[ILL]
سراج الاحکام
في
[ILL]
[ILL]
۱۳۳۰


پروگرام

دار المعلمين ها و دار المعلمات
مرکزیه
سنه ۱۳۰۱ شمسی

بمطبع وزارت جلیله معارف بپایان رسید

طبع اول (۳۰۰) جلد


[BLANK PAGE]


هو

نصاب دروس دارالمعلمین‌ها و دارالمعلمات مرکز

نظربه‌ماده (۴۹) نظامنامه تدریسات ابتدائیه دروسیکه در
دارالمعلمین‌ها و دارالمعلمات مرکز تدریس میشود بروجه آتی است:
قرآن کریم و دینیات.
فارسی.
اخلاق و معلومات مدنیه.
حسن خط.
تاریخ.
جغرافیه.
ریاضیات (حساب، هندسه).


٢
دروس اشیاء
علوم حکمیه (فیزک، کیمیاء)
تاریخ طبیعی (حیوانات، نباتات، علم الارض) .
زراعت .
حفظ الصحه .
روحیات (علم النفس) .
تطبیق قواعد علم النفس بصنعت تربیته .
فن تربیة اطفال و اصول تدریس .
رسم .
کارهای دستی .
موسیقی .
تربیه مدنیه .
در دارالمعلمات مرکز علاوه برین دروس اداره بیتیه
خیاطی، طبابت نیز تعلیم می شود .
یازده درس از جمله درسهای فوق که عبارت است از رقماً


۳

کریم و دینیات ، اخلاق و معلومات مدنیه .
حسن خط ، تاریخ ، جغرافیه ، ریاضیات ، دروس اشیاء ، علوم حکمیه،
تاریخ طبیعی، رسم، موسیقی مطابق تدریسات پروگرام رشدیه میباشند .
از مباحث این درسها چیزیکه در سالهای اول و دوم و سوم
و چهارم قسم (ا)
مکتب رشدیه تعلیم میشود عیناً همان چیزها در سالهای اول و دوم
و سوم و چهارم دارالمعلمین هم تدریس میشود ، تنها در سال چهارم
دارالمعلمین درس جبر حذف گردیده و برای هندسه هم تنها یک ساعت
مخصوص شده است .
نصاب مفردات دروس سائره
زراعت
در سال اول هفته یکدرس ، در سال دوم دو درس ، و در سال
سوم یک درس ، و در سال چهارم سه درس تدریس میشود بقرار
ذیل :


۴
معلومات عمومیه در باب علم زراعت. تدقیق انواع تراب
تاثیرات اقلیم. پاروها.
ـ آلات و ادوات زراعتیه.
اصول زرع و تربیه حبوبات.
نباتات نسجیه. نباتات تلوینیه. نباتات عطریه.
چیله ها. پیوندها. باغبانی سبزه ها و میوه ها.
امراض درخت.
ادارهٔ زمینداری.
علم مواشی. تربیت و پرورش مرغ. تربیت و پرورش
زنبور عسل. تربیت و پرورش کرم پیله.
صنایع زراعتیه. محافظت سبزه ها و میوه های خوردنی.
دروس های زراعت باید معلومات نظریه داده
شود. علاوه بران اوقات خالی شاگردان باید دائماً
بعملیات تخصیص کرده شود. کارهای پیوند و تاک بری باید
بالفعل نشان داده شود.


این مباحث از طرف معلم زراعت به درس های چهار
ساله تقسیم کرده خواهد شد .
حفظ الصحه
تنها در سال چهارم در هفته یک درس
تنفس. تغذی . تلبس . قواعد صحیه که بشخصا تعلق دارد.
طهارت و نظافت . چاره های اجتناب از امراض ساریه.
شرایط صحیه که نفوس ذیل باید بآن تابع بشوند : کسانیکه در شهرها
و ده ها گذران میکنند . عمله که در فابریکه ها و اعمالات خانه های
خورد و کلان سعی کوشند . عساکر اردو .
تنظیقات بلده ها و ده ها . پاک نگهداشتن بازار ها و اینگونه جاها
خرید و فروش .
سرک ها . باغهای عمومی . تحفظ خانه ها .
اهمیتی که واضعین قوانین شرق و پیغمبران عظام بحفظ الصحه
عطف نموده اند .


۶
اوامر و وصایای دین جلیل اسلام . فواید وضو . فایده هائیکه
از منع نمودن اکل گوشت خنزیر بدست آورده میشود.

روحیات یعنی علم النفس

تنها در سال سئوم در هفته سه درس بقرار ذیل
موضوع روحیات، موقع آن در بین علوم موجوده . اصول روحیات.

فواید این علم.
احساسات در یک صورت عمومی .
حاسه باصره . حاسه سامعه . حاسه لامسه . حاسه ذایقه
و شامه (حس حرارت ) . حس عضلی . حس حرکت.
بنیه تشریحیه دماغ بشر . وظایف دماغ . جمله عصبیه
شرایط عمومیه فعالیت عصبیه .
اعتیاد. شرایط دماغیه اعتیاد . نتایج عملیه اعتیاد
چهار قاعده در بارۀ گرفتن . اعتیادات مستحسنه اخلاقیه .
شعور. حالات شعور بشعور و حرکت . وحدت حیات معنویه .


افکار و مطالعات ولیم جیمس در باره آنا یعنی نفس نفس
مادی و اجتماعی و روحانی، حب نفس، تغییر و تضاعف شخصیت
اوهام و خیالات مجانین .
افکار و مطالعات ته‌ؤدول ریبو در باره حیات نفسیه
(تاثیر) مشتهیات و تمایلات انشراح والم .
سوق طبیعی . انواع ، سوائق طبیعیه انسان ، تهیج .
سوق طبیعی محافظ نفس (تهور، ترس و بیم) ، سوق طبیعی
تجسس (تهیج فکری) سوق طبیعی تناسلی (عشق) و غیره حس
اخلاقی ، حس دینی . حس بدایعی . اخترافض .
دقت تنوعات دقت ، وما ء دقت . شرایط فزیولو
جیائیه دقت . تجرید . مقایسه . تعمیم .
تداعی . قوانین دماغیه تداعی .
حافظه . تحلیل خاطره . حفظ و تفکر . حافظه انفعالیه (تاثیر)
شرایط یک حافظه خوب صورت اصلاح حافظه . نسیان .
امراض حافظه . .


۸
متخیله . ماهیت تخیل . صور خیالیه علیمیه . صور خیالیه
سمعیه . صور خیالیه عضلیه . صور خیالیه لمسیه . امراض متخیله .
ادراک ( ) . غلطات .
تصدیق ، محاکمه : . استقراء . تعلیل .
لسان . مناسبات در میان فکر و لسان .
اراده . حرکات ارادیه . اعتیادات ارادیه .
نمونه های مهم . اتخاذ یک قرار . حس جهد . حریت .
ارادهٔ جزئیه . ده ترمینیزم (جبریه) اشکال اراده صحت
اراده . امراض اراده .
روحیات و فلسفه .
تطبیق قواعد علم النفس بصنعت تربیه .
تنها در سال سوم در هفته سه درس تدریس میشود بقرار ذیل
تربیه حواسس در خانه و در مکتب (تربیه ذایقه و شامه و سامعه
و لامسه و باصره) . سوق طبیعی تجسس . صورت استفاده
ازین سوق طبیعی . اطفال را اتعاب موافق نیست .


۹
اذواق طبیعیه که به تقویه ملکه دقت خدمت میکنند
(حرکت انشراح ، تخیل) .
قواعد تربیه که به انکشاف حافظه معاونت مینمایند (اصول اصلاح و
تقویه حافظه) .
ذوقی که اطفال برای شنیدن حکایات ، مناقب جن و پری
و دیگر چیزهای عجیب دارند صورت استفاده ازین ذوق .
بازیهای اطفال . صورت معاونت این بازیها به انکشاف
ذکا .
صورت برزبان آمدن اطفال .
تربیه عمومی فکری . تربیه سلبیه . اوصاف فارقه یک
ذهن خوب .
اصول . اصول تحری و تفحص . اصول تعلیم . تطبیقات مهمه
این اصول ها .
تحری . جسمی ، فکری و اخلاقی . در خصوص تربیه از تحری چه طور
استفاده میتوان کرد ؟


۴۰
یک حقیقت را اطفال چطور در می یابند و می فهمند و محافظت
میکنند ؟
اهمیت و فائده استجواب در خصوص تعلیم .
در مکاتب ابتدائیه برای معلم و برای شاگردان از کتب
تدریسیه چطور استفاده میشود ؟
تربیه اخلاقیه :
اعتیادات نخستینی که باطفال باید داد برای اطفال خورد
اطاعت مقدم این اعتیادات است .
تربیه حسیه . اشکال مختلفه عزت نفس . در خصوص
تربیه در خانه و در مکتب از عزت نفس چسان استفاده
می توان کرد ؟ عزت نفس و غبطه .
در روح اطفال حس محبت و تجاذب چطور منکشف میشود؟
انکشاف حسیات عالی نجابانه را چطور تامین میتوان
کرد ؟
فکر تقلید . حسنات و محاذیر آن .


11
ترس وبیم . ازترس وبیم اطفال چطورنجات می‌یابند؟
اطفال مغموم . اطفال عصبی . اطفال بسیارحساس .
درتربیه حسن ولطافت چه وظیفه ایفا میکند؟ حـس بادنی
حسن اخلاقی . حسن فکری تأثیرحسن ولطافت . بازیچه‌ھا
ترتیب وانتظام .
کتاب ھا . تصاویر . تزئینات . رسم . ادبیات
موسیقی .
تربیه اخلاقیـه عبارت از چیست؟ انکشاف وجدان
اطفال .
حس حقیقت . لزوم تنبیه این حـس . اطفال چرا غافل میشوند
یا دروغ میـگویند؟
انکشاف حیات نیکوئی وخیرخواھی اطفال را چنـان تـامین
میتوان کرد؟
تنوع واختـلاف طبائع وامزجه . صنعت تربیـه بچـه
اندازه طبایع وامزجه را تعدیل میتـواند؟ اطفال تنبل


۱۲

اطفال متهور . اطفال حیله کار . نصایح و وصایای تربویه
برای اصلاح این نوع نقائص اخلاقیه .
امر انضباط در مکاتب . مسائل مکافات و مجازات . لزوم
انکشاف شخصیت اطفال .
ادبیات برای اطفال خورد .
محیط اجتماعی . مفکورهٔ عصر حاضر دربارهٔ تربیه . تربیهٔ
مربیها . تربیهٔ بدنیه :
لزوم معرفت طبیعت جسمانی اطفال . انکشاف بدنی اطفال
اعتیادات نیک و بد جسمانی .
ممارسات بدنیه . جمناستیک . بازیها . باغبانی اطفال.
مهارت . کار های دستی . اهمیت تربویه و تاثیر فکری
و اخلاقی کار های دستی .

فن تربیه اطفال و اصول تدریس

تنها در سال چهارم در هفته هفت درس بقرار ذیل :

عبدالله


۱۳

فن تربیه اطفال (پیداگوچی) چیست؟ و صنعت تربیه
(ایجکیشن) چیست؟ محیطات و عوامل تربیه، محیط
اجتماعی: تشاند تأثیر و نفوذ مکتب بر جسم و روح اطفال.
فن تربیه اطفال، نظری یا عمومی:
تربیه بدنیه. اهمیت ضروریه و اجتماعیه، اخلاقیه، تربیت بدنی.
تربیه بدنیه در خانه. تربیه بدنیه در مکتب، حفظ‌صحت
عمومی مکتب.
حفظ‌صحت فردی شاگرد. اعتیادات مستحسنه و سئیه
بدنی. نظافت. لباس، تغذی، تنفس. خره تعب بدنی.
اشتراک مساعی در مابین معلم و طبیب. امراض ساریه
در مکاتب.
حفظ‌صحت. ممارسات بدنیه. بازیها. تربیه نطق.
تربیه فکریه. ذکای اطفال، نمودهای مختلف ذکای
تربیه عمومیه فکریه، تربیه مسلکیه.
دقت. تربیه دقت. سوق طبیعی تحسس.


۱۳
تربیۀ حواس در خانه و در مکتب
حافظه . انواع مختلفۀ حافظه . تربیۀ حافظه
متخیله . تربیۀ متخیله در خانه و در مکتب
تجريد تعمیم . تربیۀ تجرید و تعمیم
حکم . تربیۀ حکم در خانه و در مکتب . فکر انتقاء
تصدیق و محاکمه ، تربیۀ محاکمه . فکر عملی .
لسان . لسان در خانه و مکتب
تربیۀ اخلاقیه . تربیۀ اخلاقیه در خانه و در مکتب . لزوم دانستن
طبیعت اخلاقیۀ اطفال .
تربیۀ طبیعت . تمایلات مستحسنه و سیئه . فکر تقلید
تاثیر حسن مثال » تاثیر رفقا و محیط مکتب .
حساسیت اخلاقیه . اهمیت تربیۀ حسیه . تمایلات
شخصیه . عزت نفس . تهور . ترس و بیم . اطفال
مغموم . اطفال عصبی . اطفال بسیار حساس .
تمایلات اجتماعیه . تجاذب . حسیات عالیجنابانه .


۱۵
سئیات . محبت و نیکوئی . رفاقت خوب . وطن پروری .
انسانیت . نزاکت .
تمایلات عالیه . عشق خیر . حسن اخلاقی . انتباه و انکشاف
وجدان اطفال . عشق حقیقت و عشق علم . تربیه صمیمیت.
عشق حسن . حیرانیت . تاثیر حسن . در تربیه تشکیل ذوق سلیم
در مکتب .
تربیه اراده . اراده اطفال و احتیاج آزادی این اراده.
اطفال تنبل . اطفال بوالهوس . اطفال عنود . اطفال
دسیسه کار . اطفال ترسندک . اطفال بسیار شوخ و بی شرم.
اعتیاد . اهمیت اعتیادات در خصوص تربیه . تربیه
اعتیادات .
انضباط و تربیه . تالیف لزوم حرمت شخصیت اطفال
بالزوم انضباط . فکر انضباط .
غبطه در مکتب . محسنات و محاذیر آن .
نفوذ معنوی معلم .


۱۶
فن تربیه اطفال، عملی یا خصوصی :
تعلیم و تدریس در مکاتب ابتدائیه .
اصول تحری و تفحص . اصولات تعلیم و تدریس . تدریس
تدریس حسی و فکری و اخلاقی .
دروس اشیاء .
دروس شفاهی . صنعت تکلمیه . استجواب . احضار
دروس و وظائف .
کتابها و دفترها . وظائف تحریریه . انتخاب وظایف .
تصحیح وظایف، انشاد کتابت . دفترهای تسوید . دفترهای
تبییض . تخته سنگی .
لوازم تدریسیه . تخته سیاه خریطه‌ها . قولکسیونها
(مجموعه‌ها) . عجائب خانه مکتب . کتب خانه . آثار ادبیه برای
اطفال خرد :
تصنیف شاگردان . صنوف .
پروگرام‌ها . پروگرام‌های مکاتب، درسی . پروگرام‌ها


۱۷
مکاتب اطفال خورد پروگرام‌های مکاتب ابتدائیه تعلیم و
تدریس مواد این پروگرام‌ها .
اصول تعلیم قرائت .
اصول تعلیم خط
اصول تعلیم لسان .
اصول تعلیم اخلاق .
اصول تدریس تاریخ و معلومات مدنیه .
اصول تدریس جغرافیها .
اصول تدریس حساب و هندسه .
اصول تدریس علوم حکمیه وطبیعیه وزراعت و باغبانی.
اصول تعلیم رسم و کارهای دستی و اداره بیتیه و حفظ صحت
و جمناستیک .
اصول تعلیم غنا و موسیقی .
تأسیسات وتشکیلات متممه مکتب . افتتاح در سها
برای اشخاص کلان .
عبدالشکور


۱۸
موعظه ها. اصولات مختلفه که در ممالک اجنبیه برای
نشر و تعمیم معارف و تربیه تطبیق میشود
تعلیم و تربیه کسانیکه غرائب خلقت میباشند
انشای مکاتب. محل و موضع. اثاث مکتب. میدان
مکتب. تنفس خانه مستور. باغچه اقامتگاه معلمین.
باغچه اقامتگاه معلمین.
وظایف وحقوق معلمین.
کارهای دستی
در سال اول در هفته چهار درس ، در سال دوم سه درس
و در سال سوم دو درس تعلیم می شود.
به این درس اهمیت فوق العاده باید. شاگردان
بحسن استعمال آلات و ادوات باید عادت گیرشوند. کارها
دستی که بالفعل باید نشان داده شود عبارتست از کارهای
کاغذی، مقوائی ، گلی ، جلد سازی ، بوریائی ، تخته ئی


۱۹
رسمی آهی است
درسهاییکه در دارالمعلمات علاوه بر دروس فوق نشان داده میشود

ادارهٔ بیتیه :
در سال دوم و سوم و چهارم در هفت یک درس
بقرار ذیل:
اوصاف لازمه یک صاحبهٔ خانه. حسن اداره و تنظیم یک خانه.
حفظ الصحه بیتی. نظافت. و اصول تنویر و تسخین خانه. تبدیل اثاثیه
خانه. اُتو. شستن ظرفها. کالاشوئی. آداب معاشرت.
تیمار داری بیمار.
خیاطی :
در سال اول در هفته دو درس :
انواع کارهای دست دوزی. کارهای دوخت ماشین.
دوخت لباسهای اطفال.


۲۰
در سال دوم در هفته دو درس :
اصولات متنوعه خیاطی . دوخت البسه زیرپوش .
در سال سوم در هفته دو درس :
قوستوم تاییور . انواع چادر . بالاپوش وغیره .
در سال چهارم در هفته دو درس :
لباس های مردانه .
طباخت
در سال های دوم وسوم وچهارم درهفته دو درس
بدینموجب :
اصول احضار اغذیه در یک صورت نظری وعملی .
کارهای دستی
بافتنی ها دستی یا ماشینی . بافتن جراب وپیرهن های
جرابی . بافتن (ترقو) و بافتنی های پشمی . بافتن واسکت


۲۱
و دستکشهای بافتگی بر دوری و نقش، فیته. خالکدوزی
انواع کارهای ابریشم دوزی. تزئینات نقشیه که با
ماشینها پایگی ساخته می شود.
انواع کارهای پیینه و پاره. رفوگری. پروگرافی.
اخطار: در دارالمعلمات فن پرورش اطفال دروس
حفظ الصحه بیتی باید تعلیم کرده شود.
برای تخصیص ساعات لازمه باین دروس
از ریاضیات وفنون بعضی ساعات گرفته خواهد شد.


۲۲
جدول دروس دارالمعلمین
سال اول
عدد دروس
یک هفته
۳ قرآن کریم و دینیات
۴ لسان فارسی و عربی
۱ حسن خط
۲ تاریخ
۲ جغرافیه
۴ ریاضیات (حساب و هندسه)
۲ دروس اشیا
۱ تاریخ طبیعی (علم حیوانات)
۱ زراعت
۲ رسم
۴ کارهای دستی
۱ موسیقی
۱ تربیه بدنیه
۲ مذاکره
۳۲


۲۳
سال دوم

عدد دروس
در
یک هفته
۳ قرآن کریم و دینیات
۶ لسان فارسی و عربی
۲ تاریخ
۲ جغرافیه
۴ ریاضیات (حساب ، هندسه)
۲ تاریخ طبیعی (علم نباتات)
۲ زراعت
۲ رسم
۵ کارهای دستی
۱ موسیقی
۲ تربیه بدنیه
۱ مذاکره
۳۲


۲۴
سال سوم

عدد دروس
یک هفته
۲ دینیات
۲ ادبیات فارسیه باقواعد .
۱ اخلاق
۲ تاریخ
۲ جغرافیه
۴ ریاضیات (حساب و هندسه)
۲ فزیک و کیمیا
۲ تاریخ طبیعی (علم الارض)
۱ زراعت
۳ روحیات (علم النفس)
۳ تطبیق قواعد علم النفس به تربیه .
۲ رسم
۲ کارهای دستی
۱ موسیقی
۱ تربیه بدنیه
۱ مذاکره
۳۲


سال چهارم

عدد دروس
یک ہفتہ
٢ دینیات
١ ادبیات فارسیہ
٢ اخلاق و معلومات بدنیہ
٣ تاریخ
٢ جغرافیہ
٢ ریاضیات (حساب و ہندسہ)
٣ فزک و کیمیا
١ تاریخ طبیعی (علم حیوانات ہضم . دوران خون تنفس . جہاز حرکیت)
٣ زراعت
١ حفظ الصحہ
٧ فن تربیہ اطفال و اصول تدریس و تطبیقات آن
٢ رسم
١ موسیقی
١ تربیہ بدنیہ
١ مذاکره
٣٢


اخطار :
در دارالمعلمین بادر هفته سی و دو درس خوانده میشود هر درس چهل و پنچ دقیقه
امتداد دارد . از صبح تا بظهر چهار درس و بعد از ظهر دو درس خوانده میشود
روز های سه شنبه و پنجشنبه بعد از ظهر درس خوانده نمیشود در روز های پنجشنبه
بعد از چاشت خواب باشد شاگردان در خارج مکتب تطبیقات
می بینند . اگر هوا خوب نباشد در درون مکتب . یا محاضرات
و بازیهای تربیوی و بدیعی اشتغال میشود .
در اثنای درسهای تربیه بدنی ، اصولات مختلفه اومان بدین
تعلیم میشود . علاوه برین درسیکه در هفته یکبار میباشد هر روز در میان
درس اول و دوم یا پنجم و ششم ۲۰ دقیقه حرکات بدنیه اجرا می شود .
امضای اعلیحضرت غازی

عبدالواسع - سید قاسم - محمد حسین - علی محمد - وصفی بیگ فیض محمد
رئیس مرکز بنو  سرد بیرامان افغان  مدیر تدریجیه  رئیس  مستشار  وکیل

عبد الحق - محمد نعیم - محمد حسین - احمد زکی ولیدی - عبد الرحمن
مؤلف            مدیر                             رئیس مرکز بنو

حفیظ الله - عبد الرب - عبدالمجید - محمد زمان
معلم تدریجیه             مفتح بالیقیا  عضو مرکز بنو


[BLANK PAGE]


۳۴ ز

۲۵

۱۵۰
۱۳۱
۲۸۱