هذا كتاب مستطاب
[ILL]
سراج الاحكام
في
معاملات الاسلام
[ILL]


هذا كتابنا ينطق عليكم بالحق
دا څو سطره دي چه حضرت بادشاه اسلام پناه اميرالمومنين
الامير ابن الامير امير عبدالرحمن خان ادام الله سلطنته لپاره د قوم خيلي
واپند وپل کړيده چه له واهمه دا تو د شماني منتظم وي مستي به

نصاب افغاني

په حق د تحرير راغله لپاره دياداشت هر وقت له اوقاتو مختلفو د
وزماني ډير ولري وهم اوس پکار ده پانظام د جناب ميرجن
ميجرمير محمد عظيم خان او پر اهتمام د حقير عبدالرزاق د هلوټ
درمطبعه دارالسلطنته کابل طبع شد


بسم الله خیر الاسماء

دا ښکلی تقریر دی چه په ورځ د شنبه ۱۲ او د وليشتم د ذي قعدۀ الحرام
په پښتو ورته میاشت د لوي اختر وائی سنه ۱ په مجلس د دربار عام
د پغمان کښې م تقریر وکړ وکیل د دولت بهیه برطانیه حاضر د مجلس وه
خوانین
د هم دي وساه د طوائفو د سلیمانخيلو په محفل د حضور حاضر و استدعائی وکړه
چه اتمتۀ چیم بیان فرمایل دی ولرې بي و خلی مباركي ستايے وتلي دي پۀ
قداً
منکب و ته و سپارل شي چه لږ کلام با نظام و جبر لکه مرغلرو د سرکار ذوي الا
حضرت امیر صاحب پند و فايده ؤ خلو ولپاره د اولاد و بنياد ځمک و کل
اهل اسلام د افغانستان دستور العمل اکمل پاتي شي و فرق ما بين د دوست
او
و دشمن و کاند و تمیز و کړي شي له جهته حسب خواهش د دوي پنوښتته د
ننی اتر


۳
نتواتر په ترکول دجري لهفد خايرو، چه د یکسه کني دامان جمشیدی
مقید و ملول بخصوس حمام د پنځم حاضرینو د مجلس و ته کړي ويم ويل دامخه
د یکسه دي چه نراینو دخان اغا ی جمشیدی افسرد روس و ته لیکلی
و پیغام ورکړی و، چه منگه ایل والوس د رعیتى ستايى قبوله وو ولت
ستاسي له مخ د امید لرو وى و لهغه د یکسونه م پښتنه وکړه چه شتیا
و وايي چه خبره داده یا غږ لد وي ويل انکار نه لرو لد چه منکه نامنو
خان اغا پد نزد افسر روس چه متصرف د پنجه ، وه لیکلی و پیغام د ایلعلی
وله
و ترون خپل هفته دولت و ته راکدي ، لهغه د یکسو و ويل ما هغو لر صیحت
چه تاسي كشك لرثي و ما رومي و تدليكي ورو ستايى چه په هرات کین
شبہ
مخالف ستايى ده جرنگی وتایی کارگذاران د هرات نسبي سو دي و نربا
ترڅو چه زه و دوي پلاس د کارگذانو د دولت اسلام گرفتار شوو ولعمل
و كړو د د خانانو خپلو سپر دا قراب د غلو ما و ویل باطن د دین اسلام تا یی
شرمنده کړي و نه نزی د عدل الهي ده چه پر پاداش د عمل ستايى برنجام
ستایی وليدلي ده و بهم دغه زنزیر به جهنم و ته لا پشي و خدایخايه
نه تزیر و نه ستايى دار ، کاند پس لهغداهل دمجلس م مخاطب کړي و م ویل


۴

غبن و نقصان چه په معامله د پنجده کما تری رسیدلی سبب ده چه لاپاشی
جنرال لمسدن صاب په فصل د منی کښ خط و ښکر چه خبر د حد ویشنی و کند
شوه و کابل د ابتدائی د صلاحیت هر څه چه زه پوهیږم تیره شوي
افسرد روس له یوه طرفه سره لتاسی خبری د مصالحی کوي و له بل طرفه
لښکر خپل زیاتوي سپي د روس سل سل دوه دوه سوه هره ورځ راځی
و لښکر پخوانی خپل سره ملحقکوی مبادا په عین شرمی کښ چه یوه شی چه کمک
ی امداد له هراته ش سيګی پرسم یوه ځا حمله و کا ندی و شرمندګی لپاره دخلَق
و دولت ځما پښنه شي تر څو چه لاری ترپلي شوي ندي یو دسته لښکر
له کابل لیږم چه په برابر د لښکر د روسی پروت وي که صلاحیت شي
بو دن د لښکر ځما په حد خپل کښ ضرر نلري او که مقدمه وشوه مذلت
و خسارت به رجوع ند راوړي وزه پوهیږم چه تر څو روسی این حمله پر لښکرځما
و نکاندی و امتحان د خلقو د افغانستان وانخلی لاس نه اخلي و کای د صلحا
صورت نتري جرنیل صاب ذکر شوي جواب ځا کښ د شکل که تاسی لښکر را ليږي
اسباب د جنګ پخپل لاس يځ د کار راوړي و امرد مصالحی به هم خبري غاپه ځا به
خلاص وي چه ځله تاسی جنګ اختیار که ما ویل خیر و بید تر څو صدق د قول

تاسی و نه


۵

تاسي و ته ظاهر شي پس لهغو له طرفه د لښکري هجوم دغه احوال و رسيد چه اوضاع
د روسي مخالفانو د ښهره و رخ لښکر د هغه سره له اسبابه مقدمته ور نژدي کيږي
و وړاندي ځي تاسي يم خبر کړي چه صبا پر ماربل دنوي مايځلي ب کښ و ښکل چه
جرنيل لمسدن صاحب چه داخل د کار د ه داسي ئې ښکلي و ماله ئي له ليکلو د لښکر
ممانعت کړ يده او که پر خلاف د لمړئی د ده عمل وکړم له هر ځايه چه معامله
د حد و يشني برعوثي واي چه ليکلو د لښکر ستاسي وه چه نقشه له نقل سره شو
او په حقیقت کښ خپل جنرال موصوف خواهان د یوکرت مقدمي د روسي
سره له خلقو د پښتنو ه له جهته چه پداو ميد خيال کلي وه که په ما بين دروس
د پښتانه کُشت و خون واقع نشي مبادا چه خلق د افغانستان په دولت
د روس پدي قرب وجوار و نزديکلي حدودو مائل وراغب د دوستي شود وستي
د دوي سره له دشمن د دولت شما سراسر نقصان شاده و له يموتي غافل و بيخبر
و عقل د ده بعاقبت د کاريې نوريي و نه وه پوهيد لي چه عاقل لهغندقسمي دي
چه نتايج د دشمني لري و دښمني چه نتايج د دوستي لري بهتره و نېکټره و سراسر
خير خيا ګڼي فرضهم کړه چه دولت د روس سره له خلقي د افغانستان دوستي
اختیار کړه آيا خيال د هندوستان لري يا نه ئي لري که نه ئي لري دوست دولت


افغانستان ده پيښه دولت دسرکارانګریزی لدیقسمه دويتي دعروس سوله
خلقو دافغانستان به ولي بدويي او که چریتیریخیال دهندوستان لري
بايد ه دي چه له سره ددِ خلقوتیریښي وهندوستان وتد لاریښي شربه دحا
ل
دهغه اول دا خلقوله تكليف کوي چه ښه پتايى کار نلرم وحکومت ستايى دن
غرضد اس نيّوّله مینځه دولايت ستايى تیریګي و جنک ددښمن خپل وته
نیہ
طریقه
ویراق واسلحه څه کارستايى اريي يراق واسلی خپله ما ته ئ کا في چه که
ستايى ښه خاطر جمع اوسم و په زړه ټاکښ اندیښنه دمخالفت ستايى
ځاي ونە نييى وڅه لتايى خلقو چه بیګاند ددين خپل بدويني ودورترمہ
ښه لردو لته دسرکار انګرين پهم دغه واسطه جنک کړیدہ و مجوب
آزمایلی شوي هیيتی ځاي دِ احتياط ده کلہ چه ویلی دي من جرب لجرب
حلت بہ اندا مه او کہ یراق ستایى خواهش نکرومباداځ و په ندشکت
ویرچشم زخم منک وته ورسيګي هغه وقت تایى له وروسته ودښمن ځا
له مخ و په ندکار ځمابہ تمام كايي نو لہہ اختي د یراق ستايى چا ته نەلرى
داخلق دافغانستان بہ لہ لاعلاجي وسله ور کوي يا بريئي نہ ورکوئي
ميس
کئي ورکوخو دپښمان دستي را غله و یرانه لدوي په کُلي لاره و مقصد د
حاصل شه


حاصل شه اوکتی ورنکړی واطهار د غيرت ئي وکړ وسي لهغه ځايي چه
معامله د هندوستان په منځ کښي لري سولي يي خلق ځان نه ګرفتا د يي
واي پديښه يراق واسلحه چه نه راکوي هر کله چه دوستان ددولت
ځماهيتی اوس وقت د ظهور ددويتی ستايی ده خوانان کاری ستايی
بايد کار دي چه بمقدمه د هندوستان و پانړيښه ددويتی ځل رسولها
ظاهره کا ند پدي مرحله کښي نامردان د خاندان د سلطنت ددويان
د دُدُاني پمثل د وجود د ولي محمد خان و امثال دهغه له ځاييه
خيل
حرکت کړي لاس په ملا وي چه ننک لره خدشوي چه خدمت د دستت
نن کړی هر سرکرده نامرد دوه ذره ځلی مه زي يون ر دسي ن ر پنځه زر
شپږ ن ر ځوانان کاری له هره قومه و هر کوره و بيتلي بيا له کړي
وکور و نه ور ګمار کړي پدم د تني د لښکر در وسي ئي ور کوی و رويتی
سپر د ځلي مخي جوړه وي وخانونه د دري ښه دگوي د توپ تحريکات
د دولت سرکار انګريزي کوي پرمخ کښی دولت د سرکار انګریز
په ويشتوګوليو په غربها وخانونه لړ وي اخي ولړور وسته
د شاه کدهزيمت خوړلي بېرته و ګرځي يده دولت د مرونيتي تسلوي


دا یو لا شمن د دوستي په روس ده بله دا هم دوت چه وسله ددي خلقو واضحي
له چاه ولابد ده چه پر هر ښهر مقام ومحل وځاي غوته غوته وټولي تري
لښکر خپل پريږدي تر څوله لاس آچولو ددي خلقو خاطر جمع شي بيا چه خلق
د افغانستان ټغی بهر شو يدي ولاړه د لښکرو چه غوته غوته ئي در هرځاي
پريښي ئي غزه ئي پکار لوي د پاره د لښکر چه ولا ندي ئي ليګلي هم غله پکاره
ولپاره د لښکر چه له روسه راځي وسپوت ده هم غله ضرور ده او که د غواړي
غله د ولايت خپله راوړي دوه مثقاله په یوه طلا وليکي واي له ښه چه دوه مثقاله
په يوه طلا وليکي يو پاو په یوه طلا اخستل بهتر دي يوه طلا وركوي يو پاو غله ئي
و تمامه غله د افغانستان اوښي ودا خلق پر اصل کم زراعت دي لكه داس لګ
يو کال چه و چوي پيښيګي يا حاصل و ضرد آسماني رسيګي وبره د قحط وخوف
د هلاک لري هغه وقت که غله ور ښکاند بايده دي چه نوم د دوستي د صفر
له سره خپل ځني پوسته کاندي د ښمني وكوي و په وقت کښ چه داخل د ملک
د دوي شي طاقت د دښمني له کم ځايه لري چه هم ده لره ئي لاس ورکړي د خپل لاس
له دوستيا دي لا علاجردئي باید چه غله ور کاند غله پر اندک زمان له کل و پیشتر
او خسته کيګي و کال د روس لره ځي خر د داخلق له ولګي هلاک و فراسيګي وهغو هلاک
پردي


۹
دا
ددي خلقو عين مراد خپل كړي دا بله فایده د دوستي ددولت روس ده وبله
په هغه وقت کښی چه لینکرډ روس خذي د بخارې داخل شي پدین ضنک کښی
منګۀ خلق اختیار د عيال خپل ښه لرو که ښځه بدکاري و کاندی ميړه ئي بي محا با
وژني هغه و پدین دیضاعی کښی ښځه خپله مختار ده په هرځاي چه هر
چه چها ويني د روس وي ښځي بي ستري بنا کوي و خلق دافغانسـتـان هغـه دي
چه سره له ښځي دده ئي بدكاري كړي وشافي ئي نور ښځه وسړي به رکاندی ودي
چه روس وي باز خواست به د مري خپل له حاكم د نت دهغه ځاي شني
و كوي هغه حاکم که باز خواست و كه له قومه هغه حاکم هم یوسري له سرني
د روس په نظر د قوم ښکار يګي و له وژلو د هغه هم باک نلري نور چه معامله
پدي ځاي و رسيدۀ دوستي پدښمني مبدله کيګي بيا جنگ سره له روس لاښم
نيكي
پس لهغـه دا بله فايده ددوسي د روس ده نور امکان نلري چه خلق دا
نشيان
ښه له دولته د روس دوستان شے له جهته چه وي له خياله د شيو د هتفـ
شتيان
نه تيريكي بايد چه دا خلق پائماله کاند هغه وقت کښی چه دا خلق پائماله شئي
آیا پائیمالی له له سره دښمن ده کدي دوست أمير شير عليخان احمق وا بلده
ليک
وليوني و بدخواه د قوم و بد اندیش دنفس خپل کہ نور نو څوك و سره لردَوِ


۱۰
دسرکار انګریز چه په هیکی قبضه و تصرف دافغانستان منظور نه لري و د اخلق دمملکته
په مابین چغل و رومي حجاب پر یبنی داحجاب که چري کا و ماتي کاندھي دشمن دی
خپل غاشه وباله و هم ګرفتار و پاي بند د دښمن د دي خلقو پاتي شه امیز دکر شوي
دښمني کوي و له پاي تخت خپل ځني تري چه روسي راو له و بحمایت د هغو دولت
دسرکار انګريز و غم شر به د حال تھا ھغہ داقع اي احمقه فرض یم کړه دولت دانګریز
په نه وي دي روس له ملکه خپله وليست ومُلک خپل و له وجوه د بيګانه خالي
که
روسي بقوت و زور دکمه دولت له کومه خپله باسي ھغه وقت چه مو تلي
ستاهم واتر شوي نه دحمایت خواه دهم دمولود لتا و نوبريده اوس چه اجزا
ستاټوله بله توي و تيت شوي دي د حمایت خواه ستا له پنجي دي د عداوت
د ھغہ تو کلي تا په کم حساب راوړي د ممثل ستا احمق نده چه ملک تا ترپردي
نور مولي مه شوه چه تا لايق د لوي والي د قوم نه مولود و د دوست و دشمن
فرق د نه کاوہ لہ دہ غلطہ و اندیښنه نا صوابہ وپر مح کښ نیولي وه
خدايتعالي په نښودي چه په مراد خپل کامياب شي سردتائي په ترکستان کښ
ترخاوره لاندي چه له او بو د آمو پیښی تیر نشي و اوس دشاه يقوم کښ
واند چي و بنياد د اسلام بر باد و منکړي پس له مرګ د ھغہ نوي حقيقي
خده کړه


۱۱

څوک چه هیچ جاهل و نکاند گویا دی مخاطب کړي وایئ ته چر هیره دسته
د سړي د دولت سرکار انگریز نوي ولي سړي د دولت لره تکلیف ورکړي
ورايي ولي وقتي چر دایی ویے ولي ئی بصلاح د قوم نه را ولي د رضاءِ قوم
منظور نه لري قوم هغه قوم ده چه ځلو لیښت کاله پخوا چه وي لیده چه
شاه شجاع لره له بادشاهي بیله نامد نور څه نشته و منادي د سرکار انگرېز
نداد کړه چه مُلْك د خدای وتخت د شاه وحُکم د کمپني بهادري وپوهیده
چه آنچه چه منکه گڼلي وه غلط وه دولت انگرېز قبضه کول د ملک ځانک
منظور لري نوس حال که دا رنک دي یا ځانونه تمامدو و یا بیګانه خلق د ملک
خپل کښ نه پريږد و ویکړه هغه چري وکړه و بادشاه د وقتی به نهایت د
سپک والي وخفت سره کدو سره لږئی چه بادشاهی نه ده د ملک ځان
له بیگانه ملت ځل ځني خالي که ته پوهیګی چه دا قوم له جنسة د نصاري په ولایت
خپل بد وربي ولي وکیل د مسلماني لهغه دولت اختیار نکه چه وکیل د نصارائی
راوست و هغوي هرکله ته وس کړو بیا ئی ما بين د دوه فرقو اوږ د عناد
څلولیښت کتن ئي سد بنائد که و خپل ځانی په بند و قید کښ واچاره که یاریه
میراث د حماقت درلود كُلُّ شَيْ يَرْجِعُ اِلي اَصْلِهِ بلده اچه اثر الاباء يظهر


۱۲

فی الابناء چره شمرئی دکره بنا پر خیر د قوم نه، و قوم د علاج د خیر خپل بجنک کښی
وليد و مقدمدئی بنا کړۀ وصح کلرچه افسری سر کرده ئی بشدند باده لدله چاری
صربی سره پائى ثمانتر مشران مقر رکرۍ ده حتی یو شخص چه خاني بجلاد اباد کښ
سرکرده جو ړکوئ ده و نوم د هغه فقیر غازی ده په غددت کښ چه دئی بحضوی
را وړ دلنامه ولینامرد ده م پښتنۀ وکړه چت یعنی له قومه غریب د هلت
داتسم خلق په برابرۍ د لښکرد دسکار انگریز بمقصد محدد نزاع وواتد په زرها و
خانو ند خیا تلف کړه وجه له لښکر د دسر کار انگریز ئی په خدو های وینی توئی شو
اودر فساد په جلال آباد و کابل وغزنین وقندھار په یوقسم لگید لی وه کاش
په مینځ کښ نوای لد یغا و قعۀ لوه م پر خیر وفوايد د ددوي بمصالحۀ و دوستی
دسرکار انگریز اگاهی نوای کړی هیکل هغه اور دفساد کینا ستید، ندوۀ
بيا در ځم پسۀ ځن د پيښد، واک ده وخيال د لمسدن صب که لښکر چه ما ویلیۀ
س کابل ئى ليګم قبول کړئي وائی دولت دمږد اولد جرات د چچا کولوئي ندید
اونه کل، ئی کړی وای صرف، يدئی ليشمولی ده وريچاد پيښده بد لد لاسه نوۀ تل
و خلق د طوائف د جمشید لی وغیره او بحماتیه چه تر شل زرو مید نه جنگیاں
ما يليه
و سپړد کار له حذرد ده لمينچه د دوي ما وئی بدولت دسروس بیند

مكاله


۱۳

هرکله چه قلت د لښکر ځايي وليده و د پوهيده چه سپاه د روس په دي سپاه غالبه
ميل پنجاب د هغوی کمروسرکی د کافرد ايلات ذکرشوي خوا مخواه یی پیغام و رکه چه
اوس خالی ده باتي هفته هم په اطمینان و خاطر جمعی سره راغله و مقد مه ئي را وړه و
دا خسارت دولت د افغانستان و تدله اندیښني ځايي د جنرال لمسدن صاب
ورسیده باید چه پوهيد اې چه دوستی د خلقو د افغانستان سره له دولت د
په څيرد امكان کښ نده لدی جهته چه دی له ارا دی د تسخیر د هندوستان
نه تيريږي و خلق د افغانستان هر دولت چه وغواړي چه ددی پائماله کاندي له
سره
د دوي تيرشي دښمن خيال کيږي مثلاً که ايراني وغواړي چه له افغانستانه عبور
و کاند وختاي وته لار شي رجنګ سره له ختای لری دښمن د افغانستان ده
او که دولت د ختاي له لاري د افغانستان قصد د ايران و کاند د دښمن د
ن
افغانستان ده او که دولت د سرکار انگریز افغانستان پائماله کړي په ترکستا
د مملکت د روس کار ولري سره له افغانستانه دښمني كوي او که دولت د روس
له لاري د افغانستانه اراده د مملکت د هند و کاند دښمن د افغانستان
ده
وهیڅ فرق لپاره د خلقو د افغانستان نه لري چه دښمن د دوي نصاري
يا مسلمان دي ده یا چيني هر دولت چه ددي تر پښو لاند کی ي


۱۴
ولسره ئي تيرشي دښمن تر له خره ولت بل نلري نوس پر کم عقل و تميز خلق دافغان
دوستان د دولت د روس ګڼي و حال دا ده چي خلق دافغانستان عقل لري پخي
خپل ښه پوهيګي که څوک و وائی چي پر خير خپل ښه هيګي غلط وائ که پر خير خپل
نپوهيداي ري پر وقت کښي چي ګرم و ګرفتار د مقد مي و نو و پر بینو دوسله
دولت د سرکار انګریزه و شه پر سردقت د دوي و رسيدم و خي د دوي هم
ور وښود چي پس لدئي مصلحت ستا يي دوستی ده نه د ښمنۍ ځي ځائي وا و ريده
و هرڅه چي يم و ويل و یلکه و لرد وستې د سرکار انګریزئی فایده وايده وهم پويښي
جنرل لمسدن صاحب عقل وکفایت بقدري د عهده و منصب جرنلی خپل درلود ولر
لکن عقل چي مهماتو بزوګو و انديښنو لولو لره کافی وي نښی در لوددا قسم عقل پعالم کښ
کم ده چي دوست لدښي دسبب دوست حقیقی مقررکاند و دښمن لدښي دسبب دښمن
واقعي و پيژني خلق د افغانستان لدښي دسبب دوست د سکار انګریز دي چي قصد و اراده
د مملکت د روس نکوي دولت د روس لدښي دسبب دښمن و پائماله کونکی خپل ګڼي چي قصد
و ارادې د مملکت د هند تسيريد ل نلري او که ووائ چي له لاري دافغانستان جانب دهنذسات
عبور نرکوم لد اځاد ملکه دايراني وحاشيه حاشير د افغانستان هم وهيځ بدولت د
افغانستان غرض نلرم هم باید ه دي چي هغوله و وایه شي چي دا حرکت ښه نده و لپاره د جنګ

سراجی


۱۵
سراسر نندار خط ده توجهی درقت چه دولت د سرکار انگریز حای ومربی دینیژ تمنک وه له قصد
و خیال د دشمنے ستای امن و امان شو و اوس چه جنگ تمنک شیر یکی د پدنجاجم تمنک دوست
وحامی تمنک ضعیف و مغلوبہ دی و ملک د همسایے لزم لرکمہ ځایه باور کووچه دوت
تمنک کیا د دولت تمنک منکه ته پریگدی اظهار ستالنجی د غدر و مکرد هم دغدتن درع
و پهرید و چه له حاشیه د ملک تمنک ولد انجاجم ملک دایرنی تیر شی ولی چہ وسیستہ
دسر تمنک دہم شیوی دختک و کنار تمنک هم نہیے والے د عبور خیاجہ به دی ورح وی نہ
تمنک هر قصد دینی لری په څه دلیل به نګرام و اسوده پریگدی هر کله صبابی لرتوي
و حمایت خواه له لاسہ ستایی خراب شی نودت وسیع بهترہ دہ چہ لاس ولښني ووهوو
و مانع د حرکت ستایسے شوکرد و مره قدر غلبه و تسلطه د سلود چہ ہم منکه و هم دولت دوت
تمنكم یہ هم کہ ھغه وقت بید دہ و دسرخ ندلوی او کند خپل ځان پلاس خپل ذلیل و مولوب
ستانه جویا ود که دولت دسرکار انگریز بهغه وقت کش چرنفح د قندهاریم کری وه و خط خلقی
دنگدلیاں مخاوره رسید چہ رویسی به عنقریب ولایت تمنک ونیسی ومنک به لدنی سرکرده کی ملکا
بائلو وقت ده که سرپرستے دغم خواري تمنک وكاني ومحافظہ ددوي دولت دسرکار انگریز و تہ
ویلکم وزہ ی منع کرم چہ پکار د عفغ رضا همه اوسر که نہ ي منع كري نواي و بر لښني ي دو
چه له قندها، تلی واي و سرچشمه د کار و حرادت ہم پچپایکی سه تولے بچانب دمروم لشکر پسیه


16

د مريم نيوله د تر کا نوم سره شته کري واي واس د مقدمي د روسي سره له لښکر شخا په بخنی
کله اتفاق ولیده د اهله غفلت وعاقبت نابيني د کارګن اما نود دولت سرکار انګریز
چه په وقت د کامکشئي ئي له کار وغور خواد لوی ځاوس دا خبره فاش وام چه دکبل د دولت
پښتي هم حاضره وائي وي د دولت خپل له دي اخبار وکاغذ سر هم منصب چه له دي کي
درس کا سره انګريز دا خبره پيښه به راوي چه خلق دافغانستان به دوست د دولت
روس شي وي د ټول نا مسلم خپل بغني به ملګري دعم ثواب خپل کاندي و را دولت
پښتين برطانيه د پیښني چه صفه هم د منصب دوست د دولت روس ده وي فکري
انگیز
آزار و دل سري و بخښ د خلقو دافغانستان رايدلي ده چه دا خلق له دولت دسکر
نار سيده ومايوس د درت دو مهرباني کاند و خوا مخي ديقول دهند غوګي نګدي
چه حتي د محمد عرض ورق داوي يدو نداري شط

المنت الله چه دا څو پند سو د منده و نصایح نافعه اچنده سوله دلایلی وبراهین
دلنشين پطو ر د ولي نو ويلو له ثواب دتر دفشان هدايت ترجمان د بادشاه
استروم پشت پناه دانا م قايد و ضابین وهادی د ضائی حضرت سرکار کردو تابان
لیاس وطق نفوذ مسلمین ومجاهدین د دین سيد المرسلين خوس مناطق دافغانستان
وخراسان چه سر بخط پشریان کښ ايښي ول په وجهاد تيا ردي پترجمت و بلاغت سره ئي پر بار عام
نومایی می افغان و بحاش وارشان د حسن و انتظام دي ساتين بحق قاري زایمان د ادرک انعام کپا نامدی پیچی
عبدالرزاق بیگ لپاث درق پای و دعوا سو طبع شد