Afghanistan Digital Library

adl0635

http://hdl.handle.net/2333.1/1jwstqp9

[ILL]
امیر المؤمنین سراج الملة والدين
والی ممالک افغان اسس کرد
در مطبعه ماشین خانه کابل
طبع شد

This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan
Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about
this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser.
When referring to or citing this item please use the "handle" URL
and not this document or the URL from which you downloaded it.

All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless
otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely
reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.
NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu


نظامنامۀ
اجراآت تصفیۀ محاسبۀ ماضیۀ
در مطبعۀ شرکت رفیق طبع گردید
۸ سنبلۀ ۱۳۰۵
تعداد طبع ۶۰۰ جلد


[BLANK PAGE]


نظامنامه اجراآت تصفیه محاسبه ماضیه
اصول کلیه
قاعده
(۱):— در افغانستان تصفیه محاسبه ماضیه ذمه‌گی مأمورین
دولت و عهده داران و دیگر اشخاصیکه بالذات بدولت
مسئول شناخته میشوند مطابق اجراآت ذیل
تعمیل می شود.
(۲):— ضباب ذمت رعایا مطابق نظامات و اعلانات سابقه
که داخل محاسبه آمده است درین نظامنامه قطعیتاً در
مراعت و صرف نظر کرده میشود.
(۳):— این نظامنامه تصفیه محاسبه ماضیه درباره محاسبه
مأمورین و عهده داران و اشخاصیکه بالذات بدولت


۲
مسئول اند و از ابتدا سنه قمری هجری مطابق ۱۳۰۸
شمسی الی آخر سنه ۱۲۹۷ آخر سلطنت اعلیحضرت شهید شامل
ماموریت دولت بودند تطبیق داده میشود برای
حسابات و باقیات ما قبل از سنه ۱۲۸ آتیه نظامنامه
جداگانه تنظیم خواهد یافت .
( ٤ ) : -- جمیع خـرج ها و آوارجه ہائیکه تا حال قطع نشده وباقی
ان معین نشده بقرار فقرات ذیل اجرا شود .
الف:- حساباتیکه تعلق گدام داران وخزانه داران
وتحویلداران دولت باشد اسم و ولد و ساکن و
ماموریت شان برای نائب الحکومه ها و حکومتیهای
اعلی خبر داده شود که خود نفریرا خواسته در
مال و ملک و جا داد شان بواسطه علاقه دار
و قریه دار و وکلا ی منتخبہ علاقه داری
علم آوری شود بدون از علم آوری جاداد و مال
و ملک او دیگر هیچ تکلیف بالای او و تعلقات
او نشود پس از علم آوری صورت تحقیقات خودرا
به مدیریت تصفیه محاسبه روانه کند .


ب:- مأمورین محاسبه بعلم در حساب مذکور
که بعد از معزولی او بالمحاسبه ذمه لی او
موجودی شده و یا موجودی نشده ترسیه شودی
شده باشد اتمام کار مذکور بچند موعد و چه
مصارف میشود جا داد شخص حسا بده چیست اگر
جا داد شخص حسابده اضافه و مصرف ساختن
حساب او کمتر شود حساب او تمام و با قی
او معین شود، والا که شخص حسابده جا داد
نداشته باشد و یا جا داد آن از مصرف ساختن
حساب شان کمتر با شد و ساختن حساب
آن حاصل بدولت نداشته باشد درین قسم
حساب صرف نظر کرده شود .
ج:- محاسباتیکه قطع نشده باشد و تحویلداران
و کار داران فوت و فرار و لا جاداد با شد
مأمورین محاسبه علم خود را بیا ورند که اسبا
تحویلی او بکجاست چیز می موجود است
و یا موجود نمیبا شد اگر موجود باشد آدم مقرر کرده

[Margin text:]
مرحمت فرمای مجددا بقر یه کاغذ


٤
موجودی و تحویل تحویلدار نماید والا که موجود نباشد
ساختن حساب تکلیف زیاد ولاحاصل باشد
صرف نظر کرده شود .
۷ - چون مدعا از حساب علم آوری دخل و خرج است
اگر جمع و خرج ساخته و باقے برآمده باشد
باقی از قرار جمع و خرج و اگر جمع و خرج ساخته
نشده باشد اوارجه قطع و تمام باشد از قرار
باقے اوارجه واگر اوارجه نباشد روزنامچه
ورپورت که فاضل و باقی نوشته داشته
باشد و یا اوارجه رقم که رقم برقم آن باقے
برآمده باشد باقے حساب معلوم میشود هر قسم
حساب که باقی حال معلوم شود همان قسم
حساب درست است حاجت بساختن
جمع و خرج و خلاصه علحیده ندارد والا که اوارجه
و روزنامچه و جمع و خرج اسباب حساب
موجود نشود و شخص عامل و ضابط و کار دار ،
فوت و فرار و لاجایداد باشد صرف نظر
شرکت رئیس عبد الله خان کاشغر


کرده شود .
( ٥ ) : ــ در باب حساباتیکه ناتمام باشد و قطع فیصله آنضرور
ملاحظه شود بقرار فقرات ذیل اجرا شود .
الف : ــ محاسباتیکه عامل و ضابط مقرری داشت و
عامل و ضابط آن حیات باشد حسابات مذکور
را قطع و تمام نمایند .
ب : ــ محاسباتیکه عامل و ضابط داشته باشد
و فوت قرار باشد ورثه آن صاحب
جایداد باشد باید خود ورثه و یا وکیل او که موجود
باشد حساب را قطع کند و یا وکیل جدید بگیرد
واگر ورثه ذکور نداشته باشد و یا ورثه داد
صغیر باشد از طرف دولت نویسنده قانونی
گرفته حساب مذکور تمام شود و تنخواه نویسنده
از ورثه او گرفته شود .
ج : ــ کسانیکه تحویلدار و ضابط داشت نویسنده
علیمده مقرری نداشته باشد و یا نویسنده
آن فوت قرار ولا وارث و یا لاجاواد بوده

شرکت رفیق حمید الله ٤٠٠ کاغد


باشد نویسنده موقتی گرفته حساب مذکور قطع شود
تنخواه بقرار امضای مأمورین تصفیه محاسبه
از دولت داده شود .

(6):— در باب تصفیه باقیه ان که بعد از مجرائی در کاتیکه
در معطلی و تحقیق طلب مانده بود و بقرار قواعد شعبه اول
در تحت مجرائی و معافی آمده باقی بذمه مأمورین دولت
و یا عهده برارها بماند مأمورین تصفیه محاسبه ماضیه صورت
باقی ذمه گی اورا تفصیل وار بنویسند اگر از ایالت کابل
باشد برای والی کابل روانه بدارند و اگر از ولایات حکومتها
اعلی باشند برای نائب الحکومه‌ها و حکام اعلی بنویسند که
(فلان شخص، ابن (فلان شخص) مأمور فلان مأموریت
اینقدر وجه از فلان سال دادن دارد و خود او را خواستاً
مدلل میکنند که اگر بذمه خود باقی مذکور را حق بداند
خط قبولی با شرائط رسانیدن آن بمهر محکمه شرعیه
گرفته روانه کند و الا که وجه مذکور را بذمه خود حق نداند
و رسید و سند حسابی داشته باشد که در مجرای
محاسبه او ملاحظه نشده باشد نقل سندات
غرضت ربعی مجرا الصوبه کاغذ


او را بتاریخ و سال و اسم تحویلدار و ثبت صفحه کتاب
که بآن ثبت است ورق ساخته بحضور حکومتی حاضر
دارد که علم درسندات او بیاورند و بعد از علم آوری
ورق مذکور را در دائره تصفیه محاسبه ماضیه روانه کند
که در حسابات او تطبیق بدهند و الا که سند و دست آویز
نداشته باشد خط شرعی گرفته شود که الی (۳) ماه بکابل
حاضر شود و در فیصله حساب خود علم بیاورد اگر از دو ما ه الی
۶ ماه حاضر نشد وجه باقی قطعا بالای او حواله شود.
(۷) :--- جمع و خرج ہائیکه قطع شده و یا آوارجه ہا ئیکه تمام شده و
باقی آن معین شده علاوه نسخه ملاحظه و سندات
ضرورت ندارد بهمان صورت که فیصله شده درست است
باقی آن بقرار قواعد مقرره که ایضاح یافته فیصله شود.
* *
*


۸
نظامنامه برائت

(۸):- اشخاصی که در یک مأموریت دولت مستخدم بوده و خدمت
کرده اند در زمان خدمت تنخواه برای او داده نشده
و حالا در محاسبه خود باقیدار است بقرار ذیل مجرا
و تطبیق شود
الف:- اگر تنخواه شخصی و یا وظیفه و یا مستمری از طرف
دولت برای او مقرر بوده و تنخواه زمان مأموریت
او تا حال داده نشده باشد تنخواه شخصی یا وظیفه
و یا مستمری زمان مأموریت او بعوض باقی
او بعد تحقیق که از دیگر دفتر نبرده باشد مجری
داده شود .
ب:- اگر تنخواه شخصی و یا وظیفه و یا مستمری مقرری
نداشت سه سال قبل از ملازمت و مأموریت
او تدقیق شود هر قدر تنخواه که برای کارذکر
داده شده باشد سه یکه سه ساله مذکور تنخواه


یکسالہ اواسط مجراوه شود، واگر بست تنخواه سه سالہ معین
نشود از روی بست تنخواه یکسالہ گذشته هر قدر که
ملازمت کرده باشد برای او مجرایی داده شود .
ج :- اگر در گذشته مامورین اسبق تنخواه نبرده باشند
درینصورت بدیگر امورین که کار آنان مطابق خدمات
او بوده باشد تطبیق داده تنخواه برای او مجری
داده شود .
( 9 ) : - تنخواه عمال وضابط و تحویلدار و پیاده و تراز و دار و وظایف
و مستمری مستمری خوران و ملکانہ ملکان از قرار
مقرری همه سالہ و منظوری گذشته در جمیع و خرجها
مجرای شده و خرج دسترخوان حکومتیها و مخارج جشن ها
و عیدین که بقرار حکمنامه حکام ماضیه در جمیع و خرج ها
مجرای شده و باز بصیغه سند طلب بازگشت شده و
در باقی افتاده مطابق مقرری و منظوری گذشته
مطابق حکمنامه های حکام که در خصوص خرج دستر
خوان و مخارج جشن ها و عیدین احکام نموده اند مجری
شود واگر در جمیع و خرج ها مجرای نشده باشد هم بقرار مقرری


۱۰

مجرای داده شود .
(۱۰) در باب معطلی ژاله زده گی و ملخ خورده گی و آب برده گی
املاک و خشک و خراب و قنات و کاریز مخروبه وزمین
هائیکه داخل سرک رفته باشد و یا داخل رباط شده
باشد و فوتی و فراری اصنافیکه در جمیع مأمور با عهده
برار آمده باشد و یا متلک زده گی و یا سوخته گی غله که در جمع
و خرج با بصیغه سند طلب معطل مانده باشد اگر در همان
زمان مجلات شرعی و یا عرفی و یا تصدیق حاکم و دفتری
شده باشد بقرار مجلا و تصدیق مذکور مجرائی داده شود، در باب
املاک آب برده و خشک و خراب علی التفصیل برای
مستوفیان حالیه اطلاع داده شود که اگر آینده واپس آباد
شده باشند و در جمع دفتر جدید و یا غیره نیامده باشد
افزود کرده شود و اشخاصیکه اصناف شان بدفتر داخل
بوده از پیشه خود دست بردار شده باشند بقرار مجلا
و تصدیق حکام نیز برای شان مجرای داده شود.
(۱۱) در باب درکات لا قبولی رعایا که بقرار ادعای
زده ها طلب و یا راپورٹ مخبر و یا قلمداد ملک در جمع


قریه جات بسته شده و رعایا قبولدار نشده در گذشته
و آینده گرفته نشده وجه مذکور را نرسانیده اند و
در حسابات در باقی بصیغه لا قبولی افتاده در گا
مذکور بخرج حسابات مذکور مجرائی شود .
(۱۲) :- در خصوص بذر املاک سرکاری و تنخواه مرکب کار و
باغبان و خوراکه مرکب و مصارف و مصالح الاملاک
که مطابق سررشته دفتر مجلاپی شرعی و یا رسید
عرفی در جمع و خرچ ها مجرائی شده بود در حین سنجش
حساب بصیغه اسند طلب بازگشت شده و تا حال
سند سرکاری گرفته نشده و در باقی افتاده مطابق
سررشته دفتر که حاصل از بذر کم نباشد و یا بنابر آفات
کسر کرده باشد بقرار قبض شرعی یا عرفی وثاقین و جیره
خوراکه مال و تنخواه مرکب کار و باغبان در جمع و خرچ ها
مطابق بست سابقه مجرائی داده شود .
(۱۳) :- باقی جنس غله باب که در باقی جمع خرچ ها افتاده
و قیمت آن از قرار تسعیر مندوی ولایت شده
چون هر محال بخود تسعیر و قیمت علیحده دار و قیمت هر کدام

بازگشت زمین کل املاک محوطه


موافق قیمت خود بهمان محالی گرفته شود اگر قیمت
محال معین نشود کرایه آن از روی بقعه مسافت
مندرجه مطابق رواج ریقتی و محصول آن فیصد پنجروپیه
مجرای کرده شود .
(١٤):- در باب کرایه گدام که غله و اجناس سرکار یرا رسانند
و رسید گدام را گرفته معطل رسید شرعی و یا برات
سرکاری دفتر بوده در جمع و خرج با مجری شده و
در ثانی بدیوان سنجش بازگشت شده و در باقی
بصیغه سند طلب افتاده کرایه مذکور مطابق سند
یا جمع گدام دار و اندازه استبعاد مواضع و قاعده
گذشته مجرای داده شود.
(١٥):- رسیدات گدامداران که اسامی رعایا بدست دارند
رسیدات مذکور را گدامداران و یا تحویلداران در جمع
خود بسته نکرده بدیوان سنجش رسید مذکور را داخل
اضافه برباقی عامل نموده در تحقیق طلب مانده است
تا حال بخرج مجرای نشده رسیدات مذکور بعد از
تحقیق مهر گدامدار و تحویلدار بخرج عاملان مجرای
است اینجای کل ۵ باقحه ۵۴


۱۳

داده شود .
الف:- گدامداران و تحویلداران که بیلات باشند
ویا جاداد داشته باشند بالای خودشان
حواله شود .
ب:- اشخاصی که دست فرار ولاجاداد باشند
از دولت مجرای داده شود .

(١٦):- مأمورینیکه بعداز قطع محاسبه در حسابات خود فاضل
و باقی دارند بقرار ذیل اجراشود .
الف:- گدامداران و تحویلدارانیکه خرید وفروش دارند
از یکرقم جنس فاضل واز یکرقم جنس باقی
باشند فاضله آنها به تسعیر همان سال وباقی
شان بقیمت همان سال معیّن شود فاضله از باقے
مجرای داده شود واگر خرید وفروش نداشته
باشند فاضله جوعوض باقے جوارے
ویا فاضله جوارے عوض باقے جو بقرار
قیمت فوق مجرای شود .
ب :- تحویلدارانیکه جنس تحویل شان شده وهمچنین جنسی
سرتاسر اینجا کل را ... با ... [ILL] ...


١٤
مصرف رسانیده و در حساب خود فاضل
باقی گردیده اند فاضله ماسبی سالهای
ماقبل و ما بعد شان که برقم باتی بقیمت
برابر باشد مجرای داده شود.
ج:- اجناسی که در حین مصارف تغییر رقم واقع
شده باشد اگر تغییر رقم برنگ باشد یک رنگ
بدیگر رنگ مجرای شود، اگر بعرض و طول
باشد از اجناس قیمت بها که در عرض از
یک گره الی سه گره و در طول از یک گره
الی چهار گره که تفاوت داشته باشد مجرای
داده شود، از اجناس کم بها مثل گلیم و شطرجی
و قالین در عرض از چهار گره الی شش گره
و در طول از شش الی هشت گره که باشد
مجرای داده شود
د:- اگر تفاوت رقم از تغییر رقم باشد مثلاً کشمیره
نخی و پشمی مخلوط و یا سندی و شال و ابره لنگی
زری و ساده که بقیمت تفاوت دارند و مس
بر ثبت رفیق عمل احمد ۶۰۰ حافه


١٥

کارتطوس مس تسمه و برنج و آهن و فولاد تفنگ
انگریزی و کابلی و پناه پر و دهن پر و غیره وغیره
چند نفر از مامورین تصفیه محاسبه باتفاق
علم آورده هر قدر تغییرات مذکور نزدیک همدر
از یک رقم باشد باتفاق دستخط نموده از جنس
هر رقم برقم آن مجری شود .
(١٧) :ـ اجناسیکه در باقی تحویلداران باشد و اجناس مذکوره
موجود نباشد بقرار قیمت همان سال که مال تحویل اوشده
قیمت آن گرفته شود .
(١٨) :ـ کسانیکه فوت و یا مطلق نامعلوم باشند و مال تحویلی ایشان
موجودی نشده باشد و بتحویل دیگر تحویلدار نکرده باشد مامورین
تصفیه محاسبه ماضیه باجازت آمر مافوق خودشان یک
اشخاص معتمد مقرر داشته مال موجوده او بتحویل تحویلدار
لازم باشد تحویل بدارند در رسید تحویلدار را بخرج حساب
مذکور مجری بدارند .
(١٩) :ـ خوراکه مال مواشی که از ملکننه و گدامدار های سرکاری
ملازمین کند بقرار رسید های که مهر خود نا گرفته و در خرج


١٦
حسابات مجرئی شده و در ثانی سجهتيها بازگشت کرده
و در باقی بصیغه سند طلب آورده اند بقرار ذیل اجرا
کرده شود :-
الف :- بدفتر گندم علم آورده شود اگر جیره مقرری بحالتاً
مواشی بدفتر مانده باشد مجرائی داده شود .
ب :- اگر بدفتر سر کاری جیره مقرری مال مواشی طلب
نمانده باشد قبض غله مذکور را بکترن عاملان مجرائی
بدهند .
ج :- اثباتیکه حیات باشند و جاداد داشته باشند
رسید غله که جبرشان که جیره مال خود را
برده باشند باسامی خودشان حواله شود ثانیاً ینکه
فوت و فرار باشند و یا جا داد نداشته باشند
بعد از استحصال اسناد قوی که در فوت بودن
ولا وارث و بی جا داد بودن بهمان نایب سند
شمرده شود، اینطور باقیات حرف نظر
کرده شود ، اسناد قوی مراد از مجالس
شرعی که در ان تصدیق کلانتر گذر و یا تصدیق


۱۷

علاقه دار و قریه دار و از حاکم باشند
گفته میشود.
(۲۰):- در باب خوراکه نظامی که از گدامهای سرکاری و از نزد
دفتریان ملک بقرار رقعه و رسید خودها گرفته باشند
بتفصیل ذیل اجرا گردد:-
الف:- بدفتر نظام علم آوری شود اگر بقرار قلمداد
دفتریان به تنخواه اوشان مجری شده باشد
برای عاملان و گدامداران مجری داده شود.
ب:- اگر تنخواه نظامی بهمین غرض بدفتر نظام معطل
کرده شده باشد حالا بموجب اسناد شان
بداخل تشخیص تنخواه شان مجری نموده برای
عمال و گدامداران مجری داده شود.
ج:- اگر نظامی تنخواه خود را کاملاً برده باشند
بالای همان نظامی حواله کرده شود و برای
عمال و گدامداران مجری داده شود.
د:- اگر نظامی فوت و لا وارث و بی جایداد
شناخته شود مطابق قائده فوق الذکر


۱۸

که در بارۀ نمایان کنندۀ تحریر یافته بعمل آورد
از طرف دولت معاف گفته میشود .
(۲۱):--- در کائیکه در جمیع عهده دار و یا امانی کار بسته شده باشد
دار
و بدیگر موضع تکرار داخل قلمداد آمده باشد و یا در جمیع عهده
علیحده بسته شده باشد تکراری آن از قــــرار
مجلای شرعی وعرفی که بتصدیق حکام و دفتریان
همان زمان رسیده باشد و یا حالا بقرار قاعدۀ دفتر
تکراری آن ثابت شود در حساب مجری داده شود .
(۲۲):--- در خصوص املاک سر کاری و مندرات و مرکبات عمل
کلمی و خبری و غیره که مأمورین دولت مقرر بودند و
در عمل مأموریت شان نسبت بعمل سال گذشته کسر
واقع شده در فتریان کسر عمل گفته در حسابات
شان افزود و تحصیلدار داده اند در کات کسر عمل
در حساب مجری شود .
(۲۳) :--- عهده دار اینکه املاک سر کاری و یا وجوهات را متعهد
شده اند و یا بطور تفاوت برای خریداری اشیا
بشرائط معینه قرار داد نموده اند و از طرف دولت


۱۹
بشرطیکه قرار دادشان رفتار نشده و تا حال
حساب شان قطع نگردیده باشد قرار ذیل اجرا شو
و اگر سابق حساب شان قطع شده باشد بهمان
صورتیکه قطع شده درست است :-
الف :- بعضی معاملات را مثلاً پنجساله قرار داد
نموده اند و در باین یکسال و دو سال از طرف
دولت بدون قصور اجاره دار حکماً فسخ عهدۀ
شان شده باشد سالها سنے را که کاملاً
عمل کرده باشند بقرار عهده براری شان
حساب و گرفته شود، بهانصال ناقص که
اجارۀ شان از طرف دولت فسخ شده است
اضافۀ عهده برار معاف و اصل آنرا بدون
اضافه جمع گرفته تاریخ عمل کردی شان سنجید
و گرفته شود ، و اگر خود عهده برار مستعفی شده
باشد و یا از طرف دولت بسبب بد معامله گی
شان فسخ تعهد آنها گردیده باشد تاریخ
عمل کردی آنها از قرار اصل و اضافه گرفته شود .

برات کوهی غلام جان ۶۰۰ کاغذ


۲۰
ب:— بعضی معاملات را بشرط تقاوی و یا آباد
کاریز و جوی و غیره بعهده قبولدار شده اند
و از طرف دولت شرائط مذکور اجرا نشده حسناً
اینطور کسان از قرار اصل جمع بدون ضمام
قطع شود و اگر اینچنین املاک لا مزروع بوده
هیچ عمل نکرده باشد قطعاً معاف شود .
ج:— بعضی اجناس که به نرخ معین قرار داد شده
بشرط تقاوی هر قدر وجه آنرا برده باشند
از قرار نرخ قرار داد مجرائی شود و هر قدر
وجه آن داده نشده باشد تفاوت نرخ آن
گرفته نشود .
(٢٤) :— اسباب خورد و ریزه که قیمت آن هر کدام یک شاهی و
سنار الی یکروپیه شود مثل قطعه بازی و شطرنج
و گوت تخته نرد و صابون و قلم و پاکت و غیره که
نگهداشت آن تکلیف بوده در باقی تحویلدار
آمده باشد مجرائی داده شود .
(٢٥) :— بعضی اجناس که بخرچ میرسد مثلاً در خانه سامانی ها
سررشته این عمل در بان ۶۶۰ باشد


۲۱

پاکت و کاغذ پن، کاغذ گیر، کتابچه، سرمیزی
شمع، لاک که برای مصارف و بقدر ضرورت
داده شده و تصدیق مصرف را حاصل نکرده در با قی
افتاده این قسم اشیا مجرائی شود.
(۲۶):- بعضی اجناسی که در جمع و خرج های تحویلدار از
موجودی گذشته باسم داغمه تحویل شده و یا اسبابیکه
از تحویلی خود تحویلدار باستعمال داغمه میشود و داغمه آن
قیمت ندارد و نگهداشت آن برای تحویلدار آن
تکلیف است اینهمه اسباب در حسابات ماضیه مجرائی
داده شود.
(۲۷):- اشخاصیکه از دفتر پادشاه تقاوی گرفته بودند که
اینقدر اشیا میرسانم و اگر به این موعد نرسانیدم
اینقدر جریمه میدهم و دفتریان جریمه مذکور را در باقی او
افزود نموده اند جریمه آن معاف کرده شد گرفته نمیشود.
(۲۸):- اشخاصیکه وجه تقاوی برای خرید اشیا گرفته بودند
که باین قدر نرخ با لمقطع اینقدر اشیا میرسانم و بدفاتر
پادشاهی جنس مذکور بقرار قبولی شان بجمع شان بسته شد.

جریمه معافی ۲۷ قوس ۱۳۳۲ در حاشیه


۲۲
چون جنس را رسانیده اند از قرار قیمت ماه کران بالای شان قیمت شده دولت تفاوت تسعیر ماه گرانرا معاف فرموده باقی نرسیده گی شانرا از قرار وجه برده گی و قرار داد شان حساب کرده شود.
(۲۹) : - باقیاتیکه از سالهای گذشته الی اخیر سنه ۱۳۲۸ شمسی در حسابات تحصیلداران باقی مانده است سال بسال از حساب یک تحصیلدار بحساب دیگر تحصیلدار داده شده همه اینقسم باقیات که الی پانزده سال قبل ازین باشد کم شود و موافق نظامنامه که در باره باقیات قبل از پانزده ساله وضع میشود در آنباب معمولدارند .
(۳۰) : - جریمه جائیکه از باعث غفلت خدمت و یا بشبهه دزدی وغیره جریمه شده باشد و خود مجرم فوت باشد جریمه از ورثه گرفته نمیشود ، جریمه مذکور مجری داده شود .
(۳۱) : - کسر خشکی چوب سوخت و صابون و رنگ و ریشه و انار پوت بقرار امتحانی که در سابق امتحان شده مجری داده شود .
(۳۲) : - اشیائیکه بذمه تحصیلداران از سالهای ماضیه باقیمانده و سال بسال در جمع و خرچ های شان باقی افتاده آنچنان

شرکت رفیق غلام جان ۶۰۰ [خریطه?]


۲۳
اشیائیکه کهنه و خراب و فرسوده میشود و یا شکست بحقیت
پیدا میکند امثال بوریا و ترنگن و تنک و توبره و جوال
و بوری و ریسمان سخی و موئی و جالی و کوزه و افتاوه گلی
و جاروب و پکه و فلیته تیل سوز و شیشه لعلتین و آئینه
قطبی و غیر چیزهائیکه جنس ضایع و هوا میشود مثل پترول و
تیل خاکه و مشرقیات وغیره امثال آن مجری داده شود.
(۳۳) :--- خانه هائیکه برای کدام سرکارے و یا برای نشیمن
مامورین دولت بکرایه گرفته شده باشد و یا دکانهای شخصی
که برای پہرہ ہاے کوتوالی بکرایه گرفته شده اینطور
کرایه بموجب تصدیق مأمورین همان زمان که موجود باشند
و یا در حساب نشان داده شده باشد مجری داده شود .
(٣٤) :--- دکانهای سرکارے و حمام و سرای ها که خراب شده
و یا کرایه نشین پیدا نشده عاملان سر کاری مجاز
خرابی و لا عمل بودن آنرا بدست دارند و دفتریان قرار
سالهای گذشته در جمیع عاملان بسته اند از قرار
تصدیق هائیکه بدفتر ها داخل است یا موجود باشد
مجری کرده شود .


٢٤
(٣٥):- تغییر رقم کاغذات مملوکات ذمهٔ مأمورین که بکر قیمت
قیمت گذاشته شده و وجه نقد باقی افتاده و از دیگر
رقم فاضل میباشد مأمورین اظهار دارند که بسبب اجرا
کار از یکرقم بعوض دیگر رقم بمصرف رسیده درینصورت
فاضل باسبقه آن از قرار قیمت معینه تسعیر گردیده
مجری کرده شود واگر قیمت فاضله اضافه شود استحقاق
مجرای را ندارد.
(٣٦):- اسپ های سقطی و مرکب دشتری کنند که پوست
وداغ و دم آنرا تحویل نموده اند و بسبب تغییر نشان
و رنگ مجری داده نشده است و بر ذمهٔ نایبان همچنان
باقی گذاشته و یا قیمت آن معین گردیده ذمه گی نایبان
گفته میشود درینصورت اسپ کهر بکهر و سر خنگ بسر خنگ
وسمند بسمند مجری کرده شود نشان چند تار سفید و یا
یک پاسفید و قشقه بمزاق تحقیق نشود.
(٣٧):- غلهٔ کدام باره بجز اسبی آورده و بقرار اجازهٔ مرکز و یا بقرآ
صوا بدید و حکمنامه های حکام برای رعایا بصیغهٔ
تfiltered ی داده شده و گذار دار حجت شرعی و یا عرفی بتصدیق


٢٥

حاکم گرفته خود گدا مدار فوت شده و یا موقوف گردیده
تقاوی مذکور را بدفتر قلمداد داده و از دفتر برای تحصیلدار
داده شده و درینقدر سال تحصیلدارها غفلت نموده الحان
که باقے رعایا در تحت محاسبے آمده از قرار سندات
رعایا و حکمنامه ها برایے گدامداران مجراے داده نشود.
(٣٨) :— تعمیرات سر کاری که برای مستاجر بطور اجاره
قرار داد شده و اخراجات آن بقرار پیمایش اول
داده شده چون در ینعقبه در سال پیمایش ثانی
نشده اصل حواله داده کے در باقی کار داران باقے
افتاده اگر الحال پیمایش ثانی شود چون سالها گذشته
در تعمیر مذکور تغییرات زیاد شده اگر تصدیق تمامی کار
مذکور موجود باشد بقرار پیمایش اول مجری داده شود .
(٣٩) :— اشیایکه در جشن ها و عیدین و غیره شکست و ریخت
پیدا کرده و یا مفقود شده باشد در همان تاریخ تصدیق
کارداران همان زمان را تحویلداران بدست داشته
باشند تصدیق مذکور بخرج تحویلداران مجری کرده شود .
(٤٠) :— در باب مزدکار ہے و کاهگل کاری تعمیر رباطها و چھاونیها

برات زمین قربان ۶۰۰ کاشغد


۲۹
عسکری و پلمها و عمارات شاهی که بقرار دفعه حکام و
منصبداران نظامی شده دو نفر بان مخارج آنرا فجر
نداده فرمان پادشاهی را طالب میباشند اگر بمشعر
مذکور براے دولت باشد و مکتوب و خط حاکم منصبدار
همان وقت بدفتر سرکاری داخل باشد مجرای
داد شود.
(٤١):- عمال و ضباط و اجاره دار اینکه بعد از معزولی بدفتر
پادشاهی حاضر شده باشد و با ستی ذمگی خود را جزو
جاداد قبولی داده و از دفتر تحقیق شده و سند آن
ملاحظه شده باشد و بتحصیلدار داده شده و اختیار
حواله و تحصیل از عمال و اجاره دار سلب شده از زمان
جا داد دادگی سالها گذشته و از یک تحصیلدار بدیگر
تحصیلدار دست بدست گشته و تحصیلدار این غفلت
نموده اند جاداد مذکور علم آورده شود هر قدر در جا
مذکور قبولی اسامی و سند آن موجود باشد داخل
معافی امالی نیامده باشد گرفته شود و بمقدار فوت
و فرار و لاحصول و سند قبولی آن باشد چون عمال
در کویت راجعی فرمان پادشاهی طلبد


۲۷

اختیار تحصیل را نداشته و از خدمت موقوف شده
بودند ملزم گفته نمیشوند لاحصولی شان مجری
داده بشود.

(٤٣):- عمال و ضباط و عهده دار که وجه دولت بذمه شان
باقی مانده باشد و جایداد خود را بذمه رعایا بقید
جایداد سالهای سابق را که بدفاتر پادشاهی
بذمه رعایا قلمداد نموده باشد و تحصیلدار در ینقدر
سال در تحصیل آن غفلت نموده باشد و یا دفتر بها
تحصیلدار نداده باشند اگر بقرار سند حسابی جایداد
شان صحت باشد چون باقی ذمه گی رعایا تحت معافی
میآید مجری داده شود.

(٤٣):- اشخاصیکه بقسم مفروری و یا ناقل و مهاجر بامر دولت
از یک ملک بدیگر ملک آورده شده تقاوی و بذر داده
شده و یا مالیه املاک بذمه شان مانده در ثانی املاک
از نزد شان واپس گرفته شده خود شان فوت
یا فرار و یا بوطن اصلی خود مراجعت نموده اند
باقی ذمه گی شان در حساب معاف و مجری داده میشود.


۲۸

(٤٤): - اشخاصیکه از مأمورین و اجاره داران باقیدۀ سرکار
باشند و اسم نشان بدفتر باشد محل سکونت آن
از دفاتر پادشاهی معین نشود مأمورین محاسبۀ تا حدّ امکان
تحقیق نمایند اگر ممکن معلوم کردن نشود بموجب سند تحقیق
باقۀ مذکور در جمله لا حصولی آورده شود.

(٤٥): - مأمورین و اجاره داران که باقیدۀ سرکار باشند خواه
نقد خواه جنس سکونت شان از مرکز ولایت الی شش
کروهی باشد الی پنچروپیه، و از شش کروهی الی پنجاه
کروهی تا بیست روپیه باید در تحت تحصیل و حواله داده
نشود در جمع و خرج ها بقسم معافی مجری داده شود.

(٤٦): - مأمورین و عهده داران که بسبب باقیات در محبوسخانه
میباشند چون در تصفیه محاسبات شان علم آوری
نشده عجالتاً فقرات کار نفری مذکور فیصله نشود.

(٤٧): - مأمورین و عهده دارانیکه در حسابات شان باقیدار بودند
و باقی شان قبل از فیصله تحصیلدار داده شده و اشخاصیکه
بدون حساب بطریق بیزنش بالای شان حواله شده
باقی مذکور را دستخط قبولی نکرده اند باقیات مذکور تا حال


۲۹
مانده باقیا تهاسے مذکور واپس تسلیم مأمورین تصفیۀ محاسبات
ماضیه شود که هر فقره را بقرار قواعد این نظامنامه فیصله
نموده فقرۀ بفقرۀ مذکور که تصفیه و تمام گردید صرف باقی
آنرا بعد از قبولی تحصیلدار بدهند.
(۴۸) --- مأمورین و اجاره دارانیکه در یک ولایت مأمور بوده و
باقیدار شده و حال خود شان بدیگر ولایت بوده باشند
و از یک ولایت باقے شان بدیگر ولایت قلمداد شده
و در حساب خود گفتگوے مینمایند بدو تفریق
اجرا شود :-
الف :- باقی که بر ذمۀ مأمورین و اجاره داران مانده باشد
وباقے شخصی گفته شود نقل اوارجه نقل حساب
از همان ولایت خواسته شود و روانه دارند
فیباب طلب رعایا که از قسم برداشت مأمورین
باشد و سندات برداشت شان نزد رعایا
باشد و مأمورین درینجا عذر ملاحظۀ سند خود را
بدارند در ینصورت یا خود اسامی بولایت منسوبه اش
رفته فیصله میدارد و یا وکیل گرفته روانه میدارد


٣٠
واگرقبولدارباشدادای دین میدارد .
ب ـ باقی که ازقسم جایدادملکیت باشداگرجایدادمذکور
درملکیت باشدواپس برای نامبرده محکمه رو
مستوفی روانه شودکه علم درجایداد ودفتره گفتگوئی
آورده هرقدرکه درتحت معافی وذمه گی رعایا
باشدمعاف وباقی آنرامطابق قواعدنظامنامه
هذااجرانمایند .
(٤٩):- درجاٹیکه دردفعه مصارفات تشخیص واخراجات داغ طلب
حواله داده شده وداغه آن بتحویل خانه ها تحویل
نشده ویا ازجیره جیره خور وکسرات مشهورگردا نیده
نشده ویا بعضی فقرات تصدیق طلب وحیاتی طلب
که برات داده شده ویاجیره وخرجی مفرورین هندی
که الی تقدیم نمودن حضورازدفترخرجی داده شده
ویابعضی بروات رابدون پامهری برای اسامی
داده اندوامثال این فقرات که ذمه گی رعایا گفته
میشود معاف است .
(٥٠):- در باب دیت مقتولین که شرعاً بالای رعایادیت شد


۳۱
و یا تاوان مال مسروقه که بالای رعایا امر داران شده
و بالای آن جریمه سرکار نیز افزود شده و در جمع
و خرچ نا باقی میباشد بقرار فقرات ذیل فیصله شود :
الف : جریمه سرکار یس هر قدر که حصول شده باشد
و بخزانه دولت رسیده باشد مجری ست
و هر قدر که از رعایا گرفته شده و به سرکار
نرسیده باشد از عامل وضابط وحکام گرفته
و تحویل خزانه شود باقی که بر ذمه رعایا بماند
چون ذمه تنگی رعایا در تحت معافی آمده مجری
داده شود .
ب : وجه دیت که تعلق ورثه مقتولین و صاحبان
داشته باشد اگر موافق شرعی باشد و بر ذمه
اهالی باقی مانده باشد بقرار امر شرع شریف و نظامنامه
مخصوص آن تحصیل و برای ورثه و صاحبان داده
میشود و از کسانیکه وجه دیت شرعی شان حصول شده
و به خزائن دولت میباشد و برای ورثه
مقتول داده نشده باشد بقرار رسید شرعی برا


۳۲
ورثه مقتول بالای خزانه برات داده شود
اما فیصله اولیه قاضی که در باب دیت اجرا
شده ملاحظه شود تا حق ورثه حقیقی برای
دیگری داده نشود تاوان مال و دیت مائیکه
بقرار احکام کتابچه حکومتی شده باشد
و بر ذمه اهالی باقی باشد گرفته نمیشود
و معاف است .
( 51 ) :— وجه اعانه طرابلس غرب و عروسی معین السلطنه صاحب
و وجه خیرات و وجه مهرانه که مامورین و اهالی قبولداً
شده و عشریه و جریمه و غیر حاضری که بدفاتر سر کاری
داخل است و تا حال نرسیده و باقی مانده معاف گفته
میشود مجری داده شود .
* *
*
شرکت رفیق قربان ۶۰۰ کاغذ


۳۳

شرائط اقساط

(۵۲) : - اشخاصیکه باقی شان بقرار قواعد هدایات این
نظامنامه بصحت برسد، مطابق بیانات ذیل تحصیل
کرده میشود : -
الف : - کسانیکه قبل ازین باقیات خود را قبولدار
گردیده دولت بهمراه اوشان قسط نموده است،
عیناً همان قسط بحکم منظوری دارد اخلال کرده نمیشود .
ب : - کسانیکه باقیات شان بموجب اخراجات این
نظامنامه معین میشود و قبولدار میگردند هرگاه صاحب
جایداد باشند در کابل بذریعه والی و در ولایات بواسطه
نائب الحکومه ها و حکام اعلی نظر به هستی جایداد همان باقیده
از یکسال الی پانزده سال قسط مقرره نموده برای دوامیت
حجت حاصل میدارند .
ج : - اشخاصیکه باقیده بدولت بوده جایداد نداشته


۳۴
باشند و یا جایدادشان با قید هی آنها را پوره نکند هر گاه
آدمان تندرست و جوان باشند بکار های شاقه دولت
اشتغال نگردیده از وجه شهریه شان از دو ثلث الی سُدُس
برای نفقه خود آنها داده شود و از یک ثلث الی سُدُس
عوض باقی ذمّگی شان برای دولت گشتانده شود،
و اگر ضعیف و سال خورده باشند هیچ تکلیف به آنها نکرده
واگذاشته شوند .
د : - کسانیکه قبولدار قسط نباشند و جمله هستی خود را
بعوض طلب دولت برای دولت واگذار باشند
هستی این طور اشخاص بموجب قبالۀ شرعی اخذ کرده
میشود و برای نشیمن اینطور باقیات دهان جای سکونت
باندازۀ
مطابق شرع شریف داده شود و در بارۀ خود آنها موقتاً
تفصیل (ج) بعمل آورده شود .
ه : - کسانیکه با قیدار بوده فوت شده باشند هرقدر
از جایداد و هستی آنها برای ورثه شان مانده باشد


۳۵
موافق آن از ورثه آنها گرفته شود هرگاه جایداد موروثی
اینچنین اشخاص باقی دولت را پوره نکند باقی دولت بقسم
معافی مجری شود و اضافه بر ان بجایداد و هستی ورثه
آنها تعلق ندارد .
و : کسانیکه فوت و نامعلوم باشند و جایداد نداشته
باشند باقیات اینطور اشخاص بموجب تحقیقات حکام
که سند حاصل دارند در تحت معافی آورده میشود .
ز : کسانیکه بمراه شان قسط مقرر میشود الی ادای
باقیات خود هستی خود را فروخته نمیتواند اگر بغرض ادای
قسط بفروش برساند اصل مبلغ فروش عوض باقیاتش
گرفته میشود .
(۵۳) : بدون قواعدات مفصله هذا اگر بعضی فقرات
پیش شود که در جمله قواعدات این نظامنامه نیامده باشد
نفری مامورین تصفیه محاسبه ماضیه فقرات مذکور را
بطور لایحه مرتب نموده حواله شورای دولت میدارند


۲۶
البته بعد از تصویب مجلس شورای و منظوری
مجلس عالی وزرا بطور ضمیمه درین نظامنامه ایراد
کرده میشود .
(۵۴) :— کسانیکه از مامورین خلاف این نظامنامه
رفتار بدارند و یا کسانیکه از حساب دهان سرکشی نمایند
مطابق نظامنامه جزای عمومی در تحت محاکمه گرفته میشود.
در کابل وزارت مالیه و در اطراف نائب الحکومه ها
و حکام اعلی و مستوفیان ولایات و سر رشته داران
اعلی به اجرای این نظامنامه مامور و مکلف هستند .
مورخه ۸ سنبله ۱۳۰۱ش


[BLANK PAGE]