[BLANK PAGE]


نظامنامۀ
اخذ محصولات
گمرکات


۲
بسم الله الرحمن الرحیم
نظامنامۀ قواعد کار اخذ محصولات گمرکات و
بندرات دولت علیه مستقله خداداد افغانستان
چون بسمع فیض مجمع شاهانه مارسیده واز قراریکه
بحضور علم آوری شده بود از مال تجارتی تاجرها
و سائر رعایا در هر بندر و هر موضع قسم قسم
و نوع نوع مال آمدنی و روانگی دول خارجیه علیحده
و آمدنی و روانگی ولایات و محالات داخلیه دولت


علیحده افغانستان علیحده محصولات متعدد و مختلف
گرفته میشد، که رعایا و تاجرها بداد و ستد محصولات
و سر و آخر کار خودها نمیدانستند، و برای مأمورین
کار وجوهات اشکال واقع بوده دفاتر آن باصول
منتظمه درست نبود ـ از انجا که خاطر خطیر والا همواره
مائل و راغب در آبادی و بهبودی و سر رشته
ترقیات امورات دولت و آسوده حالی و خاطر
جمعی و رفاهیت عموم ملت بوده و میباشد،
میخواهیم که تمامی رعایا و برایا بحال فارغ البالی
بدون سرگردانی و پریشانی در سایه عاطفت خسروانی
بسر برده بهیچوجه من الوجوه برای شان نقصان


وضرر عائد نباشد - علی الخصوص بتاجرهای
ممالک محروسه که همه ساله از حصه ولایت ممرتجارتی
شان مبلغی بجهت بیت المال فائده میرسید
بنابران عزم سرکاروالا بران قرار گرفت که دفتر
مذکور باصول منتظمه ساخته شده تاجرها و رعایا
از کشاکش خرجگیران خلاص گردیده بدادن محصولات
خودها بدانند، از حضور حکم فرموده سابقه کل محولات
سارات وبندرات دولت خدا داد را طلب خضور
نمودیم، و از ملاحظه حضور گذارش یافت -
محصولات مذکور بر سومات بارانه و وزن
و قیمت مال وعددی وجلدانه و ثوبانه


۵
بنام چهل یکه و دلالی وگوشی وصدده شاهی
وازنت وطلا پکی وجدیدی ونیم داغی،
قمچین پلی و چراغی و سرسلامتی وبدرقہ گی
وگیمہ باجی وشاہی گی وغیره اسما مقرر بود ۔
حضور شاہانہ ما بلحاظ سہولت و آسانی خیر خوا
دولت و آسایش و ارامی ملت تدقیق تحقیق
وسنجش زیاد نموده اقسام محصولات مختلفه آمد
وروانه ہر موضع را مخلوط فرموده از چند قسم
اجناس فیشنی وبنجارگی و سیمساری پوشاکه
و خوراکہ عبثیات را که رواج خرید و فروخت آن
بیخیری و ضرر و نقصان دولت و ملت درآ


ملاحظه شد، بقدر لازمه در محصولات آنها افزود
نمودیم، که آمدن آن از خارج متروک شد و رواج
آن که خروج ناصوابست اگر خواست حضرت
حق تعالی جل شأنه باشد دفع و رفع شود و باشیاییکه
فائده دولت و ملت در آمد و روانه مذکور متصور
بوده ظاهر ا ضرر نداشت محصولات آنرا کم کرده
بقرار قیمت نرخ روز محصول مجموع اجناس اشیا را
بر یکصد روپیه مشخص و معین نمودیم - تجاریکه
در یک موضع محصول مقرره را بر وفق قاعده
و سرشته داد، باز مختار ست که در تمامی سلطنت
و سائر دول مال خود را آزادانه دور و گردش بدهد


۷
و مامورین کار وجوهات دست آویز او را دیده
دیگر مزاحمت نکنند ، تفاصیل مقرری محصولاً
و قواعد کارات مامورین بقرار ذیل ترقیم یافته
تا مامورین کار وجوهات و نفری تاجر ها منطبق
آن عمل بیاورند۔ انشاء الله تعالی
الف
در باب تعیین محصولات که از قرار فی یکصد رویه
مشخص شده مشتمل بر چهار فصل است
فصل اول
ادخالات یعنے آمدنی اموال و اجناس د ول خا رجیة
که براه دکه و توت کی و بندر گومل و با جاو ر و چپرار


۸
و کراچی و شکار پور و نوشکی و چها بر جک و چخانسو
وغیره راهها از هندوستان بدارالسلطنه کابل
و قندهار و هرات و قطغن و بدخشان غیره علاقات
افغانستان بیاید، و یا از علاقه یزد و قائنات مشهد
مقدس و خواف و دیگر علاقہ جات دولت
ایران، و خواه از علاقه دولت بخارای شریف
و دولت روسی و علاقہ جات آنها که وارد دولت
خداداد شود اخذ محصول است آن بر سه قسم است
قسم اول
محصولات کلام الله شریف و تفاسیر شریفه
و کتب احادیث و فضائل و اوراد که متعلق


۹
عبادتست، و سابق درآمد و روانه آنها محصول
مقرر بود حال معاف فرموده شد که بهیچ جا محصول
گرفته نشود - تفنگ و تفنکچه کارطوسی مع کارتوس
که آلات حربست محصول ندارد معاف فرموده شد
قسم دوم
اشیائیکه آوردن و مصارف آن برعایای دولت
ضرر داشت، و خرج ناصواب بود، محصول آن
نظر بسابق زیاد فرموده شد که آوردن اینگونه مالها
بیهوده متروک گردد، و تکلیف آن از بالای ملت
برطرف شود، و اجناس مذکور بقرار ذیل است
در جمیع گمرکات یا بندرات افغانستان سبک قرار


۱۰
گرفته شود – سه شعبه دارد –
شعبه اول – اجناسیکه بقرار قیمت نرخ روز مال
در یکصد روپیه کابلی مبلغ یکصد روپیه محصول مقرر شده
گل هیر مصنوعی هر رنگ پوڈر ہای ہر رقم و سرخی
اطلسی و کاغذی و غیره
چرمه و لیس و کلاباتون جهوته قالین انگریزی مخمل حاشیه
دستمالهای عرقپاکی نخی بکس آئینه و شانه و بکس
و ابریشمی و سندی هر رنگ اسباب حمام و سامان غسل
کالرهای مردانه مخمل و بزم پیراهن ہای ساخت انگریزی
انگریزی هر رقم سینه بند و کف و نیم تنه سخت
صحن سفید و چیت های ابریشمی


۱۱
کتابهای البم هر قسم چوب دست انگریزی هر قسم
مروارید پفک اقسام گل یخن
کلب و مرغ و نقشه گل دوزی بوتل ترموز هر رقم و صراحی
مصالحه و بیٹری وغیره مع قاب و بدون قاب که
اجسام مصنوعی آبرا گرم و سرد نگاه میکند
عکس و تصویر و پوسٹ کارٹ سنگهای میزینری هر قسم
و آئینه جهان نما و آئینه فلیکر
بسیار خورد
بسکت های انگریزی پنیر و مسکه و شیر انگریزی
قهوه و کافی خوراکه سگرٹ و سگار
سگرٹ دانی هر رقم تشله شیشه و سنگی و قطعه بازی


۱۲
موٹر و بکی حلبی بچه گانه اسباب قند سیاه و شکر سرخ پشاوری
بازی هرقسم که بدار السلطنه کابل بیاید
خشخاش و عسل که از پشاور حنا و وسمه که از پشاور بکابل
بدار السلطنه بیاید بیاید
شعبه دوم - که از قرار قیمت مال در یکصد روپیه
کابلی مبلغ پنجاه روپیه کابلی محصول مقرر شده
پیراهن های دوخته گاون بالا پوشهای گاون و
که از تکه های ابریشمی حریر وغیره بالاتنه گاون ساخته که از جنس
اجناس سنگین ساخته میشود ابریشمی و نخی ساخته میشود
کلاه گاون و دستمالهای جراب موزه دراز ابریشمی
سرکلاه زنانه همرنگ


۱۳

دستکشهای ابریشمی قسم قسم فیته های هر رنگ کار آگاهان
کالرهای زنانه هر رنگ پرهای گردن از پر طیو ر ساخته
موی مصنوعی زنانه هر رنگ پطلون جرابی ابریشمی
کمربند که بالای گاون سرکوت و یلان زنانه که
بسته میشود از نخی و ابریشمی و غیره از تکه های ماهوت مخمل
و و لیش و غیره اجناس سنگین
ساخته میشود.

مفلرهای زنانه هر قسم از پر کلاه و جیغه سه شاخه
لباس گاون و چهار شاخه هر رنگ
فیته و کتوهای بر کلان سلمه و ستاره
ابریشمی و سندی قیمت بها


۱۴
دستکولهای زنانه کرانچرم دستمال نکتائی هر رنگ
صابر و پورت ایطلس میان
پناکین هر قسم مفلر های مردانه نجفی وابره پشمین
اتوی تو و ماشین کرا سے کارو پنجه طعام خوری هر رنگ
مرتبان گلدانهای چینی رنگ کوٹهای خواب مردانه
کاغذهای دیواری هرقسم کمخواب بنارسی سچه و کمخواب
گجراتی و ولایتی چادر بنارسی
سچه وجهوٹه وکمخواب بوی
شال خلیل خانی و ابره ومضانی و قصابه و شاه پسندی
و شال چادر ولنگوته شال کوہ پتو والوان ساخت کشمیری
و شال چادر ولنگوته پیشی پتوسام ترسری وابره مشهدی وکرمانی


۱۵
چوکی وکوچ اطلسی و قرمه و مخمل و غیره رقم فیشنی
قاب عکس خورد و کلان صندوقچهای جاپانی
جاپانی جستی چوبی و مصنع جستی کلثی هررقم
واصلین و گلسرین عطر و روغن میزپوشهای ابریشمی
موی و روغن بروت و پشمی و چیمی وغیره هررنگ
و دستمالهای خطائی
صندوقچه والماری و میز شیرینی روسی هررقم
چینائی روغن داده
شیرینی انگریزی رقم به رقم تکمه کف و کالر هررقم
گیرا و دستمال گردن ولایت صابونهای خوشبو درجه اعلی
تکمه یخن و آستین غیره مخاوج نوکه از هندوستان
قیمت بهاباب فیشن بیاید


١٦
نصوار مرغوزی
رنگ نقاشی و غیره رنگهای قسم قسم
رنگ قرمزی وغیره که درین قطی می آید
چرس که از خارج بیاید
شعبه سوم - که فیصدر روپیه قیمت مال مبلغ چهل روپیه محصول مقرر شده - چای باریک دانه وکته دانه، وچای فامل وغوره وپہاڑی لنقه وچینائی وخاک، وچای سیاه وغیره اقسام چای که در خود دولت افغانستان بصرف رسیده وبفروش برسد
قسم سوم
اموال واجناس واسباب ضروریه کار آمد مصارفات


۱۷
دولت که محصولات آنها بانواع و الفاظ مختلف بهر بندر
و هر جای از آمد و روانگی داخل مملکت گرفته میشد
حال از قرار بخش و علم آوری جمیع محصولات بیک قرار
در یکصد روپیه قیمت مال محصول مقرر داده شد
که تجار بداد و سرکار بگرفت خود ها بدانند و اشکالاتیکه
برای مامورین کار وجوهات و دفاتر سرکار
پیش بود برطرف شده بقانون و اصول منتظمه
درست شود - هفت شعبه دارد -
شعبه اول که در یکصد روپیه کابلی مبلغ بیست
و پنجروپیه محصول مقرر شده .
کار چوب زری از صحن و ململ و داگه و گاج


۱۸
بوٹہای زنانه و مردانه انگریزی چوکی بتی و چوبی و آهنی وغیره
د روسی قسیم چرمی و اطلسی مروجی کم بھا
قند سفید کانپوری و روسی تیل خاک و تیل پطرول
تیل الف وغیره اقسام تیل
زرد چوبه در ست و میده قند سفید خشتی
پشاوری که در خود کابل بیاید
شعبه دوم - شکر بوره و نبات و شکرتری که از قرار
قیمت مال بر فی صد روپیه مبلغ بیست روپیه
محصول مقرر گردیده .
شعبہ سیوم - از قرار قیمت مال در یکصد روپیه
کابلی مبلغ پانزده روپیه محصول مقرر شده -


۱۹
رختباب مثل صحن سفید و صحن کوره و ململ و داکه
و چهیٹ و صندوق و سلک و کریب و جیم
و پاج و الوان و شبنم و شیطان تری و دستمال
و بو غبند پیچ و امبوت و کشمیره و درب و کستور
و برک و بشردیه و طلا تسکه ومخمل و اطلس وطوار
و جفون و ادرس و ابروپی قصب و کلاغی و دیگہ
اقسام رخت باب نخی و پشمی و سندی و ابریشمی
و ابریشم رنگه امرتسری
اسباب بیساری و بنجارگی از قسم نخ گوٹ تخمینتک
و سوزن و انگشتانه و کٹوہای نخی ارزان بها
و سرچادر و قوطی حلبی و غیره حلبی باب و تکمه برنجی


۲۰
و شاخی و چرمی و مروارید سنگی و مومی و جراب
و پیراهن های انگریزی ساخته بهاری زمستانی
و زیر پیراهنی کم بها و صابون گلابی و آهو چاپ
و پیرسوپ و دیگر رقم مروجی و سیم برنجی و شانه
و رنگ بوت. قفل و چاقو و مقراض و کلاه
و عرقچین و آئینه بلور قد نما و خورد - و باقی آنچه
اجناس و اشیای متعلقہ سیمساری و بنجاری باشد
جوتی زری و ساده و کسان موزه و کفش مسیحی کلوش
و زین و قبضه و کمر بند و اسباب چرمی ساخته .
شطرنجی ولنگی پشاوری فرلود سیانه جدید و کرتی ولیا سستعیل
بوت کهنه کانپوری انگریزی نیل ملتانی و خاکه نیل


۲۱

چینی باب چاینک و پیاله و نعلبکی و کاسه و بشقاب
و غوری و گیلاس و قند دانی و شیر دانی و بساط
چایخوری و شربت خوری و آئینه باب عمارات
وغیره اقسام چینی باب
کریانه باب عطاری مثل مرچ سیاه و دارچینی
و میخک و نوشادر و جوهر لیمو و زنجبیل و هلیله
و هیل چای و صمغ عربی و سیماب و غیره ادویه
جات یونانی و داکتری و جمیع کریانه باب
گوگرد هر قسم و شمع خورد و کلان مس تخته مس ساخته ظروف
و گج کده سفید رنگه و کاغذ سفید جرمن سلور برنجی المونیم
و زرد اقسام کاغذ بابت کتب و غیره اسباب ظروف چوبینی


۲۲
آهن سیخ ہر رقم و آهن چادر ناوه دار و سیاه و آهن پلیتی
و نعل و میخ و بیل ساخته و تا به آهنین و کلند و فولاد
و غیره اسباب آهنین و فولادی
میخ سیمی و دستگیر دروازه و قفلک و چپر است
و سوهان و جمیع اسباب خورده فروشی
چرم گاو و میشی و غیره چرم های خام پکه هندوستانی و منجی بوره یی
صابون رخت شوئی تانگه و جوڑی بایسکل و غیره چرمی
تیل سوز کوکی و فرشی و سقفی اسباب دوخته و ساخته بخملی
و مهتاب چراغ و لعلتین و شهدی مشجر چخه جاینماز
چکن و فرنجی و جائی و سوزنی
و غیره اقسام چراغ و سرانداز و پطوس و پش ولنگی
ابریشمی و قلپاق بخارایی و غیره


۲۳
اسپ و شتر و مرکب
و قاطر و گاو و غیر حیوانات
که از خارجیه بیاید
پر قو و قاز و غیره پرها طیور
باب متکا و توشک
شعبه چهارم - از قرار قیمت مال فیصدمبلغ
ده روپیه کابلی محصول مقرر شده
نوار و طناب نخی
سفیده کاشغری و روغنی
و سفیده جستی و سیاه غنی
وسندروس
خیمه و تجیر هر قسم
سیم آهنی و سیم برنجی الک
پت شال پتو
قالین و قالینچه ترکانی و موری و کلیم آقچه و ترکانی و قالین
خطائی و یارکندی و ایرانی و نمد ایرانی و غیره


۲۴
پوست گچت و سنجاب و خروالتائی و قرساق
و سیاه گوش و کیش و خفک و روباه و سمور که از
خارج آمده بداخل دولت بفروش برسد
شعبه پنجم - از قرار قیمت مال فیصد مبلغ
پنجروپیه محصول مقرر شد
برنج تخته و برنج ورقی قلعی و جست
کتابهای علمی و ادبیات پنبه که از سمت ایران و بخارا
و قصه‌جات و ناول شریف و روسی آورد بونجه
و غزلیات و غیره کتب افغانستان بفروش برسد
شعبه ششم - ابریشم چله و باف و کلاژ و ولتا بی
که از دولت بخارای شریف و دولت ایران


۲۵
و دولت روسی بدولت خداداد امده بداخل دولت
بفروش برسد، از روی قیمت مال فیصد مبلغ
دو روپیه محصول مقرر شده.
شعبه هفتم - کلابطون سچه و نقره یا موور و کلاداً
و روبل روسی و تنگه بخارائی و اور گنجی و تنگه روسی
و طلای مسکوک و شکسته و خشت طلا و جواهرآ
از روی قیمت نرخ روز فیصمد مبلغ یکروپیه محصول
معین گردید.
فصل دوم
اخراجات یعنی روانگی اموال و اجناس و اشیائیکه
از دولت افغانستان بدول خارجه برود و در انگی ان


۲۶
بر چند طریق است -
طریق اول - اجناس و اشیائیکه از دارالسلطنه
و محالات متعلقه آن براه دکه و توت کی و باجاور
و چترار بهندوستان میرود - چون سابق از قراریکه
سنجش و علم آوری شده محصولات آنها بلند بسته بود
از روی عدالت پروری و فائده مندی اہل تجار
محصولات مذکور را نسبت بگذشته کمتر مقرر فرمودیم
که اگر خواست خلاق عالم جل جلاله باشد روانگی آنها
بخارج بسیار شود، و ملت و دولت فائده بردارند
از قرار فیصد روپیه کابلی مبلغ هشتاد روپیه
انار [ILL]


۲۷
از قرار فیصد - مبلغ پنجاه روپیه کابلی
منقه مغز پسته و پسته پوست دار
بادام پوست دار و مغز بادام هنگ آمدنی خرم میقان و گهرد
آلو بخارا و گلرنج سماروغ جلا غوزه خربوزه
از قرار فیصد - مبلغ چهل روپیه کابلی
زیره آمدنی بدخشان از بدخشان آمده زیره آمدنی کوهدامن الی کو
زیره براه چترال اگر برود یک موافق قطی انگور توت خشک
از قرار فیصد - سی روپیه کابلی
غولنگ و کشته و تخم شبت شقاقل
سریش کاهی
از قرار فیصد - بیست روپیه کابلی
گل روفا بهمن سفید
شیر خشت زرشک و ترنجبین


۲۸
از قرار فیصد - بیست و پنج روپیه کابلی
کشمش سبز و سرخ پوستین و پوستینچه
پوست بزی خام پوست گوسفندی خام
پوست گاوی خام بزغنج
اسفرک
از قرار فیصد - پانزده روپیه کابلی
مغز خسته اشق قروت و تنباکو دانه
از قرار فیصد - ده روپیه کابلی
قالین و قالینچه و پرده پوست روباه و خفک و شقالی
خرگاه و جوال قالینی برقم و خروقرساق پوست پلنگ
و گلیم و شیر سیاه گوش که از خود افغانستان
تریاک خریده و بخارج برده شود.


۲۹
از قرار فیصد پنجروپیه کابلی
کفش چمته روده خام وزه ندافى
قناویز کابلی و دستمال
از قرار فیصد دو روپیه کابلی
پتوی کابلی و پت تو
از قرار فیصد - یکروپیه کابلی
ابریشم چله باف كلاه و درانی
طریق دوم - اجناس واشیائیکه از قندهار
و علاقه جات آن براه تخته پل و قلعه جدید ، و باقی
راهها بهندوستان میرود، محصولات آنها بقرار
ذیل معین شد.


۳۰
از قرار فیصد- مبلغ هشتاد روپیه کابلی
منقه خربوزه تربوز انار
از قرار فیصد- شصت و پنجروپیه کابلی
پشم گوسفندی آمدنی هرات و پشت رود و فراه
که قندهار آمده بخارج میرود، و پشم گوسفندهای خود
قندهار و علاقه جات آن که روانه خارجه میشود
از آمد و روانه یکجا محصول مقرر شد.
از قرار فیصد- مبلغ پنجاه روپیه کابلی
مغز پسته پسته پوست دار
بادام پوست دار و مغز بادام هنگ
الو بخارای تازه و خشک شفتالو


۳۱
کشمش کشته بهی
رونگ ماش سیاه
از قرار فیصد چهل و پنج روپیه کابلی
برنج
از قرار فیصد چهل روپیه کابلی
زیره کشمش سیاه
از قرار فیصد سی و پنج روپیه کابلی
آبجوش
از قرار فیصد مبلغ سی روپیه کابلی
انگور کشمش سبز
کشمش سرخ آفتابی کشته شکر پاره


۳۲

شقاقل عناب
سیب و ناک گوسفند هر گاه در سابق مشید
حال هم برده شود
از قرار فیصد - بیست و پنج روپیه کابلی
کتیرا قروت
از قرار فیصد - بیست و دو روپیه کابلی
انجیر اشتق
از قرار فیصد - بیست روپیه کابلی
گل زوفا بهمن سفید شیر خشت
ترنجبین کشنیز و بادیان تنباکو
الوی سیاه زرشک کل ندیر
اصل السوس سریش کاهی پنبه میدانه


۳۳
از قرار فیصد - پانزده روپیه کابلی
مغز خسته پوستین و پوستینچه
پوست بزی پوست گوسفندی
پوست گاوی اشفرک
تخم عشقه و شبدر
از قرار فیصد - دو روپیه کابلی
قالین و قالینچه و پرده خرگاه کرک و برک و پشم و پیر رقم
و گلیم نمد و کرسی و غیره فرش آن و پت و پودنگی ابریشمی
پوست خفک و روباه و غیره تریاک
گل بنفشه سماروغ
کلاغی


۳۴
از قرار فیصد - مبلغ پنج روپیه کابلی
روده خام و زه ندافی و غیره دستمال و قناویژ
عرقچین و کلاه کفش حبسته
از قرار فیصد - دو روپیه از قرار فیصد - یک روپیه
پتوی کابلی ابریشم
طریق سوم - اجناس و اشیائیکه از پشت رود
و فراه و چخانسور بهندوستان و علاقه ایران میرود
و جزو آن مثل اشیای روانگی قندهار باشد - محصولات
روانگی مذکور مثل روانگی قندهار است
طریق چهارم - اجناسیکه از دارالنصرت هرات
ه علاقه جات آن بهندوستان و بدولت ایران


۳۵

و دولت بخارای شریف و دولت روسی برود
و اجناس روانگی مطابق جزو قندهار باشد روانگی
آن مثل قندهار محصول گرفته شود
طریق پنجم - اجناسیکه از سمت ترکستان و میمنه
قطغن و بدخشان بدولت روسی و دولت بخارا
برود و براه بدخشان بهندوستان برود محصول آن
بقرار ذیل مقرر شده.
از قرار فیصد چهل روپیه کابلی
پوست پخته
از قرار فیصد سی روپیه کابلی
گوسپند کنجد و زغر وکتان و تریک


۳۶
از قرار فیصد- بیست روپیه کابلی
پشم گوسفندی استرک انارپوست
از قرار فیصد - پانزده روپیه کابلی
پوست گوسفندی پوست اشتری
پوست گاوی پوست بزی
کشمش سبز و سرخ پوستین و پوستینچه کپلی غیره
از قرار فیصد - ده روپیه کابلی
پوست روباه و خفک و شمشیر چرم گوسفندی و گاوی
و پلنگ و گرگ و خرس شغال داغ دار
تریاک جوز
پنبه محلوج و پنبه چگیت دار


۳۷
از قرار فیصد پنج روپیه کابلی
غونگ و اشخار و تخم پیاز پوست کوکناد نخود و رود خام
توت خشک و سنجد
از قرار فیصد دوروپیه کابلی از قرار فیصد یکروپیه کابلی
تنباکو
انار
فصل سوم
عبوریات - یعنے اموال و اجناسیکه از دول خارجه
آمده و در مملکت خود افغانستان داخل شده و بدیگر
دول خارج برود، و درین افغانستان بفروش نرسد
محصولات آن بقرار ذیل مقرر شد
مال آمدنی هندوستان روانگی بخارای شریف
و دولت روسی


۳۸
چای کته دانه و باریک دانه
باقی اموال و اشیا از رخت باف
و غیره اقسام مختلفه چای
و غیره هر قسم مال و متاع
فیصد بیست روپیه کابلی
فیصد ده روپیه کابلی
مال آمدنی بخارای شریف و دولت روسی و انگی هندوستان
پشم گوسفندی و پوست قره کلی
و پوست روباه و پوست گوسفندی
پنبه محلوج فیصد دو روپیه
کابلی
و پوست بزی فیصد پنچروپیه
هرگاه مال دولت ایرانی بهندوستان از راه افغانستان برود
و یا مال هندوستان از راه دولت خداداد بایران برود
محصول آمد و روانه آن بقرار آمد و روانه هندوستان
و بخارای شریف بیک قرار است.


۳۹
فصل چهارم
صرفیات- یعنے اموال و اجناس ساخته و بافته
و خوراکه باب وغیرہ اشیای پیداوار خود دولت
علیه خداداد افغانستان که از یک موضع بدیگر موضع
و از یک شهر بدیگر شهر مابین خود افغانستان حمل و نقل
داده میشود، بجز و اشیا و اجناس محصول داشتگی کور
ہمہ بوجوہات ہر موضع و ہر شہر آشکار و نمودار ست
چون محصولات آنها بالفاظ و رسومات رنگارنگ
و متعدد اخذ میشود، و بانتظام و قانون درست، نیبیا
آنمحصولات رنگارنگ موقوف گردید از قرار قیمت و
نرخ روز مال از قرار فی یکصد روپیہ کابلی مبلغ پنجروپہ


۴۰
کابلی محصول مقرر شد که بقرار قاعده و سررشته شهری
رعایا و تاجرها در موضع محصول جا خودها محصول
مذکور را داده و مطابق قاعده سند بگیرند بعد همان مال
محصول دادگی خودها را که سند بدست داشته باشند بهر شهر
و هر موضع که از مواضع داخله دولت میبرند مامورین
سند مذکور را ملاحظه نموده دیگر با و مزاحمت مینمایند معا
و هرگاه بدول خارجیه میبرند بقرار تفصیل اخراجات
ادائی محصولات ببیت المال را ادا خواهند نمود.
تفصیل
اخذ محصولات بقرار شرح فوق بیان کرد شد قواعد کار
مدیری و مامورین گمرکات احکام آن بدینگونه میباشد.


۴۱
(ب)
تشخیص قواعد کارات نفری مأمورین گمرکات
که شامل است بر بیست و شش فقره :-
فقره اوّل - نفری مامورین گمرکات در همه
حال حضرت خلاق دو عالم عزّ اسمه را حاضروناظر
دیده و لحاظ بیت المال مسلمانان را مدنظر داشته
چشم پوشی و تفاوت در بیت المال و اضافه
ستانی و تعدی در حق رعایا و تاجر ها نکنند
و حتّی المقدور اخذ محصولات را نمایند
فقره دوم - چون حضور شاهانه از همه جهات
بسیار مراعات تاجر ها را فرموده و از تکالیف


۴۲

شاقه و گرفتن محصولات رنگارنگ و چو
و کشاکش خرمکیران که در هر بندر و هر موضع
بر انها بود ایشان را فارغ ساختند انها پاس
افزونی و لحاظ وجه محصولات را که برای
بیت المال و ضروریات و ترقیات دولت
و ملت شان عاید میشود داشته بار و مال
تجارتی خود را بدون دزدی و پنهانی اندرون
کرده محصول مقرره را بدهند و اگر فرضا بغیر
ادای محصول آمد و روانه کرده بودند و گرفتا
شد اصل مال تجارتی و بارگیر کرا پیش
حکم ضبط است و ضبط سرکار شود.


۴۳

فقرۀ سوم ـ اموال واشیا ئی که از سابق آمد
محصول آمد را تا جرا داده اند و محصول روانگی را
سر کار والاجا وارد که بگیرند چون در فصل
(ادخالات) محصولات را حضور والا
یک محصول مقرر نمودند رعایتاً محصولات
روانگی مذکور برای تاجر با معاف فرموده
شد و گرفته نمیشود

فقرۀ چهارم ـ در گذشته تحصیل وجه
محصولات از روز چهل یکه چهار ماه و عدوداً
جاری بطور نسیه مقرر بود در این فقره هم نقصان
بیت المال و هم نقصان تاجر تا جربه رسیده است


۴۴
چرا که تاجر بامید منافع خود وجه محصول ایمپورت
مقرره نرسانده فکر آن در آمد و روانه تجار
او بوده رفته رفته وجه محصولات بر ذمه او زیا
شده و در آخر کار که محصل بالای او مقرر گردیده
و تشدد کرده جایداد او بخرج محصل و تحصیلدار
رسیده و وجه بیت المال باقیا نده و دیوار
شده اند چنانچه در این عرصه پنج شش سال
با بسیار تاجرها از طرف دولت قط
وراز شده و از بعضی سوخته که حصولی ندارد
نسیه کردن محصولات منظور نیست
و موقوف شد آینده تجار که مال تجارتی


۴۵
خود را محصول میکند بعد از چهل یکه کردن مأمور
گمرک سرجمع مبلغ محصول را دانسته او
کرده و نقد از او باز یافت داشته
و قرار قاعده سند بدهد .
فقره پنجم - باید تجار هر موضع و هر محال
و هر ولایت اموال و اجناس تجارتی خود را
بجائیکه بود و باش و داد و معامله تجارتی
او میباشد در گمرک خانه همانجا چهل یکه و محصول
نموده و قرار سررشته و قاعده سند از مأمور
گمرک بگیرد بعد مختار مال خود است هر جا
که میبرد برده میتواند مثلاً مال آمدنی هندوستان


۴۶
یا تجار جلال آباد بمحمود جلال آباد و لغمان
بلعمان و علی هذا القیاس محصول کنند مال
آمدنی دولت روسی و دولت ایرانی و دورو
بخارائی را تاجر هرات بهرات و ترکستان
به ترکستان چهل یکه و محصول کند و ادائی
محصولات خود را قرار قاعده کرده و سند
بگیرد هرگاه تاجر ترکستان و یا هرات
و غیره مواضع بناعث آنکه نسبت بمواضعات
مذکور قیمت مال هندوستان در جلال آباد
ارزان تر است مال تجارتی خود را در جلال آباد
چهل یکه کند منظور نیست زیرا که سبب تفاوت قیمت


۴۷

مال در وجه محصولات بیت المال تفاوت نشود
تجار هر جامی بهمان جای خود مال خود را حمل تیکیه
نماید و هرگاه بعضی نفد تی جر یک موضع
بدیگر موضع خیر و فائده فروش مال تجارتی خود را
ملاحظه کند و مال خود را در گمرک خانه آنجا محصو
کند باین قسم منظور است که مال تجارتی خود را
در همانجا که محصول کرده بفروشد و اگر نصف
و یا کم و زیاد مال خود را در آنجا فروخته ونصف
و کم و زیاد آن باقیمانده فروخته نشد
باقیمانده مذکور را از مأمور گمرک سند گرفته
و در جائیکه معامله تجارتی اوست بیاورد


۴۸
و تفاوت محصول قیمت مال را به مأمور گمرک
جای خود رسانده و سند بگیرد .
فقره ششم ـ مأمورین گمرک باخذ هرگونه
محصولات که ادخالات و اخراجات
و صرفیات و عبوریات باشد بدست
صاحب مال رسید با قاعده که جزو مال
و اسم اسامی و پدر وغیره آن شرح و ادراج
باشد بدهند که نزد تاجر باشد و تاجر که بدیگر
جاها میبرد مأمورین گمرک های دیگر
مال مذکور را با چتی مذکور مقابله کنند
هرگاه موافق سند بود و مال مذکور


۴۹

چهاپ داشت دیگر بخصوص محصول هیچ مزاحمت
نکنند و هرگاه مال او کمتر از سند بود البته
در بین راه فروخته باشد آن را هم علموه
غرضدار نشود و هرگاه مال مذکور از قرار سند
اضافه بود و چهاپ نداشت معلوم است
که محصول نداده و غدر کرده است همان
مال اضافه گی مذکور ضبط سرکار شود تا دو
باره چنین نکنند و عبرت دیگر تاجرها شود.
فقره هفتم - تجاریکه مال تجارتی آورده بقرا
سیررشته محصول خود را داده و سند مجرو از
مامور گمرک گرفت با فتخار مینمایند که مال خود را


۵۰
بهر جا ببرد دیگر محصول گرفته نمیشود واگر
مال خود را در همان گمرک جای کامل بدیگر تجار
فروخت شخص خریدار ثانی خیال بردن بدیگر
جا را نموده سند مذکور را از شخصیکه خریده
بگیرد و در سند مذکور شخص فروش کل را
تصدیق کند و مأمور گمرک همانجا نیز علم خود
آورده در سند مذکور تصدیق و نوشته کند
که این مالها از فلانه تجار بود و این شخص گرفته
محصول مذکور باز یافت شده کسی مزاحمت
نکند واگر بدو دست و سه دست و فروش
نماید همین حکم را دارد و هر گاه نصف و یا کمتر


۵۱
و زیادتر مال خود را تجار اول بدیگر تاجر
بفروش برساند نیز مطابق فوق بعمل آورده شود
فقره هشتم - در فصل ادخالات و اخراجات
اجناس و اشیائیکه در قید ترقیم آمده است
مطابق آن محصول مذکور گرفته شود
و بالفرض اگر کدام قلمی از یک جنسی بیاید و برو
که داخل حکم نامده باشد محصول همان جنس را
مثل و مانند آن تطبیق داده محصول آن گرفته
شود و داخل دفتر گردد و هرگاه بکدام رقمی
از اجناس و اشیاء اشتباه برای مأمورین گمرک
پیدا شود صورت حال را با داره نظارت


۵۲
تجارت نوشته طالب سررشته شوند
ناظر تجارت تاجائیکه اختیارات دارد
خود جواب میگوید و اضافه از ان را از
حضور سررشته حاصل میدارد.
فقره نهم - اجناس و اشیائیکه درین
سالها برون مذکور بدول خارجیه ممنوع
بوده وجز آن بدفاتر مهر حکومت جای
واضح است حال نیز مطابق گذشته
ممنوع است و مطلق برده نشود و هرگاه
کسی برده بود و دستیابی اثبات شد
مال مذکور ضبط شود. و روپیه نقد و طلاء


۵۳
مسکوک وغیر مسکوک که بردن آنها در سابق
موقوف نبود حال موقوف شد که برده نشود
واجناس واشیائیکه سابق موقوف بود
حال هم موقوف است - یراق ساخته بخا زرر
وجواهر باب پیاده منع نیست برده شود
فقره دهم - مال گریزی را که تفری مأمورین
گمرکات و بندرات و غیره مفتش ما در بندرا
و راه ها و مواضعات دستگیر و پیدا کنند
بعد از وضع مقرری محصول ده یکه قیمت
مال گریزی بعنوان خدمتانه برای شان از
طرف دولت منظور است داده شود.


۵۴
فقره یازدهم بخصوص محصولات
اجناس فصل صرفیات که در گمرکات ورود میشود
محصول مذکور بقرار قاعده و حکمی که شده گرفته
شود خرج وطنی را مثل گذشته خواهند داد
چراکه در سنجشی که شده و از روی آن محصول
مقرر گردیده محصولات گمرکات و بندرآت
و چراغی و غیره داخل بوده است خرج وطنی
هرگاه در وطن مقرری داشته باشد مثل
گذشته معمول شود.
فقره دوازدهم - چون جمیع گمرکات و بندرآت
و شعبه جات وجوهات بسته با داره نظارت


۵۵
تجارت میباشد مأمورین کارگمرک وغیره
آنچه فقرات و کارهای سررشته طلب
داشته باشند بجهت عالیقدر جلالتمآب
ناظر تجارت نوشته نمایند ناظر تجارت آنچه را
خود اختیارات و سررشته داشته واجرا
کرده تواند جواب میگوید و مطابق آن
بعمل آورده شود و آنچه را خود سررشته نداشته
و اجرا کرده نتواند بحضور والا عرض کرده
و سررشته و احکام حاصل میدارد .
فقره سیزدهم - هرگاه از طرف نفری
مقرر بندرات و یا مفتشها برای مأمورین


۵۶
گمرکات اطلاع برسد که اینقدر بار در فلان
موضع و فلان راه بطور گریزی گذشته و یا میگذر
و کشاندن و دستگیر کردن آن از قوۀ خود
نفری گمرک و بندرجات خارج باشد
مأمور گمرک فی الفور بحکومت جای اطلاعاً
و بقدر لازمه و کفاف نفری پیاده و سوأ
نظامی گرفته و روانه کرده بار و مال گریزی را
دستیاب نموده و بکمرک خانه آورده ضبط نماید
فقره چهاردهم تمامی اہل کار گمرک خانه
ماتحت مدیر و مأمور گمرک بوده و اجرائی
کارهای مأموریت خود را هرکدام بقرار


۵۷
قاعده و سررشته کرده و خودها را شخص علمیه ندانند
فقره پانزدهم - سرایدارها و اشخاصیکه بجهت
بازکردن صندوق و بارهای تجارتی مقرر میباشند
و یا حمل و نقل مینمایند، باید بسیار متوجه باشند که
در زمان محصول که بارها باز میشود مال تاجر تلف نشود
و خراب و برهم نگردیده و چینی باب نشکند، و دروقت
برف و باران مال و بار تاجر محفوظ باشد و اگر
خلاف آن کار کرده بودند بقدر لازمه مامور گمرک
از انها بازخواست کرده و جریمه میتواند.
فقره شانزدهم در امورات گمرک هرگاه شخصی
اخبار نماید، و برای حکومت شبمه پیدا شود، فوراً


۵۸

نفری مقرر کرده و محاسبات مذکور تحقیق و تدقیق شود
هرگاه حرف مذکور راست باشد بعد از اثبات
بقدر اندازه گناه سزا داده میشود - و اگر دروغ بود
از مخبر یکه دروغ اطلاع دهی نموده بود بهمانقرار که
در صحت شدن حرف مذکور بر مامور گمرک جزا حکم
میشد درباره مخبر حکم خواهد شد.

فقره هفدهم مامورین گمرک رشوت از شخصی نگیرند
و هرگاه گرفته بودند و ثابت شد، و یا غدر و غبن
نموده بودند و ظاهر گردید از نوکری دولت بالکُّل
موقوف، و بقدر خیانت او جزا و سزای معاش
در کنارش نهاده میشود، تا عبرت دیگران گردد.


۵۹
فقره هجدهم - آوردن شراب ہر رقم بدولت
خداداد افغانستان موقوف و ممنوعست کہ کسی
نیاورد، ہرگاه خلاف حکم نموده و شخصی پنہانی
و یا آشکارا آورد مال مذکور تلف شود، و شخص
مدت سہ سال حبس شود، و نصف قیمت مال
مذکور از و جرم گرفته تحویل خزانه شود
فقره نوزدهم - در هر گمرک خانه باندازه کار مامور
گمرک و نویسنده منصف و نفری پیاده جهت
اجرای کار مقرر شده، زیاده کردن انها متعلق
بامر حضور میباشد، هرگاه مامور گمرک لازمه زیاد کردن
نفری را بداند کیفیت و دلائل آنرا مفصل نوشته


۶۰
بواسطه ناظر تجارت بحضور والا عرض کرده سر رشته یگیرد
فقره بیستیم - وجه محصولات گمرکات وبندرایتایکه
ماموران باز یافت میدارد، در هفته یکروز بروجها نوشته
کامل و پوره تحویل خزانه کرده و رسید بگیرد، و نزد خود نگاه
ندارد، واگر نگاهداشته بود و ثابت شد از خدمت بر غو شود
فقره بیست و یکم - جمله دفاتر و رسید و کاغذ های
رپوٹ بقرار جدول از حضور مهر شد، در کاغذ های
مذکوره هرگز گل و تراش نشود ، هرگاه نویسندها سهو شود
بالای سهو خود بقسمی خط بکشند که عبارت ان خواند
شود، و در سر سهو شدگی کیفیت صحیح را بنویسند
و دستخط مامور شود، و هرگاه بمامور نشان نداده وگل


٦١
و تراش نموده بودند، اگر نقصان دولت در گل
و تراش او نبود، اول دفعه نیم یکماهه تنخواه، و در
دفعه دوم یکماهه تنخواه جرم شود، و وجه آن تحویل
خزانه گردد، و دفعه سوم موقوف گردیده بعد برآی
هیچ کار دولت نوکر نگاهداشته نشود، و هر گاه گل
و تراش او نقصان دولت بود، همان نقصان
دولت بقدر دو چند از و جرم گرفته شود، و بعد
هیچ کار دولت مقرر نشود.
فقره بیست و دوم در باب وجوه قافله باشی
گری که سابق در هر جای قافله باشی ها مقرر
بودند، چون در مقرری آنها بدون نقصان دولت


۶۲
و آزار و اذیت ملت دیگر چیزی فائده نبود
در سنه گذشته ۱۲۹۸ قافله باشی های تمامی
ولایات و محالات و غیره را موقوف فرمودیم
تاجرها محصول مذکور را از قرار مقرری گذشته
یک بر یک و نیم قبول نمودند و منظور شده
وجوه مذکور در سائر ات بسته گردیده بود که عمل
و دخل شود، وجوه مذکور حال هم علیحده مقررات
و از قرار یک بر یک و نیم گرفته شود، و در گمرکات
مامورین گمرک عمل و دخل آنرا نمایند، و محصول
مذکور بتاجر تعلق ندارد، و کرایه کش هائیکه بارهای
تجارتی و سرکاری و غیره را کرایه میکنند و کرایه


۶۳
میگیرند محصول مذکور را قرار قاعده بمامور گمرک
داده و سند بگیرند، و بدون کرایه کش ها از نفری
کارداران و غیره که اشتر و یابو و قاطر مال خود ها
خواه بدیگری کرایه بدهند و یا مال خود را بار کنند
محصول قافله باشی گری قرار سررشته گرفته شود
فقره بیست و سوم ـ تنخواه نفری مامورین کا
گمرکات عموماً بقرار مقرری که داشته باشند، دو ماه در
دو ماه بقرار برات سررشته آخسـرانه داده شود
و قرار قاعده در کتاب پامهری گرفته شود.
فقره بیست و چهارم ـ هر مالیکه در گمرکخانا
بیاید، تا یکماه مهلت تاجر است که آمده مال خود را


۶۴
محصول کند، و اگر در موعد مذکور مال خود را
چهل یکه نکرد، بعد از ان فی ماه یکروپیه کابلی که
روز دو پیسه شود از یک بار مال خود بطریق کرایه
بدهد تا زمانیکه مال خود را چهل یکه نماید.
فقره بیست و پنجم رپوتهای بندری را
که بندریها برای سائرات روانه میکردند،
حال مثل سابق مقرر و بر حال است، بقرار
سررشته و قاعده بگمرکات روانه بدارند.
فقره بیست و ششم در هر گمرک خانه بقدر اندازه
کارنفری دلال که جهت قیمت مال مقرر میشود
از نفری تاجرهای معزز و معتبر که از خود شخصیت


۶۵
واعتبار جایداد داشته باشند، ومتدین
و با سلوک باشند مقرر شود، وآینده منصف
گفته شوند، و آنها بسیار بوضع درست گذاره
کرده در زمان قیمت مال ، نه مال را کم قیمت کنند
و نه اضافه، و بقرار نرخ روز قیمت کنند، واگر از
نرخ روز کم و زیاد قیمت کرده بودند، اگر کم قیمت
کرده بودند و نقصان سرکار بود در دفعه اول
هر قدر که وجه تفاوت محصول مذکور شود از و
جرم گرفته تحویل خزانه شود، و در دفعه دوم برد
و در دفعه سوم بر سه گرفت تحویل خزانه شود،
و بعد موقوف شده دیگر بهیچ کار مقرر نشود


٦٦
و اگر زیاد قیمت کرده بودند و نقصان تاجر بود
و تاجر مدیر و مامور گمرک عرض نمود، آنها را
لازم است که دیگر نفری منصف با و تاجر
ها را خواسته علم خود را اورده هرگاه تفاوت
بود مجرا با و داده شود، و تصدیق نفری
و خود مامور دفتره مذکور شود.
اعلان
بقرار شرح فوق تعیین محصولات، و تشخیص
قواعد کارات نفری مامورین گمرکات از
حضور والا ارشاد و احکام شده است، تا نفری
مامورین و تمامی تاجرها ی مملکت خداداد


۶۷
افغانستان برطبق آن عمل بیاورند
انشاء الله تعالی فقط تحریر یوم یکشنبه
ماه حمل سنه ۱۲۹۹ هجری شمسی


[BLANK PAGE]