نظامنامه
جزای عسکری
طبع در مطبعه ماشین خانه کابل
١٤ دلو سنة ١٣٠٢
[ILL] (١٠٠٠) جلد


نظامنامه
جزای عسکری
در مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزرا طبع کردید
١٤ دلو - سنه ١٣٠٢
تعداد طبع ثانی ....... (١٠٠٠) جلد


[BLANK PAGE]


۱

نظامنامۀ جزای عسکری

باب اوّل
مُقَدِّمَة
فصل اوّل
قواعد عمومیه

(جزای عسکری)

قاعده

۱ :- محاکمۀ منصبداران و سپاهیانیکه بالفعل در اردوی افغانستان خدمت میکنند، و مأمورین ملکیه که در دوائر عسکری مستخدم میباشند در دیوان حرب‌ها اجرا میشود، و محاکمۀ سپاهیان و منصبداران


۲
کوتوالی و پولیس نیز کذالک در دیوان حربهائیکه
بایشان مخصوص است رؤیت میگردد.
۲ :- دیوان حرب ، در حق مجرمین بموجب نظامنامۀ جزا
عسکری تعیین جزا مینمایند و جزای جرایمیکه درین
نظامنامه ذکر نشده اند نظر بنظامنامۀ جزای ملکیه
تحدید میشود.
(جزای عسکریه)
۳ :- جرایمیکه در ما بین نظامیان و کسانیکه نظامی نباشند
ظهور کند محاکمۀ آن در محکمه های عدلیه رؤیت
میگردد، و اگر نظامیان با چند نفر غیر نظامی در خارج
خدمت عسکریه یک جرمی را که بنظام تعلق نداشته
باشد مشترکاً ارتکاب نمایند، محاکمۀ ایشان نیز
در محاکم عدلیه اجرا می یابد و فقط محل انفاذ جزائی
که در حق عسکریها صادر گردد جهت عسکریه است،
هرگاه جرمیکه ارتکاب کرده اند از جمله جرمهائی
باشد که در فصل (نهم) باب (دوم) این نظامنامه
تصریح و توضیح گردیده است، محاکمۀ کافۀ آنها
در دیوان حرب رؤیت می یابد.


۳
٤: — در دیوان حربها دعویهای حقوق پذیرفته نمیشود،
و علاوه بران دیوان حربها در بارۀ دعوای حقوق
شخصیّه اعطای حکم نمی نمایند، و در صورتیکه انچنین
یک معامله و پیش افتد، برای حکم و تعیین حقوق
شخصیّه اوراق دعویرا بمحاکم عدلیه میسپارند.
٥: — مجارات عسکرهائیکه نظامات مالیه و ملکیه مخالفت
کنند، بموجب قاعده هائیکه در نظامنامه ها
آن تصریح گردیده اند حکم میشود، فقط از سلاح
اندازان جزای نقدی گرفته نمیشود و بر طبق
نظامنامه جزای ملکیه سلاح اندازانیکه بجزای
نقدیه محکوم گردند، جزای نقدی شان بحبس
تحویل مییابد باینطریق که برای پنجروپیه اول (فی روپیه
یکروز) وعلاوه بر پنجروپیه اوّل (برای هر پنجروپیه دیگر یکروز) محبوس میماند
مگر از سلاح اندازانیکه از سبب دیت، و رشوت
و سرقت و ارتکاب سایره بجزای نقدی محکوم گردیده
باشند جزای نقدی گرفته می شود.
٦: — جرمهائیکه قانوناً مستلزم مجازات اند بر سه نوع


٤
است :-
اول قباحت ، دوم جنحه، سوم جنایت
۷ :- قباحت مستوجب مجازات تکدیریه، جنحه مستوجب
مجازات تادیبیه، جنایت مستلزم مجازات
ترهیبیه جسمانی هستند .
٨ :- مجازات تکدیریه درباره کافه منسوبین عسکریه
از (٢٤) ساعت تا (٤٥) روز جزای
حبس است ، درباره سلاح اندازان از سه چوب
تا پانزده چوب جزای ضرب و جزای موقوفیت
رتبه های خورد ضابطان هم از مجازات تکدیریه
است .
٩ :- مجازات تادیبیه در حق منصبداران عبارت است
از جزای موقوفیت از رتبه عسکریه شان و در
باره همه منسوبین عسکریه [از چهل و پنجروز تا سه سال
حبس عادی] و برای سلاح اندازان جزا
ضرب است [از پانزده چوب تا هشتاد چوب]
١٠ :- مجازات ترهیبیه در حق عموم منسوبین عسکریه


۵

عبارت است از جزای حبس [از سه سال تا حبس
دوام واعدام ]
۱۱ : - جزای حبسی که متعلق است بمجازات تکدیریه بنام
نظربندی و حبس ریاضت بر دو نوع است ،
حکم نظربندی که در حق منصبداران صادر گردیده باشد
در حالیکه در کوته خودشان بوده بر دروازه خود
شان یکنفر پهره دار معین باشد اجرا میگردد و حبس
ریاضت در درون چهاونی در یک کوته که برای
منصبداران حبس خانه اتخاذ گردیده ، در حالیکه بر
دروازه آن یک پہره ایستاده باشد ایفا می یابد
و سلاح انداز انیکه بحبس ریاضت محکوم گردیده
باشند ، منفردا یعنی تنها تنها حبس میشوند ، و
بمنصبداران و سلاح انداز انیکه بحبس ریاضت
محکوم گردیده باشند در روز تنها دو پاو (نان
خشک) و بقدر ضرورت آب داده میشود ،
غیر ازین دیگر رقم خوراک و چای و تنباکو و قهوه
و از قبیل آن دیگر کیفیات داده نمی شود .


٦
١٢ :— کسانیکه از جمله خورد ضابطان دولگی مشران از سه چوب تا پانزده چوب بجزای ضرب محکوم گردیده باشند در پیش روی هم رتبه های خود مجازات میشوند چون این مقدار جزای ضرب و جزای حبس از بیست و چهار ساعت تا چهل و پنجروز مستوجب موقوفیت رتبه شان نمیگردد. و برای اینکه قدر و قیمت ایشان در نظر سپاهیان نقصان نپذیرد جزای ضرب شان در پیش روی سپاهیان اجرا نمیشود.
١٣ :— کسانیکه از جمله سلاح اندازان بجزای ضرب محکوم شوند. با یک چوب صاف بی شاخچه که پنج بدست دراز و دبلکی آن بقدر انگشت کوچک باشد زده میشوند. جزای ضرب در جبهه صف حرب تولی و یا کندکی که محکوم به آن منسوب است در پیش روی منصبداران نوکری والا همان تولی و کندک اجرا میشود.
١٤ :— خورد ضابطان و دلگی مشرانیکه بمجازات


تادیبیه محکوم گردیده باشند رتبه شان موقوف
میشود و تا زمانیکه دو سال بحیثیت یک سپاهی خدمت
عسکریه را ایفا نکنند دوباره ترفیع نمیشوند، خود
ضابطان و دلگی مشرانیکه رتبه شان ساقط گردیده
بجزای ضرب محکوم شده باشند در پیش روی
هیئت عمومیه قطعه که بآن منسوبند زده میشوند .
١۵:— منصبدارانیکه یک سال و یا زیاده بران بحبس
محکوم گردیده باشند، در عین زمان بگزای
موقوفیت از خدمت عسکریه هم محکوم میشوند .
١۶:— حکم های موقوفیت منصبدارانیکه بجزای موقوفی
محکوم گردیده باشند بزوجه ذیل اجرا می پذیرد:—
اولاً — منصبداران و سلاح اندازان غند و یا
کندکیکه منصبدار محکوم به آن منسوب است
بی سلاح گردیده در صحن چهاونی و یا میدان
تعلیم اجتماع میکنند .
ثانیاً:— بشرطیکه بر بالای منصبدار محکوم هیچ یخی
از علامات عسکری موجود نباشد، در حالیکه

(جزای عسکریه)


در محافظه یک قطعه مسلحه پنجاه نفری عسکری
بوده باشد به جبهه صف حرب این عسکر
آورده میشود .
ثالثاً :- یکی از اعضای همان دیوان حربیکه حکم طرد
در باره او داده است مضبطه دیوان حرب را
با صورت فرمانیکه از طرف اشرف پادشاهی
تصدیق آنرا حاوی بوده است قرأت میکند
رابعاً :- اگر مطرود علاوه بر ان بجزای حبس هم محکوم
گردیده باشد برای پوره کردن جزا
خود را در حبس خانه ملکیه بکوتوالی تسلیم میشود.
۱۷ :- سلاح انداز انیکه بجزای ضرب از پانزده چوب
الی هشتاد چوب محکوم گردیده باشند پیش
از اجرا یافتن جزای ضرب شان بطبیب معینه
نماینده میشوند اگر محکوم بیمار باشد . بعد از رفع
و ازاله بیماری بجزا میرسد .
۱۸ :- خواه سلاح اندازان خواه منصبداران که زیاده
از یکسال بجزای حبس محکوم گردیده باشند در

( جزای عسکری )


۹
حبس خانه کوتوالی با ایفای مدت حبس شان مجبورند و اینچنین
اشخاص از خدمت جلیله عسکریه هم محروم میگردند .
۱۹ :- جزای اعدام هرگاه موافق نظامنامه جزای
عسکری از دیوان حرب صادر گردیده باشد
طرز اجرای حکمی که در اینباب داده شده باشد بر وجه
ذیل اجرا میگردد :-
اولاً :- همان غند و یا کندکی که محکوم بدان منسوب است
بیسلاح گردیده در محلیکه (میدان سیاست)
مقرر گردیده باشد فراهم کرده میشود
ثانیاً :- در حالیکه بر محکوم هیچ یکی از لباسهای
عسکری موجود نباشد در تحت محافظت
قطعه مسلحه پنجاه نفری بمیدان سیاست
یعنی قتل گاه آورده میشود .
ثالثاً :- یکی از اعضای همان دیوان حرب که درباره
او اعطای حکم نموده اعلام حکم را با فرمان
همایونی که آنرا تصدیق میکند جهراً میخواند .
رابعاً :- چشم های محکوم را بسته بمحل مخصوص برده

(مطبعه عسکری)


۱۰

میشود و در آنجا یک قطعه دوازده نفری
که از نشانچی های بسیار ماهر و مکمل که از اول
احضار گردیده اند از طرف تولی مشر نوکری
والا باشارت دست بر بالای محکوم حکم
آتش داده میشود نشانچی ها عین بر سینه
محکوم نشان گرفتن آتش دادن مجبور اند.
۲۰ :- محکوم پیش از آنکه بمیدان سیاست آورده شود
بالای او آبدست کناینده دورکعت نماز خوانده
میشود و بواسطه امام کندک که در آنجا موجود میباشد
توبه و استغفار باو آموختانده داشتن و یا نداشتن
وصیتش از او پرسیده میشود.
۲۱ :- در روز های جمعه و سائر ایام مبارکه و مخصوصه
حکم اعدام اجرا نمی شود.
۲۲ :- اگر حکم اعدام بر طبق نظامنامه جزای ملکیه
از طرف دیوان حرب و یا از طرف محکمۀ عدلیه
داده شده باشد در اول امر بطریقی که در ماده
(۱۵) بیان گردید بعد از آنکه معاملۀ موقتیش

(جزای عسکری)


۱۱
در پیشرویی قطعهٔ عسکریه که بآن منسوب است اتمام
پذیرفت برای اینکه حکم اعدام موافق باصول ملکیه
اجرا یابد خودش بکوتوالی تسلیم کرده میشود .
۲۳ :- مجرمین عسکریه که زیاده از یکسال بحبس محکوم گردیده
باشند بعد از آنکه بکوتوالی سپرده شوند مثل
محکومین ملکیه مدت جزائیه خودها را ایفا د اکمال مینمایند.
٢٤ :- یک شخصیکه بروی چندین جرم بیک باره گی
ثابت شوند از جملهٔ آنها بموجب همان جرمیکه مستلزم
جزایی سنگین تر باشد حکم دربارهٔ وی صادر
میگردد .
۲۵ :- تخفیف جزایی محکومین عسکریه فقط از جملهٔ حقوق
پادشاهی است .
٢٦ :- حکم جزایی جرایمیکه از نوع جنحه و جنایت باشند
خاص در حضور دیوان حرب بالمحاکمه صادر میگردد
٢٧ :- برای جرایمیکه از نوع قباحت باشند صاحبان
هر رتبه در بارهٔ ماتحتان خود بر وجه ذیل اختیار
دادن امر جزا دارند .


۱۲
اول :- سپه سالار، نائب سالار، فرقه مشران
لوا مشران در باره منصبداران ماتحت
شان [ از بیست و چهار ساعت تا چهل و
پنجروز نظر بندی و حبس ریاضت ]
و در باره سلاح اندازان [ از بیست و
چهار ساعت تا چهل و پنجروز نظر بندی
و حبس ریاضت، و از سه چوب الی پانزده
چوب ضرب ] .
سپه سالار اختیار رفع رتبه خورد ضابطان و
دلگی مشران را هم دارد .
دوم :- غند مشر اول و ثانی و کندک مشران در بارۀ
منصبداران ماتحت خود [ از بیست و چهار
ساعت الی پانزده روز نظر بندی و حبس
ریاضت ] .
در حق سلاح اندازان [ از بیست و چهار ساعت
تا پانزده روز نظر بندی وحبس ریاضت ، و
از سه چوب الی ده چوب جزای ضرب ] .


۱۳
سوم :- کاتب غند کاتب کندک براه راست درباره
جرم سر پرک مشران و کاتب های تولی
که در معیت شان مستخدم میباشند به غند
مشران و کندک مشرانیکه بآن منسوبند
مراجعت کرده جزای شانرا تحدید نموده
میتوانند.
چهارم :- تولی مشران دربارۀ ضابطان وسلاح
اندازان ماتحت خودشان [ از بیست چهار
ساعت تاسه روز نظربندی وحبس
ریاضت ].
پنجم:- بلوک مشران اول وثانی دربارۀ سلاح
اندازان ماتحت شان [ از بیست چهار
ساعت تا سه روز نظربندی وحبس
ریاضت ].
۲۸ :- منصبداریکه حکم جزای ضرب را داده باشد،
این جزا را بالذات بدست خود اجرا نمی تواند،
این جزا بهمه حال بطریقی که در قاعدهٔ (۱۳)


١٤

بیان گردید، در حاضری شام اجرا میشود.

٢٩:- یک منصبداریکه قباحت ما تحت خود را مستلزم چنان جزای تادیبیه که بالاتر از اختیار درجهٔ خودش باشد حس نماید ، بمنصبدار مافوق خود مراجعت نموده جزائی را که در دائرهٔ صلاحیت و اختیار مافوق اوست بواسطهٔ خود او تحدید کرده میشود .

٣٠ :- هر منصبداریکه در داخل دائرهٔ اختیار و مأذونیت خود ما تحت خود را مجازات نماید، لازم که بعد از اکمال جزا با تحریرات رسمی اصل کیفیت و اسباب موجبهٔ آنرا بمنصبدار مافوق خود اخبار و اشعار نماید.

٣١ :- هرگاه از نوع قباحت کدام جرمی بنابر یک سببی از سبب ها بحضور یک دیوان حرب برسد ، در حق مجرم جزائی را که در نظامنامهٔ جزا دربارهٔ آن مندرج ست حکم میکند.

* *
*


١٥
فصل دوم
(صورت تشکیل دیوان حرب ها)
٣٢ :— هر دیوان حرب از یک رئیس و شش عضو ترکیب می یابد،
برای محاکمه منسوبین عسکری که در هر رتبه و هر مقام باشند علیحده
رتبۀ رئیس و اعضاء دیوان حرب در جدول ذیل نشان داده شده است:—
جدولیکه رتبه های رئیس و اعضاء هر دیوان حرب در مقابل رتبۀ متهمین نشان میدهد:—
رتبۀ متهمین
رتبۀ رئیس دیوان
رتبه های هريك از اعضاء
خورد ضابطان دیگر
مشران و سپاهیان
غند مشر یا کندک مشر
یک کندک مشر دو تولی مشر یک بلوک مشر اول یک
بلوک مشر ثانی یک خورد ضابط
بلوک مشران
〃 〃
یک کندک مشر دو تولی مشر دو بلوک مشر اول یک
بلوک مشر ثانی
تولی مشران و کاتبان کندک
غند مشر اول یا ثانی
یک غند مشر ثانی دو کندک مشر سه تولی مشر
کندک مشران و کاتبان غند
لوا مشر یا غند مشر اول
یک غند مشر اول دو غند مشر ثانی سه کندک مشر
غند مشران اول و ثانی
فرقه مشر یا لوا مشر
سه لوا مشر سه غند مشر
لوا مشران
نائب سالار یا فرقه مشر
سه فرقه مشر سه لوا مشر
فرقه مشران
〃 〃
دو نائب سالار چهار فرقه مشر
نائب سالارها
نائب سالار
سه نائب سالار سه فرقه مشر
(جزای عسکری)


١٦
٣٣ :— محاکمۀ سپه سالار مانند وزرا بدیوان عالی عاید است.
٣٤ :— رئیس اعضای دیوان حرب بهر حال باید تبعه افغانستان
باشند و عمر هیچکدام شان از بیست سال کمتر نباشد، و با متهم
نباید قرابت و نه مناسبتی داشته باشند، و نه در ما بین ایشان
و متهم یک سابقۀ غرض نفسانیت بوده باشد.
٣٥ :— در قوماندانی قول اردوی مرکزی کابل فرقه ها
وغندهای مستقل برای محاکمه سپاهیان و ضابطان
و خورد ضابطان یک یک دیوان حرب دائمی تشکیل
گردیده است رئیس و اعضای این دیوان حرب بسببیکه
سال یکدفعه تبدیل می یابند از میان آمران و ضابطان
که بصنوف مختلفه منسوب میباشند متناوبا انتخاب
میگردند تطبیق دستخط های اعضای دیوان حرب
دائمی و رئیس آن از طرف قوماندانهای قول اردو
مرکزی کابل و فرقه ها و غندهای مستقلۀ متعلقه
آنها مصدق گردیده بوزارت حربیه فرستاده
میشود و در آنجا بمجلس عسکری حفظ کرده میشود.
٣٦ :— هرگاه محاکمه یکی از آمران و یا ارکان لازم آید بطریقیکه

(مجله عسکری)


۱۷
در قاعده (۳۲) بیان گردید یک دیوان حرب موقت
تشکیل میگردد .
و اگر در یک فرقه برای تشکیل یک دیوان حربیکه برتبه
متهم متناسب باشد بدرجه کافی منصبداران یافته
نشوند بوزارت حربیه مراجعت میشود، وبواسطه
وزارت یا از فرقه های دیگر انتخاب گردید
بمحل مذکور سوق میشود، ویا خود متهم بکابل جلب
گردیده و ر وزارت حربیه در دیوان حربی
که عیناً با صولیکه در جدول نشان داده شده
تشکیل گردیده باشد محاکمه اش اجرا میگردد.
(جزای عسکری)
* *
*


۱۹

فصل سوم

صورت سوق منسوبین عسکریه بدیوان حربی
و صورت اجرای محاکمه و صورت تصدیق
حکمهای دیوان حربی در باره آنها

۳۷ :- بمجردیکه از طرف مافوق ارتکاب جرم بدرجه جنحه و جنایت
از یکی از منصبداران و سلاح اندازان خبر گرفته شود
و یا حس گردد در باره آن یا بالذات و یا نظر باهمیت
جرم بواسطه یک هیئتی که از سه منصبدار مرکب باشد
تحقیقات ابتدائیه اجرا کرده میشود .
کسانیکه به اجرای تحقیقات ابتدائیه مأمورند جمیع افاداتی را
که مدار ثبوت جرم باشند قید و هر قدر دلائل و اماراتی را
که در انخصوص موجود اند کافه آنرا ضبط و حفظ میکنند
هرگاه جرم مضنون متعلق باشد بحسابات همه اوراق
حسابیه اش تدقیق و از میانه آن هر قدر اوراقیکه
شبهه ناک و مدار ثبوت جرم او باشند کذالک
در میان اوراق تحقیقیه وی ادخال کرده میشوند

(جزای عسکری) ۲


۱۹

جمیع صحیفه‌هائیکه افادات مظنون و شهود را حاوی بود
با کافه کتابها و اوراق ثبوتیه به مأمورین تحقیق دستخط
کرده میشوند. و مظنون نیز چنانچه بدستخط کردن هر صحیفه
افادات خود مجبور است همچنان در آخر افاده‌های
خود این جمله را که اوراق حسابیه که مدار ثبوت جرمند
همگی بخودش عاید میباشند دستخط و تصدیق میکند.
بعد از ان مأمورین تحقیق یک خلاصه که نتیجه تحقیقات را
مبین، و بر افادات و اوراق ثبوتیه مبتنی باشد
با فکر و قناعت مخصوصه خودها در حق وجود و یا عدم جرم
بیان و اوراق را بذاتیکه تحقیقات را امر داده است
تقدیم میکنند .
مأمورین تحقیقات باید از روی رتبه مافوق کسی باشند
که در خصوص او تحقیقات اجرا کرده میشوند. و یا
بهمه حال هم رتبه بودن شان لازمیست .
۳۸ : — هرگاه در نتیجه تحقیقات در صورتیکه بوقوع جرم
قناعت مطلقه حاصل گردد، و مظنون از ضابطان
و سلاح اندازان باشد بدیوان حرب دائمی


۲۰

فرقه سپرده میشود، و اگر مظنون از غیر فرقه رسالهٔ
شاهی کابل بود ه یکی از قطعات و یا تشکیلات
عسکریه منسوب، و یا خود مأذوناً و یا مأموراً در کابل
ساکن باشد بدیوان حرب دائمی قوماندانئ
مرکزی کابل حواله و تودیع میشود. اگر مظنون از جملهٔ
آمران و یا ارکان باشد اوراق تحقیقیہ وی
بوزارت حربیه تقدیم، و در بارهٔ لزوم تحت
محاکمه گرفته شدن او اجازت طلب میشود،
وزارت حربیه نیز تا زمانیکه دائره محاکمات
وی تشکیل یا بد اوراق تحقیقیه را ( بمجلس عسکری)
و بعد از تشکیل یافتن دائره محاکمات بخود دائرهٔ
مذکور حواله میکند، تدقیقات اوراق تحقیقیهٔ
بمجلس عسکری و یا دائره محاکمات هرگاه دربارهٔ
وقوع جرم قناعت ببخشد، یک مضبطهٔ لزوم محاکمهٔ
مظنون را حاوی و بر دلائل واضحه مستند
باشد تنظیم گردیده بوزارت حربیه تقدیم میشود
و وزیر حربیه نیز این مضبطه را با یک عرضیه از طرف


۲۱
خود لفا بحضور شاهانه تقدیم و اجازه دادن و مساعد
فرمودن محاکمه مظنون را بذات همایونی عرض میدار
در صورتیکه معروضات مقبول و منظور گردید ضبطه
مجلس عسکری و یا دائره محاکمات با مضاء و تصدیق
شاهانه موشح گردیده بوزیر حربیه اعاده میشود و وزیر
حربیه اجرای محاکمه مظنون را یا در دیوان حرب
همان قطعه که بآن منسوب است ، یا در یک دیوان
حربیکه در مرکز سلطنت تشکیل داده خواهد شد
امر میکند .
۳۹:- هرگاه جرم مظنون از نوع جنایت و جرایم مشهوده
باشد برای جلوگیری مظنون از فرار و یا بعض
تشبثات دیگری که موجب اسقاط دلائل
ثبوتیه از درجه حکم و اعتبار گردد تا زمان اجرا
تحقیقات ابتدائیه بتوقیف عادی ، و یا انفرادی
او ما فوقش امر داده میتواند .
و اگر آوردن همه آن اوراق و دفاتر یکه مدعایکیه
بثبوت جرم باشند ، و یا سوق کردن صند وقها یتکه


۲۲
مخصوص حفظ پول است یکجا با اوراق تحقیقیه ممکن
نباشد ، کافه اینگونه چیزها از طرف مأمورین تحقیق
مهرولاک گردیده و بهر جائیکه همان ذات امر
دهندۀ تحقیقات حکم کند حفظ میشوند .
٤٠ :- در دیوان حرب محاکمه بصورت ذیل جریان می یابد :-
اول :- دیوان حرب در تحت ریاست رئیس خود
اجتماع میکند ، در خانه که دیوان حرب
در ان اجتماع مییابد ، شرط است که یک
میز، و بالای آن میز پوش قماش
سبزینه رنگ باشد و رئیس باید یکی از
دو طرف کبر میز نشسته اعضا سه سه شده
برتبه های خود شان برابر بطرف یمین
و یسار رئیس خود در حالیکه در پیشروی
هر کدام یک یک قلم و دوات و یک
مقدار کاغذ سفید برای قید یاد داشت
های شان موجود باشد ، اخذ موقع مینمایند.
کاتب های دیوان حرب در سمت مقابل


۲۳
رئیس موقع میگیرند. اینک بعد از آنکه بدینصور
دیوان حرب تشکل کنند، مظنون بحضور
دیوان حرب درآورده میشود. هرگاه
جرم از درجهٔ جنایت باشد دو نفر خوروضابط
بی تفنگ در حالیکه فقط یک یک حربه
و یا یک برچه در کمر آویخته باشند بر راست
و چپ مظنون ایستاده وظیفه محافظت
و پهره داری را ایفا مینمایند .
در دروازه دیوان حرب یکنفر پهره دار
برچه پک موجود میباشد، و بدون اجا
رئیس احدیرا بداخل شدن نمیگذارد.
دوم:- رئیس اسم خود مظنون، و اسم پدر
وملکت، وسن و رتبه، و تأهل و نام
ونمبر قطعه او را میپرسد و این سوالها
با جواب هائیکه مظنون میدهد از طرف
کاتب عیناً ضبط و ثبت میگردد، و متصلاآن
بکاتب قرائت اوراق تحقیقیه که در بارهٔ

( جزای عسکری )


٢٤

مظنون است امر داده میشود کاتب بعد از
آنکه همه اوراق را سر تا پا خواند مظنون
از حضور دیوان حرب بیرون کشیده میشود
و بیک خانه که در آن هیچکس نباشد
برده میشود، هیئت دیوان حرب بر اوراق
تحقیقات ابتدائیه علم آورده بعد بالمذاکره
قرار میدهد، که آیا مبادرت بنمودن
محاکمه ممکن است یا نی، و آیا دلائل جرمیّه
تماما درست است یا خیر؟ بعد تا اگر
دیوان حرب در حضور خود بدوام محاکمه
قرار بدهد مظنون بالتکرار بحضور دیوان
حرب جلب گردیده باجرای محاکمه اش
آغاز میشود و مظنون از طرف رئیس
استجوب میگردد، و در اثنای
این سوال و جواب هیچ یکی از اعضا
در مقابل مظنون و شاهدها یک سوال
هم ایراد کرده نمیتواند، اگر روشن

(جزای عسکری)


٢٥
گردانیدن تفصیل دادن بعضی نقطه ها را
لازم ببینند انرا بیک اواز بسیار آهسته
برئیس عرض میدارند، در اثنای دوام
محاکمه در میان اعضای محکمه بهیچصورت
باید تعاطی رمز و کنایات نشود، وخارج
بحث هیچ یک مکالمه باید نه از طرف
رئیس ونه از طرف اعضا بر پا گردد حتّی
سیغاره کشیدن ، ونان خوردن،
والحاصل هیچ یک حرکتی که خلاف
هیبت هیئت باشد باید بهیچوجه مبادرت
ورزیده نشود، بعد از جلب شهود و اتمام
معاملات سائره که در نظامنامه محاکمات
جزائیه مصرح گردیده هرگاه بمجرمیت مظنون
قناعت حاصل شد نظر بنوعیت ودرجه جرم
بیکی از جزاهائیکه در این (نظامنامه جزای
عسکری) مندرج گردیده محکوم میگردد
وحکم بمجرم فهمانیده میشود، این لازم نیست

(جزای عسکری)


٢٦
که بهر حال اجرای محاکمه در یک جلسه اتمام
پذیر گردد، بلکه نظر بلزوم آن در جلسات
متعدد و محاکمه دوام ورزیده میشود .
سوم :- اگر دیوان حرب حکم کند که اوراق تحقیقیه
بدرجه که هنوز قابل اجرای محاکمه باشند
مکمل نگردیده و بلکه به اجرای تحقیقات
مزید محتاج است لهذا یکی از اعضای
خود را مستنطق انتخاب میکند، و اجرای
تحقیقات مکمله استنطاقیه را به او میسپارد
مستنطق بعد از اکمال وظیفه خود اوراق (جزوه عسکریه)
تحقیقیه ابتدائیه را با یک فذلکه که بر
علیه مظنون حاوی بر دلائل ثبوتیه است
برئیس تقدیم میکند، و متعاقب آن
بطریقیکه در بالا در فقره (۲) بیان گردید
محاکمه جریان میگیرد .
چهارم :- مظنون رأی عدم اعتماد خود را
درباره اعضای دیوان حرب


۲۷

بشرط در میان آوردن دلائل ثبوتیه و قطعیه بیان
کرده میتواند در حال وقوع اینچنین یک اوضاع
مظنون به بیرون کشیده میشود و اعضاییکه
در حق شان رأی عدم اعتماد داده شد
نیز موقتاً بیرون می برآیند، اعضا ء
باقیه دلایلی را که مظنون بیان کرده است
تدقیق میکنند که آیا بدرجه کافی قناعت
بخش هستند یا خیر؟ آخرالامر یا بر دعوای
مظنون قرار داده اعضائیکه موضوع
بحث اند بالتکرار بدیوان حرب ادخال
گردیده و مظنون را دانسته گردانیده
بمحاکمه دوام ورزیده میشود، و یا آنکه
در عوض آنها تعیین گردیدن اعضای
دیگر بقموماندان همان قطعه که دیوان
حرب بآن منسوب است عرض کرده
میشود
٤١ : ـ بعد از آنکه از دیوان حرب حکم صادر و مجرم


٢٨
فهمانیده شد دیوان حرب یک مضبطۀ مفصلۀ تنظیم
میکند و درین مضبطه اولاً جمیع دلائلی که مدار
ثبوت جرم باشند یگان یگان تعداد کرده میشوند
و افادات مجرم نیز خلاصةً ذکر میشوند و در نتیجه
نوشته میشود که از فلان فلان دلائل و امارات
بر ثبوت جرم قناعت حاصل گردید و با فلان
نوع جرم بمجرمیت مجرم قرار داده شد و متعاقباً مجرم
موافق بفلان قاعده نظامنامه جزای عسکری
محکوم گردید بلکه ضرور است که عیناً همان قاعده
نظامنامه جزای عسکری که بمحکوم متعلق است
در مضبطه درج گردد.
٤٦- اگر محکومیت بدرجۀ جنایت بوده باشد و مجرم
خواه سلاح انداز باشد، و یا منصبدار مضبطۀ
دیوان حرب که در حق او داده میشود از طرف
رئیس دیوان حرب بقوماندانی مرکزی
کابل و یا قوماندانی فرقه تقدیم گردیده از
آنجا بوزارت حربیه فرستاده میشود وزیر


۲۹

حربیه مضبطه را (مجلس عسکری) بادائره محاکمات
حواله مینماید. در آنجا بعد التدقیق هرگاه قناعت
حاصل آید که جریان یافتن محاکمه سراپا باصول
و نظر بدرجه جرم تجدید گردیدن جزا موافق بنظام
بعمل آمده همان است که مضبطه تصدیق و به
وزیر حربیه تقدیم میشود، و وزیر حربیه آنرا با یک
تذکره معروضه خود بحضور مبارک شاهانه عرض
میکند، و بعد از آنکه از طرف اشرف ملوکانه
تصدیق فرموده شود دوباره بوزارت
حربیه اعاده گردیده حکم همانجا در معرض اجرا گذاشته
میشود، و هرگاه مضبطه قناعت بخش دیده نشد،
و در اجرای محاکمه بعضی نواقص مشاهده
افتاد نقطه های جالب تردد شش با نقطه های
نقصان مند آن در مضبطه که (مجلس عسکری)
تنظیم دهد تصریح گردیده بمعرفت قوماندانی
فرقه که دیوان حرب بآن منسوب است،
واپس بهمان دیوان حرب اعاده میشود،


و در آنجا نقصان واقع اتمام پذیرفته حکمی که بار دوم
اعطا گرد و یا مضبطه مجلس عسکری و همان مضبطه
دیوان حرب نخستین یکجا دوباره بوزارت
حربیه تقدیم گردیده و معاملات باقتیه سابقه
بتکرار اجرا پذیر میگردد.
٤٣ : -- هرگاه جرم از نوع جنحه و محکوم یکی از آمران
و یا ارکان باشد باز هم مضبطه بوزارت
حربیه تقدیم گردیده بعد التدقیق در مجلس عسکری
و یا دائره محاکمات بمعرفت وزیر حربیه بحضور
مبارک شاهانه عرض میشود، و بعد از تصدیق
اعلحضرت شهریاری هر حکمی که باشد در وزارت
حربیه اجرا پذیر میگردد و در صورتیکه نقطه
جالب تردد ملاحظه گردد. بموجب فقره اخیره
قاعده (٤٢) معامله میشود .
٤٤ : -- اگر جرم از نوع جنحه بوده محکوم از ضابطان و
و یا سلاح اندازان باشد. و حد اعظم
محکومیت حبس یکسال و یا درباره سلاح اندازا


۳۱
متعلق باشد یجز ای ضرب از (۱۵) چوب
الی (۸۰) چوب قوماندانهای فرقه مضبطه
دیوان حرب را تصدیق نموده در موقع اجرا
میگذارند، و یک نقل مضبطه دیوان حرب را
بوزارت حربیه تقدیم میکنند. اگر محکومیت
متعلق بجزایی حبس از یکسال تا سه سال
و در باره ضابطان عاید یجزای موقوفیت
رتبه باشد، مضبطه دیوان حرب بوزارت
حربیه تقدیم میگردد، وزیر حربیه هرگاه مناسب
دید آنرا در مجلس عسکری و یا دائره محاکمات
تدقیق مینماید، و یا هیچ در اینجاها آنرا تدقیق
ننموده بالذات تدقیق و تصدیق مینما، فقط
برایی اجرای حکم موقوفیت که درباره بهتان
صادر گردد لازم است که با بیان کردن اسباب
موجبه آن از حضور مبارک شاهانه اجازت
خواسته شود .
حکمهابی جنحه که بتصدیق وزیر حربیه رسیده
(حریت عسکریه)


٣٢
(جزای عسکری)
باشند در نزد قطعه که محکوم بدان منسوب آن
اجرا پذیر میگردد، منضبطه داران سلاح اندازا
که زیاده از یکسال بجزای حبس محکوم گردند
بعد از آنکه بموجب قاعده (١٦) معامله
موقوفیت شان اجرا گردد با مضبطه که حکم حبس
شانرا تا میعاد معین حاویست ، و نقل
تصدیق نامه وزارت حربیه و صورت
اراده سنیه که در باره شان صادر گردیده
یکجا بکوتوالی تسلیم میشوند .
٤٥ : - حکمهای جنحه که از دیوان حرب قوماندانی
مرکزی کابل داده میشوند ، از طرف قوماندان
مرکز تصدیق شده نمیتوانند درجه این
محکومیت هر چه و هر قدر که باشد از بهر تصدیق
بوزارت حربیه تقدیم میشود، و بعد التصدیق
حکم از جانب قطعه عسکریه که محکوم بآن منسوب
است اجرا پذیر میگردد.
٤٦ : - هرگاه در اثنای محاربه با دشمن جرمی که


٣٣
بآن ارتکاب ورزیده شده فوق العاده حایز اهمیت
باشد و قوماندان قول اردو و یا فرقه مستقل در صورتیکه
از یکطرف در حال لزوم ابرا زنمودن یک عبرت
مؤثرۀ بغایت سریعی را حس کند و از طرف
دیگر وقت و زمانرا باستیزان و اجازت
طلبیدن از وزارت حریه مساعد نبیند بهمان
که مسئولیت مضبطه حکمهای را که در بارۀ جنایت
از دیوان حربها صادر میگردند. در عهدۀ خود
گرفته بتصدیق و اجرای آن مأذون است،
مگر بعد الاجرا کیفیت را با یک نقل مضبطه لفاً
و ذکر نمودن اسباب موجبه که تجاوز صلاحیت
خود را ایجاب نموده است تفصیلاً به وزارت
حربیه به اطلاع دادن مجبور است .
٤٧ : - هرگاه حکمهایکه از دیوان حرب صادر میشوند
مخالف برأی و قناعت ذاتی دیده شود که
مجرم را بدیوان حرب تودیع نموده یه سمت بابیان
کردن اسباب موجبه آن از طرف همان ذات
جزای عسکری


٣٤
مضبطه بالتکرار بدیوان حرب اعاده میشود فقط اگر
دیوان حرب بر حکم سابق خود اصرار نماید قوماندان
مذکور اگر در دائرهٔ اختیارات و صلاحیتش
باشد حکم را تصدیق میکند و یا آنکه برای
تدقیق یافتن در مجلس عسکری در صورتیکه خود
آرزو کند، و یا از درجهٔ صلاحیتش بالاتر باشد
بتقدیم کردن آن بوزارت حربیه مجبور است .
٤٨ : - برای محاکمهٔ ضابطان و سلاح اندازان کوتوالی
و پولیس که در داخل ایالت کابل هستند (در وزارت
متعلقهٔ اش) بموجب قاعدهٔ (٣١) یک
دیوان حرب دائمی تشکیل میشود. محاکمهٔ ضابطان
و سلاح اندازان کوتوالی و پولیس که در ملحقات
هستند بشرط بودن لا اقل ٣ نفر ضابطان
کوتوالی و پولیس در میان اعضای دیوان
حربهای دائمی که در مرکز های فرقه
و لوای مستقل ها بپا میباشند در همانجاها اجرا شود .
جمله جرمهای جنحه که از دیوان حرب دائمی
(جزای عسکری)


٣٥
وزارت متعلقه اش در بارهٔ ضابطان و افرا
صادر میگردد از طرف وزیر متعلقه اش راساً
بعد از تدقیق اجرا مییابد. برای محاکمه آمران
کوتوالی و پولیس مرکز در صورت مراجعت
بوزارت حربیه یک دیوان حرب مخصوص
تشکیل مییابد، و درین دیوان حرب بهر حال
موجودیت سه نفر آمران کوتوالی ضروریست
و پیش از انکه ایشان در تحت محاکمه گرفته شوند
با بیان کردن و در میان آوردن اسباب
موجبه بمعرفت وزیر متعلقه اش از حضور
همایون شاهانه اجازت خواسته میشود.
بعد از تدقیق اوراق حکمیه منوبین کوتوالی مضبطه مجلس
عسکری بواسطه وزیر متعلقه اش بحضور اعلحضرت
همایونی تقدیم می یابد.
٤٩:- در صورتیکه موافق بنظامنامه مخصوص دولت در یک
محل حکومت عسکری اعلان گردد، محاکمه کسانیکه
خواه از رعایا و نظای به اخلال و برهم زدن


۳۶

امنیت خارجیه و داخلیه افغانستان تشبث
ورزند با کسانیکه بمقررات حکومت عسکری مخالفت
کنند، در یک دیوان حربیکه بامر حکومت عسکری
منسوب است و بصورت مخصوص تشکیل گردید
اجرا میشود، و درین دیوان حرب حکومت عسکری
محاکمه بر طبق و طرزیکه در قاعده های (۳۷)
و (۳۸) و (۳۹) و (۴۰) و (۴۱) بیان
گردید جریان می یابد لاکن حکم این دیوان حرب
قطعی بوده هرگز قابل مرافعه و تمییز نیست آمر حکومت
عسکری حکمهای را که حبس پانزده سال را
حاوی باشد هم تصدیق و اجرا میکند، و حکمهایکه
از ان بالاتر باشد یا حکمهای (اعدام)
بوزارت حربیه تقدیم مینماید، و از طرف
وزیر حربیه بحضور اعلیحضرت شهریاری عرض
گردیده بمنظوری ملوکانه رسانیده میشود
و در بعضی حالات در خصوص فی الفور اجرا
و منظوری و جزا ای اعدامیکه از دیوان حرب


۳۷

حکومت عسکری صادر گردد، ذات اعلیحضرت پادشاهی
بآمر بزرگ ترین حکومت عسکری صلاحیت مخصوصه
اعطا میفرمایند ، و درینصورت بعد از اجرا یافتن حکمبها
مضبطه دیوان حرب از طرف آمر حکومت عسکری بدارة حریه تقدیم میگردد.

۵۰ : ـ هرگاه در حین ارتکاب یک جرم بودن مجرم در حال جنون
یعنی دیوانگی تبیین و اثبات گردد از مجازات قانونیه
بکلی معاف دانسته میشود .
۵۱ : ـ هرگاه یک مجرم بنا بر اطاعت به امر و اجبار یک آمر
مجبر مرتکب جرمی گردد خودش از جزا معاف شناخته
میشود و جزا عیناً در حق همان آمر مجبر حکم و اجرا میگردد
۵۲ : ـ هر یک از جمله فاعلین مشترک یک جرم مانند
فاعل منفرد جزا می بیند .


۳۸

باب دوم
(احکام جزائیه)
فصل اوّل
(جنایت وطنیه و جاسوسی)

۵۳:— هرگاه یکنفر نظامی افغانستان با دشمن متفق گردیده بر علیه افغانستان استعمال سلاح نماید [اعدام]
٥٤:— هرگاه یکی از تبعهٔ دشمن در اثنای محاربه از طرف افغانستان اسیر گردیده، و بعد از آنکه بر بطرف ماندنش از هر گونه اقدامات و تشبثات در حق افغانستان بناموس خود قول و سوگند نموده بملکتش رها داده شود، و باز نقض عهد نموده بالتکرار بر علیه افغانستان در محاربه شریک گردد، و بار دیگر دستگیر شود [اعدام]
٥٥:— هرگاه یکنفر نظامی افغانستان، قوت یا ترتیبات وضع الجیشی قطعهٔ عسکریه که بدان منسوب است،


۳۹
یا پلانهای یکی از قلعه های افغانی، و یا آنکه محل
مقدار اسلحه و جبا خانه ، و ارزاقیکه برای اداره
عسکر جمع و اذخار گردیده ، و یا خود نام شب
و یا دیگر اسرار عسکریه را براه راست و یا بواسطه
بدشمن معلوم و اشعار نماید [اعدام]
٥٦:- هرگاه یکنفر نظامی افغانی برای ترویج مقاصد
دشمن با او مخابره نماید [اعدام]
۵۷:- هرگاه بعضی از افراد نظامی یک قلعه افغانی در
صورتیکه از طرف دشمن محاصره و دچار گردید
باشد، درمیان خود متفقاً بپچنان مذاکرات
تشبث ورزند که قوماندان قلعه را به تسلیم شدن
بدشمن اجبار و تکلیف نمایند [اعدام]
٥٨:- هرگاه یکی از تبعه افغانستان و یا از تبعه اجنبی
بغرض استحصال معلومات برای دشمن بیک قلعه
و یا قشله و یا خود در یک اداره خانه عسکری
و یا یک فابریکه و یا در اردوگاه ها و منزلجایهای
کشاده و خیمه دار اردوی افغانی داخل شود [اعدام]

(جزای عسکری)


٤٠

٥٩:- عسکر افغانی را در مقابل دشمن و یا اشقیا مسلح بقرار تشویق
دادن و یا از جمع آوری منع کردن [اعدام]

٦٠:- از چنان وسایط و تدابیریکه به اجرای حرکات عسکری
اردو مانع شده تواند، و یا امنیت یک قطعه و یا قراولخانه
و یا دیگر ابنیه ها را در تهلکه و خطر اندازد، دشمن را خبر
گردانیدن [اعدام]

٦١:- موقع هائی را که برای اردو کمینگاه اتخاذ گردیده
باشد بدشمن نشان دادن [اعدام]

٦٢:- جاسوس های دشمن عسکره ی دشمن را که بغرض کشف
آمده باشند، دیده و دانسته پنهان کردن و یا
نگاهداشتن [اعدام]

٦٣:- عسکر افغانستان را بطرف دشمن بفرار تشویق
نمودن و یا کسانیکه بخواهند بطرف دشمن فرار
کنند، در راه فرار شان تسهیلات بهمرسانیدن
و یا بمنفعت دشمن عسکر جمع کردن [اعدام]

جزای عسکری


٤١

فصل دوم

(مخالفت بعنصر انیض عسکری)
٦٤ :— هرگاه یک قلعه افغانی از طرف دشمن در زیر محاصره گرفته شده باشد و منصبدار محافظ آن پیش از استعمال نمودن کافه وسایط مدافعه که در دست دارد و بلا اکمال همه ایجابات فریضه ذمت و ناموس خود برخلاف دشمن با او صلح نموده قلعه را تسلیم نماید [اعدام]
٦٥ :— هرگاه یک قوماندانیکه با داره یک قسم اردوی افغانستان در محاربه صحرا مأمور و معین باشد با وجودیکه ایجابات فریضه ناموس خود را کاملاً بجا آورده لیکن در دائره شرائط و مصالحه که با دشمن عقد میکند موجب تسلیم سلاح عسکر معیت خویش بدشمن گردد [اعدام]
٦٦ :— هرگاه شرائط مصالحه قوماندانیکه در قاعده فوق بیان شد موجب تسلیم سلاح اردو نگردیده تنها بعقب

(جزای عسکری)


٤٢

کشیدن اردو منتج گردد [طرد از سلک عسگری]

٦٧:- هر گاه کدام نفر نظامی که پهرهٔ جای خود را ترک کند :-
اول :- اگر در مقابل دشمن و یا باغیان مسلح باشد
[اعدام]
دوم :- اگر در حال حضر باشد در بارهٔ منصبداران
[از پانزده روز تا چهل روز حبس]
در باره سلاح اندازان [از (١٥) چوب
الی (٤٠) چوب ضرب]
٦٨:- هر نفر نظامی که در اثنای پهره بخواب رود :-
اول :- در مقابل دشمن اشقیای مسلح
[از یکسال تا دو سال حبس]
دوم :- در وقت حضر [از پانزده روز الی چهل روز حبس]
٦٩:- هر نفر نظامی که موقع خدمت مأمورهٔ خود را ترک کند :-
اول :- در مقابل دشمن اشقیای مسلح [اعدام]
دوم :- در وقت حضر در بارهٔ منصبداران
[از شش ماه تا یک سال حبس]
در حق سلاح اندازان [از سه ماه تا شش ماه حبس]

(جزء ١ عسکری)


٤٣
٧٠: - هر نفر نظامی که در وقت نواختن طرم جمع و یا شبخون
بمحل اجتماع نیاید
در باره منصبداران [طرد از سلک عسگری]
در حق سلاح اندازان [از بیست الی هشتاد چوب
جزای ضرب ]
٧١: - هر نفر نظامی که بعضویت دیوان حرب مأمور
بوده بلا عذر معقول آنرا قبول نکند :-
در حق منصبداران [از یکماه تا سه ماه حبس]
در حق خورد ضابطان [از پانزده روز تا چهل و
پنجروز حبس ریاضت]
٧٢: - هرگاه منصبداریکه بعضویت دیوان حرب
معین بوده با وجود دیدن جزای فوق هم بمأموریت
خود دوام نورزد
[طرد از سلک عسگری]


٤٤
فصل سوم
(عدم اطاعت وعصیان و مقاومت)
٧٣:- هرگاه لا اقل چارنفر نظامی در حالیکه اسلحه شان
بدست بوده عصیان کنند و به امر شخصتی که از طرف
مافوق شان داده شده باشد امتناع ورزند [اعدام]
اگر عصیان کنندگان اسلحه خود ها برداشته بر خلاف
امر منصبداران خود حرکت کنند [اعدام]
اگر عصیان کنندگان مسلح اقلاً هشت نفر یکجا بود
بغرض نشنیدن صدای مافوق خود شماته وغوغا
کنند و بعصیان دوام ورزند [اعدام]
با وجود آن این جزای اعدام دربار پیشقوین
و محرکین عصیان و جمیع منصبدارانیکه در عصیان
شامل باشند نیز حکم میشود .
و در باره سلاح اندازان [از شش ماه تا یکسال حبس]
٧٤:- کسانیکه از رفتن در مقابل دشمن و یا خود از رفتن
بیک خدمتیکه از طرف ما فوقش با و امر شده باشد


٤٥
با وجود اصرار امتناع ورزند :-
اول :- در مقابل دشمن و یا اشقیای مسلح [اعدام]
دوم :- در حال خفر در باره منصبداران [از
سلک عسگری طرد و از یکماه تا سه ماه حبس]
و در باره سلاح اندازان [از پانزده چوب
تا شصت چوب ضرب و از چهل و پنچروز
تا سه ماه جزای حبس]
٧٥ :- در مقابل پهره دار آمدن و به امر (دریشه) پهره دار
اطاعت ننمودن :-
اول :- در مقابل دشمن با سلاح مقابل گردیدن
[اعدام]
دویم :- در حال حضر بی سلاح در مقابل پهره دار آمدن
درباره منصبداران [از سلک عسگری
طرد و از سه ماه تا یکسال حبس]
و برای سلاح اندازان [از سه ماه تا یکسال حبس]
٧٦ :- بسخن و یا اشاره دست و سائر اعضا و یا
به الفاظ تهدید و تخویف پهره دار را تحقیر نمودن


٤٦

دربارهٔ منصبداران [ از بیست و چهار ساعت تا سه ماه
حبس ]
و برای سلاح اندازان [ از پانزده چوب
الی چهل چوب جزای ضرب ]
۱۷۷ - اگر یک سپاهی بر خلاف اصولیکه در نظامنامه
خدمات داخلی تصریح شده بیک منصبدار کلان خود
بی رعایت سلسلهٔ مراتب براه راست عرض
و شکایت کند [ پانزده چوب ضرب ]
هرگاه یک منصبدار به اینصورت عرض
و شکایت نماید [ یک هفته حبس ]
هرگاه یک چند نفر سپاهی مجتمعاً یکجا شده
بلا رعایت سلسلهٔ مراتب براه راست بیک
منصبدار کلان عرض و شکایت نمایند مشوقین شان
[ پانزده چوب ضرب و سی روز حبس ریاضت ]
و باقی نفری شان هر کدام [ پانزده چوب ضرب
و یک هفته حبس ریاضت ]


٤٧
فصل چهارم
(مافوق را ضرب و تحقیر نمودن)

٧٨:- در اثنای خدمات عسکریه مافوق خود را ضرب نمودن:-
اول:- هرگاه اینچنین یک معامله ضرب در تحت سلاح
یعنی در اثنای تعلیم و مانوره و یا در حال حرب
داخل یک قطعه مسلحه عسکریه بوقوع آید [اعدام]
دوم:- هرگاه در تحت سلاح نبوده بعمل آید [از یکسال
تا سه سال حبس]

٧٩:- هرگاه در خارج خدمات عسکریه از سبب خدمات
عسکریه معامله ضرب مافوق بوقوع آید [از یکسال
تا سه سال حبس]

٨٠:- هرگاه در خارج خدمات عسکریه و بدون خدمات
عسکریه از کدام سبب دیگر ضرب مافوق بوقوع
پذیر گردد [درباره منصبداران علاوه بر طرد از
سلک عسکریه از سه ماه تا یکسال حبس]
و برای سلاح اندازان [از چهل چوب تا هشتاد

(جزای عسکری)


٤٨

چوب ضرب و از شش ماه تا یکسال حبس ]

۸۱ : -- در اثنای خدمات عسکریه بر مافوق خود تشہیر سلاح

نمودن یعنے سلاح کشیدن :

در باره منصبداران [از سه سال تا ده سال حبس]

و برای سلاح اندازان [از دو سال تا پنجسال حبس]

۸۲ : -- خارج خدمات عسکریه از هر سببی که باشد بر مافوق

خود تشہیر سلاح نمودن .

درباره منصبداران [ علاوه بر طرد از سلک

عسکری از سه ماه تا یکسال حبس]

و برای سلاح اندازان [ از بیست چوب الی

چهل چوب ضرب و از سه ماه تا یکسال حبس]

۸۳ : -- در اثنای خدمات عسکریه و یا خارج آن

بر ماتحت خود تشہیر سلاح نمودن [ از یکماه تا سه

سال حبس]

٨٤ : -- در اثنای خدمات عسکریه و خارج آن بر

همرتبه خود سلاح کشیده و او را ضرب نمودن .

درباره منصبداران [ از دو ماه تا یکسال حبس ]

( جز ای عسکری )


٤٩
برای سلاح اندازان [از یکماه تا چهار ماه حبس]
اگر در اثنای ضرب جرح بوقوع آید حکم آن بقرار تمسک
القضاة الامانیه اجرا میشود
٨٥:- در اثنای خدمات عسکریه مافوق خود را بسخن و یا اشاره دست
و یا دیگر اعضا و یا بکلامی که بطرز تخویف باشد سب دشنام نمودن
درباره منصبداران [علاوه بر طرد از سلک عسکری از سه ماه تا یکسال حبس]
و برای سلاح اندازان [از بیست چوب الی شصت چوب
ضرب و از سه ماه تا یکسال حبس]
٨٦:- اگر جرم سب و دشنام که در قاعده فوق بیان گردید
خارج خدمات عسکریه و بی سبب خدمات عسکریه
بعمل آید :-
در باره منصبداران [از سه ماه تا یکسال حبس]
و برای سلاح اندازان [از یکماه تا سه ماه حبس]
(جزای عسکری)


۵۰
فصل پنجم
(نفوذ مأموریت را استعمال بیجا نمودن)
۸۷ :— هرگاه یک قوماندان عسکر بر بالای تبعه و یا عسکر یی
یک دولت متفق و یا بیطرف بلا سبب و بلا امر
و بلا مأذونیت مسلحاً هجوم برد [اعدام]
۸۸ :— همچنان اگر بر اراضی و حدود یک دولت بیطرف
و یا متفق بلا سبب و بلا امر و بلا مأذونیت یک قسم
اوضاع و حرکات خصمانه را اجرا کند [طرد از مسلک عسکر]
۸۹ :— هرگاه یک قوماندان عسکری بعد از گرفتن خبر رسمی
متارکه و مصالحه هم بلا سبب بحرکات خصمانه دوام
ورزد [اعدام]
۹۰ :— بلا امر و بلا سبب شروع قوماندۀ یک قطعۀ عسکریه را
در عهده گرفتن و یا ترک نکردن یک قومانده که از
طرف مافوق امر به ترک آن صادر گردیده باشد
[اعدام]
(جزائیه عسکری)


۵۱
۹۱:— هرگاه یک منصبدار مافوق در حق ماتحت
خود بلا سبب معقول مضرب بدهد و یا آن امر ضرب را
بالذات بدست خود اجرا نماید [از دو ماه تا یکسال
حبس]
و هرگاه ضرب ما دون برای مدافعه مشروعه
عن النفس و یا مدافعه مشروعه عن الغیر و یا
سد و جلوگیری فرار و یا تسکین تاراج ویغما
بعمل آید، ما فوق از جزا قطعاً معاف است.
* *
*


۵۲

فصل ششم
( گریختن )

۹۲ :— فرار عبارت است از جدا شدن بلا اذن و اجازت
یک نفر نظامی از موقع خدمت عسکری خود و یا از همان
قطعه عسکری که به آن منسوب است .

۹۳ :— هرگاه یک نفر نظامی در اثنای محاربه تنها بطرف
دشمن فرار کند [ اعدام ]

۹٤ :— اگر یک چند نفر نظامی یکجا شده در اثنای محاربه
بطرف دشمن متفقاً فرار نمایند همه‌شان [ اعدام ]

٩٥ :— هرگاه یک نفر نظامی در اثنای محاربه از مقابل
دشمن بداخل افغانستان فرار کند [ از ده سال
تا پانزده سال حبس ]

٩٦ :— اگر یک چند نفر نظامی در اثنای محاربه از مقابل
دشمن بداخل افغانستان متفقاً فرار کنند همه‌شان
[ اعدام ]


٥٣
٩٧:— اگر یکنفر نظامی افغانستان در وقت صلح بلا اجازت
از افغانستان بيك مملکت اجنبی برود:-
درباره منصبداران [از سلک عسکری طرد و از یکماه
تا ششماه حبس ]
و برای سلاح اندازان [از چهل چوب الی هشتاد
چوب ضرب و از یکماه تا سه ماه حبس ]
٩٨:— هرگاه یک سلاح انداز قطعه منسوبه خود را بلا اذن
ترک نموده و فردای همان روز نادماً عودت نکند
[ از بیست چوب الی چهل چوب ضرب ]
٩٩:— هرگاه یکچند نفر سلاح انداز نظامی قطعه منسوبه شانرا
بلا اذن متفقاً ترک نموده فردای همان روز نادماً
عودت نمایند سرغنه شان [از چهل چوب الی
شصت چوب ضرب ]
و باقی شان [از بیست چوب الی چهل چوب ضرب ]
اگر در میانه شان منصبدار باشد [از یکهفته تا یکماه
حبس ]
اگر اضافه از یکهفته واپس نیاید [ از دو ماه


٥٤
تا سه ماه حبس ]
اگر اینچنین فرار متفقانه در وقت حضر از افغانستان
بیک مملکت خارج بوقوع آید سرکردگان مشوقین
شان [ اعدام ]
بقیه شان [ هشتاد چوب ضرب و از یکسال
تا سه سال حبس ]
و اگر در بین شان منصبدار باشد [ از ده سال
الی پانزده سال حبس ]
۱۰۰ :— هرگاه یک منصبدار بلا رخصت زیاده از شش روز
بقطعه که به آن منسوب و یا خدمتیکه بران مامور است
نیاید و یا انکه از مدت رخصتش پانزده روز بگذرد
[ از یکماه تا ششماه حبس ]
اگر این حال در اثنای سفر بری بوقوع آید
[ از سلک عسکری طرد و از ششماه تا یکسال حبس ]
* *
*


۵۵

فصل هفتم
اشیای عسکریه را فروختن و پنهان کردن
وگرو نمودن و خریدن و گرو گرفتن و چیزیا
فروخته شده و دزدیده شد را
دانسته اطلاع ندان

۱۰۱:- اگر یکنفر نظامی اسپ و یا از اسلحه و جبه خانه و یا یکی
از تجهیزات عسکریه شهر کاری را از قبیل کمربند و قانجوغه
پشت و خیمه و غیره را بفروشد [اشیای فروخته
شده از کسیکه خریده است واپس گرفته میشود
اگر استر داد آن ممکن نباشد قیمتشن از وی
بقسم تاوان گرفته میشود همان نفر نظامی که اشیا را
فروخته است [از شش ماه تا یکسال حبس]
۱۰۲:- کسیکه دانسته اشیای عسکری سرکاریرا بخرد
و کسیکه فروخته شدن اشیای عسکری سرکاریرا
دیده پنهان کند هر کسیکه باشد [از دو ماه
تا یکسال حبس]

(جزائیه عسکری)


۵۶

١٠٣: ــ از قسم البسه وکالابوت واز همین قبیل اشیایی
عسکریه سرکار را فروختن [ از پانزده چوب
الی چهل چوب ضرب ]

١٠٤: ــ کسیکه دانسته اینگونه چیز ها را بخرد و یا فروخته
شدن آنرا دانسته پنهان کند : ــ
درباره سلاح اندازان [ از پانزده چوب الی
چهل چوب ضرب ]
و درباره منصبداران و یا یکی از رعایا [ از پانزده
روز تا چهل و پنجروز حبس ]

١٠٥: ــ جبه خانه و اسلحه و البسه و سائر اشیائی را
که برای خدمت عسکریه داده شده باشد
بیک طرفی پنهان کردن : ــ
درباره منصبداران [ از چهار ماه تا یکسال حبس ]
برای سلاح اندازان [ از پانزده چوب الی
چهل چوب ضرب و از یکماه تا سه ماه حبس ]

١٠٦: ــ از البسه و اشیای سائره که از طرف دولت
برای خدمت عسکری داده شده باشند گرو نمودن : ــ

(جزای عسکری)


٥٧
درباره منصبداران [ از یکماه تا چهل و پنجروز حبس ]
و برای سلاح اندازان [ از پانزده چوب تا چهل چوب ضرب ]
اگر اسلحه را گرو نمایند برای منصبداران [ از سه ماه
تا شش ماه حبس ]
برای سلاح اندازان [ از چهل چوب تا شصت
چوب ضرب ]
۱۰۷ :— کسانیکه اینگونه اشیا را گرو بگیرند :-
درباره سلاح اندازان [ از پانزده چوب الی
چهل چوب ضرب ]
و برای رعایا و منصبداران [ از ده روز
الی یکماه حبس ]
(جزای عسکری)


۵۸
فصل هشتم
( سرقت اشیا و اموال عسکریه )
۱۰۸ :— هرگاه یک تحویلدار و یا یکنفر نظامی که به اداره محافظه
پول و ذخیرهٔ مخصوص ادارهٔ عسکری و محاسبه
هر نوع اسباب و نقود نفری نظامی مأمور بوده از
میانه آن یک مقدار را بدزدد [بعد از تاوان از
سه سال تا ده سال حبس ]
هرگاه قیمت آن زیاده تر از پنجهزار روپیه باشد
و یا مال مسروقه عبارت از اسلحه و جباخانه باشد
[ اعدام ]
۱۰۹ :— اگر وزو مأمور اداره و محاسبه اشیا و نقودیکه در
قاعده فوق ذکر شده نه باشد [ بعد از تاوان
از یکسال تا سه سال حبس ]
اموال و اشیای عسکریه تحویلی خود را برای
منافع شخصیه خود تجارت و استعمال نمودن [ از
سه سال تا چهار سال حبس ]
( جزای عسکری )


۵۹
۱۱۰:— در خانه یکی از رعایا همان گردیده یکی از اسبابهای
خانه صاحب خانه را خفیه گرفتن :—
درباره منصبداران [ از سلک عسکری طرد
و از یکسال تا سه سال حبس ]
برای سلاح اندازان [ از بیست چوب الی
شصت چوب ضرب و از سه ماه تا یکسال حبس ]
۱۱۱:— در هرجا و هر موقع که باشد هرگاه یک منصبدار
یکی از اسباب و یا نقود دیگر رفقای خود
و یا از سلاح اندازان را بدزدد [ بعد از تاوان
از سلک عسکری طرد میشود و برای جزای دزدی
بمحکمه عدلیه سپرده میشود ]
۱۱۲:— همچنان سلاح انداز اینکه اشیا و نقود منصبداران را
بدزدد [ بعد از ادای تاوان از سه ماه الی
شش ماه حبس و برای جزای دزدی بنظامنامه
جزای عمومی محکوم میشود ]
اگر اشیای دزدیده شده از نوع اشیای
خسیسه باشد [ شدیداً توبیخ و تکدیر ]


٦٠

۱۱۳ : - سلاح انداز انیکه پول و دیگر اشیای رفقای خود را
بدزدند [بعد از تاوان از پنجاه تا شصت چوب جزا]
١١٤ : - غیر از صورتہائیکه در قاعده ہای فوق بیان شد
منسوبین نظامی که مرتکب جرایم سرقت عادی
گردیده باشند بموجب نظامنامه جزای
عمومی مجازات میشوند .

* *
*


٦١

فصل نهم
(تاخت و تاراج)

١١٥:- بصورت مسلح و یا غیر مسلح مجتمعاً و علناً دیوارها و دروازه ها را شکستانده و مردم را زنجیر و تشدد گرفته گدام و ارزاق و امتعه و اشیا را یغما و تاراج نمودن [اعدام]
١١٦:- اگر در میانه یغماگران یک و یا چند نفر مشوق و یا منصبدار باشند [تنها مشوق و منصبدارها اعدام] باقی [از یکسال تا ده سال حبس]
١١٧:- بناهای عسکریه و استحکامات و فابریقه های عسکریه را بقصد آتش زدن و یا به نقب پرانیدن [اعدام]
١١٨:- اگر فعل تخریب بصورت آتش زدن نقب پرانیدن بوقوع نیاید و به استعمال بعضی آلات مخصوصه دیگر واقع شود [اعدام]
١١٩:- اسباب مدافعه و مهمات حربیه و گدام و جباخانی


٦٢
و مخزنها بے هرگونه لوازمات عسکرئه دولت را تخریب نمودن
اول :- در مقابل دشمن در اثنای جنگ [اعدام]
دوم :- در وقت حضر [از یکسال تا سه سال حبس ]
۱۲۰:- اسلحه و تجهیزات و لوازم عسکریۀ سرکاری که برای
خدمات عسکریه برای خودش و سائر نفر بے
نظامی داده شده باشد قصداً تخریب نمودن
و یا خود حیوانات سواری و بار بر داری که
در خدمات عسکریه از آنها کار گرفته میشود قصداً
سقط و تلف کردن :-
دربارۀ منصبداران [بعد از تاوان از سلک
عسکری طرد و از ششماه تا یکسال حبس ]
و برای سلاح اندازان [بعد از تاوان
از سه ماه تا ششماه حبس ]
۱۲۱ :- مسوده ها و یا کتابهائیکه بسمت نظامی متعلق باشند
و یا مضبطه هائیکه احکام دیوان حربها را دارا باشد
با متعلقات آن قصداً خراب کردن و یا سوختاندن
و یا محو نمودن [از یکسال تا پنجسال حبس ]


۶۳
فصل دهم
(ساخته کاری نمودن در اداره عسکریه)
۱۲۲:- در دفتر های برآورد تنخواه زیاده از موجود عدد عسکر و حیوان و در دفترهای خرچ زیاده از صرفیات واقعه اخراجات را نشان دادن [از سه سال تا ده سال حبس]
۱۲۳:- مهر و سندات و اوراق و دفاتریکه بخدمات عسکریه متعلق باشند تقلید کردن [از سه سال تا پنجسال حبس]
۱۲۴:- مهر رسمی که بدستش بیاید برای اینکه موجب ضرر دولت و یا عسکر معیت او گردد، به پنهانی استعمال کردن [از پنجسال تا ده سال حبس]
اگر اندازه ضرر زیاده از پنجهزار روپیه باشد [اعدام]
(جزای عسکری)


٦٤
فصل یازدهم
(بی استقامتی و ارتکاب)
١٢٥:- از منسوبین نظامی برای راشی و مرتشی بر طبق نظامنامه جزای عمومی جزا تحدید میشود. مگر منصبدار مرتشی یعنی رشوت خور بهر حال از سلک عسکری طرد میگردد .
١٢٦:- هرگاه یک طبیب نظامی بدروغ بیماری موجود یکنفر عسکر را که بمعاینه اش معین گردیده پنهان و یا یک بیماری ناموجودی را به او اسناد نماید [از ششماه تا یکسال حبس] اگر بنابر رشوت مرتکب این جرم گردیده باشد [علاوتاً بجزائیکه در حق مرتشی است نیز محکوم میگردد]
(جزای عسکری)
١٢٧:- جیره مقرری را که برای عسکر مخصوص است نقصان و تبدیل نمودن و یا به تبدیل آن مساعدت دادن و دانسته جیره تبدیل و نقصان یافته را بعسکر توزیع کردن یا توزیع کنایندن :-


۶۵
درباره منصبداران علاوه برطرد از سلک عسکری
[از سه ماه تا یکسال حبس] .
برای سلاح اندازان [از ششماه تا دو سال
حبس] .
۱۲۸ :- دانسته گوشت حیواناتی را که به امراض و علتهای
ساریه مبتلا میباشند بغرض سوء قصد بعسکر
تقسیم کردن و یا تقسیم کنایندن و دانسته ذخیره
و ارزاق گنده و بوسیده و بدبو را بعسکر دادن :-
برای منصبداران [ علاوه بر طرد از سلک
عسکری از سه ماه تا یکسال حبس ] .
برای سلاح اندازان [ از ششماه
تا دو سال حبس ] .
* *
*


٦٦
فصل دوازدهم
فعل شنیع و عشرت و دیگر حرکات
نازیبای مخل شان ناموس عسکری
۱۲۹ :- هرگاه فاعل و مفعول هردو از منسوبین نظامی بوده برضا
و موافقت جانبین فعل شنیع بمیدان بیاید [اعدام]
۱۳۰:- جبرا اجرا کردن فعل شنیع بایکی از سلاح اندازان
جابر [اعدام]
و مجبور اگر از منصبداران باشد [معاف از خدمت عسکری]
(جزای عسکری)
۱۳۱:- بایکی از سلاح اندان در تشبث اجرای جبری فعل
شنیع بوده از ناکامی و حلول بعضی اسباب مانعه
غیر اختیاری بمقصد خود نائل نگردیدن :-
برای منصبداران [از سلک عسکری طرد
و از یکسال تا سه سال حبس ]
و برای سلاح اندازان [از یکسال تا سه سال حبس]
۱۳۲:- از نفریهای نظامی کسانیکه شراب بخورند و یا قمار
بازی کنند و یا مانند چرس و بنگ و افیون و


٦٧
معجون و اشیای نشه آور بنوشند و بکشند و یا
بخورند عموماً از سلک عسکری طرد و بعداً بموجب
نظامنامه جزای عمومی جزا خواهند دید و سلاح اندازان
مطروده بادان یک عوض مجبور هستند .
۱۳۳:— نفرهای نظامی که بازنگر بازی کنند [بموجب
نظامنامه جزای عمومی جزای خود را می بینند]
١٣٤:— کسانیکه در ایفای وظیفهٔ خودشان غفلت و اهمال
ورزند و در اجرای هرگونه اوامر یکه از طرف آمر
شان داده میشود مسارعت نمایند و منصبدارانیکه
بخلاف حیثیت رتبهٔ خود سینه و گریبان شان
کشاده و با قیافت غیر منتظم بوده بحضور سلاح اندازان
براهیند و یا بچنان اوضاع لاابالیانه گرفتار باشند
که شایان سپاهی گری و منصبداری نباشد
و یا منصبدارانیکه بر ماتحت های خود انفاذ اوامر
نموده نتوانند از طرف منصبداران مافوق خود
در دائرهٔ صلاحیت شان [از بیست و چهار ساعت
الی چهل و پنچروز بجزای نظر بندی و یا حبس یا رخصت


٦٨
مجازات میشوند ]
فقط کسانیکه با وجود دو چار شدن مکرر باینگونه مجازات
خفیفه هم اصلاح حال ننموده درصورتیکه بدیوان حرب
سپرده شوند از طرف دیوان حرب دربارۀ شان
جزای [ طرد از سلک عسکری ] صادر میشود .
هرگاه در جمله خورد ضابطان و یا دلگی مشران چنین
اینچنین اشخاص باشند بالاستیذان از طرف
وزیر حربیه جزای وضع رتبه دربارۀ شان
امر کرده میشود .
* *
*


٦٩

فصل سیزدهم
قواعد جزائیہ کہ متعلق بہ اطباء جراحان
و عطاران است

١٣٥ :— طبیبان و جراحان و عطارا نیکه بنا بر سوءقصد به بیمار
دوای مخالف داده موجب وفات مریض
گردند [اعدام]
١٣٦ :— اینچنین یک دوای مخالفی که بنا بر سوءقصد داده
شده باشد، هرچند که موجب موت و ہلاک
مریض نگردیده باعث شدت بیماری و مرض شود :-
طبیب و یا جرّاح و یا عطّار [علاوه برطرد از سلک
عسکری برای اینکه آینده در هیچ جا اجرای
صنعت کرده نتوانند شہادتنامۂ شان ضبط میشود
واز سه سال الی پنجسال حبس ]
١٣٧ :— طبیبان و یا جراحان و عطارانیکه سهواً بمریض
دوای مخالف داده و یا بہر حال در فریضۂ
مأموریت خود ها غفلت و اهمال نموده این سهو


۷۰
و اهمالشان موجب موت مریض گردد [علاوه بر طرد
از سلک عسکری برای اینکه آینده در هیچ جا اجرا
صنعت کرده نتوانند شهادتنامۀ شان ضبط میشود
و دو هزار روپیه جزای نقدی ]
۱۳۸ :- اگر ازین سهو و اهمال مریض وفات نیافته بلکه
موجب شدت بیماریش گردد [از یکماه تا یکسال
حبس]
۱۳۹ :- به اجرای احکام این نظامنامه وزیر حربیۀ
وزیر عدلیه مأمورند
*  *
*


۷۱
ضمیمه نظامنامه جزای عسکری
۱ :— سلاح اندازان ومستخدمین دوائر عسکریه باستثنای
منصبداران که درقاعده (۱۹۹) تشکیلات اساسی
ذکر شده که از سوء اعمال خود بزیرمحاکمه گرفته میشوند
تا وقتیکه محاکمه شان دوام میورز و ازتنخواه شان
بقدر یک حبه دستگیری شان نمیکند تنهایی روز دو پاو
نان پخته یا ماه پنجه روپیه نان خوره برای شان از طرف
دولت داده میشود. در صورتیکه بالمحاکمه برأت
شان ظاهر وثابت شود بعد از وضع نان خوره
مذکور تنخواه شان کاملاً داده میشود .
۲ :— منصبداران وسلاح اندازان وسائر
مستخدمین دوائر عسکریه از دائره مافوق شان
و یا بالمحاکمه از حضور یک دیوان حرب بمیعاد معینه
(۲۴) ساعت الی یکسال محکوم جزا میشوند و بحبس عادی
و یا ریاضت در خود لمین مجبور و محکوم شمرده میشوند
نظر بجرایم شان مطابق ذیل تعمیل میشود :-
(جزای عسکری) ۲


۷۲
الف :- کسانیکه در جرم قباحت بحبس ریاضت محکوم
میشوند مطابق ماده (۱۱) جزای عسکری
تنها دو پاو نان خشک و بقدر ضرورت
آب داده میشود تنخواه اینچنین کسان مناصفه
داده میشود.

ب :- کسانیکه بجرم قباحت بحبس عادی محکوم میشوند
چون قانوناً ماکولات و مشروبات شان
محدود نیست از ان رو خودشان بابتیاع
ماکولات و مشروبات لازمه مجاز بوده تنخواه
اینچنین اشخاص دو ثلث داده میشود.
ج :- نظر بجرایم جنحه یعنی مجازات تادیبیہ کہ بالمحاکمہ
از حضور یک دیوان حرب بحبس عادی
از (٤٥) روز الی یکسال و بالفل لعین
محبوس میشوند در اینچنین حبس تنها دو پاو
نان پخته یا بخمچه و پیه نان خوره از طرف
دولت داده میشود و از تنخواه بکلی محروم
شمرده میشوند.
(جزا عسکری)


۷۳
۳:- نظر بحکم ماده (۳۹) جزای عسکری هرگاه مظنون
عسکریه بتوقیف عادی یا انفرادی مجبور گردد الی
زمانیکه از محکمه حکم قطعی صادر شود تنها دو پاو نان پخته
داده میشود .
۴:- اسلحه وغیره لوازمات عسکریه که اصلاً سارق آن
معلوم نشود و اطمینان بمفقودی آن حاصل گردد
در صورتیکه بدلائل واضحه قناعت مطلقه حاصل گردد
که خود او اموال تحویلی خود را بجا نکرده و بکسی نفروخته
و سارق آن نیز مطلقاً معلوم نشود بقرار
ذیل تعمیل میشود :-
در حالت حضر:-
الف :- نسبت بمصادره آلات ناریه .
اول :- تاوان تفنگ جاغوردار فی میل
یکهزار روپیه - و از تفنگچه آتشفشان
فی میل پنجصد روپیه - و از تفنگ
(جزای عسکری)
(۲)


٧٤
بغل پر و ناوتى انگریزى پنجصد روپیه
و ناوتى کابلى سه صد روپیه و تفنگچه و غیر
موزر سه صد روپیه
دوم :- مصادره کارتوس تفنگ هر رقم
فى دانه دو روپیه و از تفنگچه فى دانه یکروپیه
ب :- نسبت مصادره آلات جارحه
مصادره کریچ و حربه وسیلا وه على العموم
فى قبضه هشتاد روپیه - برچه میت پنجروپیه
ج :- نسبت مصادره تجهیزات و سائر لوازم
عسکریه نظر بقیمت موجوده هر شى بر دو حصه
گرفته میشود .
کسانیکه مستعد تا دیه چنین مصادراتیکه در
بالا ذکر یافته دیده نشوند پس از اتخاذ اسنا
معتبره که بناداریش قناعت حاصل کرد
بعوض هر یکصد روپیه جزای سه ماه حبس را
می بیند .
جزای عسکری


۷۵

در حالت سفر بری

علی العموم جزای نقدی اینچنین مصادرات که در حالت
حضر تفصیل داده شده بحبس تحویل میشود .

۵ :— منصبدارانی که سلاح اندازان و سائر نظامیان
ماتحت خود را با استثنای اردلیان خودشان بخدمات
شخصی خود یک شخص و یا چندی از عسکری را مکلف
نموده اجرای کار میدارند ده روزه تنخواه همان
نفری بطور جزا از نزد همان منصبدار گرفته میشود.

۶ :— سلاح اندازانی که قطعهٔ منسوبهٔ خود را ترک مینمایند
چند روزه غیر حاضر میشوند . در مقابل هر روز یک
ضرب چوب و بمقابل هر سه روز یکروزه حبس میشوند
علاوه بران ایام غیر حاضری شان بر اصل
میعاد خدمت اینچنین اشخاص ازدیاد میشود .

۷ :— سلاح اندازانیکه بطور رخصتی بخانهٔ خودشان
میروند و از موعد رخصتی خودها زیاده میگذرانند
در صورت عذر معقول جزا معاف و از تنخواه


۷۶
همان روزها محروم و علاوه بران مدت غیرحاضری
شان بر اصل میعاد خدمت شان افزوده میگردد
و اگر عذر معقول در میان دیده نشود بقراریکه
در ماده (۷) این ضمیمه جزای عسکری
نشان داده شده است جزا می بینند .
۸ :- سلاح انداز اینکه در حین تعلیم و نوکری با سلاح بغیر
حاضر میشوند در مقابل هر یکروز دو ضرب چوب
و دو روز حبس جزا داده میشود و اگر با تجهیزات
عسکریه غیرحاضر شوند در مقابل هر ده روز یکروز
حبس و سه ضرب چوب مجازات داده میشود .
۹ :- مجازات قاعده (۶) و (۷) و (۸) فوق الذکر
که در بارۀ غیر حاضران عسکری وضع گردیده
تا اندازه که بر وفق ماده (۲۷) نظامنامه جزای
عسکری بدائره اختیارات منصبداران عسکری
است از طرف آنها اجرا میشود علاوه بران خواه
جزای ضرب یا حبس اضافه از اندازه اختیارات
شان باشد بالمحاکمه اجرا میشود .


۷۷

۹۰ جزاهای ضرب که در قواعد فوق تصریح یافته اگر تعداد
ضرب علاوه از (۸۰) ضرب لازم شود ملحوظ
حکم مادۀ (۱۸) نظامنامۀ جزای عسکری
کرده میشود تا (۸۰) ضرب چوب در محل
اجرای علاوه آن هر قدر باشد بحبس تحویل
گردیده در مقابل هر یک چوب چهار روز در
اصل میعاد خدمتش افزوده میگردد.

* *
*


۷۸

جرمها ئی ذیل جرم پائینت از نوع قباحت
که از منسوبین عسکر یه صادر گردد و در مقا بل
آن نظر بماده ( ۲۷ ) جزأنامه عسکر یه
هر منصبدار بدائره صلا حیت خود نظر بنوع
قباحت تمدید جزانمود مجازات
تکدیریه داده میتواند

تفصیلات فعلیکه از منصبداران صادر میشود و نوع قباحت دانسته شد
۱ : ــ اگر منصبدار با با نفری ما تحت خود خلاف وضع عسکری
رفتار کنند مثلا اوضاع که قانوناً شایان عسکری
نباشد بعمل بیاورند .
۲ : ــ اگر مافوق ما دون خود را با ستثنای الفاظ قطعت


که جوابی معین دارد بحرفهای حقارت آمیز مخاطب
کند
۳:— هرگاه مافوق بحضور ماتحتان خود بخین و از بطور
لاابالیانه بیاید
۴:— هنگامیکه منصبدار مافوق بیاید رسم تعظیم را اجرا
نکند (باستثنای وقتیکه قطعات بتعلیم و یا بمانور
مصروف باشند)
۵:— تعلیمات عملی و نظری قطعه او در وقت امتحان ناقص
و موافق پروگرام نباشد
۶:— در حین حصه: قدن نواختن جمع و نوکری خود
حاضر نباشد
۷:— بنظامنامه صفائی لین پرداخت نکند
۸:— در ضبط و ربط قطعه شوبهٔ او عطالت مشاهد شود
۹:— در وقت حفر موضع مقرری خود را ترک کند
۱۰:— بحضور منصبدار مافوق یکنفر را بدائره صلاحیت خود
مجازات دادن
۱۱:— بدون سلسله مراتب اجرای وظیفه یعنی ظیفهٔ


(جزای نقدی)


نظامات عسکری


۸۰
مافوق یا ماتحت خود را که از دائرهٔ صلاحیت خودش
بالا یا پایانتر است اجرا کند.
۱۲ : - در داخل یا خارج خدمت عسکریه مافوق خود را
بطرزیکه تربیهٔ عسکریه نشان داده احترام نکند.
۱۳ : - بدون سلسله مراتب نفوذ امر نماید (در صورتیکه
منصبدار ماتحت موجود نباشد یا یک کار فوری پیش
شود از جزای قباحت مستثنا ست)
۱۴ : - بحضور مافوق یک اوضاعیکه خلاف قانون عسکر
باشد اجرا کند.
۱۵ : - بالاتر از اختیارات خود در حق ماتحت امر باجرا
ضرب و یا حبس نمودن
۱۶ : - اگر مافوق بدون سلسلهٔ مراتب یکنفر مادون را
خودش بکاری مقرر نماید.
۱۷ : - وقتیکه بپاپوشیدن لباس سرکاری امر شود نفر
قطعه اش ملبس دیده شود.
۱۸ : - بقطعهٔ که راساً منسوب نیست و از آمر بزرگتر امر نگرفته خود سراً
یکی از آنها بیک کاری معین کند.

(جزای عسکری)


۸۱
۱۹: — بمقابل مافوق بی پروائی کند .
۲۰ : — جزائیکه مطابق مواد نظامنامه برایش معین شده باشد
در حین اجرا گفتگو و اقامۀ دلائل نمودن .
۲۱ : — در حین تعلیم سگرت و نسوار و چلم کشیدن .
تفصیلاتیکه نظر بفعل سلاح اندازان قباحت دانسته شده :-
۱ : — در حضور وقت طرم جمع حاضر نشدن .
۲ : — داخل تعلیم غلغله کردن سخن زدن خنده کردن .
۳ : — داخل تعلیم نسوار و چلم یا سگرت کشیدن .
۴ : — بدون امر منصبدار خارج از لین شدن .
۵ : — در اجرای امر منصبدار مافوق تغافل و سهل انگاری نمودن .
۶ : — در وقت تعلیم سخن و از ولاابالیانه آمدن .
۷ : — در وقت پہره نشستن .
۸ : — بحضور منصبدار خلاف وضع عسکریه حرف زدن .
۹ : — بنوبت پہرۀ خود در اول وقت حاضر نشدن .
۱۰ : — هنگام پہرۀ خود با کسی مجلس نمودن یا غزل خواندن .
۱۱ : — نوبت بچی کوته غیر حاضر شدن .

(جزای عسکری)


۸۲
۱۲ : — بنظامنامه صفائی کوته و لین پرداخت نکردن .
۱۳ : — با رفیقان خود الفاظ رکیک و اطاله لسان
کردن .
١٤ : — خلاف مرضی رفیقان اشیای اندیواری را
صرف نمودن .
۱۵ : — البسه و سائر تجهیزات عسکریه خود را پاک نگاه
نکردن .
۱٦ : — ملبوس و سائر تجهیزات خود را پاره کردن یا بیرنگ
پینه نمودن یا تکمه و چنگک را گم کردن .
۱۷ : — سلاح خود را پاک نکردن .
١٨ : — اسلحه خود را زخمی نمودن (در صورتیکه
مرمت طلب با شد اجوره آن را نیز
تأدیه نماید) .
۱۹ : — بوقت معین اسلحه خود را تحویل نکردن .
۲۰ : — تفنگ خود را بالذات تحویل نکردن .
۲۱ : — بکشت و مال مردم ضرر رسانیدن .
۲۲ : — با مردمان بی شرف و هرزه آشنائی داشتن .


۸۳
۲۳:- در مجالسیكه قمار و مسکرات و فعل شنیع باشد
رفتن .
٢٤ :- غیبت یک صنف عسکری و یا از منصبدار
خود را کردن .
٢٥ :- بهمه منصبداران رسم تعظیم اجرا نکردن ،
٢٦ :- باتفاق کثیره عرض و شکایت کردن .
٢٧ :- در حینکه منصبدار امر میکند اطاعت
نکردن .
۲۸:- امر منصبدار دوم را با وجودیکه هنوز وقت
باقیست بمنصبدار اول اطلاع ندادن .
٢٩ :- بحضور منصبدار با یکنفر مزاح و خنده کردن .
۳۰ :- پیش روی منصبدار کدام نفر را
دشنام دادن
۳۱ :- در وقت تعلیم بقوماندان معلم پرداخت
نکردن .
مورخه (۱۵) برج میزان سنه (۱۳۰۲)


٨٤

اجرای احکام این نظامنامه را در جلة
نظامات دولت اراده مینمایم

(جزا - عسکری)