صحیفه ۳
سال نجم
شماره خود خواستیم که از و ته له سکوپ ، و میکرو سکوپ، نام آله‌های غریبه که از اختراعات بسیار عجیب و غربی شمرده میشود يك شمه معلومات بر قارئین کرام خود عرض نمائیم .
چون بر حقیقت مسئله واقف کردید حیران مانده هماندم بعمليات ابتدا نموده، و دوربین را ایجاد کرده در عالم مدنیت شهرت مخترع را حاصل کرد .
این است که نخستین دوربین همین دور بینی است که در سن ۱۹۰۹ میلادی از طرف ( لیبرتی ) به اثر تصادف میدان وجود و ظهور برآمده است . و رفته رفته ترقی کرده بدرجه این توله سکوپهای محیر العقول موجوده واصل گردیده است ..
یکی از اختراعات بسیار عجیب و مفید عالم مدنیت، ته له سکوپ و میکرو سکوپ است که ، ته له سکوپ، مسافات بعیده عظیمه را بچشم انسان نزدیک می آورد، و میکروسکوپ، چیزهای بسیار كوچك فوق العاده را که قوه نظر بشر از دیدن آن سراسر عاجز است بهزارها بار بزرکتر ساخته السائرا بر حقیقت آن مطلع میکرد اند .
درسته ۱۹۰۹ بدست ( غاليله ) نام حکیم مشهور هیئت شناس نیزيك دوربینی آمده بود که بواسطه آن پریسی کشفیات فلکی موفق گردید . حتی خود غالیله نیز چند عدد دوربین های رقم رقم ساخته است که یک تا به چند دانه آن تا بحال در موزه خانه ( فلور الله ) موجود است . قطر عدسه این دوربینهای غالیله بقدر چار سانتیمتر ، و درازی خود لوله دوربینش در مابین نجاه سانتیمتر ، تابيك متر است .
( ته له سكوب ) چنان يك آله بدیعه ایست که قوة بصريه بشر را به هزارها باز از حد طبیعی آن زیاده میکنند، میدان رؤیت انسان را به اعماق فضای بی نهایت بها میرساند . به کنه سراپر کائنات انسان را رهبری مینماید . این آله بدیعة تلسکوپ در خصوص کشفیات اجرام سیاوی بعالم مدنیت خدمتهای نمایانی بجا آورده است که به این حیثیت از بزرگترین اختراعات عصر مدنیت شمرده میشود ۱۰ گر ته له سکوپ ایجاد نمیشده بودی و این مکملیت امروزه خود را پیدا نمیکرده بودی هیئت و امروز بچه حال در مانده کی میاندی ؟ آیا اگر معاونت از يك مستر این آله بدیعه میبود ... غاليله ، نام حکیم مشهور میتوانست که دنیارا بدرجة ثبوت برساند ؟ آیا اگر این اختراع غریبه بمیدان نمی آمد این انتظام قوانین علم هیئت که منظومه عوالم را دور میدهد بدرجه که امرز و دیده میشود وضع و تعیین شده میتوا است ؟
اما اصل تکمل و ورق که در دوربینها پیدا شده و بزرگی و جامی که امروزه روز در ته له کوپ ها می بینیم مخصوص عصر نوزدهم میلادیست که عصر مذکور مادر همه ترقيات مصنوعات و مخترعات شمرده میشود. برای دانستن درجه ترقی و تكمل تله سکوب همینقدر می توانیم که دوران که در زمان ( غالیله ) یعنی درسته ۱۹۰۹ درازی دوربینها از يك بیشتر نبود. حال آنکه در بعصر حاضر به سنگی پنج شش خروار . و درازی بیست و پنج تا سی متر ته له سکوبی می بینید که تنها قطر " پیشه آن بك و نیم برابر درازی تمام دوربین غالیله می آید. سایه همت اینچنین ته له سکوپها امروزه روز در حالیکه انسان بجای خوداشته میباشد مجولان و سیران عالم فضای بیپایان کامیاب میآید . بقوت نیروی رؤیت ته له سکوپ . به ر قاصر عاجز انسان به اسرارهای سیارانی که ، منظومه شمسی و را تشکیل داده اند نفوذ مینماید. قطعه ها، تجرها ، قطبهای منجمده سياره ( زهره ) يكان يكان دیده و شناخته میشود . کوهها وادی ها ، دشتها . دره های کره ، قمر و در پیش چشم انسان بنامها جلوه گر می گردد . حتی خریطه - یعنی نقشه - مکمل آنهم گرفته میشود .
بسیاری از محررين و مؤلفين ایجاد ته له سکوپ را که اکملترین انواع دوربین است از وقتهای زمانهای قدیم بیان کرده اند و در بخصوص کمتری دلیلها نیز آورده اند . اما متفق علیه همین است که این کشف مهم از اختراعات اعصار جدیده شمرده میشود. محوری که آرا از کشفیات زمانهای قدیم ادعا میکنند دلیل یکانه شان این است که معاملات رصدیه فلکیه در نزد ملتهای قدیمه نیز به کامیابی اجرا شده است که ا تر دوربین و تلسكوب نمیبود آیا چسان اعمال رصدیه را بجا آورده میتوانستند ؟
حال آن که به این فکر خود بازی خورده اند . زیرا حکمای قدیمه اعمال رصدیه خودشان را بواسطه چاههای عمیق اجرا میکردند، و بانها لوله های اسطوانه ی درازی را که مانند لوله های دوربین بود ولی آینه نداشت برای اعمال رصدیه هیئت استعمال میکردند . چونکه در بن جاه های چفور و تاريك ستاره ها به بسیار خوبی و درستی عکس انداز میشوند. حتی در روزهای روشن نیز از بن جاه ستاره ها بخوبی دیده میشوند. لوله های اسطوانه یی در از نیز مانند یک جاهیست که بدست گرفته شده باشد.
والحاصل ته له سکوب بك آله وواسعة بنظر هیئتیه ایست که خاصه تدقیق و مشاهده خوارق و بدائع كائنات را بما می بخشد . با توله سکوپ وقت و زمان خسوف و کسوف ، و صفحاتی که باید به دور و سیر کرد زمین است. و همه حرکات قمر که ثانیه به ثانیه بوقوع می آید معلوم و معین می گردد. جولان های سیارات ذو اذناب - یعنی ستاره های دمدار - را قدم قدم تعقیب می کنند . بنابرین ، چون این آله بدیمه تعیین کرد. ه و تدقيق نمودن احوال وحركات اجرام سماویه را که میلیونها کیلومتر مسافه از کره زمین بعد مسافه دارند. به ساکنان زمین عطا و احسان می کند، و انسان را بر عظمت و کبریایی خلاق عظيم الشان كائنات او سبحانه و بدائع مخلوقات او سبحانه معترف و آگاه میسازد اگر یکی از بدایع محترمات و ایجادات بشریت و مدنیت شمرده شود جائز است .
در خصوص ایجاد دور بین اكثر مؤرخين برين بك متفق هستند که اول بار در پایتخت مملکت ( هولاند) در شهر و لاهی، از طرف لیپرشی نام یک آینه سازی ایجاد کردیده است . لبرشی یک آدم صنعت کاری بود که پلورهای مدور و محدب و مقعر را برای بعضی از صنعتهای خود میساخت
§
آمدیم بر آله که آنرا ( میکرو کوب ) می گویند : این آله برعکس دوربین است که آن دور را بچشم نزدیک می کنند . و این نزديك و خورد را بچشم بزرگ می گرداند. اما خورد که گفته شد ، خوردی ( نره ) و بزرگ کردن ( ذره بینها ) را کمان نباید کرد . این که می کرد سکوپ از ذره بینهایی که ما برای ساعت تیری يك كيك را سه چار بار بزر كتر می بینیم خیلی فرق دارد. زیرا ميكرو سكوب ( ميكروب ) نام
یک روزی بود که بچه های خورد سال لبرشی در دکان پدر خود با آن بلورها بازی می کردند که در ان اثنایک عدسهة محدب ويك عدسة مقعر را که برجاکهای تخته میز بر کنار عدسه خلانیده بودند و از پشت آن عدسه ها بیرون را تماشا می کردند دفعه مناره کلیسای بزرگ شهر را که از دکان شان بسیار دور بود خیلی نزدیک و صاف مشاهد کردند و از خوشی بسیار كه يك چيز نوی یافتند بمسرت و شاد مانی و کف زدن آغاز کردند. لیپوشی از جای خود و خانه آمد تا به بیند که بچه ها چه میکنند.


سال پنجم
شماره ٤

اجسام اصغر الاصغری را بچشم انسان مجسم می گرداند که از ذره خیلی کوچک تر چیزهای کوچکی آنرا از بن يك قیاس باید کرد که در یک قطره آب زلالی که چند بار صاف شده باشد، و بچشم نی بلکه بانده بینهای موجوده نیز هیچ چیزی دران دیده نشود، چون يك بار آن قطره آب زلال را با این آله بديعة خارقة العاده نظر کنیم بعدها حيوانات مختلف الشكل عجيب و غربی در ان قطره در حرکت و جولان می بینیم. کار میکرو سکوپ تنها همین قدر نمیماند، بلکه بواسطه این آله عجيبة بديعه که بظاهر كوچك و بمعنی خیلی بزرگ است در همه شعبات علمیه وقتیه و کار گذاری بشریت مهمترین و بزرگترین خدمتها بروی کار میآید. حتی یکی از علمای فنون جديده عصر حاضره می گوید: - اگر می کرد سکوپ اختراع نمیشد، امروزه روز دروازه های ترقی برای بسیاری از فنون مسدود میماند، و افكار بشر يك صورتيكه شالوده آدم را آن بسوزد دچار شکل و فشار میشد...

حقیقتاً می کرد سکوپ امروز برای انتخاب فن وصنعت يك واسطة تحقیق و تدقیق بسیار لازمی و ضروری شمرده میشود على الخصوص در فن طبابت خدمتهای نمایان بسیار عمده که آله بدیعه می کرد سكوب بوجود آورده هیچ انکار شدنی
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


سال پنجم
شماره ٤

حرف را بی نقطه می بینید . چنانچه (۱) غیر منقوط (٢) منقوط . (۱) غیر منقوط (٢) منقوط الى آخره . حضرت ( طرزی صاحب افغان ) عليه رحمة والغفران ميفرمايد :
چون کنم با غم تو توبه زمی خون می از لب سیو بکشا
ای صنم بر فكن حجاب از رخ چمنستان رنك بو بکشا
رحم باش بر پای سبو می عناب رنگ رو بکشا
با هم زلف مشکبو بکشا آشفته شد زلف مشکبو جانم

صنعت منفصل الحروف وموصول الحروف
و این صنعتیست که پیشه وران ماشینخانه ادبیات نثری با نظمی ایجاد کنند که همه کلمات آن یا از چنان حروفی مرکب باشد که بهمدیگر وصل نشود . یا از چنان کمانی تشکیل شده باشد که هر کله به دو حرف ، یا سه حرف ، با چهار حرف ، یا بیشتر ازان وصل شده باشد . مثلاً حضرت مولانا ( جامی ) قدس سره السامی درین پنج بیتی که در ذیل مینویسم اول بيت آن منفصل الحروف است که چسباندن حروف آن بخط نستعلیق فارسی غیر ممکنست ، دوم آن از کلماتی مرکب است که دودو حرف وصل شده ، وسوم آن به سه سه حرف ، و چهارم آن به چار چار حرف ، و پنجم آن به پنج پنج حرف :
رخ زرد دارم زدوری آن در زده داغ در دم درون دل آذر
جو من کاست گویی شب فرقت تو به تو که باشد بدین گونه لاغر
خطت خضر بخت بكت مشك ثبت طعم سيم لعل لبت تنك شكر

از مناظر هندستان
يك سمت عمارت كشمير در كنار نهر

بهشت مخلد نصيب محقر تجنب تعميم عقيم معقر
بلها مسيحى تكلف اديمى اطلاعات صبيحى اكسير معتبر

لب تو جانی لولو خط تو مركز لاله
شب تو حامل کوک مه تو با خط هاله

§
حضرت ( طرزی صاحب افغان ) در رقعه ذیل که برای حضرت ( جانان ) صاحبزاده مجددی قدس سره نوشته اند نيز صنعت موصل بدو حرفی را رعایت فرموده اند :
( رقعه )

ه جانانم جانم قربانت !
و حامل نامه كاغذ جانانم بدست من حريف ظريف رساند . هر حرفش ، و مرهم خاطر فاتر عاجز شد باخوبی خط بلاله رفايق ، جانم برخط .

ونيز ( سلمان ) ساووجی درین رباعی ذیل خود همین صنعت را رعایت کرده که مصرع اول را از حروف منفصل ، و مصرع دوم را از دو حرفی ، و مصرع سوم آنرا از سه حرفی ، و مصرع چارم را از کلمات چار حرفی تشکیل داده است .
ای در دل آذر زده از زخ آذر مانی و بی مرکز خط تو جا کر
غير شكن جعد كجت كلك قضا مشکل بکشد بشكل چنبر عنبر
كذالك سلمان درين بيت ذيل صنعت موصل بدو حرفی را مراعات کرده است :


صفحه ٦ سال پنجم شماره ٤

از مناظر هندوستان
یک منظره دیگر از شهر کشمیر


صفحه ٧

سال نجم
شماره ٤
خویش عاشق ، فی انی ابل بی هوشم ساخت .
، صاحب من امركيه جرعة ساغر هم خانه ساقى باقى نوشد .. و
با کف ابرکاسه مترجم گذشت. هر کس سر خوشی می مربی
باطن پاکش گرفت. پدست برجم شاهد مد با قایم گرفت . هر سر که
و خدمت مرشد کامل یافت، سالم ماند. هرگز هم ظاهر، مانع
وشش ناید و باقی : کف پا کر تو می ساید . برهم کلیه سیر
کی وحم ، اس اس ..
مانع باطن خو

العمال غزل فوق را دیدید . حب اتصال این بینهای ذیل را هم
ملاحظه فرمائید که منکران کار خانه ادبیات چه نمونه ها میدان
رآورده اند :
تعد نحیف گشتم کا ختم نهنگش تبخار

دیگر
من عيشم نحیف کشت بهم کل بختم نهفته کشت بخار
نوشی تب بتن است نشست بیش تب این است پست
ست پیش پیش تب تن پست توشی پشت این سمت شکست

إذا ورى
شاعران شیوا ییان و ادبیان نکته سنجان وطن عزیز خود را یاد
آوری می کنیم که مقصد ، سراج الاخبار افغانیه، از باز نمودن باب
صنایع خانه ادبیات ، این است که روبان ادبیات آثار قدمه شعراي
ما تقدم فارسی که داد سخنوری را داده اند يك خدمتی ابراز کرده
عاد تابك و موزيم : - يعنى بك مجايب خانه ادبیه در مجلدات خود تشکیل
دهد. و این مقصد پسر نمیرسد مگر ایک هومكاران فن ادب اكرار
زوی دوام این آرزوی اخبار وطنیه خود را آرزو داشته باشند.
که میباید ابراز مروت نموده هر گاه در کتابهائیکه در نزدشان موجود

است از این گونه نیزی و یا نظمی که مبنی بريك صنعتی باشد. بنظر ملاحظه
و مطالعه شان برسد. امساک روا نداشته برای مدیر عاجز روانه فرمایند
. که مع التشكر درج صحيفة افتخار نمائیم ، وشكر كذار ادب پروری
شان کردیم.
و نیزا کر شاعران شیرین مقال ما به دی تر و نظام صنعت تحریر خود را
مهربانی کننند آنراهم بكمال ممنونیت قبول میکنیم . اما شعر قديم
با جدیدی که روانه سوی عاجزانه ما کرده میباید که بهمه حال معانی
شعریه آن درست و مفهوم باشد، و تنها برعایت الفاظ از بهر صنعت اکتفا
نشده باشد. نام شاعر آن هم اگر در نزد فرستنده آن معلوم باشد نوشته
شود، و دستخط خود ارسال کننده نیز موجود باشد. و من الله التوفيق.

در صنعت منفصل الحروف این غزل ذیل جناب امیر خسرو
دهلوی را نیز بشنوید :
ای دل زره درد د را در ره دادان
وز در دره آورد درش آی و در و آن :
دار و روش آزاری واز در دو رودش
آواز دل آرای در اور دل زار
رخ زردی و دلزاری و داروی رخ و دل
رو رو و روان آرزد روزه دادار
دوری ز در داور و دل زار از ان روی
از بروح روان روزن دل درده او آر
اردادی و آزادی در راه ارادت
آزاد رو وزود رو و دور ز آزار

حالات خوشحال خان ختك
بطور اختصار از کتب متفرقه افغانی و فارسی نوشته شده -
خوشحال خان ولد شهباز خان ولد على خان ولد ملك ا كوخان -
قوم ختك ساكن ملك بور المعروف برائي
ولادت خوشحال خان و درسته ۱۰۲۲ ۰ - چونكه قوم ختك
از قدیم با قوم یوسف زالی عناد و عداوت داشت و هنگامه کار زار
همیشه در میان ایشان گرم می بود - از این سبب پدر مع اجداد خوشحال
خان در جنگ هایی مردم یوسف زائی بقتل رسیده اند - خوشحال خان
در زمان سلطنت شاهجهان از جمله اکابر دولت او و خان قوم خود بود. هر گاه
اورنگ زیب پدر خود را محبوس ساخت خوشحال خان ملازمت را خیر باد
گرفته بوطن اصلی خود مراجعت کرد - وبعزت و حرمت تمام اوقات
خود را بسر می گذرانید - چونکه خوشحال خان نزد شاهجهان نهایت
مقرب واز هوا خواهان او بود اورتك زيب بسبب خوف که مبادا خان
مذكور كدام فتنه را نگیخته شاهجها را از قید او رها کند - اورنك
زیب ازین جهت قصد حبس خوشحان جان را کرد و ظاهراً برای
او چنان نوشت :-
چونكه شهابك شخص دانسته ولایق میباشید همچنان که در عهد شاه
جهان عزت و حرمت داشتید در دربار من نیز شما را بهمان قسم عزت
و مرتبه عطا کرده خواهد شد. لذا باید که شما حاضر دربار فیض آباد
پادشاه مغلیه شوید. خوشحال خان با وجود کمال و دانش به تحریر او
فرقته شده درسته ۱۰٧٤ از مسکن خود طرف دهلی سوای جمعیت کثیر
روانه کردید - چون به پشاور رسید صوبدار پشاور فوراً اور اقرار
فرمان اور نگ زیب که قبل ازین برای اور سیده بود محبوس کرده با او
گفت اگر شما مبلغ ٤٠ هزار روپیه برای من بدهید شما را رها میکنم
ورنه بطور يك بندی محضور اورنگ زیب پیش خواهد شدید - خوشحاله
خان بخیال اینکه در وقت شاهجهان خدمات بسیار کرده ام شاید که او رنك
زیب علاوه از رهایی بلحاظ حقوق خدمات سابق بمرتبة بزرك خواهد
رسانید از ین سبب برای صوبه دار مذکور گفت که من جهت شما
يك حبه و دینار نمیدهم بلکه میخواهم که بنده را بدهلی روانه کنید
صوبه دار پشاور خوشحال خان را بحفاظت تمام روانه دهلی کرد .
اگرچه اقوام خوشحال خان چند مرتبه برای جنگ ورهائی دادن او
جمع شده بودند مگر خوشحال خان ازین اراده شان باز داشت جمع .
با جمله در وسط ماه مبارك رمضان سنه ١٠٧٤ هـ بدهی رسید - و بعد از
عرصه چند درباره او از حضور اورنگ زیب چنان احکام صادر کردند
موجود


صفحه ۸ سال پنجم شماره ٤

که خوشحال خان در دهلی محبوس باشد و عيال و اطفال او در دهلی آورده شود - بمجرد صدور احکام شاهی پسران و او بطرف ملك خود روانه شدند يعنی سعادت خان و ميرباز خان جهت اوردن عيالها در وطن خود آمده آنها را بدهلی بردند - بعد از عرصهٔ چهار سال او رنگ زيب خوشحال خان را از حبس رهایی داد - و منصبی که در عهد شاهجهان داشت برای او داده نشد - اما او را در زمرهٔ ملازمين خود منسلک ساخت بعد از چندی خوشحال خان خود را مع عيال و اطفال بکدام حيله از دهلی کشيده بوطن اصلی خود باز آمد - بعد ازان بسبب عناد و عداوت اورنگ زيب چند مرتبه اقوام خود را جمع کرده با افواج او مقابله کرد - و در يك و ياد و محاربه حريف خود را نيز هزيمت داده است - خوشحال خان از حد زياده در ديوان خود هجو اورنگ زیب کرده است چنانچه خود خان مذکور می گويد : - که فردوسی چند اشعار در هجو سلطان محمود غزنوی گفته اما من هجو اورنگ زیب را به بارها گفته ام . مذهب خوشحال خان : اهل سنت و جماعت و محب علمائی حقيقی و متنفر از شيخان ريا کار بود . عادات و اخلاق : - خوشحال خان صاحب سلوك - و احسان - و مروت - و شجاع - و سخی بود - با وجوديکه در سال مالك بسيار مبالغ ميشد اما چونکه آنرا بطور جوانمردی و سخاوت صرف و بذل می کرد بقول خود او گاهی براوز کوة واجب نشده بود . شوق شکار را نهايت زياده داشت چنانچه تا آخر عمر خود شکار ميکرد . اگرچه خوشحال خان شعر افغانی و فارسی را می گفت - مگر شعر گوئی را بد ميدانست عمر : - تاريخ انتقال خوشحال خان معلوم نيست - مگر الغلبا يقين کرده ميشود که عمر او مابين ۷۲ و ۸۰ خواهد بود . کار نامه ای خوشحال خان : - خوشحال خان مشهور ترين افغانان و خان زبردست قوم ختك بود - قوم ختك قبيلهٔ نيست کثير تعداد - و بر سر حد افغانستان و هندوستان مسکن و ماوا دارند - ديوان خوشحال خان که بحر زخار پند و نصائح و ضرب الامثال و جواهر ناياب است - در حجم از کتاب ديوان حافظ رح بزرگ میباشد - اگرچه در علوم و فنون مختلفه اين شخص زائد از يکصد کتاب استيف کرده است - اما الحال از تصنيف او همين ديوان و فضل نامه - و فرخنامه - و رياض الحقيقه - و عيار دانش ترجمه انوار سهيلی بمشکل ميسر ميشود - اين بديع افغان در اکثر علوم معقولات و منقولات علامهٔ دهر گذشته است - علاوه ازين خان موصوف در شجاعت و جوانمردی و سخاوت رستم وقت و حاتم دوران خود بود . خوشحال خان پنجاه و شش فرزند نرينه علاوه از دختران کثير التعداد داشت که منجملهٔ ايشان ۳۲ فرزند او بدرجهٔ اعلی شاعر بودند - اقوال او قريب بدرجهٔ اعجاز رسيده است - و اکثر آنها ضرب الامثال گشته اند - اشعار افغان او بی مثل و اشعار فارسی خوشحال خان بدرجهٔ اعلی ميباشد - خوف تطويل اجازت نميدهد که اشعار او قدری نقل کرده شود تا هم بطور نمونه چهار شعر او در افغانی و فارسی معروض ميدارم :

اشعار افغانی
ته يو طلسم ئې بی اعتباره له خاك بادله آب نار
اول هيچ وی بيا به هم هيچ شی جهان خبرشه دخدای ديار.

( ايضاً )
پستی هستی ده که نه پوهيژی لوئی پستی ده که نه پوهيژی
بده و هر سه پدا جهان کی خود پرستی ده که نه پوهيژی

اشعار فارسی
يك نيه به لهو عمر باطل بگذشت برخی بغم شکل و شمائل بگذشت
ايدل پس ازين باش چون پير طيران از بهر خدا که عمرت از چل بگذشت

(ايضاً)
امروز به از قصر شهان خانهٔ ماست چون آن بت بگزيده بکاشانهٔ ماست
گنجی که کسی بکنج ویران طلبد زين به مطلب که گنج ويرانه ماست

احقير العباد غلام محی الدین افغان
۲۷ شوال سنه ۱۳۳۳

( كل من عليها فان ويبقى وجه ربك ذو الجلال والاكرام )

( قصیده افغانی )
اميد مکړه چه هميش به نی خوشحال به دنيا کښی دی هر سی اره زوال
هيچ شی اره ثبات او قرار نشته دی ثبات ومحمد نانو دير محال
پادشاهان د گذشته زمانی چه شو چه دی ووصاحب دجاه اودمال
خو دارله سکندر کل جهان دی چه دی لارسد له دنيا په بی مجال
لانی مرده چه اجل و دنه رانی نه په کاری پادشاهی شود نه اقبال
د بابل او د پښنوی سلطنتونه داری تيرشو لکه تير شی دجا خيال
درمکو کرو فربه دانشان نميشه نکه تيرشی په خوشی کښی اندک حال
و وروسته نه کاشی فصیح لکه سبحان او کوئی اينکه يوسف صاحب دجمال
او که فرد فريدون تا نه حاصل شی او جمشيد غوند دجام تنی مالامال
او که عقل دلقمان جمله استانی معمر لکه چه نوح ئی ته په کال
او بدونه که دراز لکه چه موج شی او رستم غوند کو تو نی قوی په يال
او په عدل کښی که تولیکه عمری که په حيا کښی شی عثمان خوش خصال
او که نه په قرأت کونی اين کمشی ابوذر غوند که بی صادق مقال
په شجاعت کښی که خالدار و بد و نيستی او په خط کښی که علی روی دهلال
الغرض چه مکمل په هر صفت شی نا دی لوی په دنيا کښی نه مهال
چه داعی داخل ناونه نازل شی ته به وکړی له دنيانه ارتحال
ای افغان ناصح مشه و تورخانه مکرنه که شی کار بند په خپل مقال

حقير العباد غلام محی الدين افغان

ادبيات

ترکيب بند مسدس
به امضای فرغانه ای معلم صوفی زاده محمد شريف بما رسيده
يارب نياز بندهٔ ناچيز از تو اين از روی لطف عالم اسلام را ببين
بر فضل خود تکيه کن و عصيان ما مبين مايان عجز و نقص خود اقرار و شرمگين
ظل سراج ملت و دين ورهٔ مبين سر مرکز مباد کم ز سر جملهٔ مؤمنين
اکنون زخواب دائمی بيدار گشته ايم از کيف کهنه اندکی هوشيار گشته ايم
در انقلاب چرخ جو بهار گشته ايم حالا مشق حب وطن يار گشته ايم


صفحه ۹
سال پنجم
زيارة ٤

در سایه امیر جهانگير تحت ايب ایندم از آن دمی است که عیسی دمیده بود
سطح جهان چین شد و مایان جو عندلیب این حرف از ان حروف که موسی شنیده بود
حیرت فزوده صنعت یوروپ پزشك قوم این لطف از ان لطیف که عالم ندیده بود
نا غبطه بخش غیرت ملت ربود نوم سلطان انبیا شب معراج دیده بود
هر کس بنقص خویش روادیده شم ولوم جمعاً بكي بحبل الهی زنید دست
مردم شهید نوکری بعد از صلوة وصوم همچون هجوم عالم ارواح در الست
به چه خوش شهنشه مختار مستقل قرآن فتاده آیت و آيت ورق ورق
هی می زهی عساکر اسلام و شير دل در ابتدای دعوة حضرت راه حق
ياهو نجات کافه اسلام را بده از غیرت امام رسل گشته ماه شق
بی زر خریده تو همان نام را بده دنیا گرفته در مدیت زما سبق
فيض نظام ورونق احكام را بده از صوفی زاده جز قلم و انکسار نیست
ما حاجیان کوی تو احرام را بده بختا کرم در گره این بنده کار نیست

وانکه بسوی کعبه خدمت روانه کی
با خود زخم تیغ شهادت نشانه کن
مایان همان موحد و اسلام پیشرو
دستان ما نخون شهادت شده گرو
قلقان ما كلاه سیاهی بوقت دو
محراب و منبر نبوی بیدق ويلو
مختار های دوست جوانان صف شکن
قربان دین یکنفر و عشق چارتن
طوب و تفنگ و خنجر و شمشیر نوظهور
شایان افتخار و مباهات وجشن زور
مایان اگرچه اوزبک و فرغانه شهر دور
لیکن دعای دولت و ملت بما ضرور
مكتب اصول صوتیه را کرد تا قبول
فائده بروی اهل ترقی ره وصول
وز هند و روم بعض ادبیان خوش مزاج
الحق فدای ملت و پروانه سراج
همدرد احتیاج و رفیقان ابتهاج
هريك مدير دائرة حسن امتزاج
جمعیت تحمل ما را نگاه دار
از صرصر حوادث ايام روز كار
تشريف كار خانه ماشین نیکبخت
فيض ستوده داد باولاد های تخت
تلفون و تلگرام و متاع و قماش ورخت
موتر راه ترم و سواری براه سخت
از خاندان دشمن واغيار الحفيظ
باریکه بیوفاست از ان یار الحفيظ
امروز روز روشن و شب همچو لیل قدر
حرب حنين وجنك احد كيرو دار بدر
هر جا روی بچشم مسلمان نموده قدر
منقوش شد صفحه تاریخ تا بصدر
از افتراق تفرقة قوم الفيات
وقت دمیدن سحر از نوم الفيات

حوادث داخليه
جناب حق و حافظ مطلق ممالک اسلامیه را از جمیع آفات و بلیات ارضی و سماوی محفوظ و مصون فرماید . در شماره سابقه خود جدول حساب اصابات و وفیات مرض منحوسه مدهشه هیضه را از آغاز وقوع مرض تا به آخر ماه شوال بقرار ریپورتهای محکمه کوتوالی نوشته بودیم . اگرچه از فضل و مرحمت خداوندی از تاریخ ۲۹ ماه شوال تابحال مرض رو بتخفیف نهاده ولی چون بالكل منقطع نشده است ازانرو مملکت را پاک از مرض گفته نمیتوانیم . این است که جدول حساب اصابات و وفیات را از قرار ریپورتهای محکمه کوتوالی از تاریخ غره ذیقعده تا به ۱۲ ذیقعده درج صحایف تأسف میکنیم که از جدول مذکور بدرستی معلوم میشود که جان مرض در یک خروج و نزول عجیبی دیده میشود .

تاریخ و موقع اصابات وفيات
از پنج خواجه و سرچشمه تا پنجشنبه ۱ ۱۳
در شهر . .
در اطراف شش کوهی ۲ .
از پنجشنبه قصبۀ یورت تا دوشنبه ۸ .
در شهر . .
در اطراف ۰۰ ۲ .
از پنجشنبه قصبۀ یورت تا دوشنبه ۲ .
در شهر . .
در اطراف ۰۰ . .
پنجشنبه از یورت شنبه تا ۰۰ ۲ .
در شهر . .
در اطراف ۰۰ . .
از ۰۰ یوم چهار شنبه تا ۰۰ ۲ .
در شهر . .
در اطراف ۰۰ . .
از ۰۰ یوم پنجشنبه تا ۰۰ . .
در شهر . .


سال پنجم
صفحه ۱۰

شان غير مغلوبيت و هزيمت پى هم ديگر چيزى ديده نشود . اگر چه الف ، هاى اركان حرب روس ان شكستهاى خود شارا ميخواهند كه بنظر مازيك ( يالان رجبى ) — يعنى قصه جنك باز گفت — نشان بدهند ولى اين را نه تنهاى اى باور كرده ميتواند . و نه خود روس ق ، ق ، ا اين جمعيت اردوهاى روسى بجز هزيمت و مغلوبيت ديگر هيچ ممتاز ندارد ، از همه بدتر كمان شكستهاى پى در پى روسها در خصوص شكم قوه معنويه زير خيل موثر است .

سفير جديد افغانستان در برلين
موسيو « ريزوف » كه در پشوق از طرف حكومت بافخار بسفارت برلين مقرر شده است قبل از اين مقررئ خود در ( روما ) سفير بود و از دوستان برنس « بولو » و از طرفداران شديد پولتيك اوستريا و ايتاليا ميباشد . ازين سبب موسيو ( ريزوف ) مذكور بعد از اشتراك ايتاليا بجنك در روما مانده نه توانست .

استكشاف كنادائيا
اخبار ( لوكال ايوايكر ) مينويسد كه از كويبك خبر رسيد ، كنادائيا از فرستادن ديگر عسكر براى انگلستان استنكاف ورزيده اند .

برق آلمان در اسكندرون
اخبار ( شيبا ) مينويسد كه برق قونسلوسخانه ( اسكندرون ) در بندرگاه ( حلب ) است بيرق المان نصب بود . يك گروه از زن و فرانسوى در درياى آن بنادر غير مستحكم بعرض آمده براى حاكم بنادر فرستاد كه بيرق آلمان را فرو آرد . حاكم طبعاً جواب رد داد . لذا كرو وازور مذكور بيرق مذكور را نشان گرفته دوازده كله ران بنده گاه كه پانزدهى بيرق مذكور اصابت نموده بيرق بر زمين افتاد . و هاندم مصطفى نام يك نفرى عسكرى عثمانى بيرق مذكوره را از زمين برداشته و بر كنار دريا رفته ، و بيرق را هوا جنبانيده و به زنهاى بادبان هاى عثمان و آلمان ، گفته ايستاد اى بلند فرياد را آورد .

طريق جنك آلمان
يكى از ( آنسه ملينز ) هاى دولت بيطرف بانك خبر اخبار ( از پيتر لوئيد ) در اثناى ملاقاتى كه كرده است حالات ذيل را نموده است . اگر گفته شود كه درين زمان حاضر استعداد فن حرب آلمانها هيچ مبالغه نبايد پنداشت . موجد و مخترع نقشه ها و پلانهاى نو بنو و تازه بيا تازه ، در حركات عسكريه جدال چيزهاى اختراعى ميكنند در هيچ كتاب و هيچ آثار بصورت عمل در وقت جنك و اثناى حركات ديده و بر روى كارى آن مثلاً در عين حركات تجاوزى يك اردوى سيپاهى ، دفعة ديده ميشود كه بيك وضعيت مدافعى غير متوقع در آمده اند . و يا در حاليكه وضعيت مدافعى را تدافعى نشان ميدهند بنا گهان چنان وضعيتهاى تجاوزى را دفعتاً در پيش كار مى آورند كه دشمن را سراسيمه و متحير ميسازند . هر اقدر قشون كه در رزمگاه مشرق به كمپانى تمام حاصل كرده اند همه از پيشان همچنين حركات عجيبه و غريبه عسكريه شائست . « وارسا » را چنان گرفتند كه روسها هيچى به آن نبردند . در حاليكه روسها استحكامات قلعه هاى خارجى وارسا را با صدها توپها و انواع اسباب مدافعه ، دائماً سينه هاى خاردار و تپه هاى آتشبار و غيره مستحكم نموده منتظر مها

در اطراف ۰۰ ۱
از ۰۰ يوم جمعه آپه ، شنبه ۷ ۱ ۶
در شهر ۱ ۷
در اطراف ۰۰ ۱ ۸
از ۰۰ يوم شنبه آپه ، يكشنبه ۸ ۱ ۸
در شهر ۱ ۸
در اطراف ۰۰ ۱ ۸
از ۰۰ يوم يكشنبه آپه ، دو شنبه ۹ ۱ ۸
در شهر ۱ ۸
در اطراف ۰۰ ۱ ۸
از ۰۰ يوم دوشنبه آپه ، سه شنبه ۱۰ ۱ ۷
در شهر ۱ ۶
در اطراف ۰۰ ۲ ۱
از ۰۰ يوم چهارشنبه آپه ، چهارشنبه ۱۱ ۲ ۱
در شهر ۲ ۱
در اطراف ۰۰ ۲ ۱
از يوم چهارشنبه آپه تا عصر پنجشنبه ۱۲ ۲ ۱
در شهر ۲ ۱
در اطراف ۰۰ ۲ ۱
مجموع ۴۱ ۶۱

از دفتر ايشيك آقاسى ملكى
سيد عبدالرحمان خان حاكم كوهستان از ارقام داشته است كه در يوم دوشنبه ۲۸ ماه شعبان المعظم بدرجه پنج باران زياد شده عيالهاى مردم زنده دلم در آسياب جبه آرد نمودن گندم رفته بودند وقوع سيلاب شده موازى هفت هزار افغانيه و بيست خروار گندم و يكصد و ده راس مردم در دره مذكور رسيده و يكدفعه پسر برادر سيلاب زده لود مادر او جنبه برآوردن پسر خود را در سيلاب انداخته هر قدر تلاش نموده كه پسر خود را از سيلاب بيرون نمايد ممكن او نشده آخر الامر پسر مذكور از سيلاب بيكمال سخت برآمده و مادر مذكور فوت كرده .

از دفتر ايشيك آقاسى ملكى
عبدالظاهر خان حاكم ميدان معرفى يوم پنجشنبه داشته است كه در يوم سه شنبه سلخ ماه شعبان در هر اجغان و دره اسمعيل زالى باران زياد شده سيلاب جارى گرديده موازى شانزده و غره سرينو الاغيه را از علاقه فقير اجغان برده و نيز مالدارى مردم را داخل نموده و گوسفند و بز را نيز سيلاب برده است و خرابى زياد در املاك شان رسيده است ويران ساخته مذكور باد مخالف وزيده در بعضى قريجات متن نشان اشجار قديمه و غيره را از بيخ كنده .

حوادث خارجيه

خبرهای عمومى از اخبارهاى يوروپ
فرانسه ، از روسها ممنون يستند
اخبار ( تان ) مينويسد كه فرانسها با متفق خود شان انكار نكرده اند كه از آنها حيث باكمال و تن پرورى در رزمگاه غربى آنك درجه ابراز موجوديت توانسته نبودند . بمقابل آنها كم و بيش فعاليت و موفقيت نشان دادند . حال آنكه متفق ديگر ما يعنى روسها در حركات عسكريه

همچنين


صفحه ۱۱ سال پنجم شمارهٔ ٤

بسیار شدیده و خونریزانه جنگها بودند. و حرکتها نیز همچنین نشان میدادند که بهجوم و حمله آغاز خواهند کرد دفعه دیده شد که بيك سرعت خارق العاده و از سارا گذاشته ، از دو طرف و محاذ استرو لنكا و گرودتو ، وديلونا و گرود تو چنان پیشقدمی را پیش گرفتند که نقشه جنگ روس را زیروزبر ساخته بجز اینکه نه تنها از وارسا بلکه از تمام قطعه ( بوليند ) بیرون برانند ذکر چاره ندیدند. حال نیز بهمچنین حرکتهای بی غلط از طرف ریکا سرد است هر دو قول پیشرفتن را خط حرکت گرفته اند كه يك قول بر ماسكو ، ويك قول بر پترو كراد . و كذلك از طرف جنوب بايك قول بطرف اوديسا ، ويك قول بطرف و کیف و خط حرکت پیشرفتی را در مدنظر دارند. یکی هم از حرکات چپ انداز حرکات عسکریه جرمن است که در اثنای حرکات تجاوزیه دفعتا يك حال تدافعی و توقف را میگیرند که دشمن باز به امیدها افتاده حمله کردن را بنا مینهند. حال آنکه این توقف بجز اینکه یک کمی دم راست کنند و جاهایی را که گرفته اند انتظام بدهند، و سر از نو نقشه ها وپلانهای جدید اختراع کنند بر دیگر چیزی مبنی نمیباشد .

فراماسونهای المان
اخبار رويتر و تلغرافات مینویسد که لوج ، فراماسون ، المان در اجتماع ديروزه خودشان، با فراماسونهای فرانس و ایتالیا قطع علاقه نمودند .

از مناظر هندوستان
استیشن ریل شهر سكهر

فراماسون - یا - فرامین که در زبان ملک ما آنرا فراموش خانه می گویند یک جمعیت مخصوصه ایست که در هر طرف دنیا جماعتهای آن موجود است و محفلهای آنرا «لوج» می گویند در خصوص اسرارها و انتریک های جمعیت فرامین انواع روایتها و حکایتهای عجیب و غربی زبانزد شده است . حالانکه آنهمه روايتها بجز مبالغه دیگر چیزی نیست در حقیقت یک جمعیت دنیوی ایست که برای پیشبرد نیرنگ های مسلک خود شان و پیشرفت مقاصد مخصوصه شان بنام خدمت انسانیت، و عندالاتحاد و اخوت يك لباس هزار رنگ و پردهای رنگارنك بر روی کار آورده اند. این جنك رستخيز آهنگ چنانچه پرده از روی بسی اسرارها برانداخت، پرده فرامینی را نیز پاره نمود مثلا یکی از پرده های فرامینی این بود که دو فرامینی هیچگاه با همدیگر خود دشمن نمیشوند و از یکدیگر یگانگی نمی کنند. اگر در شرق باشند اگر در غرب همدیگر خود را میشناسند، و معاونت و مددکاری بکدیگر بجان می کوشند حال آن که در وقت حاضر همه دولتهایی که با يك ديگر جنگ و خونريزى می کنند و منافع يك ديگر را پامال میسازند پادشاهان شان و وزرای شان و بسیاری از اهالی شان به لوجی از لوجهای فراماسون - یا فرامین منسوب میباشند. زهی خدمت انسانیت ! زهی یگانگی و اتحاد و اخوت و معاونت !!! سراج الاخبار افغانيه )

غرق كشتي مازستيك
اخبار ( دیلی نیوز ) لندن در خصوص غرق شدن ( مازستيك ) نام


قارة ٤ حیفه ۱۲

کشتی جنگی زرهپوش انگلیزی که چندی پیش از این در پیشگاه آینای دار داخل غرق شده بود چنین مینویسد: — ضایع شدن زرهپوش و ماژستيك، در انگلستان موجب تأثرات بسیار عمیقی شده است . یکی از متخصصهای امور بحریه انگلیز میگوید که ظهور یافتن تحت البحر های المان در بحر اژه، برای دسته های کشتی جنگی ما در پیشگاه آینای دار داخل يك تهلكۀ عظیمی شمرده میشود. طوپخانه های ساحل عثمانی که بصورت بسیار ماهرانه ستر شده است . و استاسیونهای قوی بنیه و تهدیدهای دایمی تورپیلها ئیکه در مدخل آینا افشانده شده است کم نبود که حالا تهلكۀ عظیمۀ کشتیهای تحت البحر تیز ران افزون گردید. دایرۀ فعالیت و کار گذاری این کشتیهای

تحت البحر جرمنی بقدر بازده ميل امتداد دارد . از آغاز حرب تاحال دسته های کشتی جنگی با این زرهپوش و ماژستيك و تقریباد ده و از کشتیهای جنگی اعلا ضایع کرده است که به انحساب دسته های کثیر جنگی ما در صدی بیست از سیستم کروزر ماژستيك نقصان یافته است. حال آنکه دسته های جنگی المان ازین گونه و این سیستم هيچ يك کشتی ضایع نکرده اند . پس چون يك قدري فکر کنیم معلوم میشود که ضایعات بحری ما در پلۀ ترازوی میزان حرب چقدر سنگینی داده است.

از مناظر هندستان
مخزن تقسیم آب در مکهر

بهادران کشتی ( اعمدن ) در استانبول
بچه قدر فدا كاريها و دلاوریها از چقدر جاهای دور خود شانرا از دست دشمن رهایی داده تا به استانبول رسیده بودند. عثمانها در پاس خاطر آنها و مهمان نوازی شان نهایت درجه ابراز همدردی و عزت داری میکنند. دیروز نیز از طرف امانت شهر - یعنی منیپالی - یک مهمانی بسیار مکلف و مزین در باغچه ( سرای طوپقاپو ) شرف انها ترتیب یافته بود. که از طرف اعلی حضرت سلطان المعظم، وولي عهد سلطنت يك يك مأمور مخصوصی ، و از وزرای دولت بعضی ، و از اعضای مجلس اعیان و مبعوثان بعضى ذوات و سفیر های دولتهای المان ، و اوستريا ، وديگر بعضی محتران شهر در ان ضیافت حاضر بودند. موزیکهای بحری کشتی از طغرل و غیره به نغمه های دلنواز نشاط انداز قلوب سامعین می گردید.

اخبار اقدام مینویسد:
معلوم است که بعضی افسرها و نفرهای باقی مانده کشتی ( ايمدن

ضیافت به بسیار فرحت و سرور از چهار بجه تا به نصف شب دوام ورزید و در

❋ حکایتهای محاربه ❋
( را پورت عثمانی )
عثمانی و روس اول در قفقاس جنگ آغاز کردند . روسها چنانچه در حق دسته های کشتی جنگی ما در بحر سیاه حمله آوری ناحق اجرا نمودند، عیناً همچنان در حدود خشکی که نیز معامله نموده بی آنکه اعلان حرب بکنند و در ۱۹ ماه اکتوبر اول با پنج قول عسکر از قفقاسیه حدود را گذر کردند . هیچ شبهه نیست که اجرای اینچنین حرکت دشمن از بسيار وقتها پيشتر ترتيب قطعا


۱۳ حیفه
سال نجم

تيارة :
شده بوده است. و اشکار است که دشمن درباره ما از زمانهای تشرین اول و تشرین ثانی دشمن را از حد و به آنو رانده، دور درازی حمله آوری را قصد و تصمیم کرده بوده است. قطعه های تعرض ما ير ممالك دشمن آغاز نهاد . عسکری ما که بر حدود بودند به رغم این قصد وتصميم دشمن ، امرها و تعلیمهایی را که به آنها داده شده بود یکمال مهارت و شجاعت تطبيق و ابقا کردند. چنانچه اولا دشمنرا ضربه های شدیدی زده و آهسته آهسته عقب کشیده، و تلفات بسیاری از دشمن بوقوع آورده فرصت رسیدن برای قطعه های عسکریه ما که در پس بودند بخشید تا آنکه ترتیبات لازمه و حاضریهای کامله خود را گرفتند. قطعه های عسکریه پیشینه ما بسبب بیداری و مقاومت های پی در پی که مقابل دشمن ابراز نمودند، دشمن با وجودیکه همه قوای خود را جمع کرده بود. بعد از بار روزنها دیوار کوبری کوی، آمده توانستند در كوبرى كوى يك هجوم رساله نزاق روی از طرف یکی از فرقه های رساله ساطر دورد کرده شد. بعد از ان نوبت تعرض و هجوم نارسید، در ۲۲ و ۲۳ تشرین اول حرکات تعرضی دشمن توقیف کرده شد و بکندن خندقها و وضع مدافعی آغاز نهادند. رسانه های ما نجنگ پیاده شده پیش آمدن دشمنر ا مانع آمدند. درین اشتاقلمه های عسکری ما نامها رسیده زیبات لازمه وضعیت تعرضی را اتحاد نمودند | وضعیت تعرض را در ترجمه های انگریزی که ترجمانها می کنند حمله های جبهه خانه می نمودند - در ۲۵ تشریل اول قطعه های ما به حرکات تعرضیه آغاز نهاد . دشمن در جهت عربی ، کویری کوی ، در يك موضع قوتمندی وضعیت دافعی که ضد حمله جبهه خانه است | - مقاومت ورزیدند ، تعرض ما تا به ٢٦ تشرين اول دوام ورزید و در ۲۹ نشرین اول بعد از پیشین عسکر های شجیع در خندقها و سیرهای دشمن در آمدند، و موضع توانستند دشمن را ضبط و اشغال نمودند . این موضع از طرف جبهه الای . - و یک الی از سه پلی تا جبهه پلان مرکب ) - و یک الای طویخانه و یک فرقه سواری که قریب از شصت هفتاد هزار عسکر باشد. مدافع کرده میشد. دشمن که از نجا شکست یافت و در عقب کو بری کوی در يك موضع شد تناك مستحکمتر دیگری خود را محکم کرده باز مقاومت تدافعی آغاز ورزی که در اینجا دیگر قوای امدادیه نیز برای روس و واصل شده بود. در ۲۷ نشرین اول مكمل يك فرقة عساكر خاص روس بابك قول اردوی تمام قفقاس در پیش روی ما افتاده بود، جهة موضع دشمن درازی ۱۰ کیلو متر بود و از جهت جنوب موضع شان به شهر ه آراس ،، و از جهت شمال بيك سلسله کوههای بسیار سخت و عالی مستند بود. و در تمام این مواضع محکم بندیهای مکملی ساخته بودند. و در عقب جناح چپ خود دشمن بسیار قوتمند بك قوة احتياط هم داشتند. در ۲۸ نشرین اول به حرکات تعرضیه آغاز نهادیم و در ۲۹ نشرین اول بوقت صبح بر موضع های دشمن از هر هر طرف به امرض عمومی و هجومهای شدید ابتدا اور زیده شد. بعد از يك محاربه بسیار خوزیزی بوقت ظهر یکی از نقاط استفاده دشمن را عسکر مظفر عثماني بقوت هجوم مرتيزه ضبط عود ، و تا بوقت شام از چار حصه به حصة مواضع مستحكمة دشمن بدست آورده شد. نقطه آخرین استناد دشمن که نیت نمبر ۱۹۰۵ بود بابك شيخون شدیدی بهجوم سر نیزه ضبط گردیده در ۳۰ تشرين اول غلبه عساكر عثمانی نتیجه پذیر شده همه مواضع دشمن بدست عساکر منصوره درآمده از دوی روی صورت بسیار پریشانی فرار نمود . قطعات دلاور ما دایما در عقب کبری دشمن دوام ورزیدند تا آنکه در ۳۱

خبرهای جنگ براه خشکه
نقل از جراید ایران
۲ ژویه ۱۹۱۵ امروز استحکامات عثمانی سه فروند کشتی جسم نقلیه دشمن را دیده که بلا انقطاع حمل مجروحین میکردند. با وجود اینکه این کشتیها علامت فارقه صلیب احمر که مختص مجروحین است نداشتند باز استحكامات برایشان گلوله بنداخته اند محاربه که از سه روز باینطرف در سد البحر بی نهایت درجه سخت شب و روز دوام میکرد محمد الله تعالى با مظفریت کامله افواج اسلامی اختتام يافته و میدان جنگ پر از مقتولین دشمن گردیده است در همین روزها طیاره های عثمانی هم با کمال جلادت بر دشمنان عثمانی جان می انداختند

ژویه - در سد البحر دشمن برای جلو گیری از تدارکات افواج عثماني بيك حمله قطعي وجناح يسار او هر چند بی اندازه صرف مهمات حربیه کرده است بنا بهجوم بي باکانه عثمانیان نا داخل خندقهایشان تاب مقاومت نداشته بی اختیار فرار نموده اند از طرف دیگر استحکامات عثمانی جبهه خانه در انا طولی باران گلوله بر قایقهای دشمن که میخواستند افواج کاره برای دستیاری قوای مغلوبه ایشان پیاده کنند ریخته و آنان را به تلفات محدود و حساب دچار نموده اند دیگر سفاین نقلیه دشمن تاب ماندن أعوالی را نداشته با عجله تمام عقب نشسته اند ( آیرو پلانهای ) دشمن گلوله چند قربه ( فی شهر ) انداخته بدون تاثیر بر گشته اند

۳ ژویه - در سد البحر دشمن برای جلو گیری از تدارکات افواج عثماني بيك حمله قطعي وجناح يسار او هر چند بی اندازه صرف مهمات حربیه کرده است بنا بهجوم بي باکانه عثمانیان نا داخل خندقهایشان تاب مقاومت نداشته بی اختیار فرار نموده اند از طرف دیگر استحکامات عثمانی جبهه خانه در انا طولی باران گلوله بر قایقهای دشمن که میخواستند افواج کاره برای دستیاری قوای مغلوبه ایشان پیاده کنند ریخته و آنان را به تلفات محدود و حساب دچار نموده اند دیگر سفاین نقلیه دشمن تاب ماندن أعوالی را نداشته با عجله تمام عقب نشسته اند ( آیرو پلانهای ) دشمن گلوله چند قربه ( فی شهر ) انداخته بدون تاثیر بر گشته اند

۵ ژویه در فرونت قفقاز دستجات سواره دشمن که از جناح یمین ما دفع و طرد شده با کمال صحتی تعقیب میگردد.

در فرونت دار دانیل روز چهارم ژویه يك ساعت و نیم از ظهر گذشته یکی از جسیم ترین سفاین نقلیه فرانسوی که دارای دو دودکش بوده از طرف یک سفينه ( تحت البحري ) با همه اقواجش غرق گردیده است همین سفینه در ظرف سه دقیقه زیر آب پنهان شده است شب همین روز بنابر تاثیر توپخانه عثماني يك مخزن مهمات جنگی دشمن آتش گرفته اشتغال عظیمی پیدا و توپخانه دشمن که نزديك او بوده خراب گردیده است افواج دشمن که برای دفاع حریق بدان نقطه شتاب میکردند آماج گلوله های استحکامات اسلامی گردیده همکی تلف شده اند.

در فرونت ( الجزره ) قوای دشمن که بنهر فرات میخواستند جلو بروند دیار هجوم مجاهدين وعساكر اسلامی کشته بعد از جا گذاشتن ششصد مقتول که میان آنها یک فرمانده و دو صاحب منصب انگلیسی بود منهز ما عقب نشسته اند.

ابلاغیه های اخیر عثمانی
میدان آسیا پیشرفت تعرضیه تو کها را در هته قفقاز خبر می دهند


شماره ٤
سال نهم
صحيفه ١٤

تلقات ده ماهه فرانسه
بموجب صورت رسمی تلفات فرانسه تا ۳۱ ماه مه چهار صد هزار نفر مقتول وهفصد هزار مجروح و سيصد هزار مفقود بوده است .

دعوى قيصر
جريده « عام یهود » میگوید از روسیه اطلاع رسیده که قیصر چوراس وارد شهر لورز شده کیه رفته پس از تقدیس ورقه احکام عشره ای که داشت که او ماشيه ( مسیحا ) ی موعود است .

المان در لهستان
تصرفات مالکانه آلمان در لهستان روس هیچ جای شبهه باقی نگذارده که از حالا آلمان می خواهد آن مملکت را مانند داخله آلمان اداره نماید و دوائر پستی و شعبات تلگرافی در تمام نقاط بين لهستان و آلمان ملحق گردیده و در شهرهای لودز و غیره که مراکز صناعتی هستند حتی الامکان کار خانجات بکار افتاده اند .

اولا فيه الماني
سیصد و هفتاد هفت هزار اسير جنك از اردو گاه عمومی ۳۰ زوين وغره زوليه در ( کورلاند ) و در ولایت (کونو ) در ماه ژوین ٢٥٦٩٥ سرباز و ۱۲۱ نفر صاحب منصب اسير و برق و هفت عراده توپ و نه ماشين بمب افكن و ٥٢ عراده متراليو زو يك مياره يغنيمت گرفته اند در ( کالیسی ) خط رود خانه ( کیلا ليها ) را قشون ژنرال البنزين با هجوم متصرف شده و دو هزار و سیصد و سی نفر روسی و پنج عراده متراليوز گرفته است مارشال مکنسن در لهستان روس بین رود ( بوک ) و ( ويستول ) جلو میرود و بشهرهای (کارف ) و ( زامش ) رسيده است و در مغرب ( ويستول ) آلمانها و اطریشیها کنار رود خانه ( کارمنتا ) جلو میروند . در ماه ژوین قشون آلمان و اطریش در تحت فرماندهی ژنرال ( لیزنگن ) و ( ماکنسن ) و ( ويرش ) ٤٠٩ نفر صاحبمنصب و ١١٤٠٦٥٠ نفر تابعین روسی اسير و ۸۰ عراده توپ و ۲۹۸ مراده مترالیوز یغنیمت برده اند. در دار داخل در ایام اخیره در شمال و جنوب ( سد البحر ) و ( ارى برنو ) انكليسها هجوم آوردند ولی با تلفات بسیار شکست خوردند. در نزدیکی ( آراس ) فرانسویها را از بعضی نقاطی که سابقا گرفته بودند عقب نشاندیم و هجوم فرانسویها به تپه های ( موز ) جز شکست و زيان زیاد آنها نتیجه نداد .

بر حسب تلگرافی که از اسلام پول رسيده يك روزنامه سوئدی میدهد که از شصت فروند کشتی زره پوش درجه اول انگلیسی از ابتدای جنك تاكنون بیست فروند آن غرق شده است و حال اینکه از این محاربات کشتی آلمان یک فروند هم غرق نشده است بدینجهت آن روزنامه سوئدی اظهار عقیده میکنند که موقع نزدیک رسیده است که بحریه آلمان بايد در روی آب نیز همانطور که در تحت البحرى جنكند با بحريه انگليس نبرد نماید .

قشونهایی که در تحت فرمان صاحبمنصبان اطریشی بوده اند در ماه ژوین رویهم رفته ۱۹۰۰۰۰۰ اسير و ۱۰۰ عراده توپ ٣٥٠ مكنه متر اليوز غنيمت گرفته اند از اردوگاه عمومی ۲ و ۳ ژولیه ۱۹۱۵ ضبط شده.

این پیشرفت در جناح بسار عثمانی خیلی آشکار بوده ، قرار گاه عثمانی ٤ ژون خبر میدهد که : افواج عثمانی - که در جوار اولتی مشغول هجوم بودند - جناح یمین روسها را بطرف شرق راندند.

٥ ژوين خبر میدهد که : عساکر عثمانی پس از جنگ سختی کوه مقره داغ را - که بارتفاع ۲۹۰ متر در دو ساعتی حدود عثمانی و نزدیکی ( قلعه بوغازی ) واقع است - ضبط نموده اند .

٦ - ٧ زون خبر میدهد که عسا کر عثمانی روز دهم ماه جاری یعنی ( ژون) رومی که مطابق ۲۳ ژوین فرنگی میباشد - آخرین دسته قشون روسها را از جوار قلعه بوغاز دفع کرده است .

۹ زویه خبر میدهد که : در صحنه قفقاز محارباتی - که در مواقع سخت کوهسار واقع است - بطرز مساعد بعثمانیان مداومت دارده . عثمانیها در این محاربات غنایم و امرای زیادی بدست آورده اند که از جمله غنایم قریب هزار صندوق چیخانه و آلات و ادوات استحکام است . و در میان مقتولین روس خیلی صاحب منصب و يك نفر فرمانده بوده .

قوای عثمانی در بغاز دار داخل
بر حسب تحقیقات مخبرين نظامی طمس قوای عسکری دولت عثمانی در شبه جزیره کالیپولی در مقابل عساکر متفقین عبارت از ۳۷۵ هزار نفر است

قوای مزبوره متعلق بشت کردار مه هستند که در موقع صلح مراکزشان در قسطنطنیه و ادرنه و رودستو و از میروانکوریه میباشند

بعلاوه آنها دیویز یونهای چندی دیگر قشون در ازمیر تشکیل شده که در موقع ضرورت قسطنطنیه اعزام میشوند

هر دیویز یونی عبارت از ۱۲ هزار نفر و هر یک دارای شش باطری توپخانه صحرانی با ابزار و لوازم مهندسی ویل سازي و يك بريكاد سوار نظام هستند

بعلاوه اتوموبيل و مهمات نقلیه در هر کردارمه موجود و قریب سی هزار نفر دیگر که سه ربع آن بریکاد های سوار هستند در اطراف اردوها برای ماموریتهای خارجی به اطراف قشون متفقین حاضر دارند

تمام این لشکر دار به دارای توپخانه های سنگین و قلعه کوب هستند که در کلیه دسته جات و باطریهای توپخانه عده کثیری از صاحب منصبان و سر بازان آلمانی وجود دارد و رزیمانهای آلمانی طرفین بحر مرمر و دو طرف داخلی بغاز را حفظ مینمایند و تمام وسایل حمله و دفاع را فراهم ساخته اند.

در مقابل این قوای عثمانی متفقین یعنی انگلیس و فرانسه نیز جمعا نزديك ٣٧٥ هزار نفر قشون تدارك ديده اند و با این عده قشون بدیهی است نمیتوان مغلوب کردن قوای عثمانیرا انتظار داشت.

مخبر نظامی طمس خاطر نشان مینماید که عثمانی با رویه تدافعی که اتخاذ کرده است البته این مقدار قوای وی خیلی عظمت و اهمیت دارند و قشون مهاجم ما نميتواند بقوه مدافع مزبور برابری نماید و در بخصورت نمیتوان انتظار داشت که باین سهولت و سرعت پیشرفتن ما به طرف قسطنطنیه صورت خارجی یابد

قوای جدید آلمانها در مغرب
امستردام - وقایع نكارها اظهار میدارند که آلمان ها توپخانه جدید از راه بلژيك به سمت مغرب میفرستند و کوشش میکنند که متفقین از نقطة مقصود ومحل حمله آنها بی اطلاع باشند .


سنه ١٥
سال نجم
شارة ٤

در جنوب و مشرق کاوار یا شکرهای روس را که روی تپه مرتفع واقع
شده بود ۱۰۰۰ نفر اسیر گرفتیم .
نموده اند و چونکه نصف بیشتر از محمولات قاچاق و ممنوعات جنگی بوده است.
خود جهاز را نیز بعنوان غنیمت ضبط کرده اند .

فنون ژنرال ليتزينكن بسرعت در عقب روسهای شکست خورده کار خانه جات بحری آلمان بی کار نمانده است.
یشرفته از شهر ماریا میل گذشته و از شهر فیرلیف رد شده و برود خانه مطابق مراسله که یک نفر از صاحب منصبان بحری آلمان از هلاند
استالیسا رسیده است ۷۷۹۵ نفر رومی اسیر و ۱۸ عراده مترالیوز نکاشته است کار خانجات کشتی سازی جنگی آلمان با فعالیت فوق العاده
گرفته است مارشال مکنسن در لهستان از رود خانه ( لابونكا ) و ( بر ) تر از ایام سابق مشغول ساختن و اتمام کشتی های بزرگ در بد توت و زره پوش
گفت و شهر كر از نیک را اشغال کرده است ژنرال و پرش در بوکوین می باشد .
روسیا را هزمت داد و ۷۰۰ نفر اسیر گرفته است .

هجوم روسها در مغرب شهر دادم دفع شد حملات فرانسه ها در نزديك بعلاوه تحت البحری های جدیدی که امیرال تر پیتز جدا مشغول نزنید
سوشر دفع گردید و همینطور در نزدیکی از بار زبا وجود آنکه فرانسویها عده وبکار انداختن آنها است صاحب منصب مزبور اشعار می دارد که
گرناد های دستی و بیمهای کاردار زیاد استعمال کردند
آلمان در همین مدت جنگ يك كشتي در بدنون در چه اول ساخته است که
٢٥٦٠٠ تن ( هفتاد و هفت هزار خروار ) ظرفیت این جهاز
تنومند می باشد .

در آراکن قشون ولیعهد آلمان یک خندق بطول ۳ هزار و سیصد ذرع يك كروازر دیگر هم اخیر اتمام کرده که ظرفیت آن ۲۶۲۰۰ تن
گرفته است سپاهیان آلمان مرکب از اتباع الز اس لون ورو تمرك ١٧٢٥ ( قريب هشتاد هزار خروار ) میباشد و این کروازر زره پوش سریع
نفر از فرانسویها اسیر و ۱۸ عراده میترالیوز و ٤٠ ماشین بمب افکن السيراز حيث عظمت در جنس خود منحصر بفرد میباشد بجای توپهای
و نوبهای مربع الاطلاق گرفته اند .
٣٠٥ میلیمتری توپهای ۳۸۱ سانتیمتری در آن قرار داده اند و این تغییر را
با واسطه در نظر گرفته بودند که این کشتی را مانند کشتی درید نوت
سیستم اول انگلیس كون البرایت مهیا سازند و باز هم صاحعقب مشار اليه
در خاتمه اظهار میکنند که دو فروند کروازر خیلی سریع السيركه
در کار خانه مشغول ساختن آن بودند تمام کرده اند و با آب انداخته اند .
بدین طریق امسال آلمان چهار فروند دريد نوت وعده چندی زره
پوش و درید نوت بر تجربه خویش اضافه نموده است.

باز هم اختراعات المان

بیشتر از هرچیز آلمانیها در این جنك بواسطه اختراعات غریبه خود بعلاوه عده زیادی تحت البحری هاى بزرك و كوچك كه همین امسال
عالم را متحیر کرده اند توپ ۱۲ سانی مطری و بزرگتر از آن تحت ساخته اند ٢٤ فروند تحت البحری هر يك بظرفيت ۱۲۰۰ تن ( سه هزار
البحری های آتش افروز زمینهای مهیب کارهای خفه کننده و ششصد خروار ) ساخته اند و پدرجه تکمیل نموده اند که خط عملیات
و یهوش کننده و موشک های عکاسی و غیره و غیره را سابقا خبر دادیم تحت البحریهای مزبور را تا ۳۰۰۰ میل ( یکهزار فرسنك ) معین کرده
و عموم مطلع د مجدد باز خبر چندین فقره اختراع از طرب المانها شنیده و سرعت سیرایشان در روی آب ۲۰ خود است.
میشود من جمله دو فقره اختراع یکی برای حمله و دیگری برای از قراریکه معلوم میشود آلمانها تحت البحری های دیگری هم دارند.
دفاع نموده اند . اختراع راجع بجمله عبارت است از مایعی که که نا نجهزار ميل ( هزار و ششصد و شصت فرسنك ) يك سره مسافت
بتوسط اوله های مخصوص باشیده میشود و اهن را فورا مثل آب میسازد و طی کرده و دامنه عملیات را تا اقیانوس ها میتواند توسعه دهد چرا که مطابق
کویا نام افراسیاب که فردوسی در شاهنامه اشاره کرده میگوید کوه اطلاعات وارده از بران دولت آلمان اشعار میدارد : بواسطه آنکه کاپیتن
آهن از شنیدن آن مبدل بدریای آب میگردد همین مایع باشد در حمله مریکی فرمانده محت البحری توانسته است نجهزار میل طی مسافت کرده
طرف دشمن و رسیدن بخندقهای خاردار وسیم دار مایع مزبور را بکان و در بحرازه دو جهاز دريد نوت انگلیس را غرق نماید نشان و لیاقت .
رده سیمها را آب میکنند و بی مانع وارد شنکرهای خصم میشوند بوی داده شده است .
دیگری که مخصوص دفاع است يك نوع سنات مصنوعی است که
( روهلاند ) معلم یکی از شهرهای و ورنا مبرا اختراع کرده و روز نامه
نان در هشتم زوین اشاره بدان می نماید این اختراع مخصوص ساختن
سنگرهای سخت و محکم است به تجربه ثابت شده است که سختی و استقامت
آن چندین برابر سنگرهای سابق است که از ساروج باسمیت ساخته میشد .

محكمة غنائم آلمان

جهازات جنكي وتحت البحری های آنان که حتی الامکان در آبهای متعاقب اعلان این مسئله حالا اولیای امو را نکالیس این واقعه غرابت
مجاور اسیر کردن و به غنیمت آوردن جهازات تجارتی خصم را بر آمیز را که شبیه به سحر است کشف نموده اند که تحت البحری های
آنها ترجیح میدهند باز هم اخیرا چندین فقره کشتی های مملو از مال آلمانی از بحر مانش و تنگه جبل الطارق و بحر مدیترانه از میان دنیای دشمن
التجاره و آذوقه و مهمات را در دریا اسیر کرده و در بندر هامبورك و اسکا درهای مجری انگلیس و فرانسه که دائما مراقب هستند هزار و هفتصد
تسلیم اولیای امور تجربه کرده اند.
فرسخ طی طریق نموده و در مقابل دار دانل کار خود را صورت دهد بدون
آنکه باز هم بحربه انگلیس بتواند کشف نماید که مقر تحت البحربها کجا است.
و چگونه از انظار مخفی شده اند

ملك جديد تحت البحري های المان

محكمة غنائم مجری که در هامبورك تشکیل گردیده جهاز تجارتی موسوم
مبا اور متعلق بیکی از اتباع هلاند را محاکمه کرده و مطابق رای محکمه
یک قسمت از محصولات کشتی که برای انگلیس و جنوب افریقا حمل می شده برای پیش بینی از هر گونه سوء تفاهمی و برای آنکه مقصود از محاصره
ضبط کرده و قسمت دیگر که برای هندوستان ارسال می شده است رها بحری انگلستان بعمل آمده باشد و صدمه هم به نفوس مسافرین جهازات


شماره ٤ سال پنجم صحیفه ١٦

این مهمات حربی از طرف آلمان برای دره آقاج ( بندر بلغار در بحر ازه) حمل شده و پس از رسیدن آنجا بوی بلغارستان فرستاده میشد لیکن همینکه توسط راه اهن به حدود «ادرنه» رسید مامورین نظامی دولت آنها را توقیف و تصرف کرده و برای خویش نگاه میدارد. از قراریکه معلوم شده در صورتیکه ارسال آنها ظاهراً بعنوان بلغارستان است تا کنون ابداً از طرف دربار صوفیه باین اقدامات غرض آمیز تربیل نشده است و از این قرار چنین مستفاد میشود که قرار دادی در باطن دربارهای دولتین حاصل است که این ترتیب غیر مستقیم وسایل حمل اسلحه و قور خانه از المان برای عثمانی سهل و سریع گردد.

وارد نشود تحت البحریهای المان جدیدا مسلك تازة اتحاد نموده اند کاپیتانهای پاره جهازات تروری و غیره که آذوقه و مال التجاره برای انگلیس باز داشته و خالی وارد نیو کاستل بندر انگلیس شده اند حکایت می نمایند که در بین راه تحت البحری های المان انها را ملاقات و نگاه داشته و بین دو طرف ایشان را مختار نموده . یکی آنکه تمامت امتعه و اموالی که به جهت انگلیس حمل می نمایند بآب دریا ریخته و با کشتی خالی خبر برای انگلستان برند یا آنکه برای تربیل خوردن و غرق شدن مهیا شوند. جای شبه نیست که کاپیتان های جهازات مزبور شق اول را اختیار نموده و در حضور و تحت نظارت فرمانده تحت البحرى المان تا آخرين بار آذوقه و آخرین صندوق مال التجاره را بآب دریاب ریخته و کشتی خالی با مسافرین بسوی بنادر انگلیس عزیمت کرده است. این مسلك تحت البحري هاي قيصر المان يك مسئله قضاوتی که تاکنون چنین موضوعی در امور قضائی دیده نشده بود ایجاد مینماید عبارت از ان که کرایه حمل و نقل این امتعه را ایا بایستی صاحب اموال که در قعر دریا انبار شده بدهد یا انکه از جیب صاحب کشتی بیرون رفته است. این موضوعی است که عنقریب دوائر قضائیه انگلستان باید در صدد حل آن بر آیند.

باغ های امیرا طوری
رای فراوانی ارزاق و تدارك اذوقه اخیراً از طرف امپراطور «فرانسوا ژوزف» حکمی صادر شده است که در باغ های عمومی امپراطوری وین و سایر شهر ها گل کاریها و خیابانها را موقتاً موقوف کرده و بجای آنها سیب زمینی و سایر صیفی آلات که برای تغذیه موثر است کاشته شود.

تحت البحریهای آلمان کبوتر قاصد هم دارند
از مخبر هلاند روز نامه دیلی میل تلگرافی رسیده که حکایت تعجب آمیزی از زبر دستی و پیش بینی تحت البحری های المان می نماید تلگراف مزبور حاکی است که سه کشتی ماهی گیری هلاندی را دو سه فروند ماهی بری مسلح آلمان تعاقب کرده و آنها فرار کرده و به بندر فلسنگ پناه بردند شدید لیکن قبل از رسیدن يك کبوتر قاصدی را دیدند که از روی عرشه پرواز می کند و خیلی خسته شده است و از شدت خستگی فرود آمده و در کشتی آنها نشست در زیر بال کبوتر قاصد نامه برای المان دیدند که همین يك کلمه در آن نوشته بود صدمیلی ساحل نوشته میشود تا حالا چیزی ندیدیم. از قراریکه معلوم میشود تحت البحری های المان همراه خویش کبوتر های قاصدی هم دارند که هر زمان بخواهند اخبار خویش را با رمز نوشته و برای مراکز خود ارسال داشته و باین وسیله و روابط خود را محفوظ و اخبار درباره اوضاع ارسال میدارند.

حریق های هولناک در انگلستان
در این او اخر متوالیا چندین حریق مدهش در انگلستان وقوع یافته در چندین شهر غفلتاً و بدون هیچ سبب و سابقه گاهی در تجارت خانها گاهی در دستگاه های کشتی ها و گاه در کار خانجات مختلفه حریقهای نا گهانی واقع شده است . اهالی از این حوادث دچار منتها درجه هیجان و تشویش گردیده این وقایع را بالتمام از طرف جاسوسهای آلمانی میدانند . علی رغم تدابیر جدی که از طرف مامورین حکومتی در اطفای این گونه نارها اتخاذ شده اتصالا بر شدت و دهشت این حریقها می افزاید چنان که اخیرا در لندن در دستگاه های ( ویکتوریا ) و انبار های روغن و انبار پنبه حریق هولناکی واقع شده پس از ۱۲ ساعت باطفای آن موفق گردیدند . در ( مانچستر ) کار خانه بزرگ رنگریزی ( جوهر سازی ) آتش گرفته است . اتفاقاً همین يك کارخانه بوده که از حیث جوهر سازی با کارخانه های آلمان در تمام دنیا رقابت می کرده است !

راجع به تلفات جنگی انگلیس
(دكتر لنك) كشيش بزرك يوركيك عده زیادی از اهالی را خطاب کرده گفت: در هیچ قرنی از قرون اخیره چه از و باهای شدید و چه از جنگهای مسریه دیگر عده مقتولین باین اندازه نبوده است. روز بروز از روی لیست تلفات خود ما را میخوانم و از بس زیاد است خیال نمیکنیم که کدام مصیبت سختی عارض ما شده ملاحظه کنید که از يك دسته پیاده نظام انگلیس که دارای چهار صد صاحب منصب و ۱۲ هزار تایین بود فقط هفتاد و پنج صاحب منصب و ۲۳۳۰ تایین باقی مانده اند و از يك رژیمان که دارای چهل صاحب منصب و يك هزار و دویست تایین بود فقط يك صاحب منصب و سیصد تایین مانده است.

خبرهای مختلفه از اخبارهای متنوعه

مهمات جنگ به عثمانی میرسد
دره آقاج بطوریکه اطلاعات غیر قابل تردید حکایت مینماید مهمات جنك و قور خانه مقدارهای زیادی دینامیت و مینهای بحری و تربیل متوالیا از المان به عثمانی میرسند و اداره حربه عثمانی از حيث ذخاير جنك كاملا مملو و ابداً از این حیث عسرتی ندارد

در چاپخانهٔ حروفی دارالسلطنه کابل طبع گردید
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر شد
محمود طرزی


معارف افغانیه
١٣٢٩

شمارهٔ ۵ سال پنجم

فهرست مندرجات

مبارکباد عید سعادت انتهای اسمی ( )
بمناسبت عید اضحی ( )
اخلاقیات ( نجائب قرآنیه )
علوم وفنون ( اختراعات محیر العقول )
حوادث داخلیه ( مرض عارضهٔ هیضه )

حوادث خارجیه
احوال ایران – واقعه چنانی در اصفهان – راجع بواقعه بوشهر – ایضاً بوشهر – اعلان – کذا – شیراز – کذا تلکرافات از طهران – عمانها در تسلیم سلاح – تلکرافات خصوصی از بیرجند – کرمانشاه – سیستان – مرقومه یکی از نامه نگاران ماوراءالنهر – آخرترین خبرهای جنك – ابلاغیه عثمانی – کاریبالدی چطور غرق شد – بلغار و عثمانی – تدارك المان برای حمله بصربستان – تحت البحری المان – تحت البحری زره پوش – بلغار و اتفاق مثلث – روداد ما بین یونان و ایطالی – کانال سویس – ترجمه اخبار های اردو و انگریزی – پرواز طیارهای حربی طرف قسطنطنیه – مجموعه کل تلفات برطانوی – احوال هندوستان – دزدی در اثنای حرکت ریل – دزدی در بازار چندانی پور – بجای افیون کارتوس را میدهند – قتل يك پهره دار – جرمانه در پاداش اشاعت مسایل سیام – احوال دزدی میمن سنگه – خرابهای سیلاب در لکهنو – انقلابیان هند – خانه تلاشی ها در پشاور –

تصاویر
منظرهٔ غرق شدن کشتیهای جنگی انکلتر و فرانس در پیش گاه در دانیل – از مناظر مصر – قبرستان مصر و زیارت حضرت امام شافعی رضی الله عنه – قبرستان مسلمانان در جوار اهرامها – کاریکاتور السیاسة المصورة –


اعلان

از صنایع پروریهای ذات ستوده صفات اعليحضرت سراج الملة والدين بادشاء ترقیخواه دولت عليه الفغانيه وسمى و همت جناب جریل کارخانه جات و ماشین خانه مبارکه دار السلامانه کابل علاوه بر ایقای خوانج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و اونیفورمه های عنا کر شاهانه و غیره، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از آن اهل و طن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلی حضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است : محل فروش این چیزهای ذیل ( دکان عبدالله خان در بازار ارك ) میباشد.

(۱) | سرخ های پشمینه باقی برنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گرانگلیزی ۳ فونه مشخص شده و در صند و قخانه جنسی هم بفروش میرسد
قسم اول
درجه اول
قسم دوم
درجه دوم
درجه سوم
درجة م و م قدري كلفت
قیمت آن ۱۰ چه زیاده شد
اقسام | در چه ها | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم
رقم | رنکه | خود رنگ | رنکه | خود رنگ | رنکه | خود رنگ | رنکه | خود رنگ
| قیمت | ۷ رویه | ۶ رویه | ۱۱ رویه | ۹ رویه | ۱۲ رویه | ۱۰ رویه | ۲۵ رویه | ۲۰ رویه

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گرانگریزی | کشمیره چهارخانه ۷ رویه ۳۵ پیده | کشمیره هذا مررقم ۸ رویه ایست پیسه

(۲) | جراب
نکمه های چرمی محراب و منبر دار
رقم | نکه بانکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج | کلان فی درجن | میانه فی درجن | خورد فی در جن
قیمت | ۱ روپیه ٥٢ پیسه | ٤٥ | ٣٦ | ۱ روپیه ٤٠ پیسه | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ٥٥ پیسه

(٤) | کروره های جدید ساخت
رقم | زربان تا یه دو کره در ناره زه باف يك اسپه دو کره به ناره | چرم باف یک اسپه | بك ابنة حار تارة تحي
قیمت | ۸ روپیه و ۳۳ پیسه | ۹ روپیه و ۲۵ پیسه | ۸ روپیه و ۱۲ پیسه

رقم | چرم باف دست بادامی رواسیه | چرم باف دسته دولانه يك اسه | دست دولانه یکی مار اسپه | چرم باف همرکاب
قیمت | ٤ روپیه و ۱۸ پیسه | ٤ روپیه و ۲۳ پیسه | ۱ روپیه و ۱۱ پیسه | ٥ روپیه و ۱۳ پیسه

رقم | نبضه برنجی کلیت نقرة و بتخانه قبضه کلیت نفره از چرم سه لا یه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه بان دو تاره رکاب
قیمت | ۳ روپیه و ٥٥ پیسه | ٥ روپیه و ٥٤ پیسه | ٥ روپیه و ۹ پیسه

رقم | رکابی از نخ | چرم باف میانه چوب بیست زنانه | از زین سواری شیخ چرمی | زنانه ابریشی خیاطة
قیمت | ٤ روپیه و ٥٥ پیسه | ٥ روپیه و ٥٨ پیسه | ٤ روپیه و ٥٨ پیسه | ٤ روپیه و ٥٨ پیسه

رقم | دست بادامی نیغ پیری | دسته دولانه بنامی برنجی کلیت نقره | از زین سواری دولایه شیخ چری کجای دار | چرم باف ما بین بیت بك اسه
قیمت | ٤ روپیه و ۱۹ پیسه | ٤ روپیه و ٤٥ پیسه | ٤ روپیه و ٥٩ پیسه | ٨ روپیه و ۱۲ پیسه

(٥) | اقسام کلهای مصنوعی سر
قسم | کل جریین | کل نا فرمان | کل پرینه | کل شیو
قیمت | ٥ روپیه و ۳۶ پیسه | ٦ روپیه و ٦ پیسه | ٦ روپیه و ۷ پیسه | ٦ روپیه و ۳ پیسه

قسم | شكوفة تاريخ | کل بسمن | کل استرن | جقبیل
قیمت | ۷ روپیه و ٤٥ پیسه | ٦ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ۳۸ پیسه | ٦ روپیه و ۸ پیسه

قسم | شكوفه سیب | کل گلاب | کل سوسن | گل گندمی
قیمت | ٦ روپیه و ۳٥ پیسه | ۷ روپیه و ۱۲ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه

میر محمد هاشم دفتری کار خامیات ( کیمان نظامی )
( المشير )


صفحه (۱)
سال پنجم
شماره (٥)

مدير و محرر مسئول
محمود طرزی

سراج الاخبار الافغانیه
١٣٢٩

در ماشينخانه دار السلطنة ( كابل )
همه امورات تحريريه باداره خانه
بنام مدير فرستاده ميشود

تاریخ انگریزی ٢٥ اکتوبر
تاریخ شمسی ١ عقرب ١٢٩٤

که حسن نیت ، وقلب سلیم باصفوت شاهانه اش زمامدار سکان کشتی ملت است مقیم و سایه نشین امن و امان داشته است . ملت افغان همان ملت باعزوشانیست که بقوت جلادت ، وسیف سرتیز شجاعت خود تشکیل دولت و استقلال نموده، و از يك عشيرت مختصره در سنه ١١٦١ که دولت معظمه مستقله بوجود آورده از هندو سند تا پنجاب حتی تا به دهلی و کشمیر وما وراءالنهر به توسیع ممالک پرداخته، و ازان تاریخ تا الی الآن و انشاءالله تا به آخر دوران بر محافظة استقلال ، حاکمیت آزادی خود موفق و کامیاب آمده و می آید . ما راست که دائماً شرافت و حیثیت ملی خود ما را مدنظر داشته حق استقلال خود را بقیمت جان خود محافظه نمائیم ، زیرا شرافت و حیثیت دولتی، ملی، قومی ما موقوف بر استقلال و حاکمیت ماست . استقلال و حاکمیت آنست که هيچيك دولت بیگانه، در هیچ امور داخلی و خارجی دولتی ما حق هیچ گونه مداخله و تجاوز را نداشته باشد . اگرچه در وسعت ملك، و تعداد نفوس و غیره برابر دولتهای کلان نباشیم . لکن شرعاً و عرفاً و قانوناً با همه دولتهای کلان مستقل، مساوی و برابر شناخته شویم . هزاران هزار شکر و ثنا که دولت علیه متبوعه ما بسایه ترقی آیه ذات شو کلمات پادشاه با دانش و دین شهریار معدلت آئین ما اعلیحضرت

سراج المله والدین

ابقاء الله دولته الى يوم الدين تمام حقوق استقلال و حاکمیت و آزادی را مالکست . اگرچه بسبب بعد مسافات و عدم اختلاط تصدیق استقلالها از طرف دولهای معظمه دنیا به تعویق افتاده باشد ، ولی بفضل نامتناهی حضرت باریتعالی جل و علی و مدد روحانیت حضرت رسول الله عليه افضل التحايا دولت متبوعه اسلامیه ما همیشه مستقل بوده و خواهد بود ، و ممکنست که عنقریب دولتهای معظمه دنیا نیز بر تصدیق و قبول خواهند نمود ، ( وهذا من فضل ربی ) قدر وقیمت نعمای عظمای باریتعالی را بدانیم بیاد شاه خیر خواه

***

قیمت سالیانه
در دار السلطنه کابله ٨ روپیه کابلی
در اطراف داخله مملکت
با اجزامات ذاك ١٤ روپیه کابلی
در خارج ملک
با اخراجات داك ٨ روپیه انگلیزی
پانزده روز یکبار نشر میشود
قیمت يك نسخه آن در کابل یکآنی است
( اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود )

تاریخ ١٥ ذی الحجه ١٣٣٣

❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉
عید سعادت اثنای اضحی را ، سراج الاخبار افغانیه ،
بر همهٔ مؤمنین و مؤمنات و جملهٔ مسلمین و مسلمات
مبارکباد میگوید ، و یکا نکی و اتحاد و رابطه قلوب
و وداد مسلمانان روی زمین را بیکدیگر شان از بار
گاه کبریا جل و علا نیاز و استرحام مینماید آمین
❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉❉

مناسبت عید سعید اضحی
خالق ارض و سما ، رازق چرندگان ، خزندگان پرندگان ، شناوران زمین و هوا و دریا را هزاران حمد و ثنا ، باز هزاران حمد و ثنا که ما امت ناحیه محمدیه (ص) را بر راه راست هدایت فرموده . بواسطه وجود مسعود بهبود فخر کائنات ، و اشرف و افضل مخلوقات محمد مصطفی ، صل الله علیه و علی آله و صحبه وسلم ما مسلمانانرا بهترین امم موجوده عالم ساخت . يك كتاب مستطاب قدیمیت جنابی مانند قرآن مجید و فرقان حمید را برای امور معاد و معاش ما مسلمانان مشعله رهنمای هدایت و سعادت افروخت . اگر ما خود را بهترین امم نسازیم ، ورهنمائی انوار سعادت شهراه ترقیات مادی و معنوی پویان و شتابان نشویم گناه بر خود ماست در افضلیت و نورانیت دین ما نیست . باز اخلاق انتظام کائنات جل سبحانه را هزاران هزار شکر بیشمار که بما ملت افغان نعمتهای استقلال، حاکمیت، آزادی، دیانت، شجاعت، غیرت جسارت، وطن دوستی، اطاعت وزری گرم و احسان فرموده، و در يك وطن با انصاف و بيغش و خللی مانند افغانستان، در زیر سایه عدالت آبه يك پادشاه مراحم همراهی مانند ذات اعلیحضرت سراج الملة والدین میرساند.


صحیفه ۲ سال پنجم شمارۀ ٥

اطاعت و رژیم ، دعا و ثنای همایونیش را ورد زبان صداقت سازیم که در عصر سعادت حصر این پادشاه مقدس معظم انواع ابواب رحمت و سعادت بر وطن و ملت افغان مفتوح گردیده است. و از قرآنهای صاحبقرانی این پادشاه مقدس محبوب القلوب ما یکی این خواهد بود که استقلال نامه موجوده دولت متبوعهٔ معظمه ما که ذاتاً موجود است بتمامها بوجه احسن با همه معانی ان اتم و اکمل گردد . حبل المتین دین مقدس خود رشته های حیات خود را چنان رشته و یافته و بسته کنیم که هیچ تیر و نیشه واره اوهام باطله و افکار فاسده يك شخ از يك نخ آن سترده نتواند. دین مقدس ما ، دین فتوحات، دین ظفر، دین غالبیت دین شرف و دین ناموس دین غیرت دین علو ، دین ارتقا میباشد. ذلت مکنت، عطالت، پستی را هیچ راه مداخلت دران نیست. هیچ پیغمبری از پیغمبران ذیشان علیهم السلام ، مانند حضرت پیغمبر ما « محمد مصطفى » عليه افضل الصلوة و السلام بر جهانگیری و فتوحات و وضع سلطنت با عدالت و محافظة حقوق عباد و اعمار بلاد مأمور فرموده نشده است و ازین بود که از آغاز ظهور این دین را مقدس ، در اندک مدتی قاف تا قاف جهارا به انوار عدالت و مدنیت فاضله منور ساخته يك دولت عظیمهٔ قوی الشکیمه مظفره بنیاد نهاد این است که تا بحال آن دولت عظیمه قوی الشکیمه بوجود دو سه دولت موجوده خود عرض اندام شوکت و مهابت مینماید . ما دام است که در هر صبح و مساء « الحمد لله على دين الاسلام » کلمه ، و در هر گاه و بیگاه ، « علو الهمت من الايمان » را در پیشگاه نظر انتباه خود داشته ، و در هر دم و هر لحظه محبت و صداقت بادشاء و وطن ، و محافظة شرافت و حیثیت مانی خود ما را در دل کاشته جاهد ، ساعی ، فعال ، حاضر و مهیا ، متحد ، متفق باشیم تا از اهلترین ، قابلترین ، مستعد ترین امت ناحیهٔ محمدیه (س) در حساب آئیم . و من الله التوفيق .

و تمام اقوام و امم و حمله ملل بنی آدم مرحمت و عنایت عام کریمی و رحیمی اقدسیت خداوندیش را یکسان و سیان شامل داشته است. همه فلاکته و مصیبتهایی که بر اقوام و ملل بی بشر وارد می آید و موجب محو و اضمحلال شان میشود بجز این نیست که آن قوم و ملت نفسهای خودشانرا به اضعان سینه و اخلاق دیه خودشان تغییر میدهند. و از راه حق و صواب انحراف ورزیده صد آن پویان میشوند. نور را بظلمت ، عدل را بجور، عفت را شهوت، استقامت را به رشوت، مساوات را به کبر و نخوت تبدیل میدهند، حقوق عباد الله را برای مشتهیات نفس خود پامال ، دین را برای دنیا اعمال مینمایند پس در انوقت خودشان خود را مستحق مذلت و نکبت ، و سر دوچار فلاکت و اسارت میسازند . تاریخ ، يك عبرتگاه را انتباه ، و يك جام جهان نما نیست که هر چیزی دران دیده و یافته میشود. صحیفه های تاریخ بر ما ثابت و روشن میسازه و شهادت میدهد که قوت و سطوت و شوکت و عزت همان اقوام و ملتهایی که به فساد اخلاق مبتلا گردیدند، و در نفسهای خود تغیر دادند زایل و هیئت مجتمعه شان محو و مضمحل شده است . هیچ شبهه نیست که باعث یگانه حک و حل يك ملت از صحیفه هستی دگر هیچ چیزی نیست مگر اینکه آن ملت بفضایل اخلاقیه رعایت نکنند . فضایل اخلاق ، قوت موجده و دوام و قرار دهنده هر نوع سعادت و اقبال قومها و ملتهاست. درخشنده گی فکرها ، زنده گی دلها بفضایل اخلاق حاصل میشود. اتحاد و یگانگی فضایل اخلاق ظهور میآید . رفاهیت و آسایش ماده فضایل اخلاق تجلی میکنند. شعشعهٔ شوکت و کمال در مات فضایل اخلاق ابدی الظهور میشود. فضایل اخلاق است که ماهیت امت را محکم و تائید میکند. فضایل اخلاق است که شرف و حیثیت ملت را از انقلابات ازمنه ، و تبدلات دولیه محفوظ و مصون میدارد. فضایل اخلاق است که نظامات متینه و قوای عمومیه را وجود میدهد . اخلاق فاضله قویترین رابطه ایست که علوم دینیه و سیاسیه وقتیه را با یکدیگر شان مربوط و مضبوط میسازد. اخلاق فاضله علوم مذکوره را وسعت عظیمه می بخشد، و شرارهٔ انتظام و امتزاج آنها را بیکدیگر شان محکم و قوی گردانیده روز بروز موجب ترقی همان ملتهای میگردد که متمسک آن باشند. فساد اخلاق جان زهر هلاهل و سم قاتلیست که در نخستین حمله رابطه علوم دینیه و سیاسیه وقتیه را از همدیگر کسیخت در میان آن علوم يك جدائی و بیگانگی و ناشنا سائی ، بلکه يك عداوت و بغض و دشمنی قایم میگرداند. در ملتهائی که فضایل اخلاقیه درجه کمال را نیافته باشد مطابقت و موافقت سیاست و فن با دین وجود در نمیگیرد. الا سکه دین مقدس اسلام کدام چیزیست که آنرا در بر نداشته باشد. فقدان فضایل اخلاقیه است که به اندک چیزی دین ، فن و سیاست را از دائره حدود خود اخراج میکنند. کذالك نقصان فضایل اخلاقیه است

عجائب قرآنيه
بسم الله الرحمن الرحيم
ان الله لا يغير ما بقوم حتى يغيروا ما بانفسهم
یعنی تحقیق که الله حال هیچ قومی را تغییر نمیدهد تا آنکه آن قوم حال خود شانرا در نفسهای خودشان تغییر ندهند . این آیهٔ کریمهٔ کتاب عزیز قدیم ، يك شهراه حقیقت و آینه قدمهای عبرت است برای عموم اقوام و ملل بنی نوع بشر، زیرا آشکارا میفرماید که مرحمت ها و عنایتهای نام خداوند تعالی جل و علا مانند مرحمت و عنایت بندگان نیست که تا خوش باشند و دلشان بخواهد احسان و انعام کنند، و چون دلشان نخواهد ، و بنا بر خواهشات و شهوات نفسانی خود از کسی دل زده و رو گردان شوند احسان و انعام خود را باز گیرند نی ، نیا ذات اقدس الله ذوالجلال جلت عظمته بر همه مخلوقات ، و کافهٔ موجودات،

که فن و سیاست (دین) را مانع و زنجیر پیشرفت خود دانسته بيك نظر بیگانگی و نا آشنائی به آن مینگرد . هیچ شبهه نباید کرد که بد اعتقادی، ارذل اخلاق بظهور می آید. و هر گاه اخلاق فاضله بر کمال باشد، و فساد و تفرقه مراد نباشد ، جميع محاسن جميع خوبیها ، جميع ترقیها جميع احکام مدنیه ، جميع فضایل اخلاقیه، جميع ترقیات فنیه ، جميع امور سیاسیه در دین مبین مقدس اسلام موجود است. دین مقدس است که : « ان الله یأمر بالعدل والاحسان » فرموده اساس سیاست و قوام حکومت را با آن آیهٔ جلیله وضع میفرماید . کدام درسی


حد ۳
ساله محمد
شهاره .
برت و کدام آینه حکمت در اکتاب فضایل اخلاقی روشنتر و محتر از همین نم جلیل عنوان فوق پیدا خواهد شد؟ دین مقدس است که برای ترغیب و تشویق تحصیل علوم وکالات بمنادی ندا میکنند فإذا بنور ، مجهل را بظلمت عالم را بینا حامل را به اینا می ستاید. برای اکتساب صنعت و تجارت برای آبادیها و عمارت و برای انواع تأسیسات مدنیت و زراعت، برای اصول و قواعد حرب و استحضارات جنو دو رباط خیل و جهاد و فتوح بلادو مقابله بالمثل و غیره که متعلق امور عسکری و حرفی باشد کدام سخن نا گفته هست که در آیات قرآنی در احادیث نبوی در اصول فقهی گفته نشده باشد . على الخصوص در خصوص حرب وجهاد وفتوحات امصار وبلاد درجة كهدين مقدس ، قواعد عدل و حقوق را امر فرموده هیچیکی از قواعد عسکری دنیا بویی از ان نبرده است. از تهب و غارت و تاراج رینها از قتل ایران و اطفال و بی ناموسی زنان بلادی که فتح میشود نیز ما کر اسلام شدیداً منع فرموده شده، ممالیکی که تصلح تسلیم شوند همه حقوق دينيه ومذهبیه و آزادی شان نیز محفوظ میاند. والحاصل اگر اخلاق فاضله در قوم و ملت حکمفرما شود، و دین را یک چیزی علیحده له پنداشته منبع جميع سعادتهای اخرویه و دنیویه و اساس همه ترقيها و اصلاحات مدنية فاضله اش دانند. و حکمت را یک مال کشده خود دانسته در پی جستجوی آن تا به چین و ماچین و جابلسا و جابله اهم اگر باشد بدوند و بدست آرند و نفسهای خود را بمربا و عمالت و سفاهت تغیر و تبدیل نداده به فضایل اخلاق و استقامت و فعالیت وجد و جهد وتقوا و عفت وخدا جوبي وحق شناسی اصلاح نمایند هیچ شبهه نیست كه ذات اقدس ارحم الراحمين جل سبحانه هیچ گاه حال آزادی سعادت آن قوم و ملت را به ذلت و اسارت تغییر و تبديل ميدهد. ذات اقدس ارحم الراحمين جل عظمه در دیگر موضع شریف کتاب و ضرب الله مثلاً قرية كانت آمنة كانت آمنة مطمئة علناً بأنها رزقها وعداً من كل مكان فكفرت باسم الله فاذاقها الله لباس الجوع والخوف بما كانوا يسعون .. يعنى الله يك قره را مثل آورد که آن قریه امين و مطمئن | يعني بسبب فضایل اخلاقیه خودشان از هر خوف و خطر آسوده و خاطر جمع بودند، از هر طرف رزق شان بکمال وسعت و فراخی می آمد. اما به نعمتهای پروردگار خودشان کفران است کردند یعنی قدر و قیمت وسعت رزق و آسودگی را که جناب منعم حقیقی مکانات فضایل اخلاقيه شان درین دنیا انعام و احسان فرموده بود دانستند و نشناختند | - لهذا الله تعالى جل و علا ) نيز لباس ترس و گرسنگی را به آنها چشانید . یعنی چنانچه لباس بدن را از هر طرف احاطه میکنند . جناب حق نیز آنها را از همینو به خوف و جوع سر دو چار نمود .
همه ثروت سعادت و آسودگی و خاطر جمعی در اکتاب فضایل الاخلاق حسنه وحملة افلاس وتكيت وفلاكت و ترس و گرسنگی ودلت و خرابی در بدی اخلاق وفساد اخلاق هر قوم و ملت مظهر است. حالا به دو مثال از آینه قدمای غیرتمای :
. حکمت تاريخه .
نظر افکنیم
دولت کبرای (روما) که در یک وقتی دو شهبال سطوت و شوکت خود را بر شرق و غرب عالم بكمال عظمت و جلال کشاده داشته بود

را در اوایل احوال خود يك نمونه مجسمه زنجيات فضايل اخلاق شمرده میشد. در دوره اولای حکومت ملت ، روما، بسیار باتریه بسیار با آداب ، بسیار اهل عرض و ناموس، بسیار ساد، بسیار کوششمند بسیار غیور بسیار جور يك ملتی بود . دلهای شان با محبت وطن . و پاس شرافت علیت معملو بود. در ملک خود شان ثابت قدم . راد . آزاد بودند. اشراف، مفاهت، نفس پرستی ، جور و تعدى بريك دیگر برای حرص و طبع جمع مال در پیش شان از منفور ترین چیزها بود. عسکرهایشان در جسارت و شجاعت، در صبر و تحمل، در اطاعت و اعتیاد برگزیده ترین عسکرهای دنیا بود. چنان وزرا و زمامداران حکومت و چنان رجال سیاسیه با درایت و قطافی داشتند كابيك مهارت دور بینانه بريك مسلك معين بسيار مستقيانه حرکت میکردند ، دقت و اعتنای ملت وحكومت و مسئله عرض و ناموس پدر جا بود که نام فاحشه در رو ما شنیده نمیشد. اعتبار و شرف به ثروت و سامان نبوده بلکه محترم و معتبر همان شخصی بود که زیور فضیلت اخلاق و علم و کمال آراسته بود. اما رفته رفته از فضایل اخلاقیه و کمالات انسانیه دوری گرفته رفتند . به اسراف و سفاهت و عیش و عشرت گرویده شدند، کار گذاری و فعالیت کوششمندی و غیرت را ترک کرده به ذوق وحظ و سرور و صفا پرداختند. چشمهای شانرا پرده حرص و طمع پوشیده برای اسباب ذوق و صفای خود پایمال کردن حقوق عباد جرأت و عمالت ورزیدند. شهوت پرستی شان بدرجه رسید که در راه عشوه و غمزه یک زن فاحشه حقوق بسیاری از اهل عرض و از باب ناموس را فدا ساختند ، الشرف و ناموس نام و نشانی نماند . بدرجه رسید که در میان حمامه ها زنان و مردان لوچ و برهنه با هم یک جا شست و شو میکردند . در مهمانی های رسمی بعد از انکه زنان و مردان از سفره طعام و شراب بر میخواستند. به انواع فضيحتها ور ذاتها بهر كونه تحشيات ويد كاريها مشغول میشدند و هر زن با هر مرد و هر مرد با هر زنی که برابر میشد. بصورت بسیار بیشرمانه و ملعشکارانه به اجرای خشیان میپرداختند . با وجود اینهمه رنالها بخوردن و آشامیدن شکمپروری نیز بدرجه مبتلا شدند که بزرگان وا کامر روما بيك بار شکمسیر نان خوردن قناعت میکردند، و بعد از اینکه در شکم های شان گنجایش دیگر طعام نمیماند یک نوع دوای می کردن ترتیب داده بودند که آنرا خورد. طعامهای خورده گی خود را واپس بیرون میبر اور دند ، و باز بدیگر نوع طعامها شکمهای خود را پر میکردند. و به اینصورت در يك شب مهمانی مکلف بیشتر از دوبار شکمهای خود را بصدها رنگ طعام پر و خالی میکردند . و از سر شام تا به صبح متصل بخوردن و آشامیدن و زبابسر می آوردند . برای تدارك مخارج و مصارف این گونه اسرافها و سفاهتها دست جور و تعدى ، وباب ارتكاب و رشوت خوری را چنان باز و در از کردند کم رعایای حوزه ممالک روما بفقر و گرسنگی بدرجه هلاکت رسیدند . این است که آن دولت محتشمه روما که در اول يك مجسمه فضایل اخلاق شمرده میشد رفته رفته بدرکه آنچنان يك هيئت اجتماعية كه منفور ترین ، ذلیل ترین ، محقرترين ، ظالمترين ، مشوش الاداره ترين هیئت های اجتماعیه عالم گفته شود تنزل نمود. تا آنکه آن بنای معظم سلطنت که بیشتر از صد ملیون نفوس را محتوی بود بايك طراقة دهشت انگیز هولنا كي سقوط نموده باخاك سياه يك سان گردید . آن سبب این عروج و این نزول چه بود . هر گاه بعين عينك دقت . در آئینه حكمت

۱


سال پنجم
شماره ٥
صفحه ٤

ملوك فرس كه مصر را استيلا كرده بودند براى پى رسانيدن اين كار عقب گيرى شده بود. بعد از ان بسبب محاربانى كه در زمان رومانيها بوقوع آمده بود در كار حفریات مذكور اهمال شده كانال مذكور پس با خاك بر گرديد . در زمانها حكومت تراديان و آدريان سر از نو باز گرديد . و بعد ازان باز اهمال شده سراسر بند شده بود. در انتهاى فتوحات اسلاميه در زمان خلافت حضرت « عمر » رضى الله عنه كانال مذكور از طرف « عمرو بن العاص » كه سر عسكر اسلام شده به آنطرف رفته بود سر از نو حفر و كشاده گرديد. و در بنياد از « فسطاط » هم بيشتر گذشته طول امتداد آن از ( ۲۰۰ ) كيلومتر به ۳۲۰۰ بيلر متر ابلاغ گرديد. در زمان ملوك امويه باز اهمال، و در زمان خليفه ( منصور ) عباسى براى آنكه هجوم مصريها از جزيرة العرب منقطع كرده جهت مدخل بحر احمر آنرا سراسر مسدود نمودند. آثار قديمه اين كانال زمانهاى پيش تا بحال در بعضى جاها پديدار مانده است .

هنگاميكه « ناپليون » بر مصر مستولى گرديد. در تصور خود اين را مصمم نموده بود كه در مابين « پورتسعيد » و بحر احمر كشادن يك كانال ممكن است . اگرچه در خصوص بناى اجراى تدقيقات را نيز آغاز نهاده بود، اما بسببى كه اقامتش در مصر بسيار دوام ننمود اين تصورش از قوه بفعل نيامد. تا آنكه بوجود آمدن اين اثر عظيم باز نصيب يك فرانسيسى گرديد. و نوك پر كار مهندس مشهور فرانسوى موسيو « فردينان ولسيس » كانال موجوده امروزه را باز نمود .

« فرديناند ولسيس » بعد از تبعات و تحقيقات بسيارى كه اجرا نمود خط گذرگاه كانال را كشيده در سنه ١٨٥٦ به خديو مصر « سعيد پاشا » مراجعت كرده، و تصور خود را به او قبول كرانيده امتياز كانال مذكور را با فرمان مخصوص خديو مشار اليه استحصال، و در سنه ١٨٥٩ بحفريات و عمليات انشائيه آن آغاز نهاد. « دولسپس » مذكور بنا بر حق امتيازى كه خديو مصر بصورت بسيار فى الانصافانه به او بخشيده بود. بسيارى از اهالى فقرا و عيار كان مصرى را بطريق بيكارى - يعنى با اجرت و مزدورى - سالم استخدام كرده. بعرق جبين و قوت بازوى آنها بعد از كوششها و زحمتها و مشقتهاى مالايطاقى كه در مدت ده سال مهيأ و اجرا نمود آخر در سنه ١٨٦٩ عمليات آن سراسر بانجام رسيده مراسم افتتاحيه آن بكمال ديده و طنطنه عظيمه اجرا گرديد .

براى اينكه قارئين كرام ما در باب بزرگى و جسامت اين همت و غيرت عظيمه شان فكر اجمالى حاصل كرده بتوانند ، لازم آمد كه شمه از طول و عرض اين كانال يك قدرى بيان كنيم :
كانال سويس بدرازى ( ١٦٦ ) كيلومتر يك طولى را مالكست كه تقريباً بر خط مستقيم از كابل تا به جلال آباد ميرسد . عرض آن در بعضى از تنك ترين جاهاى آن ( ٦٨ ) متر، و در بعضى پهن دار ترين جاهاى آن ( ١٠٠ ) متر ميباشد. عمق يعنى چقورى آن تا هشت و نيم متر مى آيد. براى كندن اينقدر يك مسافه دور و درازى را به اين قدر چقورى و بردارى ( ٧٤ ) مليون متر مكعب خاك بيرون كشيده اند . وقتيكه اين كانال بحد ختام رسيد ( ٣٧٠٠٠٠٠٠٠ ) سه صد و هفتاد مليون مو فرانك بران صرف شده بود . [ يك فرانك تقريباً يك روپيه و سه شاهى فكر ميباشد .]

كشاده شدن كانال سويس اوروپا را به هندستان ، و سواحل بحريه بحر كبير خيلى از خيلى نزديك گردانيد و در حيات اقتصاديه عالم يك انقلاب عظيم پديد آورد.

تاريخيه نظر كرده شود، سبب يگانه آراجز در كمال وزوال ( فضائل اخلاقيه ) در ديگر چيزى نخواهيم ديد . تا كه دولت محتشمه روما نفسهای خود شانرا از فضایل اخلاقیه به اخلاق ردیه ، و اعمال سیئه تغیر دادند ذات اقدس بار تعالى جل و على احوال آنها را تغيير نموده بود. همينكه خود شان نفس خود را تغيير دادند . خداى لايزال نيز تغيير احوال شانرا اراده فرمود .

علوم وفنون

اختراعات محير العقول

در شماره هاى سابق خود در زير عنوان مافوق از بعضى اختراعات عجيبه وغريبه اعصار مدنيه سره يك دوبار چيزى چيزى نوشتيم درين شماره خود خواستيم كه از قو هاى فوق العاده كه در نوكهاى سر تيز پركارهاى مهندسهاى خارق العاده ، وقوة بديعه عقل و ذكائى كه ذات اقدس حضرت خلاق اعظم عقلها و جسمها در محفظه دماغ انسانى تخليق فرموده يك دوسه مثال بيان مى كنيم :

( كانا سويس )

اول چيزيكه نظر انسا را در كشاده شدن اين كانال بخود جلب مى كند اين است كه در تشكيل و تقسيم جغرافي قطعات كره زمين بسبب كشاده شدن اين كانال تعديل و تبديل واقع شده است . مثلا پيش از باز شدن كانال سويس ، وقتيكه فن جغرافيا ان تقسيبات زمين بحث بميان مى آورد قطعهٔ افريقا ، را به « جزره نما » تعريف و بيان كرده از طرف شرق شمال باراسهٔ خاكناى سويس مربوط بودن آنرا قطعهٔ جسيمهٔ « آسيا » بيان مينمود . اين است كه كانال سويس اين رابطه را بريده آن دو قطعه كلان زمين را از همديگر جدا نمود ، و نام قطعه افريقا را از « جزره نما » به ( جزيره ) تبديل داد .

ايهم شايان دقتست كه با وجود اينكه حفر كانال سويس بعد از نصف اخير عصر نوزدهم ميلادى از قوه بفعل آمده است اما تصور عظيم اينكه اين ( بحر سفيد ) را با « بحر احمر » تا از ادوار ابتدائيه تاريخ در قوة مفكره انسانها جايگير شده بود كه اينهم دليل و اهميت برينكه اين مخلوق ضعيف عاجز كه برابر نصف وجود خود يك سنگى را ارزمين برداشته نميتواند بقوهٔ عقل و ذكاى خود به استعداد و قابليت چگونه كارهاى عظيمه متخلق گرديده است

كسيكه اول بار بفكر باز كردن يك كانال در برزخ - يعنى خاكناى سويس افتاده بود. هما ( سيزوستريس ) نام فرعون مصر بود كه قبل از ميلاد عيسى عليه السلام در گذشته است. در انوقت چنان تصور شده بود كه اول شاخچهٔ آخرين نهر نيل را كه بجهت شرقى واقع شده است تا به كول « تمساح » وصل داده از انجا به بحر احمر كانال كشيده شود. برين تصور در هما وقت نيز كاميابى حاصل شده تا به كول مذكور عمليات حفريه آن اجرا شده بود. بعد ازان « نخاع » نامى كه از اخلاف او بود بر عمليات كشيدن كانال از كول تمساح تا بسويس آغاز شده بود. بعداران از طرف


سال پنجم شماره ٥

عظم فوق العاده محصول آورده است . بسایۀ این کانال از اوروپا بهندستان و دیگر ممالک راهها را نیم به نیم کوتاه گردانیده است . مثلاً پیش از کشاده شدن کانال از (لندن) تا (بمبئی) (٦٠٠٠) کیلومتر مسافه موجود بود . حال آنکه بعد از کشاده شدن کانال به (٣٠٠٠) کیلومتر مسافه تنزل نمود . دولت انگلیز اهمیت فوق العاده این کانال را در حیات عالم ، و علی الخصوص برای یکدولت بحری بخوبی درک و تقدیر نموده بود که بنا بر مقصد بدست آوردن آن ، در سنۀ ١٨٧٥ سندهای حصۀ شخصی خدیو مصر را که به (١٧٧٠٠٠) عدد بالغ میشد یکجا خریداری نمود و به این واسطه از همه دولتها بیشتر حصه دار کانال گردید .

جدید باز شده است نیز خیلی با اهمیت و از اعمال جسیمۀ صنایع عالم مدنیت شمرده میشوند . ولی منافع عظیمۀ کانال « کیل » چون تنها بدولت المانیا راجعت ، و کانال (پاناما) هنوز بدرجۀ شاید و باید اکمال نشده است . از اینسیب در وقت حاضر بکمال جرأت گفته میتوانیم که کانال سویس هم از جهت تصور کردن کشیدن آن ، و هم از جهت عملیات بوجود آوردن آن ، یکی از بزرگترین آثار فکر و ذکا و سعی و همت بشر شمرده میشود . و یکی از عجایب سبعۀ عالم عصر حاضر گفته میشود .

<s>
بندهای نیل
اگرچه کانال « کیل » که در المانیا است ، و کانال « پاناما » که در امریکا

استخوان سخت است
منظرۀ غرق شدن کشتیهای جنگی انگلیز و فرانس در پیشگاه داردانیل اثر کله های عثمانی
یکی کشتی جنگی زرهپوش « بو ووت » نام فرانسوی دیگری ( آری سیستیبل اوشن ) نام انگلیزی

آنرا ( قناطر خیره ) میگویند از معظمترین آثار صناعیۀ بشریه است . که در قیمت و اهمیت با کانال سویس مساوی شمرده میشود . این يك معلوم است که نهر نیل یکی از انهار معظمۀ دنیا میباشد و اگر گفته شود که موجب یگانۀ ثروت و معموریت قطعۀ مصریه همین نهر است مبالغه نخواهد بود . ولی سدی که در جریان آن يك انتظام تامی موجود شود گاهی بعوض نفع ، ضرر بار می آورد . لهذا اول کسیکه فکر انتظام دادن جریان آنرا اندیشید ، خدیو اسبق مصر ( محمد علی ) پاشا بود که بواسطة انشاء نمودن همین بندها ارتفاع و انحطاط جریان آبهای نهر نیل را بيك نظام و انتظام تمامی آورده فیوضات قوۀ نباتیۀ اراضی مصریه را يك بر صد بدان افزونی داد .

همت و کافتی که در ساختن این بندها مخرج رفته ، اول ازین قیاس باید کرد که در پیش روی جریان يك نهر عظیمی مانند نیل که کشتی های بخاری در آن رفت و آمد میتواند بند انداختن تا چه درجه يك تشبث فوق العاده قدرت و مهارت و ذکاوت بشر را نشان میدهد ! این است که این مهارت و ذکاوت نیز در نوك پرکار ( موژول ) نام مهندس فرانسوی جلوه گر شده است . در سنۀ ١٨٤٣ مهندس مذکور بفرمان محمد علی پاشا مراسم سنك نهادن نخستین اساس بندها را اجرا ، و در ظرف ده سال بسعیها و کوششهای متمادیۀ بی انتها انشا و اکمال کرده توانسته است . درازی همۀ این بندها عبارت از ( ٩٧٤ ) متر است که جمله ( ١٣٢ ) عدد قنطره ـ یعنی چشمه بدر


سال پنجم
شمارة ٥
صحيفة ٦

رسیده است دو نیم بار زیاده تر يك زمانی در اراه صرف شده است که اینهم يك برهان روشن اهمیت و جسامت این اثر بدیعهٔ عالم صنعت این عصر مدنیت را بمیدان میبرآورد . لہذا اگر پل « فورت » بگلستان یکی از اختراعات محیرالعقول تصورات و تطبیقات فن معماری در گفته شود هیچ سخن بیجا نمیآید .

رفت آب را مالک است . وضعیت ماشینهای بند کردن و باز کردن این بدر رفت ها بيك صنعت و مهارت عجیبه ساخته شده است که الناس را حیران میسازد . بسبب این تدبیر بندها ، جریان آب شهر چنان يك انتظامی پیدا کرده که از سیلابی و خشک آبی ضرری نه بیند . همین شده است که باعث یگانه عمران و ترقی حاضر قطعهٔ مصر گردیده است . پس اگر انجینیرینگ اثر عظیم صنعت علم وفن را که مانند قطعهٔ كوچك سر زمینی را بایندرجه غرق فیض عمران و ثروت کرده باشد از ممتا زترین بدایع مدنیه بگوئیم جا دارد .

بزرگترین پلهای دنیا
پلی است که در انگلستان در شهر « فورت » ساخته شده است .
این پل نیز از چنان آثار فوق العادهٔ صناعیه شمرده میشود که حیرت بخش عقول است . پل مذکور در ملك « اسقوچیا » و « شهره فورت » انشا گردیده که درازی آن دو نیم کیلومتر - یعنی (۲٥۰۰) دو هزار و پنجصد متر میباشد . از همه و تر اینکه پل به این درازی همه کی از آهن و فولاد ساخته شده است که این مسئله از نقطهٔ نظر فن معماری شایان اهمیت فوق العاده شمرده میشود اگر گفته شود که در تمام دنیا به این جسامت و بزرگی يك اثر صناعت معدنی موجود نیست هیچ مبالغه نباید پنداشت روی هموار پل به مرور و عبور قطاران میشود بر پایه های فولادی که هر پایهٔ آن به بلندی (۱۰۹) متر درازی دارد استناد داده شده است . پایه های فولادی به این بلندی که بقدر ثلث بلندی برج ( ایفل ) می آید از چنان صنایعی نیست که انسان را در پیش مخارج نقدی ، وقوهٔ تصوری و همت وقوت بشری که در امر ساختن آن بکار رفته جبران نسازد . پل بر یکصد و پنجاه پایه های فولادی بهمین بلندی که مذکور گردید استوار شده است .
این پل را دو مهندس انگلیزی که یکی سیرچون فورستر ، و دیگرش نیز امن به بکره نام دارند از سنه ۸۹۳ تا به سنه ۱۸۹۰ در ظرف ۲۷ سال به انجام رسانیده اند.

مناظر مصر

تونل ( ۱ - ملون )
( تونل ) غبها و سوراخهایی را میگویند که برای گذرانیدن راه های آهن یا راه های آب در زیر کوهها میشکافند .
در این رقم تونلها اعظمترین و ادهشترین آنها تونل ( سه میلون ) است که از زیر کوه « آلپ اینین » که در مابین ( سویزرلند ) و ( ایتالیا ) میباشد گذرانیده شده است . تونل ( سه میلون ) ، معظمترین آثار صناعت به انحساب از مدتی که کانال سویس در ان به انجام


شمارۀ ٥ سال پنجم صفحۀ ۷

بزرگی برپاشده در نفس برج مذکور بسیاری از قدر شناسان مهندس مشهور موسیو (ایفل) که هنوز زنده است جمع آمده مراسم مخصوص با دیدیه اجرا شده بود. چون از ساخته شدن برج ایفل تا بحال بیست و هفت سال مرور نموده، و در اوراق جراید و کتابهای تصویردار صورت آن بارها بار دیده شده از اسباب کوشها و چشمها آنقدر شنیدن و دیدن این مشکلات و زحمات آن عادت گرفته که این اثر محیر العقول آهنین را بسیار کسان از آثار معظمهٔ اختراعات بشریه نخواهند شمرد. حال آنکه پیش از بیست و هفت سال که هنوز این برج ساخته نشده بود و تصور ساختن آن از طرف مهندس (ایفل) بیان گردید هیچ کس بر وجود یافتن اینچنین برج آهنین به صد متری عظیمی باور نمیکرد، و بعقل خود کسی گنجانیده نمیتوانست که اینچنین اساس و تهدابی که به ثقلت اینقدر برج آهنی عظیمی مقاومت بتواند بوجود بیاید. حتی بعضی میگفتند که گیرم همچنین یک بوجی بوجود بیاید، ولی اینچنین یک برج کلفت و دینک آهنین را در میان بناها و عمارتهای ظریف و دلنشین پاریس ربا نمودن یک منظرهٔ بدنما تشکیل خواهد داد. اما مهندس ایفل بهیچ یکی ازین تنقیدات و اعتراضات گوش نداده بکار آغاز نهاد، و در آوردن تصور خود را از قوه بفعل بکمال جرأت اصرار نموده پلانها و نقشه های آنرا به بسیار دقت و صحت حاضر نمود.
ضربهٔ نخستین کلنک تههای این برج عجیبه بدیعه در بیست و هشتم ماه جنوری سنه ۱۸۸۷ زده شده بود. و تهدای مذکور در ظرف پنج ماه به اتمام رسیده به عملیات برداشت کار بالا برآوردن آهنهای آن آغاز شد. و در ماه می سنهٔ (۱۸۸۹) تمامها عملیات انشائیه این مبنای معظم آهنین انجام یافته مراسم افتتاحیه آن بکمال دبدبه و تمام طنطنه اجرا یافت.
به این صورت، همه عملیات انشائیه این بنای دهشت افزای آهنین که افسانهٔ برج نمرود را به آب شسته، و بلند ترین و معظمترین همه بناهایی میباشد که در دنیا از زمانه های قدیم تا بحال از دست انسانها بوجود آمده است، در ظرف دو سال و چارماه و ده روز اتمام پذیر گردیده است.
این برج آهنین از چند طبقه متشکل است که طبقهٔ اول آن از سطح زمین (۵۷) متر، و (۶۷) سانتیمتر بلندی دارد. طبقهٔ دوم آن (۱۱۵) متر، و طبقهٔ سوم آن (۲۷۶) متر بلندی را مالک است که اکثر سیاحینی که برج ایفل را تماشا کردن میخواهند تا همین طبقهٔ آن بالا میشوند. ازین طبقه با یک دوربین اعلا تا جا هائیکه در داخل محیط (۹۰) کیلو متر یک مسافه باشد به بسیار خوبی تماشا میشود.
طبقهٔ دیگری نیز ازین طبقه بالاتر دارد که آن طبقه ها برای اجرای توصدات فنیه بردایره های مختلف تفسیر یافته است. حتی برای شخص خود موسیو (ایفل) نیز یک اوثاق مخصوصی در ان طبقه های فوقانی موجود است.
و تالاق برج ایفل بیک چراغ بسیار بزرگی افروخته میشود که روشنی این چراغ بواسطهٔ بعضی آینه های عکس دهنده که بقرار فن ران گرفته شده، در شبها از مسافهٔ (۱۲۷) کیلومتر دیده میشود.
بر همه طبقات این بنای عظیم غریب الشکل بواسطهٔ (آسانسور) یعنی بالا برآمده میشود. همه بنای برج ایفل از آهن است که سنگ و خشت و چونه و غیره هیچ ندارد. مقدار آهنی که درین بنای جسیمه بکار رفته است نه هزار (تن) یعنی تقریباً بیست هزار خروار – آهن میباشد.

آن در بیستم میلادیست که دلیل یکانهٔ لایتر نزل سمی و غیرت دستها و فکرهای بی پدر را در خصوص برداشتن و رفع نمودن موانع طبیعیه صورت بسیار جلی و آشکاری نشان میدهد. تحقیقت که برای شکافتن و باز کردن این تونل که درازترین و عمیق ترین راه های زیر زمینی این زمان حاضر میباشد، مشکلات بسیار عظیمه و سنگستانهای خیلی سخت و فولاد منجمدی تصادف شده بود که به رسم و فوق الطاقت بشر، قوت ماشینهای بسیار قوتند، و پرزه های فولادی دارا شکالی که از نتیجهٔ فن و صنعت در این سالهای آخر بوجود آمده است. کار حفریات تونل مذکور در ظرف هفت ساله یک مدتی که نسبت نجابت کار مذکور خیلی کم یک مدتی شمرده میشود به انجام رسیده است. الی، علاوتن، اینچنین کارهای عظیمه را بوجود می آورد. وگرنه بیل و کلنک و قوت بازو در هر جا موجود است که یک تل سه اینچه را هم سالها نتواند بسر رساند!
کندک نخستین این عملیات عظیمه در بیست و دوم ماه نومبر سنهٔ ۱۸۹۸ زده شده بود. آخرین ضربه های کلنک آن بعد از شش و نیم سال در بیست و چارم ماه فروری سنهٔ ۱۹۰۶ زده شده است. درازی تونل (سه میلون) بیست کیلومتر یا بیست هزار متریک مسافه حسینه دارد که در تمام روی زمین درازتر از این راه زیر زمینی هیچ راهی در زیر زمین موجود نیست.
در عمق یعنی چطوری نیز مانند این تونل هیچ تونی تا به اینوقت در دنیا موجود نمیباشد. زیرا این کوه عظیمی که علوم و فنون و صنایع گوناگون در سینهٔ خود را دفینهٔ آنرا شکافته است. از درون آن یعنی از تالاق آن سطح تونل (۲۱۳۵) متر بلندی را مالک میباشد که به این جنوری تونل تا بحال نه دیده و نه شنیده شده است.
در وقت حفریات این تونل همچنان موانع هایی تصادف شده بود که برداشتن و رفع نمودن آنرا هیچ عقل قبول کرده نمیتوانست، مثلاً از انجمله ظهور یافتن یک چشمه بسیار پرزور و قوتی بود که در صف راه تونل دفعتاً بصورت تا کهای از یک دیوار تونل فواره آسا بآب راندن آغاز نهاد. بلا این بود که این آب درجهٔ حرارت ۹۰ یعنی مانند آب جوشان سماوارها گرمی داشت که نزدیک شدن به آن غیر ممکن بود. و بخار خفه کننده بر حرارت آن نیز در میان تونل پیچیده عمله و مزدور کارا را بفرار مجبور نمود از اسباب کار حفریات تونل ماه ها معطل ماند. زیرا در میان تونل یکنهر آب جوشان و بخاری تشکیل یافت که در میان آنچنان همبر جهنم آیا کسی طاقت کار کرد را نداشت.
حال آنکه انسانهای این عصر بیستم وسایط صناعیه را بدرجهٔ تکمیل نکرده اند که چشم شان از چنین مانعه ها خم خورد، لهذا برای دفع آنهم به بنی نجاره ها و حیله ها تشبث ورزیده برایم غالب آمدند.
و بر توقف دادن آن آب جوشان پرزور و قوتی که غیر قابل مقاومت معلوم میشد کامیاب آمده کوه کلان به آن در کدا از یکسر تا بدیگری شکافته با و لوله های سفیرهای با اهتزاز راه آهن ریلهای خود از آن در گذشتند. لهذا این تونل سه میلون را نیز اگر یکی از خوارقات عصر النقول اختراعات این عصر حاضر شمار آریم حق صریحی خواهیم داشت.

برج (ایفل)

دو سال پیش ازین مراسم سنهٔ دورهٔ بیست تخمین اتمام یافتن کار برج (ایفل) در پاریس اجرا گردیده بود که به این مناسبت یک جشن بسیار
برج ایفل چنانچه از جهت تصورات و عملیات فن معماری یک بدیع صنعت شمرده میشود. همچنان در خصوص علوم و فنون نیز خدمتهای عظیمه


صحیفه ۸
سال پنجم

بکار می آورد : مثلا در خصوص رصدات اجرام سماویه و احوال جویه و هوائیه برای ارباب فن خدمتهایی که این برج بعمل میآرد دیگر هیچ رصد خانه نمیتواند . از انجمله چندی پیش ازین يك كونكره بين المللی در باب توحید و یکانکی ساعتها تشکیل یافته بود که در روز دوبار از سر این برج بواسطة تلگراف بی سیم بهمه مرکزهای متمدنهٔ جهان اخبار کیفیت میشد . و ازین رهگذر تمام عالم مدنیت استفادهٔ عظیمی کرده میتوانست . لهذا برج ایفل يك اثر بدیعهٔ محیر العقول آثار صناعیهٔ عالم تمدن شمرده میشود .

حوادث داخله
مرض عارضهٔ هیضه

جناب رب منان ممالک محروسهٔ اسلامیه را از آفات وبلیات در حفظ و امان دارد .
مرض مدهشهٔ وبا از قرار ریوتهای محکمهٔ کوتوالی تاهنوز رفع نشده است و يك نزول و عروج عجیبی دارد . چنانچه از جدول ایستانستيك اصابات و وفیات شمارهٔ سابقه و حالیهٔ اخبار ما معلوم است که بعضی روزها خیلی شدت و بعضی خیلی کم میشود . غالبا يك جای امن و امانی که موافق طبیعتش بوده پیدا کرده ، مردمان حلیم و سلیمی در مقابل خود می بیند که آرزوی جدایی را نمی کنند . مثلا در يك جایی که فکرها برين يك ثابت شده باشد که دفن اموات بجز قبرستان که قوم و خویش شان دران دفن شده باشد در دیگر جا امکان ندارد مرض چمان با آن جنازه ها از جایی بجایی مشایعت نکنند ؟ يك شهری که در کدام قریه مصاب میشود بايك قریه که در شهر مصاب یا وفات میشود ضرور باید حمل و نقل شود . چه چاره سر باید کرد تا خودش بتنك آمده تشریف ببرد ! بهر صورت از بارگاه الهی نیاز میکنیم که این بلا را از سر مسلمانان رفع نماید .

تاریخ | وفیات | اصاباب
--- | --- | ---
از ... یوم پنجشنبه تا به جمعه ۱۳ ذیقعده | |
در شهر ... | ۳ | ۱
در اطراف .. | |
از ... یوم جمعه تا به شنبه ١٤ | |
در شهر ... | ۳ | ۱
در اطراف .. | ۱۲ | ١٦
از ... یوم شنبه تا به دوشنبه ١٥ | |
در شهر ... | ۰ | ۲
در اطراف .. | ۷ | ١٥
از ... یوم دو شنبه تا به سه شنبه ١٦ | |
در شهر ... | ۰ | ١٤
در اطراف .. | ۰ | ۹
از ... یوم سه شنبه تا به چهارشنبه ۱۷ | |
در شهر ... | ٦ | ۱۱
در اطراف .. | ١٦ | ٢٥

شمارهٔ ۵۰

از ... یوم چهار شنبه تا به پنجشنبه ۱۸
در شهر ... | ۰ | ۲
در اطراف .. | ۰ | ۲
از ... یوم پنجشنبه تا به جمعه ۱۹
در شهر ... | ۱ | ۳
در اطراف .. | ۱ | ۳
از ... یوم جمعه تا به شنبه ۲۰
در شهر ... | ۰ | ١٤
در اطراف .. | ۰ | ۱۹
از ... یوم شنبه تا به یکشنبه ۲۱
در شهر ... | ۱۲ | ۸
در اطراف .. | ۸ | ١٥
از ... یوم یکشنبه تا به دوشنبه ۲۲
در شهر ... | ۷ | ۳
در اطراف .. | ٦ | ۰
از ... یوم دوشنبه تا به سه شنبه ۲۳
در شهر ... | ۲ | ۳
در اطراف .. | ۱ | ۰
| ۱۲۸ | ۱۸۸

حوادث خارجیه
احوال ایران

جریدهٔ رعد مینویسد
اوخ ! که گذارشات بی نظیر روز کار با سرعت هر چه تمامتر از دید های خمار آلود ما میگذرد و جانبازی کرور ها ابناء نوع سرنوشت آینده ملل را معین میسازد در حالیکه حس آگاهی کنان ایران بجنبش در نمیاید و فعالیت مدعیان دانش در مقدمات و فریبانه صرف میگردد . از گرفتاری در پیچ و خم تردید و تلون عمراً و دقایق زندگانی يك جمعیتی در گرداب جهالت و خود خواهی نابودی و در مقابل تمام مصایب و کل شداید باوهام دلها خوشنود میگردد .

کذا

واقعه جنان در اصفهان
نظر باطلاعات واصله شب چهار شنبه رئیس بانك استقراضی و قنسول روس در اصفهان در حالتیکه به معیت پیشکار مالیه قریب از ساعت از شب گذشته از يك میهمانی عودت میکردند در خیابان يك و از میانه در خفا صدای شليك بلند شده و چند تیر گلوله بطرف مذکور انداخته میشود رئیس بانك مقتول و پیشکار مالیه مجروح گردید .

کذا

راجع بواقعه بوشهر
در ۲۰ سرطان مقارن غروب آفتاب چند نفر از صاحب منصبان انگلیس با چند سوار هندی از سبزآباد که محل ژنرال قونسول انگلیس است حرکت کرده بعنوان تفحص از تنگستانهایی که با اسلحه آمده بودند بمسافت سه میل از سبز آباد رفته پس از چند دقیقه در مقدمه از اطراف شليك می شود و مازر الیفات و يا ، كابين ويك نفر هندی مقتول و دو نفر هم مجروح میشود .


۹ سال پنجم شمارۀ ٥

عصيان ورزيده جنك شده يك نفر افسر سويدى با ١٢ ژاندارم كشته و ٢٢ نفر هم مجروح كرديده اند

كدا

◆ شيراز ◆
( درمضان )
اوضاع شهرى كما كان است ادارات دولتى مفتوح واعضاء همه روزه حاضر ولى كارروائيشان مفقود است ايالت جليله شخصاً اصلاح جو و امنيت خواه اما اجزاء واتباع عموماً مفسد و نه جو و طباع هر قدر ايالت جليله در تحصيل امنيت و رفاه مآت بر مى آيد بر عكس اعضاء ادارات در خرابى ملت ومملكت مساعى جميله خود را مبذول ميدارند هر اندازه خود ايالت بى غرض وبى طمع ولى اجزاء واتباع طمعشان مافوق النهايه وغرضشان مافوق تصور است مختصراً رؤساى ادارات به اندازه غرض دانى وخود پرستى مخرج ميدهند كه تمام اعمال نيك چند ساله ايالت جليله هم بهبا و هدر داده اند

كدا

تذكراتا از طهران خبر رسيده كه ايلات لرستان بر ژندارمه قرب بروجرد حمله برده دو توپ از آنها گرفته اند و نيز تلگرافاً خبر رسيده كه در كنگور قرب كرمان شاهان همراهان قونسل آلمان كه در تبريز بوده بهمراهان قونسل هاى انگليس وروس حمله برده طرفين استعمال سلاح نموده همراهان قونسلين نقصان يافته اند و نيز از ژندارمه كارى پيشرفت نموده تا اميد گرديده اند اين خبر فوراً به وزراى طهران داده شده حكم به افسر قزاقى كه در صحنه بوده و تا كنگور چهار روز است رفته كه بقو اسلهاى روس وانگليس كمك نمايند

اخبار رعد مينويسد
عمانيها در ساوجبلاغ
روز پنجشنبه شهر رمضان تلگراف، ذيل از ميان دو آب بطهران مخابره شده است : كاغذ صدق بيك قوماندان است كه از ساوجبلاغ رسيده عيناً درج ميشود : خدمت آقاى رئيس تلگرافخانه مياندواب بعد از تقديم عرض سلام واحترامات فائقه خالصانه زحمت افزا ميشود مخلص خاطر شريف وعموم برادران دينى آن طرف را مطمئن مينمايد كه دولت عليه عثمانى غير از استحكام مبانى اتحاد ودوستى وتشديد اساس اخوت با دولت عليه ايران واسايش ورفاهيت رعيت وتطهير خاك پاك ايران مقصودى ندارد در اين صورت وحشت وتفرقه كه رعاياى كرد عجم خيلى بيجهت وبلكه باعث استفاد دشمنان اسلام ميباشد بطوريكه مخلص در اين جا مشغول اعاده امنيت واسايش كليه رعاياى عجم وكرد مى باشم از جنابعالى وساير مامورين محترم خواهش مندم بهر شكلى اقتضا مينمايد در تامين رعاياى بيچاره بذل مرحمت فرموده اسوده آنها را بجاهاى خود بفرستيد كه بدون نگرانى مشغول كسب وكار خود باشند و مخصوصاً آن طرف مخاصم پايشان اطمينان كامل بدهيد كه بدون خيال سر جاى خود بيايند به كسب خود مشغول باشند انصاف نيست دشمنان اهالى در اين ضمن از ماها استفاده نمايد الحمدلله تجار محترم وساير محترم هاى اين جانهايت استراحت را دارند زياده زحمتى ندارد
قوماندان ساوجبلاغ صدقى

نقل از اخبار حقيقت بين
حبل المتين
ايضاً بوشهر
( اصبحنا فى عبودية الدولة البريطانيه )
از ٢٠ رمضان وضعيت شهر بوشهر تغيير وحكمران عارف عالم باشرف واقف مواقف عصر دست روى دست نهاده گويا منتظر پيش آمدى مهمى نشسته بود برخى ابلهانه همچه تصور ميكردند بحران كابينه ايشانرا هم در حال بحران گذارده وحال آنكه همه وقت گذر خود را مربوط به كابينه طهران مى پنداشتند تا اينكه در يوم يكشنبه ٢٩ رمضان قشون انگليس وارد وادارات رسمى را تصرف كردند آن وقت معلوم شد آقاى موقرالدوله كه از يك هفته پيش منتظر بودند منتهاى دانش وسياست را داشتند در هر صورت على الرسم والحكم ما را هم قشون انگليس در قبضه نمود وموقرالدوله را محترم نگاهداشته يكى از دو امر را از ايشان خواستند اول اينكه بطرف طهران روانه ويا اينكه مثل ساير مردمان عادى در بوشهر توقف كنند ، موقرالدوله ساعتى چند غور نموده گويا چنين اصفيه كردند كه چون مركز يان از وضعيت جنوب واقف نه بوده قبل از اين پيش آمد كنونى به لقب وطن فروش مفتخر شان داشته بودند با اين پيش آمد چه لقب خواهند داد معلوم نيست وخوف جانشان هم مى رود توقف در بو شهر هم با مردمان عادى با آن علو طلبى وشرف دوستى كه در وجود ايشان موجود است نه پسنديده خواهش نمودند آزادانه با عيال واطفال روانه يمنى كردند مشروط بر اينكه پس از اينكه دولت انگليس بوشهر را تخليه نمايد موقرالدوله را در همان عمارت حكومتى جاى داده بود ، يعنى موقرالدوله را بحكومت بوشهر برقرار دارند وباطناً هم آنچه لازمه تقويت باشد از ايشان بشود .

❈ اعلان ❈

كدا

دولت انگليس او امر صادر فرموده اند قواى انگليس كه حالا در بوشهر است فوراً بوشهر وجزيره ها را تصرف بكنند وحكومت بوشهر را بعهده گرفته كمرك خانه هم تحت ضبط بياورند اين اقدام از طرف دولت انگليس بسبب تعينى كه بر خلاف ميل ورغبتشان بر آنها زور آور شده است بعمل آمده واين تعين ايشان از مهاجمه تازه تاسف انگيز طوايف برى بوشهر كه در ضمن آن دو صاحب منصب انگليس وسه نفر سپاهى كشته وزخمى شدند بتصديق پيوسته است ازين رو اين وضع يك وضعى است كه دولت انگليس تحمل نتوان كرد ولهذا مجبور شده اند كه اقداما نيكه براى مصالح خود لازم تصور كرده بعمل آورند ومداومت بتصرف بوشهر كنند تا وقتى كه دولت ايران ملتزم بشود كه تلافى كامل از اشخاص مقصرين از حمله اخيره نمايد وساير مطالبات دولت انگليس را اجابت نمايند بموجب اوامر دولت به مردم بوشهر وتمام كسانيكه مربوط هستند لهذا بايد بدانند كه امروز اين جانب حكومت بوشهر را از جانب دولت انگليس بعهده گرفته ام ( امضا ) ( تراور ) حاكم از جانب حكومت انتظامى انگليس

كدا

وكيل روتر از پطروگراد خبر داده كه قرب قزوين شاهسون ها


صحیفه ۱۰
( نوبهار )
تلگرافات خصوصی

سال حجم
شارة
داخله مملکت خود را کامل از مردم مسلمانان و یهودی و غیره فرقه های
غیر روسی که بدولت مذکور است موقوف نموده بلکه قریب دوهت
از پرچند با کمال تاثر عرض میکنیم در این اوقات که تاره عالم سوز شده که در کرکی برای کسی کرید نیامده است و نمی آید دو بم مال سنگین
اروپا افروخته با وجود رسیدن احکامات هیچ اسلام در همراهی بدولت باب مثل درب و کنتور وغيره اجناس پشمی و کلا وه نخ از بردن
هم کیش و آئین و دخول در جهاد که امروزه از فرایض شما است دولت تجارها که بدوات های غیر می برد موقوف نموده و نمی ماند . و نیز
علیه ایران ملت را امر بر بیطرفی فرمودند در صورتیکه از هم جواران در کر کی افواه است که بدره دانیال عسکر عثمانی به عسکر دولت انکلیر
در این مدت بغیر از اقدامات در بیطرفی هیچ چیز مشاهده نشده از طرف و فرانس شکست زیادی داده بلکه دوازده هزار عسکرشان را طریق و
همسایه شمالی تمام شده شمال را اشتغال و تصرفات غير مشروع نموده دریا نموده است – و نیز مسموعی شنیده شد که چند ضرب توپ و چیزی
از طرف دیگر همجوار جنوب در تمام بنادر و عربستان دخالت های عسکر سواره روسی در مشهد مقدس جهة جلوكيرى عساكر عثمانی
حق شکستانه می نماید نقطه که قدری کمتر طرف توجه همسایه کان بود بطهران بوده آمده است.
دو نقطه قاینات وسيانان بود که حکومت جلیله در این انقلاب از هر حیثیت
رفع بهانه ایشانرا نمود بهتر دلیل بر این مدعای ماستمدید کان این که در این
مدن از هر گوشه و کنار آثار انقلاب ظاهر شد مگر قانات وملت قاینات
هم در اوامر مطاعه دولت تمکین صرف بوده و ملاحظه اهمیت نقطه را
نمودیم تا بهانه و عذری بدست همسایگان نیاید تا این صفحه از وطن مقدس
سارا هم مثل سایر جاها فعال ما یشا نکردند ولی افسوس که با اینهمه تمكين ما
و تامین دادن ایشان بورود عا کر خود این نقطه را تیره و تار نمودند باسم
اینکه دو نفر آلمانی شهر قاین در بازده فرسخی برجند واز نشده اند
ما امنیت نداریم متواليا سادات و توپ و تفنك وارد می نمایند و از طرف
دیگر دولت انگلیس هم محض عقب نماندن از هم عهد و پیمان خود قریب
با صد نفر رساله هندی بسیستان وارد نمود است در صورتیکه بمحض
خبر دادن خود ایشان حکومت جلیله را پورتهای متعدده بدولت دادند
و از طرف دولت امي وتكليف معين اشد و حضرت حکمران پایشان
اطمینان از هر دینی دارند که شما آسوده باشید قوای دون انه ملی
حاضر است و شخصا خود من هم از هر گونه اقدامات کوتاهی ندارم
و اطمینان میدهم که هیچ حادثه رخ خواهد داد با وجود این متقاعد نشده
این ملک بی صدار اصدا آوردند و طول نخواهد کشید که این صفحه هم
مثل سایر جاها یک پارچه آتش خواهد شد مسجد و معيدگاه ما مسلمانان
قاینات جای سالدان و اسان آنها، رعیت از قتل وغارت سالمات روس
ند نظر نا محال مقبول وهدف كاوله بی رحمانه ایشان ، ناموس و اهل
و عالمان در چنگال خون خوارانه تابکار بیرحم ا کر اولیان دوك
و ملت رفع غاله بزودی نمایند. مجبوراً آنچه لازمه غیرت اسلامی است
اقدام خواهیم کرد.

آخر ترین خبرهای جنگ از اخبار نوبهار
ابلاغیه عثمانی
از طرف سفارت کبرای عثمانی تبلیغ می کرده
خبراز اردو گاه عمومی عثمانی
در جبهه قفقاز بری روز يك مفرزه عمانی تپه مهمی را از دشمن
ضبط کرده بود روسها را اینکه حمله های سخت برای پس گرفتن همان دا
شبه می کنند جز دادن تمامات زیاد نتیجه ندیده
دیروز بعد از ظهر زره پوشهای دشمن موسوم به ( الدران ) (داس)
با چهار عدد موشک انداز پیش کاه (فیانی ) آمده بیشتر از دویست
گلوله به مواقع عثمانی انداخته اند نتیجه این تعرض بك شهيد و دو مجروح
بوده استحکامات مقابله کرده یکی از زره پوشها دو جار خسارت کنه
و فرار نمود. بنابر تا نیم کلی آتش استحکامات ( آناطولی ) دشمن فعالیت در
قدیمه اش را در موقع ( تشکه بوری ) از دست داده
جبهه قفقاز جناح يمين ما که در حوزه رود ( ارس ) مها
حرکت میباید با سواره و پیاده روسها شروع بجنك دشمن را با دو هزار
مجروح و مقتول عقب نشانده است در نقا طیکه دشمن ترك و فرار نموده است که
قاینات جای سالدان و اسان آنها، رعیت از قتل وغارت سالمات روس
ند نظر نا محال مقبول وهدف كاوله بی رحمانه ایشان ، ناموس و اهل
و عالمان در چنگال خون خوارانه تابکار بیرحم ا کر اولیان دوك
دشمن بايك آتش توپخانه سخت بر جناح بين ما مجوم قطعی نموده در مقاله
و ملت رفع غاله بزودی نمایند. مجبوراً آنچه لازمه غیرت اسلامی است
دلیرانه قشون عثمانی کلیتا محو و پریشان شده و فراریان الأسر از پرهای
مدهش خود شانرا پرت کرده اند از نتیجه این محاربه عساکر عثمانی نام کیا
زیاد و اسلحه عاب بدست آورده اند
درسه البحر ها روز دشمن سهم دفعه بجناح يمين ما هجوم کرده و في
از دادن تلفات زیاد کاری نکرده در جناح بار محاربه خندقها دون
قوه سوق می کرده است از دشمن در عراده ترانیوز بدست افتاده است در کافه این نگاه تان
با اینکه دشمن قریب شصت هزار کلوله توپ صرف نموده است نیه ماه
جد وجه دش به يك هزيمت کلی منقلب شده تلفات بی اندازه داده از مرافق
عقب نشسته است.
دیروز در موقع حد البحر دشمن بر جناح يمين ويسار ما حملات شد
متوالیه آورده با سر نیزه مقابله دیده محو و پریشان شده و در این کارزار او پر
عده انكليسها اسیر گشته اند
جبهه عراق شب یازدهم ماه کشتهای انگلیس در شهر قرات هر چه انکه
غیرت ورزیده اند که طرف شمال جلو روند بنابر مقاومت شدید فراواها منه
عثمانی باللغات زياد عقب نشسته اند

اعضاء ۱۳ نفر از علما ومنافذين اهالي
کربلا
از قرار اخبار واصله حسين روف بيك باز از خانقین عصر و سریل
قوه سوق می کرده است با کوبا روسای کرمانشاه نیز به آقای اقبال
الدوله مکتوبات مفصله نوشته در ضمن اظهار داشته اند که هنوز احتمال
مخاطره یکای رفع نشده است ..

سیستان
در این اواخر انگلیسها بهانه اینکه در حوالی طبس سوار آلمانی
دیده شده ٤٥٠ نفر فشاون عندى محدود بر چند وارد کرده اند .
روسها نیز بهمین عنوان عنده قشون بدان سمت سوق نموده اند
قوای روس رو يعارفی قاینات حرکت کرده است .
یکی از نامه نگاران از ماور النهر میتواند
در خصوص دوان رومی چنان است که در این روزها گزیدهای


۱۱
سال پنجم
شماره د

کاریبالدی چطور غرق شد ؟
۱۵ ماه حجه دار دانل سمت آری ورثى يك سفينه نقلیه دشمن که
عملو از قشون بوده در رفاقت یک کشتی جنگی بساحل تقرب نموده
ستار شلیک توپخانه عثمانی یکی از کشتیها غرق وديكر محترق گشت.
جه عراق نفرات عثمانی دشمن را احاطه کرده نتیجه يك محار به
دوازده ساعت با تلفات زیاد عقب نشانده اند با اینکه انگلیسها مقتولین
و مجروحین خود را
حمل کشتیها کرده سمت
عرصه جنگ بیشتر از
واقصد جه ماده است.
که میان آنها دوفر
صاحب منصب بوده
ضایعات مادرین حرب
بك صاحب منصب
و مجنفر شهید و یک
نفر مجروح شده
در این محار به کشتیهای
انگلیس رقوای عثمانی
قريبا سيصد گلوله
توپ انداخته اند ..
جهه دار دانل
در آری ورثی دشمن
برای اوضاع کشتیها یکه
در خندقها افروخته ام
می کنند
در سد البحر
کشتیهای نقلیه دشمن
از دروز باستطرف
متماديا حمل و نقل مجروحین
می کنند
جهه عراق دشمن
که سیزدهم ماه ژویه
بموقع قلعة اللحم در
قرب ( فورد ) عقب
نشانده شده بود قوای
تازه گرفته در شب ۱۵
ماه حمله بر مواقع مادر
ساحل فرات بوده
در نتجه يك محاربه
شدیدی کلیة منهدم

تفصیل غرق کروازر گاریبالدی نام ایتالی را اخبار روتر اینطور مینویسد:
يك دیویزیون از کروازرهای ایطالی که به چندین ذات البواری .
فرویسی ، گاریبالدی ، و تربی سانی مشتمل بوده در حوالی کانار و نمایشی
داده هنگام مراجعت جهازات ایطالی دچار حمله محو البحربهای اطریش
میشوند. کروازر گاریبالدی حمله را دفع کرده در حمله ثانی توربیل
خورده غرق میشود .

از مناظر مصر
قبرستان مسلمانان در جوار اهرامها که از عجایب سبعه عالم محسوبست

بلغار و عثمانی
و پریشان کشته عده انگلیسی به در حین قرار امکان سوار قایق کشتها میشوند. کروازر گاریبالدی حمله را دفع کرده در حمله ثانی توربیل
نداشته همگی از طرف عماکر عثمان اسیر شد. اند در این محاربه تلفات خورده غرق میشود
انگلیسها زیادتر از هزار نفر بوده در میان آنها یك فرمانده و دو صاحب
منصب است می و دو قایق دو عراده مترالیوز دویست عدد تفنگ عده مخبر روزنامه ( تایمس ) مقیم صوفیه خبر میدهد که عهد نامه بین بلغاريا
بسیار شمشیر و نیزه مهمات و فشنگ و دوربین و غیره اغتنام گردیده است. و عثمانی به امضا رسیده است و بالنتیجه راه آهن ( رده آغاج ) بیلغار


نمرهٔ ٥ سال پنجم صحیفه ۱۲

واگذار شده ، و نیز تمام راه آهن ( مورخ ) بعثمانی داده شده و این معاهدۀ جدید تمام مسائل نامۀ سیاسی را که بین دولتین بلغاریا و عثمانی از دیر زمان موجود بوده اصفیه و حل نموده است .

پترو کراد - روز نامه ( روما ) منطبعه صوفیه خبر میدهد که مذاکرات ما بین عثمان و بلغار خاتمه یافته است . امروزه آلمانها از طریق بلغارستان بخاک عثمانی مقدار زیادی اسلحه روانه مییابد آلمانها بواسطة استحکام قوای روحیه ترکها را محکم سازند خیال دارند که چندین دسته عسکر در خاک عثمانی روانه نمایند آلمانیها چهار نفر مهندس بصوفیه برای رسیدگی به حمل و نقل اسلحه و ترمیم آنها روانه نموده اند . از قرار مسموع یک حصه واکونهای راه آهن بلغار حاضر شده که چند روز موقتاً حمل و نقل معمولی را توقیف نموده بحمل مهمات مزبوره به پردازند

مسکو - برای ترتیب کار خانجات لوازم حربه عده زیادی از متخصصين ميكانيك آلمان از راه بلغارستان و رومانيا جديداً بعثمانی اعزام شده اند .

پترو گراد - بر حسب معاهده که ما بین بلغار و عثمانی منعقد شده است ، قوای عسکریۀ بلغارستان در سرحدات صرب و یونان تزیید و تقویت شده است .

پتروگراد - در رومان سوفیات خصوصی صاحب منصبان امتداد که

کاریکاتور
السياسة المصورة

پیپ کلان مصر است که از شربت ثروت و سعادت مالامال است . انگلیز، بکمال مستی سرشار بران متمکن عز و افتخار است . در ظرف خودشان از شیر دهن فراخی مانند سیلاب ریخته ظرف را لبریز، و کله های شانرا و، و شکمهای شانرا طبل ساخته . در ظرف وطنی های خود مصر مانند اشك چشم یتیم قطره قطره میچکد و تا ظرف یکی پر شده نوبت دیگری رسد از تشنگی میمیرد سلطان اعظم (!) مصر ، آیا میراث پاشنه

میکند . آلمانها اشاعه میدهند که حرکات رومانی برضد ائتلاف رباعی میباشد. از انکه در خطوط شرق پیشرفت خود را تامین نمودند . مسئله عبور قوای آلمان از خاک صربستان را تعقیب خواهند کرد .

پترو گراد - از طریق رومانی آلمانها هزار واگون اسلحه بخاك عثمانی وارد کرده اند .

تدارك آلمان برای حمله به صربستان
آژانش پترو کراد مورخه ١٤ اول ( ١٤ رمضان ) خبر میدهد که نظر به شایعات جدید آلمانها تازه کی مصمم شده اند که يك حملۀ سختی به صربستان نموده بدينوسيله يك راه مستقیم از داخلۀ آلمان و اتریش بخاك عثمانی باز کنند و ضمناً در بلغارستان نیز نفوذ خود را محکم سازند. برای این مقصود تداركات بزرگ دیده میشود، از قرار معلوم آلمانها پس

تحت البحرى المان
پاریسون ، امریکائی در ضمن ملاقات خود با مخبر روزنامه نیویورک هرالد گفته است : تحت البحر های آلمان تا امروز به جنگهای جدی و حقیقی خود آغاز نکرده اند فعلا ١١٦ فروند تحت البحر آلمان در سواحل انگلش کانال مشغول مین گذاری هستند ، عده این مينها بالغ بر ۳۰۰۰۰ خواهد بود. کانال وقتيكه تحت البحرى های آلمان بجنك جدى شروع کرد مملکت انگلترا داشته