{"book": "adl0629", "page": 1, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0629", "page": 2, "text": "وظائف\nمدیران مکاتب مرکز و ولایات و معاونان\nو ماموران\nو سر معلمان\n\nدر مطبع وزارت جلیله معارف طبع گردید\n\nاول میزان\nسنه ۱۳۰۳"}
{"book": "adl0629", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0629", "page": 4, "text": "هو القيوم\nچون نظامنامه سابقه معارف که در سنه ۱۳۰۰\nترتیب و تنفیذ شده بود بصدور دیگر نظامات\nاز طرف دولت و من جانب معارف منسوخ شده\nاست و همان احکام دولت و معارف حالا\nناسخ و بر قرار است اما بعض قوانین دیگر که تتمه\nآن گفته میشود معین میگردد تا همه مامورین\nمکاتب بر ان عمل نمایند .\nوظائف مدیران مرکزی\nوزارت معارف\n۱ : - در تربیه دینیه و اخلاقیه طلبه باقصی الغایه کوششان\nتا عقائد و اعمال شان از اطاعت اولی الامر\nو خدمت ملت مملو و مواظب باشند.\n۲ : - جسد حمیل و جهد بلیغ در ترقی تعلیمی مطابق پرو\nگرام رسمی وزارت معارف و از تعمیل باقی"}
{"book": "adl0629", "page": 5, "text": "احکام آن ورزیدن\n۳ : -- تعین معلمان بدروس مناسبه و ترتیب و تقسیم\nاوقات درجد و لیسکه از طرف ریاست تدریسات\nتصویب می شود\n۴ : -- تصدیق و تنقید خدمات معلمین و مامورین ماتحت\nو اظهار رای در ترقی و تنزل شان\n۵ : -- بقرار قواعد رخصت جداگانه متعلمان را رخصت\nدادن آماحتی الوسع متعلمان را رخصت ندهند\nغیر از مرض خود شان و در فوت اقربا و نکاح و غیره\nاز یک یک روز اضافه مرخص شان نسازند\nدر کارهای ضروری از یکروز بیشتر رخصت\nندهند (علاوه بر مرض خود شان در صورتیکه\nاولیای شان محتاج بیاماری شان باشند\nمدیر تا یک هفته مرخص شان ساخته میتواند )\n۶ : -- هر ماه تذکره حاضری طلبه را مع نتایج امتحانات\nماهانه که یک یک دو دو مضمون هر هفته گرفته میشود\nبا دیگر کوائف و مسایل و ضروریات مکتب بعد"}
{"book": "adl0629", "page": 6, "text": "۳\nاو اصلاح و مشوره بمعلمان بریاست تدریسات\nگسیل کردن\n۷ : ـــــ طلبه غیر حاضر خود را احضار نمودن و بمجازات تادیبیه\nاصلاح شان کرده اگر حاضر نشوند سزای سخت\nدادن و هر روز درین باب سعی کرده هر غیر حاضر را\nاحضار نمودن .\n۸ : ـــــ بیرق حاضری و زینه رفعت را هر ماه بقرار\nلیاقت جماعات اعطا و آراسته کردن\nو حسب حیثیت طلبه اوراق امتیاز و تحسین\nو آفرین توزیع نمودن (بروز های سه شنبه ،\nپنجشنبه هر ماه)\n۹ : ـــــ قواعد رخصت را حسب قانون تعداد اجرا\nکردن ، الا در باب حاضری ، و یک ساعت\nرخصت بعد از توپ که عوض آن خود وقت\nمکتب نسبت بدیگر دوائر کم است و در\nشروع و اختتام هم فرق دارد\n۱۰ : ـــــ هر روز قبل از شروع تعلیم هر ساعت با معلم"}
{"book": "adl0629", "page": 7, "text": "۴\n\nدر جماعت رفته نصف وقت با ونشستن و\nدر باره تدریس آن نوتها گرفته بعد از ساعت\nتعلیم در ساعت خالیش مفاهمه\nنمودن و بالنوبه روزمره این معاینه و مفاهمه\nرا دوام دادن .\n۱۱ : اگر طلبه سه روز غیر حاضر شوند جدول آنرا ساخته\nبعد از ساعت اول بر وز چهارم بحیپراستی داده\nتا قبل از اختتام وقت مکتب جمع آوری\nکند . و بعض معلمان و متعلمان را نیز بعیادۀ\nطلبه مریض فرستادن در باب غیر حاضری\nخود طلبه همسایه را باخذ معلومات آن مقرر\nکردن\n۱۲ : اگر مامورین مرتکب جرائم گردند مجازات\nآن حسب قانون دولت پرداختن .\n۱۳ : بعد از امتحانات خصوصی سه ماهه و شش ماهه\nبا معلمان در باب جمیع مطالب و کارهای\nمکتب مشاوره و مذاکره نموده تجاویز مفیده را"}
{"book": "adl0629", "page": 8, "text": "بریاست تدریسات عرض کردن .\n۱۴ : ــــ در امتحانات سه ماهه شش ماهه معلمان یک\nمضمون را بامتحان معلمان دیگر مضمون مقرر\nکردن و اگر معلمان کافی نباشند بریاست\nتدریسات پانزده روز پیشتر عرض کرده\nاستمداد نمودن .\n۱۵ : ـــ اقلا ده دقیقه قبل از وقت مکتب حاضر شده\nصفائی امکنه و امتعه لازمه را نمودن و تهیه\nمایحتاج معلمین و طلبه را در هر جماعت کردن .\n۱۶ : ــــ رقعات رخصتی عمله و معلمین را قبل از ساعت\nاول و در ده دقیقه اول آن معاینه کرده بعوض\nمعلمان غیر حاضر حاضرین را مقرر نمودن اگر معلمان\nاحیانا کافی نباشند سر جماعته را بتکرار\nدرس دیروزه گماشتن .\n۱۷ : ـــ کتاب حاضری عمله و طلبه را ده دقیقه بعد از شروع\nکار و کتاب ترقی تعلیم را بعد از مکتب روزانه\nملاحظه کردن ."}
{"book": "adl0629", "page": 9, "text": "۱۸: — حاضری معلمین و عمله را پنچدقیقه قبل از وقت مکتب\nگرفتن و معلمان را قبل از زنگ هر ساعت\nدر جماعت های شان فرستادن تا تهیه لوازم\nدرس را نموده بمجرد زنگ زدن آماده کار باشند .\n۱۹: — متعلمین را بعد ارتکاب خطیات بقرار هدایات\nمجازات بسزا رسانیدن و اگر خلاف آن\nجزا داده شده بود از معلمان بازخواست\nنمودن .\n۲۰: — در میان تعلیم بیرون و درون احاطه مکتب هیچ\nصدای مخل یا منظر اجنبی راحتی الوسع اجازه\nندادن .\n۲۱: — در آخر هر ماه نمبرهای دروس امتحان طلبه را\nدر اوراق اطلاع ثبت کرده با مضای نگران\nو خود جهت اولیای شان فرستادن و طلبه\nچون دستخط های اولیا را بر ان گرفته پس\nبیارند آن اوراق را بالترتیب در الماری ها\nنگهداشتن ."}
{"book": "adl0629", "page": 10, "text": "۷\n\n۲۲ :ــ بروز مجلس پنجشنبه آخری سیر علمی از نگرانها معلوماتی\nطلبہ گرفتن که در داخل و خارج مکتب چگونه\nرفتار مینمایند و با معلمین بصلاح و مشوره و مذاکره\nتعلیمی و تربیوی نمودن .\n۲۳ :ــ نگرانی اسباب و ادوات و کتب وغیره\nرا نمودن و در سه ماه یکبار تفتیش کامل آن نمود\nنواقص را بریاست تدریسات نوشتن .\n۲۴ :ــ اگر طعام و یا فواکه بطلبه داده شود اهتمام و\nانتظام آنرا چنان نمودن که خود طلبه در ان دخیل\nباشند و بالنو به نگرانی و تیاری آن نمایند\nاما در تعلیمات شان هرج واقع نیاید نه در\nاثنای آمادگی نه در حین صرف بلکه بعد از وقت\nمکتب بدوشان سر رشته مذکوره را بدستی\nنمودن .\n۲۵ :ــ در سیر علمی طلبه را بنمگرانی و انتظام تقسیم شیرینی\nو میوه و چای وغیره مقرر کردن تا در امور عملی نیز\nدسترسی پیدا کنند . و اگر از طرف وزارت مصارف"}
{"book": "adl0629", "page": 11, "text": "۸\nسیر علمی منظور باشد)\n۲۶:- هدایات و لوائح وزارت معارف را بروزهای\nسه شنبه و پنجشنبه پیش طلبه و معلمین خواندن\nو در تعمیل آن کوشیدن .\n۲۷:- بقرار هدایات تربیه بدنیه بروز های سه شنبه\nو پنجشنبه عمل نمودن .\n۲۸:- بروز های سیر علمی نصف روز معلمانرا باعلام\nنواحی و جوار سیر و ابلاغ دیگر معلومات مفیده\nموالید ثلاثه که در گرد و پیش بیایند گماشتن .\n۲۹:- هر روز معاینه طرز تعلیم معلمانرا نمودن و معلومات\nخود را در بارهٔ آن روز افزون داشته بمعلمان\n۳۰:- در حصه های تفریح همه کارهای معلمین و طلبه را اجرا\nکردن تا در میان تعلیم هیچ مداخلت و خللی رو\nندهید .\n۳۱:- مشاهرات عمله را بعد از وقت مکتب\nتقسیم کردن - تا در میان تعلیم اختلالی رخ ننماید\n۳۲:- کارهای تعمیر و ترمیم درینخانه ها را در ایام رخصتیت"}
{"book": "adl0629", "page": 12, "text": "۹\nتمام کردن و معلمها را بالنوبه برای نگرانی گماشتن پیشتر\n٣٣ :ـ در میان ساعات تعلیم و مدت کاری چوکی ها بینزما\nرا ملتوی کرده بعد از وقت مکتب اجرا کردن\nو نوبهٔ معلمها را بنرانی آن گماشتن .\n٣٤ :ـ در جماعت رفته ملاحظه کردن که معلمان مطالعه دروس\nخود را در خانه خود نموده درس میدهند و حین تدریس\nدر کتاب رجوع نمی کنند و بند نمی مانند و همه سوالات\nطلبه را فی البدیهه جواب میدهند و برای معلمان\nپیشتر تفهیم این امر کردن ،\n٣٥ :ـ برای هر جماعت یک معلم را نگران تعلیمی و اخلاقی\nآن مقرر کردن آن معلم را که دران جماعت بیشتر از\nدیگران درس داشته باشد .\n٣٦ :ـ ظواهر و بواطن معلمان را پاک و صاف داشته که در\nلباس و بدن شان نظافت و طهارت و در اوضاع\nشان رعب و ادب بود و طلبه را نیز با قتثا ل\nشان واداشتن .\n٣٧ :ـ هنگام ادخال طلبه را ملاحظه کردن که امراض خبیثه"}
{"book": "adl0629", "page": 13, "text": "۱۰\n\nداشته نباشند .\n۳۸ :ــــ اگر متعلمی خیال خروج داشته باشد یا پی هم غیر حاضر\nگردد دو چند مصارفش را سنجیده بواسطه وزارت\nباولیائش حواله کردن .\n۳۹ :ــــ مستخدمین را بکارهای خصوصی خود دیگر معلمان نگرفتن\nالا برضای شان خارج از وقت مکتب .\n۴۰ :ــــ مدیران نه خودشان و نه مامورین از طلبه قرض\nمیگیرند و نه دیگر قسم استمداد از ایشان مینمایند\nبلکه مثل اولاد خود آنها را دانسته دائماً در فکر تربیه\nمحسانه شان میباشند .\n۴۱ :ــــ اگر بعضی متعلمان در امتحان سالانه بسبب عذر\nمقبول غیر حاضر باشند در بین یکماه اطلاع آنرا\nبریاست تدریسات دادن تا دیگر امتحان گرفته\nشود .\n۴۲ :ــــ اگر برخی طلبه در امتحان پیشین به غیر حاضر با عذر معقول\nباشند قبل از گذشتن پانزده روز امتحان ثانی\nشانرا گرفتن (و بعد وقت مکتب)"}
{"book": "adl0629", "page": 14, "text": "اگر طلبه در امتحانات ماهانه غیرحاضر معقول باشند\nنمبرهای قیاسی از معلمان گرفتن که بصورت کامییا\nاز ثلث بیشتر نباشند و در صورت ناکامی هما\nکه باشند درج اوراق اطلاع گردند .\n۴۴ : اگر مدیران بوزارت کار داشته باشند در قبلاً\nبعد از رخصت مکتب شفاهاً بواسطه ریاست تدریسا\nتقدیم نمودن .\n۴۵ : باطوار و حسیات معلمین متعلمین پرداختن که در امور\nدینی و سیاسی آزادی بیجائی را ظاهر نکنند که مخل حکو\nحنفی و مینی افغانستان باشد .\n۴۶ : چون معلمان رخصت دو ماهه مجری دارند لہذا ۲۰ روز\nرخصتی شان در همین مدت مجرا میشود .\nضوابط ہذا برای مکاتب امانیه و امانی نیز معمول است\nباین فرقیکه بواسطه ریاست مکتب خود بریاست\nتدریسات رجوع مینمایند بسر معلمان مکتب نیز این قویا\nعائدست الا آنها بجا ریاست تدریسات با کو\nیا بمدیریت سمت ولایت رخ میکنند."}
{"book": "adl0629", "page": 15, "text": "وظائف مدیران معارف\nولایات\n۴۸ : هدایات و لوائح وزارت معارف را خوانده نقل\nآنرا بمامورین مکاتب میفرستند و توضیح آنرا بواسطه\nمعاونان خود مینمایند یا مولین آنرا به متعلمان میفرستند\nوخورشان توضیح آن مینمایند\n۴۹ : هر مدیر یک روز نامچه دارد که دران کارهای\nروز مره خود را تثبیت او خلاصه آنرا ماهانه بریاست\nمدیریات میفرسند و دران بیان دوره های\nخود و معاونان خود را مکاتب و اجتهادات\nخود را می نویسد\n۵۰ : مثل مفتش و مصر بهر در مکاتب متعلقه خود و دوره کرده\nمعائنه تمام امور تعلیمی و تربیوی و انتظامات مکاتب\nتفتیش سامان و کتب اداره را مینماید هنگام کرده معائنه\nمدیر یا معاون باوی نمیباشد بلکه بدیگر مکاتب معائنه"}
{"book": "adl0629", "page": 16, "text": "۱۳\n\nمیکند الا در صورت ضرورت .\n۵۱ : مدیر ده روز در ماه یعنی در سالی چهار ماه در دور\nصرف می نماید .\n۵۲ : مدیر پروغرام دوره مکاتب را چنین ترتیب میدهد\nکه چون خودش در بعض مکاتب میرود یک معاون\nدر مرکز بعوض او باشد و دیگر معاون اگر باشد بدیگر\nمکاتب بگردد و مامور اگر باشد علاوه بر مکاتبیکه در انها\nمدیر و معاون گردش دارند در دیگر مکاتب معاینه\nکند تا باندازه مناسب و مساوی همه مکاتب\nزیر نگرانی و تفتیش بیایند چون مفتش از طرف وزارة\nمعارف وارد شود نیز تنها باشد مدیر و معاون\nو مامور بدیگر مکاتب دوره نمایند تا همه مکاتب علی السو\nحق تحقیق و تفقد برسد فقط بحالت ضرورۂ مفتش\nو مدیر وغیره متحداً معاینه کرده میتوانند مثلاً در صورت\nاحتفال یا تدقیق کدام امر مهم .\n۵۳ : مدیر و معاون و مامور تقسیم معاینه را بطرزه مینمایند\nکه یکدامیشان هر مکتب را در اثنا سال یکبار باکثر"}
{"book": "adl0629", "page": 17, "text": "۱۴\nکم باشند دوسه بلکه زیاد کرت دیده بتوانند -\nو بعض مکاتب بسبب بعد مسافه از معاینه محروم نمانند\nو بر یکی بار گردش نیفتاده مدیر و معاونان و ماموران\nهمگنان جمله مکاتب را بنگرند -\nاز وظائف مدیران مرکزی اکثراً تعلق بمدیران\nو معاونان و ماموران معارف ولایات نیز دارند\nلہذا علم شان بر همه قواعد و ضوابط مندرجه لازم است\nبعض احوال مختصه مکاتب مرکزی را مستثنی داشته\nدر باقی امور تعلیمی و تربیوی و انتظامی مدیران\nو معاونان و ماموران مشترک اند -"}
{"book": "adl0629", "page": 18, "text": "۱۵\nوظائف معاونان\nو ماموران معارف ولایات\n۵۳:— معاون یک روزنامچه دارد که دران اجراات\nروزمره خود را ثبت کرده خلاصه آنرا بمدیر میفرستند\n۵۴:— مامور درسمت خود و معاونان در اثنای اجراات\nخود حیثیت مدیر را دارند و چون مدیر در مرکز نباشند\nمعاون نیابت او مینماید.\n۵۵:— ماموران هدایات و لوائح را که از طرف مدیریت\nوصول میکنند بمعلمان ابلاغ و ایضاح مینماید.\n۵۶:— معاون بیست روز در ماه یعنی در سالی هشت ماه و مامور\nشش ماه در دوره بسر می آورد.\n۵۷:— احدی از معلمین حق ندارد که در اقدامات سنتین\nمداخلت ورز و معاونین و مامورین در اثنای معاینه\nو امتحان ، مافوق همگنان در مکاتب شمرده شوند.\n۵۸:— معاینه کتب و غیره کارهای اداره را مینمایند و برای\nازاله و رفع نواقصات آنها وسائل مستحسنه برای"}
{"book": "adl0629", "page": 19, "text": "١٦\n\nاصلاح پیدا کرده بمدیریت عرضه میدارند.\n٥٩- ملاحظه نواحی و حوالی مکتب را ظاهراً و باطناً مینمایند -\nصفائی - خوشگواری - امنیت - بی اختلالی\nآن و نیز نظافت بدن و لباس و سامان تعلیم طلاب\nوغیره. و هدایات درین باره میدهند.\n٦٠ - در میان دوره در هر مکتب ملاحظه کتب ذیل\nمی نمایند:-\n\nداخل و خارج، حاضری متعلمین، حاضری معلمین سوال\nو جواب - غیر حاضران - تقسیم سامان تعلیم، جمع و\nخرج نقدی، ثبت مراسلات، اطلاع و احضار\nمعلمین و متعلمین، جلد سدات، کتاب معاینه\nکتاب تشخیص کتاب اطلاع ترقی تعلیم (که معلم\nبالای امضای خود تعلیم منیرا که در ظرف یک هفته\nدادن داشت بروز پنجشنبه هر قدر که داده ا\nدران درج میکند) و کتاب جزا و سزای معلمین،\nو مامورین و متعلمین (و هر یک از مامورین و معلمینکه جزا"}
{"book": "adl0629", "page": 20, "text": "۱۷\n\nقانونی د هر معلمیکه سزای بدنی بسیا د حتما کیفیتش درج\nکتاب باشد، و کتاب نتایج امتحان خوبی و بدی\nشانرا نسبت باجراآت شان نیز تعمیق و تدقیق\nمی کنند.\n۶۱:--راجع بخوراکه معاونین و مامورین بدیگران تکلیف\nنمی کنند چون از اهل معارف هیچ اوضاع خیلی\nناموزون و نامناسب است پس بهرحیث این\nرسومات دعوت و ضیافت قطعاً ممنوع است\nو تحفه و غیره از نزد معلمین و متعلمین و مامورین قبول\nکردن حرام است\n۶۲:-- راجع رخصتی مامورین و معلمین که بعد از تصدیق مافوق\nقریب داده میشود دقت مینمایند که آیا بقرار قاعده\nیعنی مثلاً معلم بعد از تصدیق سر معلم و مامور از مدیر\nمرخص شده است و رخصت ۲۰ روزه علاوه\nبر رخصت دوماهه حاصل نکرده است.\n۶۳:-- نسبت بخدمات و معارف پروری اشخاصیکه قابل\nانعام و نشان گرفتن باشند با مدیران مخابره"}
{"book": "adl0629", "page": 21, "text": "۱۸\nمینمایند.\n۶۴ :— معاونین و مامورین ملاحظه مینمایند که آیا سر معلمان را پورت\nحاضری را بعد از هر پانزده روز و راپورت اسباق را\nبعد از هر ماه بدرستی ارسال نموده اند .\n۶۵ :— می بینند که آیا سامان تعلیم و اسباب لازم بمطابقت\nپروغرام تعلیمی در مکاتب موجود است و کم یا بیش نیست\nبر تقسیم اوقات دقت میفرمایند که آیا برای هرمضمون\nقرار تجویز ریاست تدریسات عمومیه تدریسات\nمعمول و مجری ست ؟\n۶۶ :— در جماعات می نشینند و بر اصول و سبک تعلیم معلمین دقت\nمیفرمایند و برای اطمینان خود از طلبه سوالات مینمایند\nنواقص و معایبی را که می بینند در کتاب یادداشت\nخود ثبت می کنند .\n۶۷ :— بر مقدار خواندگی هر جماعت علم آور و تطبیق مینمایند\nکه آیا اگر بهمین رفتار خوانده برود در آخر سال پروغرام\nخودش را تکمیل نموده می تواند ؟\n۶۸ :— بر جماعت بندی مکاتب و تناسب عده معلمین و جماعتها"}
{"book": "adl0629", "page": 22, "text": "۱۹\nآنها دقت میفرمایند . که موافق قاعده هست ؟\n۶۹ :— راجع بترقی معارف اگر از طرف حکام اهمال و مماطله رفته باشد\nو یا بوسیله از وسایل مانع پیشرفت امورات معارف\nگردیده بودند بمدیریت معارف می نویسند .\n۷۰ :— معاونین و مامورین در معلوم کردن لمیاقت علمی معلمین\nبکمال دقت ملاحظه می کنند و می بینند که آیا بمطابق\nشرایط موضوعه وزارة معارف ولیاقت معلمی را دارند\nیا نه ؟\n۷۱ :— استعداد عمر طلبه بعلم می آورند که آیا بموافقت نظامات\nمعارف طلبه داخل مکاتب گردیده اند یا نه . کسی خلاف\nقاعده خارج نشده هست ؟\nفقرات مذکوره اوراق هذا که راجع است بوظائف مدیران\nمکاتب مرکزی مدیران ولایات و سر معلمان و معاونان و ماموران\nتا ترتیب نظامنامه معارف منظور و صحیح است محمد حسین\nموقتاً پیش شود ا و وزرا تصدیق و تصویب شود از طرف\nوزارت معارف تقسیم ذریعه تسهیلات اجراست امور برای\nمدیران مکاتب داده شده فیض محمد وزیر"}
{"book": "adl0629", "page": 23, "text": "[BLANK PAGE]"}