صفحه ۱۳ شماره ۵
سال چهارم

تاریخ حرب عمومی
مابعد از شماره ٤
خبرهاییکه از اخبارهای ترکی و عربی ترجمه شده
در ظرف سه عصر اخیر چند محاربه اوروپائیان کرده اند ؟

جریده صباح مینویسد در بن سه عصر اخیر — یعنی از سنه ١٧١٨ تا به این سنهٔ ١٩١٤ يکهزار و هفتصد و دو جنك بوقوع آمده است . در از ترین این محاربه ها ، محاربهٔ دولت عثمانی با حکومت « ونديك » است که از سنهٔ ١٦٤٤ تا بسنهٔ ١٦٦٩ دوام نموده است . این محاربه نام پنجاه و پنجسال شعله افروز بوده است . کوتاه ترین شان محاربهٔ « شارل آلبرت » است که با اوستریا شده است . این محاربه تنها شش روز دوام ورزیده است ، در ظرف این سه عصر اخیر دولتی که بیشتر محاربه کرده است همانا دولت فرانس بوده است که هزار و هشتاد بار جنگ کرده است . درین هزار و هشتاد بار جنگهای خود نهصد و هشتاد چار بار مظفر شده ، و چار صد و نود و پنج بار مغلوب گردیده است . محاربه های فرانس در میان همه محاربه هائیکه درین سه صد سال بوقوع آمده، نسبت شصت و چار را بصد میگیرد . اوستریا در صدی چهل و هشت ، و انکالیز درصدی بیست ، و روس درصدی نوزده ، و المان درصدی هجده ، اسپانیا در صدی شانزده ، و ترکیه در صدی دوازده نسبت را بهمهٔ محاربه های سه صد ساله میگیرند . المان و انکليز در صدی شصت و پنج مظفر ، و در صدی چهل مغلوب شده اند . فرانس از سنهٔ ١٩٠٠ تابحال با پانزده دولت در تواریخ مختلفه جنگ کرده است . و تنها با اوستریا دو صد و شصت و دوبار جنگیده است . انکلیز یکصد و بیست بار از فرانس شکست یافته است ، و یکصد و پنجاه و پنج بار غالب شده است . فرانس در محاربه هائیکه با اسپانیا کرده یکصد و نوزده بار مظفر ، و چهل و پنج بار مغلوب شده است . حالا از وقائع حربیه دو نیم صد ساله صرفنظر کرده تنها بهمین نیم عصر اخیر یعنی در ظرف پنجاه سال چون نظر کنیم چارده محاربه می بینیم که سوقیات عسکریه آن از اورپا بوقوع آمده است : — اول محاربه که در سنهٔ ١٨٧٨ در مابین ترکیه و روس شده ، دوم محاربه که در سنهٔ ١٨٨٥ فرانس بر تونکین اجرا کرده است . سوم سوقیات عسکریه که در سنهٔ ١٨٩٥ فرانس بر ( مادانا شقار ) کرده ، چارم محاربهٔ فرانس با تونس که در سنهٔ ١٨٨١ بوقوع آمده است . پنجم محاربهٔ ترکیه و یونان که در سنهٔ ١٨٩٦ اجرا شده ، ششم محاربهٔ ایتالیا و حشبستان که در سنهٔ ١٨٩٧ بوقوع آمده است هفتم محاربهٔ اسپانیا و امر یکا که در سنهٔ ١٨٩٨ شده ، هشتم محاربهٔ انگلیز و ترانسوال است که در سنهٔ ١٨٩٩ بوقوع آمده است ، نهم محاربهٔ دولتهای اوروپاست که در سنهٔ ١٩٠٠ بر بوکسرها در چین سوقیات عسکری اجرا کرده اند . دهم محاربهٔ روس و ژاپانست که در سنهٔ ١٩٠٥ ولوله انداز اقطار جهان گردیده است یازدهم سوقیات عسکریهٔ فرانس است برفاس که در سنهٔ ١٩٠٨ اجرا شده ، دوازدهم سوقیات عسکریهٔ اسپانیاست برفاس که در سنهٔ ١٩٠٩ بوقوع آمده است . سیزدهم در سنهٔ ١٩١١ محاربهٔ ترکیه و ایتالیا ، و چاردهم در سنهٔ ١٩١٢ محاربهٔ بالقان ، و درین سنهٔ ١٩١٤ همین محاربهٔ مدهشهٔ عمومی اورپاست که سر همه محاربه ها را خاریده است.

واتر لو
١٨١٥ — ١٩١٤
واقعهٔ عبرت نما کذا
در ٢٤ اگست در نزدیکیهای واترلو « نام موقعیکه در بلژيك است ، و از ( بروکسل ) یعنی — پرسلز — پایتخت بلژيك ١٨ کیلومتر بسوی جنوب واقع است در مابین رسالهٔ اوهلانهای المان و رساله های انگلیزيك محاربهٔ شدیدی بوقوع آمده رسالهٔ انگلیز برجعت مجبور شده است » اخبار صباح به این مناسبت چنین مینویسد : — « بعد از ٩٩ سال يك سکونت ، سر از نو شنیده شدن صدا های تفنك در « واترلو » از چنان واقعه ها نیست که انسانرا به تفکرات عجیب و غریبی می اندازد . پیش از ٩٩ سال در همین موقع واترلو المانها و انگلیزها دوش بدوش ایستاده با فرانسویها جنگ میکردند . حالا نکه درین وقت بعکس آن است . یعنی انگلیزها و فرانسویها دوش بدوش ایستاده با المانها می جنگند . نواسه ها و کواسه های جنرال « وه لینکتون » انگلیزی ، بانواسه ها و کواسه های جنرال « بلوخیر » المان بر خلاف نیه های خودشان بروی همدیگر تیغ میزنند . در سنهٔ ١٨١٥ « بروکسل — بروسلز — » و از طرف انگلیزها برای جنگ با فرانسویها استعمال حرکات گرفته شده بود . حالا که درین وقت المانها آنرا برای همان کار مقابل انگلیز و فرانس استعمال میکنند . در سنهٔ ١٨١٥ واترلو برای دفن شدن ادعای جهانگیری « ناپلیون بونا پارت » يك مزارستانی گردیده امید های تفوق و برتری دولت فرانس دران مدفون شد حالانکه درین سنهٔ ١٩١٤ برای امید های تفوق و برتری المان يك میدان امتحانی تشکیل داده امید های جهانگیری دیگران در آن دفن کرده میشود » .

غوين، وبرسلاو کذا
نام کشتیهای جنگی المان کجا بودند . و چسان به استانبول رسیدند ؟ هنگامیکه حرب آغاز نمود . این دو سفینهٔ حریه در پیشگاه « برندیزی » بودند . [ برندیزی در ملك ایتالیاست ] از انجا حرکت کرده به « مسینا » رفتند . [ مسینا هم در ملك ایتالیاست ] در ٤ ماه اگست بوقت شب . پناهنده که دشمن را بوی پر کنند از مسینا حرکت کرده بهسپار سواحل افریقا گردیدند ، و شهرهای « فلیپویل » و « بون » نام شهرهای فرانس را که در مستملکات


thought-- I'- I'm not sure what to do here. I need to transcribe the text from the provided image. The image contains a page from a book. The page has two columns of text in Arabic script. I need to transcribe the text as accurately as a human transcriber would, following the user'ax's instructions.

Here's my process for transcribing this page:

1.  **Identify the page number:** The page number is clearly visible at the top left corner of the right-hand page, which is page - ١٤ - of the document. The left-- page number is not visible.
2.  **Identify the main text blocks:** There are two columns of text on each page. I will transcribe the right column first, then the left column.
3- **Transcribe the right column first, from top to a decorative line, then the left column from top to the same line.**
4- **Right column, first paragraph:**
The text starts with "جزائر - الجرباء داشت بزیر گله باری گرفته خسارتهای بزرگی به آن رسان-یدند. در وقتیکه آن شهرها را بومباردمان یعنی گله بازی میکردند در بندرگاه شهرهای مذکور کشتیهای متعدد بار برداری فرانس برای حمل و نقل عساکر جزایر ایستاده بودند. غوین و پرسلا و بعد از انکه در شهرهای مذکور خسارتهای بزرگی رسانیدند بسرعت برق از نظر نهان شدند. در ۵ اگست این دو سفینه مذکوره باز به بندر مسینا آمدند که بعد از کمی کشتیهای جنگی فرانس و انگلیز بندر مذک-وره را احاطه کردند، و راه فرار را برغوین و برسلا و گرفتند. و بسببی که کشتیهای جنگی دولتهای محارب در بندر گاه های دولتهای بیطرف در یکمدت بسیار کوتاه و محدودی ایستاده شده میتوانند از ارو غوین و برسلاو از مسینا برفتن مجبور شدند. آمیزال المان با دیگر افسران معیت خود به قونسولخانه خودشان که در مسینا بود رفته وصیتنامه ها و اشی-ای قیمتدار خودشا را با مکتو بهائیکه برای عایله های خود شان نوشته بودند به قونسل تسلیم کردند، و بوقت شام هر دو کشتی لنگر برداشته از بندر برامدند، هزارها مردم از اهالی زن و مرد شهر مسینا برساحل جمع آمده حرکات سفینه های حربه المان را تماشا میکردند در اثنای خروج موثیقه - باجه خانه - کشتی امیرال مارش الم-ان را ترنم میکرد و افسران و افراد کلاهای شان را بدست گرفته بر سطح کشتی به احترام ایستاده بودند. صداهای « هورا » های المان سه بار بکمال مهابت و ساحل عکس نمود. اهالی مسینا که بر ساحل بودند از بنقدر جرأت و جسارت عساکر بحریه المان که بچقدر خاطر جمعی و اعتدال دم بجنك ميرفتند اظهار حیرت میکردند. غوین و بر سلاو در روشنی مهتاب از بندر گاه برامدند. بعد از انکه از ساحل دور شدند در مسینا از طرف بحر صداهای شدید طوب شنیده شد و این صداهای غرش طوب، قدر بازده بیست دقیقه دوام كرده يك سكوت عمیق حاصل کردید. اهالی شهر چنان گمان کردند که کار غون و بر سلاو را کشتیهای متعدد فرانس و انگلیز تمام کرده خواهند بود. اما چون در بحر برآمده دیدند که تخته پارها و بعضی دکلها و شکست و ریختهای یک کشتی جنگی انگلیز بر روی بحر شناوری دارد، و از دیگر کشتیها اثری بمیدان نیست به تحقیق پیوست که غوین و بر سلا و صفهای کشتیهای دشمن را در انده و يک کشتی را هم غرق کرده گذاشته اند. بعد ازان به تحقیق پیوست که کشتی غرق شده انگليز، «ووريور» نام کرو و از ورزرهپوش بود. این کروو ازور پدرازی ١٤٦ متر ، و در ساعتی ۲۲ میل سرعت داشت، و باشش قطعه طوب ۲۳ سانتیمتری، و ٤ عدد طوب ۱۹ سانتیمتره یی و ۳ عدد طوب آتشفشان جابك انداز مجهز بود. مرتبات یعنی عسکر و عمله آن ۷۲۰ نفر است که از کرد و ازورهای بسیار بزرگ انگلیز شمرده میشد. اخبار « نویه فرایه پرسه » مینویسد که این حرکات غوين و برسلا و از حادثه های بسیار مهمی شمرده میشود، زیرا اولا شهرهای"
5- **Transcribe the left column, from top to the decorative line:**
"بون و فلیپوبل افریقای فرانسوی را که در زیر طوب گرفت لشکر های الجربای افریقایی فرانس را پیدل ساخت ، و هم فرانس را به این مجبور نمود که بسیار عسکر از انجا نکشد تا محافظه انجا ها را بتوانند. دیگر به اثبات رسیده که دسته کشتی جنگی فرانس پیکاره و غیره مکمل بود که در جلو گیری کلمه باری غوین و برسلا و چیزی کرده نتوانستند . دکر باین محاربه ثابت ساختند که اقتدار و مهارت ادارة بحرية المانها بوانكليز ها فایق میباشد. زیرا بعد از انکه از افریقا کشتیهای جنگی المان بر کنند دسته های کشتی انکلیز که در جزیره « مالتا » بودند آنها را عقب گیری کردند. و کشتیهای المان به سینا رفتند. از کشتیهای خودشان که در انجا داشتند زغال گرفتند. و در حالیکه راه را برانها گرفته بودند بچنان مهارت و استا کای از میان صفهای کشتهای دشمن برامدند که دشمن را نیز حیران ساختند ."
6- **Transcribe the decorative line:**
There is a decorative line separating the two main text blocks. I will represent it with a line of tildes.
7- **Transcribe the right column, below the decorative line:**
"تاثير غوين ويرسلا ورملت عثمانيه
جريدة ( الأقبال ) الغرا منطبعة بيروت مينويسد :
دولت علیه عثمانیه از مدت سه سال است که به فداکاریها و جانفشانیهای بسیاری دو عدد کشتی جنگی دریدناوت را بکارخانه های کشتی سازی انگلستان سفارش کرده بود. و قیمت آنرا نیز داده و درین وقتها به اتمام رسیده افسران بحری خود شارا برای آوردن آنها به لندن فرستاده بودند ، نام یکی از آن کشتیها را ( رشادیه ) و دیگر آنرا ( سلطان عثمان ) نهاده بودند . وزن و مرد و توانگر وفقير و خورد و کلان ملت در اعانه خریداری این کشتیها از نقد و جنس شریک شده بودند، و به ورود آنها چنان منتظر بودند که روزه دار بهلال عبد باشد . دفعه خبر ضبط و غصب شدن آن دو کشتی از طرف دولت انگلیز مانند صاعقة برملت عثمانيه رسيده . وزن و مرد و فقير و توانكر ملت بحالت صاعقه زده در آمدند ، و شعله های آتش غیض و غضب در دلهای شان برافروخت . بر همه ملت عثمانیه ظاهر و آشکار کردید که دولت بریتانیای عظیما به این دو کشتی هیچ احتیاجی نداشت.
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................-
8- **Transcribe the left column, below the decorative line:**
"ملت هنوز به این غم و اندوه عظیمه اشکریز حسرت بودند. که دفعة سر جليل ، ان مع العسر يسرا ، سرزده ظهور گردید خبر فرحت ارراضی شدن دولت آلمان بفروختن کشتیهای جنگی « غوین » و « برسلاو » که از درجه اول کشتیهای جنگی دنیا شمرده میشوند مانند يك الهام لاهوتی بر مسرنی واصل کردید ."
9- **Final check:** I will review the entire transcription against the image to ensure accuracy, including the page number, column separation, and the decorative line. The page number is "١٤" (14). The text is Persian. The layout is two columns. I will combine the text from the two columns into a single flow, separated by a line break, as per the instructions. I will also add the decorative line. The final output should be clean and follow all the specified rules.[Persian]
صحیفه ١٤
سال چهارم
شماره ۵

جزائر - الجرباء داشت بزیر گله باری گرفته خسارتهای بزرگی به آن رسانیدند. در وقتیکه آن شهرها را بومبار دمان یعنی کله بازی میکردند در بندرگاه شهرهای مذکور کشتیهای متعدد بار برداری فرانس برای حمل و نقل عساکر جزایر ایستاده بودند. غوین و برسلا و بعد از انکه در شهرهای مذکور خسارتهای بزرگی رسانیدند بسرعت برق از نظر نهان شدند. در ۵ اگست این دو سفینه مذکوره باز به بندر مسینا آمدند که بعد از کمی کشتیهای جنگی فرانس و انگلیز بندر مذکوره را احاطه کردند، و راه فرار را برغوین و برسلا و گرفتند. و بسببی که کشتیهای جنگی دولتهای محارب در بندر گاه های دولتهای بیطرف در یکمدت بسیار کوتاه و محدودی ایستاده شده میتوانند از ارو غوین و برسلاو از مسینا برفتن مجبور شدند . آمیزال المان با دیگر افسران معیت خود به قونسولخانه خودشان که در مسینا بود رفته وصیتنامه ها و اشیای قیمتدار خودشا را با مکتو بهائیکه برای عایله های خود شان نوشته بودند به قونسل تسلیم کردند، و بوقت شام هر دو کشتی لنگر برداشته از بندر برامدند، هزارها مردم از اهالی زن و مرد شهر مسینا برساحل جمع آمده حرکات سفینه های حربه المان را تماشا میکردند در اثنای خروج موثیقه - باجه خانه - کشتی امیرال مارش المان را ترنم میکرد و افسران و افراد کلاهای شان را بدست گرفته بر سطح کشتی به احترام ایستاده بودند. صداهای « هورا » های المان سه بار بکمال مهابت و ساحل عکس نمود. اهالی مسینا که بر ساحل بودند از بنقدر جرأت و جسارت عساکر بحریه المان که بچقدر خاطر جمعی و اعتدال دم بجنك ميرفتند اظهار حیرت میکردند. غوین و بر سلاو در روشنی مهتاب از بندر گاه برامدند. بعد از انکه از ساحل دور شدند در مسینا از طرف بحر صداهای شدید طوب شنیده شد و این صداهای غرش طوب، قدر بازده بیست دقیقه دوام كرده يك سكوت عمیق حاصل کردید. اهالی شهر چنان کمان کردند که کار غون و بر سلاو را کشتیهای متعدد فرانس و انگلیز تمام کرده خواهند بود. اما چون در بحر برآمده دیدند که تخته پارها و بعضی دکلها و شکست و ریختهای یک کشتی جنگی انگلیز بر روی بحر شناوری دارد، و از دیگر کشتیها اثری بمیدان نیست به تحقیق پیوست که غوین و بر سلا و صفهای کشتیهای دشمن را در انده و يک کشتی را هم غرق کرده گذاشته اند. بعد ازان به تحقیق پیوست که کشتی غرق شده انگليز، «ووريور» نام کرو و از ورزرهپوش بود. این کروو ازور پدرازی ١٤٦ متر ، و در ساعتی ۲۲ میل سرعت داشت، و باشش قطعه طوب ۲۳ سانتیمتری، و ٤ عدد طوب ۱۹ سانتیمتره یی و ۳ عدد طوب آتشفشان جابك انداز مجهز بود. مرتبات یعنی عسکر و عمله آن ۷۲۰ نفر است که از کرد و ازورهای بسیار بزرگ انگلیز شمرده میشد. اخبار « نویه فرایه پرسه » مینویسد که این حرکات غوين و برسلا و از حادثه های بسیار مهمی شمرده میشود، زیرا اولا شهرهای

بون و فلیپوبل افریقای فرانسوی را که در زیر طوب گرفت لشکر های الجربای افریقایی فرانس را پیدل ساخت ، و هم فرانس را به این مجبور نمود که بسیار عسکر از انجا نکشد تا محافظه انجا ها را بتوانند. دیگر به اثبات رسیده که دسته کشتی جنگی فرانس پیکاره و غیره مکمل بود که در جلو گیری کلمه باری غوین و برسلا و چیزی کرده نتوانستند . دکر باین محاربه ثابت ساختند که اقتدار و مهارت ادارة بحرية المانها بوانكليز ها فایق میباشد. زیرا بعد از انکه از افریقا کشتیهای جنگی المان بر کنند دسته های کشتی انکلیز که در جزیره « مالتا » بودند آنها را عقب گیری کردند. و کشتیهای المان به سینا رفتند. از کشتیهای خودشان که در انجا داشتند زغال گرفتند. و در حالیکه راه را برانها گرفته بودند بچنان مهارت و استا کای از میان صفهای کشتهای دشمن برامدند که دشمن را نیز حیران ساختند .

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

تاثير غوين ويرسلا ورملت عثمانيه
جريدة ( الأقبال ) الغرا منطبعة بيروت مينويسد :
دولت علیه عثمانیه از مدت سه سال است که به فداکاریها و جانفشانیهای بسیاری دو عدد کشتی جنگی دریدناوت را بکارخانه های کشتی سازی انگلستان سفارش کرده بود. و قیمت آنرا نیز داده و درین وقتها به اتمام رسیده افسران بحری خود شارا برای آوردن آنها به لندن فرستاده بودند ، نام یکی از آن کشتیها را ( رشادیه ) و دیگر آنرا ( سلطان عثمان ) نهاده بودند . وزن و مرد و توانگر وفقير و خورد و کلان ملت در اعانه خریداری این کشتیها از نقد و جنس شریک شده بودند، و به ورود آنها چنان منتظر بودند که روزه دار بهلال عبد باشد . دفعه خبر ضبط و غصب شدن آن دو کشتی از طرف دولت انگلیز مانند صاعقة برملت عثمانيه رسيده . وزن و مرد و فقير و توانكر ملت بحالت صاعقه زده در آمدند ، و شعله های آتش غیض و غضب در دلهای شان برافروخت . بر همه ملت عثمانیه ظاهر و آشکار کردید که دولت بریتانیای عظیما به این دو کشتی هیچ احتیاجی نداشت.
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................-
ملت هنوز به این غم و اندوه عظیمه اشکریز حسرت بودند. که دفعة سر جليل ، ان مع العسر يسرا ، سرزده ظهور گردید خبر فرحت ارراضی شدن دولت آلمان بفروختن کشتیهای جنگی « غوین » و « برسلاو » که از درجه اول کشتیهای جنگی دنیا شمرده میشوند مانند يك الهام لاهوتی بر مسرنی واصل کردید.


حيده ١٥ سال چهارم شماره ٥

بهیه روس که بخلاف همه انتظار ها ما را دچار یأس و حرمان میسازد وافق يلتيك اين دو دولت همجوار را تیره رنگ می نمایاند هم ایرانی حساس را مجبور می کند از اینکه تعمق نموده و برای آتیه ایران و ایرانیان فکری تازه اندیشیده و باین جواب ( بی نزا کتانه لن ترانی ) قانع نشده بل هم کی همدست و همفکر در صدد دادن یاد داشت ثانوی برامده و حیات پلتیکی و استقلال ملی خود را باین حرفها از دست ندهند . خاصه دريك چنين موقع مهم تاریخی که بواسطه شروع به جنگهای موعوده مغربی و اعتشاش شهرهای داخلی دولت مقتدر همسایه ما بخود مشغول واکر ایرانیان موقع استفاده را درک کنند باید حقوق مغصوبه چندین ساله دولت قاجاریه و صفویه را استنقاض و استرداد نموده و با وجود يك پادشاه جو ان صافي القلب پاک نژادی که بدون هیچ آلایش وری برای پیشرفت امور ملکی و جلب اقتدارات مسلوبه اسلامی و جذب قلوب اهالی ایران حاضر وبدون اتكاء و تمايل بهيج طرفی اجرای ترقیات مملکت را ساعی و جاهد است وقت را غنیمت شمرده و دقیقه را از دست ندهند بعقیده قاصر ما برای پیشرفت این مقصد مهم و استفاده از چنین موقع تاریخی بدوا وجود کار کرانی لازم است که با کمال صمیمیت و پاکی نیت و ایران دوستی و وطن خواهی از شهوات نفسانی و عواید شخصی صرف نظر نموده پروانه وار خویشتن را بانش عشق ایرانیت بزنند و بسوزند تا بوصال معشوقه مقصود برسند

ايضاً

از اخبار مذکور
تبریکات تاجگذاری
از با یعالی — اعلیحضرت امیر اطوری شاها بران بانهایت شغف موقع سعید تاجگذاری ان اعلیحضرت را مغتنم شمرده تبريكات صادقانه خود را اظهار و ادعیه خویش را برای سعادت ان ذات عالى وشوكت سلطنت ایشان تقدیم میدارم و در این موقع از ان اعلیحضرت خوا هشمندم مراتب دوستی صادقانه و صمیمانه مراقبول نمایند ( محمد خامس )

از طهران — اعلیحضرت امیر اطوری سلطان از تمنیات و تبريكات جميله که اعليحضرت امپراطوری اطفا در موقع تاجگذاری من اظهار داشته اند نهایت امتنان را حاصل نموده قلبا تشکر مینمایم و از طرف خود ادعیه صمیمانه خویش را برای سعادت ذات عالی و شوکت مملکت امیر اطوری ایشان تقدیم میدارم در موقعیکه تمام امور مملکت را در دست میگیرم اولین سعی و اهتمام من این خواهد بود که در حفظ و نشید بهترین روابط و دادپه دیرینه این ملتين اسلام که انهمه روابط معنويه ومنافع حياتيه ان دورا بیکدیگر متصل مینماید کار کنم ( سلطان احمد شاه قاجار )

و هنوز کمی نگذشته بود که معامله رسمیه بیع و شرای آن اتمام یافته و خوین، را « سلطان سلیم اول » و « برسلاو » راه « مدالی » نام نهادند . به اینصورت زخم بسیار کاری که انگلیزها برجکر گاه منت عثمانی زده بودند ، المانها بمرهم مدد کاری خود شان مدوات نمودند .
...................................................................................................................................
اگر بگویند که المان بفروختن این دو کشتی از این سبب راضی شد که آنها را از دست کشتیهای جنگی فرانس و انگلیز رهایی دهد این عذر مقبول شمرده نمیشود . چرا که همین دو کشتی المان بود که در میان صفوف کشتهای جنگی فرانس درآمده شهرهای ، بون ، وه فيليب قيل ، الجريا دا کله باری نمود و باز همین کشتیهای بود که از مسینا صفهای کشتیهای جنگی فرانس و انگلیز را پاره کرده و يك كشتي انكليز را غرق کرده همچون برقی در گذشت . و اگر میخواست که به استانبول نباید میتوانست که بقوت و سرعت و کمالات خود خورا بهرصورت که باشد رهایی بدهند مثلا میتوانست که به بحر ادرياتيك كه قریب مسینا بود در آمده با دسته های کشتی اوستریا که متفقش بود منظم شود . لهذا گفته میشود که این نبود مكريك نيكویی و خوبی بسیار دوستانه که المانها بما نشانداد . این خوبی و نیکویی شانرا تا ابد عثمانیان، فراموش نخواهند کرد .

در جمعه گذشته قدر تحصد نفر خانمهای استانبول که همه زر و زیور خودشان را برای اعانه خریداری « رشادیه » وه « سلطان عثمان » داده بودند . از بسیاری قهر و حسرتی که در دلهای شان بسبب ضبط شدن آنها از طرف حکومت انکلیز پیدا شده بود با هم اتفاق و جمع آوری کرده سر راست بسفارتخانه انكليز رفتند . و بشدت تمام بر دولت انکالیز پروتست و احتجاج کردند . ترجمان سفارت در پیش روی آنها برآمده بزبان ملایم عذرهای لنک بیان کرده ، امالانها آن عذر ها را جوابهای معقول داده و قبول نکرده بقهر و غضب تمام از سفارتخانه برامدند و از انجا سرد است بسفارتخانه المان رفته در بالحجة سفارتخانه جمع شدند « زنده باد ، فیروز باد دولت المان ! » گفته فریاد براوردند ، عبال سفیر در پیش روی آنها به استقبال برامد . خانها شکر گذاری دولت المان را بیان کردند و اشکریز حسر تشد عبال سفیر با آنها اشکریز شد . و تسلیها و نوازشها ابراز فرمود . حقیقتاً که این منظره خیلی مؤثريك منظره بود .

حوادث مختابه

موقع استفاده را از دست نباید داد.

نقل از اخبار ( ارشاد ) منطبعهٔ طهران مورخهٔ ۱۲ رمضان

وصول جواب یاد داشت دولت علیه ایران از طرف دولت


صحیفه ١٦ سال چهارم شارة ٥

در تهنیت عید سعید اضحی
کلام شاعر خوش مقال شير احمد خان مخلص تخاص
روز عید سعید قربان است دل حجاج نيك شادان است
حاجیانند مشتغل بطواف طوف ایشان به بیت رحمان است
ما بدار الخلافة كابل که در و منظل سبحان است
بادای نماز مشغولیم ظل سبحان امام مایان است
گرچه دوریم زانتقام شريف ليك اينهم ولطف یزدان است
کا مشرف بخدمت شاهیم گوشریف جميع شاهان است
دین اسلام را حمایت از وست مو متاثر انجسم چون جان است
مقتدای همه مسلمانان خبر و جمله اهل ایمان است
ذات پاکش در جهان امروز ملک اسلام را نگهبان است
روشن از یمن اوست شرع بی ملت از وی جو مهر تابان است
مریکا مومنی است در همه دهر داعی عمرش از دل و جان است
لقب او سراج ملت و دین میوه باغ عبد رحمن است
اسم خاصش بود حبيب الله شده محبوب نوع انسان است
عزت و اقتدار و شوکت او چون دم تیغ او نمایان است
دل کفار از مهابت او دایما همچو بید لرزان است
نام افغان که رفته در عالم او شهنشاه جمله افغان است
شرد تیغ او بجان حسود بی تکلف چو برق سوزان است
گرچه شاهان ملک اسلامی هم سلاطین روم و ایران است
ليك از اختیار بیرون اند حکم ایشان بدست ارکان است
الله الحمد كاين شه اسلام خویش مختار و صاحب شان است
همه ارکان دولتش جو غلام سر نهاده بخط فرمان است
بی حکم خدا و امر رسول حکم او در نفاذ و جریان است
انتظام امور سلطنتش جاری از حکم شرع و قرآن است
خاص و عام و رعیت یکسر بسته با او بعهد و پیمان است
همه قومش ز راه صدق و خلوص جانفشان در حضور سلطان است
دست جود و کف سخاوت او ابر نیسان و بحر عمان است
با سپاه و رعیتش دایم شیوه لطف و طرز احسان است
یارب این عید را همایون کن بوجودیکه ظل سبحان است
شب او قدر باد روزش عید ثانی زعید قربان است
روز و شب با کمال صدق و نیاز ورد مخلص دعای سلطان است

این نه اخبار که آینه دیدار جهان این نه اخبار که گنجینه اسرار است این
شير مرغش بدکان باشد و جان آدم چه گران مایه متاع و چه دکاندار است این
شد شکر آب ازین خجلت و طوطی است خموش که چسان منطق شیرین شکر بار است این
بیخبر زین ادب آموز نباید بودن که زهر چیز که برسد خبردار است این
کند این ماه جهان گرد بهر ماه دوبار سیر آفاق جهان کوکب سیار است این
کامل از عمر گرامی درش امسال سه سال در چهارم سنه عمر برفتار است این
بعد یکسال شدی شعر سرا ( مستغنی ) شادم از کم سختیهای نو بسیار است این

خلاصه آخر ترین خبرها از اخبار های اردو
— دولت عثمانی با دول متحده فرانس، روس، بريتانيا اعلان حرب نموده از یکطرف کشتیهای جنگی شان سواحل بحر سیاه روس را گلوله باری میکنند، و از دیگر طرف از راه عقبه و سویس بر مصر حاضری هجوم را دارد. دولت بهیۀ بريتانيا ازین حرکت دولت علیه عثمانیه بسیار افسوس میکند. و مسلمانان هندستان را تسلی میدهد که بر اماکن مقدسه اسلامی تجاوز نخواهد کرد.
— کشتیهای جنگی دول متحده دره دانیال را زیر طوپ گرفتند ولی از طرفین هیچ ضایعاتی بوقوع نیامد.
— کر و وازورهای عثمانی چند عدد کشتیهای جنگی و تجارتی روس را در بحر سیاه غرق، و بندر گاههای اودیسه، و فیودوسیه و باطوم را در زیر گلوله باری گرفتند.
— در رزمگاه های مشرقی و مغربی در بین جرمن و روس و فرانس و بريتانيا دایره حرب شدن دارد. خبرهائیکه از منابع دول متحده است از ترقیات خود و پسپائی غنیم خود، از جهت مقابل بعکس آن نشر و اشاعه میشود.
— دولت ژاپان سينگتاو نام قلعه جرمنی را که در چین است فتح نموده است.
— جهاز ایمدن يك كشتى جنگى روس و يك كشتى جنگی فرانس را در سواحل چین باز غرق نموده. تجارت هند و دریاها از کارستانهای ایمدن در خطر و بی امنیتی است.

تقریظ دلپذیر شاعر شهیر
جناب مستغنی
نوبهار آمده پر گل همه گلزار است این باز از معنی رنگین شده اخبار است این
این چه اخبار دلآویزو چه الفاظ متين این چه مضمون شکر ریز و چه گفتار است این
چه چراغیست درخشنده سراج الاخبار که چو خورشید زهر شهر نمودار است این

در چاپخانه حروف دارالسلطنة كابل طبع گردید
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته
محمود طرزی


اعلا

oooooooooooooooooooooo
o سیاحت بر دورا دور کره زمین o
oooooooooooooooooooooo

چقدر فایده ها و شیرینها دارد ! على الخصوص که آن سیاحت با آن بزرگی و وسعت

❧ به هشتاد روز ❧

اجرا شود: آرزو کننده گان این سیاحت خارق العاده هرگاه رای خریداری کتاب ( سیاحت پر دو را دور کره زمین ) بهشتاد روز بقدر دو روپیه کابلی یک مبلغ کمکی را صرف نمایند این سیاحت را کوبابا ( فلياس فوگ ) سياح و رفقایش یکجا اجرا کرده خواهند بود ! محل خریداری این کتاب دکان ( ملا غلام محمد ) تاجر كتب متصل مدرسه شاهی میباشد، و در نفس مطبعه عنایت که در ده افغانان است از نزد عبد الرؤف سر مرتب نیز خریداری میتوانند .

مؤلف این کتاب ( ژول ورن ) فرانسوی است که در نوشتن ناولهای بس مشهور آفاقست، از فرانسوی به ترکی و از ترکی فارسی ترجمه شده است . کتاب مذکور تنها ناول تفریحی بلکه در ناول ضمن جغرافیا و جغرافیای ریاضی را نیز بطرز افسانه نشان میدهد .

اعلان

از هر دهن سخنی و از هر چمن سمنی

هوسکاران مطالعهٔ آثار ادبیه را مژده میرسانیم، و ترغیب میدهیم که ازین گنجینه پر از جواهر آبدار، و ازین گلزار پر از ازهار يكيك نسخه بدست آورده از مزهٔ آن سخن را بچشند، و از هر چمن شمهء بویند. در مطبعهٔ عنایت بزیور طبع آراسته کرده، قیمت ۲ روپیه ❧

اعلان

سياحت در جو هوا

يك ناول فی نفسه بسيار عجیب و غریست که در مطبعهٔ عنایت زیور طبع آراسته شده و سومین کتاب ( کتبخانهٔ مطبعهٔ عنایت ) را تشکیل داده اینهم از تألیفات ( ژول ورن ) فرانسویست که در فن ناول نویسی فنی شهره آفاقست از زبان ترکی فارسی ترجمه شده است قیمت (۲) روپیه کابلی فروش میرسد .

این همه کتاب در دکان باز محمد در بازار ارک و در دکان ملا غلام محمد در جوار مدرسه شاهی هر یک قیمت دو دو روپیه کابلی بفروش میرسد . کتابهای مذکور در نفس مطبعهٔ عنایت واقع ده افغانان از نزد عبد الرؤف سر مرتب مطبعهٔ موصوفه نیز خریداری میشود.


اعلان
عموم مشترکین کرام خود را یاد آوری میکنیم هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشترکین گرام دارالسلطنه کابل خود رهایی یابیم ممکن نشد لهذا با داکخانه مرکزی دارالسلطنه کابل يك مقاوله نموده داکخانه مشار الیه تقسیم و توزیع اخبار ما را که بهمه مشترکین کرام ما رساند در عهده حمیت خود قبول نمود . مشترکین کرام دارالسلطنه خود را بتشهیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطه غیر فرداً فرداً بواسطه آدمهای داکخانه بخود شان میرسد .

اعلان
المصور روضه
( از آثار مطبوعه جدیده مطبعة عنايت )
این کتاب اخلاقی، دینی، ادبی، یک اثرست کم از احادیث شریفه و فقرات مفیده اخلاقیه مانند يك كنجينه جواهری میباشد و در اینروزها زینت بخش عالم مطبوعات گردیده است در نفس مطبعه عنایت از نزد عبد الرؤف خانی سر مرتب و در بازار ارک از دکان باز محمد کتاب فروش و از دکان ملا غلام محمد کتاب فروش متصل مدرسه شاهی بقیمت دو روپیه کابلی هر کسی خریده میتواند .

اعلان
مصور
۲۰۰۰۰۰ فرسخ .
سیاحت در زیر بحر
در حالیکه دو کر در زیر بحر فرو رفتن موجب هلاك شود . آیا بیست هزار فرسخ سیاحت در زیر آن چنان ممکن خواهد شد ؟ هم گاه درین باب شبهه دارید در خصوص بدست آوردن کتاب ( ۲۰۰۰۰ فرسخ سیاحت در زیر بحر ) سهل انگاری نکرده قیمت چهار روپیه کابلی یا ده افغانی از نفس مطبعه عنایت ، یا از دکان باز محمد از بازار ارك ، یا از دکان غلام محمد از بازار متصل مدرسه شاهی زودی خریداری کنید ، و بخوبی بخوانید ، و تصاویر آراسته آنرا بدقت تماشا کنید تا بر شما قاطعاً ثابت شود که سیاحت در زیر دریاهای شور و مرده ممکن ، و غیر ممکن است


سراج الاخبار الافغانیه
۱۳۲۹

شماره ٦
سال چهارم

فهرست مندرجات

حوادث داخليه
اهتدا - مرقومه از دایرنکی - حسن مآل وطن عزیز ما افغانستان - مکتوب در کیفیت عدل و انصاف در قندهار -

ادبيات
(مکتوب و اشعار) - خطابه منظومه افغانی - تقریظ - ایضاً تقریظ -

حوادث خارجيه
مکتوب از اوسترالیا - ایضاً مکتوب - داخل شدن دولت علیه عثمانیه بمحاربه - شمولیت دولت عثمانی در جنگ - کلوله بازی پردره دانیال - وقت قربانی بولشارک داک وکیل انگریزی و جواب آن - سراج الاخبار افغانیه - زمیندار و سول ابتد ملتري کرت - از خبرهای مبالغه آمیز پرهیز باید کرد - خبر رسانی مابین لندن و هندوستان - شرایط مصالحه مابین روس و بیانات امپراطور المان - کلوله بازی من بیطرفان و دولتهای اوروپائی - عقب نشینی روسها از سرحدات عثمان - خاتمه یافتن آخرین خبرها - اخبارها و حکومت هند - بی لحاظی روسها به بیطرفی دولت علیه ایران و روس - وکسکمود - تجاره بحری - سواحل -

برای خاطر دیدن عسکری فرود آمدن اعلیحضرت پادشاهی از نصرالله مورش - از مناظره پادشاهی با عساکر لشکری - مراجعت اعلیحضرت همایونی ما از چقچر - نطق اعلیحضرت همایونی به انواع و ملاحظه عسکری - عودت اعلیحضرت همایونی از چمن حضوری پائین باغ -


( اعلان )
کتاب سال اول و کتاب سال دوم سراج الاخبار افغانیه با کتابچهٔ ( علم و اسلامیت ) و ( آیا چه باید کرد ؟ ) و ( ادیدرفن ) جلد کرده شده در اداره برای فروش حاضر و مهیاست . ذواتی که آرزوی خریداری آنرا داشته باشند از نزد مدیر طلب نمایند.

شرایط خریداری
ولایت داخل افغانستان | دارالسلطنه
سالیانه | چارده روپیه کابل | قیمت سالیانه | هشت روپیه کابلی
ششماهه | هشت روپیه کابل | قیمت ششماهه | پنج روپیه کابلی

در خارج افغانستان
هر جاییکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراء قبول میشود
يك طلای پوند انکلیزی یازده روپیه کلدار است . . از همین قرار حساب کنند.

یاد آوری
بر همهٔ کار داران نظامی و ملکی و جملهٔ خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود: اگر از يك جابديگر جا بروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستيد . هر گاه همچنين بك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند.

( شرایط درج کردن اعلانها )
سوداگرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشتهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود : اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپيه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطريك قرآن یعنی نیم روپیه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از يكبار تا به پنج بار فی سطريك قرآن یعنی نیم روپيه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود . طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ – اینچ – ٤ – سوت ) میباشد
هرگاه شخصی اعلان خود را متمادياً تا بيك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق پشتی بر سر سطری چهار اجرت گرفته میشود


صحنه (۱) سال چهارم شماره (٦)

قیمت سالیانه
در دار السلطة كابل ۸ روبیه کابلی
در اطراف داخله مملکت
الغرامات ذاك ١٤ روبیه کالی
در خارج مملکت
با الخراجات دانه ۱۰ روپیه انگلیزی
بر بازده روز یکبار نشر میشود.
قیمت يك نسخه آن در کابل یکمبانی است.
(اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود)

سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

مدير وسن بحجة
محمود طرزی
اداره الريحان و مطبعه
در ماشینخانه دار السلطنة (کابل)
همه امورات تحریریه به اداره خانه
بنام مدیر فرستاده میشود

تاريخ بكم محرم سنه ۱۳۲۳
تاریخ انگریزی ۲۰ نومبر
تاریخ شمسی ۲۸ عقرب ۱۲۹۳

حوادث داخلية

عطر سنك ولد آيه سنك زركر قوم است که اسم ثانی او غلام محمد
گذاشته شده العام نقدی و جنسی او
نقدی ٦٠٠ روبيه
جنی چونه ۷ متقاله يك تون
کلاه قرص زرى يك طاقه للكي
زری می و مجروبيه كي يك تخته

مورخه چهار شنبه ۸ ماه ذي الحجة الحرام
از کوتوالى دار السلطنة کابل )
مینویسند

اهتدا
عالیجاه أخوى محبت بنيان محمود بيك خان مدير و سر محرر سراج الاخبار مبارکه را حفظ الله تعالى از انجا که پرتو نور دین متین حضرت سید المرسلین عالمتاب است و بهر نره که شاید چون کمبازر میسازد الحمد لله والمنه درین اوان سعادت اقتران پرتو نور عالم افروز پر عقل و هوش دو نفر ذكور و يك نفر انات جزو حاشيه طابقه اهل هنود رسیده و از دین باطله خود بیزار و دین مبین حضرت خاتم النبيين صلى الله عليه وسلم را قبولدار گردیده و بتاريخ ٤ ماه حال که از طرف عالیجاه جناب صاحی ام محمد سرورخان نائب الحکومه محضور جناب شهزاده والاخاء معين السلطنه صاحب مشرف و به دار النصرت هرات تجهته محافظت راه که بهمرای شان مقرر کرد. خلعت و انعام مقرره جزو حاشیه سر افراز گردیدند این نقره را بود در علاقه محال دایزنگی واپس رسیدند و شکر این نعمت عطها باعث مسرت و خورسندی برادران دین خود لازم دانسته مرقوم را بجا آوردیم که زهی سعادت این رعایای که همیشه بسایه هم پایه نمودیم که انشاء الله درج سر الاخبار مبارکه میکنید باقی بعزت باشید حضرت ظل الله اسوده حال بوده و میباشیم خداوند عالم وتحق حضرت رسول اکرم و آن و انتخاب کنار آن حضرت که وجودی حضرت فیله عالم را از آقات ارضی و سیاوی در حفظ و آمان خود نگه دارد بحق نون والصاد .

ميان را دو نامه که دیوان کاور
عمله محمد نام پسر جهان
ستك که ثاني اسم مذکوره اسلام
الدین نامه گذاشته شده قوم سك
انعام نقدی و جنسی او
انعام نقدی دارد

( از دایزنکی مینویسند )
موازی شش صدخانه از علاقه محال دارنگی که در زمان سابق قرار شده طرف مشهد مقدس رفته بودند در تاریخ ۲۹ ماه رمضان المبارك همان شش صد خانه که عبارت از یکهزار و یکصد و نودوشش نفر د کوروانات نفوس شان میشود از عدالتیرور می همایونی اعلی حضرت بادشاه مسلمين سراج الله والدين بواسطه دو بهره سوار رساله حال که از طرف عالیجاه جناب صاحی ام محمد سرورخان نائب الحکومه دار النصرت هرات تجهته محافظت راه که بهمرای شان مقرر کرد. بود در علاقه محال دایزنگی واپس رسیدند و شکر این نعمت عطها را بجا آوردیم که زهی سعادت این رعایای که همیشه بسایه هم پایه حضرت ظل الله اسوده حال بوده و میباشیم خداوند عالم وتحق حضرت رسول اکرم و آن و انتخاب کنار آن حضرت که وجودی حضرت فیله عالم را از آقات ارضی و سیاوی در حفظ و آمان خود نگه دارد بحق نون والصاد .

نقدی ۳۰۰ روپیه جدی ندارد
نقدی ٤٠٠ روپیه جنسی
چونه ٥ مثقاله يك نوب لنسکی
بیست و پنج روپیه کی یک تخته
کلاه فرس زری یک طاقه

حسن مآل وطن عزیز ما افغانستان و با نتیجه آنیه آمال برادران
وطن پرست نجیب ما افغانیان
مدیر روشن ضمير و ناصح ذی شرف سعادت تخمير
روز دو شنبه ۲۹ شهر شوال تموجب دستوریکه از حضور
شهزاده جوان جوانبخت جناب معين السلطانه صاحب باحضار


صحیفه ۲ سال چهارم شمار ٦٠

قاضي القضاة صاحب واهالى محكمة شرعيه و علمای میزان التحقيق و چندی از ثقات علمای دارالسلطنه شده بود در عمارت خاص که اقامت گاه عالی شان است حضرت علما جمع و بعمل ۱۱ بجه روز که تعین پروگرام باریان بود بحضورشان مشرف گردیده پس از تعقدات موفوره با جناب قاضي القضاء صاحب وسائرين اذن جلوس فرمودند - موضوع این ارادة سامى شان تحقیق مسئله شرعیه بود که بواسطه اختلاف روایات و تشتت آرا و تباين افکار علما در پرده قيل وقال ملفوف کردیده در تعویق افتاده بود - پس از تدقیق مسائل و تفریق حق از باطل بزبانیکه شرحش در بیان نکنجد و بیانیکه توصیفش را زبان بر نسنجد روی سخن را بطرف علما معطوف فرموده بكلمات حق سباط ذيل انجنين رطب اللسان کردیدند .

و همکنان مبرهن است که من کاهی از امر کتاب الهی تجاوز ندارم و بر تغیر حکم خداوندی در هیچ محل از هیچکس بقدر سر موئی روادار نیستم پس اگر علم من برسد که فلان اندکی از جاده حق انحراف ورزیده است از مجازات و کیفر آن نیز خودداری نمی توانم اینهم پوشیده نیست که من ذاتاً علما را دوست میدارم بنا بر روابط دینی که نسبت به شخصی شان پس بر شما نیز لازم است و ضرور که همه وقت از اظهار کله حق تجاوز نکنید چون دین ماوشما یکی است و حکم یکی نکته لطيفه حق را دست خوش هواجس نفسانی خود نموده عرض شخصی خودها را ایران ترجیح بدهید اغراض شخصی انسا را رسوا میکنند و بفضیحت خلق و سیاست پادشاه که خادم شرع و حافظ حدود آنست مبتلا میسازد از سوء این افعال می شومه خود غرضی و جهالت و تكامل و تنبلی اهالی اسلام است که از اوج ترقی و عزت تخصیص پستی و ذلت افتاده از پیشرفت شرف و افتخار خود رجع قهقری نمودند . بصفحه تاریخ که آینه رو نما و شاهد خالی از کذب و ریاست اگر نظر بدارید خواهید دید که قرون ماضیه پایگاه شما در عزت و وقار و تمدن شما با یکجهان شوکت و افتخار در چه پایه ترقی بوده است . ووضع فلاکت اشتمال کنونی شما در چه پیمانه تدنى في الجمله از بدو جلوس جد امجدم اعلیحضرت خلد مكين ضياء الملت والدين انار الله برهانه که اولین دورۀ مجد و افتخار و خلاصی دوباره سیاست از اسارت کفار تا زمان انقراض حیات شان همچنان سعی در بهبود حال و ترقی مال شما شده است و از اوائل جلوس اعلیحضرت قبله معظمم تا حال چه غمخواری پدرانه است که از ذات شاهانه شان بحال ملت مروی نمیشود . وجه جهد طاقت براندازانه است که از شخص خودشان بصرف دقت و دماغ در راه ترقی دولت در نظر خودی و بيكانه صرف نمیکردد که از یکی از جمله نتائج انهمه کوشش مدرسه مبار که حبیبیه است . در بدایت تشکیل این دار التعليم جلیل چه نا گفتنیها بود که زبان جهل نمیسرود و چه ناشنیدنیها بود که سامعه عقل نمی شنود . فله الحمد در حاضر زمان پیشرفت آرا همه شما بر دروه توقی می بینید که یکصد نفر از طلاب ساعی او و موصول با کمال است . پس از صمیم قلب شما را بکوشش سفارش میکنم و باز میگویم بدل و جان و مال کوشش کنید کوشش کنید کوشش شما منوط است بر اتفاق و بیزاری از نفاق و آنصورت نمی پذیرد جز بحسن اخلاق پس میگویم بدست یاری حسن خلق و قربان نفاق عروس خوش سیمای اتفاق را در کنار آرید تا از ثمره کوشش بهره حاصل کنید فقط

سخن عالی شان درین محل انتهی پذیرفته یکجوش و تاثیری در حاضرین مشهود بود و بنده نگارنده که از سماع این کلمات حکمت سیاست همه تن وجدانم در وجد ! و ظاهرم خوش و خون بعروقم در جوش و سر حواسم در زمین حسن مآل افغانستان ! و زبانم بشكر خالق انس و جان رطب اللسان عجيب كيفيتي و غريب حالتی با من دست و گریبان بود ! بلی چرا نباشد در حالی که صفحه تاریخ برای ما اخلاق و اطوار جوانی های یک جهان شهزاده های زمانه گذشته را بايك دنيا غفلت و مستی ووو ...... نشان میدهد و شهزاده جوان جوانبخت خود را که ریعان شبابشانرا اولین فصل بهار و ایام جن عمر گرامی شان را نیکو ترین زمان از هر ارادت در طهارت عفت بیدار مغزی عدالت پروری سلطنت کمتری با بخت جوان و رای پیر قدم بر قدم قبله اكرم و جد اعظم خود نهاده آنی غفلت نمی ورزند محل اهتزاز طبیعت و جای هزاران شکر است بلی چنان بود پدری اش چنین بود فرزند چنان بود عرضی اش چنین بود جوهر اش چنین ( امضا ملا عبد الشكور قائم مقام ابن قاضي القضاة )

مکتوب
( در کیفیت روز عید سعید )
در قندهار

روز شنبه ۱۰ ذی حجه الحرام كه روز فیروز عید سعید میامن به دايمی بود بساعت ۷ صبح برآمدم، عیدگاه قندهار از شهر بیرون بطرف شمال واقع است و مردم از دروازه شمالی شهر که آنرا ( دروازه عیدگاه ) می گویند برآمده و بر سرک راست رفته بعیدگاه میرسند . منکه برآمدم دیدم که مردم شهر برلب سرك مذكور دو طرفه انتظار کنان ایستاده اند من هم در ان حدود توقف نمودم بعد از (۲۰) دقیقه صداهای موزیکه های عسکری هوش و حواس و نگاهم را بطرف خود جلب نمود بعد چند لمحه هیئت سراسر هیئت عسکر از دور معلوم شد . آهسته آهسته عساکر فیروزی ما تر که بدریشی های ملون ملبس بودند از پیش رویم گذشتند سر افسر با اقتدار اردوی قندهار جناب برکة عبد الوكيل خان بر اسب سوار بوده جمعیت عساکر میآمد . بلباس رسمی و کلاه بردار ملبس بود . .
بعد ازان مردم رعایا در عیدگاه درآمده و جناب جلالت مآب


حصه ۳ سال چهارم شماره ٦

نایب الحکومه صاحب تشریف آورده نماز خوانده شد پس از ادای صلوة عيد سعید نفری نظامی بر جای معین بیرون عيد گاه صف آرای احترام بودند تمام مردم شهر هم به تماشای عساکر در نجا جمع شده بودند. جناب مستطاب نایب الحکومه صاحب در صحن عيد كاه مع ديگر خوانين ملكی ایستاده بودند و فرمان مهر لمعان همایونی که برای تبريك عید رعايا عن صدور یافته بود از طرف نایب الحکومه صاحب خوانده شده بعد از ان از عیدگاه برآمده نایب الحكومة صاحب بوعساكر تشریف آوردند و از طرف قوماندان و همه عساکر بقرار سررشته مقرره مورد سلامی گردیدند و باز باتفاق قوماندان مذکور برتوب خانه ها و كندكها وسپور و خاصه داران نظامی و سفرمینا کردش و احوال پرسی و مبارکباد عید نمودند و پس از ان جناب نايب الحكومة صاحب يك فرمان مهر لمعان را که قوماندان مذکور برای قرائت بایشان داد و از طرف قرين الشرف اعلیحضرت همایونی اسمی برگد و سایر عساکر شرف صدور ارزانی فرموده بود با و از بلند خواندند که مضمون آن تبريك عيد سعيد اضحی بود بعساکر و افسران آنها باختتام این فرمان حیا توسان از عسکر تا افسر سرهای خود را برهنه کرده بعد عجز و نیاز طول عمر پادشاه خيرخواه و بقای سلطنت شانرا از درگاه خداوندی مسئلت نمودند. بعد ازان سلامی اعلیحضرت والا را به فیر سى ويك ضرب توب وباجه بجا آوردند و بعد از ان عساکر به طرح ( چلور سی ) از حضور نايب الحكومة صاحب گذشته مرخص شدند جناب نایب الحکومه صاحب از حسن انتظام و تكميل نفری نظام از نزد برکه و قوماندان صاحب مذکور نهایت خورسند و رضامند شده بالاتفاق رو بشهر آوردند اولاً جمعیت منصبداران نظامی و خوانین ملکی زیارت خرقه مباركه مشرف گردیده و باز بسلامخانه عام رفته و پس از اکل اطعمه و اشربه مقرره منصبداران ملکی و نظامی در وسط سلامخانه مذكور صف بسته ثانياً سلامی اعلیحضرت همایونی را بجا آورده مرخص کردیدند
امضا
ع ٠ ه

ادبيات
حضرت مدير کامل فاضل زاد اشفاقه و دام بركاته — گرچه دوریم از بساط قرب همت دور نیست بنده شاه شما ثم وثنا خوان شما فقیر ندیم هر چند از رهگذر كم سعادتی خود از شرافت صحبت كثير المنفعت صوری محروم است — اما الحمد لله تعالی از فوائد روحانی انجناب که امروز عالمی از ان متلذذ فيوضات میباشند سرشار عوائد فوائد کردیده و میگردد — و سلامتی ذات با برکات را از ایزد متعال درخواست مینماید—

المعروض - پینی چند از قلم عاجزانه ندیم صداقت شمیم سرزده خدمت فرستادم - هر گاه لازم دانند داخل جریده فریده اخبار مبارک گردانند باقی بمزت دارین و سر افرازی کوئین شامل باشند
عريضة داعي مخلص عبد الغفور نديم
تحرير في يوم يكشنبه ۱۳ ذی قعده سنه ۱۳۳۲

چیست مردی و مروت حب کشور داشتن کینه و بغض برادر را زدل بر داشتن
با همه يك روى و یکدل زیستن آینه سان خوب و زشت خویش را با هم برابر داشتن
بردن از آینه دل سر بسر زنكار كين وز کدورت خاطر خود را منور داشتن
اتفاق و اتحاد آئین اسلام است و بس کفر باشد چشم ای مطلب زکافر داشتن
راست کویم راستی بر مؤمنان لازم تر است زانکه زیب تیغ بران است جوهر داشتن
نیست فرق مردم و حيوان بجز تهذيب خلق بایدت این نکته را از بنده باور داشتن
آدمیت کو مراد از خوردن و خوابیدن است چشم این معنی توان از گاو و از خر داشتن
معنى انسان زلفظ انس پیدا گشته است هر کرا لازم بود این نکته از بر داشتن
انس با همجنس خود لطف و مدارا کردن است نی که او را در نظر خوار و محقر داشتن
داشتن پیوسته در دل پاس هم آئین خویش حفظ ناموس وفا از هر چه بهتر داشتن
کوه رخشنده اسلام را چند از نفاق تیره روی و گرد آلود و مغبر داشتن
چند خورشید جهان افروز دین بالا را بهر نفس شوم خود از دره کمتر داشتن
چند در صورت مردم چون ملك كردن سلوك در حقیقت وانگهی از دیو رهبر داشتن
ظاهر ا خود را مسلمان خواندن از دستار و ریش وانگهی در باطن خود خوی کافر داشتن
چند در دل بیخبر بودن ز احکام خدای بر زبان آیات حق را وانگه از بر داشتن
چند از تکریم روح پاك بودن بیخبر رتبۀ نفس دنی را زو فراتر داشتن
تا بکی دادن قماش دين شيطان لعين شمع روشن را چرا در راه صر صر داشتن
چند کردن با وطن دعوای مهر مادری خون او را وانگهی چون شیر مادر داشتن


سال چهارم

صفحه ٤
از برای خدمت دین چند بر بستن کمر
چشم خود را وانگهی برسیم و برزر داشتن
ای مسلمان معنی اسلام میدانی که چیست
عادت عمر کردن خوی حیدر داشتن
از دل و جان محو احکام خداوندی شدن
پاس دین احمد و شرع پیمبر داشتن
یکقلم آزاد کردیدن زبند نفس خویش
خویشتن را والهٔ دین مطهر داشتن
نماند اعتبار يثرب و بطحا بجای
عزت محراب کردن قدر منبر داشتن
کشتن اول جملکی با خویشتن همداستان
نکته حب الوطن را ازی کر خوانده
پاس او را بر تو میشاید سراسر داشتن
خود چه حاجت تا بگویم زان وطن مطلب چه بود
نیست تنها احتیاج خانه و در داشتن
آن وطن اول ولای دین اسلام است و پس
خویش را یعنی مطیع شرع انور داشتن
باز مهر هر مسلمان را بحکم اتفاق
در دل خود روز و شب همچون برادر داشتن
دشمن دین را ز دل پنداشتن خوار و ذلیل
کافران را در نظر پیوسته احقر داشتن
وز برای سجده کردن بر حریم شرع باك
پای تا سر ناصیه کردیدن و سر داشتن
وانگهی بر صدق بی پایان و اخلاص تمام
از اطیعوا الله کام دل میسر داشتن
چیست معنی اطیعوا الله پس از احکام حق
روی دل بر درگه شاه مظفر داشتن
رهبر شرع پیمبر پور دین آنکه هست
کار و بارش حرمت شرع پیمبر داشتن
شهریار عادل و بادل و حبیب الله ء خان
آنکه او را میسزد بر تارک افسر داشتن
آنکه چون بیرون کند شمشیر کین را از نیام
دشمن او را نباشد چاره جز سر داشتن
میسزد از بوی خلق او دماغ عیش را
چون نسیم روضه رضوان معطر داشتن
میتوان گر وصف نطق او بخاطر بگذرد
چیست فکر و دامن دل پر ز کوهی داشتن
همت والای او بر همت خود مانده است
روز و شب تعمیر ملك ونظم لشكر داشتن
میسزد افغان ستان را هم بعهد رافتش
خنده از تعمیر خود بر چرخ اخضر داشتن

صفحه ٦
سر فراز از فکر کار ما بعالم شد پلی خواجه کرده سربلند از فکر چاکر داشتن
چیست حاجت خود به تشهید مدیح حضرتش نام دارا بردن و یاد سکندر داشتن
خلق میداند زدارا و سکندر بهتر است هر کرا ز انصاف باشد نظم کشور داشتن
بر دعایش نکته سر برود از فکر ندیم کآسمان را میسزد آن نکته از بر داشتن
زينت شاهان عالم تا بود تخت وكلاه ذات او فرخنده باد از تخت و افسر داشتن

خطابه منظومه افغانی
چه احوال دی پر دنیا عبرت واخه ای دانا رنگا رنگ انقلابات دی فيها قسم اختلافات دی
هر ملت و هر دولت اخی قطع د فرصت چه فرصت پیدا کی یاده انتقام اخی بی واره
نبردر و کالونه نظر که به احوال به جان خبر که چه فرصت موندو و کفارو حی و نکره په موږ خوارو
بیا په خود مسلما تا تو خه ونکره کافرانو زړه مو خود په مړا کړودو چه وروم په شه بازو و و
پر مصر يا تو موږ راه دوره ويشه مو خور له چه تا که ایطالیا تو پورش بوو پر طرابلسیا تو
زړه توکر نوکر بدې و و زشکی رشکی سره برې و و چه دا څه وشوه نا که فضل له ولی الله
يو وار نرخ سو چه روسيانو چاو بود پر ايران تو په زرو عالم په مرګی په ظلمت په ملك ككركي
په سود سري په مري کړي څه په نور يزي په برې کړي روزخی زرو مالکی پاش سوی رې موغوشی لکه آش سوی
په ګرداب کې و حيرت ټوله ډوب سو په حسرت چه يارب چه احوال سو چه علاج په دېر محال سو
موږ بدې ناورين اخته وو فکر زن جګر سوخته و و چه دا څه وسوه رحمن ته قادر يې اى سبحان
طرابلس مو بالكل هير سو چه دا خرس روسی را نپرسو مړا کو او مصر دواره خَم په مخوره داو زړه نه
چه و موږ نه را نژدې سو د حبل طناب په پرې سو موږ په دې غمو اخته وو فکرون او دل سوخته و و
چه دا څه بلا سوه پيشه الامان دادى له بيشه بيا نارې سوې چه بلغار سوه را پورته ديل غار
پر زرکاتو په حد کړه نې په خپل جا نواخته کړه سر پيا تو پونا پيا تو هې بورش بود پر تورکانو
خو دولت سره يو سوه دېر ترکان په ميان کې لوسوه الحاصل چه په اضرار رسيو لې پيشمار


صفحه ٥ سال چهارم شماره ٦

از مناظر نمایش عسکری
فرو آمدن ذات اعلیحضرت پادشاهی از عرابهٔ موتر و حرکت فرمودن بسوی حین حضوری بسواری اسپ
(۱) ذات اعلیحضرت همایون — ۲ — جناب معین السلطنه — ۳ — جناب عین‌الدوله


صفحهٔ ٦ سال چهارم شمارهٔ ٦

از مناظر نمایش عسکری
مراسم سلامی عساکر بحضور اعلیحضرت همایونی
۱ – ذات اعلیحضرت – ۲ حضرت معین السلطنه – ۳ جناب عین الدوله – ٤ جناب نائب الحکومه – ٥ مصاحب خاص


شماره ٦
سال چهارم

لا هنوز متوجه دی به مطلب متنبه دی
خیل نه دای محکمویت چه اسلام وز وینه
بدی زرنده همیشه دعا وار ندی
و تخریب نه د اسلام توجه لری مدام
زره می نه آوری د ترک له و ساله
خيله لو گوله به بولی بوله بله سره بولی
جو چیچلی ی ده زلف و به مار ندی
ای (افغان) دواره لاس پورته که نه به اخلاص
مستغنی زدی مین به خپل گفتار کرم
و خپل رب ته دی زاری که بیا زاری به عاجزی که
ستا یشان کفتار ده هیچ جا کفتار ندی
چه ای خدا به نه قهاری که رحمن بی بیا جار بی
مستغنیم زما نوم عبد العلى دي
کفار در توحد تیری که شبه و ورز برموز بری که
زه يشنون به به بل قوم می کار ندی
تی به خیل میان کی اخته کی عداوت به شده پخته کی
فارسی شعر می مشہور دی به جهان کی
چه به موز سو بالكل هير به خيل جان اخته وی در
به پشتو زبه می شعر شمار ندی
موز د دوی گورو سیلونه دوی همیش کوی جنگونه
(تقریظ شاعر خوش کلام غلام حیدر )
او وموت به توفیق را کی به اخلاق به را عطا کی
جه طاعت دی پرشتیا کو عبادت دی بی ریا کو
به خیل میان کی متفق ہو یو پر بل سره مشفق سو
ته همت و غیرت راکی ته قوت و نصرت راکی
ته موشه کی که معیوب و بری راکی که مغلوب یو
آمین

مذنب تخلص
( روشنی بخش دل و دیده بیدار است این )
( صفحه بر صفحه ورق پرورق انوار است این )
( لاله را خون نکند نقطه اش از رشك هنوز )
( کر بلندی جوفلك صاحب سیار است این )
( اندک افتاده دماغی که به نگهت سازد )
( ورنه از معنی رنگین چه بازار است این )
( جو هزاران نسرايد بصد آهنگ چرا )
( سطر به سطر همه صورت منقار است این )
( زوادش نتوان یافت بجز عنبر تو )
( نقد فطرت بکف آرید که عطار است این )
( مصدر علم و فن و صنع و سیاسی و ادب )
( چقدر از همه احکام خبر دار است این )
( نکته با نکته زاحوال جهان میگوید )
( بیکرگونیش امروز سزاوار است این )
( نفخه روح فزا صرصر عشرت انگیز )
( باغ الفاظ متین و کل بی خار است این )
( جو سکندر اگرت شوق رسانی باشد )
( چشم بکشای که آئینه اسرار است این )
( آه ازین جار که چل ساله ندارد سخنش )
( عقل مع اول بفرما که چه گفتار است این )
( روز و شب در همه جا جلوه نما میگردد )
( آفتاب سحر و ماه شب تار است این )
( مژده من اهل سخن را که بمضمون الحب )
( چند لفظ کم و معنی بسیار است این )
( میتوان قاصد اصناف جهانش گفتن )
( انچه تقریر خدا را و چه اخبار است این )
( مذنب ) آموخته ام درس فصاحت گوئی )
( که بشیرین سخنی نظم شکر بار است این )

تقریظ
م.س
زبان افغانی کلام جناب مستغنی
دا اخبار و تکین کازاردی اخبار نه دی
چه هزاری زه یم ولی گلزار نه دی
علم زده کره گوره جهل به کار نه دی
که دی بلاردی چه جاهل دی په لار نه دی
که بی علمه خبر دار دی خبر دی
که خود سود خواری ده علی سوداشه ده
که هشیار ده زمان دی هشیار نه دی
به گرمی ده دی بازار بل بازار نه دی
که سودا کری دکاندار ده علم کوده
با اضافه بوده بل دکاندار نه دی
خوار همه شی چه ده علمه به ناقل شی
چه د علم دولت مومی بیا خوار نه دی
کافران توره به علم جهانگیر شول
ما و تازه دانستک و را باز به دی
مره ویده دواره پورتک وي په غفلت کی
میر به یون هی سری چه بیدار به دی
نه غذات پورته خوانخواره بلا نشته
که زمری حوله خونخوار بولی خونخوار نه دی
موافق ده زمانی سره رفتار کره
مخالف ده زمانی که رفتار ندی
زمانه وی کے گروہ کی مرده
تل ترنه به حسن کی بہار ندی


صفحه ٨
سال چهارم
شماره ٦

بودند . و بعد از اختتام جلسه باز برای اعلیحضرت سراج الملة والدين دعا خواستند .

برای وعظ وصلوة التراويح و نماز عبد الفطر این بنده را طلب نموده بودند. بعد هر ختم نماز و وعظ بنده بجوش برای اعلیحضرت سراج الملة والدين باجميع مسلمانان هم آواز گشته از خداوند کریم دعا میخواستیم.

فى الحال بنده را مسلمانان افغانی که تخمیناً دوصد نفر میباشند و کمی عیالدار هم هستند . و در شهر « بروکن هیل » نیو ساوت ويلز اوستراليا ، اقامت دارند طلب نموده اند، و شهر « بروکن هیل » از شهر « کانکاری » ۱۵ روزه فاصله دارد که سه روز براه دریا و ۱۲ روز بذریعهٔ ريل طی میشود و برای حرکت من مبلغ ۲۵ پوند کرایهٔ درجه اول را انتظام کرده اند و امید که نماز عید اضحی آنجا خوانده خواهد شد یکم ذیقعده سنه ۱۳۳۲ ھ امضا
والسيد جلال شاه )

اگر کسی خیال پرسیدن محل اقامت سيد صاحب مذكور باشد وهو هذا :
تولدشان در شهر کراچی هندوستان در سنه ۱۳۰۱ هجری واقع شده هم والد ماجد وجد امجد شان السيد حسن مرحوم ابن السيد میر احمد مرحوم که تربت های شریف شان در بمبائی است و مزار والده شان در کراچی است و والده شان دختر سید میوه شاه مرحوم است که تربت شریف شان در کراچی واظهر من الشمس است که اینها در اصل از افغانستان آمده اند و ما مسلمانان اوسترالیا يك محبت و اخلاص جدی به جناب سید صاحب داریم
( بركت الله )

( داخل شدن دولت عليه عثمانيه بمحاربه )
مهمترین حوادثهائی که سرا از نو درین جنگ عالمگیر سرزده ظهور گردیده و تأثیرات آن بر تمام عالم اسلام شامل شده همانا اشتراك ورزیدن دولت علیه عثمانیه است درین محاربهٔ خونريزانهٔ اوروپا، در خصوص بنابر بعضی مصالح از زیاده گوئی رأی خود اجتناب ورزیده تنها به حوادثاتی که دیگر اخبارها درین باب بیان کرده اند اکتفا ورزیده آنرا لازم دانستیم .

جريدة فريدة ( حبل المتين ) كه يك اخبار اسلامی فارسی ، و سالهای سال در امور جریده نویسی صاحب رأی رزین و نکات رنگین متین میباشد از قرار ذیل مینگارد :

( شموليت دولت عثمانی در جنگ )
متأسفانه برخلاف آرزوی ما بلکه آمال تمام مسلمين هندوستان عاقبت دولت عثمانی در این جنگ خونخواره شامل ، يا شموليتش دادند. از زمان سلطان مخلوع عبدالحمید خان یعنی از وقتیکه جنك يونان ومناقشة جزيره ( كرید ) پیش آمد ، دولت عثمانی در اتخاذ رابطه سیاسی با المان کوشید و این رابطه همه روزه

حوادث خارجيه

از اوستراليا
الحمد لله رب العالمين الصلوة والسلام على حبيبه سيدنا محمد و آله وصحبه اجمعين أما بعد :
از فضل رب العلمين مسلمانان شهر « کلنکاری » ضلع « کنج لبند » اوستراليا، سيادت بناء مولانا السيد جلال شاه صاحب را بکمال اخلاص و محبت خدمت کردند و برای ادای صلوة التراويح و نماز عبدالفطر جناب سید صاحب را مقرر نمودند . بعد هر نماز و وعظ دعای خیر برای ترقی اسلام علی الخصوص برای اعلیحضرت سراج الملة والدين و اهالی افغانستان کرده میشد و پس از صلوة العيد سيد صاحب يكوعظ پرجوش قرائت فرمودند که اکثر مضمون آن متعلق به اشاعت و تبلیغ اسلام و همدردی با سلطان خادم الحرمين الشرفين واعلیحضرت سراج الملة والدين بود درينوقت پسی از باشندگان مسلمان شهر « پرو کن هیل » ممالك « نيو ساوت ويلز اوستراليا » سید صاحب را طلب نموده اند و بمسببیکه ما بین « کاشکاری » و « بروکن هیل » فاصله ۱۵ روزه است و علاوه برزیل به عبور دریا هم انسان دران مجبور است. لهذا مسلمانان مذکور مبلغ ۲۵ پوند اجرت درجه اول را برای حرکت سید صاحب انتظام کرده اند . و خیال افغان سودا گر و مسلمانان ساکنان اوستراليا برينست که جناب سید صاحب در تمام سر زمین اوستراليا برای اشاعت اسلام سیاحت بفرماید . الله تبارك وتعالى توفيق رفيق كناد و دین اسلام را قوی کرداناد ! سبب آمدن سید موصوف در اوستراليا اينکه ما مسلمانان اوستراليا از گورنمنت استدعا کرده بودند که جناب شانرا اجازه بدهد که برای اشاعت اسلام یکدوسال در اوستراليا باشند امضا
( بركت الله )

( ايضاً از اوستراليا )
از فضل رب العالمين بتاريخ يكم ماه شوال بعد از ادای نماز عبدالفطر در شهر « کانکاری » ضلع « کتر لاند » اوسترا ايا . باشندگان مسلمانان افغانستان به بسیار جوش برای ترقی دولت خداداد افغانستان و اعلیحضرت سراج الملة والدین دعای خیر کردند . و هفت شبانه روز مراسم جلسه مبارك عيد بجنان خوبی و درستی کرده شد که اکثر اروپائیان از ممالک دور نیز برای تماشا آمده


شمار ۹
سال چهارم

در ازدیاد بود تا امتیاز راه آهن بغداد را که ما لا ماحی عثمانی بود آلمان جلب نمود و سبب گردید که يك جماعتی به اسم ( زون ترك ) که بعد از مدحت پاشا پیدا شده بودند و عمده نشو و نمای آنان در هوای آزاد فرانس و انگلیس می شد بر خلاف عبدالحمید خان قوت گرفته عاقبت سبب خلع وی گردیده عنان حکومت را به کف گرفتند بدون شبه در آغاز مشروطیت عثمانی این جماعت میلان و رجحانشان بجانب فرانس و انگلیس بود خصوصاً وقتیکه رکن اول دول اتحاد ثلاثه آستریا هرسك و بوسینارا الحاق نمود فقط روی التجا ، ترکان به انگلستان بود چون به این فشار جوانان ترک روی از انگلستان نه پیچیده فشار دیگر به ایشان وارد آمد ، یعنی رکن دوم اتحاد ثلاثه طرابلس غرب را غصب کرد در آن موقع هم عثمانیان التجاه شان منحصر بفرانس و انگلیس بود ، چون از این طرف ها بر مرام خویش چنانچه میخواستند آواز همدردی نشنیده و روز افزون روابط دولت انگلیس پاروس نظر بمعاهده سال ۱۹۰۷ افزونی گرفت مأیوسانه بطرف آلمان رخ نمودند . بمجرد توجه آنان به آلمان فتنه بالکان تولید و نتیجه اش آن شد که لازم به بیان نیست این نکته را هم در انجا نا گفته نمی توان گذارد که نظر منازعات ومناقشات یکصد و پنجاه ساله روس با عثمانی حسیات آماد ملت عثمانیه از زن و مرد صغیر و کبیر برخلاف روسیان بود و بهیچ وجه نمی توان در این مسئله آنانرا ملوم قرار داد چرا که تاریخشان مملو از منازعات باروس بوده و برعکس نظر به همراهی های صد ساله دولت انگلیس در منازعات شان باروس تمام حسیات ملت عثمانیه معطوف به همدردی و همراهی انگلستان بود و تا کنون هم رجال عمده عثمانی بجانب انگلستان نظر دارند . فقط چیزیکه رفته رفته این توجه را کم نمود و برخی از عثمانیان را متوجه آلمان ساخت همانا معاهده سال ۱۹۰۷ انگلیس با روس بود . و آلمان هم موقع یافته بجاب قلوب جوانان ترك كوشيد و به وعد وعيد وسيم وامید آنرا بطرف خود کشانید . . تا آنکه پس از جنگ بالکان و آن نتایج و خیمه که برای عثمانیان پیش آمد مصمم گرفتن فایده از المان شده و برای اصلاح حال قشونی افسران المانی را به اسلامبول جلب نمودند و این نکته سبب اعتراض دول اتفاق ثلاثه خاصه روس آمده بی نتیجه ماند . و ما مکرر خیر خواهانه نگاشته ایم که از صد سال به این طرف به همان پایه که افراد اسلامی دولت و ملت انگلیس را هوادار خویش پنداشته روس را مخالف خود دانسته اند ، چه طور میتواند سریعاً نقشه صد ساله را معاهده ۱۹۰۷ از قلوب عامه زائل سازد، واکر جوانان ترك شبهه بر ایشان از دوستی انگلیس پیش آمده و مجبوراً متوجه به دشمن وی که آلمان است شده اند فقط و فقط برای دوستی وی دار و سیه بوده فد به ملت اسلامیه هیچ وقت جز نظر محبت و حسیات صمیمی نسبت بدولت و ملت انگلیس نداشته و ندارند .

از آغاز این جنگ عالم سوز آلمانیان موقع یافته که در اسلام پول به از دیاد نفوذ و رسوخ خویش به پردازند و عثمانیان را بهر کونه وعد ووعید و بیم وامید بعیت خویش سوق دهند ، درین مدت عثمانیان هم موقع یافته در پرده مجلب منافع خویش از آلمان کوشیدند و از تلکرافات هم ظاهر میشود که تا آخرین موقع نیز عثمانیان مائل بجنك نبوده و اگر مقرون صواب باشد عذر خواهی رئیس الوزراء در وقعه بخوا سود که آن را هم اقدام ابتدائیش را نسبت به روس میدهند دال است بر اینکه رجال بزرك عثماني وذات سلطانی بگسته شدن روابطشان با اتفاق ثلاثه مائل نبوده اند . اگر سبب شمولیت عثمانی در این جنك عمده ای دسائس آلمان باشد باز هم تصور می توان کرد که تايك اندازه روسیان مورث قهر و غضب انگلستان نسبت به عثمانی گردیده اند . علی ای نحو کان شد آنچه را که ما از آن متأسف و عموم مسلمانان هند متألم اند ، چه از يك طرف حسیات مذهبشان بجانب سلطان میکشاند، و از طرف دیگر خیرخواهی صمیمیشان بطرفداری انگلستان سوق میدهد مسلمانان هندوستان موقعی بس نازك يافته اند .

(كلوله بازی بردر دانیال)

زمیندار ۹ نومبر :
بروز سه شنبه گذشته کلوله باری که جهازهای جنگی انگلیزی و فرانسوی کرده بود متعلق آن اخبار ، سول ایند ملتری گرت ، لاهور اظهار خیالات ذیل را کرده است :
دسته متحده جهازهای انگریزی و فرانسوی مستعدی بزرگی برای اثبات وجود خودها به ترکان نشان داده است . لیکن ازینقدر دوری کاوله باری کردن بر در دانیال باعث يك نقصان کثیر شده نمیتواند هنوز پیش از آمدن توپهای جرمن در خصوص این قلعه ها چنان مشهور بود که آنها از طرف بحر دفاع جمیع حمله های گوناگون را کرده میتوانند چه جاییکه حالا توپهای جرمن نیز در استحکام آنها افزونی داده است . درین هیچ شبهه نیست که دسته بحری انگریزی در ماتحتی امیر البحر ، دکورت و زبر دستی در در دانیال در آمده بود . ولی این واقعه یکعصر پیش ازیناست . و در ین وقت در صورت حالات بسيار تغير وتبديل واقع شده وقوة مدافعه این قلاع بس افزونی گرفته است . در دوران جنك بالقان دسته بحری یونان با قلعه های در دانیال هیچ تعرضی نکردند تنها به مروفیت بادسته بحرى تركى اكتفا ورزيد . در جنك سنه ۱۲ – ۱۹۱۱ع دسته بحرى ايطالی به کلوله باری بر در دانیال کوشش کرده بود و آنرا تا یک حدی نقصان هم رسانیده بود . بلکه یکدفع بعضی کشتیهای تارپیدوی ارسالی تیز ترین اینها حمله آور شده بودند ولی پیش از اینکه توپهای قلعه ها بستای آتش فشانی را بگذارند آنها از انجا فرار جستند .


صفحه ۱۰
سال چهارم
شماره ٦

(وقت قربانی و ایثار)
همعصر معزز اخبار وکیل امرتسر بمناسبت قربانی عید سعید چنین مینویسد :
۳ روز بعد از امروز عید اضحی است و وقت قربانی قریب است بنظیر آن قربانی و ایثار عظیم الشانی که حضرت ابراهیم خلیل الله در پیشروی دنیا پیش کرده بود اسلام از هر فرزند خود همان توقع را دارد ، ولی بعضی چنان مسلمانهای هستند که جزبات نمود و نمایش را گذاشته به پیروی سنت ابراهیمی اقتدا ورزیده بحسبات خود و درست آرام میکنند خدا بگوشت و خون و استخوان حیوانات محتاج نیست و از تجویز بی نیاز است او تعالی اینهمه کارها را برای بهبودی و بهتری خودما مقرر کرده که در دین و دنیا فلاح یابیم . مگر حیف که ما اونها بوقوفیت از علت غائی آن کوشش نمیکنیم . برای فرزندان اسلام و پیروان قرآن تنها قربانی مادی ضرور نیست . بلکه برای بهتری معاش و معاد دنیا و عقبی برای شان ایثار و قربانی بسیار مهم لازمست ، و روح مقدس پیغمبر اسلام ء صلى الله علیه واله وسلم ، درین امتحان شما را می بیند .

✠ داك وكيل انگليزی ✠
همعصر سراج الاخبار چهام ۱۹ اکتوبر .
انتظام گود تخت ما برای وکیل انگریزی مقیم کابل بسیار درست است ، دانه آنها از پشاور بسته شده میرود و باران افغانی امیر صاحب هیچ واسطه بستن و و از کردن آن نیست کات ها ولفافه های شان مانند هندوستان برابر میرود یعنی همان محصول دا کی که در هندوستان از ان گرفته میشود در داخل افغانستان نیز به آن کفایت میشود و محصول افغانی از ان گرفته نمیشود تکت رویه را چسبانده برای وکیل انگریزی مقیم کابل بفرستید و صرف نام دا کخانه بشاور را بران تحریر دارید در روز دهم منتظم برای آنها خط خواهد رسید ولی اگر بر لفافه اسم دال خانه افغانی پشاور نوشته شود محصول آن جار چند میشود . لهذا خطی که برای و گیلی انگریزی کابل فرستاده میشود تنها لفظ دا کخانه کابل نوشتن لازمست . این لفافه را مأمور دان خانه انگریزی علیحده بسته همراه داد افغانستان خود خواهد فرستاد و مأمورين ذاك خانه افغانی آن خریطه ها را بلا جست ویال به کابل میفرستند .

ما حق هیچگونه انتظامات را ندارد . این انتظامی را که همفلم محترم ما از ان بحث میراند ، محض يك معاملۀ تراكت پرورانه خاطر نوارائه خواهد بود که از طرف دولت مستقله خداداد افغانستان درباره وکیل دولت بهیه بریتانیا ابراز فرموده شده است . درینهم هیچ گفتگویی نیست که خریطه های دان و کیل انگریزی بدون تفتیش و بالیدن همچنان سربسته بکابل بیاید . ذاتاً هیچ یکی از داکخانه های دنیا - بغیر از بعضی اوقات مستثنا حق باز کردن و بالیدن اوراق ومکاتیب کسی را ندارد ، اما مسئله که ما آنرا جالب انظار دقت اولیای امور دولت متبوعه خود میبینداریم این است که چون مکتوبهای هندستان بدویه تکن محصولی آنجا بکابل بیاید آیا مکتوبهای کابل بيك عباسی تکت محصولی اینجا چرا بهندستان نرود ؟ آیا نکتهای دالت دولت خداداد افغانستان از نکتهای دان دیگران چه کبودی دارد ؟ حقیقاً احلة شايان نمود وتدقيق است . زیرا داك يك چيزيست كه غير از مسایل سیاسیه مدارکلی امور تجارت بران موقوف میباشد . حالا آنکه اگر يك تاجر کابلی برای يك نگاشته خود که در بمبئی حاضر دارد اگر بخواهد يك مكتوبی بنویسد داکخانه کابل آن مکتوب را تنها تا به پشاور ذمه بردار رسانیدن میشود . دا کخانه دولت خداداد که در پشاور است مجبور است که آنرا به داکخانه انگلیزی بشاور تسلیم کند دا کخانه انکاری بدون نکت انگلیزی آنرا قبول نمیکند . آیا قیمت آن نکت دوینه کی انکاری را تاجر کابلی بچه ذریعه به بشاور خواهد فرستاد ؟ واگر قیمت تکت انگلیزی را داکخانه اسلامیه پشاور از مرسل استاند ، بامیاد از جیب خود بیندازد که در انحال موجب ضرر دا گلخانه میگردد . یا باید مکتوب مرسل را پاره کرده بیک و افکند که این کار بعضی اوقات موجب فلاکت شدن لك تجارتخانه بزرگی را احتمال میدهد . واکر گفته شود که داکخانه اسلامية بشاور مکتوب مرسل کابل را بذريعة ببرنك بدا كخانه انگلیزی پشاور تسلیم کند ، و دا کخانه انکازی هم قبول کنند باز هم تکت محصولی افغانی از حکم جلش در خارج ساقط گفته میشود که اصل شایان دقت و تدبیر ، و سزاوار اندیشه و تعمیق همین نکته مهمه میباشد .

(زمیدار وسول ایند ملتري كزت)
زمیندار ۹ نومبر :
از نقطۀ خیال حاکم ومحکوم ، حالت موجوده مقتضی آنست که در چنان وقتیکه زباندرازی افواه برای عوام مانند قوه کشش مقنا طیسی کار میکند در باب اشاعت خبرها خاص احتیاط را ملحوظ باید کرد . چند روز شد که مستر تانین دینی کمشنر لاهور بعضی اردو اخبار نویس ها را خواست آنها را بر احتیاط در اشاعت خبرها تنبیه کرده بود ، ما بار بار برای گورنمنت اظهار کرده ایم که مدیرهای اخبارهای اردو از فرایض خودشان بخوبی آگاهند

سراج الاخبار افغانیه

این فقره مافوق شایان ملاحظه و جالب نظر دقت اولیای امور دولت متبوعه مانده است . اولا این بیانات همعصر معزز خود را به تصحیح کردن مجبوریم که : گورنمنت بهیه شان در هیچ گونه اموری از امورات دولت علیۀ مقدسۀ مستقلۀ متبوعۀ


صحیفه ۱۱
سال چهارم
شماره ٦

أطلق اعلیحضرت همایونی بعد از فراغ ملاحظهٔ عسکری
۱ - ذات اعلیحضرت - ۲ - عین الدوله - ۳ - ايشيك آقاسي ملكي


صحیفه ۱۲ سال چهارم شماره ٦

( عودت اعلیحضرت همایونی از چمن حضوری )


صحیفه ۱۳ سال چهارم شماره ٦

و آنها از طرف خودهیچ خبر را نوشته نمیتوانند و چیزیکه مینویسند از اخبارهای انکریزی هندستانی نقل میکنند لهذا تنبیه و تهدید بر اخبار های انگریزی لازمست نه اردو . قارئین ما ازين يك بخوبی واقف خواهند بود که ما چند روز پیش ازین بعضی خبرها را از نقطه نگاه جرمن در زمیندار درج کرده بودیم . و با وجودی که ما در تمهید آن ظاهر و آشکار نوشته بودیم که اینها مبالغه آمیز میباشند و اینها را هیچ وقعت نباید داد ولی کورنمنت اشاعت آنها را نا گوار دانست حالانکه « استیتسمین » و « پایونیر » و دیگر اخبارهای انگریزی اشاعت خبر های جرمن را آرایش اخبار خود میدانند و تا به امروز به هیچ یکی از چنین اخبارهای انگریزی از طرف کورنمنت تنبیه نشده . اخبار حکومتی هندی مقامی ما همعصر « سول ايند ملترى گرت » در اشاعت ۹ نومبر خود در جمله خبرهای جرمن از راه اوسترالیا که درج کرده خبر ذیل قابل توجه است :
فدیهٔ يك بادشاه .

۱۹ اکتوبر :
يك جمعیت جرمنی در امریکای جنوبی این اعلارا شایع ساخته که یکدسته طیاره های زبان پایان شده شاه خارج را به حیثیت اسیر جنگ برده است و برای رهائی دادنش مبلغ ٥٠ لك پوند قدیم طلب کرده است .

پیسه اخبار ۳۰ اکتوبر :
( از خبرهای مبالغه آمیز پرهیز لازم است )
به ۱۱ بجه صبح ۲۹ اکتوبر دیتی کمشنر لاهور مدیر های شش اخبار مقامی ، په اخبار، دیش ، وطن ، ديبك ، شیر پنجاب و بجلی را طلب کرد. و در خانه فیصلهٔ عدالت در جائیکه مدیرها منتظر بودند مستر تالنتین دیتی کمشنر آمده نشست و این چنین بسخن آغاز نهاد که در بعضی اخبارها خبرهای مبالغه آمیز فتوحات جرمن چاپ میشوند که یکلی دور از مناسبت میباشند چنانچه در يك قطعه بك اخبار اردو يك خبر مخصوصی را نشان داد و متعلق آن بعضی از اخبار نویسان مذکور گفتند که این خبر در اخبار « برمنگهم پوست » انگلستان طبع شده و از ان دیگر اخبارهای رسمی هند اقتباس نموده و باز از روی آنها در اخبار های اردو نقل شده است. زیرا ما میدانیم که علاوه بر روتر خبرهائیکه متعلق جنك در اخبارهای رسمی هند شایع میشوند هیچ باسی ندارد. بنابرین دیتی کمشنر گفت که مدعای کورنمنت اینست که خبرهای راست و درستیکه بذریعه روتر می آیند نوشته شوند ولی از اشاعت جميع چنین خبر هائیکه از ان در دلهای عوام الناس اندیشه غلط فتوحات جرمن پیدا شود پرهیز کردن لازمست . و اگر چه در لاهور قريب يك و نيم صد مدیرهای اخبارها میباشند ولی من تنها شما ۹ انتخاب را طلبیدم شما به همه اینها این منشأ کورنمنت را تبلیغ کنید که از اشاعت خبرهای مبالغه آمیز و جوشدار همه شان حذر کنند. در مقابل آن از طرف یکی از مدیرهای مذکور گفته شد که شما کورنمنت را یقین بدهید که درین روزها نیت همه ما اینست که کورنمنت را امداد کنیم و پریشان نسازیم و بعد از بنقدر گفتگو ملاقات اتمام یافت . میگویند که در پشاور نیز در پنجاب صرف نفوذ و نقود بعمل آمده است . فسبحان الله !...]

( خبر رساني ما بين ایمدن و هندستان )

همدرد ٤ نومبر :
ازين يك بمشکل انکار میتوان کرد که جاسوس های جرمن در هر ملك موجودند و علاوه بران پس از آغاز جنگ نیز جرمن اراده فرستادن جاسوسهای خود را در ممالک غیر ظاهر کرد . که از انسب کورنمنت هند را برای نگرانی واردین و اجی ها صدور قانون هنگامی افتاد، حالا از بیانات بعضی مردم گرفتار شده دست ایمدن این بخوبی معلوم میشود که ایمدن عموماً در خصوص هندستان و خصوصاً متعلق آن چه از هانیکه برای تعاقب وی فرستاده شده اند معلومات کامله دارد این دو امر که یکی خبرهای هندوستان به ایمدن میرسد و دیگر که خبرهای ایمدن بهندستان میرسد ضرور معنی خیز میباشند. چنانچه همعصر ، الدین دیلی نیوز کانکته ، در اشاعت جدید خود نوشته است که « خبرهای گرفتار نمودن ایمدن جهاز ها را در کلکته مردم پیش از واقعه بیکذریعة نا معلومی معلوم بود و همچنین خبر رفتن ایمدن بر مدراس پیش از ظهور حادثه در کانکته اشتهار داشت و این یکطريقه دیگر خبر رسیدن بهندسته است و در حال عوام چیزیکه متعلق محفوظ بر آمدن ایمدن میگویند ما آرا شنایع کرده نمیتوانیم ، این امر حقیقتاً حیرت انگیز است که این خبرها در عوام چگونه انتشار می یابد. لهذا بدون این دیگر چیز گفتن بعید از صواب خواهد بود که « ایمدن به جاسوسهای خود خبر نقل و حرکت خود را میدهد و در عوض آن از آنها خبرهای هندوستا را می ستاند. و اینست که به اينقسم تا بحال خود را محفوظ داشته توانست است . »

( شرايط مصالحة جرمن )

زمیندار ۲ نومبر :
پاریس ١٤ اکتوبر :— موسيو كليمنشو ، بابريك ذريعة معتبری رپورت يك گفتگو را شایع میکنند که در حال در مابین سفیر جرمن متعین، واشنگتون ، و يك متمول امریکایی واقع شده . امریکانی پرسید که در اختتام جنگ جرمن با فرانس چه سلوك خواهد کرد؟ سفیر جرمن جواب داد، که جرمن تمام آن علاقه و مستعمرات فرانس را که به طرف : رقی ، لاثين سينت والرى ایکس میوتز ، واقع است در حکومت خود ضم خواهد کرد و ۱۰ کرور بوند تاوان جنگ را بر فرانس حواله خواهد کرد و جرمن فرانس را بر دستخط کردن یک چنان معاهده که از روی آن تا ۲۵


صحيفة ١٤
سال چهارم
شماره ٦
لفظ آلمان ، و آلمانی ، آگنده نما . چرا که این کلمه بر گوشهای آنان کردن نیست، بلکه سبب جذب قلوب آنان شده آرزوی حب حيوة و استقلال در نفوسشان جای گزین میگردد . افراد قشونی را آگاه کن که آلمانیان از بهترین اسم ارض و آب و خاکشان از بهترین ممالک، روی زمین است. سپس آنا را مرخص و در خاتمه باین کلمات ایشان را وداع کرد که آینده ما در پیش داریم . اگر هر يك از شما بوظائف خود رفتار کنید آینده ما بخیر است . بدانید که من با دست شما حمله کرده بر دشمنان سخت میگیرم و اعتماد من بشما و تاریخ نكران و محاسب العمال ما و شماست، آگاه باشید ! که حیات ما متوقف برسه چیز است (۱) لشکر و آلات دفاعیه (۲) مدارس و معارف ( ۳ ) محاكم عدليه ... جای تعجب است این حکمی را که امپراطور ولهم وسلاطين اصول پیشرفت و اساس سعادت و ترقی قرار داده اند. در هزار و سیصد و سی واند سال قبل پيغمبر ما حضرت خاتم النبيين عليه الصلوة والسلام ، بخوانم واكمل همین اصول را سبب استحكام و ترقی دین اسلام دانسته و فرمود. نفي الإسلام على اربعه، على الصبر. واليقين، والجهاد والعدل وهم الخير كله في السيف . وما قام هذا الدين الابالسيف .. وهم .. الجنة تحت ظلال السيوف.. وهم .. الملك يبقى مع الكفر ولا مع الظلم .. فرموده و ما پيروان آن بيغمبر باک این اصول را از دست داده مسیحیان دو دستی گرفته پیشرفت خود قرار داده اند بالاخره قبل از اینکه امير الطور ولهم امر محرکت اردو بدهد یکروز در قصر امپر اطوری نشسته عده کثیری در نزد وی بودند. بالغ بر صد هزار نفر آلمانی در اطراف و - امیر اطوری نمایش ملی داده و امیر اطور را بر مقاصدش ترغیب میکردند و علی العمد امیر اطور توجه بانها را طول می داد. برای اینکه هیجان ملت بالا و تعصبات ملیه شان گرم تر گردد، تا این که آن جمعیت از کثرت ابراز دلیری و خروش روش دیوانه کان گرفتند در آن حال امپراطور با سپاه غربی که رزانت و تعقل هم از او متر شح بود از دریچه سر بر آورده دست بلند ، و ملوکانه سلام داده . بلند کرد . که ای قوم دلیر آلمانی .. امروزه بر ما آلما نیان روز دردناکی است . چرا که دشمنان ما میخواهند آن چیزیرا که پدران ما بریختن خونهای پاک بدست آورده از ما قطع کرده بگیرند، میخوا هند اهانت کنند قبر ( فرد ريك ) کبیر را . میخواهند درخت عار بر قبر ( بسمارك ) خرسی کنند، بدرستیکه استخوان فدا کارانی که در راه این آب و خاک جان داده و این خانه آن استخوانها را در بر گرفته میخواهند از سم مراکب پایمال نمایند با گوش دل صدای آنها را میشنوم : ما را می خوانند که بر احترام و حفظ مقام آنها کمربنديد ، و من بشما اطمینان می دهم که بقوه سال بدون کدام شرط مبادلانه اسباب جرمن بلا محصول در فرانس بروند مجبور خواهد ساخت و نیز تا ۲۵ سال فرانس را نباید که فوج بگیرد. و فرانس بدون کدام شرط مبادلاته ٣٠ لك تفتك و ۳ هزار توپ و ٤٠ هزار اسب به جر من باید تقدیم کند. و فرانس باجر من بر معاهده اتحاد دستخط خواهد کرد و باز جرمن برای پامال ساختن انگلیز روس را با خود متفق خواهد ساخت . ( مترجم عبد الرحمن )

بیانات ایمیر الطور المان
نقل از جريدة فريدة حبل المتين :
توصیه و خطابات امپراطور ولهم نسبت بزرگان مملکت و رؤساء إدارات و افسران لشکری را جرائد المان چنین بیان میکنند اميرا طور ولهم در سومین مرتبه که بزرگان مملکت را اندرز گفته تمام توجه و طرف توصیه خویش را برئيس مدارس بزرك ورئيس عدليه بزرك و سپهسالار لشکر قرار داده است. در اول رئیس مدارس را پیش خوانده فرمود که من آمال و آرزوهای حال و آینده امیر اطوری خود را بدست تو می سپارم مقام منبعی را که بعهده گرفته با كمال حديث حسن عمل بخر جداده و جوانان مملکت امپراطوری ما را که مایه سعادت حال و اقبال اند. از جانب من بگوئید که امیر اطور آلمان محتاج به آبادی عامله و جوانان تربیت یافته، وطن خواه حق شناس است . سپس کلمات بزر كانه وزیر عظیم الشأن ما ( بسمارك ) را كه فرموده است . بواسطه مدارس بر همسایه خود (فرانسه) غلبه یافته و خواهيم يافت و بر آنان بسیار بخوانید . پس ریاست محکمه عدلیه اعظم را مخاطب ساخته و فرمود .. از این بعد هر مظلمه که درین ملک واقع گردد . و هر قوی که حق ضعیفی را غصب نماید شخص شما زد خدا و نزد انسانیت و نزد من مسؤليه .. چه واضح است که عدل اساس بقاء عالم و ظلار تيشه سنك شكنانه است که احجار آن اساس را خرد و در هم می شکند پس اگر آلمانی آزاد وطن خواه نوع دوستی میباشی در میانه مردم بعدل و داد رفتار کرده و حقوق ایشا را باز داشته، داد مظلوم از ظالم صدا بكير ، بترس از اینکه اگر سوای این کنی وطن عزیز و نوع تو منقرص خواهد گردید .. سپس به سپهسالار بزرگ نگران گشته و بالهجه مهيجانه فرمود ای سپهسالار دلیر من بیدار باش و با چشم کشوده بر مصالح وقت نگران شو . بدان که حيوة وطن در زیر سایه شمشیر تو است. من در مقام توميه تو بر آمده، می گویم که اصول پایداری و ثبات وصیر را از دست مده. بر افراد قشونی خطابات دایری و شهامت رخوان و از مفاخر تاریخی گذشته و حالیه، آنان را حکایت کن از شجاعت و دایری پدران آنان بر شمار ، کوشهای آنان را از


شماره ٦ سال چهارم صحيفة ١٥

و مساعده و اراده خداوندی نصرت و غلبه بجانب ماست چه در راه راست و حقا نینیم ....

❖ گلوله پنجهزار تومانی آلمان ❖
( كذا )
جریده دلی می بیان میکند که یک سرباز آلمان که زخم برداشته و بدین سبب بوطن خود معاودت و فعلاً در سویزر لند است اطلاعات خود را در خصوص توپهای هو تیرز ۱۷ اینچی (۱۷ انج دهن توب است ) المان چنین اظهار میدارد . که هر توپخانه آلمان ۲ عدد از این توپها دارد و این توپها فقط وراه آهنی که سر بازها گذارده و وصل میکنند حرکت می کنند از هر یک از آن تو پها در هر ده دقیقه یک تیر خالی می شود . تویچی های آن که انجنیر های باهوشی هستند فاصله معینی دور از توب ایستاده و قوه الكتريك آتش میدهند قیمت هر كلوله ان يكهزار لیره ( که متجاوز از پنج هزار تومان است ) می باشد.

، توحید ،
حضرت فاضل جليل ومنشى نبيل جناب ، محمود طرزی ، صاحب مدير سراج الاخبار افغانيه ( کابل ) در یک نظر دلپذیر از زبان مواليد ثلاثه ( جمادات، نباتات حیوانات ) به یکطریق بسیار دلچسب توحید باریتعالى را تعریف کرده اند. برای خوبیهای معنوی و لفظی اعم نام نامی جناب طرزى يك ضمانت زیاده بر کفایت است این نظم به تقطیع خورد در ۳۷ صفحه چهاپ شده است و تقریب شروع جلد جديد سراج الاخبار حسب معمول برای قارئين هديه داده شده است. و در آخر در يك قاريقاتور خیال اشرفیت انسان صنعیف البنيان پردیگر مخلوقات به بسیار درستی تصویر شده است . و علیکده انستیوت گزت .

( مشرف به اسلام شدن سه خاتونهای اروپایی )
وكيل : روز عبد العطر بعد از خطبه، در مسجد و وکنگ ، لندن يك خاتون اعلان قبول اسلام کرد. و بعد ازین بهمان شامیکه فردای آن جناب خواجه کمال الدین صاحب مبلغ اسلام عازم حج بين الله میشدند یک خاتون دیگر در دایره طاهره اسلام درآمد و بعد از رفتن خواجه صاحب يك خاتون سومين نيز مشرف به اسلام شد. نامهای اصلی و اسلامی این هر ۳ خوانین از قرار دیلت:
(۱) مس رودا نام اصلی - رضیه نام اسلامی
(۲) مسز کارتز ٠ ٠ ٠ جنت
(۳) مس مار گرید ٠ ٠ ٠ حليمه
و علاوه بران دیگر حضرات متعددی از تعلیم اسلامی متأثر شده اند و امید است که بعد از یقین کامل علنی در دایره مسلمانی داخل شوند. بتاريخ ٦ ستمبر تقرير جناب مولوی صدر الدین صاحب بود که در ان برین امر تفصیل بحث شد که قرآن رکیم چقدر محافظه حقوق زنانرا میکند. عقیده عموم عیسائیان است که زنها و بچه ها فطرتاً کناه کارند ، مولوی صاحب به دلایل ساطع و براهین قاطع تردید مکمل این عقیده را کردند و ثابت فرمودند که زنان نیز مثل مردان فطرتاً نيك پیدا میشوند و این محض از سوساتی است که آنها را عقیقه با غیر آن میسازد و همین طور مولوی صاحب علاوه بر انبیاء علیهم السلام پسران را نیز معصوم ثابت کرد و احکام مختلف اسلامی را بیان کرده فرموند که اسلام محافظ حقوق ربها ونجه ها و مدرس احترام و عزت انبياء است عليهم السلام .

( عقبه )
همدرد ۸ نومبر : پیش از چندی خبر رسیده بود که بکحصة عسكر عثماني جانب خلیج عقبه افزونی گرفته است و پس از ان معلوم شد که ، متروا ، نام جهاز المنکلیزی بر عقبه تقوله بازی نموده طول خلیج عقبه قريب ۱۰۰ ميل و عرض آن ۱۹ میل است و نفس شهر ، عقبه ، بمسافة دو نیم میل از ساحل برکنار سرقی خلیج واقع میباشد . عقبه يك اهميت بزرگ تاریخی را بسبب قدیم بودن خود مالکیت در عهد سلطنت، روما، رومانیان انجار امقام عسکری خود ساخته بودند و باز در زمانه های خلفای اسلام بسبب تجارت خود کسب شهرت ورزیده بود و در عصر ۱۲ عیسوی سلطان صلاح الدين ایونی بران حمله برده و پس از ان مروج این شهر اختتام یافت ... در سال ۱۹۰۹ع ترکان در نجا ساختن یک راه آهن را آغاز کرده بودند تا با راه آهن قطار حجاز ریلوی آنرا ربط دهند . عقبه بر سر حد مصر واقعیت و براه خشکی فاصله آن از ، سوزو ، ۱۵۰ میل میباشد کلوله باری که در حال بر عقبه اجرا شد از ان آغاز جنك بر سر حد مصر مفهوم ميگردد .

كذا ( تهیات عثمانی )
نامه نکار، تیر ایست، از قسطنطنیه در خط ۳۰ ستمبر خود مینویسد که و ایمان باشا در در دانیال مسدود شده میباشد و در انی توپ های جدید مشهور جرمن و دیگر توپهای خورد قسم جدید نصب نموده اند. ولی تنها مسئله اسلحه از نقل و حرکت عسکرها و جهازهای عثمانی یکقدری اهمیت دارد، و از تحریر همین نامه شکار معلوم میشود که تا با خیر ستمبر ۵ هزار عسکر ترکی و ۹۰۰۰ عسکر بدوی در « غازه ، که قريب ، العريش ، است جمع شده بودند و همچنان در عقبه نیز عسکر ها جمع شده بودند که تا از خبرهای ما بعد معلوم کشته و نیز نامه شکار مذکور بیان میکنند که برسم حد، ممتاز بی ، پاسبان ، انور پاشا ، موجود است .

( خاتمة ايمدن )
پسة اخبار . آخر کار، سدنی، نام کرو و ازور اوسترالیائی، ایمدن ، را قریب جزایر کوکوس، از گلوله باری خودشگستاند و ایمدن


صحیفه ١٦

سال چهارم
آتش گرفته پر ساحل برامد ایمدن و متجمل نقصان کثیر شد و ، سدنی ، را هم کمی نقصان رسید. ایمدن، برای شکستاندن نار بحری ، کو کوس ، آمده و سدنی بران موقع یافته تارحیات خودش را برید . و جونکه ایدن، عرفانی بلکه شکسته است. لهذا امید کرده میشود که کیطان با افسرها و طابقه هایش غرق نشده باشد و بلکه اسیر شده باشند حالا، ایمدن ، روز خود را بر آورد ولی سبب لیاقت کیانش نامه ایدن و در تاریخ این حرب تادیر خواهد ماند - اخبارهای انگلستان انقدر تعریف دبیری و کامیابی ایمدن را کرده اند که بقول ، پایونیر ، اخبار ، لو کل اینسایکیر ، برلین همه این تفریق ترابنا بر خدعه ومكر انكليزها میداند .

آخر ترين خبرها

اخبارها ، وحكومت هند
مدیر اخبار زمیندار مستر ظفر علیخان كه يك داد مرد نيك نهاد و صاحب افکار مستقل و آزادی بود از طرف حکومت پنجاب نظر بند گردیده است .

اخبار کامرید، و همدرد که از اخبار های بسیار معتبر و هر دلعزیز هند بودند و در زیر مدیریت مستر محمد على طبع و انتشار می یافت از طرف حکومت هند بند کردید .

اخبار بسیار شاندار ( الهلال ) که بحروف تیب و مصور در کلکته انتشار می یافت و يك جريدة اسلامية بسيار بديعة بود در تهلکه ضمانت گرفتار آمد. سراج الاخبار افغانیه از صمیم دل کال افسوس و حسرت این همعصران محترم خود را تعزیت و تسلیت میدهد .

د کمود
موقع ، د کموده برای دول متحده از اهمترین مواقع شمرده میشد. برای محافظه و مدافع آن جد و جهد بلیقی عمل میآوردند . با وجود آنهم المائها تلفات بسیاری داده موقع مذکور را ضبط نمودند ، در پنوقت همه سواحل غربی بازيك كه مقابل سواحل ان گلستان واقعت بدست اما است .

کذا

محاربة بحرى
از آغاز محاربه تا به حال يك محار به میدان بحرى بوقوع نیامده است. اما در نوقت از تلگرافهای وارده معلوم میشود. که در سواحل و شیل ، که در طرف غربی امریکای جنوبی در بحر محيط كبير واقعت ما بین پنج کر و و از ور بريتانيا والمان يك مجار به میدان بحری بوقوع آمده نیجه بر غرق شدن دو گروو ازور التكليز وغليه و ظفر کتابهای المان منتج شده است .

کذا

سواحل
در همه سواحل بحر احمر ازحد باب المندب تابه عصر محاربه بشدت دوام دارد . مصر در تها که است .

در چهاب خانه حروفی دار السلطنة كابل طبع کردید

همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر مجرد بافته

محمود طرزی

شماره ٦
آمده سبب یکانه آن روس بوده است . همه ملکهای که از دست او بر آمده است از نتیجه دشمنی روس شده است حتی مغلوبیت بلقا ترا نیز عامل یکانه روس است. در فلاکت بالقان بجز المان هیچکسی بك آواز همدردی با او بالا نمود. چون به اینهم میدانست که اگر این فرصت جنگ عمومی را از دست بدهد باز هیچ وقت شمشیر انتقامش از تیام نخواهد برامد ، لهذا بادولت غالب المان دست اتفاق يك كرده بمحار به اشتراك ورزيد . و در يتوقت هم از جهت بحر اسود و هم از طرف خشکه غالب و منصور است. قوای بحربه روس را در بحر اسود سراسر مضمحل ساخته . و از طرف خشکه اگرچه در اول امر که هنوز قوای کلیه عثمانی رسیده بوديك كمكي روسها بيتقدمي توانستند ولی بعد از رسیدن قوای كلية عثماني روسها را بماوراء سرحدتان طرد و دفع نموده حالا محاربه در خاندروس مشتعل است. در عین زمان رای منفقش المان نيز فواید کلی حاصل کردید. زیرایک قسم کلی از قوت روس بطرف عثمانی متوجه کردید. و در حالیکه همه قوايش بطرف المان متوجه بود باز هم چیزی کرده نتوانسته بود. پس چون حالا قوتش اسب شده باشد آیا باد وقوت حسيمة المان و اوستريا چه خواهد کرد و آنجا که عیانست چه حاجت به بیانست .

د کمود
موقع ، د کموده برای دول متحده از اهمترین مواقع شمرده میشد. برای محافظه و مدافع آن جد و جهد بلیقی عمل میآوردند . با وجود آنهم المائها تلفات بسیاری داده موقع مذکور را ضبط نمودند ، در پنوقت همه سواحل غربی بازيك كه مقابل سواحل ان گلستان واقعت بدست اما است .

بی لحاظی روسها به بیطرفی

اخبار نصره الحربي مینویسد:
معلوم است که حکومت سویدن اعلان بی طرفی کرده است. يك مهندس، يك دا كتر، ويك معلم، و يك شخصی که چیزی قرابت به بعضی خاندانهای بزرگ سویدن هم داشت و همه شان از مردمان حرمني الاصل بودند و از مدت هفت سال است که در حکومت سویدن مستخدم بوده قبل از اعلان حرب رحمتی بوطن خود رفته بودند و در پروزها و ایس اسر خدمت خود میآمدند روسها آنها را از راه کشتانده محبوس نمودند. حکومت سویدن این مسئله را بي الخاطئ شرف شکنانه بیطرفی خود شمرده بشدت بر حکومت روس پرواست کرده است. احتمال میرود که اگر آدمهای مذکور را را کنار نشود اعلان حرب شود.

دولت عليه عثمانيه وروس

اخبار الزورا ، الفرا مينويد
دولت عليه عثمانيه يك انتقام شدیدی از سالها است که در حق روس در دل میر و رائید زیرا همه فلاکتهایی که بر او وارد