صحیفه ۳
سال چهارم

در قندهار در شهر کهنه سه نفر دهاقين ملك غلام في خان بار گرانی با یازده راس مرکب برای آوردن شوره رفته بودند بدنه کل کنه بالای ایشان افتاده همه را فرو برده یکنفر خرکار زنده دو نفر دیگر با یازده راس مركب فوت و هلاك كردیدند.

در قطعن بك كو ساله دو ساله سمندر خان کوتوال کو ساله زائیده است که گاهی شنیده نشده خواهد بود که گوساله دوساله چوچه آورده باشد از عجائبات زمانه است فقط

در کلات توخی عیال یک شخصی از بانه بطن سه نفر ولد آورده است که دو نفر آن پسر و يك نفر آن دختر است که در هیچوقت در نواحی مذکور انجنین معامله اتفاق نیفتاده بود فقط

در نواحی فراه دو نفر دزد بصورت کدایان در خیل های ماه دار آن کدامی کردند در يك مجدی رسیده کدا کرده اند در ان مجدی بکنمر عيال نوعروس تنها نشسته بود که شوهر آن بصحرا رفته بود دزدان حرامزاده عروس نوجوان برزیور را تنها دیده سر او را بریده زیور و اسباب او را برده اند شوهر عروس که در نجدی آمده عروس مظلوم را مقتول دیده بالطائف خود از همدیگر پرس جوی كرده درک کد ایان را شنیده از عقب ایشان برآمده در نواحی ريك سرحد سیستان در دانرا بدست آور ده قتل رسانیده است که باسباب و زیور عروس مقتول عودت نموده امزا و مأتم مشغول كرديد فقط

در قلعه جعفر ضلع کلات توخی یکدهقانی جاه کاربر برای املاک خود حفر می نمود حفر زمین که به بیست زرعه رسیده بود. دفعتاً زمين فرو نشسته يك نقب قدیمی معلومدار شده مردم خبر دارشده بهمراه چراغها رفته ملاحظه نمودند تا نقرب منصد زرعه طول نقب بملاحظه مبصرین رسیده و ملاحظه کرده اند که به اطراف نقب خانه ها هم موجود است و بسی استخوانهای پوسیده النسانها بهر طرف باشکه های تغارها و خم های شکسته افتاده استخوانهای مذکور که ملاحظه شد. نسبت به استخوان زمانه حال قوی تر و کلان تر معلومدار شده که محض دست زدن پاشان میشد و نقب مذکور در طول خود پیست پته زینه ها هم دارد. و چنان معلوم میشود که نقب مذکور از زمانه های بسیار قدیم است در موضع که نقب ظاهر شده دامنه کوه است که حال از بسیار سالها زمین من روعی است آیا از کدام عصر و زمانه خواهد بود که رفته رفته دامنه کوه و زمین مزروعی گردیده گاهی بقیاس برابر نمیشود که در چنین دامنه کوه چنین نقب و بود باش انسانها بوده باشد فقط

كذا

بدخشان - ربایی فیض آباد بدخشان بقرار عرف و قاعده الوسی آبا و اجداد خود همه ساله در موسم تو بهار بدشت قرق که مغربی فیض آباد واقع است و وسعت بسیاری دارد و ان ها رده عمومی رعیتی و سپاه الجارفته چند روزی را بخوشی و میله و تماشا می گذارانند کارداران ملك و منصبداران نظامی نیز بنا بعت سیار و رعیت

باران همان شدت می بارد و رعد و برق جاری است تا از پرده غیب چه ظهور کند فقط

در سمت جنوبی از روز چهار شنبه ۱۵ جمادی الاول باران شروع بیاریدن نمود شب و روز متواتراً می بارد جو هوا را ایر تیره و تار آنچنان فرو گرفته که بقدر يك لحظه هم روشنی معلومدار نمی شود. گاهی کاهی برف و اکثر باران می بارد تمامی دشت و صحرا و اراضی مزروعه و غیر مزروعه را آب فرو گرفته رودخانه ها قسمی جاری شده که درختان کهن سال بسیار قوى الحجم را مثال خاشاک برداشته میبرد روز ۲ شنبه ۲۰ جمادی الاول برف بار بدن گرفت بقدر چهار ساعت بشدت می بارید چنانچه در گردیز بقدر نیم فوت برف زمین مفروش کردیده بود و بدشت ها قریب بکنیم فوت و یکوه قریب سه پاسه و نیم فوت برف افتاده بود بعد ازان برف باز به باران تبدیل یافته سر اسر باران دهشتناک می بارید بروز ۲۶ جمادی الاول باز دفعتاً باران به برق مبدل گردیده على الاتصال برف می بارید تا آنکه قرار روز ۳۰ جمادی الاول باز دشت و کوه و همه اراضی را برف مستور و مفروش نمود بعضی خانه ها و دیوارها غلطیده و مندرس گردیده چنانچه که طرف خانه عالیجاه محمد امین خان حاکم کردیز هم غلطیده فرش زمین کردید اما جای بسیار شکرانه کی است که بنخود ایشان و تعلقات ایشان ضرری وارد نیامده است تا الیوم که ۲۷ جمادی الاول است همچنان باران دوام دارد نارضای خداوند جهانیان چه باشد فقط

در ترکستان یعنی نواحی بلخ و توابعات و ملحقات او مدت سه تخمیناً میشود که قطعاً باران نشده ويوماً فيوماً محتکران بدبخت که در همه وقت در همه عالم موجود میباشند نرخ اشیای خوراکه را بلند کرده میروند چون حکومت قاعده معینی در باب فروش غله نمیدهد باید محتکران خود مختاری در نرخ بکنند بنابرانيك آثار مزار شریف آرد بدوازده تشکه رسیده است - بتاریخ ۹ ماه جمادی الاول جناب نائب الحكومه صاحب مزار شريف به چهار بانجهزار نفر بدشت لو يمرب برآمده نماز حاجات خوانده دعا کردند سه روز هر روز نماز خوانده دعا میکردند خیرات ها در مساجد می نمودند لاکن از باران اثری پیدا نشد روز دوشنبه ۲۶ ماه جمادی الاول که فصل گل سرخ و میله تماشای خلایق است در چار باغ روضه مطهره خلق بسیار جمع بودند نائب الحكومه صاحب هم در مجلس تماشا حضور داشتند پهلوانی و کشتی گیری و داربازی و غیره اجرا داشت بوقت نماز عصر نائب الحکومه صاحب وغیره مسلمانان دعا کردند که الهی از فیض عام خود مخلوق مسلمان خود را محروم مکردان ایر در استان ظاهر کردیده بود.

بعد از شش دقیقه شروع باران شده سه شب و سه روز على العموم می بارید چنانچه دشت و کوه و همه اراضی سیراب و معمور کردیدند و بازار محتکران تحط اندیش کسری بنده همه گرفتار هم و غم کردیدند الحمد لله تعالى پيدايش غله بخوبی و درستی رونق پدیر شده همه رعایا را رفاهیت و ارامی حاصل گردیده فقط


صفحه ٤
سال چهارم
شماره ۱۸

در میله مذکور شرکت و همراهی میکنند امسال در ۱۵ ماه جمادی الاول بقرار قاعده خود بدشت مذکور برای همان میله و تماشای که دارند پادشاه و رعیت با اطفال و اقوام و دوستان خود رفته بودند بهر طرف هنگامه سیر و تماشا برپا بود بتاریخ روز یکشنبه ۱۹ جمادی الاول عمل سه نجه روز بناگهان یک ابر از سیاه تیره از طرف مغرب ظاهر شده باد بسیار شدت تالی با ظهور ابر متعاقباً شروع بوزیدن نموده اول باران بعدازان ژاله به بسیار شدت فیر نمود بقدر یکساعت نگذشته بود که تمامی دشت وسیع غرق را آب فرو رفته از دره ها و شیله ها سیل بسیار آمدن گرفت خاصه از درهٔ خارک که در عقب شهر و خانه های مردمان فیض آباد واقعست که اکثر سپاه هم بهمین سمت توقف دارند سیلاب بسیار تیزه و غلیظی آمده تخمیناً ده خانه را خراب کرده و پنی در خشان قوی را از بیخ و ریشه برآورده و برده است و از درهٔ جوزون سیلاب که آمده سه حجر آسیاب را خراب و متهدم کرده و یکفرده گاو قلبه را همراه بوغ و اسپار و غیره از کدام کوه برداشته سراسر بدریای کوکچه اورده رسانیده بود اما جای بسیار شکرانه کی خداوند است که باحدی از سپاه و رعیت بدخشانی ضرری نرسیده است فقط

کذا

از علاقهٔ مشرقی دار السلطنه رسیده — اینکه در نواحی ور کرائی بکقریه که انرا کدی می گویند یک قلعه از جمع قریه کدی مذکور در بغل یک کوه واقع شده بود که در ان قلعه بعضی نفری سکونت دارند دوام داشت باران عالمگیر که ترقی نموده بود از طرف شب همان قلعه بغل کوه همراه زمین و غیره از جای خود لغزیده قریب دوصد زرعه بهمراه زمین و مردم مسکونهٔ خود بیابان آمده اما باحدی ضرر نرسانیده است فقط مردم قریه خالد خانی در دشت برای آوردن پته سوخت رفته بودند در دشت انجیری صاعقه سماوی بالای ایشان افتاده پسر خمیر نام را صدمه سخت رسانیده بود از دشت بایخانه او او را زنده آوردند بخانه خود که رسید برحمت الهی پیوست فقط

کذا

مسجدهای که رخ بخرابی گذاشته بود نائب نائب الحکومه صاحب قطغن و بدخشان عالیجاه ناظر محمد صفرخان سیاهه آن را طلبیده اند که سر رشته مرمت آنها بدرستی کرده شود و برای اطفال خورد سال قطغن و بدخشان خیال دارند که بذریعهٔ پدران ایشان سر رشته مدرسه ها و تعلیم و تدریس ایشان را بکنند — و برای اطفال یتیم و بی کس بی اقوام نواحی حکومتی خود هم خیالات بسیار غمخوارانه را در مد نظر گرفته اند که اجرا کنند —

کذا

چند نفر تجار باشندگان قلعهٔ فاضل بیک کابل برای خریداری کوسفند تالقان میرفتند در حد قریهٔ سبحانی ها قریب بیست نفر دزد بالای ایشان خود را انداخته سه نفر ایشانرا بقتل رسانیده و یک نفر ایشانرا سخت مجروح نمود. مبلغ پانزده هزار روپیه که همراه تجاران بود برده اند این احوالات که بحکومت قطغن رسیده چهار پهره سوار در موضع مقتل جا مقرر کرده اند که یا قاتلانرا پیدا و بسر حاضر میکنید یا پنجاه هزار روپیه از دیت و اصل وجه تجاران وجریمهٔ سرکار تحویل خزانه میکنید مردمان مذکور در تلاش و تردد هستند دلیل قوی بر آنست که قاتلان بدست آورده شوند

کذا

غلام صدیق ولد عبد الخالق ثقانی در قطغن نزد شخص دهقانی میکرد قریب نهصد روپیه از اجورهٔ خود جمع کرده روانه وطن خود شده بود. چار نفر دزد او را تعاقب نموده در شوراب او را بغیر تفنگ مقتول ساخته وجه آنرا گرفته اند مردمان هزارهٔ شورایی که از حکم نائب صاحب و پنجاه هزار روپیه جریمهٔ سبحانیها واقف بودند همینکه صدای تفنگ را شنیده اند جمهوراً از خانه های خود برآمده مقتول بیچاره را در حال طپیدن و جان سپردن و قاتلان دزد بدبخت را در تهیه قرار دیده و آنها را تعاقب نموده اند قاتلان دزد در کوه بالا شده اند هزاره ها عقب ایشان خود را رسانیده هر چار نفر دست کردن بسته بخان آباد اورده تحویل کوتوالی نمودند فقط

کذا

از هرات مینویسند که جناب نائب الحکومه صاحب هرات از هنگامیکه درین ولایت مقرر شده اند چنان حسن سلوک و حقانیت با رعایا و برایای اعلیحضرت پادشاهی رفتار کرده اند که همه مردم اینولا شب و روز دعاخوان و شکر گذار میباشند و جناب محمد نعیم خان نائب سالار به نهایت درجه محبت و شفقت با عسکری ماتحت خود شیوه های یک وجودانه ابراز میدهند. از انجمله یک قاعده نکوئی که نائب سالار موصوف گذاشته اندانست که هر گاه کدام سپاهی مریض شود چون هر شب رپوت نظامی خود را ملاحظه میکنند از مریضی سپاهی و ملازمت و جای سکونت ان واقف شده فردای آن بعیادت آن سپاهی مریض رفته او را حضوراً پرس و جوی کرده دلجوئی ها داده یک پنج ده روپیه نقد هم برای مریض داده معاودت میکنند اگر مریض صحت شد خیر و اگر فوت شد بالای تجهیز و تکفین سپاهی فوتی خود را رسانیده بعد از شست و شو همراه اندیوالان سپاهی نماز جنازهٔ او را خوانده تا قبرستان همراه میرفته او را بخاک می سپارند. بعد از ان نائب سالار موصوف بجای خود می آید فردا صبح باز نزد باز مانده گان فوتی برای دلجوه رفته فاتحه و تسلیاتی میدهند و پانزده بیست روپیه نقد هم میدهند که از طرف من عقب مرحومی خیرات کنید بعد ازان بجای خود می آیند همین شیوه های بسیار معقولانه و درست با جمیع عسکر ماتحت خود می کنند فقط


صفحه ٥
سال چهارم
نمبر ١٨

اخبار و تورستان سلخ جمادى الأول
بدرجات نورستان و پدرۀ پیچ وغیره علاقه جات نواحی مذکور سیزده شب و روز على التواتر باران میبارید و بدرۀ پیچ بعضی خانه ها خرابشده چنانچه بقریه و دیگرام درۀ پیچ يك خانه افتاده سه نفر در تحت خانه مذکور آمده برضای الهی فوت شده اند – قریۀ ده دم چغه سرای سفلی نیز يك خانه افتاده سه نفر در زیر خانه شده بودند از انجمله يك نفر مرد حیات اما مجروح زنده برآمده دو نفر دیگر كه يك نفر آن مرد دیگر آن زن سعیده بود رحمت الهی پیوستند و باکثر سركها و راه ها ضرر و زیان رسانیده که مرمت طلب میباشد و یکژاله بسیار پرشدتی هم بدرۀ پیچ حادث گردیده بود چنانچه ازبرك اشجار آثاری پدرختان نگذاشته فقط

از مناظر ترکستان افغانی
مزار فیوضات آثار حضرت شاه اولیا رضى الله عنه

كذا
سمت جنوبی ١٤ جمادى الثانى
خانانی دزد يك نطفۀ حرام ويك دزد غداری بود که بهر سر زمین و بهر جا قطاع الطریقی کرده مال مسلمانان را بتاراج و یغما میرسانید و علاوه بران در قتل نفس خود مسامحه و صاحب مال هم صرفه و دریغی نمیکرد همان است که سزای امر این رسیده اعدام گردید – بعد ازان خان میر نام جدرانی که از پیروان خانانی حرامزاده بود بطریقۀ خانانی مذكور يك جمعيت بدكاران سارق را با خود همراه و متفق ساخته راه های عبور و مرور


سال چهارم شماره ۱۸

مسلمانان را از سمت غزنین ووردك ومیدان و اهو كرد قطع کرده اکثر مسلمانان را به تیغ و تفنگ بقتل میرسانید و اموال ایشان را بغارت میبرد روز شنبه ۲ ماه جمادی الثانی بهمت و مردانگی مردم موضع اسپین تخت زرمت مجزای کردار هایش رسیده مقتول کرده — کیفیت قتل رسیدن الحرامزاده دزد چنین است — که خان میر دزد مذكور بهمرا، چهل نفر سارقان ماتحت خود نزديك قرية اسيين تحت زرمت آمده همراهان خود را بالای يك تپة ضلع قرية مذكور توقیف نموده بود قربه مذکور بسمت جنوب محال زرمت بدامنه کوه قریب مزار حضرت سید احمد صاحب رو حانی قدس سره در بین زرمت و جدران واقع میباشد.

از مناظر ترکستان افغانی
منظره میله گل سرخ و برافراشته شدن علم مبارک که در همین موسمهای اول بهار در مزار فیوضات آثار مبارک برپا میگردد.

میباشد خود خان میر دزد داخل قرية مذکور گردیده دو راس گوسفند و ده آثار آرد بالای رعیتی موضع مذکور حواله کرده بود که فوراً برای من در تپه برسانید دو سه نفر از قربه مذکور امر او را اطاعت ورزیده بقدر یک ساعت قسم قریب او را معطل کرده بودند اما در خفیه نفری را خبر داده اطراف او را همراه تفنگ ها گرفته بودند خان میر دزد که دفعتاً اطراف خود نظر انداخته نفری را دیده که همراه تفنگها اطراف او را گرفته اند خانمیر دزد خیز کرده بود که خود را از بین بکشد نفری رعیتی او را امان نداده عموماً بر او فیر کرده بودند پنج ضرب گلوله بجسم او رسیده بخاك افتاده بود دو نفر از رعیتی پیش شده


سال چهارم
شهاره ۱۸
بودند که سر او را بریده بردارند تفنگچه شش تکه که پدست داشت و یازده نفر اشتر در علاقه حاجی بقتل رسیده و قریب هشت نفراشتر
بردو نفر مذکور غیر کرده بود که یکنفر آن را شهادت از مردم کوچی در محال چمکنی فوت شده ورود چمکنی نهایت ترقی
رسانیده و یکنفر آن را مجروح نموده است بعد از ان که جان نموده که یک تفریچه هشت ساله را از مردم چمکنی بقتل رسانید
از قالب او برامده سر او را بریده در کردیز بحضور حاکم و قریب پنج خانه را از قریه استر کلی چمکنی هم خراب کرده
آوردند حاکم نقرى مذکور را يكيك طباقه لکی زری داده برده اکنون صاحب خانه و تعلقات او همراه عیال داری خود قبل
و پوست سر دزد بد بخت مذکور را کشیده بحضور جناب حاکم از بردن و خراب شدن خانه خود بر آمده بدیگر جای رفته بود که چیزی
کلان سمت جنوبی ارسال نمود و سمت مذکور از فتنه و فساد ضرر برای او نرسیده و در حد قربه بطان قریب چهل جریب زمین
او بر آسود هر کس که ز حد برون نهد کام انت متزای او سرانجام را همراه زراعت تخمیناً آب برده که امکان آبادی هم ندارد حال
مدت دو یوم میشود که از فضل و عنایت خداوند باران استاده
شده في تحرير يوم نجشنبه سلخ ماه جمادی الاول سنه ۱۳۳۳

از سود هزاره مینویسند.

از تاریخ یوم پنجشنبه ۱۹ ماه حال که درین محال در هوا ایر از خوست مینویسند :
و صاعقه ظاهر گردیده خریدن رعد و برق آغاز نموده بطرف نماز يك حادثه معموم عارضه از جهه سیل وارد شد که چند روز
عصر در قلعه شش درجه کج آب بهبود صاعقه هوایی یعنی برق متواتر باران باریدن گرفت و روز بروز آب اضافه تر شد که
در کنیدی خانه شخصی افتاده در بین خانه دو فرد ماده کار و یک فرد دفعتاً از یوم شنبه ولیل یکشنبه چنان سیل مهیب آمد که همان
مركاو و بکر اس مرکب دا سوختانده و یکنفر آدم را نیز که در بین خانه باغ که در شماله اوسط آن جای حاکم نشین حاكم كلان و نشیمن گاه
بوده یک طرف بازو و پای او را سوختانده که از اثر آن بی هوش کردید. بنده بی چار کان است و بالغ مذکور در زمان جناب سردار
لاكن مال لها كامل سقط شده و شخص مذکور حیات است که محمد اکبر خان تشکیل بسیاری آن یافته بود و بقدر بکنیم الی دو
احتمال صحت دارد. بعد از ان باریدن باران و زیرف شروع نموده دایماً زرعه چهار اطراف باغ مذکور دیوال بسیار متین از سکی
هوا ابر بوده باریدن برف زباران على التواتر دوام داشت یوم دوشنبه و بعضی کلی بنا کرده بود مگر تمام نشده بود و از هر قسم حبوبات
۲۰ باز در قریه ابرك محمد اکبر نام شخصی که همراه سه نفر دیگر اشجار غرس بود و بعضی جا که هنوز کرد بست نشده بود
در بالای نامی کاری ها بودند و محمداکبر نام داس آهی بدست خود جناب ناظم صاحب تشکیل کرد بست کرده بود طول بالغ درسته
داشت صاعقه بالای مذکور افتاده خود او را در همان با سوختانده او دلیل اول که بنده در خوست آمده بودم و قدم کرده بودم
که هلات گردیده و باقی سه نفر که همراه مذکور بودند بی هوش موازی شش صد و چهل و هفت زرعه و عرض غرب آن مساوی
کردید. لاکن هیچ نقصان برای اوشان ترسیده باریدن برف و باران و عرض شرق بالغ از جبهه که خانه برگه نظامی می باشد کم است.
تا یوم دوشنبه ۲۷ دوام داشت که هواهیچ صاف نشده چند ساعت مدعا خلاصه از طرف غروب بقدر هشتاد قدم دیوار را هم سیل
که توقف میکرد باز می بارید با وجودی که بسیاری آب می شد متهدم کرده و دروازه مذکور را غلطانده و از طرف سمت جنوب
حالا در زمین هموار نیم زرعه و در کوهسارها اضافه برف افتاده بقدر چهار صدو مجده قدم دیوار را خراب کرده و قریب بکنیم
سر ما شدت دار دیوم سه شنبه ۲۸ از الطاف خداوند هو اصاف کردیده الی دو جریب زمین متن باغ را تکرار و خراب نموده که حالا
الیوم که ۲۹ ماه مذکور است برق انقدر سخت شده که به تردد مردم آب آن در جریان است و آب الی محکمه خوست که در نصف باغ
شکستن ندارد و چون درین محال چوب که یاب است اکثر خانم ها در بالای سرک ما بین است در جوار اعمان در جریان بود بعنون
کنیدی از خشت آباد شده خرابی زیاد رسانده باشد تاریخ فی ۲۹ و عنایت خداوندی از بوم دوشنبه که دیروز باشد. آب از باغ
جمادى الأول سنه ۱۳۳۳ خلاص شد و بسیار ضرر در خوست رسامیده مردمان ریش سفید
های اینجا بیان میکنند که در یادی مایان این چنین سیل
از جاجی و چمکنی میتویسند مدهش دیده نشده بود نهایت افسوستم از خرابی دیوار و باغ شد.
زیره زندگی و تندرستی نظامی و مایکی چهاونی از جهه گرمی در
از تاریخ ۱۵ ماه جمادی الاول انما یه ۲۸ ماه حال از تقدیرات آلمی همین باغ مربوط بود.
باران و برف زیاده شب و روز درین محال حاجی و چمکنی باریده که
از کارت برف و باران مذکور بسیاری خانه ها و آبادی ها و قلعه ها
خراب شد. چنانچه در این روزها تردد مردم کوچی که از علاقه
خارجيه بعلاقه داخلیه دولت خداداد می آیند در محال جاجی که منزل
مردم کوچی مذکور شده چون از سبب شدت سرماه و بارندگی به
نفر جویان رمه و يك نفر زوجه وقریب - احد راس گوسفند از هرات نوشته اند.
که در این وقت عالیجاه حاجی محمد امین خان نائب حاكم قلعه نو
معروض داشته است که در بنوقتها كرد دیوانه در تکاب خارستان
و پیداشده چند نفر آدم و چند فرد عوامل را گزیده نفر فوت شد.


صفحه ۸
سال چهارم
شماره ۱۸

و دور اس اسب و بیست فرد عوامل سقط کردیده و در تکاب فرعج بانك ديوانه نيز پيدا كرديده يكنفر را كزيده بلنك هم مرده و شخص مذكور نيز فوت شده است و در تکاب قادس گرگ ديوانه يكنفر آدم و چهار نفر اشتر را کرده شخص مذکور و اشتران مزبور هلاك شده اند فقط

حوادث خارجيه
المانها در چه حالی هستند

یکنفر از فرستادگان مخصوص روز نامه « نان » که به لباس هند و مخفیانه به المان مسافرت کرده وضعیت داخلی و احساسات اهالی آلمان و اطمينان ايشانرا بقشون و اطاعت آناترا از امپراطور به تفسیر ذیل شرح میدهد

از مونیخ تاران

برلن - از فرستاده مخصوص ما

صبح یکشنبه است و تعطیل شهر « مونیخ » مردمان شهر صدای ناقوس کلیساها از خواب برخواسته هوا آفتاب اهالی دسته بدسته بمعابد میروند که از خدای آلمان درخواست فتح و نصرت عساکر آلمان را نمایند در کلیسا بعد از انکه کشیش دعای معموله را خواند در بالای منبر از خدا مجازات دشمنان را خواست کشیش میگفت : دشمن ما فقط انگلیس است . اهالی هم سرود شده و میگفتند دشمن ملت ما اوست .

در قلوب تمام اهالی ازین طرف تا آن طرف مملکت این عقیده مثل سکه به زر نقش بسته است که مؤسس جنك و موجب صدمات اروا فقط نظریات حسادت انگلیس ها بوده و هست . بوعظ کشیش گوش میدادم مشارالیه شخص نومندی بود این عبارات را مکرر میکرد ( خداوند با ما همراه است و با مشت روی میز زده و میگفت ) دشمنان ما دشمنان حق هستند و ماموریت آلمان در دنیا همین است که : « دشمنان حق و حقیقت را معدوم نماید و هیچ کس قادر نیست که آلمان را مغلوب سازد چرا که در ظل حمایت مخصوصه پروردگار میباشد باید فرانسه مضمحل کردد انگلیس مثلاثی شود - روسیه معدوم گردد . اراده خداوند تبارك ما چنین است و باید مجری شود »

حاضرين بايك دنيا مسرت و هيجان بعد از خاتمه نطق کشیش بیرون رفته و در مهمان خانه ها و قهوه خانم ها پراکنده شدند .

روز دوشنبه بود این شهر و تفرج مردم ابدا با ایام سابق تفاوتی نکرده وا کر سربازان زیاد با البسه نظامی زیادتر از ایام عادی در کوچه ها دیده نمیشد هیچ کس خیال نمیکرد آلمان در کار جنك می باشد .

تمام ساکنین شهر در آفتاب مشغول تفرج و تماشای حرکت سربازان هستند که با پالتوهای کرم زمستانی قدم نظامی گرفته بطرف سربازخانه میروند و گاهی هم سربازان مجروح که تازه معالجه شده اند دیده میشود که با عیال یا دوست خود ملایم مشغول تفرج می باشند و کمی هم بعضی زنها مشاهده میکردند که علامت سیاه به بازوی خود بسته بابك نگاه حزن آمیزی سربازان را با نظر مشایعت می نمایند سربازان جدید جوان دیده میشود که صاحب منصبان انها را بطرف سربازخانه میبرند و غالبا اهالى بطرف انها رفته بنای صحبت نهاده قوطی سیکار را باز کرده و بعموم جوانان مزبور سیکار تعارف میکنند . تمام د کا کین و مغازه های « مونیخ » باز است لیکن اهالی بمغازه های کتابفروشی و نقد فروشی و کارت پستال که نقشه ها و صور جنگ ها را می فروشند هجوم برده عکس های جنگی را تماشا و خریداری می نمایند .

در تمام تصویر و نقشه جات صورت امپراطور ويلهلم وتصوير ولیعهد با اطفالش در حال فرمان دهی قشون مرسوم است .

کایه مردان تاریخ و سرداران بزرك المان مانند بينمارك وتران مولتکه و امپراطورها از قبیل فردريك كبير ويلهم أول قيصر حالي ويلهلم دیده میشوند که تصاویر و مجسمهای مقبول و مقوای آنها در مغازه ها نهاده شده است .

پس از آن در تمام مغازه ها تصویرهای جنگی که همه روزه طبع میشود جلب توجه ناظرین را مینماید که سربازهای آلمان شهرها و قلاع را فتح کرده و سربازان فرانسه باشلوار های سرخ واهالی از مقابل آنها فرار کرده و مجروحین دشمن در حال مردن هستند .

بیرقهای ملی المان عبارت از سه رنگ سفید و سیاه و سرخ در تمام نقاط دیده میشود که در حاشیه آن این عبارت مهیچ رسم کردیده است : « هر قدر دشمنان ما بیشتر همان قدر فتوحات واقتحا رات ما بیشتر »

تفرج کنندگان در مقابل شیشه های نقوش و تصاویر هجوم آورده احساسات قلبی خود را تبادل می نمایند و اتحاد افکار و احساسات این دسته جات متفرقه را بیکدیگر متحد و متفق میسازد و خوب معلوم میشود که تمام افراد آن ملت فقط دارای يك روح در ابدان مختلف هستند آن هم روح خشن المان که کاملا اطمینان قوه و قدرت خود دارند و در نهایت جدیت از تفوق و مزیت قوه خویش ملزم و مطمئن می باشند و ماموریت خویشتن را چنین میدانند که المان باید بر سایر نژادها فائق آمده و آنان را تحت استیلای خود آورد .

این تربیت عقیده نیست که اصانیف آکادینویی به ملت المان القاء کرد که نژادهای مختلفه مساوی نیستند « و توتونها » ( المان ) اساس اتحاد ژرمن را بروی آن عقیده طرح کردند .

حالا نویسندگان سابق المان از قبیل « کویی تو » و « لابوز » و « شامبرلن » بیایند و مشاهده نمایند که چه نهرهای از خون در « بلژيك » و « فرانسه » و « روسیه » در میان آتش ها و خرابها جاری است .


صفحه ۹
سال چهارم

قهوه خانه ها و هتلها خیلی جالب انظار است . اهالی در اطراف میزهای مدور هجوم آورده ، يك طرف يك فاميل بالاطفال خود و طرف دکر اجماعی از دوستان و گوشه دیگر جمع هم قطاران دیده میشوند که دود سکارشان اطرف سقف طلائی المكان بالارفته و صدای صحبت و صدای باز شدن کاغذ روزنامها و کیلا سها بهم دیگر مخلوط شده مستخدمین قهوه و غذا مرتبا می آوردند . در تمام این دسته ها غیر از مذاکره از جنگ مطلب دیگری نیست همه کس روزنامه را دست گرفته از استراتازی و فنون جديده جنك سخن ميراند و تقريبا چنین میگویند هما کر امبراطور در فلان مکان رسیده اند . بلی » بر ليز تا كيلات ، تصدیق کرده بل صحیح است ! محقق است که فرانسه ها در همه جا در مقابل قشون ماتاب نیاورده مغلوب شده اند و و قیصر ماه در فلان روز در پاریس وارد میشود .

روسها !
روسها آنها نیز در تمام میدانها مغلوب و متواری شده اند بله .

ژنرال هند نبورگ، روسها را در لهستان از پا در آورد. در اطراف وارشاوه کارشان ساخته است . اما انگلیسها آنان نیز مضمحل می شوند. ایشان در لندن ، از شدت بیم و خود می ارزند . چرا که یکصد و پنجاه فروند بالون جنگی ستم زبلین را که مشغول تجهیز هستیم یکروز صبح زود با یکعده قشون مقتدری به یکی از نقاط انگلیس پیاده میشوند. آفرین بر کشتی و آمدن . که مدنها اقیانوسهای مشرق را به حیط تصرف در آورد . حالا هم برای حمله با نگلستان زره پوشهای ما از کانال وکیل ، منتظر فرمان حرکت و پوروش هستند ..

در این ضمن من هم مشغول خواندن یک روز نامه بودم ويكنفر ايطالي هم در مقابل من بملاحظه جراید مشغول بود. و تبادل نظر با هم میکردیم پس از دقیقه چند با حاضرین بنای صحبت را گذاردم و از يك نفر سوال کردم - شما از فتح و نصرت اطمینان دارید ؟ لیکن قشون المان در مشرق و مغرب بايد جنك كنند و هنوز فرانسه ها و روسها قوی هستند ؟

فرانسه ها : عجب سخن آیا از اول جنگ تا حال کدام فتحی را کرده اند و همیشه از مقابل ما فرار می نمایند . عقب نشستن از مارن را چه میگوئید عقب نشستن المانها عقب نمی روند | حرکات استرا تازی على . ليكن عقب رفتن ابدا . - بسیار خوب . پس برای چه شش هفته است که برای رسیدن به « کاله » سعی دارند ؟ برای اینکه ما هر وقت بخواهیم بانجا برسیم همان وقت خواهیم رسید قیصر ما چنین حکم داده و البته اراده امپراطور بایستی مجری گردد ۱۰ گر قیصر وصول به پاریس را حکم قطعی نماید انهم مانند قضای مبرم باید فعلیت یابد . - خیلی خوب آنانصور می کنید که فرانسه ها بگذارند عباره فرانسه ها، عساکر المان مغلوب شدنی نیستند جناب آقا سلامتی شما این جام نوشیده واطمينان میدهم که فرانسه در مقابل ما قابل توجه نیست

صفحه ۱۰

مرسی آقا آیا این شایعه صحت دارد که درین جابا محبوسین جنك خوش رفتاری نمی شود . در فرانسه میگویند که اسراء جنگ در المان دو چار سرما و گرسنگی می شود - این مطلب بر عکس است ما برای اسرا خصم منازل کرم و غذای خوب ترتیب داده ایم همان طوریکه سربازهای خود یومیه جیره و غذا میرسانیم به اسرای جنگ نیز همانها را میدهیم بلی فقط زحمت و رنج ایشان همان است که در اسارت هستند لیکن اطمینان داشته باشید که دو چار صدمه و مشقت دیگری نیستند

در خصوص انگلیها آن شخص آلمانی که یکنفر تاجر مشمول می آید اظهار عداوت میکرد لیکن در ضمن میگفت که نسبت هایی را که برا در خصوص شهر باران کردند اسرا و قتل مجروحين انگلیس و بدرفتاری میدهند کذب محض است و با آنها هم مثل سایرین رفتار می شود .

چند هفته است که در آلمان احساسات خصومت فرانسها تغير کرده و دلسوزی و عطوفتی نسبت بدانها ابراز میشود و میگویند فرانسویان رقیبان لائق طرفیت می باشند .

در همه آلمان برای فرانسه ها غم خواری کرده و میگویند بجاره ملی فرانسه دوجار شدت جنگ شد و خود را فدای اتحاد ها و روس . کرد میگویند عباره فرانسه ها که قدیه طمع ورزی و حرص ثروت طلبی انگلیس باشد و با نبودن علائق معنوی و هستی و حیثیت و جوانان خود را قربان استبداد سلطنت انگلیسی ، و خودسری روس وحتى نمود .

اخير عقيده مراكز آلمان و اهالی چنین است که فرانسه و آلمان که هر دو علت متمدن و عالم هستند می بایستی با یکدیگر اتحاد کامل و دوستی می نمودند

اکر فرانسه طالب صلاح بود این مسئله با قرایب و صمیمیت با آلمان بهتر صورت میگرفت . چرا که آلمان غير ازيك ولايت ، شامیان . ادامیل گرفتن اراضی فرانسه را نداشت و از بابت صلاح و فرات جنك فقط بكرفتن ده ملیاره فرانک قانع می شد .

پس ازین که این دو دولت صلاح کرده و متحد شود بدوا انگلیس را مضمحل و پس از ان باتفاق روسيه مستبد را معدوم می سازند و فرانسه در ازای هجر و زحمت خود تمام افریقای شمالی از « مراکش » تا به « مصر » را تصرف در می آورد .

بهم چنین « طراباس » را نیز از ایطالی برای مجازات وی از این خدمه و خیاتی که به اتحاد مثلث « نمود گرفته و فرانسه مسترد می شود و برای آلمان ما بقیه متصرفات عظيمة انكليس كافي خواهد بود . از انطرف نیز ضربه به قاب خرس شمالی « روس » وارد کرده و لهستان « وی را گرفته و او را بطرف یخهای شمالی میراند

طرف مغرب بود که از « مونیخ » عزیمت کردم و سوار يك ترن نظامی شدم که مملوه از جمعیت بود بدرجه که مرده در را


صحیفه ۱۰ سال چهارم شماره ۱۸

روحا استاده بودند مسافرین که همگی سربازان بودند که بمیدانها میرفتند در تمام شب و مدت مسافرت بسرود ملی و جنگی مترنم بود و یکمسته يك مصراع را خوانده و دسته دیگر با همان لحن اجماع مصرع دیگر جواب میدادند.

در حالتیکه تمام آنها بصفوف مقدم جنگ میروند همگی آنها فرحناك و بايك دنيا هيجان و مسرت میبودند، و یکنفر آنها بايك اطمینان و خوشحالی بمن گفت که عنقریب تماشای برج «ایفل» خواهم رفت تمامی آنها اشخاص قوى المزاج وتنومند و خوش قواره بودند کلبه آنها جوان و جزو قشون ذخیره هستند و بسیاری از ایشان دو سال در نظام خدمت کرده و از فنون جنگی اطلاع دارند و لباس های شان لباس نظامی خاکی رنگ با پوتین های زرد اعلا و پاشنه های آهنی .

فرحناکی و هیجان آنها مثل آن است که برای مانون و دقیه نظامی در بیرون شهر میروند و ابدا آثار ترس و وحشت در آنها نیست و دره تصور آن را نمیکنند که شاید تا چند روز دگر نعش های آنها در گل ها و باطلاقهای فلان را عیان افتاده گلوله های ختم کشت عمر آنها را درو نماید .

لطفهای در حرارت رؤسا در حین عزیمت این جوانان و اظهار احساسات اهالی وجود آنها را بك توده الكتريك می نماید . بانها از تحصیل افتخارات و شرافت نظامی مذاکره کرده ووعدۀ صلیب آهن بایشان میدهند. بانها گفته اند که خدای المان با با در هر قدم همراه است و خداوند المنان با کلاه خود و مغفر فولادین در میدان های جنگ حاضر و ناظر و سارین را غصب کرده المانها را حمایت و حراست میکنند .

در استاسیون «موتور امیرك» از این قطار راما من که این جوانان را بسوی جنگ ومرگ میبرد فرود آمدم . برف بطور ملايم شروع بیاریدن کرده شب است و شهر در حال سکوت و قطار راه آهنیکه به «برلن» میرود ، خالی در کار استاده و برف مانند يك ورقه كرك الطیف روی غجره های ترنها قرار گرفتند. در مدت حرکت هر کجا که قطار آهن بمحل ایستگاه میرسد اهالی و پرستاران مجروحین با طراف قطار دویده فریاد میزننده صلیب احمره صلیب احمر مبنی در بن حاضر بض خانه و تاسیسات صلیب احمر است و اگر بیمار و مجروحی هست برای پرستاری و امداد حاضر هستیم غالبا هم دیده میشود که یکنفر مریض که در حال به بودی است یکنفر سرباز مجروح را علایمت پیاده کرده و بطرف مریض خانه صلیب احمر برده و فورا درینجا قادری تخم مرغ و آب گوشت و سوب مقوی بوی داده قدری شکولات در جیب او نهاده و يك قطى سيكار با و میدهند که در راه تغیر ذائقه دهد و پس از آن او را بطرف ترین برده و بسوی مقصد رهسپار میکردند .

بالاخره با راه آهن به « برلن » رسیدم هوادمه بود و دو چرخه های روزنامه فروشی در اطراف بصدای بلند حرکت کرده و مردم از هر طرف با میل و رغبت روزنامه را خریده در همان کوچه مشغول خواندن آخرین اخبار واصله جنگ میشدند . یکروز نامه فروش از نزديك من عبور كرده و فرياد ميكرد . يك فتح بسيار بزرك قطعی آلمان با روسی - هشتاد هزار اسیر .... صد توب متراليوز غنیمت.. پنجاه توپ بزرگ دشمن بتصرف ما است.

نقل و ترجمه از اخبار های مختلفه (رعد)

تاریخ سه شنبه هشتم ربیع الآخر اخبار شهاب ثاقب منطبعه طهران مینوید

فتح جدید آلمان
از قرار خبری که از مرکز رسمی ما میرسد فتوحات بزرگی و غنائم بی شماری که نظیرش را تاريخ جنك كنوني كمتر نشان داده در سرحد شرقی روس نصیب قشون المان گردیده تفصیل واقعه و جزئیات این فتح بزرگ از قرار ذیل است :

ابلاغیه المانی
نتیجه جنك زرك در مشرق دریاچه های مازورس اینك با جزئیات آن نشر شده است قشون دهم روس که مرکب از ۱۱ دیوزیون پیاده نظام و چندین دیویزیون سواره نظام بود یکلی متواری و تقریبا معدوم گردیده، فرماندهان قشون المان در انمیدان جنگ مارشال ( هیندنبورغ ) و دوزنرال ( ايش همين) و ( بولو ) بودند. علاوه بر کشته و زخمی روسها ۱۱۰۰۰ نفر اسیر و هشتاد توپ و هفتاد مترالیوز از دست دادند. در لهستان المانها شهر ( پلج ) و ( بيلك ) و ( راز یونج) را فتح نموده امرای زید گرفتند . در فرانسه المانها در نزدیکی ، سنت الوار ، يك كيلو متر از خندقهای انگلیس را فتح نمودند در يك منازعه نزديك «سوان» قشون فرانسه علاوه بر مجروحین دویست نفر مقتول چهار صاحب منصب و ٤٦٨ اسیر تلفات داشته در صورتيكه ضايعات المان از کشته و زخمی بیش از هفتاد نفر نبود در نزدیکی ، سنت مینمو ، المانها مجددا یکهزار و دویست متر از مواقع مهمه فرانسه را فتح نمودند در حوالی، هنت اموسن ، قریه ، توروا ، بدست المانها تصرف شد و در نزديك يك تپه يكصد و پنجاه و دو نفر فرانسوی دیگر را اسیر کردند
( شهاب ثاقب )

ابلاغیه المانی
تازه ترین اطلاعات واصله
المانها قشون شکست خورده روس را تا ( ترکن ) و کردتو و سوخورلین تعاقب کرده ٦٤٠٠٠ اسیر ۷۱ توپ یکصد مترالیوز و يكصد و پنجاه واگن قور خانه از روسها گرفتند در جنوب شرقی کانو دشمن بالمشاو عقب نشسته هزاران اسیر از دست داد در جنوب بیشتر و شمال پر اس نیش روسها از واقع خود متواری شدند در مشرق رازیومج ۳۰۰۰ اسیر از روسها گرفتیم .

– میدان جنگ فرانسه –
در فرانسه قشون متفقین از فتوحات عظيمه جديد المان در روسیه بهیجان و خشم آماده اقدام به حمله شدیده نموده ولی


صحیفه ۱۱ شماره ۱۸ سال چهارم

نتیجه نبردند جز اینکه انگلیسها ١٧٤ اسیر از دست داده و مواقع خود را نتوانستند باز پس بگیرند و فرانسویها در شمال شرقی (رنس) ۲۰۰ امیر با کشته و زخمی زیاد داشته و حمله خود را قطع کردند

یکای عقیم مانده و صاحب منصب و ۷۸۵ اسير ومقتولين بشمار از دست دادند .

- درشامیانی -
در ( شامپانی ) قشون فرانسه با عده کثیری حمله سخت بعمل آورده منجر به جنگ تن به تن كرديد و بالاخره تعرضات آنها

- و جنگ در آركون -
در آرگون قسمت بزرگی از مواقع مهمه قشون فرانسه را تصرف نموده ۳۵۰ اسیر و دو توپ گرفتیم حمله قشون فرانسه بر قریه بورای بی ثمر مانده و صاحبمنصبان و ١٠٩ اسیر و دو توپ از دست دادند.

از باغهای دل آرای با صفای شهر احمد شاهی قندهار

جاسوس المانی

( و سر گذشت يك صاحب منصب فرانسوی )
یکی از صاحب منصبان فرانسوی در روزنامه ( الفورماسیون) پاریس سر گذشت خود را نشر نموده که جالب بسی اعجب است. وما عينا ترجمه مينمايم - ميكويد :

ما از صبح در يك دره غلیظی مشغول جنگ شدیم در ساعت دو بعد از ظهر آلمانها مقام خود را ترك نمودند — با لژیون که من جزو آن بودم آنها را دنبال نمودم. چطور شد که من خود را از روی عدم تفکر در راه خمیازه کشیدم — فهمیدم همین قدر میدانم که اول شب از يك خواب خیلی سنگینی که گویا يك ساعت


صفحه ۱۲
سال چهارم
شماره ۱۸

و غش طولانی که اثر زخم خیاره بود و من روی داده بود بیدار شده و بازوی چپ خود را سخت مجروح یافتم... از جا برخاستم که بینم کجا هستم و بچه جا باید بروم — تاریکی شب اطراف را فرا گرفته شخص در چنین موارد معلوم است چه حالی پیدا میکنند متوحشانه و پریشان بی اختیار و عزم براه افتادم — بعد از پیمودن دویست و ساصد متر خسته شده و در شرف آن بودم که بزمین افتاده از کار خود نا امید شوم — ناگاه صدای یکنفر فرانسوی بگوشم رسید صاحب صوت را شناختم که یکنفر از سر تبیان فوج ( ازوری ) فرانسه بود چون هنوز درد شدت نکرده بود. خیلی داد و فریاد را نینداختم — بعد از اینکه صاحب منصب

يك گروپ در محفلی
بمناسبت جشن اتفاق ملت که از مراسم مقدسه دولت علیه افغانستا است جناب کرنیل غلام رسول قونسل دولت خدا داد افغانستان همه قونسلهای دولتها و بسیاری از اشراف و اعیان و مامورین را دعوت کرده است.

مزبور زخم مرا بطوری که میتوانست بست. مرا بترك اسب خود گرفته روانه شدیم — در این وقت دمه خیلی غلیظ شده و ما بر سر يك چهار راه رسیدیم که نمیدانستیم به کدام راه برویم — بفاصله يك تپه لفافات صندوق های توپ المانیها در يك سمت صحرا ریخته در سمت دیگر که خیلی دور نبود دریا چه کوچکی واقع و در سمت دیگر يك مزرعه کوچکی بود که از پشت در ختهای چنار درست پیدا نبود صاحب منصب مذکور نقشه جیبی خود را بیرون آورده مراجعه بآن می نمود .

عجوبه های بی نظیر

ناگاه صدای چند تیر تفنگ بلند شد ما خود را زمین افکندیم.


سال چهارم
۱۳

ده باز ده نفر در بازان پروسی که در میان صند و تنهایی صدا نشته چیق میکشید ما را دیده بودند شش یا هفت نفر از آنها بطرف ما دو بدند که ما را بگیرند آن انجو به ها حریف نشدند رفیق من مرا جلواند اخته کشان کشان افتان و خیزان خودمان را پدر پاچه رسانیدیم پر چین های کنار دریاچه ما را از کلوله های تفنگ حفاظت کرد اما حالا چه کنیم صاحب منصب بدون تامل بمیان آب جست تا به بیند عمق آن چقدر است معلوم شد تا کمر او آبست بمن اشاره نمود من هم خود را باب انداخته با و رسیدم اطراف ما پر از کل و علف های آبی بود سربازان پروسی این خدمه ما را ندانسته ما هم خود را در میان آب فرو برده فقط صورتیمان برای تنفس از آب بیرون بود و از تاریکی نیم رخ انها پیدا بود که با طراف نگاه میکردند ما چقدر در این حمام غیر مترقبه توقف کردیم نمیدانم همین قدر بود که خیلی سرد بود ولی من میبایست ممنون اثر مسکت آب دریاچه باشم زیرا که فورا حالت تیرا تسکین داد و گویا با اثر سحر و معجزه تمام قوای من عودت نموده بالاخره دشمنان دست از تجسس کشیده بطرف دو چرخه ها و صندوقها رفتند ما هم از آب بیرون آمده میان علف ها لباس خود را میفشردیم

مزرعه خراب شوم

با این حال روانه شدیم و خود را در ساعت دو از شب بمزرعه رسانیدیم که در ان نیم باز بود بمحض آنکه داخل شدیم یک زنی که بنظر جوان میامد بیرون آمده اشاره براه نموده گفت راه دهی که چندان دور نیست آن طرف است صاحب منصب رفیق من گفت ما می خواهیم اندکی اینجا استراحت کنیم - ایا در این ده خوردنی پیدا میشود ؟ آن زن جواب داد : افسوس جناب صاحب منصب بیچاره من هر چه اینجا بوده غارت شدم حتی یک جرعه آب هم پیدا نمیشود بهتر آن است که مستقیما بان ده بروید وضع غریب اینده و منظر شوم آن دلچسپ نبود با طاقی که ما داخل شدیم اطاق خواب بنظر می آمد کشوهای میز همه بیرون کشیده و هوله ها ریخته و پاشیده بشقابها روی هم ریخته و شکسته من عليها افتاده از این مناظر بی نظم و ترتیب ما سوء ظن پیدا کردیم رفیق من گفت یقین دارم که در انبار زیر زمین یک چیزی پیدا خواهد شد که ما بنوشیم زن اظهار کردا آقایان من پائین رفتن بیحاصل است هیچ چیز آنجا نیست

( يكلوى ما او تحت )

در اول زن یکلی از رفتن بزیر زمین مضایقه داشت ولی ما نپذیرفته ناچار تهدید کردیم که راضی شود دیدیم تمام اعضای او بلرزه افتاد و همی خود را از ما دور میکرد و گفت خودتان تنها بروید پائین به بینید ولی ما گفتیم تو باید اول پیش بروی با این رفتیم زیر زمین با وسعتی دیدیم پر از صندوق بعضی خالی بعضی رو در منهای آن يك زير زمينى كو چكترى بود كه در خيل سنگينى داشت

که ما داخل آن شدیم و هر چه آن زن دهقان ما را تخویف کرد اعتنا نکرده مشغول تفحص شدیم دست بیک پیپ چوبی زدیم صاحب منصب گفت این بر است ( پیپ چون غالبا جای شراب است ) در يتوقت آن زن برجسته بکردن و یکلوی ما او تخته و ما را انداخته خواست فرار نماید من اورا دنبال نمودم ( وقتی که انسان در خطر است بعضی کارهای پر مسئولیت را هم مرتکب میشود و بعد پشیمان میگردد) من روااور خود را کشیدم میخواستم که او را بزنم که صاحب منصب فریاد کرد زن دهقانی را مزن - پیراهن زن دم پله به پایش چیده بود من خود را باور ساییده با حربه که در دست داشتم او را بفرمان خود در آوردم اما در این یک دقیقه به بینیم که در زیرز مینی چه واقع شد رفیق من نزديك يك پيپ خيل بزرگی که مثل دیگرها خالی بود شده که ناگهان مردی از گوشه که پنهان شده بود برجسته بارواور خود با رفیق من مقابل شد همین قدر صدای دو کلوله بلند و بعد صدای افتادن يك جثه شنیدیم دیگر چه شد صدای زنك الكتريك وغير وغير دست، تلفون بلند شد حالا ملتفت شدید که سر زیر زمینی چه بود این زیر زمینی به استاسیون تلیفون آلمانی بود آن پیپ کوچک محتوی شیشه و قوه پیپ بزرگ محتوی یکدستگاه تمام تلیفون بود با تمام لوازم و ما مانع جریان ارتباطات تلیفون صفوف آلمان شده بودیم !!!

انقلاب در سودان

روز نامه (عثمان شراوئید ) خبر میدهد که ملاتونی حاکم دار فور ( یکی از ایالات سودان است ) با هشتاد هزار نفر مجاهد شروع بجهاد نموده و اهالی ناحیه کاپ از (ایالات سودان انگلیسی است ) سر طغیان براورده و مراکز انگلیسی را غارت کرده و انبارهای ذخیره را مجاهدین دارفور متصرف شده اند - بعد از انتشار این خبر مسلمانان ابورایه نیز تحت سلاح رفته و بمجا هدین ملحق شده و بشهر خرطوم پای تخت سودان نزديك گرديده اند - انگلیس برای جلو گیری انها یک قسمتی قشون از بحر احمر پیاده کرده و از طرف ( طفله ) ( و سوا کن ) بداخله سودان سوق داده است قشون طفله باشی شده و بین هندیها و انگلیسیها جنگ خونریزی شده است و دسته قشونی که از راه سوا کن جلو میرده اند بتون انهار ایدویان وقیف نموده اند ناچار مراجعت کرده اند
( زهور )

اظهار غيرت

تاز کی دولت عثمانی یک سکه زده است که روی آن نوشته شده است ( ضرب فی دارالخلافه ) و اولین سکه جدید را اهالی قیصر به بمزایده گذاشته و تا کنون قیمت آن نجهزار فروش رسیده است
( زهور )

بیان نامه والی بغداد

والی بغداد بواسطه بعضی شایعات بی اساس که راجع بطابع


صحيفه ١٤ سال چهارم شماره ۱۸

زهور
دولت عثمانی بایران شبیه بمطامع روس انتشار یافته بیان نامه رسمی از طرف دولت خود در بغداد و عراق عرب منتشر کرده است.
بعد از شکایت از کسانی که مقاصد انها را تحريف والقاء شقاق و نفاق بین عثمانی و ایران می نماید مقاصد دولت عثمانی را این قسم توضیح میکند : حفظ استقلال بلاد ایران یکانه مقصد دولت خلافت است و همیشه آرزو داریم که شیر و خورشید و ماه و ستاره با همدیگر متحد باشند و بقدری که محافظت خاک عثمانی محل توجه ما است حفظ استقلال ایران را هم برای حیات خود لازم میدانیم – و بعد از حصول مظفریت اراضی ایران را بصا حبان حقیق خودش رد کرده و حسن مقاصد خود را بهمه کس ثابت خواهیم نمود.
و در آخر بیان نامه اظهار میکنند که ماه و ستاره برادر معزز خود شیر و خورشید با کمال شفقت و نوازش سلام میکنند (زهور)

از اخبار زهور
خدمت بمملکت
دولت عثمانی با همیت زراعت توجه مخصوصی نموده و در بسیاری از ولایات حبوبات بی عیب برای تخم کاری بفلا حین بخشیده است. من جمله در ایدین که از توابع از میر است ۲۰۰۰۰۰ اوقه در بین رعایا توزیع نموده است.

مراكش
مکتوبی که امیر عبدالملك نوشته چنین می گوید مجاهدین شهر ( فاس ) پایتخت مراکش را در ظرف از ده روز فتح نمودند اهالی با آواز تحسین و تهلیل مجاهدین را پذیرفتند. دشمنان فرار کرده و مقدار زیادی ارزاق و مهمات را ترک کردند که غنیمت ماشد. از فرانسه ها سه هزار و پانصد نفر مقتول وعده زيادي مجروح کردند. مجاهدین نه توب دهن کشاد وعده مترالیوز و عرابه های حمل و نقل غنیمت گرفتند.

واو طلب
اهالی ناحیهٔ هندیه در عثمانی چندین هزار نفر جمع شده با یکدیگر عهد و پیمان بسته در تحت كوماندانی شیخ العراقين واولاد کمونه زیر سلاح رفته بطرف بصره حرکت کردند و کذا قبیله ( دایم) و اهالی ( اردو ) و ( چهار شنبه ) تحت سلاح رفته اند.

ایانه
جمعیت خانمهای عثمانی و آلمان برای کمک بخانوادهای سربازان مبلغی اعانه جمع کرده و بدویست و نود و هفت فامیل آذوقه تقسیم کردند.

نقل اوراق
دولت روس اوراق حکومتی را از شهر تفلیس پایتخت قفقاز بیرون برده و بجاهای خاطر جمع فرستاده است اینمسئله تا درجه اسباب اندیشه و خیال اهالی شده در شهر بطروگراد نیز بواسطه گرفتاری بعضی سوسيا ليستها و ظهور پاره امارات اختلال دولت روسیه فوج خاصه را از میدان جنگ ورشو طلبیده است که در پایتخت

برای محافظت ساخلو باشند.

مايه احتراق جديد الاختراع
روزنامه مرننگ پست ميكويد آلمانها یک چیزی اختراع نموده اند. و ارایشکل کپسول های گرد ساخته هر يك نفر سرباز چندین عدد از این کپسول را همراه دارند به محض نزديك نمودن آن به شعله یک کبریت یا آتش سیگار خورده آن که به جای فتیله است يك نوع اشتعال خواموشی ناپذیری پیدا میکنند و بعد سرایت به وسبط آن مینماید و چنان اتش و شعله باحدت و شدتی که مدتی سوختن آن طول میکشد تولید مینماید که مجاور و نزديك هر چیزی باشد محترق و مشتعل میسازد این کپسول را غالبا در موقع حملات و پورشهای شب بکار میبرند و کاهی برای جلوگیری از شبیخون دشمن مقداری از آنها را آتش زده در دهانه فراتیکه بين آنها و دشمن میباشد انداخته فوراً اترايك شعله اتش میسازند که برای ممانعت حمله دشمن مثل یک خندق باشد برای گرم شدن سربازها در این سرمای زمستان در بیابان و صحراها نیز بدرد میخورد.

١٥ ربیع الثانی ( تو بهار )
سوء قصد بژنرال مقتول در مصر فرمانده کل قوای عمومی انگلیس ژنرال مسئول در حالتیکه با دو نفر یاور از قصر النيل عبور مینموده يك نفر سرباز مسلمان هندی به تیر طرف مشار اليه خالی نموده و یاور مشار اليه مقتول می شود.

عقب نشستن فرانسويها
عقب نشستن فرانسویها از سواسان در بورسه پاریس سوء تاثیر بخشیده است.

کذا
برای جهاد
شیخ محمود که یکی از مشایخ معروف، سلیمانیه است با عده کثیری مجاهدين سواره برای اشتراک در جهاد بناصریه عزیمت نموده است.
در سر حدود در جبال کارابات مسلمان هاییکه در سرحد روس در اردوی روسیه هستند از جنگیدن با اطریشها استنکاف مینمایند.
روز نامه نویه وره میا اعتراف میکنند که خطوط جنکی ور شورا آلمانها در هم شکافته اند.

کذا
ایانه برای جهاد
مسلمانهای چین به مجرد شنیدن اعلان جهاد یازده ملیون فروش اعانه برای جهاد تدارك نموده اند هيجان فوق العاده در مسلمانان چین بر تاثیر حکم جهاد تولید شده است.

ترجمه های اخبارهای اردو که عبدالهادی ترجمه کرده
( حرب در بحر )
( کارهای خارقه نمای تحت البحرهای جرمنی )
( این خبرها از منابع متحدین اشاعت یافته )


سال چهارم ۱۷۰ شماره ۱۸

١٤ جمادى الأول
يك جهاز امريكانى « كرين براثير » نام در بحيرة شمالى با كدام چيزى مصادمه كرده تكه تكه شده است و عمله آن در صوبهٔ شيلسوك بر ساحل فرود آمده اند

بر جهاز خورد كلاسگو « اوليوائن » نام و جهاز « هر ميز » روسى نار پيدو وار شده كشتى ها غرق ولى عمله آن محفوظ ماندند

٢٠ جمادى الأول
جهاز دال ولنديزى « پرنس مارتس قريب راس هانرس غرق شد از جمله عمله ٤٩ ملاح و ٤ مسافر غرق شدند

١٩ جمادى الأول
اطلاع رسمى پترو گراد ( پاتخت روس ) اظهار كرده است كه كشتى هاى ما از فاصلهٔ درازى كوين و بر سيلار القريب ساحل كريميا مصروف پيكار ساخت و تا وقت تاريكى تعاقب آنها مى كرد بوقت شب باز كشتى هاى تباه كن ما فاصله ۱۰۰ ميل دور تر از ناى فورس با آنها دو چار شدند مگر آنها سخت تقوله بازى كرده سلامت بيرون شدند

كذا

يك تار روما مظهر است كه جرمنى ها يكدسته جهازات هوائى براى عثمانيان داده اند و آنها الحال براى بالا بينى و نگرانى متجانه در دانيال و باسفورس مقرر شده است

٢٠ جمادى الأول
يك تار امستردم مظهر است كه ( فيلا مارش وان در كولنز ) با شنار سيده است و از انجا پس به استانبول ميرود

كذا

دو افسر جرمنى كه در مقام « دينك شاير » و [ بطرف جنوب مغرب انگليند ] با ديگر قيديها زير حراست بودند از انجا گريخته اند و يكى از بنها هواباز بود . براى گرفتارى آنها انعام مشهر شده است

كذا

اخبار تيلگراف ولنديزى خبر داده است كه دو عدد كشتى هاى تحت البحر جرمنى در حينيكه به بحيره شمالى ميرفتند از درياى شيلت گذشته اند

كذا

بر جهاز ( نارتهه ليند ) كار دف تار پيدو وار شده براى سوار شدن عمده بر كشتى ها مهلت ٥ دقيقه داده شد و آنها بر يك جهاز بلجيمى در بندر گاه ديل رسيده اند

( اخبار زميندار از ديلي اكسپرس انگريزى ترجمه نموده است « هنوز دهلى دور است » كوله بارى و در دانيال دلچسب ترين پهلوهاى حرب حاضر است عموم از پيش قدمى و بسپائى هاى افواج ( بهادر ) روسى و فرانس

لندن : ١٤ جمادى الأول
بر جهاز « كرادن آف كيستل » انگليسى قريب جزيره سيلى تار پيدو انداخته شده است . عمله آرا يك جهاز فرانسوى از كشتى ها برداشته است

١٥ جمادى الأول
بر جهازه « ابربر » فرانسوى قريب پيچى هيدنى اطلاع تار پيدو انداخته شد كه در سه دقيقه غرق و ٢ نفر از عمله آن پس از دست و بازدن بكنيم ساعت در آب رهايى يافتند ، ۱۹۰ نفر غرق شده اند و ۲ نعش ها يافته شده اند

كذا

بر جهاز سيون سيز (۱۱۹٤ خرواره) انگليسى كه از لندن به اور بول ميرفت ، قريب پيچى هيد تار پيدو انداخته شده در ٣ دقيقه غرق و يك كشتى تباه كن ٧ نفر از عمله آرا رهائى داده و ۱۱ نفر آن غرق شد

كذا

يك تار از لزبن ( پاتخت پرتگال ) خبر ميدهد كه تحت البحر ( ۲۸ U ) جرمنى يك جهاز انگليزى را در ۹۰ ميل بطرف جنوب راس خلسه غرق كرد ، يك جهاز برطانوى ۳۹ آدم آنرا به ازين رسانيد

كذا امستردم
يك كشتى تحت البحر جرمنى بيك جهاز ناروى در بحيره شمالى تار پيدو انداخته غرق نمود ، ۱۱ نفر عمله آن در « دهك آف » آورده شده اند

كذا

فلا با نام جهاز دالت امريكانى را يك تحت البحر جرمن به تار پيدو غرق ساخته است ۱۱۲ نفر مع كپتان آن تلف شده ۱۳۷ نفر محفوظ شدند . افسر اعلاى جهاز بعد از دو نيم ساعت دست و بازدن در آب رهائى يافته است

١٦ جمادى الأول
كشتى تحت البحر « يو ۱۰ » جرمنى امروز ۲ جهاز ماهى گير ( چين ) و ( كلو كيبيا ) نام انگليزى را فريب شيلدز غرق و عمله آرا بر جهاز ماهى گير ديگر سوار نمود ، بعد ازان يك جهاز ديگر ماهى گير ( تيلى ) نام را غرق نموده عمله آن در كشتى نشسته بر آمدند

١٧ جمادى الأول
جهاز ولنديزى شويلد در بحيره شمالى غرق شده است و از عمله آن ٦ زخمى و يك مقتول و باقى ملا جها به بندر ( هل ) رفتند

پاريس ۱۸ جمادى الأول
بريك كشتى « زائر » ( نيو فوندلند ) نام نزديك هاور كار پيدو انداخته شده كاركنان آن سلامت خلاص شدند . كشتى غرق شد .

لندن ۱۹ جمادى الأول
يك جهاز انگليزى موسوم به « ستى آف ريمين » قريب ( ليندز ايند ) تار پيدو رسيده غرق شد . از جمله آن ٤ نفر غرق و ۱۳ محفوظ ماندند و مقام پتراس آنها را فرود آوردند


صفحه ۱۹
سال چهارم
شمارند ۱

از جنگ در از خندقی و فلیندرز و که در موسم زمستان میشد مانده شده عنان توجه خود را بطرف چنان عرصه کار زار منعطف نموده اند که از غرایب و عجایب تاریخی مملو است، آغاز کار به بسیار طريق مستحسن شده است و حلفا ( روس، فرانس ، انكليز ) را قربانی کم فوائد بسیار حاصل شده است، اما وقت غلغله و آواز بلند کردن تحسین و آفرین هنوز دور است ، تا حال در در دانیال بزور داخل شدن ممکن نیست و اغلب گمان آنست که برای فتح استانبول عرصه چند هفته کار است و آنهم بشر طیکه در هر کار افواج خلفا کامیاب شده بروند .

بد بختانه طبایع مردم این ملک است چنان که قبل از حصول فتوحات آوازه می اندازند، وفتوحات قلیل بی اهمیت را با غراق و مبالغه بیان میکنند از ۱۵ نومبر در کارزار مغربی افواج متحد بن افواج جرمنی را از پیشقدمی منع کرده توانسته اند و در کار زار مشرقی روسها دشمن را آنقدر نقصان رسانده اند که بخود ایشان نرسیده است، و این امرها البته مهم است ولی هنوز بسیار کارهای دشوار باقی است .

بر - طبع بحر ما تجارت جرمنی را و کروزرهای او را فنا و برباد داده ایم، اما کشتیهای تحت البحر جر من تا حال به تجارت ما نقصان رسانده می روند. آری ما فایده ها کردیم اما اهالی برطانیه باید بدانند که نتیجه و خاتمه معلوم نیست و فتح و ظفر آخرین هنوز دیده نمیشود و تا آنوقت حاصل نميشود كه قوم انگلیز تمام قوت ووسائل خود را بکار نبرد.

ملاحانی که بر قلعه های ترکی کوله باری میکنند خوب میدانند که تا ساحل بحيره مرمره و دیوارهای قسطنطنیه بسیار دور هستند ما یقین داریم که ملاحان زد و خورد کرده در در دانیال به زبردستی داخل خواهند شد و مایه بسیار شوق و افتخار متوقع شنيدن خبر های پیش رفتن آنها هستیم، اما انجام آنقدر دور است که تا حال دیده هم نمیشود

حمله برایتخت تركها سخن کم اهمیت نیست ، تسخير قسطنطنيه و اخراج ترکان از یورپ بر مشرق ادنا بسیار تاثيرات اخلاقی خواهند انداخت و اظهر است که نا کامی تر کها باعث هزیمت آستروی ها میشود، و ما بسیار مواقع موافق را از دست زود طی می کنیم زیرا اگر واقعات همچنان واقع همشوند سلطنت المانيه باز هم باقی می ماند و تباه کردن آن لازم خواهد شد این عادت جرمنی نهایت لایق تعریف است که مردانه و از برخود اعتماد می کند.

سیاه جرمها و مدیرین آنها گاهی به ترک و آستریا امیدهای لغو ندارد آنها همیشه سرپرستی حقارت آمیز آستریا می کنند و از ترك آنها هیچ امید ندارند مگر که در رعایای مسلمانان حریف های شان فساد پیدا کرده بتواند .

اگر جهازات متحده فرانس و انگليس بفرض محال بر استانبول قابض شوند و روسیها در بوداپست داخل کردند و ایطالویان برواینا تصرف کنند آنوقت هم اصل مقصد جنگ حاصل نخواهد شد. الا ما شجاعت بر استقلال افواج قیصر را خوب دانسته ایم، علاوه بران مسلم است که قیصر هنوز بلکه ها شخص زیر علم حرب جمع کرده می تواند، خانه جنگ بر نیست و نابود شدن افواج جرمنی منحصر است و پس و این امکان ندارد مگر بر بسیار مستعدی انگلستان .

آخر ترین خبرها
جنك راى تسخير بندر کیلی
از ترجمه اخبار های انگریزی

شمله ۲۷ ماه ابريل - ۱۲ جمادی الثانی — بك تلگراف وزیر هند بنام و ایسرای هند مظهر است که چنان معلوم می شود که تجویز اصلی جرمن که در ایام زمستان معمال شده بود باز به عمل آمده است و افواج جرمن باز جد و جهد برای گرفتن بندر کیلی آغاز نموده اند و آنها در عبور هر یسر و گرفتن ده لر زنان ( که برکنار غربی شهر مذکور واقع است) کامیاب شده اند .

کر کدن حامی جرمن
اخبار کیپ تایمز ( از افریقه جنوب ) رقم طراز است که در جنگ گذشته در افرقه مشرقی يك كمينى سياء جيش الكريزي در موترها سوار بود بوقت شب ( برای علیحده كردن يك حصه فوج جرمن از باقیان ) می رفت که نا كاديك كركدن و آنها حمله نمود و يك موتر را چه کرد و باز واپس آمده يك موتر دیگر را بالکل خراب ساخت و چهار نفر کشته شد و بالآخر نجاه نظر آن را بمشکل گشتند - لیکن قبل از کشته شدن يك موتر ديكور الميز تباه کرد

غاز مهلك جرمها
ساکنان طریق پیدا کردن غاز مذکور مختلف است بعضی می گویند که چند نفر در لباس غواس های بحری تلهای داری را که با آله غاز پیوسته می باشند با ترف سنگر و خندقهای فرانسوی میبرند و بعضی می گویند که اول یک مانع را بر خندقهای مذکور میباشند و بعد از آن مانع مذکور را در میدهند و غاز مذکور از سوختن آن مانع پیدا می شود .

لندن ۲۳ ماه ابريل - يك جهاز بزرك « سنيت لارنس » نام انگلسبزی را کشتی تحت البحر جرمنی غرق نمود اکثر کشتی نشینانش غرقاب کردید .

لندن ٢٤ - تیاری های بسیار فوق العاده و با اهمیتی جرمنها دیده اند و يك قوای عسکریه عظیمی جمع کرده از راه برسلز بطرف کینی میبرند .

پاریس ۲۸ اپریل : - سبب شکست یافتن عساکر فرانس در مقابل عساکر جرمن که دیروز و پریروز بوقوع آمده است از ین بود که جر من بر خلاف معاهده هيك يك غاز ز هر ناك خفه كننده مهلک را بر خندقهای فرانس بیفشاند که طاقت آن محال می نمود .

لندن ۳۰ اپریل - نعشهای لشکرهای کشته انگلیزی که در میدان جنگ دیروزه معانیه شد معلوم گردید که زخم سلاح برانها نبود، و همه از غاز مهلکی که جرمنها آنرا بر خلاف معاهدات حقوق دول استعمال کرده بودند خفه شده مرده بودند .

فرانس شمالی ۲۶ اپریل — از چند روز بود که جرمها انتظار فرصت داشتند. بعد از ان افواج متحده دیدند كه يك ابر غلیظ بخارات سياه بطرف آنها در آمد است. از مواقعه حیران مانده بودند که دفعه جرمها ازین سراسیمه کی متحدین استفاده کرده به مدد توپخانه حمله شدید آورده متحدین را پریشان ساختند و حمله آوران يك قسم نقاب پوشیده از تاثیر غاز محفوظ بودند .

در چهاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید
همه مقاله ها که دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محور محرر یافته
محمود طرزی


شرایط خریداری

| ولایت داخل افغانستان | دارالسلطنه |
| قیمت سالیانه | هشت روپیه کابلی | سالیانه | چارده روپیه کابل |
| قیمت ششماهه | پنج روپیه کابلی | ششماهه | هشت روپیه کابل |

در خارج افغانستان
هر جائی که باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه ده روپیه انگلیزی قیمت ششماهه شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود
يك طلای بوند انگلیزی پانزده روپیه کندار است . از همین قرار حساب کنند

یاد آوری

بر همه کار داران نظامی وملکی وجملهٔ خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان وخبر داده میشود:
اگر از يك جابديگر جابروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم وحال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید . هر گاه همچنين يك رقعه شان برای ما نیاید واخبار شان برای شان نرسید حق شکایت را ندارند .

( شرایط درج کردن اعلانها )

سوداگرانی که مال تجارتی، وصنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان واشهار کردن میخواهند، ویا دیگر مردم اعلان واشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج وشایع میشود: اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تابه پنج بار نشر وشایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپيهٔ کابلی واگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطريك قرآن يعنى نيم روپيهٔ کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تابه پنج بار فی سطريك قرآن يعنى نيم روپيهٔ کابلی واگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود . طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ — اینچ — ٤ — سوت ) میباشد
هر گاه شخصی اعلان خود را متمادياً تابك سال نشر کردن خواهد ووجه يك ساله را پيشكی ادا نماید در ورق پشتی بر هر سطری سه‌نار اجرت گرفته میشود


اعلان
جَزِيرَة پِنْهَان
هوسکاران مطالعه آثار ادبیه را مزده ازین نمره تویسر رسیده کلزار « مطبعة عنايت » كام جانوا شيرين نمائيد ! « جزیره پنهان » يك ناولیست که قوت علم و معرفت و سعی و غیرت را برای اساس زندگان نوع بشر منظر ثابت و جلوه کر میسازد . هم حکایت ، هم عبرت هم فن ، هم فضیلت ! خوبی چاپ ، خوبی کاغذ، خوبی تصورش علاوه ، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان ! تنها (۶) شش روپیه محل فروخت نفس مطبعه عنایت در ده افغانان ، و کان باز محمد در بازار ارك ، و كان غلام محمد متصل در مدرسه شاهی .

اعلان
عموم مشترکین کرام خود را یاد آوری میکنیم هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشترکین کرام دار السلطنه کابل خودرهایی یابیم ممکن نشد لهذا با دا کخانه مرکزی دار السلطنة كابل يك مقاوله نموده دا کخانه مشار اليه تقسيم وتوزيع اخبار مارا که بهمه مشترکین کرام ما رساند در عهده حمیت خود قبول نمود . مشتركين كرام دار السلطنة خود را تبشیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبارهای شان بدون واسطة غير فردا فردا بواسطه آدمهای دا کخانه نخود شان میرسد.

اعلان
از مطبعه عنایت
سیاحت بردو را دور زمین بهشتاد روز مجلد
سیاحت در جو هوا مجلد
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد
از هر دهن سخنی و از هر چمن سنی مجلد
روضة حكم مجلد
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشد از خود مطبعه عنایت در ده افغانان از نزد عبد الرءوف سر مرتب و از دکان باز محمد کتابفروش در بازار ارك و از دکان غلام محمد کتاب فروش متصل مدرسه شاهی قیمتهای معینی که در پشت هر کتاب نوشته است خریداری کرده میتوانند . و اگر از خارج افغانستان آرزوی خریداری کتابهای ما فوق را بکنند بهادیره سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند.

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانيه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۰۰۰ مصور مجلد
علی و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توحید
این کتابهای فوق در اداره موجود است. هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کند .


امان افغان
۱۳۲۹

شماره ۱۹
سال چهارم

فهرست مندرجات

معارف پروریهای اعلیحضرت همایونی )
مراسم - افتتاح مکاتب ابتدائیه )

حوادث داخلیه
عريضه شکریه رؤسای طایفه هنود دولت علیه خداداد افغانستان — از دفتر ایشیک آقاسی ملکی — مرقومه واقعه نگار قندهار — مرقومه فتح الله خان حاکم پشت رود — انگاشته عبدالرسول خان حاکم کوینه قره — نوشته پیر محمد خان حاکم قریه کشنده علاقه مزار — مرقومه حاکم بهسود در خصوص ابیات نظم سیدهاشم ساکن بهسود —

مسلمانان بیکدیگر خود را دوست بدارید — )

حوادث خارجیه
نقل از اخبارات ایران — از جراید فرانسه — جنك قفقاز و تلفات روسی — نقل از جریده امریکا — نقل از اخبار زهور — شهاب ثاقب — اخبار زهور انهزام از جنك داوطلبان — راجع بکاتال — جنگ در جوار اولطی — بیان سفیر زاپن — احساسات مصریان — سنوسیها و مصر اعتقاد بل و اذعان بتوحید — تناسخ يك كشتی — تبریکات مارشال هين تبورك — ادبیات نقل از اخبار رعد — ترجمه اخبارات اردو — تخت يا تخته — آخر ترین خبرها — محاصره خرتوم —

تصاویر
يك منظره از مراسم احتفال تشکیل انجمن معارف در دایره شهزاده جوان بخت حضرت معین السلطنه صاحب — كذا منظره مراسم موصوف — يك منظره شاعرانه لطافت آشیانه در پغمان کابل — منظره خرابهای سیلاب در پغمان کابل — كذا منظرهای خرابها یپغمان — اقتباس از رساله في ادين ( العصر ) — عجائب خلقت يك زن ریش دار بروت دار — كذا — اوی ریش دار معه پسر و نواسه اش —


اعلان

از صنایع پروریهای ذات ستوده صفات اعلیحضرت سراج الملة والدین پادشاه ترقیخواه دولت علیه افغانیه و سعی و همت جناب جرنیل کارخانه جات و ماشین خانهٔ مبارکه دارالسلطنه کابل علاوه بر ایفای حوائج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و اونی و پشمه های عساکر شاهانه و غیره و بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از ان اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است : محل فروش این چیزهای ذیل ( در دکان عبد الله خان در بازار ارك ) میباشد .

(۱) سرج های پشمینه باقی برنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گز انگلیزی ۳ پونه مشخص شده و در صند و قخانه جنسی هم بفروش میرسند .

| قسم دوم | قسم اول
اقسام | درجه سوم قدری کافت قیمت آن ۱۰ چه زیاده شد | درجه دوم | درجه اول | درجه سوم | درجه دوم | درجه اول
درجه ها | رنگه | خودرنگ | رنگه | خودرنگ | رنگه | خودرنگ | رنگه | خودرنگ | رنگه | خودرنگ
رقم
قیمت | ٥ روپیه و ۱۰ پیسه | ٥ روپیه و ۱۰ پیسه | ٦ روپیه و ۱۰ پیسه | ٦ روپیه و ۱۰ پیسه | تا حال ساخته نشده | تا حال ساخته نشده | ٥ روپیه و ٤٢ پیسه | ٥ روپیه و ۱۸ پیسه | ٦ روپیه و ٤٢ پیسه | ٦ روپیه و ۱۸ پیسه

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گز انگلیزی کشمیره چهار خانه ۷ روپیه ۳۰ پیسه کشمیره رهدار هر رقم ۷ روپیه بیست پیسه

◆ (۲) ◆
| نکمه های جرمی محراب و منبردار | جراب ها
| خورد فی درجن | میانه فی درجن | کلان فی درجن | معمولی زوج | راهدار زوج | نکبه بانکه زوج | رقم
| ٥٥ پیسه | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۱ روپیه ٤٠ پیسه | ۳۹ پیسه | ٤٥ پیسه | ۱ روپیه ٥٢ پیسه | قیمت

◆ (٤) ◆
کروره های جدید ساخت

رقم | زرباف بکتابه دو داره دو ناره | زه باف يك اسپه دو کره سه تاره | چرم باف يك اسپه | بك اسپه چار تارهٔ نخی
قیمت | ۸ روپیه و ۳۳ پیسه | ٩ روپیه و ٢٤ پیسه | ۸ روپیه و ٤٢ پیسه | ٦ روپیه و ۱۱ پیسه
رقم | چرم باف دست بادامی دو اسپه | چرم باف دسته دولانه يك اسپه | دست دولانهٔ يك بار اسپه | چرم باف هموکائی
قیمت | ٤ روپیه و ٤٨ پیسه | ٤ روپیه و ٤٧ پیسه | ۸ روپیه و ۲۳ پیسه | ٤ روپیه و ۱۳ پیسه
رقم | قبضه برنجی کلیت نقره و توپخانه | قبضه کلیت نقره از چرم، لابه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو تاره رکان
قیمت | ۳ روپیه و ٥٥ پیسه | ٤ روپیه و ٥٧ پیسه | ٥ روپیه و ۹ پیسه | ٥ روپیه و ٥٤ پیسه
رقم | رکابی از نخ | چرم باف میانه چوب پست زنانه | از زین سواری تیغ چرمی | زنانه ابریشمی خیاطهٔ
قیمت | ٤ روپیه و ٤٥ پیسه | ٥ روپیه و ۸۱ پیسه | ٤ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ۸ پیسه
رقم | دسته بادامی تیغ چرمی | دسته دولانه سامی برنجی کلیت نقره | از زین سواری دولایه تیغ چرمی كمك دار | چرم باف ما بين پست يك اسپه
قیمت | ٤ روپیه و ٤٩ پیسه | ٤ روپیه و ٤٥ پیسه | ٤ روپیه و ٥٩ پیسه | ۸ روپیه و ۱۲ پیسه

◆ (٥) ◆
اقسام گلهای مصنوعی سر

قسم | گل جرین | گل نافرمان | گل شیو
قیمت | ٥ روپیه و ۳۹ پیسه | ٦ روپیه و ٦ پیسه | ٩ روپیه و ۷ پیسه
قسم | شکوفهٔ نارنج | گل لیمون | گل یاسمن
قیمت | ٧ روپیه و ٤٥ پیسه | ٦ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ۳۸ پیسه
قسم | شکوفهٔ سیب | گل گلاب | گل سوسن
قیمت | ٦ روپیه و ٣٥ پیسه | ٧ روپیه و ۱۲ پیسه | ٢ روپیه و ٥٤ پیسه
قسم | | گل گندمی |
قیمت | | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه |

◆ المشتهر ◆
(میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات )
(کمیدان نظامی )


صحیفه (۱)
سال چهارم
شماره (۱۹)

سراج الاخبار الافغانیه
۱۳۲۹

قیمت سالیانه
در دار السلطنه کابل ۸ روپیه کابلی
در اطراف داخله مملکت
در خارج مملکت
با اخراجات داک ۱۰ روپیه انگلیزی
بهر پانزده روز یکبار نشر میشود
قیمت يك نسخه آن در کابل یکقران است
(اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود)

فائوندر و محرر
محمود طرزی
الادارة والمطبعة
در ماشینخانهٔ دار السلطنة ( کابل ) *
همه امورات تحریریه به ادارهٔ خانه *
بنام مدیر فرستاده میشود

تاریخ ۱۵ رجب ۱۳۳۳
تاریخ انگریزی ۳۰ می
تاریخ شمسی ۹ جوزا ۱۲۹۴

در این هم هیچ شبهه نیست که اگر این کرهٔ زمین متحرك را يك وجودی فرض کنیم ، روح فعال کار گذار آنرا عبارت از انسان و خواهیم یافت ! زیرا غیر از حرکت و دور طبیعی محوری که زمین دارد ، دیگر هم انقدر حرکت و حیاتی که بر سطح آن دیده میشود همه کی از اثر فعالیت انسان است !
آیا در بادیه ها و صحراها و کهسارها و بیشه زارهای خالی از انسان يك حيات و زندگانی دیده میشود ؟ آیا زمینهای خالی از آدمی زاد مانده يك چند عجائب منظر نمی آید ؟ البته که در بخصوص ( فن ) گفته نمیتوانیم ؛ اما بعکس آن در شهرها و قصبه های انسان نشین حرکت های گونا گون ، و هایهویهای بوقلمون که یکانه علایم حیاتست دیده و شنیده میشود . باز هم اینحرکت و صدا در اندر زمینها نیکه انسانهای آن پخته شده باشد – یعنی از ماشینهای انسان سازی برآمده باشد – نسبت به آندر زمینهایی که انسانهای آن خام باشد – یعنی از کارخانه های آدم باقی نیزآمده باشد – خیلی کمتر و نقصان ، بلکه مانند يك بيمار نیمجانی مشاهده میگردد !
پس ازین سببهاست که ذات اعلیحضرت پادشاه مهربان محبوب القلوب ما زنده گی ، تازه گی ، درخشنده گی ، راحت ، سعادت و فعالیت ملك و ملت ملوکانه شانرا دایماً آرزو فرموده و میفرمایند که توجهات جهانبانی و هممات مكارم اثرات همایونی را بسوی ترقیات حقیقۀ انسان سازی – یعنی امور « معارف » – بیش از کمال توجه خاصی که در خصوص این « ماشینخانهٔ معظمه یعنی « معارف » را زیر نظارت فرزند اکبر ارشد ارجمند شاهانه شان شهزادهٔ جلیل بخت معظم حضرت ( سردار عنایت الله خان معین السلطنه ) صاحب افخم محول فرموده اند ،
حضرت شهزاده معظم مشارالیه که فطرتاً بکمال ذکاوت و هوشمندی

علوم وفنون
معارف پروریهای ذات اعلیحضرت همایونی *
از جملهٔ مرحمتها و داد گستریهایی که ذات مکارم صفات پادشاه با دانش و دین ما اعلیحضرت « سراج الملة والدین » حفظ الله دولته من شر اعداء الدین ، در حق ملك و ملت شاهانه شان ابراز فرموده اند اعظم و احسن آن نشر « معارف » است ، و «معارف» جمع « معرفت » و معرفت ، شناسایی ، دانایی ، باخبری ، علم وفن و کمال را گویند . پادشاه مقدس مهربان ما برای ترقی صنایع و آلات حربیه دفاعیه و بسیاری از اسباب رفع احتياجات ملك و ملت شاهانه یعنی فابریکه او ماشینها ایجاد و بنیاد فرمودند که از انجمله بنیاد فرمودن « فابريك های انسان سازی » ست !
آری ، آری ! تأسیس « معارف » ماشینخانهٔ عظام انسان سازی شمرده میشود ، مکتبهای متنوع عدالت مرتبك ، يك دستگاه آن ماشینخانه است که نوع نوع انسانهای کارآمد سرکار را بوجود می آورد ، چنانچه اشیا و مواد خام نامناسب آن ، هیزم و پشم و غیره را به فابریکها و ماشینخانه ها آورده از آن ها باشکال مختلف اشیای کار آمدی و لوازم حیات و زندگانی ساخته میشود ، اولادهای وطن نیز که در بدو تولدشان مانند مواد خامیست که در مکتبها « داخل شده » انسانهای کامل و لایق با عقل و ذکایی میگردند که برای هرکار و هر هنر و هر فن مستعد و قابل میشوند .


شماره ۱۹ امان چهارم صفحه ۲

و درایت و عرفان پسندی از جبین تابناك اصالت و نجابت ادراك عالی شان هوید است بر مطابق رضای معالی از قضای والد ماجد كثير المحامد خویش تطبیق حرکت فرموده در ظرف این دو سالی که این عهده جلیله مامور فرموده شده اند – با وجودیکه بسیاری از دیگر امورات دولت را نیز اجرا میفرمایند – باز هم لحظه از تشیئات نافعه ، و اقدامات مهمه این امر جلیل الشان غفلت و چشم پوشی نورزیده اند . مجلس معارف ، را که اعضای شان از مردمان فاضل و دانشمندی مرکب است در زیر نظارت عالی خود شان تشکیل دادند . و على الاكثر در هر انعقاد مجلس بنفس نفیس خود در مجلس حاضر شدند ، سررشته ها ، و نظامنامه ها و پروگرامهای بسیار نافع و مفیدی وضع و ترتیب فرمودند . معلمان بسیار فاضل وكامل با علم و تهذیب از ممالك بعیده طلب نمودند . و دايماً به نطقها وبيانات مؤثرة بليغه ، وتشبتات و اقدامات جديه در وظیفه محوله خودشان کوشش ورزیدند که الحق این سعيها و غیرتهای عرفان پرورانه خیر خواهانه این شهزاده معظم جوانبخت شایان هزاران تمجید و مفخرت دیده میشود .

اما از يك نكته که در بخصوص بفکر ناقصانه ما رسیده است خود داری نتوانسته عرض میکنیم که عایدات و مداخلاقی که برای امور معارف از خزانه دولت مقرر شده است . نسبت به احتياجات فوق العاده که مملکت به علم و عرفان دارد ، خیلی کم است . و ازین است که معارف بصورت عمومی در هر طرف ممالک محروسة الممالك افغانستان تعمیم نیافته است . حتی در نفس پایتخت سلطنت سنیه نیز بناها و عمارتهای بسیار عالی که لایق و سزاوار شان و شرف مكاتب باشد هنوز وجود پذیر نگردیده است . دیگر اینکه مطبعه – یعنی چاپخانه – و مطبوعات – یعنی چاپ شدنیهای سرکاری نیز در زیر نظارت و اداره معارف نمیباشد که اینهم بشمولیت عامی که نظارت جلیله معارف دارد موافق دیده نمیشود حالانکه مطبعه و مطبوعات در همه جاها مربوط است به نظارت معارف تعلق داشته میباشد . و واردات و مداخلاتی که از انهم حاصل آید از جمله عایدات معارف شمرده میشود . حتی چایخانه که از جمله مکتب ها شمرده میشود آنهم از خود جداگانه بك چیزیست که به نظارت معارف شامل نیست .

باقی ماند يك رجا و استدعای خصوصی ما از نظارت جلیله معارف که آنهم این است : – در مکتبهایی که سر از نو تاسیس میباید یا قبل ازین تأسیس شده است . اساس تحصیل اولا وطن پرستی و پابندی دین – صداقت دولت ، محبت مفرطة وطن – حفظ شرافت ملتی و عداوت شدید بدشمنان استقلال و حاکمیت و آزادی و طن بنیاد یابد . و این حسیات عالی مانند هیچ کاری بدماغهای اولادهای وطن تلقیح شود که انشاء الله حضرت شهزاده عرفان و سامی معظم ما این نکات معروضه صادقانه ما را بار بار بهتر و خوبستر از ما اندیشیده و در معرض اجراهم آورده باشند .

بسیار گاه ایزد علیم حکیم توانا جل و علا چنین عجز و نیاز میسائیم و افزونی عمر و اقبال و شوكت و اجلال اعلیحضرت باد شاه بلند خیال ترقى آمال مقدس خود ما را نیاز و استرحام میکنیم . و نیز توفیقات صمدانی را درباره حضرت شهزاده معظم عرفان شیم خود مان دعا مینمائیم که بحسن توجه عالی شان معارف که حیات وطن و ملت بران موقوفست بك ترقی نمایانی ابراز کند .

§

دیروز چون شنیدیم که مراسم افتتاح ، مكاتب ابتدائیه ، در مدرسه مبارکه شاهی اجرا میشود محرر اداره عاجزانه ارجمندی ( عبد الهادی ) خارا فرستاده بودیم که کیفیت مراسم مذکور را مشاهده نموده برای درج شدن اخبار در قید تحریر آرد . این است که لایحه تحریری مومی الیه را از قرار ذیل درج صحایف افتخار مینمائیم :

مراسم
( افتتاح مکاتب ابتدائیه )
ساعت هفت و نیم بجه را نشان میداد که داخل دارالعلوم داخلی مدرسه شاهی ( که دارالمعلمین هم در آنجا است ) گردیدم . امروز روز سه شنبه ۱۳ شهر جمادی الثانی است که روز افتتاح مكاتب ابتدائیه جدید از طرف نظارت جلیله معارف حضرت شهزاده معظم معین السلطنة صاحب الفخم مقرر گردیده است . مكاتب ابتدائیه محصول تجويزات انجمن معارف است که در نقاط متناسبه شهر شهیر عزیز ما نصب شده اند . این مکاتب در اصل دوازده مکتب می باشند . ولی در دست پنج مکتب تأسیس شده است ، و به سررشته داری این مکاتب جناب مولوی عبد الرب خان مامور شده است [که رشته دار دارالمعلمین و بکمالات شایسته صفائی است که در باب ترقی معارف در ملت خود خیال مخصوص ممتازی دارند، نیز تقرر شان از طرف دولت متبوعه مقدس ما برهان واضح لیاقت ، و روشنخیالی شان بنظر میآید] سررشته دار صاحب مذکور (در حینیکه برای انتظامات تشریف فرمائی حضرت عالی معین السلطنه صاحب افخم مشغول بودند. ساعت ۸ و ۱۵ دقیقه آمدن طلبا و معلمین و عمله مکاتب ابتدائیه از جاهای معینه شان يكان يكان آغاز نهاد، که همه اینها بانتظام بسیار درست (با وجود ابتدائیت شان) آمده پس از ادای مراسم سلامی برای حاضری دادن میباشند. میرزای حاضری نام یکان یکان آنرا بآواز بلند گفته و آنها کلمه (حاضر صاحبه) را بآداب درست ادا میکردند شاگردان این مکاتب یکی در پی دیگری میآمدند که نامهای مکاتب شان از نوشته قطعه تیکت در دست طالب العلم نخستین آنها میبود معلوم می شد تا ساعت (۹) هر پنج مكاتب ابتدائی که استقبال وطن وابسته سعی ایشان و امثال ایشان است | حاضر شدند درین وقت بعضی حضرات ملایان هم آمدند، انتظام فرشیه


صحیفه ۳
سال چهارم
شماره ۱۹
اتمام پذیرفته یکجای بلندی برای نظارت جلیله معارف ساختند برمیز گذاشتند بعضی تحریرات و عرایض را که عبارت از کار امروزه است هم
ساعت ۱۰ بجه و ۲۰ دقیقه را نشان میداد که اوضاع جمعیت منتظر شریف معین السلطنة صاحب را اعلان نمود منهم معیت دیگران فی الحال اشرف استقبال شان مشرف شدم که حضرت افخمی بسواری موثر تشریف آورده بودند و جمعیت شان جناب ایشیک آقاسی صاحب حضورشان که مفتش عمومی مکاتب است و منشی انجمن معارف حاضر بودند چون بدايره دومین داخلی مدرسه شاهی ) که طلبه و معلمین شان به ترتیب مناسب منتظر ایستاده بودند ) تشریف آور دید از طرف ممکن يك سلام صمیمانه خلوصیت کارانه به ( پولی ) يك مأمور ( ورزش ) که افغان است ادا و از طرف حضرت عالی بودند آن سر افراز شدند.
حضرت عالی برجای مخصوص شان نشسته ملای حضور همایونی جناب مولوی عبدالرؤف خان) و سر رشته دار مکاتب ابتدائی و سررشته دار مدرسه حبیبیه و دیگر نظری و عموم شاگردان و معلمان و غیره را که پیشروی شان در صف احترام بودند به احوال پرسی مفتخر فرمود و از طرف آنها بيك و لوله شوق ورائه مراسم افتخار نجا آورده شد

( خطاب بعموم )
حضرت علی افخمی پیش میز یا ایستاده از خرابی و ابتری طرز تعلیم سابقه سخن رانده فرمودند: و اصول تعلیمی سابق در اختیار وطن عزیز ما افغانستان جاری بود. آشکار است که طرح خراب و اصول لا یعنی داشت که کسی منکر آن نیست ، یک و د برای (۱۰) (۱۲) نفر طالب هانه کتاب های مختلفه بلكه علوم غیر مؤ تلفه سبق می داد ، وقت ضایع ، حواس پریشان می شد و فایده هم هیچ نمی شد از يك علم بادو علم بسبب شرحها وحاشيه ها وحاشية حاشیه ها ده دوازده سال درس میگفت . من خود قریب ۱۰ بار انوار سهیلی را بخیر استاد از سر تا پا خوانده ام که باز هم نمی فهمیدم، ازین طرز غلط واصول دگرگون همان بود که افغانستان هیچ ثمره ندیده بلکه ضرر یافت، بسیار وقت ها در چنین درس ها گذشتان که آنوقتها را وقت خواب بگوئیم یعنی ایشان بخواب بودند لهذا قيله اعظم اقدم اعلیحضرت بادشاه بیدار ترقیخواه بادار بسیار مقدس آگاه ما این خواب عمومی را دیده به تحريك و تأسيس مكاتب طرز جدیده ملیده فیض باز صبح سعادت و بیداری و ملت خود شدند. ما هیچ گونه زبان تشکرات نداریم که سز او ار و لایق این نشبت بسیار عالی و مفید اعلی حضرت همایونی شان باشد این طرز تعلیم بسیار مفید وبكم مدت حاصل می شود. به که عمر را در نحو صرف می کنند آخر هیچ خبر نداشته می باشد. ( از میندا مری که نبود خبر میرا ) ه ازینرو ما به پیروی بادار اقدس افخم اعظم خود افتخار

کرده و در درستی مکاتب سابقه کوشیدیم چنانچه طرز تعلیم سابقه را از اولاد و من خود يك قلم منع کرده مکاتب آنها را جداگانه و استادان و سرد شده و انتظام درست نمودیم همچنین که در درستی طرز سابق تغیر کردیم در جاهای سابقه شان که مساجد معبود بر حق بود ولی بسبب اطفال و ملا مکتب شده بود تبدیل نموده، مسجد را از خراب کردن محفوظ داشتیم .. پس از ان مأمورین مکاتب ابتدائیه را مخاطب فرموده در باب تربیت و اخلاق طلباتا کیدا کیدی کرده، معلمین شان را از اخلاق سبه طلبا اگرچه بیرون مکتب باشد مسئول قرار دادند . و از حاضری اطفال تحت فرموده سعی بسیاری در باب حاضر شدن شان امر کردند و احوال حاضرى شانرا کمتر یافته و ابتدا بودن آنرا بیان کرده برای آینده سعی بر حاضری را شدید امر فرمودند و در نجا خطاب بر رشته دار بود)

(عرايض)
بعد ازین بعضی عرایض تقدیم و بعضی امور اجرا پذیر شد که بعضی از آنها را از قرار ذیل مینو بسیم :
(۱) يكبر قه ملایان عرض نمودند که قبل ازین طلبای این مکان مبارکه ابتدا ئیه پیش ما ملاها در جد سبق میخواندند . والحال چون آنها در مکاتب ابتدائی داخل شده اند ما که غیر تعلیم دیگر هیچ کاری کرده نمی توانیم بیکار و بی نخواه مانده ایم زیاده از حضرت من له الأمر است.
در این بین رشته دار مکاتب ابتدائیه عرض کرد که چون اطفال قابل تعلیم در دار السلطنه کابل بسیار زیاده می باشند و این دوازده مکاتب ما که هنوز پنج مکتب آن تاسیس شده است پیچگونه گنجایش ندارد ، لهذا باین شرط ما ايشا را اجازه مكاتب خصوصی خواهیم داد که
(۱) نصاب تعليم وطرز تعليم قرار مکاتب دولتی باشد.
(۲) مکاتب ایشان تهیه مکاتب ابتدائیه دولتی باشد.
(۳) هر طالب العلمی که را بر درجه از درجه های مکاتب دوانی باشد آنرا در مکاتب دوانی فرستند و نزد خود نگاه ندارند
(٤) این مكاتب تحت نكرانى مأمور مکاتب دولتی باشد.
(۵) در مسجد باید به طلبا تعلیم داده نشود، تا مسجد خراب نشود .
در غیاب حضرت افخمی به منشی مجلس معارف میرزا محمد عمر خان فرمودند که اینرا برداشت خویسید که در انجمن معارف در اثبات مذاکره شود .
(۲) دوم يك نفر ملاكه معلم مكتب خصوصی جناب مستوفی الممالك صاحب بودند پیش شده و یکند نامه عريضة مستوفى صاحب هم تقدیم حضور شد. که جناب مستطاب مستوفى الممالك صاحب يك مكتب رامعه همه او ازمانش بر رقبه خود گرفته اند. از نخواه


حيفه : شماره ۱۹
سال چهارم

استادان، وعطيه طلبا، ولوازمات ديگر وغيره ولی انتظام ونكرانی آن هم تحت نظارت معارف جلیله خواهد بود که آنرا هم بروز مخصوصی افتتاح نموده خود نظارت جایله معارف شرف افزا خواهند بود ) که احوال آنهم متصلا در آتی درج اخبار خواهد شد )

حضرت عالی افخمی ازین وطن دوستی و غیر خواهی جناب مستوفی الممالک سخن رانده، فرمودند که امید است بعضی دیگر صاحبان مناسب دولت ما هم به این تشبثات ترقی پروزانه مستوفی الممالک اقدام ورزیده بوطن مقدس خود منفعی برساننده جناب مستطاب مستوفى الممالك صاحب که مستشار مالی دولت متبوعة مدرسة ما و یکی از افراد بسیار عاقل هوشمند میباشند فطرتاً يك شخص وطنخواه وذاتاً ا دمرد دیانت آگاه و از احتیاجات وطن مقدس خود با خبر میباشند، قبل ازین هم در باب یک شفا خانه عمومی ملی تشبت خیر خواهانه کرده بودند که سراج الاخبار افغانیه آنرا افتخاراً درج کرده است. این است که در اینبار باز در باب مکتب تشبت کرده اند . ان الله لا يضيع أجر المحسنين ) . بعد از ان ذات عالی افخمی در باب سعی و کوشش و جد و جهدهم شرط در پیشرفت معارف نطق موثری فرمودند که اجمالاً مضمون آن از قرار ذیل است :

ه امروز چون در احوال حاضره دنيا نظر کنیم پیشرفت و ترقى همه ملل عالم را نسبت به ترقی و پیشرفت معارف آن ملت می پایم ، حالا نکه ملت افغان با وجودی که در قوه ذکا و فراست و استعداد تعليم علم و صنعت، وغيرت و شجاعت و همه مال دنیا برتری دارد اما هزار افسوس که در پیشرفت معارف خیلی از خیلی در عقب مانده اند. و از همین عقب ماندن بود که بعضی از دشمنان دین اسلام در محو اسلام کوشش میکردند و عنقریب بود که آن خيالر ا يفعل ظاهر میساختند اما خداوند سبحانند ایشان را چنان جنکی گرفتار ساخت که مستعمرات را گذاشته ودار السارته های خود میلرزند .

ه امروز بی علوم و معارف هیچ کاری اجرا نمی باید . این دوانه ای که امروز ما ازان خوف میکنیم ، بپایه علوم و معارف باین درجه رسیده اند، ای اولاد وطن در تحصیل معارف بکوشید و خود را برترین اقوام دنیا بسازید که شما شریف ترین ملل دنیا هستید ، ملت افغان خوب ترین جمیع مال روی زمین است این خوبی خود را از همه طرفها تکمیل کنید، تا در هر چیز فوفترین ملتهای دنیا کردید .

ه ای معلمین روظایف خود کوشش کنید. اگر از شاگردان خطای سرزند آنها را شما بازخواست کنید و اگر شما کدام کار مخالف لنظامنامه کردید البته سررشته دار بشدت باز خواست خواهد کرد و از سر رشته دار و مدتش من و من اگر کدام کاری مخالف بكنم حضرت قبله القدس اعظم مفخم من باز خواست خواهند فرمود ..

(ع . ه)

بعد از ان سررشته دار مکاتب ابتدائيه يك تقرير مختصرى بد مضمون بیان کرد: هر چیزی است که بواسطه آن امروز کفر را بتوسيع ملك ، اختراعات محير العقول ، صنایع، بر اسلام غالب آورده است اگر اسلامیان خود را باین اسلحه مسلح سازند نام کفر را هم از یاد دهر خواهند کشید . .

این تقريرها يك اثرى برعموم انداخته مظهر تحسین شدند.

پس از ان یکی از شاگردان سابقه دار المعلمين بر کرسی نشسته (آية الكرسي) شريف را تا آخر رکوع خواند و دلهای را که بجوش اسلام مملو بود در چنان حال انداخت که همه مجلس با وجود سکوت ولوله انداز عالم صداقت گردید (صدق الله العلى العظيم) از زبان حال شان پیدا بود. خواندن قرآن عظیم الشان يك تاثیری در دلها انداخت که بعد از خواندن آنهم قدری سکوت بر عموم طاری بود. در چهره همه مجلس و در چهره صدر این مجلس آثار تاثیر قرآن شریف از دور معلوم بود .

پس از ان جناب مولوی عبد الرؤف خان دستها برای ترقی و تزاید اسلام وساطات اسلامیه افغانیه بالا برده همکنان متابعت کردند و مراسم افتتاح اختتام يافت.

حضرت عالی افخمی ساعت ۲۵ دقیقه گذشته از ۱۲ تشریف بردند، طلب هم رخصت شدند و از هر فرد طلابه خورد سال سررشته دار استفسار خانه دیدش را کرده رخصت نمود بم ساعت از توپ گذشته بود که من هم آمدم .

حوادث داخليه

(ازین شکریه دعایی طایفه هنود دولت علیه افغانستان)
اگر هزاران جان های خود را فدای خاکپای اعلیحضرت باد شاه محبوب القلوب معظم ومتبوع مقدس افخم خود نمایم سعادت دو جهانی میدانم چون ما مردم اهل هنود دار السلطنة کابل که زیر سایه هماییه سرکار والا از پدر پدر مورثه به فرعیتی دولت افغانستان سرفراز بوده و می باشیم از چهارون یعنی چهار طابقه از سبوك و سكه همه مادر که جل شانه که خالق یکتا است همواره از صدق دل دعای ازدیاد عمرو اقبال باد شاء ظل الله عدالت کمتر سراج الله والدین را داریم که اللهی سالهای سال و قرنهای بي شمار سایه الطاف ذات اعلی حضرت بادشاه مقدس مهربان ما را از جميع خلايق افغانستان و این کاریتان ده کوین که شکر داناد آمین یارب العالمین — چنانچه از آسوده حالی که سالهای سال از نوازش باد شاه خود داریم و بهراب آرامی و فراغت بالی و مالیان میسر است همواره شکرانه درگاه خداوند تعالی داریم و عدالتهای گوناگون که از اعلی حضرت برمايان ميرسد در اخبار سال یکم نمبر ۲۲ سنه ۱۳۳۰ تفصیل و از مندرج است — دریتولا که ۲۰ ماه حمال که سنگر اند یعنی ماه و باله مراسم آئین ویسا که ما مردم


سال چهارم
شماره ۱۹

اهل هنود بود ... و بهندوستان مردم اهل هنود از رعایا و فقیر و تجار و غیره میله خود ها را در هر دو از یعنی آنکا جیو میکنند که ما رویا که را ما مردم اهل هنود بسیار اوتم یعنی نيك و مبارك میدانیم در مقام مخصوص ان رفته خرمی و شادمانی و رسوم خود را میکنند و بدار السلطنه کابل چون از قدیم که کلانهای ما بنا بر اینکه اب شهر چشمه باز کننگاه که در کتب مایان مشهور است در محال لهو کرد چشمه مند خواب شانه می نامند از همان آببار که مه ر باب لهو کرد می آید گذشتگان ما در فر به شیوه کی ده یعقوب به آب در وی مذکور میله جای از قدیم معین کرده بودند ان هذه السنه هم رخصتی میله و جشن را دیوان پر چند اس گریل ملکی از حضور اقلید صرفه دار السلطنه دین خواست بودند از عنایت شاه به چهار روزه

از منظره مراسم مذکور

كذا
بدار مذاکره ذات الخدمات اگرى و جان دزاده مطلبی الكاشان ومطبعه اعزارت که در دایرة أعالي جاب نظارت بة هي كانت عودت فرموداد

قرار مقرری رخصت از حضور عطا فرموده سرفراز و ممتاز ساختند هزاران شکرانه بجا آوردیم - حال آنکه ایشان پادشاه معظم مهربان ما اعلیحضرت به اطلاع حال العباد و زاده های الامام و مصاحبان و عمله حضور میله این کمترینان تشریف فرما و رونق افزا و نزول اجلال آورده اند اگر جاهای خود را نثار حضور اعلیحضرت نمائیم هنوز کم است چنانچه خیمه گاه شاهانه در يك سمت میله گاه مناسب گردیده بود و يك بلوك عساکر سه شاهانه با دریشی های زیبای شان بايك دسته موزیکه نظامی در پیشگاه خیمه گاه پادشاهی صف بسته احترام بودند ذات اعلیحضرت و همراهان همایونی دیوان بسوی موتر تشریف آوردند و سر افتخار ما را بآسمان دوار رسانیدند بعد از انکه همه ما رعایای با جز مراسم سلامها بجا آوردیم بلسان در فشان برای مایان فقرا چنین فرمودند که حرف دین علیحده است مگر در دنیوی و معاملات جهانداری چون خالق یگانه جل جلاله امروز ما را پادشاه افغانستان ساخته و مسلمان و هندو را رعیت ما گردانیده همه را مثل فرزند داشته ازین سبب امروز در میله و خوشنودی شما اشتراک ورزیدم - این کلمات گرانبها چنان خوشی و خورسندی حاصل شد که اول از بیان در فشان پادشاه محبوب القلوب و دویم از دیدار فیض آثار مثل که آفتاب و ماهتاب برای ما جدید درخشان گردید از خورد و کلان کل اهل هنود از سبوك و سکه سر برهنه و دست بدعا نموده و روی بخاك افتاده هزاران شکرانه را بجا آوردیم که برای ما دو زیارت و دو میله حاصل شد یکی زیارت پادشاه ظل الله که در مذهب ما مردم اهل هنود پادشاه را بزرگوار و خلیفه از جانب حق تعالی که در هندی دیوتا یعنی از خاصان حق جل الله میدانیم حاصل شد دویم میله ویساکه که چون در کتب مايك اسم ذات ناراین است یعنی نار آب جاری و این

يك منظره مراسم احتفال آغاز تشكيل انجمن معارف در داره فاخره شهردان جوا تحت معظم حضرت معين السلطانة صاحب افخم بعد از مذاكره جناب نجابت مآب ذات عالی صفات سردار اكرم نائب السلطنه صاحب و جناب عالی شهزاده معظم معین السلطنه صاحب و ديگر مدعوين كرام از زينه قصر عالی فرو می آيند


سال چهارم شماره ۱۹

خانه آب همه کی ما اقوام ازین خوشنودی های زیادی کرده. | ( دشمنت را همچو میخ خیمه می خواهیم ما )
میخواهیم که جانهای خودها را به اطفال خود هانثار هر قدوم | ( پای در كل سنك بر سر ریسمان در گردنش )
میمنت لزوم باد شاه خود نمانیم زهی سعادت دو جهانی است و میله | زیاده آفتاب دولت و اقبال روز افزون باد
و جشن ما بسیار رونق پذیر شد که اعلیحضرت شهریار والا غریب | ( امضا ها )
روزی نموده از زبان گفتار نداریم بدون اینکه جانفشانی تا مادام | دیوان رنجند اس دیوان بیربل سنگهه به كو انداس ولد
حیات به هر فردی که از اهل هنود و چهار برن یعنی چهار طایفه | ایشر داس - دیوان لجه مند اس - دنی چند چودھری نجار - بسنت
در هر جا بود و باش مایان باشد سرهای خود را کاب بادشاه خود | سنگهه تجار سو به شکوه تجار دیوان چين ستكه اولادتها انانك -
فدا سازیم فقط | دیوان رامچند کپور دیوان رامچند پسر منشی بر این داس

يك منظره شاعرانه لطافت آشیانه در پغمان کابل
فرزانه حسن علمی بيك مال بستگی در پیش تالاب
نشسته درخشان ستاره های باخوله را میشمارد ؟

کذا
( منظره خرابیهای سیلاب در پغمان کابل )

( از منظره های خرابیهای سیلاب در پغمان کابل ) کذا


۱۹۰
را مچند گو جر دلال شکر – يك دکمه دفتری دویم سایر –
دیوان از چیداس – رامچند جودهری – ایسر داس قوم شکار
پوری – بهگن ایشور داس پسر هر چی – شکر داس چودهری –
فقیر چند پسر لاله هندو مل – گنه سنگهه پسر هری سنگهه –
رام چند لسین – دیوان امل چند و مهر چند – مشر کیشو رام
هر چند جود هری

از دفتر ایشیک آقاسی ملکی
واقعه نکار قندهار نوشته است که تاریخ ۱۲ جمادی الاول در قریه میانجوی رفته بودم — در حدود قریه بلده و قریه شهر سرخ — و بالا گذر دروازه شکار پور ملخ بالدار زرد بسیار پیدا شده که از قیل و قال مردم قریه جات مذکور در پرواز بودند — و تا محدود کوتل مورچه رسیده بود با حال معلوم نشده که جایگیر شده و یارد باشد فقط تحریر ۱۹ جمادی الثانی سنه ۱۳۳۳
(کذا)

فتح الله خان حاکم پشت رود مرقوم داشته است که از تاریخ ۱۴ لغایته ۲۷ ماه مذکور باران شدید باریده سیلاب زیاد جاری گردیده متن بازار کرشک و تمامی باغ حاکم نشین را آب گرفته بسیاری دکانهای بازار و دیوارهای باغ مذکور را خراب نموده در علاقه جات کرشک خیل ها ئیکه قریب دریای هیره مند بود از سبب وفور آب دریا و باران اکثر خراب شده و بسیاری خیلها و کاو و گوسفند و اسباب را سیلاب برده نقصان زیاده رسانیده فقط
(کذا)

عبدالرسول خان حاکم بوینه قره علاقهٔ مزار شریف مرقوم داشته است که از تاریخ ۱۵ ماه مذکور از دهن تشکی چشمه شفاه الی حد پایان باغ قد حاله شدید باریده اکثر مرغها در حین طیران هلاک گردیده فقط
(کذا)

مراسله مورخه سلخ ماه جمادی الاول ارسالی بیر محمد خان حاکم قره کشنده علاقه مزار شریف رسیده مرقوم داشته است که در ۱۷ ماه مذکور در موضع جانو خانه باریده که هر دانه آن قدر بیده کبوتر بود موازی خدرد کاه و هنده بز و گوسفند زبان سقط شده و در بعضی جا بفصل کندن وجو نامی نقصان رسیده فقط تحریر ۱۸ جمادی الثانی سنه ۱۳۳۳ (محمد هاشم امضا)

(سراج الاخبار افغانیه)
شایان حیرتست که میرزا کلان دفتر محکمهٔ عالیه جناب ایشیک آقای صاحب ملکی از قبیل اینگونه خبرهای مافوق که وظیفه کیفیت آب و هوا و نکار انست در هر هفته متعدد با کنها بصورت رسمی برای ما میفرستند و در کتابچه خود از ما رسید حاصلی میدارد، ولی از بعضی خبرهای رسمی که واجب الدرج است خود داری میکنند.

سال چهارم
شماره ۱۹

مثلا خير مقرر شدن جناب (عبدالعزیز خان) را بسفارت هندستان و انفصال یافتن جناب (حاجی شاه بیک خان) را بسبب بیماری از سفارت مذکور که از خبرهای ضروری راجع بملک بود برای ما ننوشتند، و ما هم بالطبع آن خبر ها را بدرج کردن اخبار خود جرأت نمودیم. و نیز خبر تشریف فرمایی جناب ایشیک آقاسی صاحب ملکی را بسمت جلال آباد که بر چگونه مأموریت مبنی بود، و در آنجا چه قسم اجرا آن نافع برای رفاهیت و سعادت رعایا و برایای اعلیحضرت پادشاه مقدس اسلام پناه بکار بردند ننوشتند، گمان میشود که جناب میرزا اخبار سراج الاخبار افغانیه را تنها برای خبرهای مکدر سیلابها و خرابیها منحصر تصور فرموده اند! وهذا من العجائب! ....
(بابلا مژده بهار بیار) (خبریده بوم شوم گذار)

حاکم بهسود مینویسد
این چند ابیات نظم سید هاشم ساکن بهسود است که صفات اعلیحضرت والا و مدح جناب انور علی نائب السلطنة صاحب و بعضی الفاظ هزار کی ولطیفه است امید که داخل سراج الاخبار افغانیه شود.

منظوم، فی المديحة اعليحضرت سراج الملة والدين
سراج ملت و دین است ظل حضرت داور
نهاده دست حق او را زرفعت تاج زر برسر
خدیو عادل باذل بعلم و حلم دریادل
عمل را عامل کامل صواب اندیش هی کشور
عدیل وی پرسیدم ز فطرت تا باین دوران
بگفتا مثل و مانندش نزاده در جهان مادر
سراج دین که او منصور گشته در صف هیجا
ز بیم سطوتش دائم گریزان عسکر کافر
اگر از آستین آید برون دست عطا بخشش
هزاران حاتم طائی ترا خوانند بهر زر
کنند سوی گدایان گر نظر از مهر این خسرو
گذر سازد بر ایشان فخر از طارم اخضر
برآرد سر اگر از بهر سیر قصر و ایوانش
چهارم چرخ را افتد کلاه آفتاب از سر
اگر خواهم بیان سازم ز وصفش شمهٔ باید
کمال و عقل و عمر و طبع بر من دفعة دیگر
من و مداحیش هیهات ازین اشعار نا قابل
بود چون شبنم از طوفان نوح این مدح یا کمتر
الهی حق پیغمبر همیشه حافظش باشی
ز هر آفات و باهات و بلیه تا صف محشر
مدامش تیغ کین بران نما بر فرق بدخواهان
حسودان را بود برکنده چشم بد نظر از سر


صحیفه ۸ سال چهارم شماره ۱۹

نکو خواه ترا آب بها دائم به پیمانه
بداندیش را زهر بلا پیوسته در ساغر
خديوا قابل مدح تو هاشم نیست میدانم
سلیمانی تو و این بى توا موريست بل احقر

مدح جناب نائب السلطنة صاحب
یا ساقی زروی مهرو الطاف بده از بزم شاه یک جرعه صاف
حريفا را چنین مگذار محمود در این عهدی که عالم کشت معمور
یا ساقی طلب کن بار دیگر بر آور پرده از کار دیگر
درین فرخنده بزم خجسته که شد عالم زجور و ظلم رسته
پس از عدل سراج ملت افروز شب خلقان زعدلش روز نوروز
خدا بر جمله خلق از روی الطاف فگنده ظل رحمت قاف تا قاف
بعدل و داد معمور جهانت بعون و عقل دین را پاسبان است
دیگر من از جناب صاحب خویش ز نائب سلطنه گویم کم و پیش
هزاران قیصر و فغفور غلامش که نائب سلطنه بنهاده نامش
زمانه سرفکنده در پناهش فلك سوده جبين بر خاك راهش
هماره سوی آن دربار باشد دعا گوی سر سردار باشد
بلفظ خود دعا گویم بجانش بشرط انکه فهمد ترجمانش
مرا حاکم کلو نمود منجی نمیکنم مرا میکرد قیفی
بگفت حاکم که چند بیت شکر ریز بخط خود بگو این خنده آمیز
روانه میکنم در پیش صاحب که بیند النظرهایت را عجایب
جناب صاحبم سردار عالی که دل خود را کنم در پیش تو خالی
وجودت برزمین ظل اللهی چونی خوب مرد دانا عاليجاهى
هر کس مثل آفیشوی به پیشیو رعیت آسوده قال و قيل شيو
همه استقلال و پاچه نوکری تو که مال و در کیو داریم صدقه سری تو
زکوسیون و زما نیو و زكويك تدير جان سردار است بيكيك
ولی ملك موید است بسیار بیروه تقلبی موکنه برف اندر زمستوه
بهار اوغون کوچی در تو شلبی کموندری و کر کو موکنه مونجی
زيكسو مهمتر و با آنى سركار زکشت خورد و رعیت را کرده بیدار
رویم در سوی واکه با یه آغل زين موه التفريغ موكننه بتعجيل
په لحظه پهلوی خانو فيغاس موكنه كه كشت را نموده آسپو
په پاكاپى بدست قادر به بینی بکوی خورد و موشه تنیون مو پرلی
زيكسووڼى که آقا همری قابض سوى وقره مو كلتنگ مى كنند نيز
رخ مو با خدا و پادشا هست په نایب سلطنه این التجا است
که ما را بی در و پل بنده سازد بفرقم نور خود تابنده سازد
خدا این نور را از مو نگیرد بحق چهار یار و نور احمد
منم داعی يصبح و شام و هردم نائب سلطنه سردار افخم
این است هاشیم ترا این لفظ شیرین دعا کن بر مصلح المسلة دين

سلمانان بيكديگر خود را دوست بداريد و از تفرقه احتراز و اجتناب ورزيد

بعضی تحصيل يافته گان مكاتب عالية اروپا - [ آن او روپا که اسیه را مأكل و مرکب خود قرار داده بودند ] - دولت عليه عثمانيا را يك دولت غير مترقی، و مردم ترك را از علوم و معارف مدنيه عاری میدانند و ادعا میکنند حتی این ادعای باطل خودشان را بطريق پروپاغاندا بصورت علنی بیان کردن نیز جرأت میورزند.

اگر چه ما آنها را برین پروپاغاندشان معذور میپنداریم، زیرا اگر همچنین ادعا نکنند، و همچنین اعتقاد نداشته باشند، تحصیل و تعلیم شان ناقص شمرده باید شد، و هم هر کس در فکر خود آزاد است، هر انچه فکرش راسخ شده باشد آنرا بیان کرده میتواند، پس چنانچه آنها فکر راسخ خودشان را آزادانه بیان میتوانند و عیبی هم برانها وارد نمیآيد، هر گاه ما نیز فکر راسخ خود را درينباب آزادانه بیان کنیم هیچکس حق عیب گرفتن را بما نخواهد داشت:

نخستین سوالی که ما داریم اینست که: آیا ملت نصارا در هر اقطار عالم چرا معزز و محترم، وملت یهود در هر جا حقير و ذلیل دیده میشوند؟ کسانیکه در دنیا سیاحت کرده اند، این را بچشم مشاهده کرده خواهند بود که در ریلها، واپورها مردمان نصارا بالانشينتر و مکرمتر دیده میشوند، در محکمه ها، و کورتها به اعزاز به آنها پیش میآیند، در هر جا و هر کجا يك امتياز و اعتبار مخصوصی می داشته باشند، در هر یکی از انها يك فخر و غرور، و بی پروائی و شادابی مخصوصی دیده میشود، آیا این از چه پیش آمده است؟ اگر بگوئیم که از قدسیت دین شان است، آن دین با چنان خرافاتی مملو و بر چنان اساسهای بی بنیادی بنا بوده است که عقلا و دانشمندان خود شان نیز از ان بیزار و در آزاد هستند، و اگر بگوئیم که از علم و دانش و فن و صنعت شانست، آن علم و دانش را اگر يك آسیایی در مکتب «کیمبریج» همه آنها یکجا و بيك درجه تحصيل کرده و آموخته باشد باز هم او روزى اعلاتر و آسیایی پدرجه اوناتر دیده میشود، پس معلوم میشود که درين مسئله يك کیفیت دیگری مضمر، ويك اسرار دیگری مستتر است!

بلی، آن اسرار و آن کیفیت اینست که از ملت نصارا تقریباً بیست و سی و پنج دولت مستقل و حکومتهای پر قوت مضمون موجود و از ملت ایهود حکومت نی، بلکه آزادی هم مفقود است، بوداپرستان نیز نسبتاً يك فخر و مباهاتی که دارند همین است که


سال چهارم
شمارهٔ ۱۹
۹

با وجود کمتری مناسبت باز هم از آنها مانند دولت شمس طالع و این سما دولتهایی در دنیا پایدار است . حتی کیرهای تیران پرست هم باوجودیکه بدین و مذهب با هم شراکتی ندارند ولی باز هم چون خود را از نژاد ایران و جنس کیان میدانند بهمان نامهای دو هزار سال پیشتر ازین اولاد خود شانرا موسوم ، و ضمیراً و ضمناً به استقلال دولت ایران خودشانرا مفتخر و معلوم میشمارند .

اه بدبخت مسلمان ! در حالیکه در شرق و غرب دنیا متعدد دولتها و حکومتهای مستقل با حشمت و شوکت آزاد اسلام موجود بود، و در وقت حاضر مجزسه دولت اسلامیه که استقلال و آزادی شان برحال و حاکمیت شان پر کمال مانده دیگر هیچ دولت اسلامیه با تلسکوپ و میکروسکوپ هم دیده نمیشود ، مانند تو واری مسلمان نامی پیدا میشود که در حق اعظم واگیر آنها که دولت علیهٔ عثمانیه باشد حقارت زبان درازی میکنی، و با عنعنه‌های تحصیلی خود به بد گوئی ناطقه پردازی مینمائی ! بشرم ای دیانت ناشناس، حیا کن ای ملیت ناسپاس !

خود این سر محرر عاجز افغانست، آگاه عن جد افغانست، وطن دوست افغانست، بشرافت قومیت و ملیت افغانیه خود مفتخر يك افغانست، فدا کردن جان ، مال ، اولاد خود در راه بقای استقلال و حاکمیت دولت متبوعهٔ مقدسهٔ افغانیه خود در هر آن و هر زمان حاضر و آماده يك افغانست، بدرجه که اگر مسئله کفر و اسلام در میان نباشد، و دولت ترك لا سمح الله بخواهد که در صدد استیلای وطن عزیزم برآید، و بر حقوق حاکمیت و استقلال دولت مقدسه ام تجاوز کنند اول کلاه که در میدان کارزار مدافعهٔ وطن ملحوظ همین کلهٔ خشك این سر محرر عاجز خواهد بود ؛ بلی ، نیت خالصانهٔ صادقانه ام همین است که عرض شد. اما این مدافعهٔ قلمیه ام در خصوص دولت علیه عثمانیه از نقطه نظر اسلامیت است و بس !

دین مبین اسلام که بشرف پیروی آن سر افراز و در تمام ملل دنیا به آن شرف ممتازیم، ما را به برادری و یکانکی و خیر خواهی تمام اخوان دین ما که خواه در شرق باشند و خواه در غرب امر قطعی نموده است . على الخصوص ما را با دولت عليه عثمانيه ، و دولت عليه ایران از جهت هستی و بقا و پایداری يك رابطهٔ معنویهٔ دیگری هم موجود است. زیرا بخیال ناقصانهٔ خود ما همین است که چون در تمام دنیا همین سه دولت عثمانی، ایران افغان باقیمانده است که به استقلال و حاکمیت سیاسی آن بفضل ایزد منان و روحانیت حضرت پیغمبر ذیشان دست تسلط دشمنان دین و ایمان قرار دلخواه خود شان دراز نشده است، پس از خدا نا خواسته یکی ازینها على الخصوص بدولت علیه عثمانیه که برادر بزرگ شمرده میشود چشم زخمی رسد هیچ شبهه نیست که حیات آن دوی دیگر هم به تهلکه می افتد البته که اگر از جای يك دولت اسلام دو، و از دو سه، و از سه چهار، و از چهار پنج، و از پنج ده دولت باشد برای همه مسلمانان اسیر و آزاد دنیا موجب قوت ، صلابت ، مسرت مفخرت شمرده میشود .

حدیث ( رسول مقبول اکرم ) صلى الله علیه و سلم است که امت ناحیه اسلامیه را خطاباً امر فرموده اند :
اثنان خير من واحد وثلاثة خير من اثنين واربعة خير من ثلاثة فعليكم بالجماعه فان الله لن يجمع امتى الأعلى هدى )
یعنی دو از یکی بهتر است، و سه از دو بهتر است، و چهار از سه بهتر است. پس شمار است که جمعیت و اتحاد کنید و از جماعت رو تایید ، زیرا الله تعالى جل و علا امت مرا جمع نمیکنند مگر بر هدایت و سعادت ..

نفرین باد بر کسانیکه در راه تفرقهٔ جماعت اسلامیه کوشش می ورزند ! ویل بر اشخاصیکه دلسردی و رو گردانی مسلمانان را از یکدیگرشان آرزو میکنند ! لعنت بر آنانیکه بقای کفر را بر اسلام میخواهند !....

در خصوص مترقی بودن و غیر مترقی بودن دولت علیه عثمانیه تنها بدرج بعضی جدولهای ایستانستیکی که ده سال پیشتر ازین در جغرافیه های دنیا طبع و نشر شده است اکتفا ورزیدیم که این جداول را ارباب مطالعه واحد قیاسی و یکمقیاس اساسی اتخاذ نموده حکم فرمایند که این چنین يك دولت را مترقی باید گفت یا غیر مترقی ؟

( تجارت عمومية دولت عليه عثمانيه )
ادخالات یعنی درآمد اموال و اشیا | اخراجات یعنی برامد اموال والشيا بحساب ليرة عثماني | بحساب لیره عثمانی
١٥٥٩١٤١٠ | ٢٤٤٩٦٥٤٠

( راههای آهن و کشتی های تجارتی دولت عليه عثمانيه )
راههای آهن کیلومتر | عدد کشتیها | حجم گنجایش بحساب تن
٨٦٦٧ | ١٠٢٣ | ٢٣٥٧٤٤١

کشتیهای تجارتی که در ظرف یکسال به بندر گاههای عثمانی رفت و آمد دارند
عدد کشتیها | حجم گنجایشی شان بحساب تن
١٩٤٦١٩ | ٤٩٣١٩٦٩٣

( خطهای تلگرافهای دولت علیه عثمانیه )
عدد مرکز های تلگراف یعنی تلگراف خانه ها | درازی سیم بحساب کیلومتر | عدد تلگراف نامه که در یکسال رد و بدل میشود
٩٤٧ | ٦٥٢٧٠ | ٥١٢٩٨٦٢

مداخلات سالانه تلگراف | مصارفات تلگراف
بحساب لیره عثمانی | بحساب لیره عثمانی
١١٠٩٢١٠ | ٢٠٢٠١٠

تلگراف تحت البحر بحساب کیلو متر
٦٨٠


سال چهارم
صفحه ١٠

( پوست - یعنی دان - دولت عليه عثمانيه )
عددها خانه هى عدد مكتوب سالانه كما عدد پوست کار د سالانه
ممالک عثمانیه لانه میرود و میاید که سالانه میرود و میابد
١٣٥٧ ٢٤٣٦٦٠٠٠ ٥٨٨٠٠٠

عدد اخبارها و رساله ها و نمونه ها اعدد حواله نامه و ایمنی منی از در
که سالانه بدان جالان میشود ها که سالانه بدان میرود و میاید
٥٤٧٧٠٠٠ ١١٥٠٠٠

مداخلات - الانه ذاك حساب مصادفات سالانه ذلك بحساب
ليرة عثماني ايره عثماني
٣٢٩٨٧٢ ٩٤٦٦٩

معارف

مکاتب عالیه و اعدادیه در نفس با تخت سلطنت عثمانیه
نامهای مکاتب گردان نامههای مکاتب عدد شا
مكتب دار الفنون ٢٤٥ مكتب مهندسخانه بری ٢٨٣
مكتب ملكيه ١٤١ مكتب بحريه ١٥٨
مكتب حقوق ١٨٦ مكتب دار المعلمين ١٧٨
مكتب تجارت ٢٥٠ مكتب نواب ٦٧
مكتب فنون حربيه ٢٤١٩ مكتب صنایع نفیسه ١٧
مكتب طبية مسكريه ٧٥٨ مكتب هندسة ملكيه ١٠٣
مكتب طبية ملكيه ١٢٠٠ مكتب بیطاری ملکی ٦٠
مکتب کستان برای کشتی های عورت ٥٧ مكتب عمليات كيا بحربه ١٨٢٨
مكتب درات ٦٤ مكتب سلمانی ٩٤٥
مكتب دار الشفقه ٢٠٠ مكتب اعدادی مرجان ٦٥٠
مكتب اعدادي وفا ٦٠٧ مكتب اعدادی اسکدار ١٦٢
مكتب نمونه ترقى ٣٤٩ مكتب برای اولاد قبیله هي حرار ٦٢٠
مكتب اعدادي حربيه ۱۹۸۱ مكتب اعدادی طیبه ٦٠٤

در نفس یافت غیر از اینها که مذکور کردید ۳۷ باب مکاتب رشد عسکریه و ملکیه ، و ۲۷۰ باب مكاتب ابتدائيه ، و ١٤ باب مكاتب انات - یعنی مکتبهای دختران موجود است که عددشا کردان اینها نیز تقریباً بانزده هزار نفر است که همه اینها از طرف دولت است باز شده است. حتی برای نابینایان و کنگان نیز یکدو باب مكتب موجود است. اما مکتهای خصوصی که از طرف اهالی در نفس با تخت سلطنت سفیه تأسیس و مفتوح شده از قرار ذیل است:

مكاتب خصوصیه در پای تخت
نام های مکاتب گردان نامهای مکاتب عدد شا
مكتب سعادت ۳۷۰ مكتب نمونه تدريس ٦٩

شماره ١٩

مكتب عماني ۲۰۰ مكتب حديثة معرفت ٣١٤
مكتب روضه ترقى ٦٧١ مكتب حديقة المعارف ۱۳۰
مكتب برهان ترقی ۲۰۰ مكتب دار الفيص ۱۱۳
مكتب دار العلم و التعليم ۱۸۰ مكتب مرآت فيض ۱۰۰
مكتب نقيض ١٦٧ مكتب شعله ترقى ۱۷۲
مكتب حمیدی ٣١٥ مكتب كثر المعارف ٥٠
مكتب شمس المكاتب ١٥٠ مكتب لغة معارف ۸۰
مكتب زهير تحصيل ٢٢٥ مكتب گلستان معرفت ۸۰
مكتب مشرق فيوضات ١٥٠ مكتب تشريعيه ۱۰۱
مكتب دار الادب ۱۳۰ مکتب کلشن معارف ۸۰
مكتب رهبر سعادت ۹۰ مكتب محموده ٥٠
مكتب آفتاب معارف ١٥٠ مكتب منبع تحصيل ۱۱۰
مكتب نجم ترقي ۷۰ مكتب برای جدید ٥٠
مكتب رههای فیوضات ۱۲۰ مكتب دار التحصيل ۸۰
مكتب دار العرفان ۱۲۰ مكتب آلتوان زاده ۹۹
مكتب منبع العرفان ٥٠ مكتب جلال بيك ٤٠
مكتب روضة معارف ۱۱۰ مكتب حديقة عرفان ۱۰۰
مكتب شمس المعارف حمیدی ۱۸۰ مکتب و سیله ترقی ۹۰
مكتب نمونه عرفان حمیدی ۸۰ مكتب مربی اطفال ٥٠
مكتب دار التدريس ٦٥ مكتب بدرقة فيوسات ۸۰

این مکتب ایست که در نمای با تخت است . اما در ولایت ممالک اسلامی عثمانیه هیچ ولایتی نیست که شهرها و قصبه ها و قریه های آن از مکاتب اعدادی و رشدی و ابتدایی خالی باشد که تقریباً تعداد جمله نفوس شاگردان ممالك دولت علية عثمانيه تقريباً به سه ملیون میرسد .

قوة ربه وتحريه دولت عليه عثمانيه
قوة بريه
هر وقت سایش ۵۰۰۰۰۰ کشتهای زرهپوش ۱۸
در وقت جنك ۱۸۰۰۰۰۰ کروو ازور وغیره ٤٠

قوة بحريه
طوب ۱۸۰۰ طور پيندو وتحت البحر ٦٠
کشتی نجاری ۱۲۰
طوب ۹۰۰
عسکر بحريه در وقت آسایش ۲۲۰۰۰
عسكر بحريه در وقت جنك ٥٠٠٠٠

حالا برو با مانده کنند کان ناطقه بر رازی که عدم ترقی دولت عليه عثمانيه را ادعا میکنند. این جداول ایستا تثبيك مافوق را ملاحظه کرده انصاف کنند که همچنین یک دولتی را متوفی بگویم با غير مترقی ، اگر چه ما میگویم که در تجارت و معارف و قوای


صحیفه ۱۱ نمره ۱۹ سال چهارم

بريه وبحريه دولت عليه عثمانيه بدرجة دولتهای معظمه او رویاست ولی به آن دولتهای معظمه ملت نصارا باید بنازند و افتخار کنند به مسلمانان .

حوادث خارجيه
نقل از اخبارات ایران
از جراید فرانسه
موقعیت نظامی و جغرافیائی قامیش و اردهان
ه ساری قامیش و اردهان، که جنگ های اخیره قوای عثمانی و روس در آن نقاط واقع شده و ابلاغیه های رسمی طرفین موقعیت عظیمی بان جنك ما داده و برای اصرف آن نقاط از طرف قشون ترك فدا کاریهای عظیم شده است. موقعیت نظامی و اهمیت جغرافیائی آن نواحی از قرار تفصیل ذیل است .
ه ساری قامیش، یکی از نواحی مهمه ایالت نشين ( فارس ) و واقع در ماوراء قفقازستان وجز و اراضی متصرفات آسیائی روسیه میباشد این ولایت در فاصله بیست کیلومتری سر حد آسیای عثمانی و در پنجاه کیلومتری مشرق « او اولتی » در ناحیه « قراداغ » روسیه واقع گردیده است. اردهان ، یا « اردقان » ( که به زبان گرجی ارتا آن نامیده میشود ) يك شهر حاكم نشين كوچك وجزو ایالت « فارس » روسیه و در فاصله صد کیلومتری شمال « ساری قامیش » و هفتاد کیلومتری شمالی « قارس » واقع شده است .
موقعیت نظامی و سیاسی آن خیلی مهم است و انجا یکی از شهر های سابق عثمانی است که در جنگ سابق عثماني وروس بعلاوه « باطوم » و « قارص » و اراضی متعلقه بان دو ایالت مهم یعنی يك قسمت از کرجستان عثمانی مطابق معاهده ۱۸۷۸ « برلن » بدست روس افتاد
این ناحیه بارتفاع ۱۸۳۵ متر از سطح دریا در طرفین سواحل رود خانه « کر » که از تفلیس عبور می نماید و در دامنه کوهستانی که در طرف مشرق بدشت های مرتفعه « اردهان » اتصال می یابد واقع گردیده و از دو طرف مسلط به طرق و اراضی گرجستان روس میباشد .

این نقطه مهم که مسلط و سر کوب به راه های تجارتی و نظامی و « باطوم » و « قارص » و ارض روم میباشد در جنگ ۱۸۷۷ عثمانی و روس مدخلیت های عظیم داشته و نقاط مزبوره را توسط مهندسین مستحکم کرده و محاربات عظیمی در آن نقطه واقع شده و يك رابط بزرگ تاريخي با عثمانی دارد و یاد کارهای عظیمی هنوز در بعضی نقاط از وقایع جنگ های سابق باقی است.

از جراید ترکی
جنك قفقاز و تلفات روس
ارض روم - بطوریکه از بیانات اسرای روس مفهوم میشود کردارمه ترکستان روس که در جنگهای قفقاز با عثمانی شرکت نموده تلفات زیاد پر ایشان وارد شده و عده آن به بیست هزار نفر تنزل کرده است .
امرای روس در ارزنجان
از زنجان - در جنگهای اخیر سرحد ارزنجان اسرائیکه از سپاه روس بدست عساکر عثمانی افتاده اند عبارت از دو نفر فرمانده کل و (۲۳) نفر صاحب منصب و ( ٤٢٠٠ ) سالدات میباشند که مامورین نظامی میوسین مزبور را بشهر آورده اند.

اقتباس
از رسالهٔ ادبی «العصر»
اردو ادب کی تازہ بہاریں دکھلاکر دلوں کو موہ لیا ہے
شوہر پردیس میں ہے اور یہ اداسی یاد میں محو اپنے دل سے باتیں کر رہی ہے
اور اب اس جی میں ہے اب آؤ تو دیکھا جائے جاکر دل میں بسا لو اب اس سے بھر پاؤ جام
عالم خیال

( نقل از جراید امریکا )
نیاز نامه کمیته هندوستان در امریکا
کمیته انقلابیون هندوستان در آمریکا بیان نامه خطاب باهالی امریکا از سوء سلوك وتضيقات دولت انگلیس نسبت باهالی هندوستان منتشر کرده .
و از حرکات آن دولت اعتراض نموده اعضاء این کمیته عبارت از مسلمانان و براهمه هند میباشند که در بیان نامه خود چنین میگویند :
انگلیسها حقوق قديمه مارا پایمال کرده و طرز رفتار آنها با اهالی هند شدید گردیده و عساکر هندوستان را که عادت به ممالک و اقلیم های سرد سیر ندارند به اراضی طاقت فرسا اعزام داشته اند .
و پولتيك « انگلیز » اساسا در هند برای القاء نفاق بین ملل و مذاهب مختلفه آنجا است و تماماً کار او اختلافاتی است که بین ساکنین حقیقی آن سرزمین بدبخت حاصل می کند .
هندوستان از قانون اساسی که انگلیس برای او وضع کرده


صحیفه ۱۲
سال چهارم شماره: ۱۹

عجایب خلقت
يك زن ريش دار بروت دار بچه دار نواسه دار در قابل اسمش ( ارم بوبو ) معروفه به ( ادی ریش دار )

ابدا نمیتواند استفاده نماید و هندیهای تجاره از ناجاری و جبر نیستی جانهای خویش را در خاک بلژيك فرانسه و میدان جنك مصر فدای انگلیس و سیاست وی نمایند و دولت بریتانیا بچه حق چنین خلاقی می نماید هندیها این حرف حق را دارند. قطعه ، آسیا حق اهالی آسیا است ، و به اشغال انگلیس و اقدامات حق شکنانه آن پرو تست مینمایند. کمیته هندوستان برعکس ، آقا خان ، که از وجدان و اعتقاد محروم است از روی صداقت و ملت پروری مدافعه منافع حقیقی اهالی هندوستان را بر عهده میشناسد . انگلیس امثال ، آقاخان ، را با اطوار کاذبانه و ریا کارانه به اروپا برده و بر خلاف وجدان تو همان افکار هندیها معرفی مینماید اقدامات انگلیس برای سلب حقوق هندوستان و نشبتات ریاکارانه بیهوده است زیرا که احساسات ملی هندوستان تأثیرات شدیده در افکار اهالی مینماید .

کذا
( ادی ریش دار ) نشته پسرش تاج محمد و نواسه اش جلال الدین با ایستاده

على رغم آنتريکها و دسایس انگلستان بین تمام عناصر هند فعلا اتحاد موجود است و همینکه زمانه مساعد برسد از استرداد حقوق مغصوبه خویش غفلت نمی نمایند و نه آقاخان و نه فرمانفر مای هند علماء وفق به القای نفاق و شقاق بین اهالی هندوستان نمیشوند .

و نشبتات آنها تماما بیفایده است . در خاتمه بیان نامه « کمیته هند » از روابط نامه وقویه هندوستان با مقام خلافت اسلامی سخن رانده و اظهار امید واری مینماید که اهالی امریکا توجهی به آمال عالی اهالی هندوستان بنمایند .

نقل از اخبار زهوری
نطق سلیمان نظیف افندی والی بغداد
در حول وقوه حضرت گیهون جل شانه و تائید مفخر کاینات علیه افضل التحیات حبیب خدا محمد مصطفی ( ص ) در محاربه که از سه ماه باین طرف با دول ثلاثه مشغول شده ایم و یگانه مقصود مان فقط حفظ دین مبین بوده لاغیر و اعمال و افعالمان بالعموم شهادت میدهد خوشبختانه با مظفریت نزدیکیم ، ولی دشمنان ما برای ترویج و القاء شبهه و نفاق بین اسلام میخواهند حرکات ما را درداخله ایران بشکل و ماهیت دیگر تحریف کرده برادران دینی ما را طنین نمایند که دولت عثمانی مقصود اصلش از دخول خاک ایران و جنگ با روس تملک ایران است ! عجبا ! با اینکه تمام اطراف ما را دشمنان اسلام احاطه کرده با این حال چشم طمع دوختن بخاك اسلامی يك حرف منطق شکن بی مغز و بهتان صرف آیا نیست ؟ در حقیقت و نفس الأمر ما قدر پرستش دین خود و وطن خود به وطن عزیز برادران محترم ایرانی و مقدسات وطن آنها خدمت میکنیم


صحیفه ۱۳ سال چهارم شماره ۱۹

چند سال قبل از اعلان حرب عموی روس و انگلیس ایران را بین خود تقسیم کرده و عساکر خود را برای استیلای خود شان بخاك ایران اقامه داده بودند، حالا تبعید اینها از برای منافع و استقلال ایران خدمت قیمت داری آیا نیست. اشخاصیکه برای خاطر پول دین و وطن خود را بروسها فروخته و باعث ورود قشون روس شدند، و علی رغم آنها ایرانیهای حقیقی که در مقابل استماع جهاد اقدس پیغمبر (ص) و حفظ استقلال وطن خود اول کسی بودند که با یار و یاور شدند هیچوقت بین شیر و خورشید و ماه و ستاره يك همچو برادری و وحدت و قوت دیده نشده بود با این حال دشمنان ترسوی ما هزاران التزامشغول تفریق بین برادران ما هستند، فقط مساعی منافقانه اینها را عدل الهی حکمیت خواهد فرمود. دولت علیه عثمانی در حدود شرقی برای حفظ منافع و حیثیت ملی و کلیه اقتدار خود وقتی بکدولت مستقل با قدرتی مثل ایران را به بیند دیگر بیشتر با سعادت و مفتخر بلکه مطمئن تر خواهد بود. بدبختانه روسها و انگلیس ها در حدود شرقی ما متفق شده نه تنها برای تعذیب استقلال ایران، بلکه در مقابل امنیت استقلال ما نیز تهدیدات مالایطاق میکردند. انشاء الله از این جنك ما برایشان مظفراً منصور بیرون خواهیم آمد. و الوقت در مقابل حقوق برادران ایرانی خودمان چقدر رعایت ها خواهیم کرد. تمام دنیا خواهند دید که ( ماه و ستاره ) عثمانی برادر ( شیر و خورشید ) خود را چندین بار دیگر با نوازش و شفقت سلام خواهد کرد. ( زهور )

نقل از شهاب ثاقب
مراجعت از جنك
روز خبر میدهد که جنرال ( بو ) فرانسوی از ورشو به پطرز بورغ مراجعت نموده است این مسئله دارای خیلی اهمیت است زیرا که این جنرال بمنزله روح اردوهای ورشو بود بعد از شکسته های اولیه روس که معلوم شد حرکت روسیان از روی يك نقشه مرتبی نیست دولت فرانسه بتصویب دولت انگلیس جنرال پورا برای اصلاح و تنظیم قشون روس و ترسیم نقشه جنك و انتظام حرکت اردوها مامور جنك شرق کرده و تمام فعالیتی که این اواخر روسها در لهستان ظاهر ساختند بواسطه مهارت این جنرال فرانسوی بود که تا درجه لیاقت خود را مقابل مارشال هیندنبرغ ظاهر ساخت... اينك كه این شخص ورشو را وداع گفته و به پطرز بورغ عودت کرده است معلوم میشود حالت قشون روس بوضع بدی منتهی شده است در هر صورت خبر مراجعت این جنرال را در دوائر نظامی با يك اهمیت خاصی تلقی میکنند.
ترجمه از روزنامه سراج

کذا
بلوچستان
تاثیرات عظیم اعلان جهاد اکبر در بلوچستان تدریجاً مشاهده

میشود این مسئله از اشعاراتی که از اژانس ( هاواس ) از پینی شده خوب مکشوف میگردد ( آژانس هاواس يك شركت نشر اخبار تلگرافی فرانسوی است مثل روتر که مال انگلیسها و ولف که متعلق بالمان است ) از وقتی که اهالی با جمعیت بلوچستان از اعلان جهاد مقام خلافت اسلامی بر علیه انگلیس و روس و فرانسه مطلع شده و فتاوای مشیخت اسلامیه در این خصوص منتشر گردیده چندین هزار نفر از اهالی بلوچستان مسلح و داخل در مجاهدین گردیده و از سرحد شمال غربی هندوستان تجاوز نموده و در داخله هند پیشرفت کرده اند حکومت هندوستان متعاقب وصول این خبر قشون بدان صوب فرستاده و بین فریقین مصادمات مهم وقوع یافته است. حتی عداوت انگلیس که در بلوچستان منتشر بود بعد از اعلان جهاد باخر درجه کسب شدت کرده و چندین دستجات مجاهد دیگر نیز در کار تشکیل است.
اعتراف آژانس هاواس كه يك شركت اخبار فرانسوی است به قضیه مجاهدت بلوچها و تعدی آنها بخاك هند کافی است برای ارائه درجه اهمیت اوضاع بلوچستان

نقل از اخبار زهور
انهزام از جنك
انگلیس ها ملتفت شده اند که در سواحل مجاور بصره نخواهند توانست اقامت کنند اینست که از حالیه آن نقاط را تخلیه کرده بطرف جنوب رهسپار میشوند

داو طلبان
امیر معروف نجد ابن رشید که بکثرت عده و عده از تمام امراء عربستان پیش است با قوای عظیم خود وارد میدان ساخت جنگ گردیده کافه قبائل و عشائر عرب باشوق عظیمی در جنگ شرکت نموده و امید است که بهمین زودی فتح قطعی حاصل شود

راجع بکانال
جرائد اسلامبول مینویسند انگلیس در کانال سوئز چهار زره پوش داشت قشون عثمانی یکی از انها را غرق کرده دیگر را سوزانیده و بسم خسارت زیاد زده اند در جنگ های سوئز هزار و هشتصد نفر قشون انگلیس کشته و هشتصد نفر مجروح گردید شش توپ و بسیاری ذخایر جنگی نصیب عثمانیان گردید

جنگ در جوار او اطی
يك قوم روسی مرکب از هزار و دویست بقریه جسر (تورنت) که در منطقه او لطی واقع است حمله کرده سیف الله بيك مبعوث ارض روم با صد نفر در مقابل آنها ایستاده دویست نفر از رومیان کشته و مابقی را بايك حالت بدی متفرق و هزیمت دادند

بیان سفیر ژاپن
سفیر ژاپن در لندن تصریح کرده است که چون حمل و نقل