صفحه ۱۱
نمبر ۱۳

تا به اور و پا نظر کرده نمیر بیدیم که در اینجا با در پی محمود فنای ما چه نیرنگ ها و چه شیوه بنها بکار میرود ؟ آیا اینچه غرور و استغنائی بود که بعد از آنک آنهمه شعشعه پاشی های خیره ساز عقول اور وپا را دیدیم با شنیدیم و در پی بدست آوردن آن در خود ادنا یک تنزل دو تواضعی ندیدیم ، و هنوز هم نمی بینیم؟ یک زمانی بود که به صد ما طالبه های فن و حکمت از اور و یا در مدرسه ها و دار الفنون های اندلس ، و مصیر، و استانبول، و بغداد می آمدند و از مدرسه ها و دارالفنونهای اسلامیه انجا ما تحصیل علوم حکمت و فقیه - اکرده ، و باز مملکت های خودشان برشته در عملیات آن میکوشیدند . بلی، پیچ شده نیست که جمعه علوم حکمیته دلفیه و ادبیه و غیره از همین دار الفنان اسلامیه در در اروپا اروپا ادخال ادخال گردیده است. دلی ہزار افسوس که آنها آن علوم و فنونی را که از ما آموختند روز برو نا لحظه بلحظه در ترقی نظری و علئے آن کو مشیده سلاحهای بهداشتی برای بنیا د کنی ما بدست آوردند. و لیکس آن ما نیز روز بروز لحظه بلحظه ای که عملیات آن بگویم نظریات آن را نیز فراموش کرده رفتیم

حال آنکه در نوقت کارد را بر استخوان دکار را بر خرابی معیدگاه های مقدسه دین و ایمان مسلمانان اذاشتند. حالا در پنجا یک سوالی دارد میشود که اگر ایطا لیا بنا ہے وحشتنی غذا به نابجا به این تهدید بومبا انداختن خود را بر د مکه معظمه و مدینه منوره ) از قوه تفصیل بیارند :

ایا مسلمانان چه خواهد کرد؟
چه ؟

تنها علوم و فنون حکمیه و فلسفیه فی بلکه علوم اخلاق و حیاتی و اجتماعیه خود را نیز از سلب غفلت ها که این مکالات پرستیها بها از دست دادیم و حالا تنها را در دست اعدا خود اسلحه قبل خود می بینیم که انه انجمله یکی همین مسئله اخوت و ایستی د است .

هر کس یک فکری میا پر دراند، و یک تخمین و قیاسی بیان میکند . اگرچه آن فکر و قیام درست باشد یا نباشد ن بازهم از بیان کردن آن خود از بیان کردن آن خودداری نمی تواند . لهذا این محرز ها جز نیز به بیان کردن این فکر فکر نا نا قصانه قصانه خود خود چیزی مانعی نمی بیند . اولا این را بگونیم که این تهدید و تخویف ایطالیا بها یک سخن لغو و داهی ایست که از قوه بفعل آمدن آن درصد می شود عدیم الاحتمال مینماید. بنماید. زیرا طیاره با و با لونها شان هنوز به این درجه تشکل نرسیده که از رویا ، یا طرابلس یا مصنوع پرواز کرده تا به آن اماکن مقدسه برسد و بومیه ها می خودشانرا بیندازد و فرد و فرض کنید که این مکالات بلند پر دارای شیطنت همرازی را ما به هم باشند. گمان میدین نزدیک تر مهین است که دولتهای دیگر اور و با پیچ صورت این عقود لا یعقل را به اینحر کت و ختم النتیجه اش واگذار نخواهند شد زیرا فکر سیاست دور اندیشی انها آهست استه فرو بردن لقمه های چرب و نرم ممالک شرقیه است . نه بیکباره گی ! چونکه بخوبی میدانند که هضم کرده نمیتوانند. و شکم درد شده میمیرند. علی الخصوص که بعضی لاله های آن نابکار می میرند . علی الخصوص که بعضی لاله های آن چنان ن خانه خانه های های خنجر خنجر آسانی آسانی دارد دارد که فرو بر دین آن حلق و جگر همه عالی است این انرا پاره پاره میکند !... گیرم که دولتها نیز چنانچه در بسی حرکات حقوق شکنانه وحشیا : آن غذا به نا بار چشم پوشی کرده اند. ره فرو بردن چشم پوشی کرده اند در نهم همچنان بکنند در انمان به چه الانان روی زمین مانند روز روشن ہو ید ا میگردد که اعلان حرب عمومی غرب با شرق آغاز نمود. زیرا سکوت را دین رضا للقائد . بناز علیه چنان گمان میشود که مسلمانها دفعه مسالک خودش را تبدیل داده یک مسلک ( انارشیستی ) مفرق مهلکه را بین نهاد خود نمایند ، و چنانچه تا بحال در پیروی و تقلید کالات و صنایع مدینه آنها کوشیده اند بعد این در پلی تقلید و تعلیم عهد شکنی ها ، و حقوق پایمال کرد بنار و خونریزیها ، دانش زینها، وقتل عامها، علی الخصوص

سبحان الله ! در حالتی که ما بمعاونت و مدد رسانی همدیگر بهدر دنی یکدیگر بحثت و اتحاد بهمدیگر محسن معاشرت وسلوک یکدیگر بقول خدا و رسول و پیشوایان خود دینا ما مور و مکلف هستیم دیگر انرامی تیم که این مکلفیت ما را عملا و فعلاً اجرا میکنند. همه عالی فرنگستان را مانند یک انجمن بزم ایسے می یابیم که در در یک مجلس بال مشتقع و منطنطنی بر سفره فرو بردن مائده لذيذه مالک شرقيه نشسته هر یکی که یکباره آنرا فرد می بود دیگران بعاد دیگران بعافیت باد آن یک قدح مسترقی گفته اند. بناز علیه چنان گمان میشود که مسلمانها دفعه مسالک رین و با وجود اختلافات قومیت و با دست خودش را تبدیل داده عنصریت ، تفرقہ مذاهب مجرد یکه مسئله به شرق تعلق گیر و میماندم هنه آن اختلافات سیاسی و عنصر می و دینی خود را بیک گوشه گذاشت همه گی در اینجاب یک وجود و متحد الفکر شده آن مسئله را موافق مصلحت منفعت خود دور ما بین خودشان فیصله می نمایند .


صفحه ۱۲ نمبر ۱۳

معبد خراب کر دنیا که در محیط دینی از دینها، هیچ حقوقی از حقوقها جایز و روا نیست بیفتند و صفت انارشیستی کو با همه معانی محتویات آن اجرا نمایند و همچنان تخمین و قیاسی میشود که ( خدا نا خواسته ) اگر این جرات و جسارت لا ابالیا نه وحشیانه ایطالیبانها از قوه بفعل بیاید که انشا الله هیچگاه نخواهد آمد — در انحال بر هم جنگی معبد ما در پایتخت خودشان آنها ز خواهد کرد. مسلمانها موا یک عثمانی چنان گمان میشود که هیچ کلیسائی در هیچ معبد و مناستری در سوریه و انا طول در روم ایلی نخواهند گذاشت و همه را بر هوا خواهند کرد.
آیا درین محاربه معبدی جنگے غالب که خواهد آمد؟
هیچ شیبه نیست که عثمانیان ! زیرا اینقدر رنگین و مناستر ها و معبد ها می معمور و آباد و مختلفی که در ممالک عثمانیه از آنها میباشد جوامع و مساجد مسلمانها در ممالک انها نجات . این اقیاسات و تخمینات عاجزانه که عرض شد باقی از درگاه الهی ظهور دادن معجزه آیه کریمه ( ألم تر كيف ... الآيه ) را نیاز میکنیم .

عالمها زیان

سبحان الله ! چنانچه خلاق کائنات در ستاره گان بیشمار سماوات بعضی ستاره ها را بسیما به درختان و بر لمعان خلق فرموده در قومها و قبیلهای این کره زمین نیز بعضی ها را همچنان یک درخشنده گی و فرخنده گی عطا نموده ! مثلاً قوم و ملت رایان ! این قوم کوشش مند پر غیرت که در آخر شرق - یعنی در نقطه طلوع افتاب موجود میباشند در عالم معرفت بچنان باب کمالها و قدمهای بزرگ و دستیابی خطوه زان شهراه عام ترقی گردیده و چنان یک درخشنده گی در قومها و قبیلهای دنیا نشان داده که عقلهای عالم را حیران و چشمان دنیائیان را درخشان نموده است . ( عبد الرشید ابراهیم ) نام ذاتی که یکی از علمای بسیار سیاسی شناس با حمیت دیندار به قوم تا تار میباشد . و بر اثر دین مبین اسلام به ملک ژاپان سفر و سیاحت کرده مشهودات و واقعات دیدنی و شنیدنی خود را بنام ( انتشار اسلامیت در ژاپان ) بقید تحریر آورده که ما از انجا در روز نامه خود و به ترجمه بعضی پارچه ها بر این معلومات قارئین کرام خود عرض خدمت میسوریم :

مفارقت از ولاديو وستاك

درسنه ۱۹۰۹ میلادی ۱۷ اکتو به با را پور یعنی کشتی بخاری (هوزان مارو ) نام ژاپانی ان (ولاد یوستاک) از ملکت روس مفارقت کرده رهسپار مملکت رایان میشوم ، در روز مذکور براپور ( موزن مارو) سوار شده بعضی دوستان من مرا در دا پور مشایعت کردند . بقدر نیم ساعت در دالان استراحت و اپور نشسته بودیم. چون لنگر برداشتن و اپور نزدیک شد یکی از مامورین و اپور گفت : در جا میکنیم کسانیکه رهروان و سفر کنندگان نباشند و اپور را ترک بفرمایند .) بنابرین با یاد آوری مردمان مشایعت کنندگان فرود آمدند و ا پور نیز حرکت نمود . خواه در اثنای داخل شدن در داپور ، و خواه در اثنای حرکت را پور نه بیک ژاندارمه ، و نه بیک پولیس و نه بیک کسی که بگوید که تو کیستی ، و بکجا میروی؟ تذکره را بداریت کو ؟ هیچ بر خوردم از اینجال بسیار تعجب کردم . در این تعجب من از بین بود که از ( اوده سا ) که برکنار (بحر سیاه) ملک روس است تا به استانبول و باز تا به اینجا با وجود تذکره را بدار می بهزار گونه زحمتها و تکلیفها پرس و پا لها در هر اثنای حرکت از شهر بشهری گرفتار آمده بودم و در کشتی (هوزان ما رو ) که یکباره از ملکت را با سنت از این چیز را هیچ اثری ندیدم ، تنها بوقت حرکت آ پور یک (قومیسر پولیس) روسی از زینه دا پوه بالا بر آمده و بر سر زمینه یک جوان امرد ژاپانی یک کاغذیکه نامهای واپورنشینان مسافر بران نوشته شده بود بدستش داده و بعد دیگر خود به اسلام داده از راهی که آمد و برگشت ، محال انکه در دیگر بندر گاههای داخل ملکت روس اول قونسول عثمانی می آید تذکره ها ی را بداری به عایای عثمانی را قید و ثبت میکند ، و یک رسم معینی میگیرد، باز ژاندارمه های روسی می آید تذکره ها ره معاینه میکند، باز پولیس می آید سوالها و جوابها میکند، باز در اخر همه یک خفیه سویل آمده جاسوسی میکند . و الحاصل از ینگونه حقارتها ، و عذابها در کشتی (هوزان مارد) هیچ ندیدم . تمام بساعت ۱۳ واپور حرکت کرد. هر کس بیک اشارت مخصوصه مراسمه و داعیه را ایفا نمودند ، نه گریستن نه همدیگر خود را بوسیدن ، نه مصافحه ، نه معانقه، نه دستمال


صفحه ۱۳
نمبر ۱۳

شور دادن نتایج ! حتی در میان رهبر و این مسافر قافله ها و خانواده های کلان خانه های شایانی نیز موجود بود . و در میان تشییع کنندگان آنها زنان کبار خوش شکل و شمایل نیز بودند، همه آنها بیک وقار و لطافت آثار و یک تبسم ملایمی و یک کمی خود را هم که در مراسم وداعیه را بجا می آوردند در میان واپور بسیار سیر و بار نبود . علی الخصوص در شماره کابل درجه ناسی اول کمتر مردم بود . اما باز هم از جنسها و قومهای مختلف موجود بودند . اگروسی ، انگلیسی ، تاتاری ژاپانی یک یک آدم پیدا میشد . بساعت چهار از جزیره ( اسکولت ) واپور گذشت . مسافran را بطعام دعوت کردند . همه مسافران به اطاق نانخوری گرد آمدند . پیش از آنکه بر سفره بنشینند یک کلان واپور آمد ، و خودش را بمسافران بیک تواضع معرفی و شناسانی کرده ، و بهر خدمت شان آماده بودن خود را بیان کرد. بگماشتن دعوت کرد . یکی از مسافران که خودش ژاپانی بود از طرف کپتان خودش مسافران دیگر میان خوش آمد می کرد و بکمال نزاکت فهمانید که اگر خیال مسافران بوده باشد به ترجمانی شان حاضر است . زیرا غیر از زبان روسی و ژاپانی زبان انگریزی را نیز خوب میدانست .

من و یک روسی مسافر که بغیر زبان روسی دیگر زبان را نمیدانست از جهالت خود شکایت میکردیم ، اما باز هم به وسی بر من رشک میبرد . من از وقتیکه به این قصد سیاحت ژاپان حرکت کرده ام از کتابهای ترجمه به حفظ کردن کلمات زبان ژاپانی آغاز کرده بودم و بایگان کلمات شایانی که با ژاپانیها افاده مرام میکردم بگمانش می آمد که من زبان ژاپانی را میدانم . منهم برای اینکه این زبان را خوب بیاموزم بلا توقف شب و روز به ترجمه کوشش میورزیدم . کشتی (جوزان ماره) در ساعت دوازده میل طی مسافه میکند عمله او و طایفه های واپور چیان چالاکی دستی واپور را رشته رفته هر چیز را انتظام دارند که ما فوق آن تصور نمیشود . بعد از یک ساعت که وظایف شستن و رفتن و بستن و جابجا کردن را بجا آوردند ، همه طایفه ها و عمله ها از نظر پنهان شدند .

در میان جنتل مین ما و افندیها و عمله ها هیچ یک فرقی باقی نماند . همه بیک کتابخانه تحویل یافت . همه طایفه های واپور جفت ما بین ما شده بهر طرف بر آرام چوکیها و دراز چوکیها نشسته و یکلیک کتاب و یا اخبار و یا رساله بدست داشته بیک مطالعه عمیقی مشغول شدند هیچ یک آدمی که بمطالعه مشغول نباشد دیده نمیشد. مگر یک چند نفر عمله روسی که رفتنی امریکا بودند سبب عدم خواندن و نوشتن سیگار بهر طرف گردش میکردند ، یا میخوابیدند . اما غیر ازین تمام آدمی که در واپور بودند همه گی از یکسر بمطالعه اخبار و کتاب مشغول بودند . حتی آتش بیزان ، خانه سامان ، تا به اتش کاران بیچاره که از کار و وظیفه خودشان خلاص می شدند بجای دم خود را پاک پاکیزه کرده بمطالعه مشغول میشدند . کپتان واپور هرگاه و بیگاه مسافرانرا احوال
پرسی

پرسی میکرده و بسیار حسن خلق امر د خدمت مهمانان و اپور خود را بجا میکرد به اینصورت و اپور های گرانبها را یک کتابخانهٔ روانی بگویم جا دارد تمام چین بهشت ساعت را و پیمود . معاملهٔ انسانیت کارانه که در واپور های ژاپان دیده میشه و هیچ طرف دنیا دیده نمیشود پس یک ملتی که به این درجه هوشیار و بیدار بود ، علی الخصوص در شماره کابل مطالعه به جهان ظفر و سعادت نیابد .

مقالات فنية
فوتو گرا و در

یعنی ( قالبها تصاویر و نقش ) که انرا بزبان اردو تره دینگ و زبان فرانسیسی ( فوتوگرا دور ) میگویند : این یک صنعت است که فوته گراف را حک میکند . تقریبا چهل سال میشود که این صنعت بمیدان برآمده و در عالم مطبوعات را خندان نمود . اگر چه چند عصر بیشتر از ین اختراع ( فوتوگرا و در ) نیز مطبوعات تصویر داد موجود ولی آنوقت با تصویر با نقش باز بر چهرهٔ شمشاد یا مس حک میکردند و برای بوجود آوردن یک لوحهٔ آن بسیار روز ها به بسیار خستگی و سعی کوشش میورزیدند . اگر چه این طرز حک و کندن کار تا بحال هم یکی از صنعتها بسیار معتبر شمرده میشود . ولی از وقتی که این صنعت بوجود آمده عالم طباعت را یک رونق و اهمیت عظیمیه از ان حاصل شده که در میان آن صنعت ( زینگو گرافی ) نیز داخل میباشد . ( زینگوگرافی ) از دو کلمه یونانی متشکل شده که یکی ( گرافی ) یعنی ( نوشتن ) و دیگری ( زینگ ) یعنی ( جس ) میباشد که معنی آن ( نوشتن بر جس ) می آید . قالب هائیکه تصویر ها و نقش های خطی در نوع توتیا و مثلث های داک و دیگر چیز ها شیکه به این قسم داخل باشد انها ( زینگو گرافی ) و قالب اینکه تصویر ها و نقشهای فوتوگرافی ، و هر نوع تصویر علمی آبی و روغنی که سایه دار باشند انرا به انگلیسی ( فوتو اینگره دینگ ) و فرانسوی ( فوتوگرا و در ) میگویند .

در مقالهٔ گذشته خود از فایده های ( فوتوگراف ) بحث کرده بودیم حالا درینجا یکقدری از فواید فوتوگراوور ) بیان مینمائیم . از وقتیکه این صنعت بمیدان بر آمده و از کتابهای بزرگ علمی گرفته تا به کتابهای کوچک اطفال مکتب صبیانیه همه کتابها و رساله ها با تصاویر و نقشه های بسیار لطیف و نفیس مزین گشته طبع میشود . و هیچ شکی نیست که به این تصویر ها و نقشهای گوناگون نفیسه اعتبار و اهمیت کتابها افزاید و خوانندگان آن گونه کتابها را بیک ذوق و شوق زیادی مطالعه میکنند و ازین اعتبار و اهمیتی که کتابهای مصور دارد اخبارهای روزانه نیزم درین وقتها مصور چاپ میشوند . اخبار های هفته گی ، دو هفته گی ، همواره همه گی با تصاویر انتشار میکند .

ما درینجا از صورت حک فوتوگراف بحث میکنیم . تنها بر قارئین کرام ازین یک چیز یک کمی معلومات عرض میکنیم که آیا اینگونه تصویر با اینکه


صفحه ۱۳
نمبر ۱۳

ادبیات

در اختیار اخبارات دیده میشود بچه سبب نام مانند یک تصویر فوتو گرافی میزاید اولا این جمع آمده است که آن نقطه با نظر به شیشه (ترام) نام شیشه با خطها راست که برای حاضر کردن قالب آن تصویر استعمال میشود . ( ترام) شیشه های صالح دار عکاسی را میگویند که مخصوص به صنعت زنگو گراف است . و چنانچه شیشه فوتو گرافی صاف و ساده میباشد یا شیشه های (ترام ) با بطول عرض شیشه بس خطوط باریک باریک کشیده شده میباشد . همین است که خوبی و بدی تصویر چاپی موقوف بر کوچکی و بزرگی همان نقطه ها نیست که بر شیشه های ترامها از خطها حاصل شده است . ترامها در یک سانتیمتر از (۲۰) خط گرفته تا در یک سانتیمتر (۱۰۰) خط داشته میباشد . پس هر انقدر که این خطها بسیار تر بما نقد نقطه ها کوچک میشود و هر انقدر که نقطه های ترام کوچک باشند بران و ترام) عکس صفاتر و خوبتر می آید و مانند یک لوحه فوتوگراف نھے منظر میخورد . و ترا مهائیکه زیاده تر مستعمل میشوند انه (۳۰) تا به (۷۰) میباشد . برای تصاویر اخبارات که ارزان و کم مصرف تر شود ترامها از بیست تا بس استعمال میشود . ولی برای اخبار های معتبر مانند لندن نیوز انگلیسی و نگارودی فرانسوی و شهبال ترکی از ترامها کوچک نقطه استعمال میشوند . اما خوبی تصویر تنها بر ترامها کوچک نقطه یا بزرگ نقطه نی بلکه بخوبی ماشین مطبعه ها و نفاست و ظرافت کاغذ و سیاه رنگ و ماشین کار قابل عکس چاپ کن نیز موقوف و منوطه میباشد که اگر این اشکال خوب نباشد هر قدر قالب خوبی که ساخته شود باز هم تصویر را خوب بیرون برآورده نمیتواند . اگر چه این معلوماتی که درین خصوص عرض کردیم در باب صنعت (فوتوگراودر) یک قطعی مسکتے بقارئین کرام نمی بخشد ولی باز هم بهمین قدر معلومات اجمالی درین باب عرض کرده ختم کلام مینمایم . م . فضلی

آسمان صاف بود .
و در سواد قریه در زیر درختان به پوست لوله های لطیف آفتاب جوانان هنوز نفوذ نداشت . روان آب در دامن یک نیمه بسیار مخفی به برگها بر خورده ترنم مینمود .
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


صفحه ۱۵
نمبر ۱۳
اثر خامهٔ شیرین کلام ملا عبدالعلّی المتخلّص استغنی

غزل
من
تا چه خواهی دگر از هم دل و جان از برده صبر و قرار د سر مامان اینا
ریشه شد آو جان دلبر جانان من دوش دادم ولی میخوان بشر خاران پنجه شد آو جان دلبر جانان من
دست بردار تو ای گردش دورانی بس بود گر دش آن چشم خدا را دیگر
مانده و مجنون عقب چند بیابان ازین ترسیده است بهمن در سفر عشق کسی
نوبها را است چه خواهد سر و سامانی خوب شده با پخش میسر مامانم کرد
اینقدر گوی با آن طره پیمان از من بی سبب این نوشته چه دارد پخش
بعد ازین بسته بشوئید عزیزان از آب گردید دلا ز حسرت اینجاه بودن
کوچه او بر دل غمزده آسان ازین سخت مشکل بود از بست شش ماین
یافت رنگ دگر این تا زه گلستان بود از بین پیش اگر گلشن معنی ترین
خواهد این لحظه کباب دل به پاین اوست خور و خون جگرم نرگی سنتی ایران
باغ فردوس از سیب زنخدان کنه صلح کردیم من را به پاکیزه است
شرح این قصه پریچ بقرآن از کن من انفسیر غم عشق نیاید هرگز
بازیار غم عشق کئی مستن
اینک از رنگ تو میده آنچه پنهان ازنا

اتحاد
اصل این دین استاین شد اتحاد
حزب واحد گردد و اسلامیان حاکم روی زمین شد اتحاد
پس چرا متفرق دین شد اتحاد
خواه پیش با چنین شد اتحاد
در میان مسلمین شد اتحاد
از عرب تا سور چین شد اتحاد
مجتنب از مؤمنین شد اتحاد
در فرنگستان همین شد اتحاد
بهر بلغ مسلمین شد اتحاد
دم مزن (محمود سر زمی) از خندان
مستجد شو بر همین شد اتحاد

وقتیکه از خواب بیدار شده صبح شده بود. شوهرش و عمده الله کرده نیامده بود. بیچاره از بسته برخواسته در نزد پنجره بیاد امروز هوا ابر ناک و بسیار قیادت انگیز بود. یک با را نشانه سیده سیده که میبا و کوچه ما را با یک گل رنگ تیره پوشیده بود . باران هوا را بخوبی سرو کرده بود. فلوتیلیه عاجزه در خانه بی انشبکه پرنمای خبرهای آن از ہوا انرا می نے غلیط برای باز کردن فشار دادن گرفت ، قلو متیلید نمیتوانست بر خود میلرزید ، لذا در میان پلاس بارها بر خود علبه زید از رسیدن یک خبر فلاکت آدید خود بهیده با زور یک گوشه بسته خود بخرید. و شوهر خود را غونتران بجان ترسید. هیچ نانده بود که بیهوش شود. انتظار کشیده با خود میگفت که البته خونتران هر جا باشد و چون دید گرفت به دروازه بیشتر شد گفت :
حالا خواهد آمد. زیر امید اند که بعدا که گذاشته نان
خشب یک شب مرا هم کفایت نخواهد کرد.
چه درد سر بدهیم، بهین انتظار شب دیگر را نیز

بگر سنگی و سردی و تاریخی صبح رسانید. نهایت در اثنا ئیک ساعت های زنگ هفت بچه را نواختند بر سر زمینه اصدارات قدمهای ثقیل دستگنی را شنید. این قدم ها آمده آمده تا در پیش دروازه او تاق نمبر (هم) که قلو میلید فلاکت پدید در ان نشسته توقفت در زید. دروازه را یک بست پر تو
— کیستی ؟
صدای کلفت یک آدمی که ریزش کرده باشد
از پشت در چنین جواب داد :
[باقی دارد]


صفحه ۱۶
نمبر ۱۳

ناموران زبان جهان
ما بعد از نمبر دوازده

اما کتاب ( قاموس الاعلام ) این سخن را رد کرده میگوید که : (( در ما بین عصر یک سکندر و آن بود تا بعصر مسیحا علیه چهار صد سال فرقت . لہذا این روایت که سکندر آذر همایون را به بلیناس تزویج کرده صحیح دیده نمیشود )) .

آرام بانو بیگم — دختر ( اکبر جلال الدین ) بادشاه مشهور هند دستان است که از سلالۀ امیر تیمور گورگان میباشد مرقومه در زمان جهانگیر بادشاه در سن چهل سالگی وفات یافته است . در شهر ( اگره ) در ( سکندره ) نام موقع و در جوار قبر پدرش مدفون میباشد . بر قبرش از سنگ مرمر یک تربه بسیار پر صنعتی ساخته شده است . نام والده آرام با نو بیگم ( دولت شاد خانم ) بود . ( شکر النسا بیگم ) نام یک همشیره دیگری نیز داشت .

(( کلمه ای (خانم) و (بیگم) و (بی بی) و (خاتون) اینها کلمه ایست که بر تعظیم زنان استعمال میشود و جملۀ آنها از طایفۀ ترکی ماورالنهر است. (خان) کلمۀ تعظیم است برای مردان. (خانم) و (خاتون) مؤنث است. (بیگ) کلمۀ معظم برابر (آقا). (بیگم) مؤنث آنست. (بی بی) در لهجۀ هند وستان از (بیگم) مخفف شده است. ))

آرام جان — در سنه ( ۹۶۶ هجری ) در هند وستان در گذشته است . از لولیان کشاده رویان بسیار با حسن و جمال و موسیقی شناسان خیلی با کمالی بود . آرام جان دلداده گان ، و آفت زهد زاهدان بود . در عصر خود یگانه شهر آشوبان هند وستان شمرده می شد .

ارجيا — از زنان مشهوره یونانست که دختر ( آدر است ) نام بادشاه شهر قدیم ( آرغوس ) و زن ( پولینیک ) نام بها در دلاور یونانی میباشد . محبت مفرطه شدید به شوهر خود مشهور بود . شوهرش در محاربه که به « جنگ هفت رئیسها » معروفست کشته شده بود .
[ باقی دارد ]

علم ثروت و ملك
ما بعد از نمبر دوازده

از مستحصیل های آنها یعنی از کسانیکه آنچیز ها را حاصل کرده و بوجود آورده اند بگرفتن مجبور می شدند همه عمر خود را بجستجو کردن آنها بصرف کردن مجبور می شدند. و از بسیار مشکلاتی که در این خصوص میدیدند از بسیار مایحتاجها ی خود شان در میگذشتند. تجار اشیا را از جا هائیکه آن اشیا در آنجا یا ارزان و بسیار است میگیرند و بجا هائیکه آنچیز ها کم و نایاب است ارسال نمایند. و همیشه برای خریدن اشیا ئیکه برای فروختن ساخته میشود و دایما بفروختن اشیا ئیکه خریداران انرا طلب میکنند حاضر و آماده و مهیا میباشند. مالها ئی را که میگیرند نگه میدارند. و چون دیدند که مردمان بان محتاج اند همان وقت بر مردمانی که به آن شایق و محتاج باشند انرا عرض میکنند. و اموال در اشیای زیادی که مستحصلان یعنی صنعت کاران آن آنها را می سازند بفروش میرسانند که به این سبب این صنعت هم برای مستحصلان یعنی حاصل کنندگان اشیا و هم برای مستهلکان یعنی صرف و خرج کننده گان اشیا واسطه مبادله شده فایده و قیمت حاصل میشود. این است که صنف تجار واسطه مبادلات اموال و امتعه ایست که ارباب صنایع اعمالیه و ارضیه آن را حاصل میکنند. صرافهائیکه و بنکها ئیکه واسطه معاملات نقدیه میباشند نیز از صنف تجار شمرده میشوند. اینست صنعت با اینکه تا به اینجا شمار کردیم عبارت از کارها که به اشیای غیر انسان متعلق میشد.

[ باقی دارد ]

همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف سر محرر تحریر یافته
مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانیه
سعی و اهتمام الحاج عبد الخالق پسر طرزی افندی مهتمم چاپخانه دارالسلطنه کابل
بقلم میرزا محمد جعفر قندهاری
طبع شد


سال یکم
نمبر ۱۳

مدیر و سر محرر
محمود طرزی

سراج الاخبار الافغانیه
۱۳۲۹

ادارهٔ خانه و مطبعه
در ماشین خانه دارالسلطنه کابل
همه امورات تحریریه به اداره خانه
بنام مدیر فرستاده میشود
بهر پانزده روز یکبار نشر میشود
تاریخ شمسی ۳۰ حمل ۱۲۹۱

نشر اکران
قیمت سالیانه
در دارالسلطنت کابل دو روپیه کابلی
در اطراف داخل مملکت با اخراجات یک روپیه پوسته
در خارج مملکت با اخراجات آنک نیم پوند انگریز
قیمت یک نسخه آن کابل یکپیاسی،
تاریخ عربی یکم جمادی الاول ۱۳۳۰

تاریخ ماه انگریزی ۱۹ اپریل ۱۹۱۲

درین اخبار از حوادث داخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود

فهرست مندرجات
نمایش عسکری — حوادث داخلیه — حوادث خارجیه
عالم بازایان — لطیفه — ادبیات — ناموران زن این جهان
علم ثروت ملل — فاجعه های پاریس

نمایش عسکری
صورت تحریر ایست که از طرف ایشیک آقای حضور اعلیحضرت همایونی نگران ما به اداره رسیده که ما آنرا عیناً نقل و درج مینمائیم
عالیجاه محبت همراه محمود بیگ خان مدیر و سر محرر حفظه الهی باشند یک فقره در باب تماشای عسکری که بتاریخ روز دوشنبه ماه ربیع الثانی موافق پنجم ماه حمل ۱۳۳۰ هجری در میدان جهاد آباد انعقاد گردید برای شما خبر داده شد که عیناً درج روزنامه مبارک سراج الاخبار بادارید
نفری منصب داران نظامی و ملکی و خوانین جلال آباد بلباس رسمی به دربار موصوف حاضر بودند — جای نظاره و تماشای خوبی نیز یک خیمه گاه ملکی ترتیب یافته بود — اینکه اعلیحضرت والا بر سواری موتر تشریف آوردند یک دسته از فوجی مقیم جلال آباد برای ادای سلامی حاضر بوده سلامی حضور مبارک را ادا نمودند و خود همین به استقبال حضور انور برآمده دعای سلامتی وجود مبارک عرض کردند — بعداً اعلیحضرت والا تشریف فرمای خیمه گاه گردیده ساعتی فهرست دلیل اطفال جدید الاسلام را که در دست کمیسیر بهادر ولی خان حضور تعلیم یافته بودند ملاحظه فرمودند — اطفال مذکور که جمله ۹۸ نفر از بچهای جدید الاسلام متوطنی کافرستان هستند که اسم آن از حضور مبارک نورستان گذاشته شده به لباس رسمی در میدان مذکور حاضر گردیده ادای سلامی حضور مبارک را نمودند — اعلیحضرت والا بکمال شفقت از چاپر خواست از این جمله چند نفر آنها را مخاطب فرموده بحضور مبارک طلب نمودنده و بزبان مبارک این سخنان که در ذیل ذکر میشود به حاضرین مجلس نطق فرمودند.

صور تطور ایونی
مراد از آمدن ما و شما امروز چیست — این است که هر شخصی که از ترقیات ملک خود یک کیفیتی بشنود بی اختیار از خوشی، خود بیخود میشود . اما چون بچشم خود ملاحظه و معاینه کند خوشی و حظ آن افزون از شنیدن است چرا که خود بچشم خود معاینه خواهد کرد . سابق برین ملک ما در علم عسکری چندان پرداخت نمیکردند بلکه تا بجان هم مردم ما ترقیات عسکری را پوره میدانند — زیرا بجد معلوم است که پیش ازین خاص موخاتین تلاقی را علم و باقی را — آهنگر — جولا — نجار — تجارت — خیاط — سپاهی — و غیره وغیره میگفتند در حقیقت علم شاخه ایست که درختان و این را همه شاخهای اوست و هر شاخ از خود برگ و بر علیحده دارد — علم بر دو شعبه است یک شعبه آن علم دینیات و یک شعبه علم معاش است — منظور ما اولی از علم دینیات است که فرزندان ملک ما ازین علم بهره ور بوده در علم معاش کوشش کنند — ما میگوئیم نصاری شدند — نمیگوئیم یهود شوند — نمیگوئیم بیدین شوند —


صفحه ۲
نمابر ۱۴
مسلمان می شوند و باقی برادران دینی خود را از احتیاج مایحتاج بکشند اگر شخصی
یک لفظ (A) که الف انگریزی است بخیال نصرافت بخواند پیش از آنکه
بر زبان او جاری شود کافر مطلق است و اگر به این خیال تمامی علوم
انا بخواند که از بر برادران دینی خود فایده برسانم جایز است بچه های
مسلمان علی الخصوص از افغانستان باید از علم دینی خود اول کامر وقف
شوند تا اینکه در دباغ انا ما ثابت شود که دین اسلام بر حق است و خوده
مسلمان کابل بدانند و غیر دین اسلام را باطل فرد جهانی میوم ۲۱ نفر جامعه چهارم ۵۸ نفر و این نفری باد
بجو پر کاریم دایم در شریعت تقسیم ما بیک پاسیر هفته است و کردیم
در زمانیکه ما در مدرسه لاهور در مجلس سنگ نهادن تهداب (اسلامیہ کالج)
رفته بودیم نیز ذکر بهین فرد را نموده بودیم - پس تا انسان عظیم معاش را
نخواند و از و فایده نگیرد هم مشکل میشود - آیا امروز جای افسوس نیست
که در تمامی دنیا چقدر ترقیات است و چه کارخانه با برپاست - ماهیم
باید یک ایجاد مالم یوجد سی داشته باشیم که یک دو گز کشمیره از کارتان
برای پوشاکنه برا در این مسلمان ما برآید د حال اینکه بقدر یک گریم در
کرده نمیتوانیم - مد ها از سخنان ما این است که این بچه ما را که ملاحظه
میکنید بعضی را پدر و بعضی را پدر کلان شان کا فرد همه مردمان خوشی
بودند چون ما عند بست اردلی های حضور خود را می نمودیم از میر
برای ملازمت اردلی های حضور طلب نمودیم از آن جمله بعضی از مردم
جدید الاسلام طلب شدند که داخل ندا ر دلی های حضو به ما مقر ر شوند
این بچه های خورد سال نیز در جمع همان نظری اضافه از قریه جات
نورستان آورده شده بود و ما این ما را سپر و جرنیل حضور خود نمودیم
که قواعد و قوانین عسکرمی را به این تا تعلیم به ه - حال زحمتی که جریان
در باره این ما کشیده است رابطه کنید که سانیکه پدر تا شان کافر
و دشتی بودند به این درجه تربیت شده اند آیا پسران شما قابل تربیت
نیستند ؟ انشاء الله تعالی همه قابل تربیت میباشند - اینکه تبدیل
حضور با درباره این ماسی زیاد کرده است و وظیفه منصب دار است
منصفی
ندد
نگره بین
اکلام بیدل اگر رسی مندر زیاد ا کر کسی میطلبد ز تو صدره گرافت
باید ما و شما همه با تفاق از جرنیل صاحب خوش باشیم و ما از جرنیل خود
تشکر میکنیم - احمیدا ز خداوند که
دا وند کریم داریم که در همه کارما انشاء الله تعا
ترقیات حاصل شود فقط .
حاضرین مجلس موصوف و کما سلامتی وجود مبارک را عرض کرد
تفریح المكتب
- از ۹ نفریه
اعلیحضرت والا امتحان گرفتند و بر یک امتحان تندرست بر عسکر زیاده تر است - به روزهای بزرگ لباس با دشها معظمه
خود ما را به سیار درستی دارند اعلیحضرت والا با بر یک آنها مانند پدر
مهربان شفقت و مرحمت میفرموند - چنانچه در وقت امتحان ذات شانا
بهای مبارک استاده و هر یک که شرفیاب حضور مبارک می شدند از محبت
و ہر اس پادشاهی آنها تخوف می شدند و رنگهای شان می پرید آید و این عزیز ما ذات با برکات اعلیحضرت با دشاه معظم یک هست
حضور مبارک از برا کیا هر یک شان آب طلب فرموده برای آنها میداد
علمی است این ذات شامی که موجب اقدامی و ارامی و آمایش

و ابتدا با تنها نوازش زیاد میفرمودند و شعبه های کلابه بعضی بچه های خود سال
مذکور را بدست مبارک خود درست میفرمودند و دست مهربانی بردی
و شانه آنها می کشیدند بعد از هر یک امتحان در پس شان را ملاحظه
میفرمودند چنانی تخمین میکنیم ساعت اعلیحضرت والا به پای مبارک شود
ایستاده بودند نفری بچه ها می ندکور نود و هشت نفر بودند . که جمله
بر چهار جماع منقسم بود - جما عدا دل ۱۵ نفر - جماعه دوم هم انفر
اعد اول ۵ نفر - جماعه
جماعه میوم ۲۱ نفر جامعه چهارم ۵۸ نفر و این نفری باد
بقرار در جا مضامین علمی در قواعد و جمناستیک را بدرستی میدادند از انتابه
از نه نفرند کور بحضور مبارک امتحان گرفته شد بد نیموجب
محمد قاسم عمر ۱۵ ساله مضمون عالی — عطا محمد عمر ۱ سالہ مضمون فارسی
شیر محمد عمر ۱۵ ساله مضمون نگری کری — جان محمد عمر ۱۹ ساری مضمون حساب
یار محمد عمر ۱۵ ساله جغرافیه — عطا محمد ۲ ۱۴۴ ساله مضمون بار
عبد الاحمد عمر ۱۹ سالہ مضمون عربی — بیگ محمد عر ۱۳ ساله مضمون خانه
شیر محمد ۲ عمر ۹ ساله دعای شکریه حضور مبارک را به زبان فصیح عرض نمود
که در ذیل مینا تحریر میشود .
بعد از فراغ امتحان نفری مذکور بسیار دوستی و قاعده نظام قواعد
میر دوم نمودند چینکه از قواعد فارغ شدند یک نفر آنها که شیر محمد نام دارد و عمر آن بیاد
میباشد از بین نظری مذکور جدا شده شکریه دعائیه وجود مسعود با وشاه
دلا گاه را به زبان کوچک خود از طرف با قی نفری بفصاحت تمام عرض نمود
( مشکریه که بچه ند کور حفظ کرده بود ) بقرابه ذیل عرض کرد :
تشریف آوری علوت به الملاحظه کار با نظامی این غلامان
یک نعمت علمی است که شابر آن پیچ زبان ادا و بیان نمیشود - زیرا
که حالت قدیم خود را همراه حالت موجود خود مقاله های اندازه حرفه ای
با دشا معلم که در حق این غلامان شده معلوم میشود که چه بودیم و چه
تبدیل شدیم - بهذا برای این غلامان و باقی از افراد وطن فرض است.
محبت با دشاه خود و و این عزیز خود - بنابران چون ترقی وطن عزیز ما
و انتظام وطن عزیزه و نگهبانی وطن عزیز ما - در غم خواری اہل وطن
تعلق بوجود با دشاه عظیم بسیار مهربان ما دارد و بر آقایان نفری
افغانستان از رعیتی و عسکری ضرور است که شکرانه وجود با دشاه
مهران عزیز بسیار مهربان خود را خود را کنیم و برای عسکر افغانستان فرض است
کی شب و روز دست و یا برای سلامتی و صحتمندی و بلند دستی حضور مبار
بادشاه معظیم خود باشند زیرا که میاد میدانند که توجه ذات با دشاه عظیم ما
بر عسکر زیاده تر است - به روزهای بزرگ لباس با دشها معظمه
و مسته حرکت همایونی سرا سر نظامی و عسکری است
است پس برا
مایان نفری نظامی نهایت موجب فخر د شرف است در کا صحت و
حشمت اعلیحضرت بر جمیع اهالی افغانستان فرض - چرا که برای
و این عزیز ما ذات با برکات اعلیحضرت با دشاه معظم یک هست
علمی است این ذات شامی که موجب اقدامی و ارامی و آمایش


صفحه ۳
نمبر ۱۴
دوگر در ۲۰۰۰۰۰۰۰ نفوس اهل اسلام و باعث نگهداتی میباشند و از برای معلم با تخواه وجیره مقرر است و از برامی دو لک و ہفتا بہزار ۲۷۰۰۰۰ میل مرتبع اراضی اسلام استاد هر جامعه یک آدم از قوم خودشان ( لاله ( یعنی تربیت دهنده خداوند این وجود را از مایان نگیرد و برای مایان توفیق خدمت عنایت کنند مقرر است که اشخاص داشته و فهمیده میباشند

تقریر سر نگران سراج الاخبار افغانیه
اینکه شیر محمد مذکور دعا می شکریه را ادا نمود و روی خود را بظر ه های کتب که بوضع بسیار درست نظامی استاده بودند اما سلام حضور مبارک را به قاعده نظام داد - باجه خانه موجوده و تمامی نفری هه بیک او از که پاینده باد با دشاه ، سلامی گرفته شد. نطق شیر محمد خورد سال خیلی مؤثر و قابل شنیدن بود بعد برای تبدیل لباس رفته به لباس جمناستیک حاضر شدند و به انواع اشکال مختلف کا بر متوازی رسیم و غیره غیره را می خوردند چنانچه علاقه بر کارهای تعلیمی مذکور که ملاحظه شد - یک راس اسب به دن زین ویران در میدان مذکور حاضر آوردند بعضی از نفری ای بدون واسطه ذرایع از طرف راست اسپ بدویدن و سرت تمام بطرف چپ اسپ مذکور می بستند و بعضی معلق خورده بطری جب آن بسیاری ایستا نه می شد - همچنین یک اشتر را حاضیر کرده از پشت اشتر بدرینه یک چور بینه یک چوب در از بر می جستند - اینکه کار جمناستیک تمام شد همه بقاعده نظام جمع کردید و بیک آواز دعا سلامتی وجود مبارک اعلیحضرت والا را عرض کردند حاضرین درباره موصوف - و مردم رعیتی که برا و مردم رعیتی که برای تماشا حاضر بودند همه بیک آواز ( پنج بخ) لف عشرت بهم سود و منظوری حضور انور را از برای آنها مبارک باد گفتند انعام و ایزاد ایزاد تنخواه که که از حضور مبارک برای آنها مرحمت فرموده شد بقرار ذیل است

پس حالا ما مردم افغانستان بفکر خود تصور کنیم که بانی این همه
اطفال دکور بنانا و ناظم این انتظام با و مروج این توا
قواعد کیست ؟
آیا کیست که پدر مهربان رعیت گشته -
کیست سزادا به تاج و تخت با دشاہی -
کیست حافظ ناموس شریعت -
کیت اشرف امالی نفت بخیه افغانستان -
کیست که خاک پاک وطن ما را از سیلاب حوادث اجانب جوانب محفوظ داشته -
کیست ای که سنگ لاخ کوهستان ما را سرک های عبور موتر و گا دی ساخته -
کیست که خانه های بی در و عمارت های پی دیوار و زمین های
بی حاصل شوره زار ما را به باغهای فرح بخش و قصره ابی تصویر
متین و مبدل نموده -
کیست که (سراج الامصار) از یک پرتو خیالش مانند مانند سید سدید در پرو ان کوهستان کابل مرتب گردیده -
کیست که (قلقه السراج ) را مانند سراج دماج در مقامه بیگری
اقان از اداره جهانی خود منور ساخته -
کیست که در تمامی قلم رو دولت جلیله افغانستان در هر شش کرده راه یک یک رباط سراجیه
با همه آزو ته ما يحتاج ضروری مرتب نموده -
کیست که از برای مریض های ناتوان ما شفا خانه ها و داکتر ها با ادویه و اغذیه و آلات
جراحی موجود و معین کرده -
کیست که مخابره های میساخت دو روزه را به دور را بیک لحظه بذریعه تیلفون برای ما میرساند -
کیست که دشت ما و بیابانهای نا مزروع سراب ما را به شهر های سرا جیه
زمین قابل الزراعت وسیراب و سر سبز ساخته و می سازد -
کیست که اطفال بی پدر ما را پدر حقیقی گردیده در پس آدمیت
از علم معاد و از عظیم معاش میدید -
کیست که سراح الاخبار در سیل دنیا را ز الطابت موخوره امش احوالات عالم را برای کل
امالی افغانستان خبرسید ؟ -
کیست که غمخواری برادر این دینی ما بازمانده گان شهدار و مجرد حسین طرابلس غرب را در افغانستان
میکند و بدان جای مید باند -
کیست که فراریان وطن را از بند دروم دبخارا و ایران طلب فرموده اموال مسروقه د املاک مضبوطه
از بین ما را باز داده و هر یک را بنا صب جلیله مفخر نموده -
کیست که رود این خانه های بزرگی ما را به پل ها می بسیم آهنین مزین ساخته -
پس باید گفت که با د شاه معظیم محبوب القلوب ما پدر عزیز تا جدا به ریت
مستانه اعلیحرت سراج المله والدین امیر حبیب الله خان ) است
که این همه ترتیبات از برکات جاری میاستن مانوس چین توجه

انعام
از برای نود و هشت نفر بچه های مذکور نی نفر دو پوند انگریز
که جمله ۱۹۶ پوند میشود بقسم انعام مرحمت شد.

ترقی تنخواه از برای هر یک
جماعه اول ۵ نفر در ما پنجر وبیه کابل
جماعه دوم ۱۴۷ نفر در ماه چهار رو یه کابل
جماعه سوم ۲۱ نفر در ماه سه ر و پیر کابل
جماعه چهارم ۵۸ نفر در ماه یک رو بیابان
جمله وجه که در تنخواه ما پواره نود و هشت نظیر ندکو را فرود
بقرار تفاریق فوق مبلغ دو صد و دور و پیه کابل ماهواره میشود.

و مشروبات
گونه لوازمات و مایحتاج مقرر است که عبوات و مشر د با
از حضور مبارک اعلیحضرت والا از برای اطفال مذکور
و ماکولات آنها برای مشان به بسیار درستی میرسد و معلم ها
عربی و فارسی خوان که از علم جغرافیا و حساب و تاریخ با خبر
و معلم جمناستیک و غیره نیز از برای اطفال مذکور مقرر و مامورد


صفحه ۴
نیک شان رویداده است — اینها همه از عنایات پادشاه معظم ماست که درین مدت قلیل تکمیل یافته — پادشاه معظم ما نهالی از نخلستان عادت را با هزار زحمت بدست آورده اند و در مرغزار سبز و خرم افغانستان غرس فرموده اند — و اوقات عزیز خویش را صرف ابیاری نشو و نما این نهال فرموده اند — که به زیر سایه این نهال از سموم حوادث اجانب مستریح و مرفه الحال باشیم — و از شکوفه های رنگین این نهال مشام ما معطر گردد — و از حلاوت ثمرات این نهال مذاق و کام ما اهالی افغانستان شیرین شود — هنوز این نهال بدرجه کمال نشو و نما نیافته — هنوز این نهال بگلها رنگین خود گلشن وطن ما را زینت نبخشیده — هنوز مزاق ما ثمرات این نهال را نچشیده — این نهال نهال بید و بلوط و خنجک و توت نیست که اره و تیشه خود را برداشته تنه انرا ذغال زمستان و شاخهایش را مصروف دیگران خود نمائیم بلکه هذه ( شَجَرَةٌ طَيِّبَةٌ اَصْلُهَا ثَابِتٌ وَ فَرْعُهَا فِى السَّمَاءِ ) این نهالیست که هر ورق آن ستر ناموس و هر شاخش باعث استحکام دین و استراحت هزاران نفوس اهالی ملت است — از شکوفه های رنگینش هزاران گلهای صنایع و بدایع شگفته — و در ثمرات شیرینش انواع فواید دینوی و اخروی نهفته — پس بر ما ملت افغانستان فرض است که سلامتی وجود پادشاه معظم خود را از خداوند بی مانند طلب کرده در اجرای خدمت و استحکام دین مبین حضرت سید المرسین با پدر تاجدار خود یک دل و یک زبان و پیروی احکام او باهم فقط

احمد

این نطق اعلیحضرت پادشاه مقدس محبوب القلوب با هر سفرش هزاران فواید دین و دنیا را در بر دارد، و بر عالم عسکری هر کله آن هزاران شوق جانفشانی و امید استقبال بر می انگیزاند . سرافسر کل، و حکمدار بزرگ همه اردو های دولت علیه افغانستان خود ذات اعلیحضرت شاهنشاهی که تا از ایام شهزاده گی شان به سرافسری عمومی کابل اردو های سلطنت سفید ممتاز و شرف انداز بوده و میباشند و همیشه توجهات و عواطفات جهان دراجات همایونی را بصورت مخصوصی بر صنعت جلیل بسیار شریف عسکری مصروف و رایگان داشته اند . ما از درگاه خالق عظیم الشان جلت کلمته عن النقصان نیاز میکنیم که عساکر ظفر تأثیر شاهانه و اینها بر اعدای دین و دولت مظفر و منصور، و عواطفات

نمبر ۱۴
مراحم آیات سرا فسر بزرگ مقدس شان همیشه برین صنف جلیل بسیار عزیزی که محافظه دین و ملت و وطن شمرده میشود موفوریا - جرنیل حضور جناب ( محمد نادرخان ) است که این حسن خدمت و سعی و همت شانرا که در باره تعلیم و تربیه عساکر شاهانه صرف نموده اند ما نیز از دوره پنج نخ گفته تبریک مینمائیم .

حوادث داخله
تشریف آوری سامی سردار اکرم حضرت نائب السلطنة صاحب الخم

جناب فخامت مآب سامی سردار اکرم حضرت نائب السلطنة افخم سردار ( نصر الله خان ) ابقا الله عزه و اقباله تقریباً بساعت دو از روز سه شنبه ۱۹ ماه ربیع الثانی سیواری را به موتر بصورت رسمی داخل دار السلطنه کابل گردیدند . چنانچه پیش از یک روز از طرف ذات عالی جناب شهزاده والا تبار نائب الحکومه قطغن و بدخشان سردار حیات الله خان بواسطه سارجن میجر دربار بهمند اهل دربارے امر و اشعار فرموده شده بود که به ساعت دوازده و نیم بلباس مشکل درباری به ( زین العمارات ) در دایره عالی الحمی حاضر شوند . در وقت مذکور همه ذوات کرام از سرداران و ارباب مناصب عسکری و ملکی و علما و سادات در دایره حضرت عالی مشار الیه بحضور عالی نائب الحکومه صاحب جمع آمدند .

هنگا میکه خبر حرکت سامی از ( بتخاک ) نام منزل که بقدر شش گروه از کابل مسافه دارد بواسطه تلفون رسید همه حاضرین در دو طرفه سرک پیش روی زین العمارات به ترتیب لازمه صف بسته احترام گردیدند . و چون مرا به موتر سواری ذات سامی از دروازه باغ دایره زین العمارات داخل شد از طرف یک بلوک عساکر شاهانه و باجه خانه آن که بمعیت خود ذات سامی مقرر میباشند و همه حاضرین به امر و بولی جناب شجاعت مآب سپه سالار ( امیر محمد خان ) رسم سلام بجا اورده شده


صفحه ۵
ذات سامی نشان از موتر فرود آمده قلوب همه حاضرین را به تبلیغ سلام ذات شوکت سیمات اعلیحضرت بادشا ہی و خبر صحت و سلامتی وجود مقدس ہما یونی حیات تازه و سرور بی اندازه بخشش و احسان فرمودند و بدیدار مبارک و تخفیفات و نواز شات احوال پرسی دلهای مشتاقان دیدار ذات نجمی شانرا بسرور و انبساط با خود محظوظ نمودند . بعد ازان در دالان بزرگی طبقه پایانی زینهار رسم دست بوسی را اجرا و حاضرین گرام را بجای اکرام فرموده مراسم سلام به انجام رسید .

ذات سامی الهی یوم یکشنبه ۱۸ ربیع الثانی پیشتر از عصر از جلال آبا و بسواری موتر حرکت فرموده اند شب را در (تله) بسر آورده و یوم دو شنبه باز بسواری موتر به جلال آباد و روز سه شنبه بدار السلطنه کابل تشریف فرمای عز و اقبال شده اند .

افغانیه

از صمیم دل تشریف فرمائی ذات سامی الهی را بکمال مسرت و فرحت تبریک مینماید . و دعای دوام ترقی دولت متبوعه مقدسه خود را در زیر سایه عدالت و آبده بآواز معظم محبوب القلوب خود رفع بارگاه کبریا مینماید .

افغانیه

علیهنا ورقه ایست که از طرف سر حد نگران ما به اداره رسیده:
عالیجاه محب همراه محمود بیگ خان مدیر سر محمد سراج الاخبار بحفظ الهی باشند ــــ یک فرقه جناب نبی مردم شکلک در کوهستان سمت جنوبی افغانستان واقع است و آنها شیوه بغاوت را پیش نهاد خود کرده اند برای شما ترغیب که عینا درج روزنامه مبارکه سراج الاخبار بدارید . بموجب عرایض حکام و کارداران و خوانین و غیره علاقه سمت جنوبی که بحضور مبارک عرضه داشت نموده بودند اینکه مردم رعایای شکل از تاریخ ۱۹ ماه ربیع الاول بقرار پیش کرده گی بعضی از ملک و مردمان خود پیشه خیال ایجاد فتنه را دارند چنانچه در تهانه ( میدان خوله ) یک جماز از نظامی مذکور آمده بود و چهار نفر

نمبر ۱۴
از سپاهی های مقیم تهانه مذکور استیصال نموده جباخانه ویران کرده نظری مقیم تهانه مذکور را دزدی کرده تهانه مذکور را خراب کرده اند و دو نفر از نظامی مذکور مقتول و یک نفر مجروح شده اند .

چون کیفیت بسمع مبارک اعلیحضرت والا رسید یک طغرا فرمان مبارک بلفظ افغانی بواسطه عالیجاه حامد خان عرض بیگی برای مفسدین مذکور بدین مضمون اصدار یافت اینکه :
« اگر شما مردم از جبر و تعدی کار داران خود این وضع و حرکات را کرده باشید پس راه عرض و داد بحضور دولت مسدود و نبود چگونه براق فوجی و تهانه و جباخانه دولت خود را دست اندازی کرده اید بهر صورت تا حال سرکار اسپه یاغی را بالای شمایان روادار نیستند که بگذارند.

ــــ باید همه نفر می ملکان شمایان و وکیل های رعایا همراه ملا محمد خان عرض بیگی بحضور حاضر شوید که تحقیقات شمایان بدرستی تمام کرده شود اگر واقعا بر ذمه شمایان جبر شده باشد بازخواست آنها کرده و در آینده سررشته استرضاء نقدهای مذکور کرده شود و گر چهار نفر نظامی ها که مقتول شده است فی نفر هفت هزار روپیه کابلی دیت و جریمه بقرار قاعده باقی ملک که جمله بیست و هشت هزار روپیه کابلی میشود از شمایان گرفته خواهد شد و جه حصه دیت به ورثه مقتول داده میشود ــــ و تهانه مذکور را که خراب و برهم کرده اید بر عهده خود شان است که بالای شمایان آباد کرده میشود.

ــــ و اگر ملکان شمایان حاضر نشدند پس بموجب امر و احکام حضرت الهی جل و علا شانه عمل نکرده اید و از آیه شریفه ( اطیعوا الله واطیعوا الرسول واولى الامر منكم ) انکار می نمائید درین صورت حکم یاغی بر شمایان کرده میشود ــــ

اگر چه منظور نظر ما این است که توپ و تفنگ و گلوله و غیره آلات حرب را که سررشته و آماده کرده ایم بمصرف معاندین و دشمنان اسلام و شمایان میرسانم نه بخرج ذلت شما ها پس درین صورت را به آماده فنا باشید که عنقریب بستی حال و معیشت احوال شمایان بخاک مذلت یکسان کرده خواهد شد و آنچه که از دست شما می شد باز مضایقه نکنید ــــ

همان کسانیکه برای شما ضرر میرسانند و یا همراه ایشان گفتگو دارید از حاکم کلان که سردار محمد اکبر خان باشد الی فوجدار و دیگر کارداران اگر شما آمدنی باشید نام نویسید هر کدام را علیحده به عرض برسانید باید که همراه شما یک جا بیاورد ــــ این حکم از حضور به عرض ملکی داده شده است ــــ و اگر همراه به این نصیحت و مهربانی ها که از حضور انور همراه با شما شده بخوبی و بدی


نمبر ۱۴

صفحه ۶

علم شما را آورد و شما براه راست نیامدید سپس بما لازم میشود که همراه شما بدمان طوپ و تفنگ حرف بزنیم از این جهت که گوش های شما که میباشد به شنیدن حرف که خوب گرانی میدارد و بند میشود علاج آن به دار و بارود و گلوله کرده شود اگر ان ان باشید همین گفتن بشمالی است والا صدا می طوپ و تفنگ خواهد بود تحریر ستاینه ۲۹ ربیع الاله سنه ۰۱۳۳۰

چون فرمان مبارک اعلیحضرت و انا بده ینه عالی ماه ملامحمد خان عرض بیگی برای مذکوران فرستاده شد به از آنجا که غبار محلالت و گمراهی دیده بصیرت شان را خیره نموده و چند جهالت و غفلت بگوش هوش مشان جایی گرفته گر شده بودند. نصایح پدرانه بادشاه و معظم عزیز خود را نشنیده بهلاکت و استیصال خوده قیام نموده در قطع هستی خود با تیشه بغاوت برداشته فرمان مبارک را بیع رضا و تسلیم اصفا نمودند
چون این احوال سمع مبارک رسید - از حضور مبارک اسمی منصب داران نظامی و حکام د خانان و مکان علاقه سمت جنوبی صادر شد که از چهار طرف آنها نظری نظامی و آلوسی در عیتی را مقرر دارند که آن منحرفان جاده آدر میت را سر گوئی سخت داده آنها را براہ بیاورند و آدم سازند تا دیگر اقوام ازین افعال عبرت گیرند و نیز از طرف غزنین و مقر نیز بقرا را بر مبارک به ای دفع بغاوت مشکل افواج مقرر شد فقط

فقره مذکور چون لازم نشد سراج الاخبار بود برا شما تحریر شد که عیناً درج روز نامه مبارک سراج سراج الاخبار بدارید فقط تحریر ۱۸ ماه ربیع الثانی ۱۳۳۱

علی احمد )

این است که بزرگترین اولا ا نجابت نهاد شما با نه شیان حضرت معین السلطنه ( عنایت الله خان ) شهزاده معلم دوست بلاده خدا دا د افغانستان بنا بر بیرونی افکا به مراحم انار بما یونی والد ماجد بر محامد مقاس شان محض به شوق و آرزو شدیده که در خصوص ترویج و توسیع علم و معرفت می پرد در ایند یک منطبق خصوصی کوچکی با حروفات آن طلب فرموده در دایره اقامت گاه عالی خودشان بنام (مطبعه عنایت ) که به اسم مبارک خودشان نسبت داده شده تا سیس و بنیاد نهادند.

بعضی چیز مائی هست که در نها هر حال اگر چه چندان چیزها اهمیتی نداشته باشد ولی چون بحقیقت آن یک قدری بنظر غور و تدقیق دیده شود جهان جهان منفعت و عالم عالم اهمیت در ان مدرج میباشد، مثلاً تاسیس یک مطبقه کو چکے کہ بمعہ حروفات و یک ساله کا غذا و سیاهی در نگ آن به چهار پنج هزار برو پی کی تمام شده باشد چه اهمیتی داشته خواهد بود ؟
بلی ، نسبت به احتیاجات عظیمه که وطن مقدس ا بفنون و معارف دارد هیچ چیزی نیست، اما چون از من نقطه نظر مراجعه شود که یک شهزاده بزرگ دولت متبوعه مقدم ما بیک شوق کمالات پروری ، وهو علم گستری این مطبعه بنیاد نهاده اند ، و این هوس و شوق این شهزاده معظیم به امی دیگر شهزاده گان عظام ما که هر کدام شان صاحب ذکا و فطانت فطری میباشند و بکمال جدیت در پیروی افکار عرفان نشار اعلیحضرت قبلہ و کعبه اعظم شان با دث معظیم محجوب القلوب در راه تحصیل علم و معرفت یک حسش شوق و توس بر بزرگی می پر در انند این هوس و آرزوی برا در و ل گهر بزرگتان یک سرشق افزونی شوق و هوس شان میگردد

ن
و چون اولاد های وطن این شوق و ذوق شهزاده کا و درمان سلطنت با شوکت و شان متوعه مقدمه خودشانرا در خصوص کمال و هنر بیفتند بیک حرص و تنها یک فوق العاده در تحصیل و تعلم علم و معرفت میکوشند . و چون اولاد وطن در پی بدست آوردن علم و هنرا از صمیم دل سعی و غیرت و رزند برای ترقی استقبال وطن یک شهرا عظیمی کشاده میشود.
پس چون این چیزها را در زیر نظر غور و ملاحظه بیاریم اہمیت و منفعت و مطبعه عنایت ) تا یک درجه ظاهر وعیان میگردد. از مراجم سینه اعلیحضرت پادشاه عرفان پناه مقدس محبوب القلوب با مطبعه بسیار بزرگ لیتوگرافی یعنی چاپ سنگے که عبارت از هشت پا به ماشین متحرک به بخار میباشد. در مطبق

مطبعه عنایت

جه سعادت مند روز ها نیست که عصر تر قیصر اعلیحضرت بادشاه حقایق آگاه محبوب القلوب مقدس با نشان میدید؟ مراد عرفان پرورشی پادشا به بزرگ مقدس ما بر شهزاده گان عظام دولت متبوعه مقدس ما تا بیش مهر ترجیت چهری کشیده


صفحه
نمبر ۱۴

بزرگ ( تیپوگرافی ) یعنی چاپ حروفات سربی که آنهم به بخار حرکت میکند، و یک مدرسه محل زنگوگرافی که تمام و نقشه ها و نوشته ها را بر جس عکس و چاپ کرده قالبهای آنها میسازد، و یک مدرسه خطاطی و حکاکی که هر گونه خطوط و بر رقیم حکاکی در ان تعلیم میشود و در ماشین خانه دار استلطفه کابل موجود است که بنگال فعالیت در کار میباشند . و بغیر ازین یک مدرسه مستقل است می که هر نوع تصاویر روغنی و آبی در ان تعلیم میشود نیز در خارج ماشین خانه موجود است که هر یکی از اینها از آثار مهمته صنایع نقیب علی میباشند .

جناب شهزاده جوان بخت معظم ما که همه حرکات و همه روح و حواسین نجیبانه شان را در امر اسباب رضای اعلیحضرت همایونی که سعادت های دنیا و آخرت صرف و صر بوده اند هر گاه در باب اینچنین مؤسسات علیه دقیقه نیز پیروی مراسم سنت قبله گاه مقام معظم شان علیت پادشاه بزرگ ارحم و اشفق ما را نموده باشند هیچ این خواسته عالیه ( مطبعه عنایت ) نخستین اثر خود را که ۱ افغانستان ، نام جغرافیا یی مختصر منظوم است ضمن طبع و حروفات آن بکمال کامیابی در معرض انتشار جلوه گر ساخت و نسخه های مطبوع امر ابطور خلایق و استحضار توزیع و تقسیم فرمود (افغانستان) نام رساله منظومه اگر چه نظر بمواقف عاجز آن خیلی کوچک و مختصر ولی نسبت بموضوع دهنای آن که عبارت از تعریف وطن مقدس ما و تمجید ذات اعلیحضرت صاحب حقیقی آن وطن است خیلی عالی و بزرگ یک اثری مشمرده میشود، و ذاتاً مقصد عالی جناب شهزاده معظم ما از طبع و نشر و تدوین این رساله بهین بود که نخستین بار در بین مطبعه خصوصی همین در افغانستان بنیاد یافته بر نخستینی که طبع شود بخود افغانستان و مالک مقدس ان عاید باشد، و چنانچه مرتب و ماشین کار مولف از خود افغانستان است. بر نخستینی که طبع شود نیز خود (افغانستان ) باشد.

ما از صمیم دل این نسبت عالی شانرا تبریک و ثنا میگویم و دوام انتشار آثار قیمت دار انرا از دل و جان آرزو میکنیم. و دعا خالی از ریا می افزونی عمر د اقبال و ترقی شوکت و اجلال اعلیحضرت بادشاه مقدس همایون قابل خود ما نرا در دو جهان عبودیت میبازیم تا بسایه معارف پیرایه همایونی شان ملک و ملت افغانستان باساس ترقیات مادی و معنوی نایل و سزاوار گردو آمین .

هوای کابل
هوای شهر عزیز ما درین دو هفته تبدلات بو قلمو نے نشان داد، اولا چند روز یک بهاره صاف و لطیفی دوام نمود. بعضی درختان بید اولا سرخی، و بعد از ان یک سبز پسته رنگی کسب نمودند، قوه نامیه از تابش مهر آفتاب جهانتاب خاطر جمعی حاصل کرده تا میخواست که در نشو و نمای بنات شیر خواره نبات یک کوششی بعمل آرد بآن سحر انگیزی جادوی زمستان با همه شعبده بازی های نیرنگ آمیز خود چنان یک شدت و حدت قهرمانانه ظهور نمود که مردمانرا به عنف و اکراه کشیدن مجبور نمود .

از شب یکشنبه ۱۱ ربیع الثانی و حمل باران بسیار شدید با دانه دانه برف باریدن گرفته، در روز یکشنبه بکمال شدت دوام در تیره بوقت شام روز مذکور بقدر نیم ساعت یک بسیار دهشتناکی که هر دانه آن بلا مبالغه بقدر یک نالیکه می آمد باریدن گرفت. زمین، خانه ها، بامها، از کثرت بارش مانند خمیر آب گینی گردید. اهالی را دهشت استیلا نمود، بانگهای حیوانات شریفه برفع بارگاه الهی گردید. کوهها، دامانها، تپه ها باز جامه خاکی طبیعی خود را بیک لباس ابلق تبدیل دادند. بعضی نونهالان که از وقوعات دنیا بی ثبات و صر صر پیشه حوادثات بیخبر بودند و به عواطف مهر پروری آفتاب جهانتاب مست باده غرور شده شکوفه های شادابی نو بظهور آورده بودند ازین قهر و غضب سپاه بهشت اکتاف شتابزده خود لرزیدند، و پژمرده گشته در عقده های خود در خزیدند. ولی اینحال بسیار دوام ننمود بعد از دو روز باز شمس جهانتاب به شعشعه پاشی حیات بخشی خود جهانرا از نسیم مراحم و الطاف مکارم سلطان نو بهار بشارت لطف و مرحمت رسانید و به مشتاقان تداوم میمنت لزوم آن خسرو ربیعی نوید و سرود زنده گی بخشید .

پیغام تلفون
ربیع الثانی ۱۳۳۱

از حضور اعلیحضرت سراج الملة والدین عالیجا .
محمد عزیز خان پسر سردار محمد یوسف خان مصاحب خاص حضور اعلیحضرت والا که در سلطنه منصب نیابت اشیک اقاسی ملکی برای چند وقت و بعد از آن بمنصب نیابت اشیک آقاسی نظامی مدت هفت سال مقرر بود
از مرآت


صفحه ۸
نمبر ۱۴

اعلیحضرت والا بتاريخ سنه عاليه ربيع الثانى منشی منتصب جديداً از پيشيک آقاسى خارجى سرفراز گرديد چون لازم نشر سراج الاخبار بود براى شما خبر داده شد.

کرنیلی ملکی تبدیل گردیده بحکومت هزاره و ده زنگی و توابع آنجا را بعوض عالیجاه جان محمد خان مقرر گردید. جان محمد خان بسبب کبر سن و امراض مزمن که ضعف بسیار در مزاج شان غالب گردیده بود. از خدمت مذکور امر معافی یافت.

ما از صمیم دل این منصب جلیله جناب محمد عزیز خان صاحب را مبارکباد میگوئیم و توفیقات الهی را درباره آن عزیز محترم خود نیاز میکنیم که بموافق رضای اعلیحضرت همایونی بکمال کامیابی این وظیفه مهمه محوله خودشان را بوجه دلخواه ایفا نمایند.

ترقيع منصب

عالیجاه شجاعت همراه سید شاه خان جرنیل نظامی که از اوایل جلوس میمنت مانوس حضرت ضياء الملة والدین خلد الله ملکه الی حال خدمات زیادی نموده در مقدمات و محاربات غزنی و لک علاقه ترکستان و غیره هموار حسن خدمتگذاری و صداقت شعاری و جراری خود را بظهور رسانیده بود از خوان نوال پادشاهی به ترقی منصب الی درجه جرنیلی سرافرازی یافته بود و حال به منصب جرنیلی نظام خفیه دار السلطنه بصداقت تمام قیام و اقدام داشت از حضور مبارک منصب جليله نائب سالاری نظام سمت مشرقی دولت خداداد افغانستان مفتخر و سرافراز گردیده است.

---*---

ديگر

عالیجاه محمد سرور خان کرنیل نظامی افواج مقیمه جلال آباد که از جمله خان زاده ها و خوانین لهوگرد است و بنا بر حسن عقیدت و خدمات شایسته خود بدرجات به منصب کرنیلی سردتر از گردیده بود. از حضور مبارک بجای به منصب برگدی افواج معین اسمار مقرر و مامور گردید.

---*---

ديگر

ولی احمد خان کرنیل نظامی مقیم اسمار پسر امیر احمد خان جرنیل مرحوم که جرنیل مرحوم در زمان سابق از حضور حضرت ضياء الملة و الدین خلد الله ملکه ايشان بمنصب سفارت دولت خداداد افغانستان در بمبئی اقامت داشت و خدمات صادقانه نموده بود. کرنیل موصوف از حضور مبارک بمنصب

حوادث خارجيه

ترجمۀ اخبار المشير

رفیق ما ( المشير ) که یکی از اخبار های خوش تقریر حقانیت ضمیر زبان شیرین بیان از دوست در نسخه مورخه ۱۱ ماه پیج خود چنین مینویسد :

( آیا وجدان چنان سلامت است نمیکند انچنان مردمان که گویا به بهانه روشن ساختن بعضی واقعات بر خلاف واقع غلط فهمی ها می اندازند، و در تعلقات و مناسبات اتحاد و یگانگی برای تفرقه پیدا کردن کوشش ها میورزند؟ حال آنکه بسیار بار ها به این غلط فهمی انداختن با روباه بازیهای خودشان بمیدان میبراید.

•

( ا دیتر پایونیر که از آغاز کار به خواه مسلمانان ریاست های اسلامی خود را قرار داده پیشه موجب اینگونه غلط فهمی ها میگردد. چنانچه درینوقت تازه نامه نگار سرحدی خبر داده که خلاصه آن این است : ((۱) علیحضرت امیر صاحب افغانستان خلد الله ملکه در افواج خود ترکانرا داخل کرده اند تا کار افسریرا انجام بدهند ) پایونیر این مسئله را بیک نظر خطرناکی جلوه میدهد و چنان می پندارد که اینگونه ایجاد ها و تنها اسلام یقینا در بین ملل و صلیب تفرقه خواهد انداخت، و وقایع ناگواری پیدا خواهد کرد.

( اگر چه پایونیر این مسئله را بسیار خطر ناک نشان میدهد اما چون بنظر غور و تدقیق به وقوعات بقدر یک ساعت دقت کرده شود معلوم میشود که :

این گل افشانیان خیال جنون است

( از واقعات تنها بهمین قدر معلوم میشود که یک چند ترکی خود بخود به افغانستان رسیده بودند، و اعلیحضرت امیر صاحب


مبر ۱۴
صح ۹
اعلیحضرت
انهار برای سیم و اعد و غیره بقیه عازمی نگاه کرده بودند ، حالا که
امیر صاحب اگر یک چند ترکی را استخدام کرد و
به گر چنان وحشت نیز یک چیزی نمیباشد که پایونیر آنرا نان کرده
است ، و بدین بدگمانی او تعلقات ومناسبات دوستانه
اعلیحضرت امیر صاحب و تورنمنت بریطانیا را که از قدیم جاری
آمده است، و تجدید و توثیق آن شده است هیچ خللی خواهد
رسید. این را هم نمی فهمیم که مسئله تعلقات و مناسبات
حکومت های اسلامی با همدیگرت دیگران دیگری این منظر پایونیر چرا خطر ناک
می آید؟ در حالتی که در حکومت مامی اتحاد ویگانگی اش شان
جلوہ نا میشود، و امروزه روز ہمہ اور روپائیان میں خواہش
میپرورانند که حکومت های مشان با همدیگر مانند شیر و شکر
بشوند.
اعلیحضرت امیر صاحب کا بل عهد نامه را که قبول کرده
منشاء آن با با عهد نامه این است که با دیگر فاران حکومتی تعلقات
اتحاد قایم نکنند. ایشان به آن همیشه عامل هستند . و اگرایه
این عهد نامه خلاف فطرت است لیکن اعلیحضرت میر صان
مانند دولتهای یوروپ بر خلاف ورزی عهد نامه اقدام
نمیورزند . نامه نگار پایونیر بذریعه که این خبر به او رسیده
بعضی
ممکن است که سراسر به اصل مسئله مختلف باشد، و اگر گوشت
عثمانی با اعلیحضرت امیر صاحب خط و کتابت کرده باشد
بلکه به یک طریقہ جایز دردانی کرده باشد . مثلا ممکن است
که به اینصورت باشد : چونکہ اعلیحضرت امیر صاحب اعداد
مجروحین و بازمانده گان شهدا می مسلمین طرابلس را در باب ساختن یک
ضرور دانستند قبلا زمین جمع کر دین ایمان خود بالذات اقدام
فرمودند ، اهدا گگان میشود که اگر خط و کتابتی هم شده باشد
مکن است که متعلق به اینگونه خط و کتابت جایزی شده باشد
ما از هم عصر معزز خود سراج الاخبار افغانیه امید میکنیم
که او بر بین معاملہ اہم یک نظر غائری انداخته داد این
تحریرات صداقت آمیز پایونیر را بدهد ، تا بر دنیا ثابت
شود که این اخبار اینگلو انڈین برای مسلمانان حکومت ها
اسلام چه فتنه انگیز بها می پرورانند فقط
تا به اینجا سخنان رئیس محترم خود ( المشير ) را نقل نمودیم
حالا چیزی که نفر تا قانه ما میرسد علاوه بیانات معقوله فنان
خود نموده میگویم که از روش تحریر دبیر متعصب ضمیر بنا و شیرجان علوم
مناسبات
که یک مرد هرجائی بسیار متعجب مستعد و چالاک جماعتهای (موسید فرها)
باشد که محض بر انتصب دین و مذهب از هیچگونه خدا که ریها نیز نگ
پردازانه خود داری نمیتواند . اگر چه آن نیرنگ با فتنه انگیز خیبر بیانی
خون ریزانه که همیشه را نتیجه بخشد، و مانند اتفاق و دوستی مادی و
عهد و پیمان چیز نا مبارک خوبی را هم دیروز برکند باز هم آن بیاره را
برای تعصبات دینی بران و امیدارد که از بر هرنی جمعیت و اتفاق لفظ خانات
نه نشیند. و اگر اینچنین میبود بر ایک سنی بسیار چیز وی کی اہمیت
عدس و قیاسی دولوله عظیمیه تفرقه ( هلال و صلیب ) را بیان نمی آورد.
ما در نسخه نمبر ۱۳ خود این قول مبالغه آمیز پایونیر را که فینا
اخبار ثبت نقلا درج صحایف معتبره خود نموده بود مجملا تو دید تصحیح
کرده بودیم در ینجا میخواهیم که تا یک درجه تفصیل امی طلب میپردازیم :
اولا ما به این یک پیچ پی نبردیم که یک پنج نفر عثمانی که در دوست
افغانستان مستخدم شود آیا موجب تفرقه هلال و صلیب حسان میشود ؟
ده کا درختها کجا ! ... تفرقه هلال و صلیب بمعنی دیگر مباعت و مغایرت
( توحید و تثلیث ) آیا یک چیزیست که امروزه روز به استخدام شدن
یک پنجنفر مسلمان یک حکومت اسلام در دیگر حکومت اسلام مطهر چیوند ؟
این تفرقه و مبارنت اندروزی که دین مبین اسلام ، خداوند تبارک
و تعالی را بو هدایت و لاشریکی ، و لا نظیری مسلمانان شنا ختیاند ..
و از تاریخ که دین حقیقی مسیح علیه السلام بواسطه تعصبات نفس
از رهبانان پایونیر مانند از جاده حقیقت توحید برآمده تسلیت را
به پیروان خود آموختاند و آغاز تا به این وقت با امتدا و گرده آمده
و تا بوقتیکه مسلمانان خداوند کون و مکان را واحمد بگوید مسیحیان
را دود دو راسته و بازمه را یک کوشش
در زنده اورد و پی آنرا خودشان هم ندانسته سرگردان بمانند
این تفرقه و مغایرت ده ام خواهد ور زید ، پس جهان میشود
تفرقه عظیمه که از صد تا عصر موجود آمده است امروز اینگونه چیز ها
جزئی ولی اهمیتی قرار داده شود ؟
این بزار حیف که آقای پایونیر عهد و پیمان اعلیحضرت با دشا معظیم
اسلام (امیر حبیب الله خان ) ادام الله و دلته را با نند عبد
و پیمان دولتهای او ر و پا میداند که برای اونا یک منفعت شخصی مریم
خورده اثری از ان باقی نمیماند، چند عهد شکنیها می ظاهر و علانیه که
در همین روز ما در پیش چشم های همه مردم دنیا بوقوع آمده هنوز
فراموش نشده است، اما آگاه باید بود اتفاق منا
دوستانه دولت علیه افغانستان با دولت فخیمه بریشا نما انه
چنان عهد های سست و بی بنیادی نیست که قلم فتنه انگیز یک اخبار انا
منتصب بناء انا حرکتی داده بتوان دامی اند اگر چه فقه انگیز می بلال صلیب
و تیز بر پا نماید .

سراج الاخبار
افغانیه
کابل


صفحه ۱۰
نمبر ۱۴

چقدر غیر منطق یک نظریه ایست که مسایل جهته سیاسیه را اگر مکاتبه و مخابره هم با هم باشد آن مخابره و مکاتبه قطعیتاً به امورات
که اساسی و بنیاد آن بر منابع مادی و بنا یافته با بعضی چیز اینکه صرف بصورت سیاسیه دخل تعلق نداشته خواهد بود. آیا بخیر تصورات تعصب
و روحانیات تعلق دارد آمیخته از حبه قبه و از قطره دریا تصور کند! پرورانه پایونیر در حوصله بینچ عاقلی میگنجد که ایجاد سیاه کاری این
عقد اتفاق این دو حکومت مسایل حیاتیه و موجودیت حکمیت طرفین در دولت اسلام فاید که مادی د یا فعلی برای یکدیگرشان میاند؟
مربوطیت و تعلق میگیرد که اسباب مهمه شرایط اتحاد ها متین اگر برساند چه خواهد بود ؟ معنویات بحث اخر است بیدردی
افغانی و بریطانی سینه معنی بر محافظه شمالی هندوستان است از تجاوز معاونت مالی ، دعا ما، خیر خواهیهای د و حکومت اسلام با یکدیگر
غیره این مسله چنانچه عدا خدا تجاوزات دشمن شمالی را از ما یک شیرینی شان بر اساسی امی دینی درند یکی اسلامیت بنایافته است ترین
دولت بریطانیا در زیر امنیت میگیرد به این زمان منافع موجود محبت و و داد و آن رابطه و اتحاد هیچگاه بمناسبات سیاسیه
علیه افغانستان را نیز تامین میکند مثلاً لاسمح الله اگر دولت دولت متفق معاہدا و بقدر ذره خل مسانیده نمیتواند دولت علیه
ایران با عثمانی بخواهد که از راه افغانستان اردوهای خود را افغانستان با دولت فجیره بر طا نیا محافظه و مدافعه ملاک به دیگر
برای مهار به هند دوستان براند با وجود یگانگی دین افغانستان خودشان بمقابل سیلاب های شمالی عهد و پیمان بسته اندرس آنگونه
تا جان دارد خنک خود را نمیگذارد که پا مال خیول دیگران گردد. اتحاد نتین را قلم بوچ ، نرفتنه انگیزان غلط اندیش هیچگاه برتول
و کذالک اگر دولت چین بخوابد که از راه افغانستان به ایران آورده نمیتواند و کذالک اتحاد و مناسبات دینی حکومتهای
هجوم نماید بماندم افغانستان با چنین محارب شمرده میشود زیرا اسلام را نیز بهیچ و لوله تهدید آمیز تفرقه بلال صلیب برهم زده نمیتواند
بازمین نتیجه را می بخشد و بسس على البواقي .... ما از جناب رفیق محترم خود ( المشیر ) عرض تشکر
بناء علیه بودن یک چند نفر عثمانی با اینکه قبل از حکومت دست داری مینمائیم که صفحه های اخبار فواید آثا به خود را بدا فقه
مشروطه عثمانیه از خارج ممالک عثمانیه به دلت افغانستان دولت قبوعه مقدسه ما بدلایل معقوله از روی حقیقت پر دالما
آمده باشند. و همه آنها بهفت هشت نفر نیستند و آنها نیز نموده است. چنانچه در میان افرا د مسلمانان اخوت و اتحاد
پایه داکتری و دوا سازی و با انجنیری و صنایع نفیسه و یا معلمی دیگانگی و محنت موجود است اخبار های اسلامیه نیز با بین
مامور باشند به این همه زنجیرهای قویه مناسبات ما دیده و دلت خودشان همچنین حسیات را می پر درانند، سراج الاخبار افغاتی
افغانستان و دولت بریطانیا چگونه خلل میرساند ؟ و هنگان از همه اخبار های مصر برادران اردو زبان خود عرض امتنان
رستاخیز بلال و صلیب احسان بر می انگیزد ؟
بالغرض و التقدير که افسران دولت عثمانی برای تعلیم
اردو ها می افغانستان موجود هم باشند آیا بنا سبات سیاسیه
افغانستان و بریطانیا چه ضرر و نظر خواهند رساند ؟ آیا مقصد
یگانه از پروراندن اردوهای عسکر افغانستان غیر از محافظه حدد
شمالی هند دستان است؟ پس بهتر است که علیا برا افغانستان
معلم و تربیه شده باشند تا خوبتر نتیجه حاصل شود. اما این را هم
یاد باید داشت که حیات هند و استان به استقلال حاکیست
و قوت دیترقی افغانستان جهت تعلقات و مناسبات علیه دارد.
آیا افسران جرمنی که در دولت عثمانی برای تعلیم اردو ها
عثمانی استخدام شدند چرا یگانگی بلال و صلیب ابوجود نیاورد؟
آیا جنگ کردن آن افسر غیور جسور انگلیسی جنابستر (موناکو)
در اردوی مجاهدین عثمانی با ایطالیا چرا علم افراز می پر سوستانرا
با کاتولیک بر پا ننمود ؟
با در نسخه نمبر ۸ مورخه بیکم صفر خود مختصری در میناب مخابرات و مکاتبات سیاسیه گورانت های دو دولت نویشته اظهار داشته بودیم که ذات اعلیحه اعلیحضرت پادشاه سراج الاخبا به افغانیه که دو تکذیب مینماید. و با الفرض التقدیر معظیم ما در خصوص حل و فصل منازعات را با صاد یا صادق اماران

اخبار مسلمانان امرتسر
و چشمه بابا نانک

دقیق ما اخبار ( مسلمان امرتسر ) در یکی از نسخه های سابق خود از اختبابه (لائل گزش ) نام کدام اخبار بند و بعضی هزبانها می نالایقی در باب چشمه ( سلطان پور ) که آنها آنها چشمه (بابا نانک) میگویند نقل کرده بود، و تردید انرا نیز بعلم شیرین رقم خود نمود و در آخر روشن ساختن این مستانه چشمه مذکوره را از ( سراج الاخبار افغانیه طلب کرده بودند. این است که ما نیز نتیجه تحقیقات موشکافانه خود را که و در میناب اجرا نموده ایم با تصویر افکار عاجزانه خود بنظر مطالعه کنندگان گرام د تا نرا عرض مینمائیم :
مختصری در میناب مخابرات و مکاتبات سیاسیه گورانت های دو دولت نویشته اظهار داشته بودیم که ذات اعلیحه اعلیحضرت پادشاه سراج الاخبا به افغانیه که دو تکذیب مینماید. و با الفرض التقدیر معظیم ما در خصوص حل و فصل منازعات را با صاد یا صادق اماران


صفحه 11
مبر ۱۴
دمند وی شامانه ایشان یک حکمت عملی بسیار مستحسنی کار بوده الله انچنان یک خارقه نشان داد که از سلطانپور جلال آباد
وعده وقتی که از سالها در ما بین این دو فرقه در باب این چشمه موجود ممالک افغانستان تا به شهر کنگه هستند دستان یک شعبه تونلی
بود و نتیجه ای د نیمی از آن تولید شدنی بود بتد بیر سیاسی شامانه خارق العاده درازه ی محصول آورده آب نهر گنگ را از آن
خود از ما بین رفع نمودند.
چشمه جاری نمود .

تفصیل این اجمال چنین است :
خوش | ما به اینهم منتظریم که آب انچنان یک اهر
اولا این را بگوئیم که از طبیعتها خیال پرستانه بشریت یکی مشهوری مانند گنگ به برکت نوک عصا جناب بابا نانک از
همین است که در بهر جا چون یک چشیده خارق العاده ، یا یک سلطان پور با جاری شود ! ولی هزار افسوس که اولا
درخت عجیب الخلقت دیا یک کوهی و یا یک نقشی در یک جانی اثبات این مدعا مشکل ، ثانیاً باور گرداندن این سخن را
به بینند آنرا بر مبنی خرافات خیالی ، در دایات ادمایی استناد به این اولاد تا به این اولاد تا عصر سیستم از محالات مینماید. هیچ شبیه میکیم که
داده و برای اغفال مخیران اهالی ران اهالی یک دارم تدویر خیر سختم قرار داد اگر این روایات پر خرافات سمائی غیر مثبوته را جوانان تعلیم یافته
است زیارتگاه مقدمش می سازند. حال انکه سحر پر و از یهای دست تربیه شده انشین دیا به شده این دماغ واسع خیال هند و ان بنگال بخوانند از هند
خلیقیت در عالم طبیعت چنان محجوبه های خارق العاده بظهور بسیار کرد و با خودشان را مالش خواهند داد . ضوع د
می آورد که نوک عصای یک بشد و در پیش آن یک خیال مو مو می مینماید. ازینهم صرف نظر : اصل بلا اینجا است که علینا بر به این مو
مدیر عظیم انسان کائنات حرارت شمس منیر را یک اگراسیا نواحی موجود و بهین به عامر دمان مسلمان این نواحی نیز بر مقدس بودن
مهمه برای مدیرات خوارقات عالم ارض مقرر فرموده با تابش این زیارتگاه ادعا میکنند که گو یا بیک روایت حضرت خضر علیہ سلام
آفتاب یک مقدار جزئی آنها را به بخار تحویل داده بهوا صعود مینه و بیک روایت (سلطان غازی بابا ) که یکی از بزرگان است
این انجره در هوا بصورت ابر کثافت پیدا می نماید باز بصورت این چشمه را بنوک عصا مبارک خودشان باز کرده اند .
باران بر زمین نز دل میکند. بلنده و از مسامات مستخلی را زمین داران ما در اینجا از کرامات اولیا بحث نمیرانیم ، ولی در را بین
داخلی جریا نها پیدا کرده و در گو والها و چطور یه ها طبقات دانه این دو دعوای معین مه تا یکقدری محاکمه و ملاحظه میباشیم که آیا
زمین جمع ایده خوش با و فخر نهایی سیمی بوجود می آورند. و بعد این حل و فصل دعوا و فصل دعوا در رفع ساختن مسئله منازع فيها که اعلم
از آنکه آن آنها در ان گودالها تضییق با تضییق دقت و یا بد برای برانی بادشاه حقایق آنگاه معظیم ، اجرا فرموده اند عین عدالت حیرت
قوت کرده از هر جا که برای خروج خود مساعد و موافق بیاید است یا به اصطلاح در پاره های همینا ظلم :
بر روی زمین جوش زده میرایده و چشمه سارها را بعمل آورده این دگوا طایفه اهل منبود تا از زمانه های ابتد ا سلطنت امیر کبیر
حبات زبان را تامین میکند.
مرحوم بسنت مکان ۱ امیر دوست محمد خان) در محله های افغانستان در
سبحان الله ! اینهمه آثار پراسرار خلقت خلاق عالم را کشکش مانده و هیچ یک نتیجه قطع در اینباب داده نشده است. در زمان
و این همه ماشین تا بدیعه پر حکم مدیر کون اعظم را بیا بریم بنوی عصای بعضی حکام بدست هند و تا و در زمان بعضی بدست مسلمانان بوده.
یکی از افراد بشید از خاک کمتر مربوط نمائیم ؟ چقدر بی انصان ... و گاهگاهی منازعه این دو فرقه مخالفه بر سر این چشمه بیجا دله داستانکه نیر
این است که هنوز از فاز مسئله چرچ دوایی بودن منجر شده است، ذات الملیحضرت باد شاہی برین دعوا بنظیر پر غور
این او مام خرافات آلود بر قارئین کرام ظاهر میگردد و اعتراضا حکیمانه نظر فرمودند. اولا اساس مسئله را برروایات خلاف حقیقت
و تنقیدات ورق پاره کا خرافات آلود میشود مانند خانه اینکه مستند یافتند. ثانیاً سند ما و دست اویز ها می طرف مین را چون ده
اطفال از کاغذهای قطعه بازی یی سازه ند خود بخود پی همدیگر فرمودند در هیچکدامی از آنها یک قیمت حقیقیه که مدار حکم شود پیدا
میغلطد . زیرا طایفه بند بر مقدس بودن این چشمه ساره نکردند بلکه آن دست آویز ما اکثر عبارت از برانتها و فرمانهای
(مسلطان پور ) چنین را دعا میکنند که گویا جناب بابا نانک های کهنه و فرسوده حکامی بود که بظر فاین داده شده بود. نانشا چون بود
نقیر که چین از سه چهار عصر قبل ازین در بین بلا د آمده بود در همین اکثریت و اقلیت نظر فرمودند اکثریت را بسوی رعایا مسلمان خود
جای چند با بعضاً فقیری زدند و این آب فرادان از زنان نواحی موجود یافتند زیر اور حالتیکه از مسلمانان بهزا رها خانه دران
آن عصا جاره شد، و آب این چشمه ها را در قدسیت مینانمان از مردم هند و بیشتر از چهل و پنجاه خانه نمی آید . پس ملاحظه فرمودند
آب گنگ میدانند انند که که گویا مو به گرامت آن عصا بیک زدن که اگر طرف رایا رها یا مسلمان خود خود را را التزام فرموده حق آنها را


صفحه ۱۲
نمره ۱۴

بر موضع مذکور ثابت قرار بدهند. رعایای هند و میشان سراسر مایوس
و کدر شده اگر چه ظاهراً چیزی کرده نتوانند. ولی قلباً با اعتقاد این
هفتاد ملیون نفوس رعایای هندی وطن خودشانرا به صورت از دست
نخواهند داده و دولت که دوست و مستحق اسلامیه خود را به اینگونه
کامه‌های ناشایسته و وحشیانه ایطالیا دفعه و قطعاً از عالم اوروپا
به نفرت کردن و بیزار شدن مجبور نخواهد ساخت.

خبر‌ها مختصر

لندن ۹ ربیع الاول — در محافل دیپلوماسی لندن چنین
گفته میشود که دولت بریطانیا با آنکه فایده مند ایطالیا را آرزو میکند این امر
نمیخواهد که ترکیه را از خود مخیر و کدر سازد.

دیگر — در خلیج با افریقه فرانسی که در افریقای غربی و خطه آواره
و روزمره دین مبین اسلام عام شده میرود حکومت آنها در پنجه بر سر دینا
ان شیخ بابا و در دستهای مسلمانرا که در آنجا هدایت مردمان شما میباشند
با قانونی که بر مردمان سرسری و بدر بدر ساخته شده در حق آنها
محاطه میکنند.

دیگر — برای منع نمودن انتشار دین مبین اسلام را در عملها
(کامرون) و (طوغو) که از کارها و فریق حکومت برستی است، حکومت
مشارالیها بنده بیر و وسیله های بسیار آغاز کرده است. میسیونرها یعنی و اعظان
مذاهب کاتولیک نصارا را برای افزونی دادن و علما و ولوله های
خودشان سالها گذافی از هر طرف از محبت خود اینانه و مهد گرفته اند.

نقل از اخبار پایونیر

کلکته مورخه 4 مارچ — مراسله میسی دیلان میخان کی
نشر شده است. در زمانه گذشته اخوانا مشهور شده بود که
گورنمنت اطالیه به اسید و کردن را نامی بنادر اسد و د کردن را نامی بنادر
اراده کرده بود بنابران مسلمانان هند و ستان در مدانات
این حرکات اطالیه به گورنمنت هند رجوع نموده بودند گورنمنت
هند در جناب هیچ اطلاع ندارد و لهذا آن اخوانایی اصل و اساس
باشند — گورنمنت هند اصلاً اعتبار ندارد که گورنمنت اطالیه
مرتکب اینچنین حرکات شده باشد که حجاج اسلام را در امرو
شان مداخلت نماید — گورنمنت هند دستان محض از برای
تسکین قلوب اهل اسلام اطالیه را زمین اور مطلع کرده که انبی
اطالیه به ارتکاب اینچنین حرکات جسارت نمود جمله ایک بند
بر خلاف رطانیه برا نگینی خواهد شد.

این فقره آخرین محله وزارت جلیله خارجه گورنست

هندستانها یک امر طبیعی لازم الوقوعی تلقی میشود و بسیار منطقی و معقول
دیده میشود. هیچ شبهه نیست که دولت فخمه بریطانیا محافظه حقوق
هفتاد ملیون نفوس رعایای هندی وطن خودشانرا به صورت از دست
رعایا چند ومی خودشانرا التزام فرموده حق آنها را بر آن موضع ثابت
نخواهند داده و دولت که دوست و مستحق اسلامیه خود را به اینگونه
کامه‌های ناشایسته و وحشیانه ایطالیا دفعه و قطعاً از عالم اوروپا
نمایند. اگر چه مسلمانان بنابر اطلاعات امرا و لو الا مر چیزی گفته نتواند
ولی این بغیض و کین را همیشه در دل خود نگهداشته هر وقتی که فرصت
به بهموطنان هندوی خودشان ضررهای مالی و جانی تعظیمی برستی
لهذا و رسته ۱۳۲۵ هجری تشکیل یک مجلسی را اراده و فرمان
فرموده، و راؤ سا د کلانتران فرقه بین مذکوره تامین را جمع فرمود
و بدلایل واضحه و بر این قاطعه دار روانی بودن این فکر ما را به رجه
که بر دو طرف قناعت وجد انه حاصل کنند ثابت ساخته و موتو
بودن رفع منازعه و دل بدی طرفین ابرابر ا نمودن و کتبت ید کرد
طرفین از موضع مذکور روشن و آشکار ا ساخته طرفین را بوبین می
تکلیف نمود. بناء علیه پر دو فرقه مخالفه این محسن خیر خواهانه استقبال
اندیشانه پادشاه خود را این خوزد صلاح خود داشته میکدل
از حقوق خودشان به موضع مذکور چین رضای خود ابرا نمودند
اگر صحایف با گنجایش میداشت نقلا برا نامه جمهور اهل ہندو
کابل و جلال آباد را که بهر د امضا خودشان به اعتاب سینه با یونی
تقدیم کرده اند علینا درج مینمودیم تا مدار تامین قارئین کرام میگردید
حالا ارباب عقول سلیمه انصاف فرایند که این
عدل است یا جور ؟ ....

دیگر — در بیروت خسارات نفوسی که از گله باری کشتیرها
ایطالیا رسیده قریب به صد و پنجاه نفر است. ضایعات مالی نیز بسیاران
دیگر هیچ صرفه نبردند. پایه دارد و ستانت دولر دولت علیه عثمانین را هیچ تراز
نرساندند در طرابلس مجار به بشدت دوام دارد. روز بروز جوان
و شجاعت عساکر اسلام افزونی میگیرد قوه معنویه ایطالیا ا زبونی
حاصل میشود، و تا بحال هیچ یک فتوحات و غلبه صریحه ایطالیا تها
ظهور نموده است. یکی از مشایخ نوسته باشش هفت هزار سوار
را در آمد و بها شیهان نو به اردوی اسلام الحق شده اند و
طیفی از طرف اردوی شمانی در باره آنها سل آمده است. شایعات
توسط دول منطقه در باب صلح در ما بین دولتین مخاصم درد در نامه انکرار یا بد

دیگر — در لندن یک غریو بسیار عظیمی در عموم علمی کاره انها
معنی مرد در کار ان معدنهای نه غال سنگ بظهور آمده است.
و رفته رفته این غربو برای عالم تجارت و صنایع یک شکل بسیا
و نیم فلاکت آوری را میگیرد .


صفحه ۱۳
نمبر ۱۳

برادران صنف نظامی ما بخوانند
وظائف عسكرية
ما بعد از نمبر ۱۲

چنانچه در شرع و دین مبین اسلام بعضی فرض ها موجود است و در شرع عسکری با آن فرض ها نامی دینی شش فرض اساسی عسکری نیز موجود است که آنرا (وظایف خصوصی عسکریه) نیز میخوانند.
آن شش فرض این است که بیان میشود :
فرض اول ( صداقت )
فرض دوم ( حاضر شدن بجنگ )
فرض سوم ( دلاوری )
فرض چهارم ( اطاعت )
فرض پنجم ( اطوار و حرکات راست و درست )
فرض ششم ( با رفقای خود خوش گذرانی )

فرض اول صداقت

به دین و دولت، و وطن، هر فرد عسکری می باید که تا به آخرین نفس خود صادق باشد خواه در وقت خضر یعنی آسانی و خواه در وقت سفر یعنی در وقت جنگ اگر در دریا باشد و اگر خشکه میباید که عسکر از صداقت جدا نشود. اگر چه هزار فلاکت و خدمت به او برسد باز هم از صداقت جدا نباید شد. و در هر مورد پیر و جوان دولت و وقت بصداقت خدمت باید کرد ضد صداقت خیانت است که کفر محض عسکر است چنانچه مکافات صداقت در بهشت، و در دنیا بلندی شان و شرف است مجازات خیانت نیز در آخرت جهنم، و در دنیا آتش ننگ است. بر عسکره میاید از خیانت کردن بشدت اجتناب کند، و اگر در میان خود بر کدام خانی علم بسیار دید هماندم آنرا خبر بد به دانه و نفرت کند.

الرعسکر کا تفنگ خود، خوب نیاموزد و قواعد و تعلیم لازمی نیا موز و در انحال دولت بجای اینکه از و فایده به چیند ضر می بیند. زیرا با دشمنی که در مقابل او ایستاده است، وظیفه حقیقی خود را بجا آورده نتوانسته هیچکار از پیش برده نمیتواند هر نفری سپاهنی عسکری باید بداند که در ما بین یک آدمی که هر چیز را بداند ، و یک آدمی که هیچ چیزی نداند فرق بسیار بیست. بنا بر بین بر هر فرد عسکری فرض عین است که تعلیم یعنی قواعد و تربیه و غیره وریاتی که بر جنگ را به و ضرور است و دانست لوازم و آلات از او را طلب میکند بخوبی بیاموزد ، و تا به آخر درجه در باب زود آموختن آن کوشش نماید و خود را بجنگ مهر سازد.
از آلمانفاق عسکری ترجمه شده
[ باقی در نمبر های آینده می آید ]

عالمهاراتان

از یا نامه عبدالرشید ابراهیم افتد
رسیدنم به ایان

در ۲۰ ماه تشرین ثانی صبح وقت بود که و اپور ما به لیان یعنی بدرگاه ( سوریقه ) داخل میگردید ، تما روت - یعنی خدمتگار شماره نا مراد دیگر مسافرانی را که در و آمدنی اینجا بودیم از خواب بیدار کردند . به همه مسافرین چای دادند. من بر سطح و اپور بر آمدم، دیدم که همه عمله وظایفه وا بود که دیروز در نشر و عمل منها شده بکثرت مطالعه و کتاب خوانی داپور ( هوزان مارو را یک کتابخانه به تحویل داده بودند باز بلباس اسلامیان در آمده و ره بر کار و خدمتهای خودشان به کمال چستی و چالاکی حاضر و مهیا بودند.
وا بود با تقدیر و صد قدم و دور تر از بندر لنگر اند است زیرا در اینجا بخیر فرد آوردن بعضی مسافران دگر کاروبار ندارد. مجرد لنگراند اختین دا پور یک دوستی بزرگ نقلیه بو اپور نزدیک شد. زمینه و اپور را فرو آورد و با گفتند (بفرمائید) رهروا بفرمائید) رهروانی را که در قماره با بودند درشتی مال کش فرو آوردند، و به بندر بر آوردند . بندر یک بندرگاه منتظمی نبود. کشتیها کشتی ها در پیش یک پل چوبی استاد شده از زمینه بر پل مذکور بندر بخشکه بر آمدیم.

فرض دوم حاضر شدن بجنگ

پر عسکر میباید که استعمال کر دین سلاح خود را خوب بیامرزد، و بی خطی کردن گله خود را بر هدف مقصود برساند و تعلیم قواعد و آداب عسکری که لازم اوست بخوبی و زود بیاموزد ! و در مقابل دشمن آموختنیهای خود را اثبات کرده به دولت و ملت و وطن دین و فرض خود را ادا نماید.


صفحه ۱۴
نمبر ۱۴
تا به اینجا زحمت با دشقت های که در بندر با دیده بودیم سیگار یا سیگریت داشته باشد ممنوع است.
در این بند را اثری ندیدیم ما به برداشتن و بر آوردن بجر دیگه از گمرک بر آمدیم یک پسر جوانی را دیدم که فریاد
اسیاسی خود هیچ حاجت نمی بینیم ، شتیبانان را پانی میکند : - ای مسافران گرام به ای حرکت
که با را به بندر آورده اند کالا و اشیای ما را به بسیار خطایه سیل چهل دقیقه با قیمانده است
احتیاط و درستی میرارند. هیچ کس از ما اجرت ہم اسبابهای خود ما نرا در دروازه گمرک
نقل کردن ما را از راپور تا به بندر نمیطلبد ، هیچ تسلیم گرفتیم چنانچه در وا پور گذاشته بودیم همچنان
کسی پینٹ ( طو پراق با صدی) یعنی برای قدم نهادی در پنجابی کم و کاست گرفتیم. اگر یک قدرے
را که تا به اینجا داده آمده ایم نمیخواید، هیچ کسی از به انصاف موازنه و مقایسه نمانیم آیا در او روپا
تذکره را بداری، و از کجا آمدی بکجا میروی می پرسد به اینچنین مدعیت بر میخوریم ؟ آیا سیاحان و
آخر من خود مجبور شدم که بپرسم : - آیا برای اینکه مسافران در کدام مملکت به این قدر استراحت
با این کشتی ما را از راپور تا به اینجا آورده اید چیسه نایل میشود که اشیاهای شان و خودشان
میخواهید ؟ بن از داپور تا به بندر مفت در ایگان ایگان نقل میشود ؟
یکی از کشتیبانان خندیده گفت : با مسار آیا مفتون های مدنیت اور و پا گفته می توانند
خود را از خشکه گرفته ایم با زه پس آنها را بخشکه بر آوردند که در پاریس یا لندن نیز همچنین است ؟
وظیفه ماست ، بعد از آنکه از دروازه (گرگ) اما بلکه در اینجا بخیال بعضی کا نیکه برسد که این
یعنی (چوتره بندر ) برائید بہر جائیکه میخواهید . و اجرت نقلیه مسافران را از را پود خشکه
هر رنگی که دلتان بخوا بد رفته میتوانید . نیز در وقت تکت دادن را پور حساب کرد
در بندر نه پرسیدن تذکره رہداری ، و نه پایان بر قیمت تکت خم کرده باشند که اول بخیال
اشیا و کالا بود. تنها یک مامور گمرک از هر کسن بین خود من نیز همچنین رسیده بود. تا این چنین
سوال را میکرد که : - آیا تو تون یعنی تنہا کو ہے نیست زیرا در واپور روی از دلار پوستاک
سیگریت یا سیگار ار دارید ؟ یکی از مسافرانی که با ما تا به این بندر ( سورینه ) در سطح را پور بر یک
بود و مرد انگلیسی بود دو قطبی سیگریت با خود داشت آدم (۹) دوبله، و در شماره درجه اول
اکثرا بیرون بر آورده نشان داده به ادهم چیزی (۲۸) دوبله میگیرند . وا پورشان
گفتند. معلوم شد که اگر انسان با خود بسیار درجه دوم هم ندارد، حال آنکه در واپور ژاپان

فاجعه ها پاریس
ما بعد از نمبر ۱۳
در بر داشت . د یک پیش دا منی چرک الکله پزی که صاحبان
میخانه ما برگر می بندند بر شکم دهشت منظمش مربوط بود . بهر دیگه
مترس ما دام یک کنکه با زنیت منم از خانه درآمد دست خود را نکلا به فرنگی شب پوشی خود بر این
من ... یعنی موسیو ( وينيو ) ... صاحب خانه ... سلامی کرد و بر یکی از چوکیهای بوریائی خود را پرتاب کرد
یک شید در را ... چابک شوید ... در ملک بینداخت که چو کی به نقلت وجودیش مقاومت نمود .
در راز خودم اینقدر انتظار کشید نه اخوش نمی بینم ! ... نزدیک بود که بشکند. بعدا از آنکه یک قدری نفسک از
قلو تیله زنجیر در دانه را کشیده در باز شد زده مانده گی خود را گرفت بیک طور مسته یا ندانی ابالیانه
آدم مذکور داخل شد . صاحب خانه موسیو وینیو گفت :
یک آدم به چهره غلیظ صوتی بدن بزرگی بود که از حال بی بی ما در آیا تا به کی برای گرفتن کیرا ہے
و طور او د ناست طبیعت دوستی خطرنش پدیدار خانه انتظار خواهیم کشید ؟ آیا منور وقت ادا کردینان
بود. نه یک بر یک بسیار تقبیلے یک جاکت دیپلو و پھلونی نرسیده است ؟


نمبر ۱۴
صفحه ۱۵

ادبيات
قلم
چه عظمت ، چه شوکت بشاه قلم
عطا کرده ذات آله مسلم
قلم گر کند قصد جنگ و جدال
چه سرها بیفتد بچاه مسلم
گر اصلاح خوا به بنوع بشر
چه گمراه آید به راه مسلم
قلم زنده کرده است نوع بشر
جهان روشن از نور ماه قلم
سخن از مسلم شد جهانگیر وقت
بود علم و عرفان سپاه مسلم
نه طوپ و نه گروپ و نه تیغ دو دم
کند کار به دود سیاه مسلم
به (محمود طرزی) قلم شد نصیب
بود دایماً خیر خواه مسلم

من بجز گرفتن حق خود دگر کار ها را نمی اندیشم . در اول که آمدید یکماهه را پیشکی دادید، از ان سبب در پی جستجوی اوراق شایق نیفتادیم . و تنها در کتابچهٔ دفتر خود نام شما را (موسیو و ما دام خونتران که به فایض اسهام گذران میکنند) قید و ثبت نموده در پی کنج و کاو احوال شما نگشتم . و تا بوقتیکه کرایهٔ خود را ماه بماه فقط میگرفتم هر چیز براه بود . اما چون پیسه ندادن را راه گذاشته اید طبعاً معاملهٔ ما و شما تبدل میکند . بر ذمت این و آن پیسه خود را گذاشتن بدردم نمیخورد .
[ باقی دارد ]

در سطح راپور بر یک آدم (۸) رو بله ، و در قاره درجه دوم (۱۸) رو بله میگیرند و بر سر آن هم مسافران را با اشیای شان بدون اجرت به خشکه هم می برآرند ، و این فکر منطقی را نیز علاوه میکنند که :
اما مسافران را از خشکه گرفته ایم باید که به خشکه پس باشیم .
[ باقی در نمبر های آینده می آید ]

لطیفه
— آیا این آشیان چتل یخی را چرا در سقف خانه تان گذاشته اید ؟.
— ازی خاطر که میگن بچی گرمی یای حضرت بی بی ست . زارخانی که باشه ثواب است ...
(۹)

فلوتیلده — امروز پیشه شما داده میشود، شوهرم مرا بخاطر جمعی دادن شما مامور نموده است .
وینو — (مستهزیانه) شوهرتان با !... اما اگر کاغذ نکاح نامه شما را طلب کنند گمان میبرم که دوچار مشکلات خواهید شد .
فلوتیلده بیچاره از این سخن غلیظ حقارت آمیز این حریف خیلی متاثر شده گفت :
— مرا بچه حق تحقیر میکنید ؟ موسیو !...
وینو — (بخنده) دای! بقهر شدید ها !
ضروریست دختر من ازدواج کردن مشروع و یا غیر مشروع شما چیزی نیست که بمن تعلق داشته باشد


صفحه ۱۷۰

ناموران جهان
ما بعد از نمبر ۱۳
برای دیدن جسد و در خاک و خون آغشته شوهر خود که در نزدیکیهای شهر ( تیبه ) افتاده بود برفت، و در آنجا به امیر رئیس ( گراودن ) بقتل رسید.

ارسلان خاتون — همشیرۀ ( طغرل ) بیگ است که از پادشاهان سلجوقیه است و دختر ( میکائیل ) بن سلجوقی میباشد. در سنه ( ۴۴۸ ) مرقومه را از خلفای عباسیه ( قایم بامر الله ) در حبالۀ نکاح خود در آورده بود بعد از ان در مابین ارسلان خاتون و خلیفه شقاق و بدبختی پیدا کرده در تاریخ ( ۴۵۵ ) برادرش طغرل بیگ او را در نزد خود بشهر ( ری ) آورد، ولی چهار سال بعد باز به بغداد برگشت و از طرف خلیفه، وزیر فخر الدوله بن جبیر برای استقبال مشار الیها برآمده به بسیار عزت و احترام به بغداد داخل کردندش.

ارسينونه — دختر ( بطلیوس ) است که از پادشاهان قدیم مصر بود. پیش از میلاد عیسی علیه السلام به ( ۳۰۱ ) سال پادشاه مملکت ( تراکی ) که در یونان آنرا ( اودرث ) میگویند و در ممالک عثمانیه میباشد ( ارسینوئه ) را ازدواج کرده بود. نام آن پادشاه ( لیسماخوس ) بود. بعد از آنکه شوهرش وفات یافت ( بطلیوس کرونوس ) پسر ( آرسینونه ) را لشکر کشیده در ( کسندره ) نام موقع او را محاصره کرده در زیر فشار آورد، و به او تکلیف کرد که او را بشوهری قبول کند. آرسینونه این تکلیف او را رد نمود، ولی چون دید که چاره بر دستش بر شد اولاد های خود را کشته و همه مال و منال خود را آتش زده و در یک کشتی که پیشتر حاضر کرده بود سوار شده در جزیرۀ ( سدرک ) فرار نمود، بعد از ان در تاریخ ( ۲۹۰ ) که برادرش ( بطلیوس فیلادلف ) بر تخت مصر نشست.
[ باقی دارد ]

علم و ملك
ما بعد از نمبر ۱۳
وجه این کار ها بقواعد علم ثروت ملی باقیست، اما همه اعمال بشریه عبارت از همین چیز ها نیست. بسیار کار های دیگری نیز هست که آن خاص بخود انسانها تعلق دارد، و بلکه دایرۀ یگانه بصنایع شمرده میشود که آنهم عبارت از کار ها نیست که برای تعلیم و تربیه و اصلاح و تهذیب اخلاق و درستی افکار، و محافظت قوای عقلیه و بدنیه و نگهبانی منافع مشترکه اینها صرف میشود. کسانیکه به این کار ها مشغول اند به دو قسم است که یکی متکفلین و مؤلفین علوم ادبیه، و طبیعیه و ریاضیه، و اخلاقیه، و میکانیکیه و طبیبیه میباشند. و دیگر قسم آن هیئت حکام و مأمورین ملکیه و عسکریه میباشند که در داخل مملکت محافظه عدالت و امنیت، و انتظام و آسایش و ادارۀ ملک مشغولند که آنها هیئت حکام و مأمورین ملکیه و عسکریه میباشند. غیر ازین کار های دیگری نیز هست که آن کار ها را تنها را به ظرافت، و حسن طبیعت الفت میدهد، و حسیات قلبیه ایشان را اعلا و قوۀ خیالیه شانرا توسیع میدهد، و یا آنکه بحاصل کردن لذات معنویه و اشیای جمیله که موجب انشراح و انبساط انسانها گردد مشغول میباشند، مانند رسامی، و شعر، و موسیقی، و تشخیص و حتم تياترها و غیره.
[ باقی دارد ]

همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف سر محرر تحریر یافته
مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانیه

بموجب اهتمام الحاج عبدالخالق پسر طرزی افغان مهتمم چاپخانه دارالسلطنه کابل
بقلم میرزا محمد چغرقند قاری


صفحه ۱
سال یکم
نمبر ۱۵

مدير و سر محرر
محمود طرزی
ادارهٔ اخبار و مطبعهٔ
در ماشین خانهٔ دار السلطنت کابل
همه امورات تحریریه به ادارهٔ هذا
بنام مدیر فرستاده شود
بهر پانزده روز یکی برشته میشود
تاریخ شمسی ۱۳ ثور ۱۲۹۱

نشر آن نے
ايشيك آقاسى ملكى حضور اعليحضرت والا
ملا احمد
قيمت ساليانه
در دار السلطنه کابل ۸ روپیه کابلی
و در اقطار و امصار مملکت با اخراجیه یک روپیه کابلی
خارج ملک با اخراجیه یک نیم پوند انگریزی
قیمت یک نسخه آن در کابل یک پیسه است
تاریخ عربی ۱۵ جمادی اول ۱۳۳۰
تاریخ ماه انگریزی ۱۳ می ۱۹۱۲

سراج الاخبار الافغانیه
١٣٢٩

درین اخبار از حوادث داخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود

فهرست مندرجات
مراسم جشن سال گرهٔ اعليحضرت همایونی در جلال آباد — حوادث داخله
حوادث خارجیه — مقال مخصوصه — وظائف عسکریه
عالمهای ژاپان — ادبیات — ناموران زنان جهان
علم ثروت ملل — فاجعه های پاریس

عینا در [جراید؟] است که از طرف
مستشرگران ما به اوروپه رسیده

مراسم جشن سال گرهٔ اعليحضرت
عالی و محبت همراه محمود بیک خان مدیر و سر محرر سراج الاخبار حفظه حضرت الهی باشد — یک فقره در باب جشن سال گرهٔ اعليحضرت والا که در جلال آباد انعقاد یافت برای شما تحریر و ارسال داشته ایم که عیناً درج روز نامهٔ مبارک سراج الاخبار بدارید :
در بار جشن سال گرهٔ سال چهل و دوم از عمر مبارک اعليحضرت بها بونی بتاریخ لیل یکشنبه ۲۵ ربیع الثانی در باغ شاهی جلال آباد منعقد شد — باغ شاهی جلال آباد با وجود اشجار و انهار و گلها معطر روح پرور و با قنادیل رنگین و چراغهای گیس و برق آراسته و مزین و چراغان بود — با طرف و جوانب باغ موصوف برای مجلسیان در پارچه کیها و میز های پوشیده تی و غیر رزمی و ملاءم هر قهای هر ملت مزین گردیده بود — در این شب نشینها و غیره موجود و معین بود — جناب نائل المعین السلطنه خداداد خان و عین الدوله و له صاحب و باقی شهزاده ها و سرداران و منصب داران نظامی و ملکی و خوانین و مشایخ و سادات و حکام و کارداران و اکابر و اعیان علاقهٔ سمت مشرقی که جمع غفیری بودند به هفت و نیم بجهٔ اوان داخل باغ شاهی گردید بزیر برندهٔ خاص طرف شمالی بسلام حضور مبارک مشرف شدند — عریضهٔ شکریه بعبارتی جشن میلادی پادشاه معظم را ايشيك آقاسى ملكى حضور اعليحضرت از طرف خدام دولت و حاضرین در بار عرض نمود بموجب :
« هزاران ثنا و ستایش مر خدای لایزال را است که درین زمان میمنت اقتران شب جشن مولود مسعود و سال چهل و دوم اعلیحضرت همایونی میباشد — برای ما خدام دولت بحال سر افرازی اجازه داده شده است که شامل محفل جشن موصوف شویم مبارک جشن سال گرهٔ پادشاه دره پرور خود را کمال خورسندی و خوشی حضور در کعبهٔ معظم و قبلهٔ مکرم تاجدار خود عرض مینمائیم — و از خدای ذوالجلال صحت و عافیت و تندرستی وجود ذیجود با سعادت پادشاه معظم خودها را خواهانیم — و نیز مشکریه این مرحمت اعلیحضرت پادشاه مهربان خود را که ما غلامان را سر افراز فرموده اجازهٔ شامل شدن این محفل علمی را اعطا فرموده اند هیچگونه ادا کرده نمیتوانیم
الا از دست و زبان که برآید
کز عهدهٔ شکرش بدرآید »
بانی خداوند عالم جل و علی شانه ذات نخست صفات اعلیحضرت والا


مبر ۱۵

صفحه ۲
از جمیع حیات محفوظ و مسلم داشته مسایه ها پایه نظل نهی را از معارف حفظه الله دولته و اطال الله عمره و عافیته در شب یکشنبه ۲۵ اهل اسلام علی الخصوص ملت و دولت افغانستان کم و کوتاه ربیع الثانی بجمال شوکت و کامرانی و تمام سرور و شادمانی اجرا گردید نگرداناد و بد خوانان و به اندیشان دین مبین حضرت چنانچه یک روز پیشتر به اهل دربار معالی بار از طرف سید المرسلین و با عیان دولت قوی شوکت اعلیحضرت سامی جناب قیامت پنا ہی حضرت نائب السلطنة سراج الملة والدین را همیشه پایمان هستم ستوران نمازیان بواسطه سارجین مهجو در با ر خبر داده شده بود که بعد از نماز عار نظام حضر انتظام و افواج ملکی صادق عقیدت فرجام بدانم مشاهد لیله مذکوره با لباس های رسمی شبانه در عمارت عالی بحق محمد و آله الامجاد اعلیحضرت والا کمال شفقت و مرحمت سلام خانه عام حاضر شوند. در وقت موعود و همه مدعوین و مهربانی عریضہ مذکورہ امنظور فرموده با حاضرین درباره خیر مقدم ها نیر شده بودند. اگر چه سبب با دشدید و بعضی قطرات باران فرمودند بعد از آن نفری حاضرین درباره هر یک بجا نا مناسب که در آن شب میبارید چراغان و زینتهای خارجی عمارت موصونه و معانین که از برای شان ترتیب یافته بود نشسته تماشای چراغان را از حسن هاری ساخته بود ولی دال این بزرگ سلام خانه مبارکه و استماع سرود باجه های موجوده ونغمات مخفیان دا رباب طرب با هزاران لامیها و چراغها وجار تا منور در با انواع سیر قهرها و گالها می نمودند ذات شامانه با شهزاده گان عالیقدر در مجالس مزین بوده سفره های میوه و شیرینی و سیگریت و غیره در هر مرجا موصوف تشریف آورده با هر یک از خدام دولت و حاضرین به ترتیب کابله آراسته شده بود. در بار نوازش و الطاف میفرمودند دو ساعت بعد از تقریبا بهشت بچه شب در حالی که همیشه بندگان و ارگان نصف شب در بار موصوف ختم شد لیل ۲۶ در میدان و صاحب منصبان دربار معاملی باند و رشد یک درو از همت و سراج العمارات تماشای اتش بازی بود امالی در بار و مردم شهر واللان بزرگ صف بسته احترام عقد ند بعد از کمی ذات سانی در و ر اطراف جلال آباد در تماشامی مذکور حاضر بودند دو ساعت تماشان حضرت نائب السلطنه صاحب انجز از در و لان کا مذکویر، بر آمده شش باندی قیایم داشت انواع و اشکال نشانش بازی روش شاد دارها قرین یک نطق و حیز در طیفی در باب مراسم افتتاحیه بعد از فراغ انتش بازی اعلیحضرت والا و خدام خاص حضور این جشن مسعود مستر شده اند و و و و علامی طویل عمر و عافیت اقلیمی در باغ شاہی جلال آباد تشریف بردند منصب داراین و خوانین شادمانه و دوام ترقی و شوکت و نصرت دولت افغانستان وه کان جلال باد در خارج باغ ست هی که سایه بانهای شکل از برای ایستاده پاییان فرموده رسومات رسمیه در اختمام دادند. تناول طعام به پا بود آمد و طعام را تناول نموده بعد از فراغ طعام مرگ و مرد ما نرا به آزادی و بی تخلیقی چنانچه از واب اینچنین شب هاست شدند فقط امر و اجازه فرمودند.

بقرار شرح فوق کو ایف مزبوره را عیناً درج سراج الاخبار
نمره (۱۵) نمائید فقط تحریر یوم شنبه ۲۷ ربیع الثانی ۱۳۳۳
[لله احمد]

حوادث رحله

مراسم جشن مبارک سال گره اعلیحضرت همایونی
در پای تخت دار السلطنه کابل

مراسم جشن پر مسرت ولادت مسر سعادت پادشاه گهر
عدالت پناهی و دیوان بین الحرمین ( سراج الملة والدین )
پادشاه بزرگ دوست و طاقت استقلال افغانستان ( امیر حبیب الله خان )

الحق که این شب های جشن ها را با علیحضرت پادشاه معظم مقدس انچنان یک قوانین با حسن و جمال و آداب نطفه و کال تابع فرموده اند که جهان اند که جهان جهان فرحت ، دو عالم عالی حکمت و عالم عالم در ان مندرج است. در هر هر جا یک یک جمعیت محبت درش میزهای بسیار مرتین که سیگریت ها و انواع میوها و نقل ما بران موجود است تشکیل میدهند از مراسم قیام و تخلفات رسمته که در دربار دارد حاضرین سرا سر معفود آزاد میباشند. از بر نوع بازیها مانند شطرنج و نردد کا غذ و سیر کردن کتابها تصاویر دار و مطالعه آنها آزادانه استفاده میشود. مراسم جشن مبارک سال گره اعلیحضرت همایونی ان نغمه های لطیفه موزیک یعنی باجه خانه عسکری که مقامات موشمه بلقی را می نواز و سامعه سا معین را ایک خو د سرور ب استیلا میکند. این شب جشن مبارک گذشته نیز بحسن انتظام و فرحت و سرور تمام دوام و مزید، از طرف ذات اسلامی


صفحه ۳
نمبر ۱۵

الی مسوده عریضه تبریکیه که بذریعه تلفون بحضور اعلیحضرت همایونی عرض شود بر حاضرین کرام قرائت فرموده شد، و همه حاضرین بر آن تصدیق نموده بحضور اعلیحضرت همایونی بواسطه قاصد برق خارقه عرض گردید. صورت عریضه تبریکیه مذکوره این است :

پیغام تلفون
عریضه تبریکیه
از طرف نایب السلطنت بحضور اعلیحضرت
* که این غلام و منصب داران که بسپاه سالار خانه دار است شرفیاب میباشیم معروض حضور انور میداریم که خداوند جل شانه این جشن سال گیره اعلیحضرت را مبارک داشته باشه و ظل عاطفت اعلیحضرت را که باعث آرامی و آزادی ملت افغانستان میباشند از سر ما خدمت گاران و اهالی افغانستان کم نگرداناد و ما یانرا توفیق خدمت گاری و اطاعت مراولی الامر عطا فرماید *

تقریباً به یازده بجه شب حاضرین مجلس به خوان نعمت پادشاهی دعوت شدند. و به تمام سردر و خورجود از الوان نعمت اعلیحضرت پادشاه در یانوال شان نواله چین عاطفت گردیدند. بعد از طعام پیغام نامه جوابیه اعلیحضرت همایونی بذریعه تلفون رسیده ذات سامی جناب فخامت پناهی انرا قائماً بر حاضرین کرام قرائت فرمودند که صورت آن این است :

پیغام تلفون
عواطف نامه جوابیه استخط اعلیحضرت
* ارجمند عزیز الوجودا — از شرح اخلاص و اظهار شکریه شمایان سرکار به والا را خورسندی حاصل شد و توفیق خدمت درستی برای شمایان و جمیع اهالی افغانستان از درگاه حضرت الهی خواهانم که بکمال خورسندی در ظل عاطفت خود نگهدارد و باقی لطف الهی شامل حال است مطمئن باشید لیل یکشنبه ۲۵ ربیع الثانی سنه ۱۳۲۹ حاضران گرام این پیغام نامه همایونی را بکمال آداب و احترام استماع نموده دعای دوام عمر و اقبال و ترقی شوکت و اجلال علیحضرت پادشاه نکوئی آمال همایون فال خودشانرا ورد زبان صداقت و اطاعت نمودند .

این لینک مبارکی جشن پر سرور تا به دوازده بجه شب بپایه فرحت و مسرت دوام در نه یه بعد ازان از حضور سامی فخامت پناهی اجازه انصراف عطا فرموده شد هر کس بخانه های خود شان عزیمت نمودند .

از درگاه خانقاه عظیم الشان حضرت کله عن النقصان

نیاز میکنیم که تا سالهای بسیار و دلهای محبت صادقه بادشاه مقدم محبوب القلوب ما بدیدن اینگونه شب ها که صبح عید سعادت شمرده میشود بفرحت ها و مسرتها نایل و سرفراز گردند

امین

عرض تبریک
منظوم
۱ صبح عید سعادت ملت ۲ روشنی بخش دیدۀ امت
۲ شب جشن ولادتت باشد ۴ چهره با سعادتت باشد
شب جشن ترا کنم تبریک باد بر دشمنت جهان تاریک
۱ بوجود (سراج ملت و دین)ها ۳ پادشاه بزرگ عدل گزینها
۲ ملک افغان نموده کسب حیات ۴ رحم و عفو و سخا و راست صفات
شب جشن ولادتش بر قوم روز بیداری بود شان از نوم
۱ ملک و ملت ز فیض نعمت تو ۳ به دعای دوام دولت تو
۲ به ترقی امید ها دارد ۴ پیش حق ملت رجا دارد
شاه محبوب خوب بی همتا باد پاینده شوکتش برجا

علینا ورقه ایست که از طرف سرگران به اداره رسیده

عالیجاه محبت همراه محمود بیگ خان مدیر و سر محرر سراج الاخبار حفظه الله تعالی — یک فقره منباب عرایض رعایا سمت مشرقی که استدعای خدمتگذاری و جان نثاری خود را در ابرای جنگ با بقیان منتقل نموده بودند تحریر شد که عیناً درج روز نامه مبارکه سراج الاخبار بدارید بموجب :

خوانین و ملکان و رعایای صادق سمت مشرقی افغانستان که هر قوم فریق فریق عرایض جدا گانه بحضور مبارک نوشته اند

شنواری — تقانات — کبر علیا — گذر سفلی —
قوم خربون خوگیانی — قوم شیرزاد خوگیانی — قوم وزیر —
خوگیانی — حصارک غلجائی — حصارک مزمین — کامه —
— سرخ رود — بهسود — چپرهار — قوم عبدالرحیم زائی —


صفحه ۴
نمبر ۱۵

شانها کنید و پسران شان را غلام می سازیم با وجود این حرکات سیستان مضمون عرایض خود ما بین و مابین در کابل فوق بر بحضور مبارک نموده اند امر است اینکه سالها بناز و نعمت حضرت ولیعمت پادشاه مهربان اعلیحضرت سراج الملة والدین پرورش یافته ایم و در ابتدای سلطنت دوست بیعت بحضرت اولوالامر خود داده ایم و بخداوند کریم عهد نموده ایم که تا مادام الحیات سر و مال و جان خود ها را نثار حضور مبارک نموده با دوستان دولت خود دوست و با دشمنان دولت و پادشاه خود دشمن باشیم تا رضا حضرت حق جل و علی شانه و اطاعت حضرت اولوالامر خود را بجا بیاوریم اکنون که مردم منگل باغی و از جاده عهد و پیمان منحرف شده خلاف ایراد اولوالامر ما را نمودند - بنابران بر ما یان رعایای صادق حق بلکه فرض است که با آنها جهاد نمائیم و مقاتله کنیم و کره ای خود را بمردان نسته و ما را نه دو و درمان آن منحرفان جاده آدمیت و اسلامیت براریم و با رعایای صادق با این آرزو میباشیم که خون خود ها را فدای رکاب پادشاه معظم مهربان خود نمائیم امید داریم که بر همه ما یان اذن حرب فرموده شود . ))

خوانین و مالکان قریه جات و محالات فوق تاریخ روز شنبه ۱۷ ماه ربیع الثانی - و روز سه شنبه ۲۰ ماه مذکور در باغ شاهی جلال آباد خود نفری مذکور و عرایض نفری مذکور بذریعه ی جناب عالی نائب السلطنه صاحب و علی احمد خان ایشیک آقاسی بحضور اعلیحضرت شرفیاب حضور مبارک گردیدند و هر یک بخویش و فروش از روی صدق و اخلاص مراسم خدمتگذاری و جان خود ها را عرض میکردند که با پادشاه معظم ما بر ما رعایای صادق اذن جهاد بفرمایند که با طایفه بی بنیاد منگل که تنگ دودمان افاغنه است محاربه نموده دختران شانرا کنیز و پسران شانرا غلام خود سازیم تا در صفحه روزگار یادگار بماند .

نطق اعلیحضرت والا
(( از شما رعایای صادق خود تشکر میکنیم - حقیقتاً این صدق و رفتار فرزندان و برادران ما از روی اخلاص است - امید است که پادشاه که رعیت دارد بهمین است - و رفتاری که رعیت با پادشاه خود میکند همین بود - اگر چه از دولت خود شما با انقدر افواج و اسلحه و جبا خانه و غیره سامان حرب در ملک خود شما الحمد لله تعالی موجود و مستقل است که جواب مدعی بزرگ شما را به درستی بگوید اما دولت و ملت مانند یک مرغ و دو بال است که ملت بدون دولت - و دولت بدون ملت چیزی نمیتواند کرد - و باز میگویم که از یک دست هیچ صدائی بر نمی آید - پس ضرور است که پادشاه و رعیت یک دل و یک زبان باشند تا به کارهای مشکل و دشوار آسان شود و اینک میگوئیم که دختران

قوم اور شیل — مهاجرین — رعایا می فهمند
نیست به این امره اصلی بیستم اگر آنها این افعال ناشایسته را پیش نهاد خودها کرده اند البته بسزای اعمال خود ها میرسند ما بدختر و بچه های شان کار نداریم - چون شمار ما با سمت مشرقی بحضور با عریضه ناکرده اید مانند شما تمامی رعایا و ملت خدا داد که برادران شما میباشند همه با این آرزو هستند و اگر ما تنها شماها را با سمت مشرقی را اجازت به همیم تمامی نفوس منگل و توابع آن هزار یک نفوس سمت مشرقی نیستند و هیچ صورت با شما مقابله و مجادله می توانند و حال افواج نظامی و نفری رعیتی که در علاقه سمت جنوبی موجود است برای جنگ مذکور بدرستی کفاف میکند - اینکه شما درخواست کرده اید بنابران موازی ۲۰۰ نفر از مردم شنواری و ۳۰۰ نفر از لقان و ۱۵۰ نفر از مردم کنرها و ۳۰۰ نفر از مردم خوکیانی که از هر قوم یک صد نفر شود و ۵۰ نفر از حصارک مزینه و ۲۲۰ نفر از مردم کامه و ۱۱۰ نفر از مردم سرخ رود و بهسود و چپر هار و ۵۰ نفر از مردم عبد الرحیم زائی و ۱۰۰ نفر از مردم اودخیل که جمله یکهزار و سه صد نفر شوند جوانان مسلح بقسم فوجی علی جمع آوری کرده حاضر دارید - سر رشته آن از حضور برای ایشیک آقاسی علی حضور فرموده شده که اینچنین نفری را سابق که به آنجا ربه و غیره که جمع کی ( ایلجاری ) گفته می شد - حال از حضور اهیم شان ( افواج ملکی) گذاشته شد اینکه نفری مذکور را جمع آور کرده در جلال آباد حاضر گردیدند از برای نفری مذکور بقرار قاعده تنخواه و جبا خانه داده میشود - بقسم که به نفری مذکور دسته بست میشود و بالا هر یک صد نفر یک نفر از خان زاده های وطنی شان صد باشی و بالای هر ده نفر یک نفر اینی تیک زاده های شان ده باشی مقرر میشود تنخواه صد باشی در ماه بیست و دو روپیه و ده باشی در ماه دوازده روپیه گرفته و از برای سایر نفریها در راه ده روپیه نیخته داده میشود - با نظری که یکماهه تنخواه در حال معه جبا خانه برای مذکور هان داده میشود که تنخواه و جبا خانه خود ها را گرفته روانه خدمت مذکور شوند و گدام و باقی آنوقه نیز برای آنها سر رشته شده هرگاه از نفری مذکور شخصی بدرجه شهادت فایز شود از برای بازمانده گان او مستمری بقرار سر رشته نظام مرحمت میشود و اگر شخصی از آنها زخمی گردید باندازه زخم او مرحمت و مهربانی در باره او خواهم فرمود چنانچه اگر زخم او زیاد بود و معیوب شده بود باندازه گذاره عیالداری از حضور نوازش میشود و اگر زخم قلیل باو رسیده بود بقدر زخم مشمول عواطف حضور والا خواهد گردید و هر کسی که پیش قدمی و خدمت کرده بود بقرار تصدیق منصب دارانیکه در آنجا حاضر میباشند در باره او مرحمت و مهربانی میفرمائیم - و نفری مذکوره هر قدر مدت که در این محار به و محال مذکور خدمت نمایند تنخواه مقرری برای شان


صفحه ۵
نبر ۱۵
داده میشود و مترا دار خواهش می زیاد هم خواهند گردید .
برادران وطن ما یک خط یقه شجیعه جدران که هم خانه و هم یه آن بیدیا بود چنگو سلوک همسایه کی با تنها کردند که شجاعت و شهاست این طایفه بسی قابل التعریف است که در دنیا نیک نام و در آخرت چناب حمید سرافراز شدند و پدر مهربان رعیت را از خود خوشنود نموده نفری مذکور را حاضر جلال آبا د نموده عازم مشگل شدند.
در بین اقوام نام نیک شان یا د کار ماند
کی آ
کیفیت مذکور چون لازم نشهر سراج الاخبار بود برای شما هر برشد وضع بی ناموس شکل غیرت بیان و ر د افنانند تا این کجا آن کجا که در سراج الاخبار طبع و نشر شود فقط
افسوس افسوس -
بقرار فوق کو ایک مذکور او را خبار نمبر ۱۵ درج روز نامه مبارک سراج الاخباره افغانیة علينا بنمائید فقط تحریر ۲۷ ربیع الثانی ۱
[سلیمه احمد]

بنی و عصیان — باغی عاصی
انه کلمات بسیار مردود و منحوسی که در جمعیت های شهریه اجرای تاثیر است بود دخانه خرابی می نماید یکی بین کلمات عنوان ما فوق است. خوا بهائی که مرضها هجبکه مرشد یا با اونها در علم بشریت اجرا میکند یا با راست عالم را می نمانیم بر هر فرد است افغانستان واجب است که قدر عافیت خود ما را بدانیم و دعای سلامتی وجود مقد میں بادشاه معلم خود را از دل و جان به تیم که خدا و به گریم این با دشاه علیم علیم مهربان را بر ما عنایت فرموده یک جماعه امراء که خیال اتش افروختن من در ا در این خانه های نمودند و از شیره جهالت خود ما را باعث خسران دنیا و آخرت نمود الحمدلله تعالی بجز شهرسازی و بد نامی و بید بانتی حاصلی ندیدند و ابقات سالخورده به این گفت باسم مانی چشم من بگزار گشته ندرود
اول کسیکه بنی و عصیان نمود ها ناشیطان علیه الطعنه بود که بنگال تمرد و عناد بر روی چه در دگا به خود برخاست . ابونا آدم علیه السلامه اگر چه نافرمانی نمود ولی بنی و عصیان نمود، با غبان و عاصیان از دل جان با بیت شیطان را قبول کرده میباشند و از تا بدان پیروان خیلی شیطان شمرده میشوند در شیطان یک توجه والتفقه مخصوصی در حق آن ها در حق آن تابعان و پیروانی و ان حقیقی خود شایان دارد و داشته روز بروز معلمه بحطه در ترقی و ترفیع آن میکوشتند. از رتبه بنی و عصیان او را به مرد و عناد مان او را به تمرد و عناد بالا می آرد. تمرد و عناد او را بفرد و خودبینی میرساند که غرور نیز او را بچینیم اسفل سافلین بشید خسران یا د الاخوانش میگرداند .

تقریر سر نگران
بموجب اختبارات خارج تھا ہر دیوید است که امر و زافق سیما عالم را یک ابر تیره وتاری پچیده است که از هر طرف از صدا های صاعقه فرسا می توپ و تفنگ را ز باریدن تلوک گلوله های شهر انیل در اطرات و جوانب ما نندا بر خیسان معاینه میشود که خونهای جوانان هر تخت پریدم مانند سیلاب سراب ها را میراب کرده است - ما رها پای دولت قوی شوکت افغانستان در قبل عاطفت با دشا معظم خود اعلیحضرت سراج المسلة والدین بکا بکمال امن و استراحت بوده در قصر بقصور ملت خود نشست ایم و از منظره های با فضای آن تماشا عالم را می نمانیم پس ای برادران تحت د وطن عزیز امرونه بر هر فرد است افغانستان واجب است که قدر عافیت خود ما را بدانیم و دعای سلامتی وجود مقد میں بادشاه معلم خود را از دل و جان به تیم که خدا و به گریم این با دشاه علیم علیم مهربان را بر ما عنایت فرموده یک جماعه امراء که خیال اتش افروختن من در ا در این خانه های نمودند و از شیره جهالت خود ما را باعث خسران دنیا و آخرت نمود الحمدلله تعالی بجز شهرسازی و بد نامی و بید بانتی حاصلی ندیدند و ابقات سالخورده به این گفت باسم مانی چشم من بگزار گشته ندرود
اللهم احفظنا من شرورا نَفْسِنَا وَ شَيْئات رشينات أعمالنا ،
اشخاصی که از فرمان واجب الاذعان الطيعوان واطيعوا الرسول وإلى الامركم سر تا به همان می بینید که مردم طاغی باغی مشکل دید آیا چه دیده باشند ؟ ضرور شد که برخی از کو ایف و سر گذشت شانرا برای عبرت ناظرین بیان کنیم عریضه سردار محمد اکبر خان حاکم سمت جنوبی بحضور انور رسیده است اینکه مردم جدران را برای محار به مردم با غی منگل مقرر نمودم در حدود ) قلندر مشگل ) با مردم با غی مقدمه کردندن و پیروان خیلی شیطان شمرده میشوند یکصد و بیست نفر از مردم با غی تقتل سید میزده در بند قلعه های داشته روز بروز معلمه بحطه در ترقی و ترفیع آن میکوشتند. از رتبه انتش و ده شد سی نفر از مردم باغی در بین خانه های خود سوختند و شش نفر مجاهدین ران بدرجه شهادت فایز شدند سه راس سرهای به بده مقتولین با علی را درخوست آوردند در کوتوالی خوست بدردانه با آویخته شد فقط
افسوس بدین به بختان - حال ملاحظه کنید از جمله و اگر بنا بر نسیان و خطا که از شیده بشر است کدام نا فرمانی و عصیانی سرزده زود به آب اشک ندامت آنرا بشویند


صفحهء ۶
نمبر ۱۵

انچنان اشخاص فرزند حقیقی آدم، و حلال زاده شمرده میشوند. دستوجیه غفران در حمت الهی گردیده در دنیا و آخرت مسعود بختیار میگردند. قوم با و قبیله با عبارت از یک یک عضوی از اعضای بدن یک دولت مستقله و تحت حاکمه شمرده میشوند. بمجردیکه یکی از قوم با و قبیله ان ملت باغی و عاصی شوند هماندم حکم میشود به یکی از اعضا آن وجود مرض بیمار عارض گردید، هیئت حاکمه که زمام اداره قومها و قبیله ها را بکف کفایت دارند طبیب با حاذق آن ملت میباشند که به بسیار زودی اول در باب تشخیص مرض آن عضو به نظر تدقیق و ملاحظه پر غور و تحقیق می نگرند. و این تحقیقات و تدقیقات خود را به آلات مکمله (میکروسکوپ) یعنی آئینه های ذره بینی که بیگانه کیک را بقدر یک گنجشکی نشان داده شوخیش میکنند، و با شعاعات برقی آئینه در و ننگینی که در زیر پوست گوشت و در درون استخوان مغز و استخوان داده اسباب مرض را پیدا میکند اجرا میدارند، و چون سبب های مریض و علت را یافتند به مداوات آن میبرسند که ممکن باشد آثار زهرناک آن در آن عضو قاطع شود و مرض بدیگر اعضا سرایت نکند، و اینهم محقق است که به دفع سبب مرض نیز مندفع میشود. اما لا سمح الله اگر آن مرض بدرجه مزمن در آن عضو تمکین شده باشد بداغ کردن و نهایت الامر به بریدن مجبوریت حاصل میشود. گاهی اینگونه مرضها که بر عضو با مسئولی میشود از بعضی عوارض خارجیه بوقوع آمده میباشد، مثلاً در حالیکه آن عضو بنفس الامر خود صالح و از استعداد مرض آزاد است بنا بر تحریکات بعضی عوا مر ض خارجیه عرض مبتلا میگردند که اینگونه عوارض بسیار دهشت انگیز یک حالیست زیرا اینگونه عارضه بر روح آن عضو نازنین یعنی بر دین و ایمان آن تاثیر کرده میباشد که طبیب حاذق در آنوقت به تدابیر بحفظ الصحه مجبور می شود، و در دفع آن عارضه از نوع خود همان عارضه را بر می انگیزد، و آن عارضه خارجیه را از آن عضو بدیگر طرف ها جریان یکی از تدابیر جهته حفظ الصحه، در ینگونه عارضه با مواعظ و نصایح مشایخ کرام و علما با احترام روحانی میباشد که تأثیرات عظیمه بردا تداومی آنگونه اعراض عارضی اجرا میاید. ذاتاً وظیفه حقیقی این گرده مبارک بسیار محترم بهین است که همیشه اصلاح روح اقوام و قبایل به رهنمائیها و رهبریها چون آب حیات شان اجرا داشته باشند تا ملت ناحیه را اختلالی بهم نرسد. و الحاصل بغی و عصیان از اخلاق ذمیمه است که چون بر قوم و قبیله انرا نازل کند خسر الدنیا و الآخرش میسازد عنوان باغی خاصی چنان عنوان مردانه و لکه آور است که بشریت ازان نفرت و کراهت میکند. عنوان باغیان مردمی اطلاق میشود که بیا بنات کلمات الهی مخالفت ورزیده باشد، از فیض بادیه بهای دینی خداوند عظیم الشان بصورت واضح و اشکار نهی فرمود، پس باغی همان کسی است.

که حکم این نبی را پایمال کرده بخدا اعصان مینماید، قرآن مبین اطاعت اولی الامر را بعد از اطاعت خدا و رسول امر صریح فرموده پس بانی همان شخصیت که ازین امر سرکشی میکند، حضرت رسول ما خاتم الانبیا علیه الا فضل التحایا به احادیث شریفه خود از فساد، و بغی، و تفرقه امت ناحیه خود را منع فرموده، پس باغی همان افرا دیست که به این ممانعت رسول و پیشوای خود بی پروا بجنگ اقدام میورزد. و چون بغی و عصیان را از نقطه نظر خرابی وطن و فساد ملت که معاونت کلی و خدمت بزرگی به افکاره خدارانه دشمنان این وقت میرساند ملاحظه کنیم باغی و عاصی را کافر مطلق میدانیم. پس از درگاه پروردگار یگانه خود نجات همه اعضای شریفه وجود مقدس تحت افغانیه را ازین مرض مهلکه همیشه بکمال تفریح نیازه میکنیم، اللهم انصر سلطاننا وآمنا في أوطاننا
آمین

پیغام تلفون از مقام جلال آباد
جلال آباد نگران — کابل بمدیر
اليوم شنبه ۲ ماه جمادی الاول هفت بجه و پانزده دقیقه صبح ارودی اقلب عمرکابی همایونی اعلیحضرت والا توقف جلال آباد همرکاب جناب عالیه محترمه (علیا حضرت صاحبه سراج الخواتین) عازم و روانه دار السلطنه کابل گردید نذر موانه ی بیست و یک فیر توپ برای ادای سلام حضور عالیه فیر شد در بین اردو برخی از شهرزاده ها و خوانین و اهل دربار و خدام حضور انور میباشند و اردوی اقل منزل بمنزل علی مراحل نموده مع الخیر و العافیه رونق افزای دار السلطنه کابل می شوند. کیفیت مذکور را درج روز نامه مبارک سراج الاخبار بدارید فقط تحریر یوم مذکور شد ۱۳

هوای کابل
از تفضلات حضرت باری تعالی جل و علی هوای شهر عزیز ما با همه لطافت های بهاریه خود دوام میورزد. هیچگونه امراض ساریه موجود نیست. بارانهای بهار که سبب حیات اراضی و انهار است به مهربانی های فرد آورنده یگانه او باریده و می بارد شکوفه های باغات و باغچه های حویلی ها حقیقتاً عالم را بے اسرار خلقت را بنظر جلوه گرمی سازد، آسایش عمومی بر کمال است. یوم جمعه ۸ ثور یک ژاله پاش شدیدی دستها بقدر یکساعت بارید. بعضی دانه های ژاله از تخم کبوتر بزرگتر بود. بقدر شش صد ژاله بر زمین فراهم آمد. بسیاری از آئینه های پنجره و ارسیها را شکست. ولی الحمد لله هیچ خسارت دیگری نرسید.