صحیفه ۸ سال پنجم

دولی که مثل انگلیس و روس چنین سیاست طمع ورزانه به حقوق و هستی ملل صغیره را تعقیب مینمایند حق ندارند دولت و مملکتی را مثل آلمان که مدت ٤٤ سال ابدا چشم طمع تملك ديگران ندوخته و توسعه اراضی را در نظر نداشته و صلح اوروپا را حفظ کرده متهم به مسلک جنگ جوئی نمایند در صورتیکه خودشان دائماً اراضی دیگران را قهر و غلبه تصرف میکردند و ملل صغار را تحت رقیت میآوردند واقعا شیوه ریاکاری و سالوس است ! حقیقتاً باید شرم کنند . شواهد قطعی راجع به تمایل انگلیس در حدوث جنگ در را پورتهای وزرای بلژيك بدست آمده است اگر راستگو هستند برای چه اسناد را در پاریس و پطرو گراد در تحت حجاب استتار نگاهداشته اند و خوبست ملل اخلاق استادی را که در باب مذاكرات محرمانه اتاشه نظامی انگلیس ووزير جنك بلژيك اشاعه داده ایم بخوانند و مسؤلین جنایت خونریزی بین المللی را در وجود زمامداران خود بشناسند .

یلی از مشاهده آنها تمام ادعاهای دشمنان که میخواهند خودشان را معصوم و ما را جنك جو و متعدی جلوه دهند باطل و ضایع می شود .

آیا سیاسیون آنان از این حوادث سری اطلاع داشتند و با آنکه عمدا چشم های خود را از مشاهده حقایق بسته بودند، خبر هیچ كدام يك نبود .

بمن نسبت کم هوشی و عدم بصارت در رویه سیاسی بدهند بهتر است تا بگویند برای صلح کار نکرد چرا که با اطلاع باین اوضاع با هم سعی کردم که یک موافقتی با نگلیس بهایم، خداوند متعال را شکر میکنم که توفیق سعی من عنایت کرد حالا موفق شدم آن تقصیر بر انگلیس وارد است .

مثل روز روشن است که اگر انگلیس صمیمانه با آلمان نه فقط طالب صلح بود کار میکرد ازین بلیه عظمی و مصیبت سهمگین که بشریت را افراداً و هیئت جامعه دنیا را در آتش انداخته ممانعت و جلوگیری ممکن بود کی در اروپا تصوريك چنین خطری را میکرد؟ آیا من آنجا هيهات با وجود سنگینی او غفلت کردم ؟ با اطلاع بمقصود انگلیس که زهره مرتکب باین جنایت می بایستی میشکافت باز هم برای آن از پای ننشستم .

وقتی که مسئله از نقطه نظر حیات جهان و جهانیان دارای این چنین عظمت فوق التصور مهیب باشد ورد زبان من چنین بود . . .

« با خواست خدا هیچ چیز محال نیست »

مرگ را از تغافل بیشتر میتوانستم نخود هموار نمایم . بادشاه متوفی انگلیس ادوارد دائماً پالتيك انفرادی بریتانیا را و علیه آلمان تقویت می کرد و بعد از فوت وی امیدوار بودم که مذاکرات ۱۹۰۹ ما منجر بنتیجه خوشی خواهد شد . مذاکرات بطول میکشید تا سنه ۱۹۱۱ و سپس در آن سال مداخله جدی انگلیس در مذاکرات بین فرانسه و آلمان در موضوع مراکش تمام عالمیان نشان داد که پولتیک برای سیادت و تسلط ردنیا چگونه و بچه اندازه صلح عمومی دنیا را تهدید مینماید

همان وقت ملت انگلیس کاملا فهمید که پلتيك زمامدارانش به چه پایه متعدیانه است و بعد از رفع غائله بحران ملتفت شد که در گرداب خطر جنگ بین المللی غرق شود. و خود آن وقت در مقامات مطلعه وی يك حس تمایلی ایجاد شد که مانع از حدوث اقدامات مسلحه دنیا شده بودیم با الفت و قرار سازند رابط خود با ما

مأموريت لردها لدن

در این موقع « لرد هالدن » وزير جنك انگليس در فصل بهار ۱۹۱۲ به برلن ، آمده و بمن اطمینان داد که انگلیس صمیمانه با موافقت آلمان موافقت دارد .

لاكن بودجه تزييد قوا موجب اضطراب شده است من از وی سؤال کردم که آیا اتفاق با آلمان كه نه فقط جنك انگليس با المان ممتنع می سازد بلکه خطر احتمال جنگ را دوباره مرتفع میکند بقدر دوم « دریدنوت » که آلمان کمتر یا بیشتر بسازد زیاده بر آن قیمت ندارد . لرد هالدن برای همراهی کردن با نظريات من شاید حاضر بود ولی از من سؤال کرد که چنانچه آلمان از صمیمیت انگلیس اطمینان حاصل کند آیا برای اضمحلال فرانسه مبادرت بجنك باوی نخواهد نمود .

من جواب دادم پلتیکی را که آلمان چهل سال است تعقیب مینماید آیا چنین سوء ظنی را می تواند مرتفع داشته باشد و چنانچه آلمان ازین قبیل خیال ها را داشت و مسلک دزدان دریائی پیشه را می خواست اتخاذ نماید در موقع جنك « ترنسوال » يادر موقع جنك روس و ژاپن بهتر میتوانست اختیار نماید المان که مایل بوده و هست با فرانسه در مجاورت عمل نماید اگر میخواست میتوانست بيك مملکت دیگر هم حمله نماید .

بعد از عزیمت « لرد هالدن » مذاكرات ، لندن ، تعقیب شده و منجر شدن به روابط مستحکمه دائمی با بی طرفی بدون شرط همراه و طرح تعهدات بين التين به انگلیس پیشنهاد کردیم .

انگلیس بعنوان آنکه دور رفته ایم تکالیف ما را رد کرده خواهش محدد دیگری نموده آنرا هم قبول نموده و فرمول ذیل را بما تكليف کرد که پیشنهاد کنم :

« انگلیس بدور جهت معین حمله به المان نخواهد کرد از پلتيك حمله به المان خود داری می نماید و در معاهدات و مقرراتی که انگلیس با سایر دول دارد حمله به آلمان در آن نیست و معاهده که جنگ با آلمان از مقررات آن باشد بعدها هرگز منعقد نخواهد نمود »

بعقيده من بين دول متمدنه دنيا معمول نبود که بدون جهت سابق را مورد حمله قرار داده و معاهدات با سایرین منعقد سازند که چنین فقره یکی از مقررات آن باشد و بنا بر این قبیل وعده انگلیس که این قسم حمله فاقد موضوع یک قرار داد رسمی نیست و معاهده لازم ندارد .

كابينه انگلیس پیشنهاد کرد که بفرمول فوق این عبارت زیاد شود « نظر باینکه دولتين متعاهدین میل دارند که بین آنها صلح و دوستی دائم باشد انگلیس ملتزم میشود که بی جهه حمله از طرف او واقع نشود »

انگليس والمان

اين تكلیف ثانوی انگلیس چیزی نبود که تغییری در عقیده و نسبت بوی بدهد و گمان ندارم کسی حق ملامت داشته باشد که چرا مذاکرات در آن زمان قطع کردم .

بالآخره برای آنکه هر چه قدرت داشتم برای تامین صلح دنیا بکنم با نگلیس خبر داده که حاضر برای قبول آن فرمول هستم مشروط باینکه این عبارت بروی زیاد شود . بنا بر این چنانچه جنگ بر آلمان تحمیل شود انگليس مسلك بی طرفی دوستانه را حفظ خواهد کرد .

سر ادوارد گری الحاق این عبارت را امتناع نموده و بما به بهانه ای گفت که هم آنرا دارد که الحاق این عبارت دوستی انگلیس با سایرین در خطر اندازد .

مقصود از این حرف این بود که مذاکرات دیگر فایده ندارد و انگلیس متعهد می شود که بی جهت به وی حمله نکند لیکن در موقعی که یکی از


سال پنجم
شماره ۸۰

روستانش بخواهند ما حمله عاینه در اقدامات خود آزاد خواهد ماند.
دوم اکتوبر مستر اسکویت در کار دیف در نطق خود محاضری که
که این فرمول انگلیس که بدون جهت آلمان را مورد حمله قرار ندهد
برای مصادر امور آلمان کافی نبود و می خواستند که اگر آلمان داخل
نک شود انگلیس به طرف باند. این طفره از حقیقت مستر اسکويت
حقایق را مستور میدارد در صورتیکه ما فقط همین را می خواستیم که
اگر سارین بما حمله نمایند او بی طرف بماند و این نکته را اسکویت
همی کرده و حق دارم باویم که مشارالیه افکار عامه انگلیس را گمراه
کرده است .
•
چنانچه ، مستر اسکویت و رای ضلالت افکار حقایق را در پرده
اخفا مستور نکرده بود می توانست در نطق مزبور اشعار دارد .
موقع آلمان قوای مجری و بری خود را زیاد کرده و می خواست این
قول را از ما بگیرد و سپس برای استیلای با روبا مشغول عملیات شود .
نمی دانم و نمی دهیم چگونه و جدان، مستر اسکویت ، این تو نه مطالبی
را که خوب مسبوق بود بر خلاف امیر کرده و برعکس حقیقت نتیجه
را اظهار دارد.
برای این نکته واقعی مزبور را خاطر نشان مینمایم که بر علیه اکاذیب
و مفتریات عظیمی که دشمنان ما اسلحه بی نشاهی خود قرار میدهند
در مقابل تمام عالم و عالمیان پروست و اعتراض کنم.
در صورتیکه با اطلاع مقامات ضد آلمانی انگلیس هر چه انگلیس ها
خواستند به میل آنها عمل کردیم باز هم می خواهند به وسیله استتار حقایق
مطلب را معکوس جلوه دهند .
عرضا که دشمنان ما موفق شوند که این اظهارات را در کشمکش
های جنگ و میان دودهای کشور حرب مستور دارند و مقاصد شامت
آمیز خود را در تحریك حال تعقیب نمایند روزی خواهد آمد که تاریخ
قضاوت این وقایع را کرده و مقصرین حقیقی را اعلان نماید .
•
ما طالب صلح دنیا بودیم
موقع آن رسیده بود که انگلیس و آلمان موافقت صمیمانه با یکدیگر
کرده صلاح دسیار انامین کرده و عالمان را از هیبت جگر شکاف جنگ آسوده
سازند ما خواهان آن بودیم لیکن انگلیس نمی خواست و ابد الدهر این لکه
جنایت را از دامان خویش نمی تواند بنماید .
به همان فاصله کمی بین و مرا وارد کری ، و میو و کامبون .
سفیر فرانسه مقیم لندن مراسلاتی رد و بدل شد که از مفاد آنها اطلاع
باشیم و مقصود آنان تعاطی افکار راجع به اتحاد نظامی تدافعی انگلیس
و فرانسه بود .
زمینه در همانجا تدارک شده و بوسیله قراردادهای جدا گانه بین اما
ماژورهای کل قوای بحری و بری دولتین منوره اتحاد نظامی مذکور
صورت یافت .
•
این مسئله را نیز مخفی داشته و به اطلاع عامه انگلیس رساندند
و فقط وقتی که دیگر چاره جز توضیح وضعیات داشته در تاریخ سوم
اوت روز قبل اعلان جنگ این واقعه را بمعرض اطلاع عامه گذاردند
و همان زمان و وزرای دولت ، انگلیس و پیوسته در بار همان خویش
اظهار می کردند که در بارو بریتانیای کبیر و در موقع وقوع جنك اروبا
از قید هر گونه تعهدی آزاد هستند .

انگلیس همین سیاست حمیت آلمان را تعقیب می کرد تا وقتی که
مذاكرات اتحاد قوای بحری انگلیس روس در بهار ١٩١٤ بين امر البحري
روسیه و انگلیس شروع شده و زمانی بود که امیر البحری روسی در خیال
بود که با مداد و استظهار جهازات انگلیس ایاک ، بومرانی و آلمان را
فتح و اصرف نماید.
•
اینک قصد دولت ائتلاف كه با تمایلات خصمانه و ضد این صریح
می خواستند آلمان را مثل حلقه اطراف وی را محصور سازند از این قرار بود
از طرفی هم ما ناچار بودیم که برای
صیانت هستی و حیات خویش مهیا باشیم و بودجه هنگفت زید قوارا
در سنه ۱۹۱۳ به پیشنهاد کردیم .
•
روسی و آلمان
راجع به ، روسیه، پیوسته عملیات خود را مطابق این اطمینان
تعقیب می کردم و استقرار روابط دوستانه جداگانه با اعضای و اخلاب
مثلث و شاید امکان تردد که شدت کدورت مناسبات را تخفیف دهد .
در مسائل خصوصی سعی بوده و با روسیه موافقت خوشی حاصل
کردیم و معاهده و پیمان ، رایشها یادآوری میهایم و روابط دولتین
آلمان و روس در آنوقت نه فقط خالی از تکدر بود بلکه رای اطمینان
های شخصی زیر استشمام می کردید
ولی با این حال تیره گی وضیعات و مناسبات عمومی باین چیزهای مختصر
تلافی می شد چرا که از يك طرف خیال تلافی و استحکام فرانسه ها و از طرف
دیگر احساسات جنگ جوئی و تمایلات آمدی برای توسعه و اتحاد اسلام .
و استیلای روس پیوسته دائم التزايد بود و پولیتیک موازنه قوارا که اعضاء
ضد آلمانی کابینه و لندن ، قوت می نمودند بیشتر رخامت اوضاع می افزود.
تمایلات جنگ جویاء و اشتداد حرارت های درونی روز افزون آنان
بقدری در کار ازدیاد و طغیان بود که هیچ مانعی در مقابل قادر به جلوگیری
نبود و بالاخره آنچه باید شود شد و دهانه آتش نشان در تابستان
۱۹۱۵ منفجر کردند .
•
پیشنهاد انگلیس راجع به کنفرانس
در انگلستان حالیه گفته می شود که چنانچه من تکالیف و سر
ادوارد کری ، را قبول کرده و برای تسویه مشاجرات روس و اطریش
اشتراک در کنفرانس نموده بودم ممکن بود از وقوع جنگ احتراز بعمل
آمده باشد .
•
تفصیل پیشنهاد کنفرانس این بود که در تاریخ ۲۷ ژوئن ۱۹۱۹
و سیر کومشن ، سفیر انگلیس مقیم ، برلن ، به و مسیو راکو ، وزیر
امور خارجه در ضمن مذاکرات شفا هی این مطلب را تکلیف کرد
به سفیر میر پور خاطرنشان کرد که ترتیب پیشنهاد شده
بنظر او شایسته نیست .
و در خاتمه بوی گفت که بر حسب اطلاعات واصله از و روسیه .
میوه ساراتوف و برای تبادل افکار و مذاکرات مستقیمه با و کنت
پرختولد. وزیر امور خارجه اطریش حاضر است و مستقیماً مذاکرات
بین دربارهای ، پطرسبورگ، و ، وین و بهتر می توانند به یک نتیجه
مساعد و رضایت بخش منجر شوند و باین جهت به عقیده و مسیورا کو .
بهتر این بود که منتظر نتیجه مباحثات مزبوره بشوند.


مینه ۱۰
شماره ۸
در حقیقت مذاکرات بین وزرای خارجه روس و اطریش سر کرد و دوام یافتند تارما نیکه تجهیزات عمومی روس شروع شده و مذاکرات دیپلو ماسی را قطع کرد. دفعه دیگر با کمال جدیت و صراحت تکرار میکنم که این طفره از حقیقت و این افترای بزرگ که می گویند ما از قبول پیشنهاد انگلیس راجع به کنفرانس امتناع نموده و بدین جهت مسئول ومن تكب اين جنك شده ایم از همان عمره وزمره بهتانهای عظیمی است که دشمنان ما می خواهند در عقب آن پنهان شده تقصیر و ارتکاب خودشان را مخفی سازند. ومحرك حقيقي جنك ها است . میدانید چرا جنگ حتمى الوقوع شد فقط واسطه تجهیزات عمومی روس که برای مقاصد سینه مبادرت ورزیدند . اعتماد دارم و اطمینان میدهم که ما از جنگ های این تهمت ها و هم از جنگ های میدانهای مختلفه فاتح و مظفر بیرون خواهیم آمد و اسلحه افترا و حرب و دشمنان مرد و ناچیز و زبون خواهند بود .

يك روی مهیب و تنومندی باشد .
خير اخیر این طور نبا پستی بشود . این جنگ جها نسوز سهمكين ابدا ترتيبات سابق و وضعيات قدیمی را دو مرتبه اجازت تشکیل نخواهد داد
اروپا نمیتواند صلح را نایل گردد مگر بايك المان مقتدر و مغلوب نشدني . بولتيك موازنه و تعديل قوا که انگلیس تعقیب میکرد بایستی از صفحه سیاست جهان معدوم شود چرا که همان پولتیک است که اخیر اقول نویسنده و شاعر انگلیسی ، مستر شاو ، مرکز مفاسد و مطلع رویه تعدی

در چهارم اوت ۱۹۱۵ موقعی که پس از اعلان جنگ سفير ما برای خدا حافظی ارزد، مراد وارد کری ، بیرون میامد مشارالیه به سفیر ما چنین اظهار داشت : و این جنك بين المان و انگليس بعد از انعقاد صلح به ، مراد وارد کری، اجازت خواهد داد که خدمات نفیسی که تا کنون بواسطه بی طرفی انگلیس نتوانسته است بکنند بالمان نماید

( قهقهه خنده تموم حضار و نمايند كان )

بلی در وقتی که مراد وارد کری، این حرف را میزد در مقابل چشم وی يك روسية كوه بكر مهابت انگیزی جلوه کرده و شاید الان اور عقب او در کمال خواری و خفت مشاهده میکرد و در ان وقت المان مغلوب و ضعیف برای انگلیس خوب بود که از روی ناچاری باشد. نمانید ولی باد کارها و تخطرات این مشاجرات قدیمه احترام مار انسبت پایشان نشانده و تحت الاطاعت دربار ( لندن ) شده و انگلیس را به استعالت خود طلب نماید .

( بسم تموم حضار )

آزادی دریاها

انان بایستی مقام خویش را محکم نماید. موفقیت خود را سخت بادر و استوار سازد بطوریکه بعدها سایر دول مرکز در این قصد بر نیاید از نقطه نظر سیاست او را منفرد سازند . برای مجارست خویش برای صیانت سایر ملل بایستی آزادی درراه واقیانوس های دنیادا تحصیل نمائیم ولی نه بطوری که انگلیس ها برای استیلای دریاها نموده اند بلکه برای اینکه عموما تمام ملل از ادانه کشتی رانی و تجارت نمایند ماسیر صلح و آزادی ملل كبيره وصغيره ملل دنیا و خواهیم بود .

ما هستیم که مال كوچك زر من نژاده مانند سوند - روز دانمارک هلاند قسمت عمده از سوی ، را تهدید و تحریک می نماییم و شما خود را اداره می نمائيم ليكن حتى المقدور بامعا وقت خود ملاحظه مینمائید که دیلمانی و اختلاف مربع چگونه سعی دارند که مال بالکان را متاثر ساخته و بدیشان میگویند که فتح دول مرکزی موجد اسارت و بندگی ایشان است در صورتیکه علیه و ائتلاف مربع اسباب آزادی و استقلال و توسعه خان آنان شده و ضمیات اقتصادی آنهار اری میدهد.

چند سالی بیش نیست که روسیه صراحتا مسلك استيلا جون و حرم مملکت گیر را باین بهانه عنوان ساخته است .

موضوع مملکت لهستان

افواج قدا كارما و اطریش به حدود شرقی مملکت و لهستان ، سرحد روسیه ، رسیده اند. در قرنهای متوالیه ماضيه وضعيات جغرافيات ومقدرات سیاسی آلمانی و ، لهستان، ها را وادار کرده بود که بین خود زد و خورد و کشکش نمانید ولی باد کارها و تخطرات این مشاجرات قدیمه احترام مار انسبت پایشان در مقابل تمایلات وطن پرستانه و جدیت های شایان آفرینی که مده لهستانی، تمدن قدیمه مغرب زمینی خود را دفاع میکرده و در مقابل علاقه و عشقی که برای استقلال خویش در عین رنج و مصیبت های شدیدی که در دوره استیلای سخت روسها تحمل میکرده و در مدت بلایی وارد این حنك نيز محبت استقلال را فراموش نکرده است ایدا کم نخواهد کرد . امیدوارم که تصرف فعلی سرحدات شرقی و لهستان، توسط قشون آنان و اطریش برای آن مات ستمدیده یکدوره سعادت و اقبالي راته وع نماید که تمام اختلافات قدیمی و مناقشات قرون سالفه را بين آلمانها و لهستانی ها بر طرف ساخته و این مملکت محنت کشیده که از و نجیر اسارت اعت روس مستخلص شده است با قدم های مربعی بسوى يك آنیه و متعشقى و سعادتمندی حرکت نماید بطوری که بتواند حیات افرادی ما مملکت مزبور را و اجتماعی خود را تامین و ترقی دهد . را اداره می نمائيم ليكن حتى المقدور بامعا وقت خود ملاحظه مینمائید که ملت واشتراك مخصوص خود اهالی آنجا ما می خواهیم کرد که مشکلات آنجا وارد نموده است معالجه و مداوا نمائیم .

صلح آنیه

هر قدر جنگ بیشتر بطول می انجامد بهمان است زخم های بزرگی که خون اروپا و دنیا ر اروان می سازد با وضع تاثر آمیزی زیاد تر خواهد گردید. دنیانی که پس از خاتمه جنگ در مقابل ابناء بشر عرض اندام می نماید آن دنیائی نبایستی باشد و دنیایی نخواهد بود که دشمنان ما خیال میکنند. خصمان مسلح مادر خیال هستند و انتظار دارند که وضعیت اروبار اینطور ابق برقرار سازند بايك المان ضعیف و عاجزی که تقریبا خراج که همچنین چندی پیش نیست که یکدولت بزرگ دیگری در قرن گفت

* بالکان مال ملل با امکان است .
* و این فرمول خیلی زود از درجه اعتبار افتاد و سومیت وی ظاهرته چرا که بدون تامل موجبات نقض معاهدات سرب و بلغار را فراهم کرد


۱۱۰ سال پنجم شماره ۸

ناظر حربية دولت معظمة المانيا

این شباهت تام هر مجستی جورج پنجم پادشاه انگلستان و هر مجستی نیکولا پادشاه روس

قلعة (کاستایل) نام فرانسوی در مغرب اقصا که کشتی جنگی المان در اثنای آمدنش به استانبول آنرا بومباردمان کرده بود

فون هیندن بورق ناظر ارکان حرب دولت معظمة المانيا

فون ماکنزن که از جنرالهای مشهور و جسور دولت معظمة المانيا است ( فاتح کلیشیا )


صحیفه ۱۲ سال هفتم

در وازه جامع شریف نور عثمانی در استانبول

حمالهای استانبول پیپهای گلاترا چان
بر پشت میبر دارند

زنان شیر فروش و سراچه شان
در ملك هولانده


ص ۱۳ سال پنجم شماره ۸

از آلمان متاعب و مصائبی از دست همان دولت تعدی پیشه چها کان تحمل بود. لیکن ما آن صدماتی را که برای ما تهیه کرده بود دوست داشتیم چرا که این لطمات و مفاسد دشمنان متانت و جرئت را در ما ایجاد نمود که برای دفع آن سعی کرده و امروز توانستیم این چنین پیش رفتها و فتوحات در العقول در دنیا تحصیل نمائیم. برای این طوری متحد المان هر يك سال صلحی که طول میکشید این نوع فواید عظیمی را بغنیمت می برد زیرا که در حال مسالمت و بدون زحمت آنان میتوانستند راه تعالی را پیموده و سریعاً ترقی نماید. آنان هیچ زمانی در صدد تفوق و نفوذ در اروپا نبوده است و پیوسته بر آن خط کار میکرده است که در مسابقه صلح و سلامت از حیث رفاهیت بشری و تمدن و ترقی بملل صغیره و کبیره دنیا پیشی جوید.

نتیجه
این جنك سهمگین در انظار جهال مدلل داشت که بچه درجه عظمت را شایسته و لایق هستیم و اطمینان ما را نسبت بقوای اخلاقی و معنوی خودمان تایید نمود. قوتی را که این قوهٔ داخلی را بما اعطا نموده است نمیتوانیم از این بغیر راه آزادی در محل دیگری مصرف سازیم. مللی را که زمام داران آنها ایشانرا تحريك و وادار بجنك بما کرده اند ما با آنها دشمن و مبغوض نمیداریم و کینه خصوصی با آنان نداریم. مقاومت را این قدر دوام خواهیم داد تا آنکه ملل مزبوره از کسا و مرتکبین حقیقی ایجاد این جنگ هستند بطور محکم تقاضای صلح نمایند. مداومت خواهیم کرد تا موقعی که راه آزادی و اسایش برای اروپای جدیدی که از دسایس فرانسوی و از شهوت فتح و جهان گیری مسکوی و از حمایت انگلیسی مستخلص و مصفا شده باشد باز گردد.
» فریاد های طولانی هلهله و احسنت و آفرین »» انها

نقل از اخبار ( ترجمان ) از اخبار های اردو
( چاوشی کردن سراید ورد گری از وزارت خارجه )
نامه نگار لندنی اخبار تایمز آف اندیا خبر میدهد که چون از موسم بار گشته « اینطرف از وقتیکه چشم سراید ورد گری خراب شده صحت جهانی او نیز با آن خیلی تنزل نموده قابل اطمینان نیست. لهذا حالا مردم میگویند که بدین عوارض او را می باید که غیر از عهدهٔ وزارت خارجه يك عهدهٔ دیگر را که کارها و ذمه داریهای آن نسبت اشتغالات جلیلهٔ وزارت خارجه قلیل باشد منظور کند تا چندی باعث استراحت وی گردد !!؟ و فی الحال از جملهٔ کسانیکه این عهدهٔ بزرك را بعهده و کفالت میتوانند تنها یکی لارد « لانسیدون » که عمرش ۷۰ سال و دیگری لارد « کرزن » است که بر يك كار غير مهمی درينوقتها مأموریت دارد !!

شان يك لك و سی هزار تون موجودند که علاوه برین ۸۰ هزار فوج محفوظ هم در عقب دارند که ظاهراً فایده و فوقیت کلی ترکا را ثابت است. جنرال لیمان ساندرس میگوید هر چند که حالا من آنقدر بروکبر السن شده ام که اطراف و جوانب بعضی معاملات را بخوبی تمیز و تشخیص نمیتوانم ، ولی با آن يقين و اعتماد کلی می پرورانم که اگر کدام عارضه نا گهانی غیر منتظر تقدیری پیش نشود اتحادیها اگر هزار کوشش و صرف همت نمایند قدمی هم از محل قیام حالان خودشان به پیش مانده نخواهند توانست . اندازه و تخمین کرده اند که در مدت تنها ۱۵ روز از تاریخ ۱۲ ماه اگست گرفته تا به ۲۷ ماه مذکور در جمله های تعرضانه خود که ترکها کرده اند ۱۲ هزار عسکر اتحادیها مقتول و ۲۵ هزار شان مجروح گردیده و در مقابل آنها نقصان ترکان نهایت جزوی و مختصری بوده است.

( كذا ) ( وعده های فی تربه بلغاريا )
امستردام ۱۲۱ کتوبر :
قیصر جرمنی اعلانی شایع نموده که در ان بعد از تعریف و توصیف همت و شجاعت افواج بلغاری الفاظ ذیل را نوشته است : « عنقریب است که بلغاریا حقيقتاً مالك بلا شركت غيرى قدر اعظم ممالک البلقان گردد. و حدود مملکت وی سواحل .. بحرهای ، اسود وازه ، و ادریا نیک را می پوشد . تمديد وتوسيع، وعظمت وفسحت فوق العادة كسب نمايد.

( كذا ) ( شاه یونان به واخواهی جرمنی )
لندن ٦ نويمبر :
خبر و اينه از پايتخت یونان مظهر است که سفیر جرمنی نکلی در ارك شاهی يك محلی را برای سکونت خود اتخاذ نموده و شاه قسطنطين باشاه یونان همیشه و بهم بذریعه تلگراف بیسیم خصوصی براه راست با خود قیصر جرمنی اکثر به گفتگو و سوال و جواب میکند ، و از دموسیو ده بنزیلوس خطوط تهدید آمیز بسیاری متصلا هر روزه میرسند ، که بنابران اقربا و احباء وی همواره او را در زیر نظر تحفظ و دقت خودشان گرفته پاسبانی میکنند، و چنان گمان میرود که بعضی واقعات ناگهانی مهمی عنقریب بظهور خواهند پیوست . اخبار، برابر تغییلات، را بار دیگر از قیام دوباره وزارت و بنزیلوس اندیشه است و از ارو برای دفع و چاره ما تقدم آن کوشیده مینویسد . که امید است که شاه یونان منبعد خود را به يک طرز عمل مدهش و منحوس گرفتار نماید و باز بار دوم خود را با کابینه بر خطر وينيزيلوس مصاب و سر دو چار نسازد و سپس بشاه یونان یادآوری نموده میگوید که وينيزيلوس هر قدر که مالك و صاحب رسوخ يك شخصی هم باشد. در مقابل رأی و اراده ذاتی خود پادشاه که تمام فوج بآسانی حكم شاهانه او سر میدهد هیچ کار و غرضی را پیش برده نمیتواند .

( كذا ) ( خدمت اجباری عسکری در انگلستان )
از کار جنرال لیمان ساندرس
نيورك ۱۲۲ اکتوبر :
لرد دربی جنرال و سر ايرك سوين ، که سر پرست کاربونی افواج جدید می باشد در اثنای تقریر خود مقام هل و بیان کرد که : ما هرگز نمیخواهیم و نمی گویم که در برطانیا برای ادای خدمت عسکری از جبر و تشدد کار گرفته شود، مگر تازمانیکه برای موسم بهار آینده ۳۰ لك فوج را تیار و فراهم کنیم از عهده برآری بسیار بزرگ


حیفه ١٤
سال پنجم
شمارة ٨

فوجی خود برآمده نخواهیم توانست . غیر ازین يك بخوبی ما برای خود اندازه ضرورت فوجی را تعین کرده میتوانیم که اولتر مقدار صحیح عسکر موجوده دشمن خود را معلوم و ظاهر سازیم . سر اوکا سوین بر تقریر خود دوام ورزیده گفت که « من چنان قیاس و تخمین می کنم که حالا نزد جرمنی از ۱۸ تا ٤٥ ساله مابین ۹۰ لك ويك كرور فوج تیار و مجهز موجود است لهذا در ینصورت آرزو مند بزودی خلاص شدن جنگ نباید بود . و هم تا بسیار وقتها رأی زینهای ما در خصوص شکستاندن قوت دشمن یقیناً بیهوده و مهمل ثابت خواهند شد . و چون من اعتقاد کلی و اعتماد کاملی دارم برینکه تا موسم بهار آینده حصۀ کثیر افواج جرمنی به نسبت اتحادیها ضائع و تلف خواهد شد و آنوقت قوای عسکری جرمن و اوستریا با قوای مجتمعه دولتهای متحده متوازن و متساوی خواهند شد ، لهذا اگر برطانیا تا به انوقت ۳۰ لك فوج فراهم کرد پس عنقریباً چار و ناچار تسلیم کردن این سخن لازم خواهد شد که بعد ازین طول دادن مزید محاربه برای او باعث وبال و زوال است . »

( شاه یوبان مخالفت اتحاد یان )
( کذا )
لندن ۸ نومبر :
اخبار « کالیوی » رقطر از است که چندی قبلا برین شاه یونان به سفرا و نما یندگان دولتهای متحده گفت که « و چون قیصر جرمنی از من سوال و استفسار نمود که چرا گذاشتی که افواج متحده به بندر گاه سلانيك برآید : لهذا من در جوابش گفتم که تا زمانیکه جرمن قام وقع کلی رحجان و میلان خصمانه مخالفتکارانه بقوۀ تجربۀ اتحادیون را از یونان نکنند تا آنوقت من از ممانعت آنها عاجز خواهم بود ! »

( کذا ) ( بحث در دیوان خاص : ایراد بر انتظامات جنگی )
لندن ۸ نومبر :
لارد « اوربرن » در دیوان خاص گفت که مهم اینحرب یقیناً بدون استشاره و استجازه ماهرین فوجی و بحری فرستاده شده بود . و هم این خیال كه يك مجلس خورد وزرا به اینفرض ساخته شود که مجلس بزرگ را از واقعات خبر داده باشد سراسر يك فکر واهی و مهملی است که هیچ فایده بدون این نقصان که وقت بسیار صرف خواهد شد و کار نا کرده خواهد شد بران موقوف و مرتب است .

§
* بلقان و مسئله مهمه آن ،
در خصوص لارد ملی این اعتراض کرد که چرا ما برای واقعات تازه و مسئله مهمه بلقان پیشتر تیار و آماده نشده ازان غور و خوض نمودیم .

§
* محکمه احتساب ،
لارد کرزن ذکر محکمه احتساب را کرده گفت که کورنمنت بسیار لحاظ این سخن را میکنند که بهر طریق ممکن که باشد بدون فقرات غیر مناسبی که از افشای آن بدشمن نفعی باشد دیگر همه واقعات را بالتفصیل نشر و اشاعت بدهد و این يك را به همه گان یقین و دلنشین نمود که عنقریب بسیار درستی انتظام شایع ساختن احوال مفصل ان وقایعی را که از ان بدشمن فایده نرسد تکمیل خواهد داد .

متعلق خبرهای تلگراف بی سیم جرمها ، لارد سکرتر گفت که پیش ازین درین تلگرافها به بیان کردن واقعات جنك اكتفا ورزیده میشد ولی

اكنو در ان بعضی چنین اعداد نشان داده میشوند که از دانستن آن اهمیت اتحادی از دلهای مردم میرود .

§
* سراید وارد کړی .
لارد کرزن گفت که امروزه روز سراید وارد کری را سرانجام نمودن چنان يك کار مشکلی در پیش است که در زمانه ما هیچ بلور خارجیه را نظیر آن پیش نیامده است . مگر تنها پس از جنگ ١٥ ماهه چون دو پادشاء ممالك بالقانی یکطرز عملی بر خلاف امیدهای ما اختیار و اتخاذ نمودند ازانرو ما را نمیشاید که سراید وارد گری را در زیر رو انتقاد گرفته بمخالفت وی برآئیم حالانکه تا کنون همه ما بالاتفاق وصف و تعریف او را میکردیم .

* ضبطی اخبار کلوب ،
بعدها ذکر ضبطی اخبار « کلوب » را کرده گفت که چون اخبار مذکور متعلق استعفای عارضی لارد سکرتر نوشته بود ، که او از سازش خود بخانه مدیران مجبور به استعفا شده ، از انرو نه تنها به اینسبب که يك غلطی را اشاعت داد بلکه بسیار تر باین باعث که يك وجه غلط و بی اصل و اساس را نیز بان ربط و تعلق داد ، و با آن فردای آنروز هم اعاده همین بهتان غلط خود را نموده بر سخن خود اصرار ورزید ، و این را نیز بر آن علاوه کرد که کورنمنت تردیدی که این خبر را کرده هم بر غلط و بی چشمیونی مردم نموده است . کورنمنت حکم قبطی اخبار مذکور را فسخ و نافذ ساخت زیرا که با وجودیکه کورنمنت او را بر غلطیش واقف ساخته بود او قصداً اصرار ورزید .

§
* حالت اصلی بلقان ،
لارد « لیندون » گفت که تنها بسبب کمی غور و فکر امید های ما در بلقان غلط ثابت نشدند بلكه في الحقيقت طرز عمل ما پادولتهای اروپای براصول « از یکدست بده و بدیگر دست بگیر » ی بنا یافته بود . ما که همگی برای گرفتن بسیار چالاک و در وقت دادن ذکر آنرا هم نیکرده تعصبات و رقابت با همی که بسبب سازش ها و اثر های خارجی از حد و زیادت گرفته بودند در راه این طرز عمل سنجیده مناسب حایل شدند . در مسئله فوج فرستادن برای پیشقدمی بکردن جرمنی ها تردد و تاخیر که از طرف ما واقع شد به اینتوجه بود که ما می اندیشیدیم که ذریعه چه تدابیر و کار آمد پیش نگذاشتن دشمن چه خواهد بود ؟ بهر حال چندان توقف و تعویق واقع نشد و هر قدر فوجی که آنوقت حاضر و موجود بود به سلانيك فرستاده شد و انتظام روانگی باقی فوج علی آن نیز بعمل کرده شد .

( كذا ) :
( سال فلاکت اشتمال سرویا )
يك مواسبيل انجنير « جنگن » نام که در ماه اپریل گذشته به بدينفرض و مقصد رفته بود که در شفا خانه های صلیب احمر انگلیس خدمت حفظ الصحه را ایفا کنند . متعلق حالت زار سرویا یکملة پردرد و افسوسی گفته است ، « و چنانچه وقتیکه بلغراد تخلیه کرده شد مردم جوق جوق بسوی جنوب هجرت کردند . حال سرکها و راهها خیلی ابتر و ویران ۲ فت ستبريك طبقة كثيف گل و لای بالا آمده بود و باینقدر شدت برف و باران می بارید که از همه مهاجران يك غربون


مینه ١٥
سال نجم
شماره ٨
الاکی هوا بر میشد . زنها جراب ها و بیزارهای خود شانرا کشیده در مابین گل ولای تابزانو راه میرفتند در عقب شان بعضی اطفال خورد فر دیده میشدند که مادرهای شان از دستهایشان گرفته با خود می کشیدند. آدمان معمر و پیر گله های موانی و گاو و یزدا به پیش انداخته در عقب شان بسیار زحمت در گل ولای راه رفتن مشغول بودند ، بعضی اوقات ان مجمع بزرگ دفعتاً از حیات مایوس گردیده در مابین گل ولای ، و برف وباد توقف میورزید که در چهره شان آثار یکحزن والم ، ويأس و غم عمومی مشاهده میشد با بتطریق این جمعیت با مصیبت به پیشر رفتن کوشش مبورزید ولی نمیدانست که یکجا و کدام طرف میرود و عزم دارد. در دلهای این ها رعب و هیت و خوف و دهشت بلغاریان به نسبت اوستریا بیان بیشتر جای گیر شده بود ۱۰ گر از شکمهایشان پرسیده شود که در ینقدر منزل دور و در از بچه کفاف کرده باشند لهذا گفته میشود که چون رین راه رباطها خیلی کم میباشند و این عباره کان نیز با خود زاد و نوشه نهار نیاورده اند از انرو از ترستکی وفاقه کسی بدرجه هلاکت رسیده اند و چنان کمان میرود که تا چند روز بی آب و نان بسر برده اند . بسیاری از اطفال و بچه ها و دخترهای خورد طاقت گرسنگی و ماندگی و خنک را نیاورده در راه ضایع و تلف کشتند که از چند های خورد و لاغر شان مرد و طرف سرک تا چند منزل پروا ملا کردیده بود.

( کنا ) : ( قوت و ذخيره محفوظ جرمنی )

مسترایم لازاری ویلر و بعد از تحقیقا تیکه در ان دوایر سویسره ه سویزر اند . که از اکثر معاملات جرمنی واقعیت کلی را مالکنند. اجرا نموده از نقطه نظر تجارت وصنعت متعلق معلومات تیکه در حق معامله های جرمنی حاصل نموده يك اعلان معتبر و با و توفی را شایع ساخته است. مستر ویلر معترف است بر اینکه ، در ین یک شانبه شك وريب نيست. که علیم تا به حال هنوز برقوت اصلی خود قایم است و نزد وی هنوز يك قسم بزرگ قوة عسكرى و سامان حرب و غیره موجود و باقی است ونما کنون به اختتام وبابه قریب الاختتام شدن نزدیک رسیده است . و کلامی تجارتی آلمان حال هم بقدر و تعداد اول بنظر می آیند . و در خصوص نزل صنعتی وی نیز هیچ کسی ثبوت درستی پیش کرده نمیتواند . این امر لایق شنیدن و قابل خیلی غور است که در جه بكمال كثرت ووفرت پیدا میشوند و هیچگاه امید نباید کرد که ناهی در ین ملك قلت معدنیات رخ خواهد داد اني ! بلكه اين فكر و انديشه خاطر را سراسر آسوده باید داشت . با وجود این محاربة عظيم جرمن انقدر آهن را برای خود مهیا کرده توانسته و آنقدر پولاد ساخته است که اگر تمام اتحادی ها بهیئت متفقه خودشان کوشش ورزند را بر آن بوجود آورده نخواهند توانست . در جر من معدنیات د نها یک چیز که عبارت از را بر باشد البته در نزد جرمن موجود نیست و یا اگر هست هم کم است این چیز در انگلستان اگر يك مقدار معینش دور یه قیمت شود در جرمن ۲۰ روسیه هم پیدا نمیشود. علاوه بران یشم هم در جر من رو به کمبودی و اختتام نهاده و حالا هر قدر کالایی که آنجا میشود همه از ، پوند و نام نباتی ساخته میشود. و جر منها را که در ساختن چیز های تقلى بك قابلیت لیاقت خصوصی ثابت است چنانکه همیشه آنرا در تجارت خودشان هم ظاهر میکنند. بدستیاری همان قابلیت خودشان تکه ها و کالای سوندی را بسیار صفائی شکل و رنگ پشمی می سازند ولی ازین مردمی که این کالا را استعمال میکنند معلوم کردن این یک از

دلچسبی خالی نخواهد بود که این کالای نقلی برای ایشان آنقد را آرام ده و باعث ممنونیت است چنانکه تصور میتوان کرد. پنبه بر جنگ اثری بزرگی خواهد بخشید. در تمام ممالک مفتوحه هر قدر پنبه که برای جر منی بدست می افتد و هر قدر بنیه که می باشند همه را تیار کردن اسباب سوندی صرف میکنند و هر قدر اسبابیکه ساخته میشود همه آن برای فوج برده میشود، و باقی هر قدر پنبه که زاید و فاضل می ماند مصرف ساختن کله و بارود میرود

( قسطنطنیه و : بغداد )

بنا بر پیش بینی و دور اندیشی عادتی خود جر منها قبل از جنگ وای امریکه فرمایشهای بسیار بزرگ بنیه را داده بودند و عین در همان وقتیکه که براس وان بیولو در از هم جدا کردن ابطالیارا از اتحادیها کوشش و مساعی بلیغ می نمود ه لك يستى بزرگ آن در بندر ، جنوه و افتاده بود و چون دانست که بالضرور و چار و ناچار از ایطالی میباید که رود از انرو اینهمه مقدار پنبه را قبل از اعلان جنگ ايطاليا به سویتزرلند نقل داد. هر چند که ایطالیا کقدری از ارا در نزد خود معطل و توقف داده توانست ولی مقدار کثیر آن به جرمنی رسانیده شد و تا به حال ۵۰ هزار بستی کلان آن در سویتزرلند موجود است .

بنا بر بیانهای معتبر و موثق هستر ویلر راوی است که در شروع اکست گذشته نزد جرمن ٣ لك و هشتاد هزار بستی پنبه موجود بود و علاوه ران بك لك و هشتاد هزار بسته های دیگر آن در مخزن سر کاری اخبار بود.

(کنا):

نامه شکار لندنی ، استثمین ، رقمطرا است که بر موقع جلسه سالانه افتتاحی ، سنتر ل ايشيائك سوساتی ، مستشرق مشهور و مستر جاریس وودز ، در پیش روى يك جمعيت كثير وغفير متعلق مهم در دانيال بك نطق ایراد نموده بالاخر از صورت حالات حاضر چنان اخذ نتیجه کرده گفت که از وضعیتی که امروزه روز واقعات کسب نموده اند خیلی دشوار است که انسان متعلق این امر که فرستادن فوج به القان بر مهم در دانیال چسان تأثیری خواهد بخشید از فکر خود یک فراری داده پیشینه کولی کرده تواند. مهم در دانیال بمايك سبق بسیار صحیح و درستی آموخته که می باید که مقعد نا انتظام کافی و وافی فوج کرده نشود تا ان وقت لازمكة في تشخيص وبلا تمیز فوج را برای سرانجام نمودن کدام منهم جدید فرستاده نشود. برین سخن على الخصوص برین يك كه آيا فوج را از کیلی پولی امر مراجعت و وایی داده شود با نشود بسیار مباحثه دلچسبی کرده شد. چنانچه و سر توماس ها لدی ، که صدر جلسه بود مخالف خواسته شدن فوج را از در دانیال کرده گفت که حالا عنقریب است که بصورت فتح بغداد در عراق اقتدار خود ما را در مشرق قایم و مستحکم سازیم
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


صحیفه ١٦
سال نجم

(زمیندار) :
(تفنگهای طرز جدید الاختراع المان)
لندن ۱۲ نومبر :
بود که بدانسيب يك ساعت طلائي و يك زنجير و يك دست خنكيه به طریق مکافات و انعام داده شده بود عمرش ٤٢ ساله بود. و بسیا در علاقه مغربی ربکا بعضی تفکهای قسم جدید جرمنی ها بدست روسها افتاده اند چنانچه امتیاز خصوصیتی که در بن هند که موجود است انست که خود بخود قیر می کنند و هم در یک دقیقه ۲۵ کار طوس خالی میتوانند حیات اکثربه خطوط و مكاتب تهدید آمیز نامعلوم برایش می در
(مترجم محرر اداره عبد الرحمن)
درسته ۱۹۱۰ در کلکته یک انار است در تعاقب وی افتاده بود نا کام مانده او محفوظ شد .

خبرهای هندستان
(قتل افسر پولیس)
(قتلى بك افسر پوليس ديكر)
از میمن سنگهه خبر رسیده کده بالی در هر گهوش و نام و می سپرند قدمت افسر پولیس محکمه و بی - آن - دق کلکته ، که در ماه يك اضلاع جدید موصول گردیده کا ستر جعفر امام پولیس برای تختيش بك مسئله به كجمال میرفت که در راه قتل کرده شد. گذشته تبدیل یافته به میمن سنگه مأمور شده بود بوقت شام روز ۹ کرده میشود که او برای تحقیقات یک کار مخصوص سرکاری از است اکتوبر بکلوله تفنگچه زده شد در حالیکه عیالش باپسر نجساله اش اور کمال به کتال موقت ۸ بچه شب بود که هنوز سفر ختم نشده باوی موجود بود. و از وی فی الحال پسر مذکورش هم نشانه ر نصف راه از يك كشتزار قرى ميرفلك برو کرده شد و بهم . وار تنک کرده شد . بر جسمش اصابت نموده در قریب قلب یکی از آنها رسیده ای وقات کرد.

(تفصیل این واقعه قتل)
در خصوص قتل و چند رام کهوش ، دری سپر تیندنت افسر پولیس و روز دوم آن امش وی به بلگام فرستاده شد که در انجام از میمن سنگهه حالات ذیل موصول شده اند : اعتزاز فوجی دفن کرده شد و با جنازه اش فری بسیاری بروز ۱۹ اکتوبر قاتلها در وقتی که مقتول در خانه خود با عیال خود ورزیدند. و چون این شخص برای یک کار خاص مأمور کرد. هم کلام و يك پسر خورد بجاله اش نیز در بغلش نشته بود رسیدند که به قوم فادیشه، براده متعلق بود از انر و چنان معلوم بن حمله آوران زن افسر مقتول را اشاره کردند که پیکطرف شود چنانچه که قاتل یکی از فساد پیشه کان قوم مذکور بود. بمجرد پس شدن او پی در پی وار کلوله برسیر نکندنت مذکور کرده شد. کلونه ها یکی پریشانی و دیگری بر شکم مقتول اصابت نمود که فی الحال باعث موت ولا علاج گردید بر پدرش نیز کله ها اصابت نموده وفات کرد .

(حمله اختلال جویان بریک ده)
روز دیگر یعنی ۱۱۰ کتوبر معاینه داکتری هر دو نعش پدر و پسر کرده شد . و سپس به بسیار سامانه جنازه این هر دو مقتول برداشته شد. پولیسهای محلی میمن سند که مسلح گردیده برای مشایعت افسر مقتول خود جنازه اش اشتراك ورزیده همه اعزه و اشراف شهر نیز دیگر افسران پولیس هم همراهی نمودند. و پوليس مجردیکه جنازه بر صحن آرامگاه آخرین میت گذاشت شد ۳ دفعه برای تعظیم جدی روح وي شليك تفتك نمودند . در جسم مقتول ۱۷ از هم کله معاینه شد و سه کله از جسمش اخراج گردید و باقی کله ها در همان خانه که او در ان نشسته بود یافته شد. باش کله در قریب بینی داخل شده و زبان و حلقوم را با خود باره کرده فرو رفته بود که اثر آن هیچ پیدا نبود. دپورت جدید پولیس علاقه سرحدی رسیده که چند فساد بند که عددا تماما بین ۳۵ و ۱۰ بود بریکنده حمله کرده دکان مك بنيه را جور گرفتند، و دزدان همه بانک ها مسلح بودند ، و یک چوکیدار در تعاقب رآمد ولی ناکام مانده ، مانند تفنگ های که سر کار برین علاقه کرده بود و سر کاری بودند نیز بدست دودان افتاده و تا به حال که مزید آن معلوم نکردید.

(قتل يكحواله دار)
از کلکته خبر رسیده که حواله دارها به ما باتل قتل کرده شده چمدان سابین کل و لوش یک جوی که قرب آنجا در جریان بود یافته شد .

(وارجا قوريك افسر)
در حال به محکمه عدالت مدنا بوريك دعوای پیش کرده شده که وعدد قابل پیاه گفته شده که همه شان نوجوان بودند و به لباسهای یکون بر همن که يرسب السباكتر تهانه چهار كرام و ارمانو نمونه سفیدی ملی بودند که مجرد داخل شدن خانه به قیرهای متصل مکمه است . ملزمه مذکور د ملزمه مذکور در نهانه بگیر پورت مینوشت که سب الله ابتدا کردند و پس از از تکاب - قتل چون کسی را در صدد گرفتاری خود موصوف برای تحقیق رپورت آمده چیزی گفت و ید السیدن به ندیدند به جانب مشرق روانه شدند. و چون کسی ازین صداهای پرزور چاقو را کشیده افسر مذکور را زخمی ساخت . از ایشان پرسیده هم باشد عجواب گفته خواهند بود که این صداهای شانی یوب های بزرگ آتش بازی خواهند بود. تا حال کدام گرفتاری بعمل نیامده

در جهانخانه حروفی دارالسلطنه کابل طبع گردید
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر
محمود طرزی

وسیب اصلی این قتل هم کنون پنهان و غیر معلوم است .
مقتول مذکور در میمن سنگهه تعلیم یافته بود و در همینجا خویشاوندان
سپارش این بود. گفته میشود که در سان ماقبل در خصوص یک مسئله
سیاسی در ینکال مشرقی دوره کرده بود و افسر اعلای وی از وبسیار بسبب
حسن خدمتی که در اثنای همین دوره خود ابراز نموده بود خوش و راضی


اعلان
عموم مشتركين كرام خودرا یاد آوری میکنیم هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشتركين كرام دارالسلطنه کابل خود رهایی یابیم ممکن نشد لهذا بداکخانهٔ مرکزی دارالسلطنهٔ كابل يك مقاوله نموده با کخانه مشارالیه تقسیم و توزیع اخبار مارا که همه مشتركين كرام ما رساند در عهدهٔ حيث خود قبول نمود. مشتركين كرام دارالسلطنه خود را تبشیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطهٔ غیر فردا فردا بواسطهٔ آدمهای دا کخانه خود شان میرسد.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه | هشت روپیه کابلی | سالیانه | چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه | پنج روپیه کابلی | ششماهه | هشت روپیه کابل

در خارج افغانستان
هر جاییکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود
يك طلای بوند انکلیزی یازده روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند

یاد آوری
بر همه کار داران نظامی وملکی وجملهٔ خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود:
اگر از يك جابديگر جا بروند و بیایند میباید که بيك رقعهٔ مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید . هر گاه همچنين بك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند .

(شرایط درج کردن اعلانها)
سوداگران که مال تجارتی و صنعتگران که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند ، و با دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود :
اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپیه کابل و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطريك قران یعنی نیم روپیهٔ کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار في سطريك قران یعنی نیم روپیهٔ کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في نظر به شاهی اجرت گرفته میشود . طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ – اینچ – ٤ – سوت ) میباشد هر گاه شخصی اعلان خود را متمادياً تايك سال نشر کردن خواهد ووجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق پشتی بر سر سطری ستاد اجرت گرفته میشود .


(اعلان)

پراکنده خیالات
از آثار مطبوعهٔ تازهٔ مطبعهٔ مبارکهٔ عنایت ، و عبارت از يك مجموعه اشعار ابدار تجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا، و خوش طبع دارا ، با تصاویر بسیار زیبا جلوه کر بازار عرفان گردیده است . اگرچه از تحت خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر به یکطرز جدید است . نسبت بخوبهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان - یعنی بمقابل (۲) دو روپیهٔ کابلی در خود مطبعهٔ عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب . و در دکان باز محمد . و در متصل مدرسه شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب هر کس خریده میتواند.

جزیرهٔ پنهان
هوسکاران مطالعهٔ آثار ادبیه را مژده ! ازین نمرهٔ نوبر رسیده گلزار ، مطبعهٔ عنایت و کام ما را شیرین نمائید ! ، جزیرهٔ پنهان ، يك ناولیست که قوت علم و معرفت وسعی و غیرت را برای اساس زندگان نوع بشر منظر ثابت و جلوه گر میسازد، هم حکایت ، هم عبرت هم فن، هم فضیلت ! خوبی چاپ ، خوبی کاغذ، خوبی تصویرش علاوه ، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان انها (٦) شش روپیه محل فروخت نفس مطبعة عنایت در ده افغانان ، و دکان باز محمد در بازار ارك و د كان حاجی غلام محمد خان تاجر كتب متصل در مدرسه شاهی .

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
علم و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توجه
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است . هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کنند .

اعلان
از مطبعهٔ عنایت
قیمت روپیه کابلی
۲ سیاحت ردو را دور زمین بهشتاد روز مجلد
۲ سیاحت در جو هوا مجلد
٤ سیاحت در زیر بحر مصور مجلد
۲ از هر دهن سخنی و از هر چمن سمنی مجلد
۳ روضة احکام مجلد
۲ پراکنده مصور مجلد
٦ جزیرهٔ پنهان مصور مجلد
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای ما فوق را داشته باشد از خود مطبعهٔ عنایت در ده افغانان از نزد عبد الرؤف سر مرتب و از دکان باز محمد کتابفروش در بازار ارك و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر كتب متصل مدرسه شاهی قیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند. و اگر از خارج افغانستان ارزوی خریداری کتابهای ما فوق را داشته باشند با مدیر سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند.


سراج الاخبار افغانستان
١٣٢٩

سال پنجم
(۹۱)

فهرست مندرجات

تهنیت نامه ولادت باسعادت شهزاده عبد الله خان طال الله عمره )

حوادث داخليه
( کیفیت نمایش عسکری - شکار چناری - مقرری بر گدید کوتوالی دارالسلطنه مکتوب -

ارمغان
( فارسی — افغانی — ترکیب بند مخمس )

حوادث خارجيه
مکتوب از هرات از يك سياح در باب احوال ايران - خبرهای ايران - ورود قور خان - ورود سوار آلمانی - سوار آلانی - حركت در پايتخت - مجاهدين شيراز - حركت بلك سياه كوه - در ميدانهای شرقی - حركت صاحب منصب انگليس در چند - شهر بندی و چند مشكل لاينحل - پرونس ايران روسی - وحشت اهالی - اضطراب اهالی ساوجبلاغ - حكومت بوشهر - خروج ۱۳۰ نفر قشون روس - الحاق مجاهدين جده - خبرهای مجاربات عثمانی - در كالی پولی - فرونت دار دانل - تلگراف امپراطوره آلمان به الوريشاء - جواب از تشكر امپراطور - دار دانل - خبرهای مجاربات اوروپا - تفصیل مباردمان - جنگ در مراكش - در ميدانهای شرقی - در دريا - نيازمندان لندن - امراض چشم سراد وارد كری - نطق صدر اعظم فرانسه - تدارك آلمانها برای زمستان - حرب جدا كه ميخواهد صلح كند - تكميل تحت البحر بهای آلمان - تنزل مقام وزير جنك فرانسه - وبادر بطرز بورغ - جنك سوندوروس نزديك است - ايضاً حوادث جنك اوروپا - در آسمان لندن - احتراق يك جاسوس آلمانی در مملكت فرانسه - معارف آلمان قابل ملاحظه است - تهديد بانكهای امريكا - پروتستهای ايران - از قاينات مينويسند - خلاصه آخر ترین خبرهای ماه دسمبر

تصاویر
از مناظر عسكريه - مرور قشون کرشاهانه از پیشگاه ذات اعلیحضرت همایونی - ذات اعلیحضرت همایونی و ارکان معیت شاهانه - شهزاده معظم معین السلطنه صاحب افخم - مانوره - ايضاً مانوره


اعلان
از صنایع پروزیهای ذات ستوده صفات اعليحضرت سراج الملة والدين بانشاء ترفيخواه دولت عليه افغانيه و سعی و همت جناب سپهسالار در ایجاد و احیای انواع حوایج دولتی و عسکری مانند آلات حربیه دفاعیه و اونیفورم و معماری عساکر شاهانه و غیره ، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که ازان اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است : محل فروش این چیزهای ذیل ( دکان عبدالله خان در بازار ارک ) میباشد.

(۱) نرخ های پشمینه بانی رنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گز انگلیزی ۳ دونه مت بخش شده در صندوقخانه جنسی هم بفروش میرسد

| درجه سوم بقدرى كافى نيست قیمت آن ۱۰ به زاید است | قسم دوم | قسم اول | اقسام |
| | درجه دوم | درجه اول | درجه دوم | درجه اول | درجه ها |
| | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | |
| | | | | | | | کمال ساخته شده | رقم |
| | | | ۱۲ روپیه | ۱۱ روپیه | ۷ روپیه | ۶ روپیه | ۱۰ روپیه | ۹ روپیه | قیمت |

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گز انگریزی | کشمیره چهار خانه ۷ روپیه ۳۵ پیسه | کشمیره دهدار هر رقم ها روپیه بیست پيسه

(۲) تکه های چرمی محراب و منبردار
| کلان فی درجن | میانه فی درجن | خورد فی درجن |
| ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۱ روپیه | ۰ ۵ پیسه |

(۳) جراب
| نکهبانکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج |
| ۱ روپیه ۵۲ پیسه | ۴۵ پیسه | ۳۶ پیسه |

(۴) کروره های جدید ساخت
| زرباف جنابه دو گرم و ناده نخی | زرباف يك اسپه دو کره سه تاره | چرم باف يك اسپه | يك اسپه چار تاره نخی | رقم |
| ۸ روپیه و ۳۳ پیسه | ۹ روپیه و ۴۴ پیسه | ۸ روپیه و ۴۲ پیسه | ۸ روپیه و ۱۱ پیسه | قیمت |
| چرم باف دست بادامی دو اسپه | چرم باف دست دولانه يك اسپه | چرم باف همرکاب | دسته دولانه نخی چار اسپه | رقم |
| ۴ روپیه و ۸۸ پیسه | ۴ روپیه و ٤٦ پیسه | ۴ روپیه و ۴۳ پیسه | ۴ روپیه و ۲۳ پیسه | قیمت |
| قبضه برنجی کلیت نمره و خانه | قبضه کلیت نقره از چرم ، لایه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو تاره دکان | رقم |
| ۳ روپیه و ٥٥ پیسه | ٤ روپیه و ٥٧ پیسه | ٥ روپیه و ٩ پیسه | ٥ روپیه و ٥٤ پیسه | قیمت |
| رکابی از نخ | چرم باف میانه چوب بست زنانه | از زین سواری تیغ چرمی | زنانه ابریشمی خیاطه | رقم |
| ٤ روپیه و ٤٥ پیسه | ٥ روپیه و ٨٩ پیسه | ٤ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ٨ پیسه | قیمت |
| دسته بادامی تیغ چرمی | دسته دولانه سامی برنجی کلیت نقره | تیغ چرمی كمك دار | از زین سواری دولایه چرم باف ما بين بست يك اسپه | رقم |
| ٤ روپیه و ٤٩ پیسه | ٤ روپیه و ٤٥ پیسه | ٨ روپیه و ٥٩ پیسه | ٨ روپیه و ۱۲ پیسه | قیمت |

(۵) اقسام گلهای مصنوعی سر
| گل جرین | گل نافرمان | گل پرینه | گل شیو | قسم |
| ٥ روپیه و ٣٦ پیسه | ٦ روپیه و ٦ پیسه | ٦ روپیه و ٧ پیسه | ٦ روپیه و ٣ پیسه | قیمت |
| شکوفۀ تاریخ | گل یسمن | گل نسترن | جمیل | قسم |
| ٧ روپیه و ٤٥ پیسه | ١ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ٣٨ پیسه | ٥ روپیه و ٨ پیسه | قیمت |
| شکوفۀ سیب | گل گلاب | گل سوسن | گل گندمی | قسم |
| ٩ روپیه و ٣٥ پیسه | ٧ روپیه و ۱۳ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه | قیمت |

( میر محمد هاشم دفتری کار شعبه جات ( گیدان نظامی ) )
( الشهر )


صفحه (۱) سال پنجم شماره (۹)

سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

مدير و سر محرر
محمود طرزی

ادارة و مطبعة
در ماشينخانهٔ دار السلطنة (كابل)
همه امورات تحريريه به ادارهٔ خانه
بنام مدير فرستاده ميشود

قيمت ساليانه
بدار السلطنهٔ كابل ۸ روپيه کابلى
در اطراف داخلهٔ مملکت
با لفافات پاک ١٤ روپيه کابلى
در خارج مملكت
با لفافات پاک ۱۰ روپيه انگليزی
هفته دو روز يكبار نشر ميشود
نسخهٔ آن در کابل یک افغانی است
(اوراقی که درج شود اعاده نميشود)

تاريخ قمرى ١٥ صفر ١٣٣٤ تاريخ انگریزی ۲۳ دسمبر عیسوی ۱۹۱۵ تاريخ شمسى ١ جدى ١٢٩٤

تهنيت آن ولادت با سعادت شهزادهٔ کامکار حجت آثار سردار عبد الله خان طال الله عمره و اقباله

از استماع این خبر میمن اثر عیش و طرب کشیده ز هر محفلی سر است
خدام در گهند همه در پی نشاط فرحت قرین حال رعایا و عسکر است
در بارگه شاه جهان زین نوید خوش آیین جشن و محفل عشرت مقرر است
از بهر تهنیت شده خلقی فراهم اند خاص و عوام و انچه ز اعیان و افسر است
یک عالمی به جود و عطا سرفراز شد بگشاده شهریار در مخزن وزر است
مسعود باد مقدم تو در جهان بیان کاین شاهباز دولت اسلام را پر است
عمر مزید و بخت سعیدش نصیب باد زان سان که یادگار ز خسرو و سکندر است
روز دهم ز ماه محرم چو هست شد بی شبهه اش قدوم سعید و مظفر است
در روز پنجشنبه جوزا تولد او شده زین ذکر نتیجه مسعودی و فر است
صد هزار و سه صد و سی و چهار دان کز هجرت شه آمده این شاخ برور است
شیر احمد است حامی شهزادگان و شاه کز لطف بیکران شه شده پرور است

امروز جلوه کرده یکیتی چه اختر است کز پرتوش قلوب جهانی منور است
رجا گران درگهٔ شاهان مسلمین واجب ثنای حضرت خلاق اکبر است
زیرا که از عنایت حق آخرین زمان شهزاده عطا شده باشاه کشور است
شاهی که دین و دولت اسلام چون عروس در عهد او گرفته بسی زیب و زور است
او را مزاج ملت و دین است در لقب کو عدل او مشام رعایا معطر است
در دودمان اشرف این شاه دین پناه مولود گشته خوش پسری نیک محضر است
گویاره ایست رشتهٔ پیرستان سلطنت وندر سپهر دولت ماهی انور است
موسوم کرده شاه عبید اللهش به دهر کو شده خداوندش چه فخر است
اندر حریم شاه مر این شاه زاده را المسکن سپهر و مریم ایام مادر است
تاج المقدرات جهانست در غطاف مستورهٔ فرشته منش پاک گوهر است
او را لقب سراج خواتین ز شهریار بوده عطا که در همه آفاق اظهر است
باد صبا بگوش زن و مرد این دیار خوش مژده رسانده بهر کوی و هر در است


۳

جولانگاه حلیه
(کیفیت نمایش عسکری؟)

روز سه شنبه گذشته ساعت ۱۸ اگر کسی از خانه خود برامده جانب میدان نظامی و خواجه روانی، یک سیر و حرکتی اجرای نمود. پس از یکچند دقیقه چون به منزل فراخ و جسیمی که از زیر گنبد که توالی جدا شده از پشت قشله قشون بشجاعت مشحون غندهای اردلی و اردل و از پیشروی بالغ فرحت سراغ ارگ مبارك بيك خط مستقیمی از غرب بسوی شرق بکمال وسعت و پهنائی نمودار گردید. بعد از بعد مسافه سه یا چهار میل در راست به همین نظامی خم و منتهی شده است، میرسید، تا گاه نظرش را یک منظره حیث نمای شوکت آلمانی که همه معانی بزرگ، و منان عظام، و مآل مترك كلمه ثقیل، وعنوان جلیل، عسکر را در بر میگرفت بسوی خود جلب نموده، هیکلهای مجسم و صورتهای محتشم زنده و حقیقی قوت و متانت، وعزم واستقلال، و رعب و تمکین را مانند پیکر آهنین، و با یک کبر و شکوهی، کمال عظمت و وقار در پیشروی خود متین و استوار می یافت.

این حركه بزرگ از يكسر با دیگر در عموماً از صنف جلیل عسکری و علومی نمود، مردمان سیرین و تماشائی که علی الصباح از طرف کلاته های شهر دعوت و اخبار گردیده بودند بر راه های تنگ هر دو پهلوی کلاته، این حرکت و جنبش عظیم عسکری را که مانند دریای روان و در جریان بود به انظار عظمت و وقار دیده تعقیب میکردند همه سرود نشاط اندوه موزیکه های عسکری، و صداهای ممتد و منتظم قدمهای متوسط فوجی، و اهتزاز تموجات اعلام اسلامی هر یکچنان آواز دلنواز و برای فرحت ادای را مانع آن نبودند که باعث هیجان جذبات معنوی و سبب غلیان حسیات قلبی يك انسان وطن دوست ملتخواه نشود.

وقت و جلای توکهای رجها و نیزها، و صداهای مختلط با هم خوردن کرچ ها و مهمیزها و پولی های افراسها، دمیدم چشمها را درخشانیده و دفعتاً در همه كان يك حس نجس ويكحركت بی اختیارانه برای همه آن گوشها را يك حظ ولذت فوق العادة می بخشید.

گاه گاه چون سکون مسکن و یکدمی سهمناکی استیلا می نمود و باز که یک صدای متانت ادای ولی و نعمتی زاوه از طرف يك افسر شجاعت منظر بكمال هیئت شنیده میشد، سر از نو آواز منتظم برداشته شدن قدمها گوش ها را بسوی يك آهنگی و اطراد خود متوجه میساخت،

همه این سرود طول و وسعت در حین سیر و رفتار عساکر ظفر مآب مانند یک اژدر فشرده شده که از حرارت شمس تابان متاثر گردیده تحركت و جنبش درآید، همچنان روان و متحرک دیده میشد.

اثنای دخول جبهه عسکر که عبارت از غند مقدس و سواران همرکاب آن باشد در ساحت همین وسعت پیرامن نظامی که حقیقتاً به لحاظ فراخی و پهنائی برای اجرای مانوره های عسکری و امتحانات عملیات فوجی و حرب میدان مناسب و زیبائی است به ساعت ۹ بعمل آمد، علم ظفر پرچم بعد از انکه بقدر نیم میل دیگر هم بر خط حرکت خود على الاستقامت دوانیده رو به راست بطرف شرق پیشرفت، و دفعتاً بجانب دست چپ تبدیل سمت عزیمت نموده و خط رفتار خود را از شرق بسوی شمال، عمومی را نشان میداد بالا کرده شد.


٩٠٩ سال پنجم عدد ٣

ساعت ۱۱ هم سپهدار اعظم و سر افسر بزرگ کل از دوی محتشم دور افغانستان یعنی ذات شوکتمآب اعلیحضرت پادشاهی در حالیکه با اونیفورم بزرگ رسمی ملبس بودند بسواری اسب بمعیت شهزاده گان جلیل القدر داخل حدود مانوره گردیده، موزیک های عسکری به حیثیت مجموعی کمال هیئت لاره سلامی ذات شاهانه را نواخته و از طرف عموم عسکر و مراسم سلامی بزرگ پادشاهی بجا آورده شد. پس از فراغ ادای سلامی و مراتب خودها توقف داشتند.

و در عقب آن از طرف اعلیحضرت همایونی، ذات شوکتمآب پادشاه عظیم الشان همهٔ ملت افغان و دولت مستقلهٔ افغانستان با شهزاده گان کرام و غیره اراکین لازم الاحترام خاندان شاهی که بهمرکابی شاهانه شان ممتاز و سرافراز بودند جانب زاویهٔ شمالی که عبارت از متوقع اقامت علم مقدس و موضع توقف توپخانه است عزیمت فرموده و از انجا یکسر به جانب جنوب متوجه شده متوازی خط قیام صف عسکر اسب تاخته و از ابتدای صف تا به انتهای آنرا از نظر گذرانیده و همه گان را از افسر تا سپاهی به احوال پرسی و عواطفات ملوکانه و تلطفات شاهانه شان مفتخر و میامی ساختند. و چون ازین گشت و کنار رسید و معاینه فرصت و فراغت یافتند جانب محل مخصوص قیام شاهانه عین به ساعت ۱۲ عودت و رجعت فرموده تشریف آوردند ارباب مناصب ملکی و غلام بچه های خاص ببعد یکچند قدم پشت سر هر دو طرف ذات اعلیحضرت پادشاهی و خاندان سلطنت بسواری اسب صف بسته احترام بودند. در عقب آنها عساکر سوارهٔ سراولی، و میر اسپور، و در رکاب یکی بعد دیگری حسب درجات و مراتب خودها توقف داشتند.

بعد از یکوقفه اندکی همه عساکر را حکم مرور به آداب سلامی ثانی خوانده شده، از مواجهه ذات اعلیحضرت همایونی داده شد. از همه اول از بعد مسافه بکمیل و بازیاده بران علم نصرت توأم دیده شد که از جای آرام و موضع قیام خود جدا شده جانب غرب متوجه شده و متصلاً در عقب آن توپخانه نیز آهسته آهسته حرکت آغاز نهاد به ساعت نیم آن فوج که عبارت از علم محترم باشد از پیشگاه حضور همایونی گذر نمود به سالار عموم عساکر دارالسلطنهٔ کابل جناب شجاعت نشان سردار محمد نادر خان که پیشروی علم مبارک براسب سوار بود به سلامی کرچ از مواجههٔ ذات پادشاهی مرور نموده بعد از انکه یکچند قدم دیگر هم بنابر تکمیل آداب سلامی در سمت عزیمت خود دوام ورزید از موقع سر افسری خود جدا شده حسب قاعده بجانب راست ذات شاهانه بیک گوشه توقف نمود در عقب علم ببعد یکچند قدم توپخانه هم بیکرفتار متوسطی به اعتبار آن است و موت بستی که در ابتدا ذکر شده بکمال درستی و انتظام مرور نموده در هر غندک توپخانه عدد بسیاری از توپهای کوهی با جبه خانه و ذخیره آن موجود بود در انجام هر یک صنف بقدر دو عدد و یا چار عدد توپهای جوی مهران نیز به قوت اسپان تنومندی کشیده میشدند.

§

به ساعت ۱ از عقب توپخانه بفاصلهٔ یکچند متر صفوف بشجاعت صرف عساکر پیاده در رسید. موزیکهٔ عسکری نیز بکمال خوش آهنگی پینهای قومی را می سرود. آواز های قدمهای منظم فوجی با موزیکه چنان موافقت و مطابقتی بهم میرسانید که فرحت پر مسرت می افزود. عساکر غند اردلی و اردل و کوتوالی و دارالسلطنه بکمال ترتیب و انتظام و شوکت و احتشام از مقابل ذات همایونی به ادای سلام

و میخواندند و مرور نمودند. انتظام صف بندی و قدم انداختن همه عساکر زیاده علی الخصوص غند اردلی خیلی قابل تعریف و لایق توصیف بود. در اثنای گذشتن افواج پیاده موزیکه هر، موت به نوبت از صف دیگر موزیکه ها جدا شده وقتی که همان موت قربت الاختتام میشد از جای خود حرکت کرده در عقب صف آخرین موت خود خود را رسانیده با آن یکجا شده میرفت.

§

بساعت یک و نیم از دور آواز موزیکهٔ سوارهٔ رسالهٔ شاهی و صدای دانکهٔ اسپهای اردلی و اردل و کوتوالی و دارالسلطنه و غیره که رسیدن نزدیک شدن عساکر سواره یعنی رساله را اشعار می نمود. از همه اول رسالهٔ شاهی اول و شاهی دوم بکیان و درستی انتظام گذر نمودند. سپس نوبت رساله های نیزه دار دانکه دار رسید که یک یک نیزهٔ سرتیز دراز بدست هر سوار آن نمودار بود که یاد از زمانه های رواج تیر و کمان و خود وسیر، و نشان از نام های رستم و افراسیاب میداد. هر چند که علاوه بران بامانند کرچ و تفنگ و غیره سلاح امروزی جنگ هم مسلح میباشند. ولی داشتن نیزه و نواختن دانکه هم بیهوده و خالی از فایده و حکمت نیست که ضرورت و لزوم آن البته به ارباب فن آن بخوبی معلوم است تا به ساعت ۲ عساکر سواره هم با کمال ترتیب و تمام انتظام مرور نمودند.

پس از اتمام و اختتام این سیر و دورهٔ بزرگ که محیط آن تخمیناً ۳ میل مسافت بود جمیع عساکر راه راه جانب قشله های خودشان اعزام شدند. درین اثنا ذات اعلیحضرت پادشاهی به ادای صلوة ظهر با اکثر نفری معیت رکاب شاهانه شان و یکجمعیت بزرگ افراد و رعایای صادقه اشتغال ورزیدند تا به ساعت ۲ دو نیم از نماز و غیره فراغ دست داده برای امتحان و تجربهٔ بعضی توپهای صحرائی که برای آماج تخصیص یافته بودند آغاز و ابتدا شد، و از فاصلهٔ تخمیناً ۲ و نیم میل از دو سمت مخالف بر آماج فیر کرده شد. اکثر کله ها قریب بهدف تصادف نمودند و بلکه یکان یکان خیلی نزدیک بنشان مصاب گردیدند. به این طریق از هر دو طرف ۱۰ ، ۱۲ فیر کرده شد که هر کدام آن شایان بسیار تعریف بود. ساعت ۳ ذات شوکتمآب اعلیحضرت پادشاهی با جمیع شهزاده گان عالی مقام بسواری سرایهٔ موتر و غیره سوار شده به سمت شهر عزیمت فرموده تشریف بردند و به اینصورت همه مراسم این مانورهٔ عسکری بکمال دبدبه و احتشام انجام و اختتام یافت.

(عبدالرحمن محرر اداره)

شکار گاه چناری

همه آهوان صحرا سر خود نهاده بر کف
بامید آنکه روزی بشکار خواهی آمد

همه ساله در موسم یک شکار گاه مدیدی و منظمی در کوهستان موضع (چناری) ترتیب مییابد که در شماره های هر سال سراج الاخبار افغانیه از کوایف آن، حتی از تصاویر آن نیز معلومات درج شده است امسال نیز بوقت و میعاد متحتم آن - یعنی یوم شنبه سلخ محرم الحرام سنهٔ ١٣٣٤ موکب سعادت موهب ذات ذو کششات پادشاه ترقیخواه معظم مراحم آئین اعلیحضرت (سراج الملة والدین) بصوب چناری تشریف فرمای عز و اجلال گردید. باین قرارگاه (غندک) بسواری موتر و بعد از ان بسواری اسب بموقع چناری مواصلت فرمودند. شیدا


شمارۀ ٩
سال پنجم
( مكتوب )

جناب فضائل مآب سر محرر و مدیر روشن ضمیر جریدۀ محترمۀ مبارکۀ سراج الاخبار افغانیه محمود بيك خان طرزی صاحب را الله تبارك و تعالى هنوز قوت قلب و عمر زیاد عطا فرماید که تا چند مدت زنده در خدمت دین و دولت نماید و فیض جاری آنصاحب ملت خود و جهاد اسلام یومیه برسد ثانی این چند فقره ذیل خدمت برادران عزیز دور ملت و وطن مقدس افغانستان خود به کمال آداب عرض میدارم منظور آنصاحب کمالات نشان شود درج جریدۀ مبارکۀ خود نماید و برای برادران عزیز ملت نجیب مقدس افغانستان بدقت مطالعه فرمایند خدارا بجا آورید که حق سبحان تعالی برای ملت و وطن و قوم خود چنان پادشاه مهربان محبوب القلوب به ماها عطا فرموده امشب توجه مبارك عالى شان خود بترقی و نوازش پروریهای ملت و وطن خود را فرموده باین مدت قلیل باین درجات عالی رسانید از کارۀ توپ و تفنگ و ششپره ها رنگ رنگ و الكتريك و تلفن و مدارس هزاران نفوس ازان زنده شده و میشود که من از تفصیل فرضیه ها جزم که عرض بدارم فیض قلیل ان مبارکه همین جریده شمار که مراعات افغانیه میباشد که نمایان ارزانی فرموده چونکه در ایام باد شاهان يك شخص یافت میشد و از يك كتاب افسانه را تیار می کرد و آن زمان هزارها روپیه و وخامت ها میگرفت که از ان جمله يك كتاب نامه فردوسی که برای اعلیحضرت سلطان محمود غزنوی ساخته و جریدۀ وطن مقدس مایان که عکس متبركان مدست چپ این بنده و عکس کتاب شاه نامه بدست راست من میباشد آن باین بزرگی بی هر کی که بدون سر دردی دیگر ثمره حاصل ندارد و این هم کوچکی به این فیضهای بزرگ که شهرت نام در جهان نموده چونکه شاه نامه بمبلغ های کلی ساخته شده بود و فروش می شود جریدۀ و فر مایان اگر قیمت اصلی آن نظر کنیم هیچ قیمت ندارد و بیان ( اول بعضی مردم که عریضه های این ناچیز را ملاحظه می کنند و با چند سال مرا دیده و ملاقات کرده باشند می گوید که تحریر و رقم از خود انشخص میباشد لاكن من عرض میدارم که در همان و تقریر هیچ شخص را شريك و هم دست ندارم ) مرده ها زنده شود و کوره کچهار است شود از توجه و تخت شاه متبرك ما شود ثانياً سابق دارالفنون شماش ها که عرض نموده بودم حال نقشه آنرا فرستادم امید وارم اخبار مبارك خود نماید که تا همگی برادران دور هم از ترقی ملت خود با خبر شود و عرض این عاجز را صحیح بداند چونکه از بدخشان تا هرات این برادرانم کامل از مالهای جدید ساخته که مایان پوشیده ایم نموده خیلی منظور فرموده مایان از بهترین تجار ملت افغان میباشیم بدیگر مردم شهری مایان صحرایی هستیم و برادران دور را مردمیم که ملاحظه فرماید و هر شخص در کار خود کوشش نماید و راه ترقی بدهد چه اگر دهقان باشند زمین داری خود ساعی باشند به تجارت خود ساعی باشند که فائده ان برای بیت المال برسد حاکم خود ساعی باشد که رعا بای آن اسوده حال باشند به تجروبه و

صفحه ٤

در منزلگاه موقع مزبور پسر آورده یوم یکشنبه به ترتیبات و تنظیمات شکار مشغول شدند . و موقع شکار کام را از نظر مبارک گذرانیده برای شکاریان همان منزلگاه همایونی معیت همایونی تعیین موقع نمودند . و باب را در از[؟] پسر آورده فردای آن یعنی یوم دوشنبه بشکار گاه تشریف فرما شدند . و تا بوقت چاشت وضعیت شکار و ترتیب موقع را گرفته بوقت معین افراد اهالی و عسکر که از شب اطراف و اکناف موقع را احاطه کرده اهوان را در موقع مذکور جمع نموده بودند و همه پاشه ها و هایهوچیها انها را بر زد گاه شکار سوق نمودند . و از طرف ذات اعلیحضرت همایونی و شهزادگان و مصاحبان تیرهای تفنگ شده تقریباً بیست و پنج عددا هو شکار شد که نسبت بنال های سابق خیلی کمتر شکار بعمل آمده است و ازین علوم میشود که نسل این مخلوق در این موضع رو به ناقص نهاده باشد . بعد فراغت از شکار باز خیمه گاه همایون عودت و شب را در انجا بسر آورده یوم شنبه به ( بگرامی ) نام موقع باصفا عودت فرمودند . یکشب را در انجا گذرانیده یوم باز شنبه بوقت عصر بشهر عودت فرمودند .

و صداقت را در راه خدمت دین و دولت از برای خود و باقی برادران عند خدمت کی و جميع خدمت گذاران ملت و دولت خواهان میباشم زیاده و السلام فقط دستخط عدالو كيل و كه عند کوتوالی صحیح است .

مقرری برگد به قند کوتوالی دار السلطنه

بارادة سنية ذات شوكتنيات اعليحضرت پادشاهی عزت نشان برگد عبد الوکیل خان قوماندان سابق اردوی همایون ظفر مقرون قندهار به برگدی عهد کوتوالی دار السلطنه مقرر فرموده شدند برگد مشارالیه از افسران کارگذار و صاحب منصبان الادار صنف جليل نظام معدود و صداقت و استقامت معروف اند و این منصب جديده جليله شانرا تبريك می کونم و کامیابیهای شانرا در راه خدمات صادقانه بادشاه و وطن و ملت نیاز می کنیم .

خبر مقرری خود را جناب برگد مشارالیه از قرار ذیل برای ما نوشته اند که عینا آنرا درج مینمائیم تا استناد درج آن باشد :

چون فدوی والا فقیر این مدت که به منصب برگدی افواج ظفر امواج قندهار سرفراز بودم – در هذه السنه حسب الامر مبارك اعليحضرت پادشاه معظم دین پناه تبدیل شده و پس بدار السلطنه خواسته شدم در مورخه سه شنبه ١٥ شهر حال قبله فرمان مزين دستخط مبارك انور والاعضمون مرحمت مشحون اسمی جناب گرامی سردار سپه سالار صاحب نظامی صدور یافت که عبد الوکیل خان برگد که از قندهار خواسته شده بود این کار است یعنی در نظام الحال کار ندارد لهذا از حضور امر می شود که او را در برگد کوتوالی مقرر فرمودیم که قرار قانون نظام متوجه خدمت خود باشد همان است که فدوی والا بخدمات نظام داری عند مذکور ورنا کوئی ترقیات دین و دولت خدا داد استلاء مشغول میباشم چون روز نامه سراج الاخبار که سمی بنده الله می رسد بر کد سابق قندهار نوشته می باشد و در عریضه روز نامه موصوف مطالعه شده که یعنی بعضی اشخاص که از یکجا دیگر جا تبدیل شوند به اداره سراج الاخبار خبر بدهند نه اخبار شان در همانجا برای شان برسد – بنابران خبر مقرری خود را لازم دانسته بخدمت گرامی تحریر و مرقوم نموده تا بعد ازین اخبارهای فدوی دولت باسم عند کوتوالی برسد . و آنچه در باب شکر به مراحم حضرت شهریاری که از روی ذره پروری و گرم استری درباره این خدمت گذار دین و دولت بوده و می باشد فدوی والا در هیچ صورت و بهیچ زبان ادا کرده نمی توانم اگر شکریۀ مراحم شهریاری هزار بار سر خود را فدای خاك پای مبارك انور و الانعام و در راه خدمت دین و دولت جان خود را نثار سازم هنوز کم است از در گاه خداوند بی مانند توفیق زیادتی خدمت


صفحه ۵
سال پنجم

چقدر صاحب فکر و تدبیر و فراست هستیم و حال که مکتب های جدید خود اعلم بکنیم توراً على نور میشود و چقدر صاحب تدبیر خواهد شد افغانستان ملک ویرانه و بی عمارات بود این پادشاه قوی دماغ مهربان ترقی خواه معمار روح اهل اسلام عمارات آنرا به این مدت قلیل بسر رساند حال محض صفا کاری آن مانده روشن تر عرض بدارم که مایان ملت افغان

خود فایده دولت را نفروشند و سر رشته جدید برای قائده بیت المال بکنند و کار کنان و افسرهای کارخانه جات در کارخانه های تعلق خود صنعتهای جدید بکشد و ساعی باشند در فکر و فراست و عقل که ما مردم افغانستان داریم در هیچ دولت و ملت من ندیدیم چونکه مردم خارجه آنچه که در مکتب تعلیم بکند انرا یاد دارد و بدون انجیری را نمیداند ما مردم ملت افغان بدون مكتب

از مناظر عسکریه
مرور قوا کر شاهانه از پیشگاه ذات اعلیحضرت همایونی

مرده بودیم حال از توجه آن مبارک سازنده شدیم ابتدای کار خیلی مشکل میباشد به اخیر که رسد مدت اندک بسر میرسد از دیر بار واجب تعالی زیادی عمر و اقبال عاليحضرت امير المؤمنین خود را زیاد در زیاد استدعا دارم که الله تبارك وتعالى سايه اعلیحضرت شهریار همایونی پادشاه ترقی خواه ملی از سر جملهٔ اهل اسلام کم و کوتاه نگرداند بحق جميع الانبياء آمین ثم آمین - عرض و دستخط محمد علم پسر محمد کاخان خروقی ساکن در این حال باشنده میمنه صحیح است.

ادبيات

زمانه پر سر کین است و روز کار چنین
بدین قرار بود بقرار اگر سکینی
کمان مر که نماند کسی قرار چنین
چها باهل رب کرد جرمن از دانش
به پنبه زار کما میکند قرار چنین
دلا نبودی اگر پیش بین چنین جرمن
نساختی دل بدخواه خود فکار چنین
ساختند چو او کار و بار خویش نخست

از مناظر عسکره
ذات اعلیحضرت همایونی و از کار معیت شاهانه

کنون چه چاره که مشکل شده است کار چنین
چنین سکی که بود غیر زکید عدم
یقین که جور و جفا میکشد هزار چنین
مباش بیخبر از طور وقت و طرز زمان
چنین مباش که نبود گهی بکار چنین
نگفته اند که ناقل مشو ز دور زمان
که روز کار نماند بیک قرار چنین
که گشت خاطر اخبار داغدار چنین


صحيفة ٦ سال پنجم شماره ٩

یکوش و عقل و هنر ورزو علم و فضل و کمال
بكوش ورنه نیابی مهیج کار چنین
حریف خصم توان با سلاح خصم شدن
تو باد در کف و او تیغ آبدار چنین
به توپ و تانک و آبدوز جدید
بیا و حربه جرمن ببین یار چنین
بجنك خصم کجا می روی بدست تهی
کنی چه صید اگر می روی شکار چنین
یکی نمیکنند این کفها اثر چکنم
چه سود ازین که بگویم هزار بار چنین
خدا بخير كند كاين زمرة اسلام
که کار زار حسین است و کارزار چنین
زجور یار دلم خون شد و گداخت جگر
فغان که یار چنین است و روز کار چنین
دلم بزلف شان می کشد خدا حافظ
نه عقرب است چنین جان گزانه مار چنین
نظر نمى كند آن بيوه ( بمستغنى )
خدا یکی ندهد دوستان نگار چنین

( تشویق تو آمو زان )
بيا طفل اديبك بازی کن با خامه و دفتر
سبق را روز خوان و شب که شد تا خواب کن از بر
مگو پیش بزر كان تا نپرسد از تو يك حرفى
فصاحت را بميزان بلاغت سنج و گو بهتر
بحكم فرض دانى حرمت استاد را زان پس
حقوق والدين و اقربا و خواهر و دادر
معلم يك مدير كاشانۀ طيارۀ مكتب
باوج مدعا آرد پلان و زینت کشور
قلم بك قوی دارد ندارد قوت جرمن
سیاهی خصلتی دارد ندارد سد اسکندر
بروری يك سبب در کار و بر تقدیر هم تدبیر
برزق بی طمع كجكول حكمت حقه مخبر
اطاعت کن بامرد نهى عمل الله في العالم
مقدس محترم دان طره محراب هم منبر
مشو بیرون برای کج روان از مرکز و وجدان
بشكل كروى محرك شوی در گردش محور
وطن را دوست دار و با همه ملت مدارا کن
توحش کن زوحشت در تمدن باش يك عسكر
مشو مفتون صورت فیض معنی خواه از سیرت
چه میگوید آن بنگر که میگوید با و منگر
بعرفان دست یابی از سوی عجز است ره لیکن
باخلاص ابو بکری گزین دین پیغمبر
باخلاص عمر خو کن که شیطان از تو بگریزد
بمردم حلم عثمان پیش گیر و غيرت حيدر

هران علمی که خواندی تا نهایت ختم کن زاول
معانیهای الفاظش نماید مغلق و ابتر
متنی همچو کاغذ در جهان میدان با وسعت
گروه حرف رنگین دسته های نقطه ذوق آور
گذشته نوبت از مادر زمان خویش حاضر باش
ديگر كون ميشود البته آندم شكل هر لمحه
تقاضای جهان در هر زمان يك شيوه ميخواهد
چه کار آید در بندم گرزهای صدمن و گوهر
رسد روزی بآنجا من حکمت کویی از مشرق
سخن را بشنود در سوی مغرب آدم دیگر
تأسف میکنم بر حال دهشت اشتمال قوم
فقان از ناطقان كنك و داد از سامان کر
محیط شرع را آنان محاط عقل فهمیدند
بامهای طبیعت خاک را گفتند خاکستر
بکنج خالقه اکثر ریا کر از غم اشکم
توکلت على الله گفت و همیان دوخت بهردر

از مناظر عسکر به شهزاده معظم معین السلطنه صاحب افخم در خصوص اخذ ترتیبات با سردار سپه سالار صاحب بعضی تلقینات میفرمایند.

گروه بی سوادان از برای نان و آش مفت
گرفتند از پس اشرافان تقلید را در بر
نفس دزدان جو ماشین غزل افسانه در دادند
هزاران سوخت در این آتش بی دود خشک و تر
عصای سبز خود پنداشت پیر دیر سر نیزه
مغان ساده لوحان متکای چوب را موزر
شترهای قطار و ساربان خرسوار ما
نشاند کاروان او را نخواهد شد شمند و فر
طریق ره نوردی یاد گیر از بیعت رضوان
مرید شیخ سنوسی شود هم مسلک انور
سر خود را فدای قوم کن همچون نیازی بيك
وطن نازد بنام نامی مانند تو افسر
چنان آتش زبان شو تاشوی مثل جمال الدین
ادیب ملک افغان و مدير جامع الأظهر


عبد ۷ سال نجم شمارهٔ ۹

مروتها بطوف کعبهٔ امید بی عمادی
ز تنگنا همچو موسی با کتاب خضر ره بگذر
تعصب گرم ملت خرب بنیاد جمعیت
کمالت درد مهلک غفلت مردم ازین بدتر
نجات دین و دنیا مندرج در ضمن یکرنگی
گشایی در ضمیر اتحاد قوم دان مضمر
رس من آن سکندر معنی مقصود این اخبار
زبانها را ندانی کی شوی بر سر او مظهر
نخورد و خواب و در زندگی تقسیم کن ساعت
پس از خوردن هر سو کرد و جمناستيك كن اكثر
حقوق و طب و تاریخ و نجوم و بوط موسیقه
ز مکتبهای ما در صحن شهرت یافت زیب و فر
ر اسطرلاب و زیج ملل اسلام و او روپا
بدور بین و المسقوب دسترس شد ما ارو پی و
قون صنعت جغرافیا هم مال ما بودند
برق وده از ما اهل یوروپ نقشه و مسطر
حریفان کار خود کردند و سه صد سال ساختیم
از آن باعث نمایان مسکر و آنها شده در کر
ز خشکی نز کتازان دشمنا را بود و هم انداز
بکشتهای مایان باد دریا بود فرمان و
يك زنبور تعلیمی شکار باز می کردیم
حفوط داك مارا از هوا میبرد يك كفتر
تخلق كن باخلاق الهی با همه مخلوق
جهان را نور پاش و همچو خاور در درا پرور
عجز تشویق و ترغیب هوسکاران نو آموز
نباشد در دل محزون صوفی زاده احقر

چه خبر خواهان بود آدم د تول تیار
هیچ مطلب نور تارو په زره که حيرتاسو خواموروه آدم پلار
اعانت کره را غلی یو له تری دخوا را تو کرومدد برادر وار
عرض دوی زان نمایان کری پنبه شان د وی خو ظالمان لکه لیو اندی دیر مکار
شر میدان چه یوزل پریوزی په رمه که لحاظ خونگری د کبار او د صغار
فلسطین چه په قبضه که د اسلام دی به اسلامبول که د اسلام وی برقرار
په مسیح ما قسم چه دوی خواهان دی چه حلاج بند میز کاند بدار
دانجوا صلیبی جنګو که نه وه په منيز باند له یورپ دنا تار
د سلطان صلاح الدین په زمانه که ټول یورپ چه پورشلم کره حصار
له کفار وا کفر مره شوه میدان که تور شو و خلاص په هر همت او په فرار
سه قصوروه د اسلام په باب لکلی چه روضه د امام کره کوله بار
بيا جنګ وه د طرابلس په افریقه که چه مسلمانان شو شهیدان هزار هزار
نه سپین زری می د سلو کالو رینود نه په غیر که د مور طفل شیر خوار
چه عمل زمین بدل شو حال مویل شو لکه وی وعید له لوری د قهار
دیر کلی فی لی کره له سرون عمارات خالی وسوه بیا په تار
ستمونه داخلی سه عجب ندی چه از حال د انګریز ا مو کرم اظهار
په ظاهر که انګریزان مهذب تردی په باطن که دوی بدتر د اور کفار
اول داچه او س سالار د دوی کجروی چوٹی مرمهه ی سور کری وه بدار
همه چوب چه د مسیح قائم مقام دی مذهبی د دوی سردار دی هم فی پلار
چه د کری وه بیان الطالبه شه چه اسلام دی دیر اشد افزی دلار
دیر تواب دی چه خار بوی شی له لاری هم پلاری که دی نوی نور ازار
انی دامی استیصال د اسلام کری لکه بی درو واښه د مرغزار
قلمبند په تیزر مه بخره شکری که نه جود کری قلمون ټول اشجار
دعا د ( افغان ) داده ای خالق چه د تل وی ټول دشمن ذلیل همخوار
امضا
غ . م : افغان

( بسم الله الرحمن الرحيم )
رب لا تذر على الارض من الكفرين ديارا

تركيب مخمس »
( به امضای « گل » از ایران وارد شده )
درویش شورشی

از چیست چنین بیچاره شدیم کوته دست و غمخواره شدیم
از خانه خود آواره شدیم نادیده چو ما کی در بدری
هو حق مددی مولا نظری

ایران شکر و برا نه شده بین مهر وطن افسانه شده
قدمش اون دیوا نه شده تا بود شود انسان بشری
هو حق مددی مولا نظری

این خاک به از کیوان بودی آرامگهٔ گردان بودی
می رشك همه شاهان بودی شد دست خوش غول تتری
هو حق مددی مولا نظری

ز این پس بره مردان پوئیم بر درد وطن درمان جوئیم
ایران ایران ایران گوئیم در ورد شب و روز سحری
هو حق مددی مولا نظری

ای قبلهٔ ما ایران ایران ما بنده و تو یکتا یزدان
هو حق مددی مولا نظری


شماره ۹ سال پنجم صحیفه ۸

و فرمان فرما وعين الدوله را که دوستدار انگلیس و روس هستند داخل وزارت ایران نمودند. ازین خبر مذکور بالا بعض حقائق مهمه زیر پرده خفا میماند و عالم اسلامی در ورطه پریشانی می افتد. چون کاتب این سطور از ایران تازه وارد شده است و از خیالات و حسیات مردم ایران — از وضع و شریف جوان و پیر — عالم و عامی — اطلاع دارد — جرأت کرده در صفحات جریده برای آن عالیجناب شاهد حقیقت را پرده از رخ کشیدن میخواهد. شک نیست که ملت ایران در شصت سال — یعنی پنجاه سال عمر ناصر الدین شاه و ده سال عهد مظفر الدین شاه -- از برکات تمدن عبارت است از ضبط مالیات حسب اصول اقتصاديه جديده — و نه عسكر موافق قواعد نو ایجاد — و تعلیم همه افراد ملت محروم ماند. و در همین شصت سال اقوام عرب در علوم وفنون وكشف اسرار فطر و ایجاد اسباب تسهيل نقل و سياحت وغيرها چنان ترقی و تقدم کرد که در قرون قدیمه انسانیت در هزار سال هم نکرده بود — ولی از مساعدت تخت مظفر الدین شاه مرحوم در ابتدای سنه ۱۹۰۷ بر بستر مرگ خویش حکومت دستوری قرار داد، و مجلس ملی نومی آورد — ملت ایرانی بدون اضاعت وقت در پی اصلاح ملك و ملت مشغول شدند. و برای نظام مالیات در همه طول و عرض ایران بکار فن اقتصادی — مارکن شتر نامی را از حکومت ممالک متحده امریکا طلب نمودند — مارکن شتر مخلصانه در صدد اصلاح مالیات ایران والشكر ضابطیه هم در زیر تعلیم صاحب منصبان سویدن، نظامی بصورت سپاهگری درست پیدا کرد. در ماه اگست سنه ۱۹۰۷ دولت انگلیس و روس با هم اتفاق کرده سنك راه اصلاح مالی و ملکی و فوجی ایران شدند، و مارکن شتر امریکی را مجبور کرده از ایران بیرون نمودند. از سنه ۱۹۰۸ ع تا امروز که هشت سال میشود از واسطه تداخل روس و انگلیس برایرانیان بلاهای متواتر و متراکم نازل شده است (۱) مثلاً طرفداران شاه معزول مدد اسلحه و پول یافته لوای غائله برافراشتند. و مانع ترقیات ملك و ملت گشتند — (۲) در سنه ۱۹۱۰ وزیر مالی ایران را که وطن پرست بود يك از منى كه رعيت روس بود در روز روشن در طهران کشت. و بکیفر کردار نافرجام خود نرسید (۳) در اواخر سنه ۱۹۱۱ چون دولت اطالیه از اغوای انگلیس و فرانس و روس بر طرابلس غرب كه يك ولايت دولت عليه عثمانيه بود حمله آوردند. حکومت روس برای اعانت اطالیه برولایت آذربایجان ایرانی تسلط عسکری نموده، حکومت عثمانیه را مجبور کرد اما قوای عثمانیه را بسبب حفظ ارمنیه و کردستان از آسیای کوچک بیرون نتواند ببرد. هنگامیکه لشکر روس به تبریز در رسید، اعیان و اشراف ولایت را طلبیده استدعا نمود که بطور رسمی در میان خلائق اعلان نمایند که دولت روس حسب طلب ارباب حل و عقد آن ولایت برای تصفیه حکومت ایران لشکر را بآذر بائیجان فرستاده است — ثقة الاسلام و چند نفر رئیس روحانی آن خطه بود از روی راستبازی و وطن پروری باین تقاضای دروغ راضی نشد — پس روسیان بكمال سنكدلی وسفاكی ثقة الاسلام و دیگر معصومان را روز عاشوره محرم سنه ۱۳۳۱ هجری بدار کشیدند. و ازین حادثه جانگاه غریو از نهاد همه ملت ایرانی بر آمد (٤) این عمل بر روسیان ضعف حکومت ایران و بیچاره کی ملت ایرانی هویدا شد که

پر کرده کنون مهرت دل و جان تو روح دل و نور بصری
هو حق مددى مولا نظرى

هو هو هو هو کو کو دارا کو شاپور آن لشکر آرا
کو نوشیروان کردون خرکا رفتند و نماند از ایشان اثری
هو حق مددى مولا نظرى

خورشید کیان کردند چورو شد شب پره سان دشمن شب جو
بر بازی چرخ نفرین و تفو کانگیخت بپا بیداد گری
هو حق مددى مولا نظرى

در ما تم و در زاری تاکی اشک از دو بصر جاری تاکی
شرمنده کی و خواری تاکی تا چند روا این خونجگری
هو حق مددى مولا نظرى

آوخ آوخ کر میمتیم افیون زده و خواب و سقیم
از خود غافل از اینرو بسیم نبود ما را از خود خبری
هو حق مددى مولا نظرى

مات غافل دشمن در کار اين يك در خواب آن يك بيدار
اين يك مدهوش آن يك هوشيار زاینان کردند از بیخبری
هو حق مددى مولا نظرى

بگرفته عدو کاشانه ما از خود داند این خانه ما
پر کرده شکم از دانه ما بر خرمن ما برزد فردی
هو حق مددى مولا نظرى

بیداد عدو اندر تبریز یاد آورد از ظلم چنگیز
الله الله از این خونریز بر سوخت بهم هر خشک و تری
هو حق مددى مولا نظرى

از بهر وطن از جان کوشیم و از دست اجل خلعت پوشیم
از جام فنا زهری نوشیم تا کام وطن کردد شکری
هو حق مددى مولا نظرى

ما را باید شمشير و تفنك زو رو دل شیر نیروی نهنك
با زوى پلان اندر که جنك نه گونه زردنه چشم تری
هو حق مددى مولا نظرى

جانت بفشان هو هو هو هو خونت بمكان هو هو هو هو
در ويش بخوان هو هو هو هو تیغی زن و برکش تیری
هو حق مددى مولا نظرى

حوادث خارجيه
مکتوب از هرات به امضای ( یک سیاح ) در باب احوال ایران آثار حیات در ایران نیم مرده .

غرة محرم سنه ١٣٣٤
جناب محترم مدير سراج الاخبار افغانيه
در جراید هندوستان جزوی از خبر ایران بدین منوال شائع شده است : که سفیران دولت المانيه واستريا . هنگری و دولت عليه عثمانيه ز طهران بیرون رفتند — و ایشان گمان کرده بودند که در عقب ایشان شاه ایران هم خواهد آمد — اما سفیر انگلیس و روس بشاه ملاقات کرده زو وعده دوستی حکومت ایران بدولت انگلیس و روس گرفتند .
زو


شماره ۹
سال پنجم

از بهر اقامت هول و جباريت خويش برمزار مقدس امام رضا در مشهد کلوله توپ باریدند — و خزائن ثمینه و جواهر غریبه ازان روضه متبرکه بصارت بردند ازین واقعه نیز ایرانیان اشک خونین ریختند. (ه) انگلیس وروس عمداً ادارهٔ ملک را چنان خراب و فاسد نمودند که حاصل بسیار کم شد و شوکت حکومت باقی نماند — پس انگلیسها پول برای اداره قرض دادن آغاز کردند — اماصرف چند هزار پوند دربار ویسود اضعافاً مضاعفة !

در ایران چنانکه در دیگر بلدان ملت منقسم بسه طبقه است اعلی واوسطه وادنی مردم از طبقه اولی زمام حکومت بدست خود دارند. نا اکثرین ایشان از پندار پر و از احوال عالم بیخبر و از حب وطن بی بهره اند. برای پول ملک و ملت را میفروشند. و مردم طبقه سفلی والحقیقت مصداق عوام کالا لعام هستند. ترياك مردمی شانرا بر باد داده. وانهماك عنبائت ايشانرا بدرجه بهائم رسانده است — اکنون باقی ماند طبقه وسطی — در میان ایشان مردم با غیرت و حمیت و وطن پروری بسیاراند — اخلاص دارند. اما نفوذش بمقدار علم و معرفت ايشان ظهور می آید این طائفهٔ اخیره، چون تغلب روس و انگلیس وسفاکی وجاری این هر دو در ایران ملاحظه کردند. عرق ناموس ایشان محرک آمد — جماعهای پنهان و آشکارا برای خلاص وطن عزیز وجود آوردند. و کوششهای نمایان بکار بردند — چون ماهران حیل سیاسی از روس و انگلیس از مساعی وطن پروران ایران آگاه شدند. مردمان وطن فروش را از طبقه اولی بدست آورده شیرازه اصلاح و ترقی را برهم زدند — در همین جنگ و جدل فیمابین مصلحین و مفسدین این سالهای اخیره در گذشت — و حالت ایران روز بروز ابتر گردید — و نفوذ روس و انگلیس در شمال و جنوب ایران روز افزون شد — درین اثنا این جنك عالمگیر در یورپ آغاز شد — برای طائفهٔ وطن دوست ایران یک فرصت غیر مترقبه روی نمود. ایشان ازین فرصت استفاده کردند و با وکلای دولت المان اتفاق کرده برای استقلال ایران وعده گرفتند. علاوه ازین مدد مادی و معنوی هم تایک درجه از ایشان حاصل نمودند — پس ایشان نوجوانان روشن دل و دماغ را که در یورپ تحصیل کرده بودند. طلب داشته بهمه طول و عرض ایران برای فهمانیدن حقیقت مسئله بمردم ایلات وقبائل منتشر ساختند.
مسئلهٔ جهاد اکبر را شرح داده حالت خطر ناك وطن را بمعرض بیان آوردند — و مردم ایلات را که بجوهر مردانگی آراسته اند. بر بیرون راندن روس و انگلیس از ایران آماده کرده منتظر فرصت نشستند — درین سال گذشته سعی ایشان در تبدیل کردن رای قوم بجانب مطلوب بزرك غالباً مشکور گردید — و هزیمتهای روس و انگلیس و مظفریهای المان و استریا و ترکی دل ایرانیان را قوت و جرأت بهم رسانید.
هر چند که ملت ایران برای اخراج روس و انگلیس از ایران مستعد و مصمم گشته — از بهر بدست آوردن مراد خواستند که حکومت را با خود همساز و همر از نمایند. تا ملک و ملت از فتنه خانه جنگی مصون باشد — بویژه خواستند که شاه ایران را از طهران بیرون برده باصفهان یاجائی دیگر در وسط ایران مقر حکومت قرار دهند. تا از حملهٔ روس ایمن باشند — روس لشکر خویش را در انزلی و قزوین. وغير ها که بغرب و جوار طهران واقع است فراهم آورده تا بوقت ضرورت

بطهران قابض شود - از نجا است که فرقه ناجیهٔ ايران باسفيران عثمانی والمانی و اطریشی در ساخته منصوبه بیرون بردن شاه را از طهران درست کرده بود. ولیکن خانتین ملت که بیول روس وانگلیس ناموس ملک و ملت را فروخته اند بسفیران روس و انگلیس اطلاع داده مانع نقل شاه از طهران گشتند — اظهار دوستی روس و انگلیس از جانب شاه ایران و داخل کردن فرمان فرما وعین الدوله در هیئت وزرا چیزیست مجبوری و سراسر خلاف خواهش ملت ایران — واقعهٔ دهم ماه نومبر سنه ۱۹۱۵ در شیراز را مشتی نمونه از خرواری از حسیات و ارادات قوم ایرانیان توان پنداشت حسب اطلاعات مطبوع در جرائد انگلیسی چنان مینماید که دهم ماه نومبر مردم شیراز کلیه بخلاف انگلیسان برخاسته قواصل جنرل انگلیس و دیگر مردان انگلیسی نژاد را گرفته اسیر کردند. و زنان و نیکان ایشانرا به بوشهر برده صحیح و سلامت بدست صاحب منصبان بحری انگلیسی حواله نمودند. لشکر جندار مه یعنی ضابطیهٔ منتظمهٔ شیراز هم شريك ملت شده در گرفتاری انگلیسان و بیرون فرستادن زنان و بچگان ایشان كمك نمودند.
از احوال مذکوره هویدا گشت که منصوبهٔ خلاص کردن ایران از چنگال روس و انگلیس خیلی قوت گرفته است. پیش از زمان دراز ایرانیان باشاه ایران یابی شاه مدد چندارمه که قریب سی هزار فوج منتظم است و اعانت مردم ایلات بک کوشش بلیغ در اخراج روس و انگلیس از ایران خواهند کرد. البته ایشان منتظراند بظهور حرکت انقلابیۀ در هندوستان ( زیرا که در هندوستان سازشها بخلاف حکومت انگلیس روز بروز در ترقی است ) و بشمول مسلمانان قرب و جوار در جهاد اکبر، و با آغاز شدن جنگ در مصر — حق بجانب ایرانیان است — چنین فرصت غیر مترقبه برای آزاد شدن مسلمانان از ربقهٔ عبودیت انگلیس و روس و فرانس و نیز برای اتحاد اسلام باز نخواهد آمد — فرصت جو نوبهاری در عمر شخص و قومی گر رفته باز ناید مثل شباب زائل —
امضا
( لك سياح )

خبرهای ایران

ورود قور خانه
منجیل - دیروز بعد از ظهر هشت کاری قورخانه با ۳۵ نفر سالمات و ده نفر قزاق روس وارد منجیل شده امروز قبل از آفتاب عازم قزوین شدند

ورود سوار آلمانی
اسد آباد - دیروز يك عده سوار آلمانی با یکنفر صاحب منصب از سمت کنکاور وارد اسدآباد شده دو سه روزی اقامت دارند تا عقب مانده برسد و هر نقطه را که معین نمودند توقف نمایند.

سوار آلمانی
اسد آباد - دیروز عده سوار آلمانی وارد شده بسمت همدان حرکت کردند

حرکت در پایکی
برازجان - در پایکی حکمران بنادر با چند نفری از همراهان از راه شیف از براز جان عازم بو شهر و حرکت کردند


صحیفه ۱۰
سال عجم
شهارة ٩

مجاهدین شیراز
شیراز - مجاهد بن مشغول مشق هستند و همه روزه در مسجد تو و مسجد وکیل أحضور علماء وسار طبقات اجتماع نموده نطق و خدا به میخوانند

حرك به ملك سياه كوه
سیستان - امروز قسمت زیادی از قشون انگلیس تقريباً تمام عمده آنها باقور خانه و توپخانه و سایر لوازمات باشتر زیادی بحط ملک سیاه کوه حرکت کرده اند قصدشان معلوم نیست که بجای دیگر خواهند رفت یا از سر حد خارج خواهند شداد وا ما خیلی چیزها شنیده میشود که حمل صحت نمیتوان کرد

حرکت صاحب منصب انگلیسی به بیرجند
قاین - امرور صاحب منصب انگلیس با ۸۰ قشون که از مشهد وارد قاین شده بودند به بیر چند حرکت کرد.

شهر بندی بیرجند
پرجه چند روز است رئیس مالیه دور شهر را علامتی قرار داده در وشش دروازه معین نموده و در هر در وازه يك مستحفظ نار نداشته برای گرفتن حقوق تواقل کسی از بیراهه رود

مشکل لا نحل
پس از مذا کران که دولت ایران در باب تخلیه پوشهر با دولت انگلیس نمود از طرف دولت مجاهدین امر شد که دست از جنك بردارند تا تكليف معین شود ولی مشکل بزر کی کها پیش آمده این است که مجاهدین اظهار میدارند تا انگلیسها كلياً بوشهر و التخليه نکنند مارک اسلحه نخواهیم کرد. انگلیسی هم میگویند بوشهر تخلیه خواهد شد ولی عده برای محافظ قبول ، انباء انگلیس خواهند ماند تا دولت وسایل تامین افراهم کنند. با این اختلاف و تناقض به انگلیها بوشهر را تخلیه میکنند که مجاهدین ساکت میشوند

رونست ایران روس
بعد از واقه اسفناک دستگیری توفیق بيك شهبندر دولت عثمانی از طرف هیئت دولت اقداماتی شده و ۳ روز قبل کتباً پروستی به سفارت روس داده شده است ولی هنو جوابی از طرف دولت روس نرسیده است

وحلت العالی
مراغه - سه چهار روز است بواسطه اشتهار ورود عساکر عثمانی و عشایر سرحدی بساوجبلاغ اهالی دهات حول و حوش مضطر با بازن و بچه وانالت البث عمراغه آمده سکونت نموده اند

اضطراب اهالی ساوجبلاغ
چنانچه در ضمن تلکرافات اطلاع داده میشود چند روز است ما به که انتشار ورود عما كرهنانی بسمت ساوجبلاغ و حدود اطراف آنها را میباشد و روسها برای طرفیت یک عده هزار نفری قشون با مهمات روانه داشته اند ولی تلگرافاتیکه اخیرار نمیده مبتنی است که تا بحال طرفیتی نشده و اهالی از ترستان باطراف قرار میکنند .

حکومت بوشهر
وحسب بيشنهاد قوام الملك بمقام ریاست وزراء عظام حکومت بوشهر موقنا بعهده دریا یکی واگذار شده است و ایشان در اینجا مشغول کار هستند قشون انگلیس هم دخالتی با مورات ندارند .

خروج ۱۳۰ نفر قشون روس
باگیران - امروز بتدریج ۱۳۰ نفر سالدات سوار مسلح با هشت کاری اسباب حرب از طرف قوجان وارد و بعشق آباد رفتند

الحاق مجاهدین جنوب
یکصد نفر ژاندارم ساحلوی کازرون که از شدت فلاکت و تاخير هوا حقوق مستوه آمده و با وعده های نزدیک حقوقشان باز نرسیده بود و تفتك احد و قشنگ خود را در ازاء حقوق برداشت در را از جان ما حق مجاهدین کرده اند قصدشان معلوم نیست که بجای دیگر خواهند رفت یا از سر حد خارج خواهند شداد وا ما خیلی چیزها شنیده میشود که حمل صحت نمیتوان کرد شدند و جد و جهد . کردکان در جلو گیری تمری بخشیده است . اهه

خبرهای محاربات عثمانی
اخباری که در روز نامهای (تیمس ) و ( دیلی میل ) ان کلیرم مورخة و سپتامبر دیده میشود و ابلاغیه های فرانسه و انگلیس متعلق به و قایم دار داخل کاملا مغایر حقیق است این روز نامها و اطلاعیه ها مجد در صددستر و اخفای هزیمت کلیه مؤتلفین در کالی پولی بوده اند در آن پورطه عملیاتی که اسکیسها قوای جسيمه فوق العاده ابتداء نموده بود. منتج مقلويات فاحشه شده اليوم دشمنان بعد ارتفعات بحساب درید تکنای ساحل محصور مانده اند و تپه وذروه های اطراف شان با استثناء از طرف ماکر منصوره عثمان مشغول میباشد و چنان که نشریان فوق الذکر ادعا میکنند اومد و ده های مواصله ت به جزیره هو وقت از طرف دشمن ضبط وة م تكرههه است.

در کالی پولی
جهه دار دانل دیروز در آتا هو طه توپخانه عثمانی او که دشم را که در زیر مستان تپه واقع نبود عبارده نموده باعث تلفت کار گردید در آری بورنی نیز توپخانه عثمانی دستگاههای بمب انداری دشت راز و آتش خود گرفته آنها و اسکان نمود همین توپخانه به فرو دکتر نقلیه دشمن را هم که در ساحل آری بورتی افراد و مهمات سیاده می نمود. مورد کلوله های مهیب خود کرده آنها را مجبور فرار کرد ۲۷ در آنا قورطه و کراویز دره سد البحر مقررات عثمانی اقوال دشمن را در خفیه انداخته همه آنها را اسیر و مقدار کلی نفت و مهران وادوات حربيه وتلكرافيه | تنام نموده اند

۲۹ جهه دار دانل پر برود يك كشتی تر پیل انداز دشمن که وقت خراب شود از ساحل کر او یزدره تقریب کرده بود از آتش استحکامات عثمان عرف کردن شود همین استحكامات موضع دشمن اور سد البحر شدیدا پیاده نموده اور کا

۳۰ - جهه عراق شب ٢٦ قواى عثماني بريك قوه دشمن که در ترکم ما به کششهایش در شمال قو به از دجله پیاده شده بود محرم اوراق امت را دچار تلفات مهمه نمود

شب ۲۷ قوای عثمانی هجوم تازه آورده دشمن دچار تلفات ب به گره درین در اثنای مجار به مشاهده شده است که انگلیها مقتوله در جلوم می انداختند فردای آن شب دشمن بواسطه کشتیهایش قوای کاره برستان ما مجار به سختی تا وقت غروب دواه کرد ولی با اینکه قوای دشمن جواهر مقابل از قوای اسلامی بود مهاهمان در مقابل مدافعه دایراد شانه کرد اسلامی بلا نتیجه ماند در این بين لك طياره دشمن تخريب و ٢٥ كم بادانش با انه محمولات غرق ولك مفرزه تل ترافعی امیر که درد چندی


صفحه ۱۱
سال پنجم
شمارۀ ۹۰

فرونت دار دانل
کار متفقین در دار دانل هنوز هم پیشرفتی نکرده و عملی که اسباب امید واری باشد از عساکر آنها ظاهر نشده است . اضطرابی که تحت البحری انگلیس در دریای مرمره احداث کرده بود بعد از غرق آن ( که اداره بحریه انگلیس هم اخیرا تصدیق کرد ) رفع گردید ولی در بحر اژه تحت البحری های آلمان مشغول عملیات است عثمانیان در جیب يك صاحب منصب جزء انگلیس که مقتول شده دفتر یادداشتی پیدا کرده اند که وقایع را از روز قبل از قتل خود به طور یومیه نگاشته و حاوی مطالب مهمی است ( ما شاید عین ارقام ترجمه و درج کنیم ) خبر تازۀ که پروپاگندان فرونت میدهد نقشه جدیدی است که عثمانی ها پیش گرفته از زیر نقب زده بسنگرهای دشمن میرسند هر چند میگوید این نقبها را تا کنون خراب و منهدم کرده اند ولی بيشك از معرفتی که عثمانها در خاك خود دارند از این تاکتيك جديد برای متفقین خالی از مخاطره تصور

هیئت انگلیس ها فشنگهای دوم دوم و گلوله های پر از گاز خفه کننده استعمال کرده اند
در جبهه قفقاز در جناح يمين ما ما بين مقر ذات كشاف عثمانی و يك فوج سواره روس تصادمی واقع شده، روسها مجبور به فرار و يك صاحب منصب و يك عده ازین اسیر شد. در ۱ اکتوبر ۱۹۱۵ جبهه دار دانل در آری- بورن توپخانه جناح يسار ميدين را که در جوار ( کانلی حیرت ) واقع میبودند تخریب کرد در سد البحر نیز نقی که آتش زده بودیم خندقهای دشمن را زیر و زبر کرد. در سد البحر ميان توپخانه جات طرفين جنك سختی واقع شده يك ایستشن اطریهای متحدین مجبور به سکوت و قسم های خندقهای آنها تخریب شد. در سد البحر نقی که طرف جناح يمين ما زده بودیم نقب مقابل متحدین را پر هوا کرده همه عملجاتش اتلاف گردید.

از مناظر عسکریه مانوره

میشود همان طور که جنگ دریا کم کم از زیر شروع وتحت البحر ها بد تر از سفاین روی آب فعالیت مخرج میدهند عملیات زیر زمینی هم روز بروز کسب اهمیت مینمایند . ترکان در این جنگ باندازه سیم های خاردار بکار برده اند که در چنگهای بی سابق امتثال آنها دیده نشده بود ، ما در مقابل موانع فوق که ترکها فراهم آورده اند مبارزه های شدید میکنیم ولی باید هموطنان ما بدانند که درین مبارزات چقدر جان و اسلحه تلف می کنیم. در هر قدمی را که جلوتر از سنگرهای خود می گذاریم با خسارات عظیمه مجبور بعقب نشستن میشویم . جسارت و شجاعتیکه ترکها در این میدان بخرج دادند روحیه سابق آنها را احیاء نمود ، حقيقتاً آنها در بن جنك بخوبی اثبات کردند که در زمان گذشته يك طايفه جنك جوئى بوده اند —

تلگراف اميرا طور المان به انور پاشا
چندی قبل کاپتان ساندرس پاشای المانی بواسطه مجروح شدن از دار

داخل بجبهة كالیپولی باسلامبول بر گشت انور پاشا وزير جنك عثماني شخصا بجای او آمد و بواسطه موفقیتی که حاصل کرده و قشون متفقین را مغلوب نمود مورد تعجب و تحسین گردید. اعلیحضرت قيصر يك قطعه نشان لیاقت نظامی برای او فرستاده و بدین مناسبت تلگراف ذیل را هم بانور پاشا مخابره نموده است .
تمام تعرضات دشمن را بايك موفقيت مشعشعی دفع کردن و دشمن را مغلوب و منهزم نمودن موجب افتخار و مسرت عظيم گرديد تبريكات قلبی خود مرا از موفقیات جديده بذات عالى بيان و اظهار مینمایم — با چنین اردوهای متفق جسور و عساکریکه منصف بحسن فدا کاری هستند از مظفریت قطعی و آخری مطمئن و خاطر جمع باید بود — برای آنکه تقديرات وتشكرات مخصوصه خودم را يك نشان و علامتی باشد : — نشان لیاقت عسکری را که بزرگترین نشان های حرب آلمان است بشما میدهم


صحیفه ۱۲
شارة ۹

امیر اطور و پادشاه ویلهلم
جواب از تشکر امیرا طور
امروز تلگراف مبارك را که لطفا مخابره فرموده بودید شرف وصول یافت شجاعت و فدا کاری قشون ترك در موقع اقامت در ساحت حرب دار دانل در حضور اعلیحضرت موجب تحسین گردیده و نشانه آن به بنده خودتان نشان لیاقت عسکری را عطا فرموده اید زیارت کردم - تشکرات عاجزانه خود را با احترام و تعظیم بذات حشمت پناه عرضه داشته و امید وارم مطمئن باشید که در آنچه نیز تمام تعرضات دشمن را در میدان چناق قلعه و کالیپولی مقاومت و دفع خواهند نمود انور ، ورجاك

این است که فعالیت تحت البحری های آلمان دشمن را حیرت زده کرد.
۷ دسامبر جبهه دار دانل — در روز در موقع انافورطه قراول عثمانی در چندین نقطه متهیئ دشمن هجوم برده دو مترالیوز قبضه تفنك و ۱۱۰ صندوق جبه خانه گرفته اند و اليوم همان مترا ها بر علیه دشمن بکار میرود ـ در همان موقع يك درشكه انگلیسی مهمات مورد گلوله عثمانی شده و تمام مهمات محترق و مشتعل گردید استحکامات ساحلی دیروز بر توپخانه دشمن آتش افروخته و کلیه ساکت و افواج دشمن را که در ( مور توایمان ) جمع شده پریشان کرده است [ نقل از رعد و شهاب ثاقب ]

دار دانل
عثما بيها خسارات دشمن را در کالیپولی در ۳ ماهه اخیر ٥٥٥٠ صاحب منصب و ۰۰۰ و ۱۲۲ تایین میگویند اخیرا محاربات سختی واقع شده و روی هم رفته موقع عثمانیها بهتر و محکمتر بوده است و عمده مطالب

خبر های محاربات اورپا
تفصيل بمبار دمان نوووكبور سك
المانها برای بمبار دران شهر ووو كيور سك فى محسری سیزده دکمه و نیم وارد نمودند کلوله های خار

از مناظر عسکریه
ماتوره

این نهنگ های بحری ۲۵ ورست راه را طی میکردند. این گلوله ها بهر دیواری از قلعه قدیم که میرسید فورا با خاک یکسان مینمود علاوه بر این آلمانها بنواحی قلعه نوو و كبور سك توپهای شانزده دمکه آورده بودند که گلوله های آنها شصت پونت است ( معادل سیصد و سی من تبریز ) وقتیکه این گلوله های شصت پونی در هوا سیر میکرد از شدت سیر آن يك طوفان بزرگی بپا می شد سالداتهای ما ابتدا تصور نمیکردند که طوفان بواسطه گلوله های توپهای آلمانی میباشد تا کهان يك گلوله بنزد یکی يك عمارت چوبی افتاده و آنرا مثل يك جعبه کبریت بهوا پراند سالداتها نقل میکنند که وقتیکه گلوله های شصت پونی آلمانها میافتاد چهار پنج خانه چوبی را مثل جعبه های کاغذی بیاد داده و درخت های

این بزرگ را مانند چوبهای کبریت در هم میشکست آلمانها یکنوع دراز موسوم به مار سوزنده میانداختند که خسارت آنها زیاده از تصور بوقوع میآمد مارهای سوزنده مثل سیل از آسمان بنقاط مختلفه قلعه كيوسك میبارید نقطه نمره ۱۹ قلعه آلمانها چهار صد عدد گلوله چون انداخته بودند بيك نقطه دیگر در عرض چند ساعت بهزار پونت فولاد و اجزای ناریه ریخته شده بود تقریبا هزار و سیصد و پنج خروار يك گلوله که بمیان قلعه میافتاد منظره را تشکیل میکرد که تصویر نمودن آن عاجز است. هر گلوله که بسطح قلعه اصابت میکرد و یا بیکی از خانه های چوبی که در قلعه برای سالداتها درست شده بود میافتاد مثل گرد و خاک کوبیده شده


سال پنجم شماره ۹

يك قسمتی از قشون طرف قلعه رونو حرکت کرد و در همان حین مرکز سپاهیان آلمان سمت مينسك پیشرفت دارد جناح بسیار حمله خود را و شهر دونا بورك ( دويسك ) دوام میدهد ، غنائمی که در ماه سینا از روسها به چنگ ما آمد عبارت است از : ٤٢١ نفر صاحب منصب ١٦٣٥٤ تارین خود خراده توپ ۲۹۸ عراده مترالبوز

در دریا
کشتی جنگی ايطاليا موسوم بندتون بواسطه احتراق تخريب و عده زیادی از راکبین آن تلف شدند

بمباردمان لندن
بمباردمان لندن متوسط زیلین موفقیت بزرگی حاصل نمود و صدمة زیادی به بانك انگليس و چندین کار خانه وارد آورد و خسارات وارده تنها بيك كار خانه معادل يكصد و پنجاه هزار لیره است

امراض چشم سراد وارد کری
روزنامه، خیس کنتینانتال ) در تاریخ ۱۸ اوت در تحت عنوان ( دردچشم سراد وارد گری ) بطور مزاح تحریر می مینویسد که خلاصه ان از این قرار است: ما البته باقوال روز نامه ( لوستيكه بلاتر ) مغرور شده چنین حدس می زدیم که چنی درد سراد وارد کری وزیر خارجه انگلیس يك مرض جزئي وسهل العلاجی است ولی حاليه مع التاسف خلافش معلوم شده رمد وزیر مزبور خیلی سخت و معلق است . اطباء باز دقت های زیاد این درد چشم را این طور تشخیص داده اند . اولا وزير مختار محترم خیلی از مرض چشم اضطراب دارد زیرا که چیزها را از نزديك ندیده در اغلب مطالب مشتبه میگردد و در مسائل سیاسی عدم اقتدار خود را ثابت میکنند چنانکه قررات مشار اليه در پارلمان راجع بجواب | باتمان هلوك | ثابت میکنند که وزیر مختار مزبور اقتدار خود را کم کرد. مضطرب شده است . ثانیا مبتلای به ( قمر به ) گردیده حتی محسوسات را هم نمی بیند . واکر می بیند خیلی کم و جزئی میبیند زیرا پورتهای رسمی آلمان را ندیده و سایت از روی خود و از روی آلمان را هم ملاحظه نمیکند لابد اگر ملاحظه کرده بود بعضی اطلق ها را نمیکرد . ثالثا وزیر مزبور بمرض تضاعف بصر مبتلا شده اگر احوالها در سابق یکی را دو تا می دیدند ایشان یکی راصدها میبیند و بدین جهت است که عساکر انگلیس را که لارد کیچتر تحت سلاح آورده اضعاف عده حقیقی تصور می نماید . رابعا مبتلا به وسعت حدقه شده چیزهای خیلی كوچك را که جزئی و ناقابل است بسیار زرد می بیند و بهمین جهت است که هر روز فتوحات زیادی از قشون خود و متفقین نقل می کنند و عجب تر آنکه در همین حال هم بواسطه انقلابی که در حدقه پیدا میشود چیزهای خیلی بزرگ را كوچك ديده فتوحات آلما ترا بی اهمیت و ناقابل میشمارد . خامساً بعضی علاماتی در دست است که معلوم میدارد وزیر محترم بعرض اغتشاش الوان ، گرفتار شده رنگ ها را نمی تواند تمیز بدهد و بهمین واسطه است که در بعضی از سفاین انگليس بيرق امريكا نصب شده و با این حال مشاراليه انکار نموده بیرق های مزبوره را بيرق انگلیس تصوره بکنند

۱۳
دو هزار عراده توپ در تمام مدت شبانه روز على الاتصال مشغول گلوله ریزی بودند و ابداً يك دقيقه هم فاصله نمیدادند معلوم نبود که این قدر گلوله را از کجا میاورند و مثل تكرك بالاكلوله را تمام نقاط قلعه میباریدند آلمانها در همان وقت هجوم که بسنگرهای ما میاوردند باز دست از باراندن گلوله نمیکشیدند عساکر پیاده نظام آنها با سر نیزه باستحكامات هجوم آور شده و از بالای سر آنها گلوله میبارید.

از دوم ماه آو گوست آسمان به پایان ما روزها شوا استند شروع باقدامات نمایند زیرا از ترس گلوله ها نمیتوانستند پرواز بکنند هوای تمام نقاط قلعه پیدا آمده بود و از يكطرف هزار هائى منفجر میشد . و از طرف دیگر سنگ های زمین از قوت انفجار آنها بهوا میپرید و از زمین دود غلیظی بهوا بلند بود گرد و کرد آلود مانند ابر سفید در بالای قلعه کشیده بود که شهر را از روشنایی آفتاب محروم مینمود طبقات عمارتها مثل ذرات در هوا در حرکت بود آتروپلان هائیکه از ضرب گلوله ها به نامه افتاده بودند مانند آلت باز بچه اطفال در زمین حرکت میکردند.

ساعتها نقل میکنند که همیشه در هوا آسیا های بادی مشاهد میشد، از دور شهر مثل یکپارچه آتش بنظر میامد ، شب ها از انفجار بمبها از صدای خراب شدن عمارتها يك منظره غریبی را تشکیل میداد . خلاصه آنکه دو هفته شب و روز بدون انکه يك دقيقه فاصله بدهند از صدای بمبها و از غرش توپها کسی يك دقيقه مجال استراحت نداشت .

از یکطرف شنیده میشد که قلعه را به خوبی محافظه میکنند از طرف دیگر برای العین میدیدیم که شهر بيك جهنم واقعی تبدیل شده بود بالای شهر پرواز میکنند ده هزار نفر ملائکه عذاب و گاه چندین کیلومتر مربع را میدیدیم که میدان مارا مثل کارخانه ریخته گری مملو از فولاد ذوب شده نموده اند ، مسلم است از هول و هراسی از ذهن هیچ کسی خطور نمیکرد که سر خود را برداشته بيك طرفی قرار نماید .

جنگ در مرا کش
اخیرا در مراکش بین فرانسه ها و پنج قبیله زد و خوردی واقع شده است قبائل که شرکت در این جنگ کردند عبارت از شش هزار پیاده و یکهزار سواره بودند قوای فرانسه چهار هزار پیاده و يكتوب کوهی عده زیادی سوار بودند

در نتیجه محاربه فرانسه ها تماما مغلوب شدند و تا دارالبيضا فراری گشتند نصف قوای فرانسه تلف شده است

قبائل من بوده شش متر البوز و شش توپ و جبه خانه زیادی غنیمت گرفتند .

در میدان های شرق
در فرونت شرقی و جنوب شرقى قشون آلمان و اطریش همواره مظفرانه جلو میروند در مشرق لوسك —


صحيفه ١٤
سال نجم
تدارک آلمانها برای زمستان
دیده بان نظامی روز نامه رج را عقیده بر این است که از حرکات دشمن چنین معلوم میشود که خیال دارند خط رودخانه (دوبنا) را متصرف شوند. بعلاوه از فرامین جنرال (بلو) نیز تا حدی مقصد آلمانها معلوم می شود. چون فرمان جنرال بلو خالی از اهمیت است ماعينا آن را ترجمه و درج می تا نیم :
ه ای عساکر امیر امور آلمان : تنها خیلی کارهای بزرگ از پیتر ردید و خیلی فتوحات عاليه نموديد ، شما ممده ترین شهرهای استار و (لیتوا) را از دست روسها ربودید . حالا یک کار بزرگی برای نه در پیش است و ان این است که یک هجوم سخت باید بمیدان سواح رودخانه (غربی دونیار آورده شهر ریکار ا متصرف شوید، زیرا شهر ربا بزرگترین تخار بخانه روسیه است و امروز در انجان خیره زیادی جمع آوری شده و از حیث موقع جغرافیائی نیز برای اهمیت زیادی دارد . علام با این زمستان نزديك است اگر به ریکا بروید منزلهای کرم برای در فراهم میشود و تا بهار آینده بدون اینکه از روسها نصیقات به بینید آن زندگی میکنید و اکراهای ریکا المانی و آلمان دوست میباشند . در این نو مدت زیادی استراحت نموده و خستگی چندین ماهه شما رفع میشو و برای بهار مصمم میشوید که بطر زبورغ را از دست روسها کرد و آنها را از سواحل بالتبت دور کنید .

از بیانات جنرال مزبور معلوم میشود که خیال آنها این است که جدوم نموده در یکجا بقوای خود مرکزیت بدهند که تمام زمستان را با مصادی سنگری در پیوند آلمانها امروزه برای استر است از ما محتاج تر میان زیرا چهار ماه است که شب و روز بلا در تك جنك من فرما یکه از طرف جنرال بلوتوده شده است برای این نیست که از اسرار خود مطلع سازند بلکه برای سالدانهای آلمانی مینا پس ما باید فرمان مزبور را خالی از اهمیت ندانیم.

میتوان گفت که همه دولت (کورلاند) را جنرال فال کنه اون تصمیم کرد و جنرال بلونیز کارهای نظامی او را تجزیه نموده بترتیب اندام بعضی از نظامیان آمار طرفدار جنك نواحي كورلاند نبودند و دره نمیاوردند که اهالی آنجانده و لانیش ، و است، میباشند که هم روانی تجارتی با آلمانها دارند و هم زبان آنها مهمترین وسیله دوستی و در با آنانها است .

ملا بسمارک آلمانهای (اوست زی) را بواسطه اینکه دورز سیاسیه نمی تواند تبدیل دهد این بود که گرفتار چنین مشکلات کردید اما مرکز خویش میدید عصر آلمان می شمرده و همیشه میگفت : در خصوص فقدان مهمات جنکی اردوی روس علت انت که در وقت خودش که فرصت داشتند صنایع داخلی را ترقی ندادند

امروز احتیاجاتی که اردوهای روس دارند بیست یک انرا کار خانه های اسلحه سازی روسیه بیشتر نمیتوانند فراهم سازند و از کارخانهای امریکا نیز بدرجه کفایت احتیاجات بکند مهمات فرستاده نمیشود .

از بیانات صدر اعظم فرانسه بخوبی معلوم میشود که درجه برودت دی بین روسیه و فرانسه از یک طرف و انگلیس و فرانسه از طرف دیگر فوق و سردی العاده شدت داشته و صدر اعظم مزبور بزبان حال می فهماند که فلاکت حاضره از دو های روس جزای مخالفت و تعمدیست که در مقابل تکالیف فرانسه و انگلیس بروز داده با این حال معلوم است که صداقت و خلوص بين دول من بوده تادیر زمانی باقی نخواهد ماند

شماره ٩
سادساً - پاره دلائل دیده میشود که مبتلای بمرض ( اختلاط رؤیت ) میباشند مثلا کشتی ( لوزیتانیا ) که اسلحه و توپ همراه داشته و بعضی سفاین مغروقه دیگر که مسلح بوده اند بچشم ایشان عاری السلاح آمده است - اطباء تجویز نمی کنند که ایشان را پورتهای آلما را بخوانند زیرا که به تصغیر عدسیه چشم ایشان می افزاید بعلاوه تولید انقلاب و قهر کرده اسیاب شدن مرض میشود - مظفریات انگلیس برای تسکین حالت خوب است ولی عیب دیگری دارد که عدسیه چشم را بزرگ میکند

در موقعی که حقوق بین المللی و مسائل راجع به بیطرفی در بین می آید تجویز کرده است که باید يك چشم خود را به بنده در موقع تدقیق دفتر اموات بكلي مطالعه را تجویز نمی کند و باید که دو چشمان بسته باشد در خصوص موفقیات تحت البحرى آنان تنها بستن چشم هم کافی نیست و باید پرده های سیاه ضخیمی در جلو بکشند که ذره هم نور دیده نشود از سائر جزئیات این مرض خیلی بحث ها میکنند که سانجا ل نا صرف نظر میکنیم

( نقل از شهاب ثاقب )

نطق صدر اعظم فرانسه برعايه روس
محرر یکی از جرائد الازونی بارئیس الوزرای فرانسه مسیو دیویانی ملاقاتی کرده - موضوع ملاقات راجع بشکست های روس و فقدان مهمات الدوات و غیره بوده است از طرز سئوال و جواب معلوم میشود کدورت شدیدی بین مؤتلفین تولید شده است.

د نوبانی میگوید اینکه روسها ما را متهم میکنند که در موقع گرفتاری فنون روس و تطبیقی که بواسطه تهاجم قشون آلمان و اطریش بانها وارد می آید قشون فرانسه عاطل و بیکار نشستند و از تکلیف خود که بایستی فشار بالمان وارد آورده او را مجبور کنند از تضییقات خود در شرق بکاهد غفلت کرده اند این تهمت محض است و فرانسه ها برای اینکه قوای الماترا شکست بدهند مليونها تقوس انسانى فدا کردند اصل مطلب در اینجا است که دولت روس کوش به حرفهای نمیداد ما میخواستیم حرکات اردو های تمام دول ایتلاف از روی نقشه متحدی باشد و هر حر کنی میکنند. طوری باشد که محال اردو های سایرین هم فایده برساند و بهمین جهت زنرال پورا بروسیه اعزام داشتیم و مخصوصا در انوقت خاطر نشان کردیم که حملات و تمرضات خود را بکوههای کارایات موقوف و متروك دارد . اما روسیه حرف ما را نشنید و در جواب تکالیف ما اظهار داشت که نقشه های سوق الجیشی را که از پیش تهیه و تدارك کرده بواسطه بعضی اسباب سیاسیه نمی تواند تبدیل دهد این بود که گرفتار چنین مشکلات کردید اما در خصوص فقدان مهمات جنکی اردوی روس علت انت که در وقت خودش که فرصت داشتند صنایع داخلی را ترقی ندادند

امروز احتیاجاتی که اردوهای روس دارند بیست یک انرا کار خانه های اسلحه سازی روسیه بیشتر نمیتوانند فراهم سازند و از کارخانهای امریکا نیز بدرجه کفایت احتیاجات بکند مهمات فرستاده نمیشود .

از بیانات صدر اعظم فرانسه بخوبی معلوم میشود که درجه برودت دی بین روسیه و فرانسه از یک طرف و انگلیس و فرانسه از طرف دیگر فوق و سردی العاده شدت داشته و صدر اعظم مزبور بزبان حال می فهماند که فلاکت حاضره از دو های روس جزای مخالفت و تعمدیست که در مقابل تکالیف فرانسه و انگلیس بروز داده با این حال معلوم است که صداقت و خلوص بين دول من بوده تادیر زمانی باقی نخواهد ماند

ولی از نظامیان المانی یک نظر قال کنکا اورزن مثل اینکه عقیدتی و بیانات او را نشنیده باشد باین امر مهم اقدام نموده بطرف شمال به اقدام آور شد.


صفحه ١٥

خياليكه كنكا اورزن از اين اقدامات اين بود كه علاقه پتروگراد را از جنوب روسيه قطع نمايد .

حرب جدا گانه ميخواهد صلح كند
روزنامه ( بالكادره تا ) اظهار مى دارد كه دولت صرب بتوسط نمايندگانش در بخارست و آن تشبثات براى صلح انفرادى بعمل مياورد بر طبق اخبار اخير بخارست وزير مختار صرب در اين شهر نمايندگان المان و اطريش هنگرى استمراحى راجع بصلح كرده و در خواست كرده است كه چه شرايطى براى صلح پيشنهاد خواهد شد؟ مخصوصاً نماينده صرب با كمال اصرار سوال كرده است كه دولتین چه جوابى بصرب ميدهند كه پس از صلح بوى حمله نكنند . نمايندگان متحدين جواب منفى به تقاضاى نماينده صرب كه بر طبق دستور وليعهد ( الكساندر ) بوده است داده اند و بالاخره اظهار داشته اند كه با صرب صلح نخواهد شد مگر بعد از اينكه او را براى مالش كه مولد جنگ خونين حاضره است برسانند .

امير ادريس آلمان و خواهران صليب احمر روس
استكهلم ١٤ سپتامبر - از برلن خبر ميرسد كه امير ادريس المان به نفر از نمايندگان خواهران صليب احمر روس اجازه داده است كه بملک المان آمده و اقامتگاههاى اسراى نظامى روس را سرپرستى نمايند .

تكميل تحت البحرى هاى آلمان
روزنامه هاى يونان شرحی راجع بازديد تحت البحرى هاى المان و چنين اظهار ميدارند كه دولت امپراطورى المان جديدا تحت البحرى هاى سيستم جديد ساخته كه از تحت البحرى هاى - تى زرگتر ميباشد و بزودى در درياهاى دور و نزديک بكشتيهاى تجارتی و نظامى دشمنان حمله خواهند كرد .

تزلزل مقام وزير جنگ فرانسه
دسته را ديكان دمكرات فرانسه جدا انفصال مسيو ميلراند وزير جنگ را خواستارند و غالب اعضاء اين فرقه حساب تغيير كلى كابينه هستند .

و نادر بطريق بورغ
مطالب تلگرافى كه از نظر زبورغ شده است روزانه قريب ٥٠ نفر از مرض و يا تلف ميشوند .

جنگ سوند و روسى ترديد است
روزنامه استيا كول رومانى مينويسد ما گزينيكی بخارست مطمئن هستند كه در آينده نزديكى روابط دوستانه سوند و روسيه قطع خواهد شد و از او مقدمتا سوئد ( فنلاند ) را اشغال مى كند .

حوادث جنگ اروپ
در اسمان لندن
زپلن هاى المان دو ساعت بالاى - راه الى لندن آمده و بر غم و اندوه ها مى افزايند اين مهمان كه تقريباً يوميه شده براى ميزبانان گران هم تمام ميشود و هر نوبت بايد جمعى از اهالى انگلستان را در راه اين مهمانان روزى قربانى بدهند .

شماره ۹

احتراق
چندى قبل كارخانه بزرگ اسلحه سازى روسيه در قرب پطروگراد بسبب مجهولى چنان محترق شد كه شهر پايتخت را تا چند روز زلزله افكند و از انهمه اسلحه و مهمات و ماشين ها هيچ باقى نماند فقط معلوم شد يك آلمانى كه از سى سال قبل در انجا مستخدم بود عيالات خود را سابقا بسوند فرستاده و در روز حادثه خود اين طرف سوند رفته است اينک هم نمونه كوچكترى از آن در پاريس ديده ميشود : كار خانه مهمى در خيابان توليباك پاريس متحرق شده حتى منازل اطراف کارخانه خراب و صاحبانی در زیر آنها مدفون شده اندروز دو روز قبل مسته را خيلى بزرگ خبر داد بعدى كه تا بحال ٥٠ نفر مقتول معلوم شده ولى روز ديگر از حدت آن كاسته ميگويد فقط دو نفر مرده اند!

يك جاسوس آلمانى در مملكت فرانسه
جرايد فرانسه شرح حال يك جاسوسى را از قول يكنفر صاحب منصب فرانسوى چنين شرح مى دهند :
در يكى از شهرهاى بزرگ غربى فرانسه چند سال قبل يكنفر عكاس دريك محله شهر يكباب دكان عكاسى باز نمود . طولى نكشيد كه بواسطه مهارتى كه در صنعت عكاسى داشت و بواسطه ارزانى اجرت مشترى زيادى خصوصا از اهالى نظام بدور خود جمع نمود صاحب منصبان فرانسه هم عكس خود را در اين عكاسخانه سفارش ميدادند و هم عكسهاى خود را كه با رفقا در شهرهاى ديگر كشيده بودند براى بزرگ كردن بعكاس مزبور مى دادند و هم عكس سرى خويش را با وسفارش مى كردند . اين عكاس رعيت آلمان بوده و يكى از اجزاى جاسوسين آن دولت حساب ميشد . بعد معلوم ميشود كه عكاس مزبور كليشه هاى تمام عكسهاى صاحبمنصبان فرانسه را بجان آنان ميفرستاد وقتيكه يكنفر از صاحب منصبان فرانسه بخاك آلمان ميرفت فورا بواسطه آن عكسها او را شناخته و هميشه حركات او را تعقيب ميكردند .
واضح است كه هر سال تمام صاحب منصبان فرانسه عكس خود را بايك ورقه تذكره به وزارت جنگ ميفرستند .
در وزارت جنگ هر سال عكسهاى جديد صاحب منصبها را دريافت نموده در عوض عكسهاى قديم بديوار مى چسباندند . عكسهاى قديم را بألكره ها بواسطه اينكه لازم نميشد دور مى انداختند .
اين عكاس هر سال بهانه اينكه ( كولكسيون ) جمع ميكند از فراشهاى وزارت جنگ عكسهاى كهنه را با نذكره هاى كهنه ميخريد و فراشها نيز فروختن عكسهاى كهنه اهميت نميدادند تمام اين عكسها را عكاس مزبور به برلن روانه مينموده كه در آنجا هيئى تشكيل داده اين عكسها را معاينه مينمودند . براى اين بوده كه تمام صاحب منصبان فرانسه را در برلن و در تمام نقاط آنان بخوبى شناخته و اوضاع داخلى آنها را نيز ميدانستند . و همچنين بواسطه اين اقدامات بوده كه كارهاى جاسوسى آلمان در خاك فرانسه پيشرفت ميكرد

معارف آلمان قابل ملاحظه است
روز نامه ( در كلام اوپرتور سوم ) شرح ذيل را در يكى از مقالات خود نوشته است مسئله معارف در قشون اهميت بزرگى حائز است .