شماره ۱۳ سال چهارم صحیفه ۸

از فنون سیاسیات
تعریف و تقسیم علم حقوق علی العموم
حقوق بین الدول علی الخصوص

مقدمه
( علم حقوق دول ) يك علم معتنابها نیست که درین اعصار جدیده اگر دول وحكومات عالم از قواعد و اصول آن آگاه و دانا نیوند محال دولت ، واحوال مدنیت و اسباب راحت و اسایش ملك و ملت آن خسارات عظيمه ، و نتایج وخیمه عائد و وارد کردیدن بدهی و اشکار است .

قواعد ، واصول اساسیه ( علم حقوق ) در میان هیئت اجتماعیهٔ بنی بشر از هنگامیکه بمحاسن و مزایای تشکیل حکومت وتأسیس دولت با خبر کردیده اند اساس و بنیان نهاده است . ولی چنانچه مدنیت ، وسعادت ، وراحت، ورفاهيت انسانها رفته رفته تا بدین درجه که حالا مرئی و مشاهد است ترقی نموده ، همچنان علم حقوق هم مانند علوم وفنون سائرهٔ ديگر حالا بدرجهٔ اعلى وابهى بالاثر خروج نموده است .

اتم واكمل علم حقوق در شریعت غرای دین مبین محمدی علیه افضل الصلواة والسلام موجود میباشد .. و محاكمات ، و معاملات عامهٔ نوع بنی بشر موقوف و منوط بر شرایط اجرا و دانستن این علم معتنابهاست لاجرم دول وحكومات متمدنه در پیشرفت و توسیع علم حقوق خیلی ساعی و جاهد میباشند و مکاتب عدیدهٔ مخصوص از برای تعلیم و تدریس علم حقوق تأسیس و تهیه نموده اند .

( اما علم حقوق دول ) که معتنا ترین شعبه از شعبات علم حقوقست در قطعه اوروپا قبل ازین بچار عصر مقدم موضوع بحث و مناظره کردیده است . علی الخصوص مدت دو عصر میشود که از یکطرف مدققين ، و متفننين اهل این فن هزاران کتب نافعه، و قواعد مفیده که در مناسبات دوليه ، و معاملات علیه مرعی داشتن آن مردول و ملل را بدرجهٔ نهایت الزم واهم است وضع و تألیف میدهند . و از یکطرف عقلای ارباب دول در خصوص مرعیت احکام و اجرای تطبيقات آن قواعد موضوعه بغایت قصوی سعی و غیرت مینمایند . لهذا درینعصر حاضر علم حقوق دول حكم علم مخصوص مستقلى را گرفته و اهمیتش بدرجه رسیده که اگر از قواعد اصليه واساسية آن ملك و دولتی با خبر نباشند ، و یا آنکه از قواعد موضوعه آن کرنکشی نمایند دو چار خسارات عظیمه و فلاکت وخیمه میکردند.

تعريف وتقسيم علم حقوق
علم حقوق تعریف دهنده، و دلالت کننده بر قواعد علمیست که حق را از ناحق یعنی چیزیکه حق باشد از چیزیکه حق نباشد فرق و تمیز بدهد برای تفریق و تمییز حق از ناحق اساس تطبيق قواعد بر دونو عست : یكی ( قواعد طبيعيه ) وديكرش (قواعد موضوعه)
قواعد طبيعيه، همان قواعد يستكه بقدرت كامله الهی،

طبیعت مربوعهٔ بشر را تعلیم و نشان داده است . که آن عبارت از مدنی بالطبع بودن و جمعیت زندگانی کردن انسان ها است . این قواعد چونکه در فطرت انسانی مركوز و مودوعست تغییر و تبدیل نمیپذیرد .

وقواعد موضوعه همان قواعدیست که از قواعد طبیعیه بعضی قواعد را بطريق دستور العمل گرفته القواعد دارای دوام ، و انتظام وتحكيم وتقويم قواعد طبيعه که عبارت از مدنیت است وضع میکنند .

و چون عقول وادراك جميع بنی نوع انساني بريك حدو يك قرار نميباشد لهذا اتحاد و اجتماع نوع انسان براصول قواعد طبيعيه بيك طرز و يك منوال نمی آید . که ازین سبب بوضع و تأسیس قواعد موضوعه احتیاج لا بد و لازم آمده است .

پس در علم حقوق به اعتبار ماهیت، یعنی به حیثیت قواعد مبحوث عنهايش بر دو قسم منقسم کردید که يك قسمتش (حقوق موضوعه) و بدیگرش ، حقوق طبیعیه گفته میشود. و حقوق موضوعه حسبیکه يك جزءی از حقوق طبیعیه میباشد لاجرم کسب وقوف و آگاهی کاملهٔ آن متوقف بتشغل وتوغل حقوق طبیعه ضروریست .

موضوع، وغایت در حقوق
( موضوع علم حقوق ) مناسبات متقابلهٔ افراد انسانست با همدیگر که در داخل دائرهٔ جمعیت بهم زند کانی دارند . وظایفش نیز آنست که این جمعیت بشربه حسن انتظام ، ودوام ، وامنيت ، وراحت و رفاعیت پذیرد .

معاش و زندگانی هیئت مجتمعهٔ انسانی موقوف و منوط بروجود تشکیل حکومتی بود بسکه این حکومت افراد را متبوع ، و افراد او را تابع باشد . پس این کیفیت تأسیس حكومت ، وحسن انتظام هیئت اجتماعیه و مناسبات افراد با حکومت ، ووظائف حكومت با افراد مستند بر قواعد و قوانینیست که بیان کننده و نشان دهنده آنقواعد وقوانين همانا ( علم حقوق ) میباشند .

و دیگر اینکه : نوع بنی بشر سببیکه همه کی در يك جمعیت و در زیر حکم يک حکومت زندگانی ندارند بلكه باسم دولت ، وملت و جمعيت سیاسی متعدد هیئت ها تشکیل کرده اند . و این هیئت ها با یکدیگر بعضی مناسبات و معاملات پیدا کرده اند . و مثلا کاهی محرب و کاهی بصلح بسر میآرند . و افراد هر هیئت نیز برای تجارت ، و معاملات سائره بممالك يكديگر رفت و آمد دارند . لهذا قواعد وقوانين و نظاماتیکه در بخصوصها مستند باشد دلیل و رهبر آن باز هم علم حقو قست .

پس موضوع علم حقوق عبارت ازین بود که بیان کردیم . اما این نکته را نیز از مد نظر دقت دور نباید داشت که ترقی و انتظام ایندرجهٔ علم حقوق همانا در اعصار اخیره ظاهر و نمایان کردیده است .

اقسام علم حقوق
حقوق موضوعه بنا بر حیثیت موضوعش اساساً بردو قسم بزرگى


۱۳                                                                                سال چهارم

حقوق عمومية خارجيه                     منقسم میکردد که هر قسم آن باز بر اقسام دیگر منقسم است .
يا انکه                                  اول از دو قسم اساسی علم حقوق ( حقوق خصوصیه ) میباشد
حقوق بين الدول                         که انرا ( حقوق بين الأشخاص ) نیز میگویند . وظیفه این قسم
دوم قسم از اقسام حقوق عموميه ( حقوق عموميه خارجيه)     نشان دادن ، وتحديد نمودن معاملات ، ومناسبات افراد است
میباشد که ( حقوق بین الدول ) عبارت از همین است .     با همدیگر شان
مهمترین شعبات علم حقوق حقوق بین الدول است . و آن      دوم ( حقوق عمومیه ) میباشد . که این قسم باحث و ناطق
بعضی قواعد و قوانینی است که دولتها وحكومتها در مابین همدیگر  از قواعد تشکیل حکومت و دولت ، ومناسبات ومعاملات افراد
خودشان وضع نموده بر اجرا و تمسك آن مجبوراً عمل میکنند .    با حكومت ، ومناسبات وحركات حکومتها و دولتها با یکدیگر میباشد .
و مناسبات و معاملاتیکه در میان دول و ملل مختلف در جریان است    حاصلش انکه غایت ( حقوق خصوصيه ) وقاية منافع خاصه ،
تحديد کننده و تعین نمانیده آن قواعد وقوانين موضوعه حقوق      ونايت ( حقوق عموميه ) تأمين و محافظهٔ منافع عامه است .
دول است .

این حقوق دولرا حقوق ملل نیز مینامند که از خود مستقل      حقوق خصوصیه و اقسام آن
اقسام متعدده دارد .                          ( حقوق خصوصيه ) برسه قسم متقسمت که قسم اول انرا
                                        ( حقوق مدنيه ) وقسم ثاني انرا ( اصول محاكمة مدنيه ) وقسم
❖ اقسام حقوق بين الدول ❖                 ثالث انرا ( حقوق تجاریه ) میگویند .
علم حقوق دول يا ملل بردو قسم منقسم است که بکیرا ( حقوق    حقوق مدنیه، تعیین کننده، و تحديد نمانیده قواعد و قوانینی
عمومية دول ) و دیگرش را (حقوق خصوصیه دول ) مینامند .     است که افراد اهالی انرا در مابین خودشان مرعى الاجرا
                                        میباید داشت .
حقوق عمومية دول : عبارت از همان قواعد و قوانین عمومیه     حقوق محاكمة مدني همان قواعد و قوانینی است که افراد اهالی
ایست که جميع دولتها بر تمسك و اجرای آن در حق یکدیگر موظف   انرا در خصوص استحصال واثبات حقوق خودشان در حضور محکمهٔ
و مکلفند و از احکام آن هیچ گاهی کردن کشی نمیتوانند .     حکومت مجبور مرعى الاجرا باید داشت .
و حقوق خصوصية دول : عبارت از همان قواعد و قوانین      حقوق تجاریه نیز شعبه از شعبات حقوق مدنیه میباشد که
خصوصیه ایست که در میان افراد و اشخاصیکه اجزای جمعیت دولتها  شامل بر قواعد وقوانين معاملات تجاریهٔ اهالی میباشد .
از آن ترکیب یافته جاری و متمسك باشد .

و چون حال صلح و حال حرب در مابین دول طبعاً موجود      حقوق عمومیه و اقسام آن
است لاجرم علم حقوق بين الدول حائز دو قسم دیگر نیز میباشد    ( حقوق عموميه ) بردو قسم منقسم است که هر قسمی ازان
که بکیرا ( حقوق صلح دول ) و ديگرش را (حقوق حرب دول)     نیز بر اقسام متعددة ديگر انقسام يافته.
عنوان داده میشود .                          قسم اول انرا ( حقوق عمومية داخليه ) ميكوبند وقسم ثاني
حقوق صلح دول – همان قواعد و قوانینی است که دولها آنرا    انرا ( حقوق عمومیه خارجیه ) مینامند . که ( علم حقوق دول )
در هنگام صلح در مناسبات و معاملات جاريهٔ شان بمقام دستور   عبارت از همین قسم آخر است .
العمل برخود واجب دانسته اند .

و حقوق حرب همان قواعد و قوانینی است که در ایام حرب دولها حقوق عمومية داخليه
مرعيد اشتنش را لازم داشته اند .                ( حقوق عمومیه داخلیه برسه قسم تقسیم میشود : اولاً
                                        ( حقوق اساسيه ) ثانياً ( حقوق ادارة ملكيه ) ثالثاً ( حقوق
خاتمه در علم حقوق                        جزائيه .)
ان معلومات مختصر و سطحیکه در خصوص ذی اهمیت         حقوق اساسيه مشتمل بر قواعدیستکه صورت تاسیس حکومت
و معتنا بهای ( علم حقوق ) بر قارئین کرام عرضه نموديم عبارت    و مناسبات افراد تابعهٔ جمعیت را با حکومت متبوعه اش تعین میدهد .
از يك ( فهرست ) اجمالی ایستکه تا قارئین کرام از موضوع ،   حقوق اداره ملكيه ! تعین دهنده و نماینده قواعد و قوانینی ست
و اقسام آن تا یکدرجه آگاه گردند . ورنه این علم بمعنای بسیار   که در ماین منافع خصوصية افراد اهالی با منافع عمومیه هیئت
اعلی نه انقدر مفصل و مکمل علمیاست که اوراق محدودهٔ مختصره   دولت باشد .
اخبار ما به استیعاب آن کفایت کند . در هر قسمی از اقسام این علم  حقوق جزائيه ! همان قواعد و قوانینی است که از برای تامین
مفصلا و مستقلا كتب بلكه محاكمه ها موجود میباشد . لهذا     وتكفيل حسن انتظام و ابقای جمعیت بشر به وضع شده باشد
ایستکه از علم حقوق على العموم واز علم حقوق بين الدول     که مخالفت کنندگان انقواعد بحکم همان قوانین موضوعه گرفتار
                                        مجازات مختلفه و متفاوته میگردند .


صفحه ۱۰ سال چهارم شماره ۱۳

على الخصوص بدينقدر معلومات مختصر کفایت ورزیدیم .
أنها

حوادث خارجيه

احوال

چون یکنفر سرسری بسوی این جنگ جهانسوز فلاکت الدوز انداخته شود نتیجه آن برای عالم مدنیت بسیار وخیم دیده میشود. و مدنیت ، را یک چیز جدیدی نباید پنداشت و عالم حادث است. چرا که متغیر است و هر چیزی که متغیر باشد حادث است بلی ، این مسئله منطقیه صحیح است، و در حادث بودن عالم هیچ شك وشبه نيست. اما تعيين اين حدوث که آیا از کدام وقت حادث شده است؟ باز هم قضایای منطقیه خارج ادراك بشر شمرده میشود. چیزیکه ما را بر اعتقاد حدوث آن مجبور میسازد همانا تغیر وتجدد است .

این تغیر و تجدد از آغاز حدوث خلقت توام آمده است از جمله تغیرات و تبدلات که در عالم پدیدار آمده است ، یکی کیفیت، تمدن . و ، توحش ، است. انسانها وحتى فطرت چرا که مستعد ا کتاب مدیت است، و چون مستعد بمدنیت باشد اصل آن راجع بوحشت است . اگرچه این برهان از قبیل سفسطه باشد . باز هم می بینیم که درین جنك قضية ، كل شي يرجع الى اصله ، بكمال وضاحت سرزده ظهور گردیده است . اور و پایانی که فطرتاً وحشى بودند. وطاهراً اكتساب تمدن نموده همه دنیا را به آن مدیت ظاهری خود واله و حیران ساخته بودند بازیچنان رجعت قهری رجوع به اصل خود کردند که موجب وله وحيرت عالميان گردیده است .

چنانچه عالم يك حادث غیر معین الحدوث است مدنیت نیز بدرجه کهنه و عتیق است که تحدید حدود کهنه گی آن نیز خارج امکانات از تدقیقات ، آر جیوولوژی - یعنی فن آثار عتیقه - آشکارا میکردد که مدیت صدها هزار بار پیدا و پنهان شده است. چون بسوی بعضی آثار مدنية انقراض پذیرفته که از زیر خاکها و آوارها وقتی بعد از وقت ظهور می یابد. و یا مانند خرابه زارهای « بعلبك » و « تدمر» و امثال آنها که پدیدار مانده است بنظر غور دیده شود تا یک درجه بکهنه گی مدنیت پی برده میشود . خدا داناست که چقدر مدينتها در عالم بظهور آمده ، و باز ناپدید گشته، و باز پیدا و باز ناپیدا شده است.

این است که این محاربه عالمگیر جهانسوز نیز چنین تخمین میشود که مدنیت اوروپا را برجعت قهقری وحشت مجبور نماید و آنهمه آثار شعشعه بار بدایع نثار را در زیر خاکها و آوارها پنهان سازد، و وجود مدنیتها را از میان بردارد، و آن قطعه مدنیت وثیقه را وحشت زار بخاری و بیزاری مخوفی بسازد. پرستان ها را

دیوستان و دبستانها را بازیگاه غولهای بیابان گرداند و اختراعات محير العقول مدنیه که خود شان بروی کار آورده اند بلای جان شان گردد . قهرمانهای بهادر اخلاق ردیه مانند حرص و طمع و حسد، رقابت چنان شدت وحدت بر آنها هجوم کنند که همه آن اسلحه بديعه عجيبه وغريبه را که بخونهای جگر ، و خوردن مغز سر بايجاد آن کاميابی حاصل کرده اند از دستهای شان ربوده بر مغز و جگر کله شان حواله نمايد .

هم حواله کرد ! چمان حواله ؟ حواله چالستان ! . . .

هيچ فرد انسانيت دوستی نخواهد بود که اين جنگ خونريز تباه کن عالم بشريت را بنظر استحسان ديده بتواند از شنيدن اين خونریزیها ، و ديدن اين خرابها محبان انسانيت ، و مدنيت را مو بريدن راست ميشود اما چه چاره که اين جنگ عظيمه از مقتضيات طبيعت شمرده ميشد . بسياری نفوس ، و افزونی عمارات . قطعه اوروپارا از استيعاب و گنجايش آن عاجز ساخت ! اگر حرب نميشد . بايد که يک وبا و طاعون مدهشی به تعديل آن دستگیری میکرد.

از قراین چنان معلوم میشود که این جنك به این زودیها تمام نشود. وقت آن در رسیده است که انقلاب تمدن حاضره بوقوع آيد. تأثيرات عالم علوى يوسفى تمام فعالیت خود را جاری سازد و چنانچه آثارهای مدنیت نمرودها در بابل و از فرعونها در مصر در زیر خاکها و آوارها پنهان گردیده. و درین وقتها که بعضی از آنها ناگهان پدیدار میگردد موجب حیرت و آگاهی این عصر و مدنیت آن عصرها میشود همچنان بعد از قرنهای بیشمار ظهور این آثار همین اعصار بر بینندگان آینده تأثیرات اجرا کند !

جنك بكمال شدت دوام دارد. رزمگاه مشرقی و مغربی دریای خون و مستور با جسدهای بوقلمون است. همه عالم گوش به آواز ورود نوبهار است. هر نوبهار مژده رسان حیات تازه عالم اجسام است . اما این نوبهاری که در آمد است خبر دهنده ممات عام است . زیرا جرنیلها چار ملیون عسکر تازه دم خود را برای باران آتش همین بهار نگهداشته است .

« سالیکه نکوست از بهارش پیداست »

وزير جنك انكليز، محاربه را تا سه سال، ووزير بحر تا يکده سال . ويك وزير ديگرش الى نهايه تخمین میکنند. از جهت مقابل المانها بانك بلند میگویند که خاموشی و گریه در المان بماند جنك دوام خواهد ورزید. هر يك از طرفین مقابل حیات و بقای خود را در فتح خود و شکست مقابل خود می بینند که به ایجاب تعیین نمودن خاتمه جنگ را بیرون از دایره قیاس باید شمرد .

اعضای محکمه صلح عمومی که در « لاهی» برپاشده بود چون داخل کومیشن جنگند صلح دهنده هم پدیدار نیست .

برای کسيکه امتداد يافتن جنك فایده شمرده میشود همانا دولت عثمانیست. زیرا این دولت اسلامیه از طرف دولتهای روس و رفقایش


صحیفه ۱۱ سال چهارم ١٢٠١٠

به اعدام محکوم شده بود . پس هر آنقدر که مجاربه امتداد یابد آن حکم اعدام هم تعویق می ماند . حال آنکه در حقیقت این حکم شامل احوال همه عالم اسلام بود . بعضی کوته نظران ترکیه را در جنگ بر و حماقت ترکی ، حمل میکنند . ولی چون به سرای افکار و امورات آنها در باب تر کی پی برده شود ، و تحقیقت نقشه و گرده پلان شان در الخصوص علم آورده شود این اقدام تر کی را طبعی ضروری مجبوری دیده و می بینند . شخصی که مرك محكوم شده باشد آن میان چه بدار و جا به کله و چه به آتش همه یکسان است . و الحاصل این محاربه از چنان محاربات نیست که در صحایف تاریخ امثال آن کمتر دیده شده ، والبته نتيجه آن بمحو شدن بی ملتها و دولتها ، وحادث شدن عوض آنها منجر شدنیست . نادیده شود که دنیای کره حادث چه تغیرات و تبدلات بظهور می آورد؟

ترجمه اخبارات اردو که عبد الرحمن اداره ترجمه کرده ( همدرد ) : ( جنرال وان هندتبرك )

از مناظر استانبول
از بازارهای طرف قدیم در جهت اسکدار

یکی از جراید جرمنی در باب لیاقت شخصی و جنرال وان هندتبرك كه از طرف جرمنها مقابل روسها در میدان رزمگاه شرقي مأمور است مینویسد که : موجود است که در ان جمیع این صورتها بنظر می آیند ، او يك انسان کامل و از همه برتر حکمران خصایل و شمایل خود است. بعضى عادات وحركات هند تبرك به ، فريدريك كبير و بعضى اطوار با وقارش به ، نابوليون اعظم و يكان يكان افکار عالیانه اش به مولتکی ، فاتح محاربة سال ۱۸۷۰م خیلی موافقت و مشابهت بهم میرساند ، در کار هایش چنان يكروح و جوهری میباشد . خمیرش از همان خمیر مایه که از ان ، لوتهر ، بانی مذهب پروتستانت و سیاسی عظیم الشان و بسماركه ترکیب یافته بودند بهمرسیده است، مختصر هندتبرك يك مجسمۀ ذى حيات فطانت و تدبر ، وعزم واستقلال میباشد .


سال چهارم شماره ۱۳
( عسکر های عثمانی )
که در صورت اتحاد عساكر عثمانى والمانى وحركت متفقه شان بطرف میدان محاربه جلوه کر کردید . در عرصه ۱۲ ماه گذشته ما بخوبي عساکر عثمانی را آماج زدن آموختیم . این امر شایان تحسین و آفرین است که بعد از انحطاط عمیقی که از جنك بالفان بدولت عثمانی وارد آمد ترکان بهادر وكمان اعتدال و استقلال آنرا تحمل کرده و به بسیار سرعت فوق العادة حالت داخلى مملكت چنان از عظمت تاریخی خود شانرا دوباره بدست آوردند .

( كذا): ( سخن راست متعلق جنك )
بعنوان فوق اخبار هفته وار « وستردی ریویو » ی لندن در اشاعه ۲ جنوری خود مقاله نشر نموده است که در ان ابنای وطن خود را وصیت نموده که خودها را از باور کردن خبرهای باد هوای

صحیفه ۱۲
(كذا ) :
بیان های جنرال ایمان باشا را اخبار و تاثيز ، متعلق عساكر عثمانی در اشاعه ۷ جنوری خود به حواله يك اخبار جرمنی از قرار ذیل اشاعت داده است : افسرهای وفد عسکری جرمن بعد از انکه يکسال کامل تكاليف و محنتهای شدیده را بر خود گوارا کردند به این اسوه حسنه رسیدند خود شانرا اصلاح و سر از نو با دادن قربانهای عظیم قوه حیه خودها را ترقی داده توانستند ملت عثمانی حالا این امر را از مال اندیشی سیاسی خود بخوبی میداند که وجود آنها برروی دنیا با هستی جرمن و اوستريا مربوطست. در این جنگیکه دشمنان سیاسی شان بذمۀ ایشان اجباراً بار کرده اند به کل دنیا معلوم خواهد شد که آن ترکانی که پیش از چند صد سال تخریب عالم را فتح کرده بودند

از مناظر استانبول
قبرستان مسلمانان


۱۳
سال چهارم
شماره ۱۳
یفه ۱۳
بعضی اخبارها و مضمون نكارها شیکه کمزوری فرضی دشمن و ترقی
و کامیابی خود را نشان داده و میدهند دور دارند .
آغاز سال نو و ابتدای ماه ششم جنگ، خوب موقعی است
که در ان برحال واقعی امروزه خودها بكنظر بیفکنیم : -
چند ماه قبل برین در عموم مردم این افواه اشاعت یافته بود که
جرمن بسبب دقهای اقتصادی و معطل ماندن کارخانه ها و بیکار
شدن اهل کسب خود اضافه از ۹ ماه بار قبل این جنگ را تحمل
نمیتواند . ولی ما این سخن را در وستردی ریویو، هیچ وقعت
و صحت نداده از آن بکلی صرفنظر کردیم. گوینده گان این پیشنیکوئیه
یک چنان مردمانی هستند که در مابین خانه های خود ها پادراز
و خاطر جمع نشسته از جنگیکه در خارج جاریست هیچ خبر ندارند
ویش ایران اقوال فلسفیانه را که در زمان این گفته میشوند برین
جنگ مطابق میسازند. هم چه سان جنگ و که بر خلاف چنان
مك ملتی که قوه متفکره ماه تنها از فهمیدن بلکه از تصور کردن
پالیسی و طرز عمل ، آن هم قاصر و منظور است . لہذا اگر
بكمال بشاشت اين يك را كه جرمها به برکت قوه اقتصادی که
در زمان امن بدست آورده بودند تا مدت های مدید ما بعد نیز
با ما بر سر پیکار خواهد ماند اعتراف کنیم هیچ کسی ما را عیب نخواهد
نهاد . و بدون آنکه تقریر فاخرانه و مباهيانه صدر بانك تورك
سرکاری جز من را باور نمائیم این یک را باید بالضرور تسلیم کنیم
که حقیقتاً ازد جرمتها آنقدر مبلغی موجود است که تا مدت
در از از عهده مصارف و مخارج حربی آنها برآمده میتواند بدهیم
در ین وقت دو چیز مردم را به غلط فہمی انداخته است اول کثرت
اقواه های دروغ و بی اصل و اساس که بومیه در مابین مردمان
جریان دارد و دوم از پن قسم آوازه های که در نزد جرمها گدام
کله ، بارود تقلك ، آدم وغيره عنقریب ختم شدنی است بهزارها
در کوچه ها و بازار ها گفته و شنیده میشوند . حالانکه این ها
همه هفوات و ترهای میباشند که یکی از ایشانرا هم باور کردن لازم
نيست . و تنها يك عقل ساده و عاميانه نيز وكذب اينها حکم کرده
میتواند . هر چند که درین هیچ شبهه نیست که جرمنها درین جنك
متعلق بعضي چيزها مانند فتح قلعة ، ليج، وشمولیت بريطانيا
به جنگ در تخمینات خود به خطا رفته اند ولی باز هم نه اینقدر که
در فراهم آوردن ما يحتاج ابتدائي مانشد مهیا نمودن کدام
وآلات حربيه وغیره از ایشان فرو گذاشت کلی واقع شده باشد
چه جائيكه مثل جرمن یک ملتی که از سالها ، و نسلها به شهرت
حربی مخصوص است ! از آغاز ، مایلزم حرب خود را بیندیشیده
باشد!

(كذا ) : ( سالار الدوله در قریهای تبریز
نامه نگار اخبار و نیرایست و رقطر از است که سالار الدوله
باز در نزدیکیهای تبریز موجود است، ولی در بنیار بر خلاف سابق
بی آنکه با ملت پرستان برای حاصل کردن تاج و تخت پدری خود
بجنگد. در مقابله روسها برای جنگ كردن بندهای آماده کی
و حاضری را گذاشته است. چنانچه سردار رشید نایب الحکومه
جدید آذربایجان را حکم فرستاده است که فراهمی عسکری خود را
بزودی بکند که عنقریب هر هایی بر روسها در تبریز اراده حمله
را دارد .

( سیاره ) : ( امپراطور جرمن در رزمگاه مشرقی)
در میدان رزمگاه مشرقی از وجود امپراطور یکجوش عمومی
در مکزهای جرمن پیدا شده است و شاید بهمین سبب در سرحد
های مشرقی علاقه ، لودر، در این روزها خبرهای کامیابی حرمتها
را میشنویم ، در محاربه ، هاهون ، روسها شکست فاشی برداشتند
بقول جرمها در یمر که ما از جار طرف دشمن را محصور کرده
و از یکطرف بر از حمله میکردیم و توپخانه بزرك ما از کله بازی خوف
مان خود دشمن را نقصان کثیری رسائید ، و بعد از انکه عسکر
پیاده ما یکهجوم شدیدی بردند روسیان تاب مقاومت نیاورده
نا اگر رو قرار نهادند ، درین جنگ و ۱۹۰۰ ١٦٠٠ اسرو ۱۰۰۰ مقتول را
در میدان گذاشتند .

( كنا ) : ) بلای مهاری )
قارئین کرام ما فراموش نکرده باشند که چند روز قبلبرین
خبرهای یکزلزله هیتناکی را که در ایطالیا آمده بود. درج کرده
بودیم حالا میخواهیم که مضمون بعضی از ان تلگرافها را تفصیل
بدهیم و این بلای آسمانی که برایطالیا نازل شده است در نوعیت
خود بی میتال است تار ۱۵ جنوری ، روما، مظهر است که
عدد تقوس شهر و اپوزینو ۸۰ هزار بود که از جمله آنها تها
صد نفر زنده مانده اند که آنها هم از صدمه زلزله دیوانه شده اند.
سیاحان که برای تماشای ابوزینو رفته اند بیان میکنند که از شدت
زلزله عالم را يكطوفان خاك و تاریکی استیلا کرده بود . نماد ابهر
در پنوقت بیک زار ستانی تحویل یافته است عمارتهای کلان کلان
مسمار شده اند بر یک وقعی از زیر یک مهارت افتاده کالج آواز های
حزین یک چند دختران زنده در کوری بلند شد که میگفتند که
بزودی به امداد ما برسید که ما ۱٤۰ نفر دختر بکلی قریب جاندادن
رسیده ایم سپاهی ها بکمال سرعت عمارت متهدم را کندن گرفته اند
تا آن دختران باره را بکشند و کم بختها را از دستر دیجه موت
نجات بدهند ، بعد از کمی صداهای دخترها خاموش شد ولی امید
است که هنوز عدد کثیر آنها زنده باشند ، بر نماء علاقه برده
تباهی و بربادی افتاده است و از سبب افتادن سنگهای بزرگ
و ثقیل در کار حفر بسیار دقت ها پیش می آیند تنها از یک غار ۲۰۰
جسد مرده و ۱۸۰ بسملها کشیده شده اند از نشان چهاوتی
به حساب ۹۵ فیصدی نقصان عسکر محافظ بوقوع آمده است.
و در تحت نظارت شاه ، ویکتر ایمونل و کار نجات دادن جان های
انسانهای مفلوک جاریست .


شماره ۱۳ سال چهارم صحيفه ١٤

بسازند و جرمن برای دادن مصارف جنك و لوازمات حربية ایران حاضر است .

( كنا ) : ( عثمانى وجرمن )
اخبار « امپایر » در اشاعت ۹ فروری خود عقد مؤاخات عثمانی و جرمن را بر ملاحظات و مطالعات ذیل مبنی ساخته چنین رقمطر از است :
« ما از شركت جنك دولت عثمانی این نتیجه را اخذ کرده بودیم که جرمن عثمانی را فریب داده است ولی .. خود غلط بود آنچه ما ابتدا شنيديم ، زیرا حالا سراغ حالت اصلی قوم جرمن یافته می شود و اکنون آن اسباب حکم و طشت از بام ، را گرفته اند که از روی آن اتحاد عثمانی و جر من بعمل آمده است . یکی از جراید اوستریا مینویسد که اتحاد جرمن و عثمانی يك امر فطرتی است زیرا ، قوای ذهنی و دمایی این هر دو ملت با یکدیگر متحدند و تاریخ آن گواه است ، و نتیجهٔ لازمی این اتحاد آن بود که در میدان ترقی اسب های اینهر دو سلطنت یکجا دوش بدوش همدیگر بدوند . قوم جرمنی از دل فریفتهٔ کرشمه دارهای تزک و احتشام مشرقی میباشند ، ناولها و افسانهای جرمی اگر دیده شوند در ان ها جلوهٔ خیالات و تصورات مشرقی منظر خواهند آمد . حسن خیالی زنان چادر پوش چنانکه ترکا را بسوی خود میکند جرمنها را نیز طبعاً مجلوب میسازد . دیدن نقش و نگار و زینت محلها و قصرهای عالیشان برایشان بسیار تاثیر میکند . از افسانه ها و قصص جرات و شجاعت مجاهدین اسلام جرمنها بسیار خوش میشوند ، ممکن که اسباب اتحاد اینها هم باشند ، ولی چه میدانیم که ترکان این را تسلیم کنند . اخیرآ جریده نویس آستروی مینویسد ، که ترک و عثمانی پهلو پهلو بر صفحهٔ هستی ترقی خواهند کرد و واقعات زندگی آنها به رنگ خون و فولادی شمشیر بر صحایف تاریخ نوشته خواهند شد » .

( كذا ) ( توهين لباس شاهى )
شخصی « ادون کلارک » نام را پولیسها به این جرم مأخوذ کرده آورده اند که او از یونیفورمهٔ شاه خارج را بلا اجازت پوشیده بود که از ان لباس شاهی تحقیر کرده شده است . برای ملزم جزای نقدی ۲ پوند و باقید یکماه تجویز شد ولی اجازهٔ گرفتن اونیفورمهٔ ضبط شده برایش حاصل نگشت .

( كذا ) ( يك ماتم پريشد )
بذرایع موثق معلوم شده است که چون زار روسی حکم اجتماع افواج را صادر گردانید ، لهذا حکام باکو خواستند که مسلمانان جیده جیدهٔ آنجا را انتخاب کرده بجانب سرحد روسیا بفرستند ، وقتی که آنها برای رفتن به استیشن رسیدند عیال و اطفال شان برای مشایعت آمده بودند . افواج را نمیگذاشتند که بروند و يك شور ماتمی بر پا کرده و این را گفته که ما مسلمانان را گاهی آرام و قرار نصیب نمیشود زار زار میگریستند .

تار دیگر ناقل است ، که همان قدر مساحه که در اول از زلزله خراب و تباه گردیده بود روز بروز افزونی و اضافگی میگیرد و این خط از سرحد اوستریا تا به حدود جنوبی ایتالیا تمدید یافته است در جوار ابوزینو ۱۸ شهر بکلی تباه و برباد گردیده اند و ۲۰ شهر دیگر بصدمات شدیده معروض گشته اند . از تار ۷ جنوری دوما معلوم میشود که تنها در علاقهٔ « او برزی » ۳۰۰ هزار نفر هلاك گردیده اند . شدت و اهمیت زلزله را ازین يك قیاس توان کرد که « بريك كادی » که وسرك حركت داشت که ناگهان يك عمارتی که ۳۰ فوت بلند از بیخ جدا گردیده و از فاصلهٔ ۵۰ گز بریده برخورد . مختص را تمام شهر ابوزینو مسمار گردیده است . و مردم برای امداد مجروحین زیر زمین در تگ و دو میباشند در وقت آمدن زلزله در کلیسای « نوستاری » قریب ۱۰۰ نفر برای تجهیز و تکفین يك مردهٔ آمده بودند که ناگاه زلزله آمده آنها را یکجائی بملک عدم فرستاد .

( كذا ) : ( چين در طرفدارى المان )
يك انگریز از « پکین » رقمطراز است که واقعات این طرفها بکلی قابل بیان نیستند ، و بلحاظ سکونت و معاشرت حالا انجا برای رعایای انگلیزی مناسب نمیباشد زیرا انجمن های چینی طرز معاندانه را تلقی میکنند و جرمنها برین کامیابی های خودشان اظهار مسرت میکنند ، و نیز افسانه های مظالم خودها را شنیده بسیار خوشحال و شادمان میشوند . ساکنان انگلیز انجا اوستریا را به نظر همدردانه می بینند زیرا آنها خیال دارند که برطانیا بر خلاف اوستریا داخل جنگ نشده است . برای من خبر رسیده که بسیاری از حکام چینی دم از موافقت جرمنها میزنند و بر خلاف حکومت برطانیا میباشند . آنها به سببیکه ژاپان را دشمن چین و ما را دوست ژاپانیان میدانند دولت ما را نیز به نظر نفرت و غضب می بینند و آنرا هم مانند ژاپان دشمن مفاد سیاسی خودها قرار میدهند . چینیان یقین دارند که جرمن بالآخر درین جنك مظفر و منصور خواهد گشت انشاء الله .

( كذا ) : ( كوشش جرمن در ايران )
چنان معلوم میشود که جرمن ها برای داخل ساختن ایران را به جنگ تیز سعی کرده اند . و میخواهند که ایران را هم مانند عثمانی فريقه بدايرة جنك شامل بسازند . و بر خلاف برطانیه آنها دولت های آمریکا و ایران را برای جنگیدن اغوا کرده اند . به ادارهٔ اطلاعات پیترو گراد يك نامه نگاری از « بکرش » خبر داده است که تلگرافات قسطنطنیه مظهرند که بعضی از ارکان انجمن اتحاد و ترقی با نوجوانان ایران چند بار مجلسه ای سیاسی کرده اند و مدعای انعقاد این قونفرانسها این بود که دولت ایران نیز در جنگ داخل شده و بر خلاف روس و انگلیس اعلان جنگ دهد . جرمنها بر نوجوانان ترك این سخن را تاکید کرده اند که بهر صورتیکه ممکن شود آنها کورننت « طهران » را حلیف خود


صفحه ۱۵
سال چهارم
شماره ۱۳

(كنا) : (ايجاد حيرت انگيز)
اخبار « آوُو » رقمطراز است كه مشهور سائنس دان مستراديسن يك چنان آله ايجاد كرده است كه اگر لازم باشد بذريعه آن تحت البحر تا يكماه در زير آب مانده ميتواند ، و در همينقدر مدت او را به گرفتن هوا از روى زمين هيچ حاجت نمى افتد زيرا فايده اين آله آنست كه در زير بحر اوكسيجن را فراهم ميكند .
____
(كنا)
( حالا آغاخان را نماينده مسلمانان هند نبايد گفت ) متبعد كور تحت را لازمست كه آغا خان را نماينده سياسى مسلمانان هند نداند زيرا براى آغاخان از راى ۷ كرور مسلمانان هند مخالفت از جمله نماينده گان واجب التعظيم وبالأثر مسلمانان هندستان نواب وقار الملك ، مولانا عبد البارى ، راجه محمود آباده مستر مظهر الحق ، مستر محمد على ، ومستر سيد حسن بلگرامى چنان اشخاصى هستند كه ترجمان صحيح خيالات مسلمانان هند ميباشند . پس ما از كور تمنت آرزو داريم كه حالا بر مشوره هاى همين اشخاص اعتماد خواهد كرد .

( كذا ) : (تهيأت جرمن براى حمله انگلستان )
لندن ٥ فرورى :
يك نامه نگار خصوصى « ديلى كرانيكل » از هولاند اطلاع ميدهد كه امپراطور ويلهلم « زبيرك » را معاينه فرمود كه در ان جا در يتوفت ٩ عدد كشتى تحت البحر و دو عدد زبيلن موجودند و هر دو طياره قسم زيبيلن بغرض حمله انگلستان روانه شدند و در مقام « فيرزن » بكطياره سومين نيز اينها را ملاقات خواهد كرد .

( تيارى حمله لندن )

( وكيل )
نامه نگار خصوصى اخبار « شکا کو تريبيون » متعين شهر « جنوا » ى سويسره كيفيت آن زيپلانهاى هيمنان را نوشته است كه بقول خود او بغرض حمله لندن در شروع سال ساخته شده اند . تاريخ خط نامه نگار ٢٠ نومبر است و تا آنوقت ۷ طياره از همين قسم تيار شده بودند او مينويسد كه ، جرمن به معاونت قوه بحريه خود به آهستگى ولى بمستعدى در تيارى حمله هوائى بر « لندن » مصروف است .

دران كار خانه كه بر تالاب « كانستنس » كائن است از وقت آغاز جنگ ۱۰۰۰ نفر دران شبانه روز بساختن طياره ها مشغولند و پيش از جنگ در زمان امن انجا تنها ٥٠٠ نفر كار ميكردند كه فى روز ۸ ساعت را بشغل خود شان صرف مينمودند . ولى از ابتداى حرب به اينطرف اين انتظام كرده شده است كه از ٢٤ ساعت شبانه روزى ١٢ ساعت ، نصف اول نفرى و بعد ازان ١٢ ساعت ، نصف ديگر نفرى كه به اينطريق ٥٠٠ نفر همه وقت مصروف كار ميباشند نوبت بنوبت كار كرده بروند . حصه هاى مختلف طياره ها

از ديگر علاقه هاى مملكت به اين كارخانه ميرسد و وظيفه اين كارخانه تنها تركيب دادن و ربط نمودن آنها است و به اينصورت مكمل يك طياره در سه هفته طيار ميشود قبل ازين طياره هاى قسم ژيپلن كه ساخته ميشدند آنها را بعد از تكميل پيش از انكه بمنزل مقصود رسانيده شوند امتحان ميكردند . ولى ژيپلن آخرين كه هم از ديگران بيشتر مضبوط و متين بود بى انكه امتحانى از آن بگيرند بيكباره گى به جانب شمال روانه كرده شد .

اين زيپلن ٤٠ گز طول دارد يعنى از جميع زيپلنهاى سابق دراز تر و بزرگتر است و عرضش نيز ١٤ گز ، وقوت ٣ موترى را كه در هر كدام آن طاقت ۸۰۰ اسب باشد مالكيت و عمله آن بر ٣٠ نفر افسر و ديگر طابقه ها مشتمل است .

بروقت روانگى ٥٠ گلوله كه در يك بكس بزرگ بودند ، بران گذاشته شدند كه متعلق آنها گفته ميشود كه هر كدام آن باعث آنقدر نقصان ميتواند شد كه از يك گلوله توپ ١٩ اينچ دهانه متصور است . در قريبى مقام « فره دريج شيفن » يكى از ان گلوله ها افتاد كه ناله گز عميق زمين را بر كنده بهوا برانيد . جميع زيپلنهاى كه از آغاز جنگ تا كنون ساخته شده اند همچنين گلوله هاى بزرگ مدهش مسلح ميباشند .

٥ عدد ، دريد ناوت زيپلن « بيهم » بتاريخ ١٥ اگست و ٣ و ٢٤ ستمبر و ١٥ اوكتوبر و ٥ نومبر روانه شدند و علاوه بران دو عدد ديگر نيز پيش ازينها در اوایل اگست فرستاده شده بودند كه عدد مجموعى آنها ٧ ميشود و گفته ميشود كه اين طياره هاى مهيب بكمال كاميابى حمله يك « ايروپلان » قوى ترين را مدافعه كرده ميتوانند و قريب ٣ تون بار را با خود گرفته در طبقات هوائيه بخوبى طيران كرده ميتوانند ، و قريب ۱۸ خانه هاى « گيس » دران موجود ميباشند و ساخت و تركيب شان چنان است كه اگر بخواهند بر سطح بحر فرو آيند هم ميتوانند و اگر بخواهند كه واپس بر هوا شوند نيز پريده ميتوانند . در كارخانه « قره دريك شيفن » كه اينها ساخته ميشوند به نام «طياره سطح البحر» مشهورند و به حروفهاى باريك بر هر كدام آن اين الفاظ نوشته ميباشند كه « براى حمله لندن ساخته شد » .

در جرمن ٣١ زيپلن ساخته شده اند ولى بقول بعضى افسران عسكرى تنها آن ١٢ عدد آن كار آمد ميباشند كه از همه اخير تيار گرديده اند . رأى اداره حربى جرمن و خوده كاونت ژيپلن « در پنجاب » اينست كه براى حمله لندن بايد كه كم از كم ۱۸ يا ۲۰ عدد زيپلن قسم جديد مهيا كرده شوند ، و در شروع سال نو اين ها همگى لازمكه مكمل شوند . هر كدام اين طياره هاى قسم جديد علاوه بران گلوله هاى مدهش با يكچند توپ خورد و يكعدد توپ بزرگ نيز مسلح هستند .


سال چهارم شماره ۱۳ صحیفه ١٦

كذا ( زيورهاى امير اطوريچه جرمن )
تنها زنان آسیانی دلداده زر و زیور نیستند بلکه در اوروپ از شوق آرایش در زنها اضافه شده است . یک نامه نگار انگلستان مینویسد که در بعضی جشنها و شادمانی های خانگی ، امپراطور یچه جرمن از دونم لك بوند كم قيمت زیورها را نمی پوشد ، و يكدفعه در يك جشن بزرك ملتى ملكه ، ماركريت ، امپراطوريجة سابقة ايطالي از امير الطوريجة جرمن پیش نیازپور در بر داشت . چون امپراطور جرمن خوشد و ملکه خود بسیار بغضب شد که چرا زیورهای او از ملکه ایطالیا که قیمت تر بود و حکم داد که بعد ازین همواره باز پورهای پیش بهای لعل و جواهر متحلی باشید . بیان کرده میشود که از حملهٔ زیورات ملکهٔ جرمنی یک زیور آن بسیار پیش قیمت است که در ان یک دانهٔ معدنی که اترا، ناپولیون و اعظم در افسر خود نشانده بود و در محاربهٔ ، واترلو ، بدست یکسیاهی آمد، موضوع میباشد ، و غیرازان جواهرات کرانهای دیگر نیز در حلیه های امیر اطوریچه جرمن میباشند و مگر لباس ملکه بکلی ساده و شکل و شمایل شان به لیدی های فرانسوی مشابهت دارد .

كذا ( يك آلة ديگر هلاكت )
جرمها در حاليك آله جديد ديگر تباهی و بربادی را ایجاد کرده اند که بلحاظ آرهای مهلک خود مستحق است که در صف اولین آلات جديدة مدهشة حربه جا داشته باشد چنانچه متعلق آن نامه نگار اخبار « مورننگ پوست » از پتر و غراد خبر میدهد که ، جرمنها يك آله جديد آتشگیر را بنام « تورپیدوی بزرك » ساخته اند که با متحقیق عهدهای حکومت های قدیمی یونان و بر طیفی خیلی مشابهت بهم میرساند . « تورپیدو » بسیار بزرگ میباشد و به مجردیکه به یک چیزی برخورد نهایت شدت می ترقد . و وقتيكه ترقيد تکلها و توبه های آن به هر طرف هوا شده می افتند ن تنها جوانب را یک تباهی و بربادی استیلا میکنند ، بلکه یکجنان دود کثیف و مسمومی از ان منتشر میشود که بهر سونا مسافهٔ ۲۰ کو هوا را چنان زهر آله میسازد که از اربوی آن انسان و حیوان سلامت مانده نمیتواند . این آلات بکمال آهستگی کشانده میشوند و گاه گاه کراتها بشدت میروند فی الحقیقت اینها صورت ترقی یافته آن بم های است که جرمنها بر وقت حمله کردن خنده ها از آنها کار میگیرند این آلات بذریعهٔ حرکت دسته تورپیدو های خود را می اندازند اینها را سپاهی های جرمنی در جنگ قری دست بدست که آنجا تفنك عاجز میباشد استعمال میکنند .

كذا ( هم در كتاب دهلى )
بتاریخ ۱۰ ماه حال در احاطه « کتب دهلی » بوقت ۸ بجه شام بما انداخته شد که آواز آن یکمال شدت تا جاهای دور شنیده . ولی از ان به هیچکی نقصان نرسید . شخص بم انداز گرفتار شد مگر از بیانات و روایات معلوم میشود که در نزدیکی شام یک آدم سفید پوش برسرك قريب دروازهٔ باغ دیده شده بود . که بدستش

يك چيزى بود و اكثر كاديها از کثب رفته بودند و از همه اخير يك موتر كار برسرك میگذشت که آن شخص هم را انداخت . سيما سيم لب مرك تصادف نموده و به آنسوى مرك در ما بين جنگل افتاد که بعد از مشتمل ماندن چند ثانيه بكمال شدت ترقيد .

( تقرير امير الطور )
سياره كوان گفت، رپورتور است كه ، بتقريب جشن سال نو امبراطور جرمن ۹۹۰ افسر را در صدر مقام جنگی خود دعوت کرد و در دالان های آراسته و بازینت همه اشیای خوردنی ترتیب و تنظیم داده شده بودند و بر سر سياهي ، كيك ، و ميوه وغيره خوردنی بانکس های سیکاره و تمباکو تقسیم کرده شد . قیصر تقریری را که کرد از قرار ذیل است :
ما همیشه این روز مسرت را در ملك و وطن خود ها بكمال آرامی میگذرا نیدیم ولی امروز نیز همان روز است که در میدان جنگ در میان آواز هما و دمه های توپ و تفنگ میگذرد . بالای ما بزبر دستی حمله آورده شده است و منیز جواب آنرا میدهیم و به این سبب خدا ضرور امداد ما را خواهد کرد . ما بميدان جنك ایستاده ایم و حالت آنست ، که دل های ما با خدا و تیغ های ما بر فرق دشمنان افتاده اند !

كذا: (كه مور نيست، پوانكارى،)
پاریس ۱۳ جنوری :
وقتیکه طیاره های جرمن بر « دنكرك » حمله کردند ، به چند دقیقه بعد آن ، مسيو پوانكارى ، صدر جمهور فرانس آنجا رسید . طیاره باز جر من که غالباً اور ادر تشخیص وقت آمدن صدر جمهور غلطی واقع شده بود در شهر يك پتاق کلامی را انداخت که بران این الفاظ نوشته بودند که . « كدمور نينك پوانكارى ، ۱ كدمور بينك | سلام وقت صبح نصارا است .

( كمك عظيم جرمها ويسيانى روسها از روسياى شرقى )
( زميندار ) :
لندن ۱۱ فروری :۔ مکتوب رسمی پتر و غراد ه ظهر است که این یک تحقیق معلوم شده است که در میدان بروسیا مشرقی جرمها را كمك عظيم رسیده است ، و علی الخصوص که به طرف لكو وسكى ، و و لك ، طريق جار خانه را شروع کرده اند . از علاقهٔ وسطى جر من نيز عسكر جديد بطرف « پولاند » پيشقدمى نموده اند و سپاه روسی از خط محاذ تالابهای « ماسوری » به جانب سرحد پسپا شده ولی با وجود آن پیشقدمی عظیم را باز داشته توانسته است . و در كنارهٔ مشرقی دریای « وسجولا » و از « پرميشتره تا « اوسترو لفکا » « سرپيتا » و دریای « سكوار » در مابین فریقین جز دعواى که بظهور پیوست . مگر بر كنارهٔ مغربی دریای « وسجولاه تنها مقابلهٔ توپخانه ها واقع شد . روسیان در کوهستان « کارپی تین » بعضی حمله های شدیده دشمن را پسپا کردند .

در چاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید
همه مقاله هائيكه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محور تحریر یافته
محمود طرزی


شرایط خریداری

دار السلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه | هشت روپیه کابلی | سالیانه | دوازده روپیه کابلی
قیمت ششماهه | پنج روپیه کابلی | ششماهه | هفت روپیه کابلی

در خارج افغانستان
هر مملکتیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراک قبول نمیشود.
قیمت طلای پوند انگلیزی و از روی روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند.

یاد آوری

بر همه کار داران نظامی و ملکی و جملهٔ خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود:
اگر از يك جا بديگر جا بروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در آنجا بفرستید. هر گاه همچنين يك رقعۀ شانی برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند.

( شرایط درج کردن اعلانها )

سوداگرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر قسم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود:
اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ۱ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر يك قرآن یعنی نیم روپیه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه در بن ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار فی سطر يك قرآن یعنی نیم روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطر يك ستون اخبار ما ( ٣ – اینچ – ٤ – سوت ) میباشد.
هرگاه شخصی اعلان خود را متمادياً تا يك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق پشتی و در هر سطری ستار اجرت گرفته میشود.


اعلان

عموم مشتركين كرام خود را يادآورى ميكنيم هر قدر سعى و كوشش كرديم كه از شكايت نرسيدن اخبار مشتركين كرام دارالسلطنه كابل خودرهائى يابيم ممكن نشد لهذا با داكخانهٔ مركزى دارالسلطنه كابل يك مقاوله نموده داكخانه مشار اليه قسيم و توزيع اخبار ما را كه بهمه مشتركين كرام ما رساند در عهده حيث خود قبول نمود، مشتركين كرام دارالسلطنه خود را تبشير و ياد آورى ميكنيم كه بعد ازين اخبار هاى شان بدون واسطهٔ غير فرداً فرداً بواسطهٔ آدمهاى داكخانه به خود شان برسد.

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۰۰۰ مصور مجلد
علم و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توحید
این کتابهای فوق در اداره موجود است. هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشند به اداره مراجعت کنند.

اعلان
از مطبعهٔ عنایت
سیاحت پر دورا دور زمین بهشتاد روز مجلد
سیاحت در جو هوا مجلد
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد
از هر دهن سخنی و از هر چمن سمنی مجلد
روضة حکم مجلد
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشند. از خود مطبعهٔ عنایت در ده افغانان از نزد عبدالروف خان سر مرتب و از دکان باز محمد کتابفروش در بازار ارک بقیمتهای معینی که در پشت هر کتاب نوشته است خریداری کرده میتوانند. و اگر از خارج افغانستان آرزوی خریداری کتابهای مافوق را بکنند با مدیر سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند.


شمارۀ ١٤
سراج الاخبار افغانستان
١٣٢٩
سال چهارم

فهرست مندرجات

شکوفه
{ موسم بهار شد هوا رایحه نثار

حوادث داخله
مکتوب از محکمه عسکری تقان — از اعلامۀ واقعه نگاران از دفتر ایشیک آقاسی ملکی — واقعه شکار قراء — واقعه نگار لهوگرد و حاجی و چمکنی — از محکمه اطلاعات — از بدخشان مرقوم داشته — از دارالنصرت هرات نگاشته —

مقاله مخصوصه
{

علوم وفنون
{ تاریخ ترقیات اسلامیه

حوادث خارجيه
منقول از جریده نوبهار منطبعه طهران کیفیت ورود عساکر عثمانی به تبریز نقل از جریده وطن منطبعه طهران ابلاغیه سفارت کبرای عثمانی — از جریده رعد طهران — اتحاد عثمانی — مقدورات انگلیس در مصر — طبع روزنامه فرانسه در المان — تخریب بنای یادگاری روس در قسطنطنیه — ژنرال زکی پاشاه اجودان مخصوص قیصر توقیف راه اهن فرانسه در شام — تفریح عساکر المان و فرانسه در خندقها — آخرترین خبرها ترجمه از اخبارات انگریزی — نیویارک یک جهاز جرمنی ۸ جهاز را غرق نموده — زخمی شدن جرنیل های افواج فرانسوی — غرق شدن یک کروو ازور امدادی انگریز —

تصاویر
ذات عالی جناب شهزاده جوانبخت معظم حضرت معین السلطنه صاحب افخم با فرزند ارجمندشان شهزاده خلیل الله جان — از منظرهای بهار کابل پر گل — حوض و آبشار حرمباغ — نهر صفۀ دلبر حرمباغ — آبشار صد انشار جنگل باغ


اعلان
از صنایع پیروزیهای ذات ستوده صفات اعليحضرت سراج الملة والدين بادشاه ترقي خواه دولت عليه افغانیه و سعی و همت جناب جرنیل کارخانه جات، ماشین خانهٔ مبارکهٔ دارالسلطنه کابل علاوه بر ابقای حوائج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و یونیفورمه های عسکر شاهانه وغیره، و بعضی دیگر مصنوعات داخلی که ازان اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است: محل فروش این چیزهای ذیل (دکان عبدالله خان در بازار ارك) میباشد.

(۱) سرخ های پشمینه پانی برنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گز انگلیزی ۳ فوته مشخص شده، در صند و فخانهٔ جنسی هم بفروش میرسند

اقسام
قسم اول | قسم دوم
درجه ها | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم | درجه دوم | درجه سوم قدری کلفت قیمت آن ۱۰ چه زیاده شده
رقم | رنگه خودرنگ | رنگه خودرنگ | رنگه خودرنگ | رنگه خودرنگ | رنگه خودرنگ
قیمت | ۷ روپیه و ۱۱ پیسه تا سال ساخته نشده | ۶ روپیه و ۱۸ پیسه | ۶ روپیه و ۱۰ پیسه | ۶ روپیه و ۲۵ پیسه | ۶ روپیه و ۱۰ پیسه

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گز انگریزی کشیده چهار خانه ۷ روپیه ۳۵ پیسه کشمیره رهدار هر رقم ۷ روپیه بیست پیسه

(۲) جراب ها
تکمه های جرمی محراب و منبردار
رقم | شکل بانکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج | کلان فی درجن | میانه فی درجن | خورد فی درجن
قیمت | ۱ روپیه ۵۲ پیسه | ۴۵ په | ۳۶ په | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۵۵ په

(٤) کروره های جدید ساخت
رقم | زرباف به انبه دو قره در باره | زه باف یک انبه دو قره سه تاره | چرم باف یک انبه | یک انبه چار تاره نفی
قیمت | ۸ روپیه و ۳۳ پیسه | ۹ روپیه و ۲۴ پیسه | ۸ روپیه و ۴۲ پیسه | ۶ روپیه و ۱۱ پیسه

رقم | چرم باف دست بادامی دو اسپه | چرم باف دسته دولانه یک انبه | دسته دولانه یکی چار اسپه | چرم باف همرکاب
قیمت | ۶ روپیه و ۸۹ پیسه | ۸ روپیه و ۲۳ پیسه | ۶ روپیه و ۵۴ پیسه | ۶ روپیه و ۱۳ پیسه

رقم | قبضه برنجی کلیت نمره توپخانه | قبضه کلیت نقره از چرم سه لایه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو تاره رکابی
قیمت | ۳ روپیه و ۵۵ پیسه | ۴ روپیه و ۵۷ پیسه | ۵ روپیه و ۹ پیسه | ۴ روپیه و ۵۴ پیسه

رقم | رکاب از نخ | چرم باف میانه چوب بست زنانه | از زین سواری تیغ چرمی | زنانه ابریشمی خیاطه
قیمت | ۴ روپیه و ۵۰ پیسه | ۵ روپیه و ۸۹ پیسه | ۴ روپیه و ۵۸ پیسه | ۵ روپیه و ۸ پیسه

رقم | دسته بادامی تیغ چرمی | دسته دولانه سامی برنجی کلیت نقره | از زین سواری دولایه تیغ چرمی گجک دار | چرم باف ما بین بست یک انبه
قیمت | ۴ روپیه و ۴۹ پیسه | ۱ روپیه و ۴۵ پیسه | ۴ روپیه و ۵۹ پیسه | ۸ روپیه و ۱۲ پیسه

(٥) اقام گلهای مصنوعی سر
قسم | گل جربین | گل نافرمان | گل بربینه | گل شیو
قیمت | ۵ روپیه و ۳۶ پیسه | ۶ روپیه و ۶ پیسه | ۹ روپیه و ۷ پیسه | ۶ روپیه و ۳ پیسه

قسم | شکوفه نارنج | گل یاسمن | گل استون | جنیلی
قیمت | ۷ روپیه و ۴۵ پیسه | ۶ روپیه و ۵۸ پیسه | ۵ روپیه ۳۸ پیسه | ۶ روپیه و ۸ پیسه

قسم | شکوفه سیب | گل گلاب | گل سوسن | گل گندمی
قیمت | ۶ روپیه و ۳۵ پیسه | ۷ روپیه و ۱۲ پیسه | ۹ روپیه و ۵۴ پیسه | ۶ روپیه و ۵۴ پیسه

⟨المشتهر⟩
(میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات)


مجیده (۱) سال چهارم شماره (١٤)

مدیر و سر لحمه
محمود طرزی

الادارة و مطبعه
در ماشین خانه دار السلطنة (کابل)
همه امورات تحریریه به اداره خانه
بنام مدیر فرستاده میشود

قیمت سالیانه
در دار السلطنة کابل روبیه کامل
در اطراف داخله مملکت
اخراجات ذاك اا رویه کالی
در خارج مملکت
الخراجات دارد ۱۰ روپیه انگلیزی
بهر بازده روز یکبار نشر میشود
قیمت که نسخه آن در کابل یکسانی است.
(اوراقی که درج نشود آماده نمیشود)

تاریخ بكم جمادى الأول ۱۳۲۳ تاریخ انگریزی ۱۷ مارچ تاریخ شمسی ۲۹ حوت ۱۲۹۳

شکوفه
موسم بهار است، هوا رایحه نثار است و درختها شکوفه است. لهذا - مقاله این شماره خود را بيك قصيده بر از مضامین بدیعه شرق تزیین می بخشیم که در مدح و ستایش خلیفه رسول الله (ص) على التحقيق حضرت ( المبكر الصديق ) رضى الله تعالى عنه به نقمة بليلة ليلى مروده شده است. از اشعار در زبار جناب غفران مآب سردار غلام محمد خان المتخلص به ( طرزی ) صاحب افغان طاب الله متوام

(مطلع)
پیاغ آمده شاخ نور شکوفه زده تاج الماس پرمر شکوفه
بطرف سپهر گلستان نماید افق شاخ گل مبهر انور شکوفه

غزل
حمین از کل ولاه خانه چین در و لعبتان سمیر شکوفه پیادرخت چون کبوتر شکوفه وارد و پهلوی خود پر شکوفه
کی شاخ بادام توری بکشن نماید جو چشم بستان در شکوفه زکاشن برون کو بیائی سیادت بخاك افكنند تاج از سر شکوفه
سپهر است گلشن جو ما هست ترین گل لاله خورشید و اختر شکوفه زشوق تماشای کلزار حسنت کند سرز چوینه منظر شکوفه
هوا میدهد آیس از شیر شتم چو طفل است بر دوش ما در شکوفه طراوت زباغ جمال تو دارد نباشد چرا تازه و تر شکوفه
ین خواب راحت بگهواره شاخ شهد زیر سر بالش پر شکوفه نشرم کل رویت ای باغ خوبی کند بر رخ خویش جادر شکوفه
برد باز شوخی دل میلان را نماید رخ از زیر چادر شکوفه صفای رخت در خم زلف مشکین نماید چو در سفیل تر شکوفه
ردنا که خوابش از تو از پاول گندیده در کوش خود در شکوفه زرخ بوده بردار اینه بکشن که باشد بهتاب خوشتر شکوفه
کل تو بر تو بهار است دارو گرفته از کل برایه بر تر شکوفه کنند تأشار قدوم خيال کشید است در رشته کو هر شکوفه
ز طوفان جوش طراوت بکشن کرو بسته همچون شناور شکوفه نها ليست كلك كل افشان طرزی که کل کرده از پای تا سر شکوفه

گریز
تجوی محر روی ناشته شسته که چون صبح آمد منور شکوفه
حمن کشته طوفانی موج تنها که افکنده از شاخ لنگر شکوفه نور صفا مر وكلها وارد چوه بو بکره ز انتخاب دیگر شکونه
بگلشن سرشاخ چون گاه باران کنند نامه بازی بسافر شکوفه باغ صداقت ، محمد باشه دین بود نخل وہ صدیق اکبره شکوفه
رخ از کودره تا که پوشیده شوید کننده سر شاخ چادر شکوفه عصادر کف دست و عمامه بر سر چود بوبکره بر روی منبر شکوفه
عصا بر کف از شاخ بگرفته زارو که شد از غمت زاد و لاغر شکوفه بپایش مگر سوده سرشاخ گلشن که شاخش دهد بار و هم پر شکوفه


سال چهارم
شماره ١٤
مکر دیده نور صفای دلش را که چون صبح آمد منور شکوفه و نظامی بتاریخ یوم چهار شنبه ۱۱ ماه ربیع الاول تهداب پل
به پیش صفای دل باصفایش بود از سر صدق جاکر شکوفه مذکور را بنا کردیم بروز اول مذکور نظری نظامی برضامندی
بردباد اگر بوی خلقش بگلشن زهر سیزه روید کل تر شکوفه خودها بهمراه با چه خانه و منصبداران نظامی که رفته تهداب پل را
کنند تا ادا و صف خلق نکویش دهن گشته از پای تا سر شکوفه ماندند و علمای گرام و سادات عظام جمع شده دعا حق بادشاه اسلام
شبیخون زند تا بر اعدای جاهش زهر و پیاز است لشکر شکوفه ادا کرده بخانه های خود مرخص شدند بعد از روز دوازدهم ماه

خطاب
شما سرورا بادشاها جنابا تویی کرهوای تو زده ر شکوفه مذکور که بوم الوقات بود مردم رعایا اتفاق کرده تخمیناً موازی
زور بخشی دست جود و سخایت شقایق زده تاج و افسر شکوفه یکهزار نفر رضا مندی خودها جمع شده کاریل را جاری نمودند
ز جیب های نوای خر احسان کف و آستین کرده پرور شکوفه بمدت میویکروز کاریل مذکور بانجام رسید پایه سمت مشرقی
جو هم از غاری و هم بار حجره ازانی در انتخاب نو بر شکوفه طول آن هشتاد فوت و عرض آن هفتاد و دوفوت و ارتفاع آن
بصدق از همه پایه برتر گرفتی می بیشتر میدهد بر شکوفه بدون دندانه ها دوازده فوت میباشد و طرف سمت غربی آن مثل

عرض حال
به پیش توه طرزی کی عرض دارد که ارباغ دل دسته این تو شکونه باب ایل سنک پخته اصلی میباشد مگر گنجایش دندانه ها را که در بین
و لطف تو خواهم که مهم بکشن زنم تاج زر چون تو انکر شکوفه سنگ اصلی بود دندانه ها مانده شد بالای دندانه ها سنك وعاده ها
در این فصل چون شاخ خشکم رهنه بود جامه صوف در بر شکوفه مانده شد و پایه طرف مشرق کامل از سنگ های جدید برانه شدند
چنانم تو انکر کن ای ابر احسان که پیشم بود دست بی زر شکوفه که هر سنك آن قدر يك خانه کلان بود به خیل ها اول داده زیر زیر
رسد عید و خواهم چنان عیدی از تو که کرده زغیرت مغیر شکونه دل و سرسر دل مانده شد. ازین رهگذر فراوان سنگ ها اگرچه
بده صله شعر چون کوهرم را که دارد ز توجب پرزو شکوفه خام است چونه وحشت کاری نشده لاکن از پل پخته کرده به نظر

دعائيه
کند تا که از املاف باد بهاری بهر سال از شاخ سریر شکوفه انسان محکم آمده چون داندانه های هر دو طرف پل مذکور
حمد تار شاخ کهن در کاستان زلطف هوا تازه و از شکوفه موازی چهل و هشت دندانه ها میباشد في جوب دندانه طول آن
يفرق سر دشمنان تو دایم کند کارتیغ دو پیکر شکوفه از بیست و پنج فوت الی می قوت میباشد ولیکن آن چهار فوت
شهد رسم دوستانت همیشه و الماس ووزکوه افسر شکوفه میباشد و دندانه های آن از هر طرف به سه درجه مانده شده فی درجه
وصلى الله على محمد و آله وبارك وسلم ورضى الله تعالى عن انتصاب مجده موازی هشت دانه چوب دندانه است برآمدن آن از سنگ بطرف
رسول الله اجمعين . اللهم ارحم قابله برحمتك الجزيل، واستر على كاتبه دریاب سه فوت میباشد که هر سه در چه دندانه های هر دو طرف
يسترك الجميل آمین . فوت شود و چوب های سراند از موازی هشت دانه میباشد.
طول آنها چهل و چهار فوت ولکی آن سه فوت بر آمد چوب ها
که بالای دندانه ها مانده شده بهر طرف دو فوت میباشد و چهل
فوت بدون دندانه ها متن پل است که دندانه ها و سر اندازها که
بالای دریاب گذاشته شده حمله نجاه و هشت فوت میباشد و عرض
بل بدون کناره یازده فوت میباشد و ارتفاع پل از متن دریاب
إلى سر اندازها می قوت میباشد - بواسطه نصب شدن این پل

جواد داخليه
با ایجاء عزت و سعادت نشان مشفقی كرام محمود بيك خان مذكور بسیار مردم خداورعیت و نظام پادشاه اسلام آسوده حال
مدير و سر محمد سراج الاخبار افغانیه را سلمه الله تعالى و آرام گردیده همه وقت بدعا کوئی دولت اسلام و اعليحضرت
بعد از شرح دعا کوئی دولت اسلام و عزت جونی آن گرامی همایونی اشتغال دارند بنابران خدمت آن مشفقی اطلاعداده می
اینکه چون قبل ترین در قریب اردونی معلی مقیم منکوه تلقان بل نگارم که کار جدید و مرغوب ونيك نامي خدمتکاران دولت
نبود و مردم رعایا و نظامی تردد زیادی بدریا میکردند از کثرت اسلام بوده از روی مهربانی درج ایف سراج الاخبار بدارند
آب و عدم پل چندین نظری را به مال و اسباب شان آب میبرد الطاف خواهد بود و از حد چهاون الى بل مذکور بقدر یکیم
چون در سنه گذشته او دى تيل عالیجاهان عزت نشانان عبد الظاهر گروه راه است زیاده احوالات سلامتی خودها ر امدام نویسان
خان حاكم وعبد الخالق خان نائب حکومتی المان سررشته چوب باشید که باعث خاطر جمی باشد فقط مؤرخه ١٦ ربيع الثاني سنه
های سر انداز کرده بودند لاکن از کثرت امورات سرکاری ۱۳۳۳ مکرر اینکه دو دفعه که نظامی همراه غلام سرکار والادر
الا هذه الاستمارس ليل معطل مانده بود در هذه السنه مذکور این غلام پل مذکور رفته بودند بهر دو دفعه نان برای شان عالیجاه عبد الظاهر
خانه زاد خاص سركار والا باتفاق عاليجا هان موصوف در حد خان حاکم محال مذکور دادند فقط
قريه بركوت توابع قریه شاهی به سبب رفاهیت و آرامی مردم رعایا عبد القادر كرئيل نظامی الملقان محمد نعیم کمیدان نظامی


یقه ۳
سال چهارم
شماره ١٤

تحرير في ٢١ ربيع الثاني سنه ١٣٣٣
( از محکمه واقعه نکاران ) از دفتر ایشيك آقاسی ملکی واقعه نکار محال فراه نوشته است که یکنفر نیاز نام قوم یهودی ساکن دار النصرت هرات حکومتی فراد آمده از دین باطل خود رو گردان شده بشرف دین مبارک اسلام مشرف گردیده است اسم او را انور محمد گذاشته اند و عمر مذکور تخمیناً هفتاد ساله می باشد فقط

تحرير في ٢١ ماه ربيع الثاني سنة ١٣٣٣
از محکمه واقعه نکاران ( از دفتر ایشيك آقاسی ملکی واقعه نکار محال لبو گرد و حاجی و چمکتی نوشته اینکه بتاريخ ۲۰ شهر ذي الحجه الحرام در قریهٔ چمکتی باران می بارید در وقت نماز شام در قریه بابوخیل در مابین قامه ملك اكرم خان محال مذکور صاعقه هوائ یعنی برق در قلمه مذکور افتاده و دور اس اسب که یکی زبان و دیگری مادیان بود بایکر اس اسب کره یکساله آن و موازی بیست راس بزها کاملاً بسبب صاعقه سوخته اند و دو نفر مرد و یک نفر زن را نیز آثار برق رسیده بود لیکن از فضل ایزدیاری و مرحمت کرد کاری هر سه نفر ایشان تماماً صحت شدند فقط

از محکمهٔ اطلاعات
از بدخشان رسیده
لیل شنبه ۲۱ ربیع الاول بوقت نماز شام در موضع جرم باد شدید برخاسته بعد از آن باران و بعد ازان برف شروع نموده باریدن گرفت بوقت صبح صادق که علم آوری شد مقدار نیم ذرعه برف بر زمین خوابیده بود و برودت هوا بحدی رسیده بود که حرکت مال و مواشی هم دشوار شده بود بقدر سه صد گوسفند از محمد نسیم بای ولد معصوم بای جرمی که در یوم گذشته بوقت اعتدال هوا برای چرایش بدشت متفرق بودند از دشت بذریعهٔ خود محمد قسیم بای مذکور و دو نفر چوپان او در موضع سکونت او آورده میشد در بین قشلاق فرغامیرو که بهمراه گوسفندان رسیده اند دفعتاً برف کوچ مثل اژدهای رسیده محمد نسیم بای و دو نفر چوپان و سه صد راس گوسفند او را فرو برده که ناپدید گردیده اند بعد از تلاش بسیاری مرده محمد نسیم بای بدست باز ماندگان او رسیده چوپان ها و گوسفندان هنوز در کی ندارند و بهمان روز مذکور از دره بشکان نیز برف کوچ پردهشتی از کوه واقع گردیده تخمیناً سی راس آهوان جابك رفتار را تعاقب نموده فرو برده بقدر چهار راس آهوی بیم جان رهایی یافته باقی معدوم الاثر گردیده اند فقط
کذا

( دارالنصرت هرات )
از ۱۹ محرم الی ۱۹ ربیع الاول کامل دوماه می شود و در حدت آثار برف و باران بهرات و توابعات آن نزول نکرده همواره خلق از خداوند خود درخواست نزول برف و باران را دارند روز پنجشنبه ۱۹ ماه ربیع الاول پوره بچهار بجه عصر دفعتاً از هر هر طرف سما ابرهای تیره بی هم نمودار گردیده بکم فرصت رخساره سما را پوشانیدند و بعد رعد و برق ظاهر گردیده قطرات امطار سرازیر کردند همه عالم را معمور گردانید بعد از روز دوشنبه ۲۳ ماه مذکور برودت بهوا پیدا شده بحدی که قریب يك انچ یخ بروی آبشار ها منجمد گردیده و میزان الهوا یا الحراره برودت هوا را ۲۰۳ درجه معلومدار نموده است فقط .

مقاله مخصوصه

هو هو الله الاحد *
و يريدون ليطفؤا نور الله بافواههم والله متم نوره *
( ولو كره الكفرون )
از يك قرن بدینطرف علی الاستمرار میشنویم که نویسندهای جفا کیش و کاتبان خطا اندیش کاهی به رمز و ایما و کاهی بی پرده و هویدا بوساطت جرائد ملی و مولفات از حقیقت خالی خود تهمتی را بردین مبین اسلام نهاده با همت بیفرهنگ نوامیس فن و حذاقت در نغمه که دین متین اسلام مانع تمدن و عایق راه ترقی بلکه باعث ذلت و عسرت و تدنی اهالی آن گردیده است : این سخنان ابله فریبانه را در انظار خودی و بیگانه بنوعی در پرده شیطنت و مزورانه — و قسمی بی شرف و ملعنت کارانه می سرایند که عوام الناس باشتباه بر میخورند و خانه تعصب پیشرفت خراب که چه پرده مظلمی در دیده اهل غرض کشیده که یکباره روز روشن را بشب تار حکم کردن اکتفا فی بلکه بر اثبات آن ادله و براهین نیز میخواهند اقامه کنند !! هر گاه پدیده انصاف در فلسفهٔ تاریخ رجوع شود معلوم است که بانی مبانی بروج مشیده تمدن فکر رزین اسلام است و برازنده نهال برومند تهذیب و اخلاق دین مبین اسلام : چگونه این کذب از حقیقت مبرا و این تلفیق سراپا افترا در حق دین حقه اسلام صادق تواند شد . ... که مبنای آن بر تهذیب اخلاق و تحریص علی و ترغیب کسب صنائع و تحصیل معاش از وجه حلال گذاشته شده است ! آیا در صدر اول و ( مابین ) خیر القرون که صفحه یورپ یکباره در ظلمت جهل و وحشت مستور بود و کتب فلسفه مصر و یونان و روم در مدارس بغداد و قرصه و اشبیلیه که حیات تازه یافت از فکر و سعی حکمت التوای اسلام نبود ، آیا دین مبین اسلام چه ممانعت از تعلیم و تعلم آنها نمود ؟! — معلوم است که هیچ ؟ اما چه هیچ ؟ بلکه بادله و براهین وحدت و اثبات نبوت و تزکیه نفس و تربیت اخلاق و تدوین علی کلا، و آداب علی اسوف پیرایهٔ دیگرش داد ! — آیا از فیض مکرمت مدارس اسلامی نبود که طلاب یورپ استفاضه جسته بهزاران هزار ( که از جمله آن


صحيفه ٤
سال چهارم شماره ١٤

همه واقعى - دلوتار - نامان انگليسى و - روزن نام فرانسوى است ) درين مدارس صاحب كمال ومشتهر بصيت اجلال كرديدند - آيا مورخين با انصاف فرنك ( چون ادوارد كين مولف تاريخ روم و كار لايل و جرجى زيدان وغيرهم ) برين مقال چه سخن سرائى و چه حق پيرائى نكرده اند !؟ بلى همچنين است كه تا قرن پنجم كه كوكب عزو شرف اهالى اسلام در سهاى ايست و ضرورى مبتلا بود — اسلام نه تنها بعلوم دينيه تكميل عوالم روحانى را متكفل بود — بلكه بر علوم عقليه و امور سياست عالم ورفاهيت بنى آدم و تعمير بلدان وتعليم و تربيت انسان - وتهذيب اخلاق - وتامين آفاق ظل مجد وشرف كسترده عالم وحشت آباد را بالفت تحويل داد. پس از انكه صر صر حوادث چند بزيان از مجراى وحشت التواى شمال در اهتزاز آمد ! و بهار گلشن اقبال اسلاميان تحويل بخزان گرديد ! — واز طرف دگر پيروان مذهب صليب ( كه هميشه مشهر اينگونه فرستند ) محركات وحشيانه وسوقيات ناموس شكنانه در خاك سوريه ومصر وفلسطين اظهار كين وابراز عداوت ديرين نموده — باقى مانده اهل اسلام را مشغول داشته بودند محقق است كه در دو قرن متوالى مدارس خراب وسواد اعظم ممالك اسلامى سراب وديده عالم انسانيت از فقدان آنهمه مشئون مدنيت واعدام آنهمه مربيان جهان انسانيت پر آب گرديد !!! .. با اين همه بنازم دين رزين اسلام را كه با آن ضعف واضمحلال وارده كه نفس آخرينش توان گفت از طرفى فاتحين شمالى را كه هنوز حرارت ظلم جهانگيرى شان فرو نشته ومخيال انهدام ميان اسلام در رقصهاى وحشيانه بودند ! دفعتاً اسير دين مبين وبقتاً مقهور اوامر حضرت سيدالمرسلين نمود واز طرف دگر نور الدين وصلاح الدين نامان دو قهرمان خود را پاسى از اعقاب شان بتهديد قوم صليب كه هيئت اجتماعيه وحشت را تشكيل داده بودند بر كاشت كرده !!! - زلازل حوادث را در بنيان مرصوصش دست تصرفى نيست ومخالفان كليم را در نمايش اظهار كلمة الحق وبراهين متين توحيدش مجال تخلق !! جهد طاقت فرساى دعات مسيحيه در تنفر قوم بت پرست افريقا وبمقابل براهين رزين اسلام عقيم ماندن و آن گوى زرين هدايت نوع خود را از ميدان شان ربودن چيزى نيست كه وجودش منحصر در نوك قلم معجز رقم ماست بلكه عالم نصرانيت را در چنان تب لرزه مدهشى در انداخته كه اندكى از تاثير كثيرش اين هزبان هاست سر رشته مطلب از دست نرود بهيات استفهامى سائليم كه از لفظ ترقى وتمدن آيا كدام معنى اتخاذ نمودن منظور است ؟ هرگاه آزادى از قيود دين - ومخالفت از اوامر ونواهى حضرت الهى وسنن مرسلين چنانكه متمدن ترين دولت فرنك ( مانند ملت فرانسه و ......) را مسلك اينست بوده باشد ؟ پس بايد از خرسهاى غابات شمالى و بوزينه هاى جنگل هاى جنوبى پيروى نمود ! چرا كه درينصورت متمدن ترى از رواب بى شعور ومهذب ترى از حشرات از فراست مهجور نميايم : وهى تمدن !!! حتى ترقى !!! در حالتيكه تمنى انسان واميد وارى وجدان وشفقت ايمان تمامى نوع بشر را بشاه راه الهى يكسان مستقيم ميخواهد بد بختانه بكمال افسوس بارادة وحشيانهٔ دعات مسيحيه دفعتاً بر ميخورد كه يكسر مى نوع انسان را در لباس تمدن وترقى تازيانه احتيال ناويانه يكسر بدين وحشت سرا سوق دادن ميخواهند !!! آفرين بدين هادى وجدا ازين هدايت چند گوئى سخن از سرور و آزادى او مگر از بندگى حضرت او بجزى — واگر مراد ازان تهذيب اخلاق ومعرفت مخلوق از خلاق وتنزيه ونظافت طهارت وعفت رحمت واخوت ناموس وجدا محكومى نفس بمحاكمة وجدان — ومطلوبى معاصى از غلبه ايمان وغيره ووو.... محامدى كه ذكر آن همه را اين ورقپاره تحمل نيارد — بوده باشد ، دين مؤيد اسلام براى پيروان خود آنهمه را آمر است ... وابلاغ بلاغت فى ما بين متوسلان اين عروة الوثقى داير واگر ازان علوم عقليه ( كه صعود بمدارج ترقى منوط بران است وعروج بر سهاى ابديت وسرورى مربوط بتواصل ازان ) اراده باشد ، تأخر آن از نبودن ارادهٔ مصمم — و نداشتن پروغرام منظم اهالى است نه از ممانعت دين وما انشاء الله تعالى علت العلل آنرا در مسألهٔ ديگر كما كانه ( تحت عنوان علم واسلام ) مى نگاريم واز برادران اسلامى خود چشم اميد آن داريم كه اگر بر دامن عطوفت بعضى ارائها گرد جسارت اصابت كند حمل برضيق حوصله وفشار نفس از مطاعن مخالفين هرزه هرس كرده محاكمه را حواله وجدان — ومقدار موجه ما را با مضمون اين نكته حكميه ايشان فرمايند خوشامد سرايان نه يار تواند ملامت كنان دوستدار تواند برغم من آنكى نكو خواه است كه گويد فلان خار در راه است و بالله التوفيق وعليه التكلان

امضا ( يكى از خوانندگان سراج الاخبار افغانيه )


سماره ١٤ سال چهارم صفحه ٥

و اخبار آثار فتوحات اسکندر یونانی ، و حکایات مخافت آیات تكبير وتجير فراعنه مصر، وترقيات مادی ملل قرون اولین ، هر يك يك دليل ساطع و برهان لامعيت ، و نیز اثبات میکنند که هر فرد این نامداران مقتدر با تمام قوة معنوية سعی شخصی ، و همت فطری خودها مسلح و مجهز کردیده بعد از ضبط و استملاك قطعات كبيره ، واملاك كثيرة عالم ، گوهر گرانمایه ترقی را بدست آورده توانسته اند، و برای عصرهای آینده اسامی سامی خود شانرا و صفحات تاریخ ترقيات بشريه بطريق يادكار نقش و ثبت نمودند، و بعضی ازین افراد چون بمنتهای حدود کمال و اقصای منازل اقبال اتصال یافته اند و لهذا از فرط جاه و جلال خودها مخمور باده فخر و غرور گردیده، و بند كان الهي را در زير قهر و تشدد گرفته و خود از تعمیل احکام سلامت انجام مهاوی عصيان و تمرد ورزيده، اعلان الوهيت باطل، وسعوديت عاطل خود ها داده مرد ما را پرستیدن و ستودن خویش امر و اغوا کردند که بدان سبب دریای پر غیظ و غضب غيرت خدا وندی به جوش و خروش آمده، جمیع آثار و آیات حیات آن ارباب كفر وطغيان، و اصحاب ظلم و عدوان را در قعر پر قهر خود اغراق و افنا نمود .. أولم يسيروا في الأرض ، فينظر واكيف كان عاقبة الذين كانوا من قبلهم كانوا هم اشد منهم قوة وآثاراً في الأرض ، فاخذ هم الله بذنوبهم ! وما كان لهم من الله من واق . سالها ، قرنها ، عمرها ، عصرها میگذرند و حكومتها ، سلطنتها ، دولتها، ملتها از صفحه وجود و هستی بکلی محو و نابود میشوند ، عمارتهای عالی قصرهای عظیم الشان ، آبادانی های جسیم، شهرهای بزرگ و همچنین هر یک چیز دیگر از سوء اخلاق وشامت اعمال اهالی و ساکنان آن در زیر هزارها خروار خاک سیاه نیست و ناپيدا كرديده حكم يك طبقة سفيله ارضيه را ميگيرند . فكان من قرية أهلكناها وهي ظالمة ، فهي خاوية على عروشها ، وبئر معطلة ، وقصر مشيد، ، مگر نامهای معماران و مهندسان قصور و قصور تهذيب و مدنيت هيچگاه از صحايف تاريخ اعمار عالم حك پذير نيست، و حروف آن برياض فلك سيار ياد کار کارستان انسانی به حیثیت ستار كان إلى يوم القيام تابان و درخشان ثابت خواهند ماند . وقایع مهمه و جزئية دنيا را اكر با آينه ميكروسكوب ذهن خود ما بدقت ببینیم در هر يك امر خفيف هر چند که حرکت ذرات هم باشد ، بالضرور يك انتظام تواتر و اطرادی موجود خواهیم یافت و همه وقت و هر زمان ترقی و تنزل و ترفع و تدنی را در تمام ملل و اقوام در تسلسل و تداول خواهیم دید، چنانچه گاهی نظر ما به چنان ملتهای تقابل و تصادف خواهد کرد که عین بر اوج عروج ساكن و متمكن بوده ، و دیگرانرا به تحشم و تجمل خودها واله و حيران ساخته بر همه کان کسب فخر و مباهات میکنند، و باز چون يك كمتركى به اینطرف میشویم تبدلات و تلونات زمانه مارا دفعهً به چنان يك منظره رقت آورى

ذات عالی جناب شهزاده جوانبخت معظم سردار عنایت الله خان معین السلطنه صاحب افتخار باقر ندارجمند
والاشان شهزاده خلیل الله و کریمه اخترنشان بی بی (زینب) محترمه

علم و فنون

( تاريخ ترقيات اسلاميه )
( وتلك الامثال نضربها للناس لعلهم يتفكرون )
ابطال العثمانى

ثبت است برجريده عالم دوام ما نظام تسلسل عروج و هبوط ، وصعود ونزول اقوام و ملل دنیا از آغاز تشكل جمعيات بشريه بروجود مجاهدین و ابطال موقوف ومنوط است. چنانچه اگر یکان یکان، ملتهای قرون سالفه را در زیر نظر دقت آورده احوال و اسباب ترقی و تنزل آنها را محققانه و مفتشانه تفحص کردن بگیریم. اخیرا باز بهمین نتیجه متوسل خواهیم گشت که ابطال و شجعان ترقی قوم و وطن را ضامن و باعث اند، و مثلا ملتهای عتیقه فارس و یونان و مصر را می بینیم که در اعصار قدامت دثار نخستین تکوین عالم آنقدر به اوج کمال ارتقا و اعتلا نمودند که تا به سالهای دراز آواز دهشت انباز خوف و هراس هیئت اساس شوکت و عظمت شان دنیا را بلرزه در آورده بود. داستانهای قوت و شجاعت رستم زال،


شماره ١٤ سال چهارم صفحه ٦

که سراسر مخالف و منافی آن دیدنیها و مشاهدات سابقة ما میباشد تلقی میکنند، یعنی آن ملتهای که چندی قبل ازین آنها را بر معراج ترفع و تعالی صاعد و جاهد دیده بودیم، اکنون اکثری از انها را در قطع منازل سرازير رجعت قهقری، و بعضی از ایشانرا در چاه ها و مغاره های مضيق تیره تاريك ذلت و ادبار، و بلکه یگان یکان شانرا از روی دنیا بکلی محو و مطرود می یابیم، و بالمقابل آنها با يك ملتهای جدیده نو خيز حيرت انگيز ترقی شبدیز دیگری بر میخوریم که بعضی از شانرا در نهایت لوازم این سفر متابعت امر و بعضی ازینها را در نوشتن و پیمودن این طریق فواید دقیق، حتی يكان يكان شانرا در مسابقه رسیدن بنقطة آخرين منزل مراد این سفر عافیت کمتر مصروف و مشغوف می بینیم ... كذلك اورثنا قوماً آخرين فما بكت عليهم السماء والأرض، وما كانوا منظرين ..

لهذا بناءً بر مطالعات بالا اين يك ثابت شد که جميع امم عالم بذريعة ابطال و انتجاع و جهاد شخصی خود ها مقام منبع ترقی را بدست آورده توانسته اند. و چون که چندی در همین حال سیر صعود و تا به حدود موعود پیشرفت مقصود خود ها متوسل گشته اند، پس بالآخر بشایر قواعد طبيعيه مانند ريح عيش و استراحت در ایشان ترویج گرفته حسن وجدانی وطن پروری و ملتخواهی شان به عادات حیوانی شکر رستی و تن پروری تحويل و تبديل يافته، تمام حسنات جدیتکارانه از قالب اجسام شان سراسر غایب و محتجب، و قوای متانت احتوای جد و جهدشان بآرزوهای استراحت طلبانه منقلب گردیده اند، چنانکه اگر تنها اسباب ترقی و تنزل دین متین خود ما اسلام را تحقیق و تفتیش کردن بگیریم چنانچه ما چنان نتائج عظیمه سر دو چار خواهیم شد که تلافی کلی ضوایع وخیمه ما را توان کرد، اسلام ابتداءً در عهد خلافت، که مرحله نخستین عمرش بود در يك مدت اندك بمن و برکت دستهای پرفیض وقوت، وصرف مساعى جميله مجاهدانه باهمیت حضرات خلفای راشدین رضی الله تعالى عنهم اجمعین تمام عالم را از صولت و هیبت خود مرعوب، و قلوب جميع عالميان را پروانه وار با سراج وهاج صداقت و حقانیت خود مجلوب ساخته کمی نشد که منادیان با ایمان آن سایر ادیان دیگر را در مقابلش مغلوب و محجوب گردانیده

از شرق تا غرب انتشار يافته اعلاى كلمة الله و تبلیغ شریعت غرا فرمودند که از اثر هدایت ثمر آن به هزاران قبایل و عشایر در دین اسلام داخل و شامل گشتند، و رایت الناس يدخلون في دين الله افواجا و بعد چون عصر ابتدائی اسلام منقضی شد و خاندان اموی عهده جلیله خلافت اسلامی را نااهل و متکفل گردید، باز هم به کمال ممنونیت می بینیم که دست متانت پیوست خلیفه « وليد » دائرة عامره توحید را شرقاً تا بممالك قربی هندستان، وغرباً تا به حدود ممالك مغربي افريقا، و هسپانیا وسعت و فسحت داده و اسلام را بکمال شتاب از سن صباوت به عهد شباب رسانیده قریب قسم کلی تمام دنیای آنوقت را از شرق تا غرب بالجمله مقدسه حکومت اسلامی ربط داده و اینهمه ممالک عظیمه را از یکسر تا بدیگر سر بنام اسلام و توحید ضبط نمود، و سپس چون عنان عظمت نشان خلافت در قبضه اقتدار خاندان ذیشان عباسی بیامد، دوران حکومت هارون، و مامون، و معتصم هم ما را دیدن و معاینه کردن ترقیات علمی و عملی و اقتصادی مسلمانان در الوقت کامیاب میسازد. و بطرف مقابل آن حکومت اموی اندلس را نیز

از منظره های بهار کابل پرگل خوش و آبشار ، حرم باغ .

می بینیم که بنا بر رقابت و همچشمی که با دولت عباسی بهم میرساند در اوروپا، هسپانیا، را منبع تمدن و مطالع تهذيب ساخته به چنان آثار و صنایع فی آنرا آراست و پیراسته اند. که بهیچ صورت و در هیچ باب از سلطنت عباسی اسپانیایس نمیگذارد و این زمانی بود که قریباً همه دنیا در زیر اثر اسلام و تسلط مسلمانان آمده بود، و اغراض جمیع ملتهای عالم یکسر بر صوابدید رای و افکار اهل اسلام فصل و حکم می یافت. نصف بزرگ قطعه آسیا، و قطعات کبیره معموره افریقا، و ممالک شاندار اوروپا درینوقت در تحت الطاف و عنایت اسلام در آمده بودند، و حکمداران ممتاز ورؤسا ممالک اجنبیه به دوستی و تعلق اسلام بر همگنان فخر و ناز میکردند. دولك الايام نداولها بين الناس .. مگر چندی بر همین سیاق نگذشت که اسلام رو به هبوط و انحطاط نهاد، و دمه کثیفه ذات و نکیب تمام عالم اسلامیرا فرا گرفت، و در هر جا نفاق و شقاق پیدا گردید، و بهر طرفی که مسلمانان رخ کردند


٧
سال چهارم
شماره ١٤
خواری و ادبار ایشان را استقبال کرد. زیرا در ایشان مجاهدین عهده عرض و تقدیم نظیر آن برآمده میتواند.
و ابطال وجود نداشتند و از سالها به اینطرف به سبب نبودن مد
مقابل و بیکار ماندن قوه مدافعه در یک تخار حسیات جهاد قومی
و سعی ملی شان یک افسرده گی و انجماد و سکونت عمومی حکفرما
گردیده بود. تاتاریان در آسیا ظهور نمودند و خلافت بغداد را
برباد ساختند ، خوارزم را از صفحه وجود و هستی نیست و نابود
و محو و مطرود گردانیدند . شهرهای بزرگ اسلامی را مانند بلخ
و مرو و غیره بصورت یک مزارستان تحویل دادند و عملیونها
مسلمانان و مشایخ و سادات از دست سفاک چنگیز و هلاکو هلاک
گردیده شربت شهادت نوشیدند، و قریب بود که خدا نخواسته
نور اسلام از روی دنیا یکلی منطفی گردد. مگر که صداقت
و حقانیت اسلام بر تمام دنیا ثابت کرد که تا مدام قیامت این دین منیف
و ملت حنیف را کسی از صفحه هستی حک کرده نمیتواند .

. يريدون ليطفئوا نور الله بافواههم ، والله متم نوره ، ولو كره
الكافرون ! ، حتی آن تاتاریان که چندی قبل برین ماحی اسلام بود
گفته میشدند حالا برضای خود بدین اسلام داخل گردیده حامی
و محی آن گشتند ، و زیر اعظم اسلام دوره اولین زوال خود را
به انجام رسانیده دوباره از اقصای شرق کمال درخشانی و شعشعه
یاتی بطلوع شروع کرد و باضیای صداقت و هدایت ادای خود
ممالک مظلمه تاتار را نیز تنور فرمود.

( خاندان عثمانی )
همچنان در انتهای عصر هفتم و در ابتدای عصر هشتم هجرت
یک خاندان دیگر اسلامی بنام خاندان عثمانی ، در ممالک آسیای
صغری ظهور کرد که بلحاظ عزم و استقلال ، و فتوحات عظیمه
و استقامت دیرینه که مجاهدین با حمیت، و سلاطین با همت آن در
مقابله حریف دهشت ردیف عالم اسلامی، دولتهای مسیحی او روپ
ابراز فرموده اند. از خاندانهای جلیله نبیله اسلام محسوب
میشود، عثمانیان در اوایل مراحل خروج خودها تا مدت دو
صد سال بهم بر عیسائیان هجوم برده ، و قوت قویم قدیم مشهور
سایلنت پزشتین، را که همواره ممالک اسلامی به دست را تهدید
مینمود سراسر محو و مضمحل گردانیده ، و مانند قسطنطنیه سد
سدیدی که از مدتهای مدید ، بقرض منع و دفع سیلاب شدید
فتوحات مسلمانان قوای متفقه دولتهای او روپ مستحکم گردید.
و از زمانه های انتخاب انجاب به اینطرف چند بار در زیر
محاصره - ربازان اسلام آمده و فتح آن میسر نشده از ان دوباره
بتراجمت مجبور شده بودند . بالآخر بدست بهادران عثمانی
مفتوح و مسخر گشت ، ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء و ، خاندان عثمانی
باعث فتوحات و مقاومت هفتصد ساله که تا کنون در مقابل
قونهای غیر مذهبی اوروپائی یکمال مثانت اذا و اتقا نموده، خطاب
شرافت انتساب و لقب عظمت اکتساب خلافت اسلامی را جلب
و استحقاق کرده است. و حقیقتاً : اگر از نقطه نظر خدمات
عظیم الشانی که عثمانیان برای مستقبل اسلام انجام داده اند .
دیده شود، این یک را منصفانه تسلیم باید کرد که بعد از خلفای
عظام از همه برتر و بیشتر سلاطین عثمانی را حق خلافت مسلم است.
لهذا مادر ذیل برای تشریح و تصریح این مدعای خود که ، ترقی
و حیات جاودانی یک ملت و مملکت به افراد بطل و باسل ، و بحرکت
آوردن و استعمال نمودن قوم مدافعه، و جهاد شخصی اهالی آن
موقوف و منحصر است ... شده از احوال فتوحات مجاهدانه که
فرمانفرمایان عثمانی بذریعه آن کشتی ملت خود شا را در بحر متلاطم
عالم به اوج موج خروج اصعاد داده اند ، بحث و بیان میرانیم ، و هی
تجرى بهم في موج كالجبال . :

سلطان عثمان خان غازی
خاندان عثمانی در اصل از قبل اتراک خراسان است که در آغاز
عصر هفتم هجرت، سیلاب دهشت مآب چنگیزی آنرا از وطن
و مسکن خودش پرکنده بر هجرت بجانب مغرب مجبور ساخت
در سال ٦٦١ سلیمان شاه جد امجد و مورث اعلام ترکان عثمانی
از خراسان ، به آرمینیا، و از آنجا به و قونیه ، واصل شد .
و بسبب یک امداد کلی مناسبی که به شاه سلجوقی قونیه تقدیم کرد.
اعتبار و اعتماد بزرگی در ممکنان بدربار شاهی کسب و جلب نمود
و همیشه فرمانروای سلجوقی او را بنظر استحسان و ممنونیت فوق

علاوه بر خاندان اموی و عباسی ، در قرون ترقی مقرون وسطی
اسلام دیگر، بی خاندانها خروج نموده اسلام را بینهای مدارج
عروج رسانیده ، شوکت و عظمت قدیم از دست رفته آنرا دوباره
رجال و برقرار ساخته اند. و بذریعه جد و جهد ملی و مذهبی خودها
اضافه بر سابق ممالک دیگر را هم در حکومت اسلامی لاحق نمودند
خاندانهای سلاجقه، و زنگیه ، و ابونیه ، و غزنویه و جلتائیه و غیرهم
هر یک از چنان خاندانهای است که در تاریخ ترقیات اسلامیه هر کدام
شان بالمناسب، شایان اهمیت و خصوصیت عظیمی میباشند؟ تشبثات
مجاهدانه طغرل بیک ، و البارسلان، و ملکشاه ، شاهان سلجوقی
که سر بسر قوت قیصر قسطنطنیه و عیسائیان آسیائی را شکستانده
آنها را در مقابله جذبات مذهبی مسلمانان یکلی عاجز و ضعیف
گردانید ) اقدامات غازیانه عماد الدین، و نور الدین زنگی که
عبدالیا را بهم بحمله های دلیرانه و مظفرانه خودها متبدل و مضمحل
نموده ، جوش جهاد مدهی که از سالهای در او به اینطرف از دلهای
اهل اسلام مفقود گردیده بود مکرر در آنها وجود ساخت مدافعات
غیورانه سلطان صلاح الدین ایوبی که بکمال کامیابی مهاجمات
حروب صلیبی را مغلوب نموده قوای مجتمعه دولهای او روپ
را از هم پاره و پراکنده کرد. تجاوزات بت شکنانه سلطان
محمود غزنوی که قریب به هجده دار هندستا را نهب و تاراج کرده
و از چرک شرکش صاف ساخته اسلام را در ان نشر و اشاعت
داد : - هر یک از چنان خدماتیست که آنها عهد خلافت اولی از


شماره ١٤ سال چهارم صحیفه ۸

العاده تلقی میکرد . چون سلیمان شاه وفات یافت پسرش از طغرل باعث شهرت خدمات عسکری خود بعهده جليله صاحب طبل و علم نصب و تعیین کرده شد . و پس از ارتحال طغرل فرزند هوشمند عام پسندش عثمان خان بنابر لیاقت ، و قابلیت شخصی خود بمنصب پدری فایز و نایل گشت . و به سبب حركات مجاهدانه و مبارزانه که در مقابله عثمانیان تکرار ابراز نمود از طرف همه کان بلقب مقدس و مبارك « غازی » مخاطب گردید ، و در سال ٦٩٩ چون علاؤ الدین سلطان قونیه در مدافعه شدید تاتاریان شهید شد ، پس عثمان خان به اتفاق آرای امنا و امرای دولت سریر آرای تخت قونیه گردید ، و این نخستین سلطان خاندان عثمانی است که تمام ترکان حالاتی بنام وی موسوم و منسوبند .

سلطان عثمان غازی مجردیکه از انتظام داخلی مملکت فراغت یافت برای امتحان جوهر تیغ عثمانی خود اطراف و جوانب حکومت خویش را بدقت دیدن گرفت از یکطرف نظرش با سلطنت سلجوقی و بديكر پهلو بممالك اسلامی مماليك مصری تصادف کرد . این سلطان مهذب آویختن با این دو فریق را خلاف مذهب و انسانیت دیده ، بهتر از اضمحلال سلطنت عيسائی « بزنطین » يك نهضتی که باعث منافع دینی و دنیویش گردد ، دیگر کار با نوایی نیافت . لهذا بنای تهیات لوازم و مایحتاج حربی را گذاشته علاقه آسيائی حكومت عثمانی را در زیر تهدید گرفته اکثر اقطاع و قلاع ایشیای کوچک را از قیصر قسطنطنیه سلب وضبط نموده در مقبوضات اسلامی افزود، و پایتخت خود را نیز از « قونیه » بقلعهٔ مفتوحهٔ « فراحصاره » تبديل و تحويل داد . و مادام الحيات اوقات عزیز خود را بتقلید صحابهٔ کرام در جهاد فی سبیل الله و اعلای کلمة الله صرف و وقف فرمود . بهر مهمی که اقدام میورزید ، عزم و استقامت ، و توکل و استقلال را در ان بکار می برد که بدان سبب همیشه فتح و ظفر او را استقبال میکرد « ان الذین قالو اربنا الله ، ثم استقاموا ، فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون » . بالآخر در سال ۷۲۹ ه بعد از انکه پسر خود « اورخان » را بفتح « بروسه » گذاشت در عمر ٦٩ سال ۲٦ از جلوس خود راهی فردوس برین شد ( انالله وانا اليه راجعون )

سلطان عثمان ١ شجاع، عادل ، صالح ، رحیم، خليق بكذائی بود زهد و تقوایش بدرجه بود که گویند. وقتی در اثنای سفر شب را بخانه یکی از دوستان خود آورد و در اقامتگاهی که از طرف میزبان برایش تخصیص یافته بود بعد از فراغ نان و نماز چون خواست که بخوابد و از مانده گی راه قدری استراحت یابد ناگاه نظرش به یکی از طاق های او تاق افتاده دید که کلام الله را در انجا گذاشته اند پس خواب را در پیشروی کلام الهی دور از آداب یافته برای تعظیم آن با وجود ماندگی سفر دست بسته تا به صبح استاده ماند ... و چون رحلت فرمود پس از مرك خود تنها ، يك شمشير ، ويك اسب وبك قبا ، و يك دستار بميراث گذاشت . « ان الله اشترى من المؤمنين انفسهم واموالهم بأن لهم الجنة، يقاتلون في سبيل الله : فيقتلون ويقتلون »

سلطان اورخان .

پس از وفات غازی عثمان خان پسرش ، اور خان ، بر تخت اسلامی جلوس فرموده و شهر « پروسه » را فتح کرده پایتخت خود ساخت و در یکمدت قلیل سلطنت خود را تا به حدود در دیتال توسیع داد . و در عوض يك امداد عسکری که به شاه قسطنطنیه بنا بر ارزویش به او روپ فرستاد و حصه بزرك ممالك آسياى كوچك او را در قلمرو خود شامل کرد . و نيز بندرگاه مشهور « کالی پولی » را با بعضی دیگر قلعه های ملحقهٔ آن در تحت قبضهٔ تصرف و اقتدار خود بیاورد . و این اولین فتحیست که ترکان را در خاک اوروپ دستداد .

از آثار عظمت و تاریکه این سلطان سعادت نشان در تاریخ عثمانی بیاد کار گذاشته است : سه کار ذیل بس اهم وقابل ذکر میباشند .

(۱) يك عسكر بسیار پرجوش و منتظمی بنام « ینیکچر » ترتیب داد که تا به چند عصر بکمال فداکاری و صداقت شعاری خدمات اسلامی را ایفا کرد .
(۲) در یورپ رخته فتوحات را کشاد ، وعنان توجه حكم داران اسلامی را به اینسو عطف داد . و دوباره در مسلمانان روح پرفتوح جهاد را دمید .
(۳) يك قوة مكمل بحری را حاضر کرد که بذریعه یکدسته که از ۳۸۰ جهاز ترکیب یافته بودبندرگاه « کالی پولی » را با علاقه جنوبی قیصر قسطنطنیه فتح کرد .

بالآخر در سال ٧٦١ به عمر ٨٣ سالکی بعد از حکومت ٣٥ سال وفات یافت .. رحمة الله عليه رحمة واسعة ....

سلطان مراد خان اول .

سلطان مراد خان بمجرديكه بر تخت سلطنت جلوه افروز گردید پایتخت خود را از « پروسه » [ واقع آسیا ] به « ادرنه » [ واقع اوروپا ] منتقل ساخت . و تمام ولايت « تریس » و علاقه های قربی کوه « بالقان » را مسخر کرد . ازین ترقی روز افزون ترکان جميع شاهان او روب على الخصوص قيصر قسطنطنیه به خوف و اندیشه عمیقی افتاد و بی آنکه بقوای متفقه خود ها مقابله نمایند بدیگر قسم نفی و اخراج ترکان را از خاك اوروب ممکن ندیدند . لهذا مجاهدین صلیب در تمام اوروب اعلان جهاد داده بايك عسکر گرانی بر ترکان حمله آور کشتند . ولی در بن حرب ، ضرب شمشیر غازیانه سلطان مراد خان ثابت کرد که بر آمدن ترکان از او روپ خیلی مشكل بلكه يك تصور غير ممكن است . و بالاخره افواج متحده منهزم کردیده بهزارها اسپرو قتیل در میدان جنگ گذاشتند و قیصر روم بصلح مجبور کردند . و ممالك « البانیا » و « مكدونیا » را بقسم تاوان جنك يتركان تسلیم کرد . مگر کمی نگذشت که دوباره دولتهای همسایهٔ مسيحى بازيك اتحادی بهم تشکیل داده بر علاقهٔ عثمانی تاختند و با وجودیکه ترکان از روی عدد از ثلث شان هم کمتر


شماره ١٤
سال چهارم

از حریف رو بر یافته منهزم کشتند . مگر سلطان غیور از مشاهده این حال بجوش آمده و تیغ از میان نیام برکشیده بر قلب فوج جموری خود را حواله نمود ، که در همین اثنا اسپش کدری خورده و از بالای زین برزمین افتاده عسکرهای تیموری این شیر عثمانی را بذریعه کنندهای جنگی خود اسیر ساختند و تا در همین حال اسارت از دست تیمور شربت شهادت نوشید ازین حرکت و حشیانه خود تیمور صریحاً بك معاونت و امداد بسیار بروقتی به دولتهای عیسائی اوروپ که جمله شان با دولت اسلامی عثمانی بر سر پیکار و برای ضعیف ساختن یکنفوت کلی اسلام ، در مظاهره همدیگر خودشان میکوشیدند و رسانید ، سلطان بازید، به سببیکه در حرکات و مهاجمات حربي خود بسیار تیزوتند بود ، و پردشمنان به بسیار سرعت و شدت می رفت تركان ، بلدرم، عرفش کردند که فارسی معنای آن ، برق ، است که یعنی به سرعت و تیزی مانند برق پردشمن می افتاد .

ه سلطان محمد خان جامع .
بعد از بازید پسرش محمد اول دوباره در آسیا اقتدار پیدا کرد و در یورپ هم آمده بکمال متانت با عیسانیان دوباره تجدید عهد و تحدید حدود نمود، و چون از همه طرف خاطر جمع شد و به بسیار زودی همه برا کننده کی ها و پریشانیهای که از جرحه قصیحه تیموری به سلطنت رسیده بود جمع کرد که از ارو بنام و سلطان محمد خان جامع، شهرت یافت و بعمر ۲۸ سالگی بعد از حکومت ۷ سال رحلت فرمود .

ه سلطان مراد خان ثاني .
سلطان مراد خان همانکه بر تخت سلطنت جلوس فرمود. برای تهدید قیصر قسطنطنیه که نقض عهد کرده بود، يك عسكر فراوانی با خود گرفته قسطنطنیه را محاصره کرد و عنقریب بود که قلعه فتح شود، که ناگاه از شنیدن خبر آمدن مصطفی را در خورد سلطان ! عسکرها را به و داشتن محاصره و مراجعت امر داده شد . و سلطان خود را برای رفع ساختن فساد خانه جنکی اولتر مجبور دیده و عودت نموده بغاوترا فرونشاند . و چون ازین مهم نراعت یافت دوباره بميدان مقابله عیسائیان برآمده جزیره و زمینی را از حکومت وینس ، ضبط نمود ، وحصه جنوبی یونان و و علاقه سلانيك، و موريا را نيز فتح کرده در مقبوضات خود افزود، وولایت ، تراز ولی نیا ی حکومت مجارستانرا نهب و تاراج داده با ۷۰۰۰۰ اسپرازان واپس شد. و با عیسانیان عهدنامه کرده چندی از اهل دنیا از واکرین کردیده در حاقه درویشان در آمد . ولی اخذ انتقام نقض عهدی که بنابر اشتغال پوپ روما از دولتهای عیسانی همسایه اش سرزد دوباره سلطانرا برامدن بمیدان کارزار مجبور ساخت در اول امر سلطان سایر مراعات شرایط انسانیت ، عهدنامه شانرا بولوك نيزه بلند کرده بدیشان و انمود که مکر ار کند. ولی دید که عیسائیان هیچ بان التمات

صحيفة ٩

بودند لیکن از غیرت قومی، و جوش مذهبی خودها برایشان غالب آمده عیسائیان را چنان یک یک شکست درستی دادند که جميع آرزوهای شان که قبل ازین در باب بیرون کردن ترکان از یورپ می پرورانیدند با طوفان پاس و حرمان سر دو چار گردیده باخاك يكسان شد ، كم من فئة قليلة ، غلبت فئة كثيرة باذن الله .. در جمله اسيرانيكه درين جنك بدست ترکان افتادند قرال صربستان نیز شامل بود ، و نتیجه این جنگ عظیم آن شد که علاقه های ه بلغاريا ، و ه صربستان ، و ، بوسینیا ، در زیر اقتدار ترکان آمدند . مگر وا اسفا ! که سلطان مراد خانرا بك اسير عیسانی به خدعه و غدر بیاهایش افتاده شهید ساخت که بنایران قرال صربستان و خود آن غدار نابکار را پاداش این حرکت و حشیانه نامردانه رسانیدند. و اینواقعه فاجعه در سال ۷۹۲ بوقوع پیوست .

سلطان مراد خان شجاع ، زاهد، عابد ، مجاهد يك وجودی بود که به عمر ۹۵ بعد از سلطنت ۳۰ ساله بدرجة فيض مندرجة شهادت فایز کشت. و پسرش بایزید بجای پدر تخت نشین شد .

ه سلطان بایزید یلدرم .
هر چند بایزید در اخلاق خود بعضی نقصانات جزئی داشت که بدان سبب به اجداد خود رسیده نمیتواند، ولی در شجاعت وعزم، واستقلال ذاتی خود فرد بود حتی در زمان حیات پدر خود از احراز شجاعت و بسالتی که در مقابله کفارا بر از مینمود کسب شهرت عظیمی کرده بود. متجر دیکه بر تخت جلوس فرمود بهر طرف بنای تجاوز و پیشقدمی را گذاشت و از همه اول قیصر قسطنطنیه را که در بنوقت بك حصة جزئی و مختصری در نزدش باقی مانده بود با چگذار خود ساخت، و هم در قسطنطنیه برای مسلمانان حقوق و مراعات حاصل کرده برای عبادت شان يك مسجد تعمیر و برای فصل مقدمات و دعاوى شان يك نفر قاضی تعیین کرد و برقوای متفقه دولهای فرانس، جرمن ، ايطاليا ، اوستريا . وغيره كه بيك لك عسكر بالغ میشد ؟ بمقام نکو پولی در قری دریای ، دانوب ، فتح مکمنی حاصل کرد. و بسی از مأمورها و سپه سالار های بزرگ شانرا اسیر و دستگیر نموده مگر افسوسکه پیش از انکه به اتمام دادن این اراده خود اقدام ورزد. اولتر دفع مهم جموری را که از جانب آسپار مقبوضات مشرقی وی هجوم آورده بود لازم و واجب دید و در حالیکه اکثر عسکرش در فتوحات اوروپی ومحاصرة قسطنطنیه و غیره اشتغال داشت، خودش بايك جمعیت قلیل بمقابلة تمور بطرف رحد آسیا شناخته بمقام ، انگوریه، توقف ورزيد و چون سپاه تیموری پنج چند عسکر وی بود، و اکثر تا جداران اسلامی که قبل ازین از بعضی بدسلوکی های سابقه اش رنجیده بودند ه نمود پیوستند، و علاوه بران تیمور خفيتا به ذریعه جاسوسها یکانکیت جنسیت و قومیت خود را به عسکرهای بازید ابلاغ نموده بود. لهذا چون يوم الملحمه برسر آمد و تصادم قوا واقع شد بنا كمان بيك مقابله خفيف عسکرهای عثمانی ضعیف کردیده


١٠٤
سال چهارم
شماره ١٤

نموده بر عساکر عثمانی حمله آوردند و يك معرکه بسیار شدیدی ما بين فرقين واقع شد که نتیجه آن بقتل شاه مجارستان وفتح عمومی ترکان منجر گردید . بعد ازین جنك دهشت آهنگ سلطان یکبار دیگر در مقام « کسورا » بعد از محاربه بهم سه روزه عیسائیان را شکست داده همان که از میدان جنگ به ادرنه رسيد بعارضة مكنته به سال ٨٥٦ بعمر ٤٩ وفات یافت و در اواخر ايام حيات خود بر فرزند خویش « محمد » فتح قسطنطنیه را سفارش کرده بود .

و سلطان محمد خان فاتح .
محمد خان ثانی، بعمر ۱۹ سالکی بر تخت عالی بخت سلطنت جلوس فرمود، و از برای تکمیل و ایفای وصیت پدر خود عزم و ارادة فتح قسطنعتی را بدل مصمم ساخت و توطية جنك را گذاشته از قیصر چنان یک مطالبه عویصی کرد . که سراسر مخالف و منافی مفاد سیاسی و حزن وی بود، چنانچه قیصر بدون دادن اعلان جنگ ديگر باره برخود حضر دید . و طرفین بنای حاضری و نهیات لوازم حرب را گذاشتند . قیصر از دولتهای یورپ معاونت و ام داد خواست که بعضی از آنها چیزی چیزی قبول کرده بمظاهره اش فرستادند . از این طرف سلطان محمد خان نیز با بك شکر جراری که علاوه برخوبترین آلات حربی به جوش قومی و مدهی نیز مجهز و مسلح گردیده بود حرکت کرده به بعد مساقه ه میل از قسطنطنیه عساکر را صف داد، و ان الله يحب الدين يقاتلون في سبيله صفاً ، كانهم بنيان مرصوص .. درين عسکرها بك عدد كاف مشايخ، وعلما ، واصفيا محض بنا بريش كه نطق ها و خطابه های مؤثر آنها در دل عسكرها بك تلاطم جذبات، ويك طوفان خوش حسیات مجاهدانه پیدا میتواند برداشته شده بود و در ماه جمادى الأول سال ٨٥٧ هجری قسطنطنیه را افواج بهنا در عثمانی محاصره کردند در اول مرحله مدافعین خوب جوه جرأت و جهارت خود شانرا نشاندادند و تا قریب اضافه از یکماه مقاومت نموده شهر را تسلیم نکردند مگر بالآخر چون دیدند که قوه مجریه عثمانی نیز به بندر گاه برای کله بازی حاضر است از حفاظت قلعه مأیوس شده شهر را برای ترکان گذاشتند که فی الحال عساکر عثمانی مظفر و منصور داخل شهر تردیده و در نام شهر برای ربودن مال عقیمت منتشر شدند « فجاسو اخلال الديار وكان وعداً مفعولاً » سلطان از همه اول کلیسای « ایاصوفیه » را به مسجد تبدیل داده حکم فرمود که در ان اذان بگویند و بجای تثلیث ۱۲ صد ساله ترویج توحید، نموده نماز ظهر را در همان جا ادا کرد، و بنابر فتح قسطنطنیه به نام « سلطان محمد فاتح » معروف کشت . سلمان محمد خان فاتح غیر از قسطنطنیه، اسی شهرها و تمالك ديگر را نیز مفتوح ساخته است . انينه پایتخت بونان وممالك البانيا ، و صربستان ، و پوسته ، و الابرز و ولیسیا و کریمیار انیز در حکومت

خود الحاق داد . و در سال ۸۹۷ هجری فتح ایطالیا را در زیر نظر گرفت، و برای پسر رساندن آن يك ذخيرة عظام آلات و اسباب ما يلزم حرب را بايك عسكر منتظم فراهم آورده بود، چنانچه بندرگاه « او ترانتو » ی ایطالیا را فتح نموده و عسکر کثیری با ما يحتاج حرب بران پیاده ساخت، و عنقریب بود که آرزوی دیرنیه جدا محمد خود بایزید در اینجا آورده مکر که تقدیر به این نرفته بود و سلطان را رفع کردن بعضی مشکلات دیگر ازین اراده اش باز داشته به سرحد اسیانی عودت نموده ملک خود را از ترکتا زایرانیان و بعضی سلطنتهای اسلامی دیگر نجات داد . و در سال ۸۸۹ هجرى بعمر ٥١ سالکی بعد از سلطنت می و یکنیم سال در انتهای سفر که برای سر انجام دادن مهم شاه ایران میرفت روحش به اعلامی علیین شتافت .

ه سلطان بازید ثانی .
پس از وفات سلطان محمد خان فاتح پسرش بایزید بعد از انکه برادر خود شهزاده هم را یکچند میدان سرپسر شکست داد بالاخر مستقل سلطان شد . و یکچند غزوات هم بر خلاف عیسائیان کرده علاقه کثیره « ابولونیا » را در حکومت خود شامل کرد ، و نیز بعضی شهرها و قلعه ها را مسخر ساخت ، مكر به سبيكة طبعاً صوفي مشرب بود خوريزي في نوع بشر را دل وقت منزلش چندان نمی پسندید، و در عهدوی علوم و معارف بس ترقی و اشاعت یافتند و مکتها و در سخانهای کثیری تأسیس گردید ، و بعد ها شفاخانها وعائقاء ها و مهمانسراها تعمیر نمود که از انها جمع خالق الله استفاده میکردند و در اخیر ، سلطنت دارك داده به پسران خود گذاشت و بعمر ۹۲ سالکی در سال ۱۸ ها بعد از حکمرانی ۳۱ سال از دار فانى به سرای جاودانی رحلت فرمود .

ه سلطان سلیم اول .
این سلطان بلحاظ، علو همت، شجاعت ، فتوحات، رعب سیاست ، عزم ، ولیاقت ذاتی خود سز او از آنست که تمام خاندان عثمانی به آن فخر کند همین سلطان عظمت نشان است که سلاطین عثمانی را به خطاب مستطاب « خادم الحرمین الشريفين » ولقب شرافت انتساب خليفة المسلمين « نایل و مفتخر » گردانید ، در سال ۹۲۳ « از الحاق مصر مملکت عثمانی را بسیار وسعت داد ، و چون خاک مقدس در زیر حراست سلاطين مملوكية مصر بود از آنرو از فتح مصر طبعاً در تحت حفاظت سلطان سلیم آمد . بدیگر طرف باعث فتح ماپانیکه برشاه اسمعیل صفوی شاه ایران حاصل کرد قسمه بزرگ علاقه ایرانی و دیار بکر را در تصرف خود آورد . و به این فتوحات عظيمه ال خليفه آخرین خاندان عباسی لقب خلافت را نیز به او ارزانی فرمود که از ارو تاکنون سلاطین عثمانی حق خلافت را بر عالم اسلام دارند . سلطان سایم در راه وسعت و فسحت خاندان عثمانى حقيقةً خدمات گرانقدری بجا آورده است . و از همه برتريك فضيلت روحانی از حصول « لقب خادم الحرمین الشريفين »


سال چهاره ۱۱ شماره ١٤

برای اخلاق و افعال ما بعد خود کسب نمود که از روی آن بر تمام عالم اسلام تعظیم و معاونت شاهان عثمانی واجب است ... سلطان سلیم ، صاحب عقل سلیم ، پابند مذهب ، عالم ، مورخ ، جفا کش يك ذات نيكوئی صفائی بود ، و طبیعت شعر هم داشت . و علما و مشایخ را به تعظیم و تکریم فراوانی تواضع میفرمود ، و در سال ۹۲۶ ه بعمر ۴۹ سالکی بعد از حکومت ۹ سال وفات یافت،

( از منظره های بهار کابل پر گل )
( نهر صفا پهر ، حرم باغ ٠ )

٠ سلطان سلیمان اعظم ٠

حالا نظر مطالعۀ ما را أن قدم تاريخ عثمانی بسوی خود جلب ميكند كه از روى عظمت و اجلال ، و شوكت و اقبال ، و نظم و نسق داخلى ، وفتوحات خارجى ، و وسعت ممالك و وضع قوانين از جميع دولتها و ملتهاى حاضره وقت خود بزرگتر و شاندار تر بود اين سلطان عظيم الشأنرا در كثرت فتوحات و توسيع مقبوضات اگر از وليد اموى و در انتظام داخلى و ترقى اقتصادى از هارون الرشيد عباسى بدرجه دوم بگيريم هيچ مبالغه و اغراق نكرده خواهيم بود . زيرا دولت عثمانى در دوران ترقى توأمان وى عرضاً از « بودا پوست » الى خطيكه صحراى كبير افريقا را از تملك شمالى آن تفريق ميدهد . و طولاً از « جبل الطارق » منهاى جنوبى اراضى هسپانيا و نقطۀ آخرين « ترابيزن » الى ساحل شمال غرب هندوستان بر أو بحراً تحديد و تمديد يافته بود . و سليمان اعظم ، تنها مناسبت فتوحات و توسيع مستملكات خود لقب « اعظم » را حق نكرده است بلكه بيشتر به اينسبب كه در عهد چنان باد شاهان با اقتدار مانند امپراطور جارلس نجم شهنشاه هسپانيا، وفر الديس اولشاء فرانس، واليزابت وليوى دهم، و در پیشروی چنان مديرين نامدار مانند « کورتیس کولومب » و « وریله » عظمت و هیبت خود را غیر متزلزل ساخته بکمال آسوده کی و بی پروائی از ممالک هنكرى ، مجارستان ، احتیاج و خراج مینمود . این لقب به او انسب است این سلطان ترقی توأمان در سال ۹۲۳ بعمر ٢٦ سالکی بعد از وفات پدر نامدار خود تخت عالی سلطنت عثمانی را زینت بخش کردید. و بمجردیکه از انتظام داخ مملکت فراغت یافت، شوق وذوق جهاد في سبيل الله دامنگیر عزم و استقامتش گردیده قریب ۲۰ بار بر یورپ حمله برد و در تمام یورپ تیغ بیدریغ ترکان بها در در خشیدن و بیرق اسلامی افراشتن گرفت . وجون تشريح دادن تمام واقعات وغزوات حیات پر ترقیات وی تنها وظيفه کتب ضخیم فن تاریخ است از اثر و ما در ذیل تنها از بعضی فتوحات عظيمه مهمه این سلطان عظیم الشان على الاختصار قارئين گرام خود را اخطار میکنیم :

در سال ۹۲۷ ه شهر شهیر « بلغراد » [ پایتخت حالا تی صربستان ] را فتح کرد که از سالها به اینطرف بقوة قوية عيسائيان مستحکم گردیده بود و مانند سلطان محمد خان فاتح مدیری از فتح آن ناکام بمراجعت مجبور کردیده بود .

در ۹۲۹ ه جزیره « رودوس » را که از طرف عیسائیان به عسکرهای مسلح بحری استحکام یافته بود بذریعه ۲ لک عسکر بحری و ٤٠٠ جهاز جنگی محاصره کرده بعد از ۶ ماه فتح کرد . و این چنان يك جزیره مستحکمی بود که اکثر سلاطین عثمانی از فتح آن عاجز آمده بودند ، ماده تاریخ فتح این جزیره « بفرح المؤمنون بنصر الله » بر آمد .

در ۹۳۲ ه - فرانس از دست «چوروستم» دشمنان خود به پایگاه سلطانی بعرض رسانید که به این استغاثه وی پرداخته و روی استعانه اش را قبول فرماید . که بنابراین یکدسته مکمل بحری خود را در مظاهره فرانس مقابل اسپانیا در زیر ، نظارت امیر البحر بها در خود خیرالدن فرستاد ، که وی اجزای « پایا » را فتح کرده و شهرهای جنوبی فرانسی را که اسپانیا نصب نموده بود دوباره استرداد نموده به فرانس تسلیم کرد . و این حرکت قیاس خود فرانس را تا به ابد ممنون خود ساخت .

در ٩٣٤ ه سلطان براى فتح « كون » هنگرى ، مجارستان و عزیمت سفر کرد ، و بعد از يك مقابله شديد «مورتى» را هزيمت داده شاه مجارستان بكوله توپ مقتول شد . و بعد از انکه تمام علاقه را نظم داد و اپس مراجعت فرمود .

در ۹۳۵ ه جرمن ، و اوستريا با هم اتو كرده و بالاتفاق بر اى سلطانى دست درازى كرده و شهر « هاون » را از مسلمانان گرفتند كه به اينسبب سليمان براى تأديب شان به جانب اوستريا نهضت فرمود و شهر ، هاون ، را كه عيسائيان ازان قيد كرده بودند


شماره ١٤ سال چهارم صحیفه ۱۲

بعد از محاصره شدید فتح کرده، در اثنای مراجعت یکچند قلعه های جنگی که قریب شهر، ویانا ، پایتخت اوستريا بودند فتح کرد .
در ۹۳۷ ه يك لك و ۲۰ هزار عسکر جرار را با ٤٠٠ توپ با خود برداشته بعزم فتح ، ويانا ، روانه شد. عسکرهای عثمانی ویانا را محاصره کردند و قریب بود که فتح شود. که ناگاه بک سیلاب ، دهشت انتسابی رسیده برخیمه های عساکر ترکی آب بر آمد و از آنرو سلطان بعد از انکه از ارج دیوک فردیناند . باد شاه اوستر یا باج گرفت مراجعت فرمود و در انتهای راه بعضی علاقه های غیر مفتوح اطاعت ورزیدند.

( از منظره های کابل برکل )
( آبشار صفائثار و جنگل باغ . )

در سال ۹۳۸ ه جرمن و او ستريا ، و غیر بعضی دولتهای او روپی با هم اتحاد کرده و نقض عهد نموده و علاقه سلطانی حمله کردند. عساکر ظفر مآثر عثمانی رسیده به بسیار زودی بعضی قلمه ها و شهرهای جنوبی جرمن را فتح کرده يك علاقة بزرك ديواوروب در زیر نگین سلیمان عظمت نشان در آمد. به جانب دیگر امير البحر احمد پاشا در محاربه بحرى بعضی قلعه ها و جزیره را استملاك نمود .
در سال ۹۳۹ ه بعضی شهرها و قلعه هاى بزرك و مستحكم صربستان را فتح کرد.
در ٩٤٠ ه شاه ایران را شکست داده و از علاقه خود کشیده عراق را کامل مسخر ساخت و بعدا تبریز از تحت تصرف ایرانیان سلب نموده در مملکت خود شامل ساخت ، و تاریخ این فتح از « فتحنا العراق » استنباط میشود .

بعد ازین ما بین قوای متفقه بحری دولتهای ایطالیا ، و اسپانیا و جنوا ووينس ، و در جزیره سلمانی جنك بحرى بوقوع پیوست که بالآخر از مهارت کامله امیر البحر خير الدين نتيجه آن به فتح دسته بحری عثمانی و شکست دست های متفقه منجر شد، واکثر جهازهای متحدین اغراق و فنا نموده شدند و درین جنگ بر ۲۵ جزیره و ٣٤ قلعه تسلط عثمانیان قایم شد . و علاقه غربی ساحلی ايطاليا نيز از سبب هجوم متواتر خیر الدین تباه و بر باد گشت.
در ۹۴۴ ه علاقه پوسته ، را تاراج کرد، شهرها و قله های بزرگ آنرا ضبط نمود .
در ۹۴۸ ه شاه اوستریا را هزیمت کلی داده بکوه هایش فرار ساخت و قلعه های اسطونی و ورشور را فتح کرد.
در ۹۵۰ ه بعضی قبایل سرکش عیسائی را که در قطعه رومیلیا بودند تهدید نموده اسلام را بیشتر در ان رواج داد . وولایت و استولین، را در علاقه اسلامی افزود.
بعد دسته بحری پرتگیز که سواحل غربی هندوستان را تهدید میکرد، بنابر استدعای شاه گجرات سلطان امیر البحر خود سلیمان پاشا را برای سرکوبی آن تعیین فرموده بمقابله اش فرستاد، که بالآخر دسته بحری سلطانی بحرهای هند و ستا را از وجود پرتگیزیان پاک ساخت .
در ۹۴۷ ه دسته بحری ایطالیا را که برای حمله طرابلس تیار شده بود در قرب جزیره جربه شکست داده اکثر جهاز های آن غرق و بعضی که باقی مانده بودند به بسیار زحمت تا به ایطالیا خود را رسانیده توانستند .
در سال ۹۷۳ قیصر و دوک جوان جرم و سیکسمین ، و تخت نشین عهده نامه را بالای طاق نسیان گذاشته چیزی علاقه سلطانی را نهب و غصب نمود لهذا باوجودیکه سلطان از شدت مرض نقرس و کبر سن بسیار ضعیف و نحیف شده بود برای استخلاص علاقه خود میدان کار زار رفته آردو را باز هم ضبط نمود و درین اثنای مراجعت بیک قلعه مستحکم غیر مفتوح را محاصره کرد مگر هر چند توپخانه بهادر کوشیدند فتح آنصورت پذیر نشد. بالاخر سلطان از شدت مرض از حیات مایوس شده برای فتح قلعه دعا خواست که بعد از کمی ديرك برج بزرگ آن قلعه بسرنگون بریده عساکر ظفر مآثر در ان داخل شدند و همان که قلعه فتح شد. روح پرفتوح حضرت ، شهنشاء سلیمان عظیم الشان نیز به اعلای علیین شتافت ، يبشرهم ربهم برحمة منه ، و رضوان وجنات لهم فيها نعيم مقيم . خالدين فيها ابدا ! ان الله عنده اجر عظيم .
بعد از سلطان سلیمان اعظم دولت علیه عثمانیه آهسته آهسته رو برفتار معکوس و رجعت قهقری گذاشت ، زیرا از جای نشینان وی کسی چندان صاحب عزم و شایق رزم پیدا نشد که همان عظمت


صفحهٔ ۱۳
سال چهارم
شمارهٔ ۱۴

سلطنت را برقرار داشته بتواند، و عثمانیان بدون مدافعه از طرف خود يك اقدام و تشبثی در توسیع دادن حدود مملکت درینقدر مدت نکردند، مگر درین حرب حاضر که متجاوزانه اشتراك ورزیده است.

اینست که دولت علیه عثمانیه را همین ابطال و شجعان بحثهای اوج خروج رسانید و نام هر يك ازین سلاطین مجاهدین بالتمکین، و اساطین دین متین حضرت سیدالمرسلین تا مادام القیام بر صفحات تاریخ عالم ثبت و نقش خواهد ماند باعث ترقی هر قوم و ملت جد و جهد ذاتی خود آنست. و انسان تا خود به يك امری اقدام نورزد ظاهر است که آن کار خود بخود سر انجام نمییابد. ملا این مقالهٔ عاجزانهٔ خود را بنا بر ملاحظهٔ کاکثراهالی وطن عزیز ما از تاریخ ترقیات برادران دینی خود عثمانی، کمتر وقوفیت و اطلاع دارند نوشتیم تا از بعضی تشبثات مهمی که ترکان بهادر در اعلای کلمة الله و دین حضرت خاتم الانبیا علیه افضل الصلوة و التحایا کرده اند با خبر شوند. «هذه تذکرة، فمن شاء اتخذ الی ربه سبیلا».
(عبدالرحمن محرر اداره)

حوادث خارجیه

قبل ازین گفته بودیم باز هم میگویم که زنده گی اخبار به خبر است. ذرایع خبر رسانی تلگرافها، تلفونها، داکهای منتظم است. مملکتهای مجزا و تنها که در میان کهسارها محصور و محفوظ مانده، و از ذرایع هم محروم باشند چه خواهند کرد؟ مقصد از مملکتهای مجزا و تنها آنست که از بندر دریائی محروم باشند. آنچنان مملکت بيك خانه میماند که از چار طرف دیوارهای ماف و يك سقف آن در راست باند شده هیچ يك روزنه، و منظره، و پنجره را مالك نباشد که از ان به بیرون خانه خود يك نظری انداخته بتواند. چه مدهش حال! علی الخصوص که راه رفت و آمد، و اختلاط و ارتباط هم خیلی محدود و بسبب بی اسبابی و کم آلاتی مفقود مانده باشد! هرگاه از جهت بلوچستان يك منظره و پنجره را مالك میبودیم البته دنیا را دیده میتوانستیم!... ما این نظریهٔ خود را از جهت سیاسیات دولتی محاکمه کرده نمیتوانیم. زیرا آن يك چیز است که با وجودیکه یگانه سرمایهٔ بسط مقال، و فرزانه مشاجرهٔ قبل وقال اخبار نگاری باید شمرده شود. ولی چه فایده که خامهٔ عجز علامه قوت و قدرت تحریر را در آسیاب در خود نمیتواند ببیند!... این اظهار افسوس و حسرت ما محض منحصر به اخبار ما و فقدان خبرها برای آنست و بس. قبل از محاربهٔ منحوسهٔ حاضره اخبارهای گوناگون عربی، ترکی، امریکایی و غیره برای ما میرسید که از انسب خبرهای مختلفه و متنوعه رنگا رنگی بنظر

قارئین کرام خود عرض کرده میتوانستیم، حالانکه از آغاز حرب آن اخبارها بما نمیرسد. و تنها به ترجمه های اخبار های اردو و بعضی انگلیزی که از هندوستان می آید قناعت مجبوریم. اینست که درینیاز به بعضی اخبار های ایران دستیاب شده، و «کل جدید لذیذ» گفته عیناً به نقل خبرهای آن پرداختیم. اگر چه یکقدری کهنه تر است، اما چون حمامهای مرجع و مساله دار سانسوری را خورده خورده دل زده کی حاصل کرده ایم از آرو بيك طعام جدیدی که اگر به یکقدری باسی هم باشد - باز اخبار خود را محتاج یافتیم.

• تنقل فقهات الهوا في النقل •

منقول از جریده نوبهار

مدیعة طهران

کیفیت ورود عساکر عثمانی به تبریز
شب روسها از کنار عالی عالی حرکت کرده رفتند سه ساعت بغروب پیشقراول قشون عثمانی بدین ترتیب وارد شدند:
(بدون اینکه از طرف ایالت خبر پیشواز بدهند) ملت با کمال شوق و شغف يك پیشواز و استقبالی نمودند که تا کنون کسی ندیده بود و از عهده تقریر من خارج است کاش خواننده میبود و میدید و غبطه میبرد ارامنه بی دست و پا که در شهر مانده بودند جمعیت نموده با بیرق سه رنگ ایران و يك بیرق هلال احمر و با فرانی استقبال نمودند)
ابتداء مکرم الملك و ابراهیم پاشا در کالسکه ایالتی نشسته پس ازان مختار بيك در يك قایتون و متعاقب آنان یکهزار و دویست نفر قشون که نظامی بوده و مابقی اکراد بودند ورود نمودند هنگام ورود ملت از شادی دست بهم میزدند قشون عثمانی سلام و صلوة صدرا بلند مینموده و ملت هم تأمین می کردند. در واقع باندازه باشکوه و اجلال استقبال شده و وارد شهر شدند که هر بیننده از کثرت شعف میخواست بگرید. ارامنه بالای بامهای خودشان تمام بیرق ایران نصب نمودند ابراهیم پاشا مستقیماً منزل ایالت رفتند و شب هم مهمان بودند سوارها در کاروانسراها منزل نموده اند. در هر حال هر چه میخواهم شغف ملت تبریز را در این موقع مختصر نموده و کمتر بنویسم قلم خودش بی اختیار این شغف را مینویسد، و در واقع امروز عید دوم ملت بود (رفتن دشمن - آمدن دوست) قزاقهای ایران که روز پنجشنبه به نماز آمده بودند و ایالت آنان را به باسمنج فرستاده بود عصر روز همه بر حسب اخطار ایالت وارد شدند ولی کلاهشان نشان دولت ایران داشت - اداره نظمیه را که روسها نشسته بودند حالیه یکتریکی بیرق دولت ایران را نصب نموده و خودش در انجا نشسته است امروز آذربایجان آذربایجان تازه بود.
روز گذشته چنانچه عرض شد جمعیت زیادی در شاه در خانه


صحیفه ١٤ سال چهارم

اجتماع نموده و مختار بيكها كالسكه ايالت وارد شده و روی سکونی ایستاده نطق مفصلی باین مضمون کرد : ه باید امروز که دولتین اسلام با هم اتحاد و اتفاق نموده اند. ماها هم اتحاد نمائيم محمد الله قشون كفر از خانه ایران با کمال خواری خارج شدند . ما مسلما نان امروز باید متحدا کفار را که در صدد ایذاء و اذیت ما بر آمدند از میان برداریم و آنان را گوشمالی سختی بدهیم آیا بخاطر دارید که رو سها با شما چه کردند و با ما چه کردند و ایا میدانید که درباره شماها چه میخواستند بکنند و با ما چه؟ بخاطر بیاورید که بدست خود شماها نیکان شما را در حوض های آب خفه کردند و آنان را چوبه های دار به بیرحمی آویختند، میدانید چه پلتيكها برای نفاق دول وملل اسلام بکار بردند که نزديك بود بكلي رشته الفت و محبت اسلامی که از دیر باز پیغمبر اكرم ( ص ) ما بين مسلمين ودیعت گذاشته بود از میان ببرند . الحمد لله که باین آرزو نایل نیامدند و بگوری چشم دشمن اتحاد اسلام را كما كان محكم ديدنده دو نفر دیگر نیز نطق مفصلی ایراد کردند سپس موزيك مترنم شد - امروز عصر قريب بانصد نفر از اکراد جار دولی و امیر فیروز پسر سلیم خان نیز وارد شدند و استقبال شدند - قشون نظامهم گویا فردا وارد میشود. امروز مختار بيك يك اعلان نموده که مضمون آن اینست : ه اعلیحضرت سلطان محمد رشاد و اعلیحضرت سلطان احمد شاه با هم برادر شده اند، بعضی مردم از ورود قشون عثمانی و اهمه دارند . در حالتیکه نباید واهمه داشته باشند چرا که ما هم برادر و برابر و يكسانيم و بحمد الله خاک ایران را از کفار پاک نمودیم.

منقول از جریده ( وطن )
منطبعه طهران

ابلاغيه سفارت کبرای عثمانی

جواب ابلاغیه انگلیس که در دویم نومبر ١٩١٤ ( ١٣ ذيحجه ١٣٣٢ ) در روزنامه رسمی هندوستان اشاعه داده و ۱۵ ذیحجه هم در جریده رعد طهر آن نمره ۱۹ نشر نموده بود ذیلا تبلیغ میکنیم تا بر همه معلوم شود که حملات دولت انگلیس برضد دولت عثمانی واقع شده و دولت مشارالیها در ابلاغیه که بوسیله اعلان جنك مابين دولت عثماني والكليس ومتفقين شر نموده تمام وقایع را بدون احساس الم وجدان تغییر داده است . چون مقصود از این ابلاغیه این است که عالم اسلام را باشتباه میندازند خواستیم وقایع را آشکار در صحت انظار عالم بگذاریم تا ثابت شود که بحد و اندازه دولت انگلیس دشمن خلافت اسلاميه بوده و می باشد دولت انگلیس دولت عثمانی را مقصر میکنند بعلت اینکه دولت عثمانی از دولت آلمان دو کشتی جنگی خریده است ولی در خصوص اسبابی که دولت عثمانی را مجبور باین خریداری نموده است هیچ سخن نمی راند في الحقيقه چندی پیش از اعلان جنگ دولت انگلیس دو کشتی زره پوش ما را که در کار خانهای خودش ساخته شده بود بدون اعاده وجوه آنها که قبلا داده شده بود توقیف نمود در صورتیکه این دو کشتی جنگی موجودیت سیاسیه دولت عثمانی خیلی لازم بود بيك صورت ظالمانه از او غصب و یکی از ان دو کشتی که ( سلطان عثمان ) نام داشت نیم ساعت قبل از افراشتن بیرق عثمانی دران غیر محقا نه تصرف نمود و ندادند بدین سبب دولت عثمانی در عوض این دو کشتی مغصوبه دو کشتی زره پوش دیگر که دولت آلمان با کمال دوستی تقدیم میکرد بالطبع به قبول انها مسارعت نمود. دولت انگلیس برای بسته شدن بوغاز دار دانل شکایت میکنند. تناسب بسته شدن بوغاز مذکور را به تفصیل ذیل اظهار میدارد : در حالت بیماری دولت عثمانی دولت انگلیس به بهانه اینکه در خدمت دولت عثمانی چندین صاحب منصبان آلمانی هستند رسماً اعلان نمود که کشتی های جنگی خودش که در مدخل بوغاز دار دانل لنگر انداز بودند. سفاین حربیه عثمانی را بنظار کشتی جنگی دشمن گرفته و حمله خواهند نمود در مقابل چنین اعلان خصمانه دولت عثمانی مجبور بود که برای تامین اسباب مدافعه برای تخت خود دار دانل را مسدود نماید چنانچه معلوم و مبرهن است استخدام صاحب منصبان آلمانی در خدمت عثمانی جزامور داخله چیز دیگری نیست لهذا محل اعتراض به يك دولت اجنبی نمی شود. اما در خصوص تمامیت ملکیت عثمانی که انگلیس میگوید همی تامین کرده است ما در حقیقت بخوبی میدانیم این تامینات چیست ایا انگلیس نبود که این تمامیت ملکیه را که در جنگ بالکان از طرف دولت عثمانی همراهی از او خواهش شده بود و بر عکس برای تخریب ممالک عثمانی همیشه کارها را مجری داشت ؟ حقيقة دولت انگلیس بتوسط ( بافتون ) وسایر خصمای اسلام اتحاد دول بالکان را بر ضد عثمانی آماده ساخت و در اثناء جنگ تمام فعالیت سیاسیه خود را بتامین واگذار نمودن اراضی عثمانی که در اروپ واقع شده بود بدول متفقه بالسكان استعمال نمود معهذا همين انكليس بود که قبل از اعلان جنك مسارعت باعلان نمود كه نتيجه جنك هر چه بشود ( استاتو قو ) مرعی خواهد شد و وقایع در انجا بخوبی گواهی میدهد که مقصود انگلیس ازین بیانات متقلبانه این بوده است که در حال مغافرت دولت عثمانی را از ثمره فتوحاتش محروم بگذارد. حقیقه در زمان استرداد ادرنه از طرف عثمانی اسکویت رئیس الوزرای انگلیس بلا تردد دولت عثمانی را تهدید میکرد که اگر عساکر خلیفه این شهر را تخلیه نکنند به صاعقه اروپا مبتلا خواهند شد. حیل و تقلبات انگلیس فقط باراضی اروپائی عثمانی محدود نشد ما او را دیدیم بخیال اینکه در خلیج فارس تمامیت ملکیت عثمانی را اخلال کنند و درين قسمت ملك عثماني بیکباب دخول بعربستان که از


صفحه ۱۵
سال چهارم شماره ١٤

مدتهای مدید آرزو میکرد بدست بیاورد نقشه را که از طرف رجال دولت خودش کشیده شده بود تعقیب مینمود دولت انگلیس برای جاب نمودن رؤسای قبایل این قطعات از هیچ اقدامی کوتاهی نکرد ولی بعون و عنایات خدای متعال تمام اقداماتش بی نتیجه و همه این رؤسا و شیوخ امروز مثل نفس واحده برای دفاع کردن از منافع اسلام زیر بیرق سلطان و خلیفه خود قیام مینمایند. دولت انگلیس به پلتيك خصمانه خود چسپیده بهر اقداماتی که دولت عثمان برای اصلاح داخله خود مینمود ممانعت میکرد با دولت روس اتفاق کرده تمام نفوذ خود را در نزد دول اروپ استعمال نمود برای اینکه پهیچ يك از متخصصین مملکت خودشان اجازه ندهند که داخل خدمت عثمانی شده به امن اصلاحات و تشکیلات جدیده كمك كنند فقط اعليحضرت امپراطور آلمان باین تقلبات بدخواهانه اهمیت نداده و لطف فرموده جناب ( لیمان ساندرس پاشا ) را مأمور اصلاح از دوی عثمانی که امروز با خواست خداوندی با قوای متحده خصماء مبارزت میکند مأمور فرموده برای بخوبی آشکار نمودن پلتيك انگلیس برصد اسلام کفایت نمیکند که تنها وقایع برجسته پلتيك خصمانه او را برصد عثمان به فقط بیان کنیم تمام دول اسلام هدف تیر خصمانه او شده اند فقط برای یاد آوری ازين پلتيك حركات او را در مسئله مراکش ذکر خواهیم کرد في الحقيقه بعد از ينكه بامبر مراكش بشنبان شد و او را در دفاع استقلال مملکتش از طرف خود تامینات برحسب مقاوله ١٩٠٤ بتجهة تضمين بيطرفي فرانسه از امور خط مصر امیر مشارالیه را دندان حرص و آز فرانسه واگذار و با امضاء کردن این مقاوله نامه دو حکومت اسلام را که عبارت از مصر و مراکش باشد امضاء نمود چند سال بعد از آن با اشتراك روس متضمن همين معنى يك مقاوله نامه متعلق به خاك پاك ایران عقد و بالله منطقه نفوذ مقاصد استیلا کارانه خود را ابراز نمود ازان ببعد درجه شمول حقیقیه این مقاوله مشئومه که پایمال کننده حقوق اقوام و ملل است ظاهر شد. و هر یکی از این دو دولت ناصبه در خصوص حقوق حکمرانی اعلیحضرت شاه ایران ناصبانه رفتار نمودند معلوم است که غلادستون قر آن مجید را دست گرفته بیان نمود که تا مدتی که این کتاب در روی زمین وجود دارد عالم روی صلح نخواهد دید دولت انگلیس که غلادستون در نطق فوق الذكر ترجمان حيات ونيات صمیمانه اوست يك قرن تمام است که با وسائطی می توان اعتراف نمود یا نمود کوشش میکنند که از جدول ممالک آزاد دنیا ممالک اسلامی را محو و نابود نماید بخيال تهیه نمودن مزرعه استفاده جبهة تجار حریص خود دولت انگلیس که ممالک اسلامی را کینه جویانه در حال تعقیب است به پلتيك خود يكرنك مذهبی میدهد که محبت ويشتيباني ملت متعصبه انگلیس را بخود جلب نماید حمد و سپاس خدا برا که چنان وسیله بما عطا فرمود تا در مقابل دشمنان غدار انگلیس وروس و فرانسه از منافع عالیه اسلام انشاء الله رحيم دفاع کنیم .

سفارت کبرای عثمانی

منقول از جریدهٔ ( رعد )
( منطبعه طهران )
( اتحاد عثمانی )

صدر اعظم آلمان پس از تمجید جان فشانی مشتاقانه عامه مردم نطق خود را به بیانات ذیل ختم نمود : « رایون برای اینکه خواست در شرق اقصی از آثار علوم آلمان غنیمتی بجنگ آوردید شمنان ما ملحق شد از انطرف ما دولت متحدی مانند عثمانی پیدا کردیم تمام مسلمین میخواهند قلاده اطاعت انگلیس را از کردن خود بردارند و بنیاد قوه مستعمراتی انگلستان را در هم شکستند مادر تحت بیرق قشون خود و زیر سایه علم جهازات جنگی مظفر و منصور خواهیم شد » . صدر اعظام دفعه دیگر تجدیت در عهده گرفت و وعده داد که آلمان دست نخواهد کشید تا اسباب اطمینانی بدست آورد که احدی جرات نماید که صلح آلمانرا برهم زند ترجمه از تیمس
___

مقدرات انگلیس در مصر
عقيده جریده « کربردلاسرا » این است که پیش آمد امورات در مصر برای انگلیس نامساعد خواهد بود زیرا قشون ترك كه برانجا حمله مینماید از هر حیث مزیت و برتری دارد . در یکی از انجمن های تجارتی « ژنو » قویاً برضد الكليس وفرانسه اعتراض کردند که چرا کشتی های تجارتی ایطالیاز تفتیش و توقیف مینمایند .
___

طبع روز نامه فرانسه در آلمان
« کارت دوکانی » خبر میدهد که آلمان تصمیم نموده است که از این به بعد یک روز نامه جدیدی به زبان فرانسه طبع و نشر نموده و این روز نامه برای ولایات بازيك و فرانسه است که فعلا در تحت تصرف آلمان هستند که اهالی آن نقاط از اوضاع عمومی وجنك بي اطلاع باشند.
___

تخریب بنای یادکاری روس در قسطنطنیه
بموجب تلکرافاتی که از قسطنطنیه رسیده است یک اجماع کثیری عبارت از چندین هزار نفر که نمایند كان كميته « اتحاد و ترقى » پریاست آنها بودند. از محلات و نواحی مختلفه اسلامبول حرکت کرده و در میدان معروف « کلا تاریا » در مقابل بنای یادکاری روسیه که در سال ۱۸۷۹ ساخته بودند آمده و آن بنا را از بالا تاباتين يك سره خراب کرده و آثار آن را محو نمودند قبل از تخریب انجا اشیاء مقدسه کلیسیا و ناقوس برج نماز خانه را به اداره پلیس تحویل دادند و از طرفی هم کلیه ایشاء نقيسه مخصوصاً