازمہ بولی.\n۵-- لوړ ذات د پادشاہ حلہ ختگا راوساتند وی دیری\nدین د اسلام دی، او پر ټولو استیدونکو\nد افغانستان پادشاہ او حاکم دی.\n٦-- د افغانستان د پادشاهی کارونہ پہ واسطہ د وزیرانو\nد دولت چہ پہ قرار د تعیین او خوښولو د اعلیحضرت\nدربږی، جاری او پورہ کیږی، هریو لہ وزیرانو\nپہ خپلو وظیفو او کارو کی مسئول او جوابدہ دی،\nاولہ دی جهتہ ذات د اعلیحضرت مسئول نه گنړی.\n۷-- پہ خطبہ کښی د پادشاہ نوم اخستل، سکہ پہ نام د\nپادشاہ وهل تعیین او خوښول د درجو او د منصبو\nبرابر لہ خاصو قاعدو خپلو سرہ ورکول دنښانوا و رقمو\nدرول د صدر اعظم او دنورو وزیرانو، معزولی\nاو بدلول د صدر اعظم او دنورو وزیرانو او کاردارانو\nتصدیق او امضا کول د عامو نظامنامو او قاعدو اعلان\nاو حکم کول، دساتنی ددوی، ساتل او جاری کول د\nشرعی او اسلامی او پادشاهی انتظامو، قوماندانی"}
{"book": "adl0676", "page": 8, "text": "او مشر توب دټولو قوی ، او عسکری قوتو او پلهنود\nافغانستان ، اعلان د جنگ او تہرل دصلحو\nاو د ټولو معاهد و د اجنبی دولتوسره بخښل\nیا سپکول ، د قانونی جزا و و عموماً یا خصوصاً داتولد\nد لویو حقو او استحقاقو څخه د پادشاهی شمیرل کیږی.\n\nعام حقونه درعیت د افغانستان\n\n۸- هرڅه نفری چه پر ملک کی د افغانستان دی ، په هردین\nاو مذهب چه وی تابعان او رعیت د افغانستان\nبلل کیږی ، تا بعواله او رعیتي دافغانستان دوي ته\nسم له خاصو قاعدو سره د رعیتی ورکول کیږی یا ځینی\nاخستل کیږی .\n۹- توله نفری د افغانستان آزادی او اختیارلری\nد خپل وجانولری ، او د نورو خلقو آزادی او خود مختاری\nته ضرر او خلل نرسی رسولای .\n۱۰- خپلواکی او آزادی د هر سړی له هره قسمه خلله\nاو داخلی څخه ساتلی ده ، هیځوک بی له شرعی حکمه"}
{"book": "adl0676", "page": 9, "text": "۶\nاوبی له قانونی نظا موڅخه نه بند ی کینی اوند جزا را کواہ\nکیږی پر افغانستان کی اصول د بندیکرت یو قلہ موقوف\nاو منع دی، هیڅ نزا و بنجه هیڅوک پہ قسم د بندیګرت\nنه سی خدمتكار كولای .\n۱۱ - چاپی کتابونہ یا پانی یا اخبا روند پہ دننہ افغانستاکی\nسم له خپلو نظا منا موسره ازادی ، چاپ ول او جای\nکول دا خبا روله حقو څخه دحکومت یا درعیتو د\nافغانستان دی ، دخارجه مطبوعاتو پہ باب کی لوږ\nدولت د افغانستان څه شرطونه اوقید و نه اینیووای\nسی .\n١٢- رعیت دافغانستان سم له نظاماتو او قاعد و سره سوا\nگری ، کسبونه ، کهتونه، پر هر راز شراکتو - او\nمعاملو کولای سی .\n۱۳ - رعیت د افغانستان یویا ډله که یوکار پر خلاف\nدرویبان شریعت یا له نظاماتو ددولت وینی\nوداثروا و درباریونه د دولت به یہ عرضوی ، که په\nحکومتی درباری کی چیر عرض ورته سویدی وانه رسیدوی\nسی"}
{"book": "adl0676", "page": 10, "text": "او بازخواست او غور و نرسی، ولو پته ترهغہ دربار\nخپل عرض کولای سی، او که غور په هیخ در بار کی ونه سو\nپه سرسره وحضور مبارک ته د پاد شاه عرض کولایسی.\n١٤ - درس و علم یو قلم آزاد او ایله دی، چه سم له نصاب سره\nد معارف عمومی هریوله رعیتونخه دافغانستان\nکه عام وی که خاص درس ویلای سی، مگر خارجه نفری\nغيرله هغو نفریو شخه چه د پاره د تعلیم نوکران سوییتی\nنوروجوړولو او خلاصونه ددایزواومکتبونه خوشی\nکیږی.\n١٥ - توله مکتبونه دافغانستان د حکومت ترپلتمند او علم\nآوری لاندی دی، حکومت به توله اسبابونه او تدبیروته\nچه تربیت دپوهنی اوپاسنی دټوله رعیتود افغانستان\nپہ کيږی، پہ یوہ راز او سم برابر په ډیرغور او مست\nڅرگند وی، مگر دینی او مذهبی قاعدود هندا نو\nیا دنورو امان غښتنوته هیځ خلل او و یجاړنه نه\nرسوی.\n١٦ - ټوله رعیت د افغانستان پہ حکم کی دروبشانه شریعت"}
{"book": "adl0676", "page": 11, "text": "او په قانونو کی د دولت پر خپلو حقو او د دولت په وظیفو کی\nیو رنکه دی .\n۱۷- عام نفری دافغانستان په قدر د خپل قابلیت او کار کُنی\nاو لیاقت په ټولو نوکر یوا و ملازمتو کی پر افغانۀ دَ\nاحتیاج ددولت نوکری او مأموریت موندلای سی .\n۱۸- مالیے او محصولونه په قرار د خاصو نظامنامو دمحصولاتو\nدپارۀ درعیت دافغانستان له هره چا څخه په اندازه\nداستعداد او ودانی ایښوول او اخیسته کیږی .\n۱۹- پر افغانستان کی هر څوک په خپل مال او ځمکه کی ساتلی\nاو خاطر جمع دی، که یوه ځمکه په لحاظ د یوی عمومی\nنفعی د دولت په کار سی سم له نظامنامی مخصوصی سره\nرانیو له کیږی، چه پس له ورکولود پوره قیمت دملك\nو خاوند ته دولت هغه ځمکه اخیستای سوای .\n۲۰- کور او ځای، د استوګی دټولو رعیتو دافغانستان\nله هره راز لاس وهلو څخه سوکه ساتلی دی، هیڅوك\nپا دشاهی یا بل بے حکمه دنظامنامو د هیچا په کُوبی ادنه\nدخاوند دکور نه سی ننوتای ."}
{"book": "adl0676", "page": 12, "text": "۹\n۲۱- په عدلیّه محكمو كی ټوله عرضونه ، دادونه سم له شریعته\nسره په قاعد ودحقوقی او جزا یی محكمو فیصله كیږی.\n۲۲- په زوره اخستل، بیګاریګار له یوه مخه منع دی\nمګر كارونه یا رپرونه چه په وقت کی دغزا پیش سی\nهغه هم له نظامنامی خپلی سره سم له دی منعی څخه وتلی\nدی .\n۲۳- زیات پر نظامنامو ددولت له هیچا څخه هیڅ نه اخستل\nكیږی .\n٢٤- پا نه، كنده، نور هر ازونه د شکنجی کولو کرده موقوف\nدی، بی له حكمه د عمومی یا عسکری نظامنامو جزا\nو هیچا ته هیڅوک هیڅ جزا ندی ورکولای.\nوزیران\n۲٥- په افغانستان کی اجرا دحكومت وټولنه ته دوزیرانو\nاو مستقلی اداری ته سپارلی سوی دی، هر وقت\nدټولنی د وزیرانو مشرتوب ددری دمرکی په خپله\nذات د اعلیحضرت کوی ، او که دده لوړذات تشریف"}
{"book": "adl0676", "page": 13, "text": "۱۰\nنه درلود ، کار د مشرتوب یه د صدراعظم\nبرخه ده ، که صدر اعظم نه وو ، د لمړی وزارت\nوزیر به دمشرتوب وظایف اجراکوی .\n٢٦ -- وکیل د وزارت چه په وقت کی د غایب والی دیوه وزیر\nدرول کیږی په واکوالی د هغه وزارت کی کټ مټ\nوزیر بلل کیږی .\n٢٧ -- په هرکال کی څو اتر عمومی جشن استقلال پيوه\nروح کی چه د اعلیحضرت د لخوا معینیږی په مشرتوب\nدشاهانه ذات یو دربار جوړول کیږی ، چه هغه\nدربارله کار دارانو څخه ددولت اوله نورو غټانو\nلویا نوڅخه چه حضور د پادشاه په غوره کی سره\nټول دی ، پرځ د هغو ټولوکی به هر وزیر او مستقل\nمدیر خپل خدمتونه چه په یوه کال کی یه کړی دی\nښکاره بیان اوڅرګندوی .\n۲۸ -- صدراعظم او نور وزیران د اعلیحضرت پادشاه له\nخوا غوره اومعلومیږی .\n٢٩ -- مرګی ته د وزیر انو ټوله داخلی او خارجی لوی کار و نیگرزدل"}
{"book": "adl0676", "page": 14, "text": "کیږی، او قراردادونه چی تصدیق غواړی وروسته\nله لاس لیکه او امضا د اعلیحضرت بهاندی ولکیږی.\n۳۰ - وزیران په هغه کارونه چی په خپلو وزارتونه اړه لری\nهو غونه چی ددوی په اختیار او واک وی بهاندی\nوی اوترواک پورته به چی هم حضور ته د اعلیحضرت\nورځی حضورته ورماندی کوی - او نور به سمه له قاعده\nسره د نظامنامی د مجلس د وزیرانو و مجلس ته د وزیرانو\nوړاندی، هرکه د وزیرانو به په هغو کی خبری کوی،\nاو پر او وته د خپلو فکر و به امضا کوی .\n۳۱ - هر یوله وزیرانو په سیاست کی د دولت تولنی او\nپه خپلو خپلو وظیفو کی بیلنی حضور ته د اعلحضرت\nجواب ورکوئی دی .\n۳۲ - په هغه کاروکی چی ویوه وزیر یا کاردارته اعلیحضرت\nله خوا دخولی حکم وسی - هغه وزیر یا کاردار به لیک\nدحضور په هغه حکم کی حاصلوی .\n۳۳ - یو وزیر که په خپله وظیفه د وزارت کی تر محاکمی لاندی سی\nمحاکمه یی په عالی دیوان کی کیږی، او قاعدی د محاکمی"}
{"book": "adl0676", "page": 15, "text": "١٣\nيہ سم له خاصی نظامنامی سره بيلول کیږی ، او نوری شخصی\nدعوى ددوی یا په دوی چه له وزارته څخه جلاوی\nلکه نور رعیّت په عدليّه محکمو کی بی فیصله کوی .\n٣٤- هر وزیر که له عالی دیوانه څخه تر تهمت لاندی سو، ترپایه\nد محاکمی او معلومی د براءت له وظیفی څخه د وزارت\nمعطل کیږی .\n٣٥- شمیر د وزارتواو جوړښ د دایرو او وظایف دهریوه\nپه تشکیلات اساسیّه نظامنامه کی ښکاره دی .\nمَامُورین\n٣٦- کارداران سم له قاعدوسره چه په خاصو نظامنامو کی\nبیان سوی دی، پرکاروچه وړ او مناسب دهریچا\nسره وی ، درول کیږی ، او هیڅوک تر هغو پوری\nچه دی خلاصه و نه غواړی - یا په بد رفتاری ، د\nمعزولی و نه سی ، یا د دولت له خوا د یو ضرور کار\nد پاره آلَش نه سی ، هیڅ وقت نه معزّل کیږی ، او\nهغه کارداران چی په ښه تلنه او سمواله د خپل"}
{"book": "adl0676", "page": 16, "text": "۱۳\n\nخدمت څرګند وی سی، حق دلوړید و دمرتبی او همیشه\nواله دکار داری لری .\n۳۷ - - دکار دارانو وظیفی دکار داری په خاصو نظامناموکی\nبیل بیل ښکاره سوی دی، ټوله کار داران سم\nله خپلو نظامنامو سره له خپلو خدمتوتخه پوښتل\nکیږی .\n۳۸ - - ټوله کار داران کښته پورته په اطاعت او فرمان\nمنلو دلوړآمر اوحاکم خپل سم له قاعدوخپلوسره\nمکلف دي، اوکه دپورته حاکم له خوا یوا مرخلاف\nله نظامنامو ورته وسی ، لاندی کار داران ومرکز دَ\nوزارت ته خبر ورکولای سی، او که ومرکز ته دوزارت\nخبرورنکړی ، او هغه خلاف امر یی جاري کړ دی\nهم له هغه خلافه پوښتل کیږی .\n\nد مشاوري مجلسونه او\nشوری دولت\n\n۳۹ - - په پای تخت کی یوه مرکه د شورای دولت او په نائب"}
{"book": "adl0676", "page": 17, "text": "١٤\nالحکومګیو اعلی حکومتولری، دویم، دریم، حکومتو\nاو علاقه داریوکی یویو مجلس د مشورت سته.\n٤٠ ـ د مشورت د مجلسو اعضا او د شورای دولت غړی دوه\nقسمه دي :ـ\n(١) اعضای طبیعیه .\n(٢) اعضای منتخبه .\n٤١ ـ طبیعیه اعضا د مجلس د مشورت هغه کارداران\nدي، چه په تشکیلات اساسیه نظامنامکښیان\nسوي دي، او طبیعیه اعضا د شورای دولت\nچه سم له شماره سره د منتخبه اعضا وو د ټاکل\nکیږي، هغه سړی دي چی په سوسره له حضوره\nشخه د اعلیحضرت غوره کیږي او اعضای\nمنتخبه ټوله د ملت او رعیتو له خوا د ټاکل کیږي\nپه صورت کی د انتخاب د دوی تشکیلات\nاساسیه نظامنامه بیلی بیلی قاعدی\nلري .\n٤٢ ـ د مشورت مجلسونه او شورا د دولت زیات تر هغو"}
{"book": "adl0676", "page": 18, "text": "۱۵\nوظیفو چه په تشکیلات اساسیه نظامنامه کی\nورله ایښو سوی دی، دا وظایف چه لاندی لیکیږی\nنوری هم لری:-\n(الف) د صنعتو، سوداګریو، کښتو، معارف،\nد ترقي لوړواله دپاره هرڅه تکالیف دبرونه\nچی لازم وبولي، ودولت ته یی وړاندی کولای سي.\n(ب) په مالیو آخستو، محصولا تو کی ددولت یا نور\nکاروکی چی له نظامنامو سره یی وړیا سم نه بولي،\nدپاره دسمواله یا جوړښت، ددغه سی کارو\nوپا دشاهي ته او حکومت ته نیټنګ عرض\nکولای سي.\n(ج) که په حقوق د رعیتو چی سم له دی نظامنامی سره\nورکړی سوی دي، له یوه خوا څخه خلل یا\nخرابي و ويني، وحکومت ته د عرض کولو او د\nاستغاثی حق لری.\n٤٣ - هغه فقری چی دمشورتو مجلسوند ولایاتو\nیا محالاتو یه نائب الحکومه ګانو یا حاکما نوته"}
{"book": "adl0676", "page": 19, "text": "١٦\n\nوړاندي کوی، هغه چی ترواک دَ حکومت دَ د وی کاندي\nاجرا کوی بی، او ترواک پورته به و هغه وزارت ته\nچی هغه فقره په ښاخ دی، پورته کوی، وزارت ته\nچی ورسیدي لازم الاجرا به سم له واکوالی خپل سره\nجاري كوي، او ترواک پورته به په ديرشمه قاعده\nمعمولوى، اوکه هغه فقره له قانونی قاعدو څخه وه،\nسم له شپږڅلویښتمی قاعدی سره دَ دے نظامنامی\nبه کار کوی.\n\n٤٤- هغه فقری چی دَ مشورتو مجلسونه یه وَ نائب الحكومتانو\nيا محلي حاکما نوته عرضه وی، که تر یوی میاشتی\nپوري جواب و مجلسوته نه ورسیږي، مجلسونه\nدهغو فقرو عرض و شورای دَ دولت کولای سی.\n\n٤٥- شورای دولت به په داسی فقرو کى چي له مجلسو څخه\nدَ مشورتو په شکایت وررسيدلی وي خپل فکرونه\nلیكی، او وهغه وزارت ته بی ورکوي، چی داسی فقری\nتعلق په لري، که دَ هغه وزارت له خوا هم په اجراکی\nځنډ وسی شورا دَ دولت هغه فقرى وحضور ته"}
{"book": "adl0676", "page": 20, "text": "۱۷\n\nد اعلیحضرت پورته کولای سی.\n٤٦ - - نظامنامی و قانونی فقری د دولت د شورای دولت لخوا\nجوړی او مجسلوته د وزیرانو وړاند کیږی، ورسته\nله تصویبه د وزیرانو او خوښولو د حضور اعلیحضرۃ\nځای د اجرا ورکاوہ کیږی.\n٤٧ - - تردا یمیطبیعی اعضا د شورای د دولت زیات،\nملکی کار داران له نائب الحكومه تر لوړ حاکمانو او عسكری\nمنصبداران تر لوا مشره پوری چی له کارداری څخه\nخلاص وي او تر محاکمه نه وي لاندی، ټوله له طبيعي\nاعضا وو د شورای دولت شميرل کيږي ، چی تروقۃ د\nمعلوميد و د نوی کار په شورای دولت کی ننوتای سی.\n٤٨ - - د هرکال بودجه د دخل او خرخ د دولت چہ پہ ماليه\nوزارت کی جوړیږی ، سم له نظامنامی سره دی\nبودجی پہ شورای دولت کی کتله کیږی ، او تحقیق تصدیق\nیہ کیږی.\n٤٩ - - عهدنامی ، قرار دادونه ، چه له پردیو سره کیږی ، پشوری\nدولت کے تدقیق لټونه کیږی."}
{"book": "adl0676", "page": 21, "text": "۱۸\nمحکمی\n۵۰- په عدلیہ محکمومی هر راز دعوی په ښکاره جاری کیږی\nیوخه دعوی چه په خاصه نظامنامه د محکمومی کی شود\nسوی یی قاضی د هغو دپاره په پټه هم اجرا کولای سی.\n۵۱- د محکمومی ته هر څوک دپاره د ساتلو د خپل حق ټوله\nشرعی خبری و راند کولای سی.\n۵۲- عدلیه محکمی په لیدلو آړوید لوکی د دعوو چه تر واکی لاندی\nجنلہ او معطلی نہ سی کولای.\n۵۳- ټوله محکمی له هر راز آړی او تر لاس لاندی څخه\nخلاصی دی.\n۵۴- رازونه او درجی د محکمواو واکوالی د هری محکمی په تشکیلات\nاساسیه نظامہ کی ښوولی سوی دي.\n۵۵- هیڅوک د باندله عدلیه محکم و څخه د پاره د فیصلہ خاصی\nخاصو خبر و یوه نوی محکمه نہ سی جوړ ولای.\nعالي ديوان\n۵۶- عالی دیوان د وزیرانو د محاکمی دپاره په وقت کی د اقتضا"}
{"book": "adl0676", "page": 22, "text": "۱۹\nجوړول کیږی، او وروسته دپوره کولو دخپل کار بېرته\nمتفرق کیږی.\n٥٧ - راز دجوړولو ددیوان عالی او قاعدی دمحاکمې هغه\nله خپلې خاصې نظامنامې سره سم جاری کیږی.\nمالی کارونه\n٥٨ - ټوله محصولات ددولت له خاصو نظامناموسره\nسم اخسته کیږی.\n٥٩ - هرکال ددولت ددخل او خرج دپاره یوه بودجه\nپیودل کیږی، او دغه بودجه اساس دټولو دخلو\nاو خرجو ددولت ده، دخل او خرج له دې سره سم\nکاوه کیږی.\n۶۰ - وروسته له سمې او جاری کولو د بودجی یوقطعی\nحساب مقررېږی، چې په دې قطعی محاسبه کې\nبه ټوله مصارف اومداخل ددولت یو ځای ټول\nسوی وی.\n٦١ - دپاره دمعلومو بودجې خبری (چه دخل او خرج"}
{"book": "adl0676", "page": 23, "text": "۲۰\n\nدَ دولت له نظامی سره دَ بودجی سم سوی دی کنه)\nیود فتر جورا و سی ( دیوان سنجش ) دَ دیوان\nسنجش دَ پاره جلا نظامنامه سته .\n۶۲- دَ قطعی محاسبی دَ بودجی دَ جوره ولو او سمولو\nاو جاری کولو دَ پاره خاصہ نظامنامه سته .\n\nدَ ولایا تو اداره\n\n۶۳- دَ ولایا تو اداره او کارد اري له دَ رو اساسی\nقاعدو څخه جوره ده ، پراخی دَ اختیار ،\nبیلواله دَ کارو ، پٹژانده دَ بازخواست .\nدَ دی د رو قاعدو دَ پاره ٹولہ کارونہ دَ ولایا\nدَ کاردارانو سم له نظامنا موسره بیل سوی دی،\nاختیارداري دَ کاردارانو هم په نظامنامه\nکی ښوولی سوی ده ، ٹولہ کارداران په خپلو\nکاردار یو کی و پورته حاکم خپلہ تہ جوابده دی .\n۶٤- په ولایا توکی له هره بنا ځہ څخه دَ وزار تو\nبیل بیل مأموران ولا ړ دي ، رعیت به په خپلو"}
{"book": "adl0676", "page": 24, "text": "۲۱\n\nکار و کی لمری د هغو بنا خو ما مورانو لدورچی.\n۶۵.- که د رعیت کارونه په مأمورانو ونرسی، یا\nخلاف له نظا منا مو پر دوی جاری سی، هر\nسړی له خپله ولود کاریا له جاری کولو دبی\nنظامی وپورته کارداره ته د هغه مأمور او که\nضرورسی و نائب الحکومه یا حاکم اعلیٰ ته عرض\nاوداد کولای سی.\n۶۶.- دَ بَلَدیهِ دائرو د جوړ ولو او وظیفو دپاره\nخاصه نظا منامه شته.\n۶۷.- که په یوه خوا یا یو تکړه کی دَ ملک څخه د یاغی\nوالی یا دِ نافرمانی ښکاره او معلومه سی، چه\nوعمومی آرامی ته خلل رسوی، دولت (د حکومت\nعسکری) اعلان کوی، او ادارهٔ عسکریّه\n(ژُمُرْیَالِی دربار) جوړه وی.\nمُتَفَرّقی قاعدی\n۶۸.- ټوله رعیت ته دَ افغانستان زده کول"}
{"book": "adl0676", "page": 25, "text": "۲۲\n\nداولی درجی د علم لازم دی، درجی او بیلوالد\nد تعلیم یہ پہ خاصہ نظامنامہ کی لیک دی،\nلہ هغی سرہ سم زدہ کړہ کیږی.\n۶۹- هیچ قاعدہ ددی اساسی نظامنامی\nپہ هیڅ سبب او هیڅ ډول نہ ستونیږی،\nاو حکم د اجرایہ نہ لوییږی.\n۷۰- کہ پہ لازم والہ سرہ یوہ قاعدہ ددی اساسی\nنظامنامی اړول یا بیرتہ کول وغواړی، چہ\nدوی برخی د اعضا د شورای دولت او مجلس\nعالی د وزیرا نویہ وحضور تہ د اعلیحضرت\nعرض کړی، ورستہ لہ خوښولو څخہ د حضو\nکہ یہ لازم والہ ښکارہ وی اړول بہ یہ وکړی.\n۷۱- ښہ بیا نہ ول او ښکارہ شرحہ کول دیوی\nقاعدی ددی اساسی نظامنامی، یاد نور\nنظامنا مود دولت کہ پکار سی و شورای دولت\nتہ سپارل کیږی، و دستہ د ښکارہ واضح"}
{"book": "adl0676", "page": 26, "text": "۲۳\nکولوڅخه د دوی او ښه بللو څخه د مجلس\nعالی د وزیرانو هغه شرحه\nچاپیږی او خپوره ولہ کیږی.\n۷۱- په وقت کی دجوړولو د نظامنامو عرف او عادت\nد رعیتو او اقتضا د وقت او زمانی خصوصا\nساتنه د شریعت دحکمو په خورا ښه\nتحقیق سرہ کاتہ کیږی.\n۷۲- ساتلو الہ دکاغذ ویو ښکاره حق داستیدونکو\nد وطن دی، ټوله لیکونه او کاغذونه\nچہ په محصول سرہ و پوسته خانه تہ سپارل\nکیږی، څولہ یوی محکمی له خوا پلټنه د یوکاغذ\nروا او حکمی نه سی په هیچ پوسته خانه کی\nیا بل چیری د هیچا کاغذ نہ خلاصیږی،\nاو ھغہ سی تړلی واستول سوی تہ و رسوَل\nکیږی.\nد دی اساسی نظامنامی قاعدی\nچه په اتفاق د فکر و د دولت د وزیرانو"}
{"book": "adl0676", "page": 27, "text": "٢٤\nاو د ټولو ملتى وکیلانو په مجلس کی د لوی\nجرګی دسمت مشرقی د پاره د اساس د\nلور دولت د افغانستان په خوبی\nسوي دي ، او اتو سوو دوه ویا کسانو\nد هغی مرګی سمواله ددی مهر او دستخط کړی\nدی، منظور دي.\nپہ شمیر لوسره ددے پہ نظامو کی د دولت او په\nاجرا کی دحکمود قاعد و د دے حکم ورکوم . بنه ورځ\nلسمہ د كب د مياشتے سنہ ١٣٠١[?] شږ[?]"}
{"book": "adl0676", "page": 28, "text": "سم اوښکاره بيانول د قاعدو د\nاساسي نظامنامی لوړو د\nد افغانستا\n\nسم واله د د ویمی قاعدی\nدين د افغانستان پاك دين د اسلام دی عمومی اورسمی مذهب ئی\nنما نځلی حنفی مذهب ده اهل د نورو دينو لكه هندوان او يهودياً\nچه په افغانستان کی دی يه ورکول د جزیه اوښنه که بیلو الردپاره\nدپژاندودتابع والدده وی که چری و عمومی آرامی اولازمی احتراماتو\nته د افغانستان خلل او ویجاړند نه ورسوی نودوی په عبرکی د اما\nوساتنی نیول کیږی.\nښکاره ول د نهمی قاعدی\nتول نفوس د افغانستان د ديني او مذهبی او سیاسی نظاماتو\nر لوړ دولت ته خپل تل پیروا و مقید اوسید لی آزا دی اختیار\nداری د خپلو ځانو لری."}
{"book": "adl0676", "page": 29, "text": "۲\n\nسمواله دخلور وینتمی قاعدی\nپانه کنده اونور را زونه د شکنی کرده موقوف دی بی له شرعی\nاو نظاماتو د دولت چه سم له شرعی سره پیوده شوی وی\nو هیچاته هيڅوك جزانه سی ورکولای .\nاساسی نظامنامه د افغانستان پر میاشت کی د سرطان\nپه پغمان په مجلس کی دلوی جرګی چه عالمان او سیدان او مشایخ\nاو وکلا اوروسا او ګرد مملکت د افغانستان چه سره تول شو\nوه سمواله او منظوری وموند مګر (۲) و (۹) و (۲۴) قاعدی په\nقرار د فوق تعدیل او توضیح شوه إ روغ او صحیح دی.\n\nلاس لیک د لویی جرګی د منتخبی عالمانو\n\nمولوی محمد ابراهیم کامه وی مولوی عبدالحی پنجشیری رئیس تمیز\nمولوی عبد الخالق الصدیقی مولوی محمد رفیق در محکمه ثلث محقق\nعفی عنه\n\nمورخه ۳۱ برج اسد ۱۳۰۳"}