صفحه ۲
نمبر ۱۷

ارزاق آسمانی اثر اندیشه مرحمت پیشه آبشانها است - و حرکات و دغامی نوایم و حاصلات زمینی ثمر خیالات خیریت دلالات این برگزیدگان جهان - قصه مشهوره نوشیروان با پسر و پادشاه و فشردن دو دانه انار از گواهان این بیان است - در نسبت پادشاهان فرزانه عدالت نشان بجانشینان خود بهمین چنین نسبت با جهانیان است - چنانکه از شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی در کتاب بوستان است
شنیدم که خسرو بشیرویه گفت در آن دم که چشمش ز دیدن بخفت
بدان باش تا هر چه همت کنی نظر بر صلاح رعیت کنی

و چون حضرت پادشاه اسلام پناه دیانت دستگاه با میر بن الامیر بن الامیر اعلیحضرت سراج الملة و الدین امیر حبیب الله خان خلد الله ملکه و سلطانه و افاض علی العالمین بره و احسانه از فضایل و کمالات شرعی و عقلیه نیت خیر افرموده بودند بنا بران یوم چهار شنبه مسلخ شهر ذی القعده الحرام گذشته سنه (۱۳۱۹) هجری قدسی که دزدان قطاع الطریق مشهور را از تأثیر نصرت و رعب و عزم و جزم با خبر و هوشیار مسلط نمودن سپاه ظفرنمای شجاع و جرار پادشاهی کوه پایه های سمت جنوبی دارالسلطنه فرود آورده و گرفتار نموده جهت اجرای حد شرعی که حق امام اکبر است بحضور سعد لیت کده در دارالخلال حاضر نموده بودند - و بعد از اثباتات شرعیه و دلایل عقلیه کلان ایشان را با چهار نفر رفیقان دیگر بدار زدن و صدق مشحون بآیه وافی بدایة إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ یعنی جزا این نیست که سزای اینکه با دوستان خدای و رسول حرب کنند و در زمین بفساد و تباهی سعی کنند اینست که ایشانرا بکشند اگر کسی کشته باشند و مال نبرده - یا بدار کشند اگر کشته باشند و مال برده - یا ببرند دستها و پایهای ایشانرا بر خلاف یعنی دست راست و پای چپ از بدن گرفته باشند اگر مال برده و کسی را نکشته - یا برانند و اخراج کنند اگر قتل و غارت ناکرده باشند اما رونده گان راه را ترسانیده و تخویف نموده باشند - و حضرت امام اعظم رحمه الله علیه کشتن و راندن و اخراج را بر حبس مؤبد حمل فرموده - تا ضرر او بشهر دیگر نرسد فقط القصه همان مخذولها را با ریختن بدار و بعضی بسیاست حکم فرمودند - و سپاهیان فیروزمند را بخلعتهای فاخره و اعداد نقدینه سرافراز داشتند و دزدان مذکور را بخدمتهای شایسته سرافراز ساختند - بعد از آن در ضمن خطابات سلطنت و صفات پادشاهی که در بارهٔ اینها این فقیر کاتب الحروف سرفراز می طلبد بر در سلسله علیهٔ حکمت انتظام پادشاهی به این موعظه بلیغه رسید که مدار عالی افغان

صحت مضمون آن او لا گفته اند که نیت تنها بعمل نمودن با آن نیز عبارت است - و اجر و ثواب بران مرتب - بر خلاف عمل بدنی که عبادت بودن آن و مرتب شدن ثواب بران بر نیت موقوفست - و در حدیث شریف آمده است که مجرد قصد و نیت نیکی برای مسلمان در نامه اعمال وى بحسنهٔ کامله مینویسند و نیز در حدیث شریف آمده که هر که بخواب رود و نیت وى آن باشد که برخیزد و نماز تهجد بگذارد برای وی ثواب تهجد در نامه اعمال وی نوشته میشود اگر چه بغلبهٔ خواب تا صبح بیدار نشود و تهجد از وی فوت گردد ۰

بیت
درین رو وقت اجابت و کشایش چیست دل شب ار توانی بصبحدم برخیز

ثانیا آنکه محل نیت دل است و دل محل معرفت الهی است لاجرم انچه در محل معرفت زاید و اثر آن معدن بر آید فاضل تر و شریف تر است از آنچه از غیر آن از اعضا بر بدن حاصل شود - ثالثا آنکه نیت از عمل بهتر است برای اینکه نیت پایه دار و باقی است و عمل نا پایه دار و فانی - و خلود و دوام بهشتیان در بهشت و کفار در دوزخ بموجب نیت است - که دائمی است و هرگاه بقدر عمل بود همان قدر از زمانه بودی که عمل کرده اند و زنده بودند - و ابقا بانکه در عمل دیا عارض شود و بسبب آن خللی پذیرد و فاسد گردد - بخلاف نیت خیر که در باطن است و ریا را به آن راه نیست و در روایات آمده که فرشتگان چون اعمال بندگان را به آسمان می برند حق تعالی ببعضی از ایشان میفرماید أَلْقِ تِلْكَ الصَّحِيفَةَ یعنی بینداز این نامه را پس انداز آن نامه را آن فرشته میگوید بار خدایا بنده تو سخن خیر گفت و عمل خیر را آنرا شنیدیم و در دیوان حسنات او ثبت نمودیم چگونه از میدانیم خطاب آید - لَمْ يُرِدْ بِهِ وَجْهِي یعنی نخواست آن بنده بهذا عمل رضا مرا - و بعضی دیگر از فرشتگان از بارگاه کبریا ندا آید اُكْتُبْ لِفُلَانٍ كَذَا وَ كَذَا یعنی بنویس در نامه اعمال فلان بنده این عمل خیر را - فرشته گوید خداوندا این بنده این کار نکرده است چگونه در نامه او نویسم - خطاب آید که وی نیت خیر کرده و آن نموده است - خامساً آنکه اعمال خیر بیحد و بی پایانند و برآوردن آن از دست مسلمان دشوار و مشکل - و نیت مسلمان چون بهینه آن متعلق شود ثواب همه را مییابد بالجمله قدر و شرف نیت خیر در شریعت غرا بیحد و بی اندازه است خصوصاً نیت با هیبت پادشاهان و سلاطین که منتخب سکنه روی زمین - و بحفظه حوزهٔ عالم نگهبان و الخليقة - شبان آدمند و نگهبان عالم - و رغبت خیر ایشان خیر جهان مندرج است - و عزم و جزم ایشان با آسایش مملکت و اهالی قرین و مزدوج - برکات


صفحه ۱۳
مبر ۱۷
از توپ من مترسید - و از تفنگ بن مترسید و از شمشیر من مترسید و بیزاران شکر و سپاس بید و قیاس مالک الملکی را که امید و
اما از نیت من بترسید که نیت من بر همه شما بخیر است لاغیر بارینی که در جهان اوقات در دل خلوصیت منزل یافته بودم بوجه احسن بظهور
سلسله کلام سلطنت انتظام با این مقام رسید که فرمودند در افخانه رسید - دینک خالی که در خاطر صداقت معطفا هر خود شناخته بودم
یمی خواهد با باهاتی که من عاقلم و دیگری خواهد گفت که من حساب دان و بطریق الحمل و اجمل جلوه نماد جهان آرا گردید - و حضرت پادشاه
هنرمندم و دیگری خواهد گفت که من عالم - در دفع این خیالات اسلام پناه زمان حال بر اریکه سلطنت و جلال قدم گذاشته فرخ بهر
تسلیم به امر عالم غیب و عالم بالا سزاوار و اولی است تا خطره فایده و فرخنده مال در ترقی و آرامی رعایا و برایا ساعی و جاهدند
اعتراض به حکم غیبی و امر لاریبی در خاطر با نگردد جا
را بر ندی عاشق فضول عی کند که اعتراض بر اسرار علم غیب کننده خاص و عام است (۱) اینکه مقارن جلوس سیمنت ما نویس خود مبالغ
شباب ادی یمین گہی رسید مراد که چند سال بجان یا مست شعر نیست عظیمہ باقیات مالیات سنوات گذشته که از عهد خاقان مرحوم
بقدرسی میان روپیہ کا بلی ۳۰۰۰۰۰۰۰ ) که مساوی یک ملیان
اکنون این فقیر تقصیر ترین نیست این پادشاه اسلام پناه
اوقات ابتدا
و افسر
روشن ضمیر دیانت تخمیر یک دلیل اگه خود دیده ام و بگوش خود شنیده (۱۰۰۰۰۰۰ ) طلای انگریزی میشود کا بیش بر دمند رها با ما نیش
در خاطر ضعیف خود اندیشیده ام بخدمت قاریان کرام بیان بینی بود آنچه با علی را برای عموم های جمهور را با بخش شاهانه و آخرین لوکانه فرموده عموم رعایا و برایای افغانستان از این تکلیف مشاق
ثانیا دلائلی که بر خوش نیتی این پادشاه اسلام پناه گوش زدخان و متحمل مشقت ما لا طاق بیا سودند (۲) بر ما همواره تنخواه و نواب
و عام است بقلم شکافته زبان می نگارم .
ربع ، هوا رو رابرا هر فرد از سپار ت سات اور امین یا رب
اما دلیلی که خود دیده و شنیده ام آنکه در سنوات ساره
ابتدا جلوس قا خان خلد آشیان حضرت ضیاء الله والدین را بیفزودند که نسبت بسنوات سابقه دل بستگی و امید وارسی معماری
بوده و در فصل تابستان در باغ با برشاه مرحوم نزول اجلال میفرمود به این دولت جدید که ( یا رب همیشه در سایه این پادشاه
مرحمت دستگاه سعید جوان بر مزید باد ) زیاده شده در معان
و در روزهای در با رشوکت مدار سرداران و خوانین در همان باغ
ایشان امدادی باشد (۳) آنچه از اشخاص قرار می ممالک
بسلام پادشاهی میرسیدند و منزل خاص اعلیحضرت پادشاه حال
و قصر چهل ستون به آنوقت غیر از اعمالی افغانستان بودند معتبر و در باغی که الحال مستی چالستون بود و قصر چهل ستون
معتبر و غیر معتبر و نامدار و گم نام است
با نشده بود و این فقیر اطلاع ندارم که حضرت پادشاه سلانه شاه به آمدن وقت خود اذن عام فرموده و بعد از رسیدن و بوسیدن
حال در جهان وقت بستن تکلیف رسید و بودند با خیر - بهر تقدیر این خیر پایه سوپر سلطنت برای پر کی تنخواه و مواجب مرحمت فرمود نایل
بلکه برای بعضی اخراجات را و هم عنایت فرمودند (۲۳) با علما
عجز تحریر یک روزی در جهان باغ اسلام حضرت پادشاه، دیانت پایان مشایخ طریقه التفات وشیوه انبساطه آنقدر رها یه فرمودند
زمان حال رفتم - چون شرفیاب سلام شدم جانی میں با صفا د با که هر فرد از افراد این هر دو طایفه شریفه این دولت دیانت
نهایت خوش ہوا او روح افزا دیده معروض داشتم که این باغ صولت را از خود میداند و خود را شریک دولت میشمارد
و این جامی عجب با نزیت و با فرحت است - در جواب فرمود
که آری شین مخصوص من خوب است - دلاکن خیمه های خدم خوشم (۵) بجهت استراحت در عایه رعیت سکنه شهر چون در
سلطنتهای سابقه افغانیه در باب حرکت و آمد و رفت شبانه
امالی شهر قاعده و سر رشته چنان بود که در شب بعد از وقت
و لله و غیره در آفتا بند - بعد از آن این سمیت کتاب بوستان
تحلیلا فرمودند :
معین مانند نواختن درد می باجه خانه عسکری یا صدا توپ
یا زدن طبل هیچکس را عت میر شب در کوچه و بازار بر آمد امارات
که خاطر نگهدار در پویش باش
نه در بند آسایش خویش باش
نیا ساید اندرد یا رنویس
چوآسایش خویش خواہی ہیں
نینگذاشت و بدین سبب براهل شهر در باب آمد و رفت شبانه
مشقت و زحمت زیاد بود مریض ناگهانی بطبیب و علاج
این فقیر چون این ابیات حکمت سمات را از زبان سلطنت تر جهانی بنام
در دل خلوصیت منزل خود نیک خالی دامید و آریا فتم که بیرگاه در یک نمیرسید - و همایون طویل المجلس بخانه خود نمیتوانست سپید
وقتی ز نام اختیار ملت افغانستان بکف کفایت این شهرا وه اعلیحضرت پادشاه همایون قال حامل قاعده آمد و رفت شب را بر
بختیار کا سگار بیفتد شاید آسایش علی انه و آرام عیت د سپاه امالی شهر چنان مقرر فرمودند که هرس در دست خود قندیل فروخت را
نسبت به اوقات سلاطین گذشته این خاندان شاهی بیشتر باشد داشت اور امین میر شب تا صبح از حرکت مانع نشو و لا جریم
استراحت مریض و میان اهالی شهر و با قی محتاجان تر دوستانه


نمبر ۱
صفحه ۴

بدین قاعده منور نسبت بزمانه های سابقه افزونتر گشت .

(ع) آنکه در سان دل جلوس نیست ما نوسی از تقدیر الهی محبت تنبیه و سید این سلطنت شرعی مرض عام و وبای عامه اتفاق افتاد – و ایضاً بدین که قوت و رزق مملکت افغانستان از حاصلات زراعت و فلاحت خود این ملک بیست و حضرت رزاق مطلق و خلاق برحق علی الدوام و همیشه همین قدر حاصلات را از زمینش میدیاند که نفوس زنده مملکت را کفایت کند و بخشیدن غله از ممالک خارجه محتاج نباشند – و باین پادشاه ترقیخواه خیر کار خوش نیتی مانند اعلیحضرت پادشاه حال در سلاطین گذشته فرصت نیافتند که بعلم فلاحت را ترقی بدهند و یا بقانون مسابقه افغانی کار فلاحت را توسیع و فراخی به بیت تا حاصلات قوات این سرزمین بالاتر از کفایه اهالی ممالک خارجه کشیده شوند – و بهمین کار خیر را نیز اعلیحضرت پادشاه حال درین بی فرصتی اندیشیده انها ر عظیمه را در اطراف و جوانب مملکت کشیده و تفصیل کیفیت آنها حوالی سراج الاخبار است – القصه در جهان سال فرخ فال قحطی نبود اما قلت غله بود – و طبیبان و داکتران با مرض عام مذکور بر تبدیل هوا حکم قطعی نمودند اعلیحضرت پادشاه حال همایون فال همان حکم قطعی طبیبان را نسخ فرموده در تمامی همان سال در اراک مبارکه رونق افزا شدند – ببا عث بهین نیت سراسر خیر که مبادا اهل احتکار و عناتی غله فروشی غله را نگهدارند و بفقرا و قوت شام نرسد .

(۷) آنکه درین سنوات تسعیر غله نسبت بسنوات سابقه بلند شده و در فصل زمستان بحجبت برف گیری و دارالسلطنه در بعضی ایام زمستان خوب مسدود شدن راه قوافل غله که بشهر می آورند یا مشکل شدن و ایشان بسته و اهل احتکار و عناتی از عادت خود دست بردار نیستند – اگر چه بعضی از ایشان بدار کشیده شوند – بنابرین اعلیحضرت سراج الملة و الدین امر فرمودند که از غله جات سرکاری هر روزه فی روز هفتاد بار اشتر گندم را آرد کرده در بازار آرد فروشی بیندازند و ارزان تر از تسعیر بلکه غله فروشان بر اهل شهر منفرد بفروش برسانند تا یتیم و بیوه که مالک یک روپیه و نیم روپیه انداز آفت عنات و محتکر بیقوت شام نمانند .

بیت
از آن به من با که باشی قوی که دست ضعیفان بگیری قوی است

(۸) در باب حفاظت عفت و پاس ناموس رعایا مطابق حکم دین حضرت شفیع البرایا صلی الله علیه و سلم این پادشاه دیانت تخت گاه آنقدر باریک بینی و نکته چینی فرمودند که پدر در حق پسر بهتر از آن نمیکند – بدینگونه که در سلطنتهای سابقه افغانیه برقعه های زنان دارالسلطنه کابل مزین و چین دار و مختلف از قماش صحن سفید دوخته شده بجویکه در حین گذشتن زمان در کوچه و بازار جوانان گستاخ و نوخیزان بیباک را نظر ناشایسته بجانب آنجا می افتاد این بادشاه حال همایون فال دیانت خصال این معنی را بفراست شاهانه و کیاست ملوکانه دریافته ببیلی نمودن برقعهای زنان حکم قطعی فرموده آن زینت بحاصل باطل شد و زنان مسلمانان از نظر بد اغیار در حراست حکم این پادشاه دیانت کردار در امن و حفاظت میگذرانیدند – و در شهر قندهار در زمان حکومت سردار جلالت مبنیان سردار کبرای مرحوم برادر امیر کبیر خداشناس متقیان امیر دوست محمد خان حکم نیلی نمودن برقعهای زنان بفتوای قاضی تقوی شعار دیانت آثار قاضی ملا غلام قندهار که جده مادری این فقیر کاتب الحروف است ازین کار بحضور آن سردار سلطنت گنجور صد و دریافته حکم مزبور تا زمان حال جاری و معمول است .

این است دلایل هشت گانه که همه اهالی دولت افغانستان از آنها واقف و باخبرند – و هرگاه بتفصیل فضایل جزویه منحصر جسته این پادشاه دستگاه را در پی افتیم موجب تطویل و اوراق حکمت انطباق سراج الاخبار میگردد

گر این جمله را سعدی انشا کند گر دفتری دیگر املا کند

در خانه اگر کس است یک حرف بس است . اکنون قصه صادقه از تاثیرات عمل شخصی این پادشاه دیانت دستگاه بخدمت قاریان کرام املا و القا میشود که بروایت صحیح شنیده شده است که در شهر قندهار زن بیوه عاجزه است بنسب کاسبی که بر وظایف عبادات و حفظ میقات صوم و صلوة آنقدر استمرار و استقامت و مداومت دارد که نماز چهل ساله در گذشته خود را قضا آورده با آنکه از ابتدا این تکلیف هیچگاه ترک صلوة فریضه نمی نموده سه ظن غالب آن است که در باب معذوریتش در مخصوصی زبان که مانع صوم و صلوة ای از علمای وقت پرسید نماز های خوانده خود را در وقت جوانی علاوه بر بی زنان ندانسته و خواندن آنها را بموقع یافته نماز های چهل ساله خود را از سر گرفته ادا نموده – بهر صورت حق تعالی امثال وی را در زنان و مردان افغانستان بسیار سازد – از وقتیکه خشت اساس این اشرف البلاد احمد شاهی نهاده شده اینچنین قصه شنیده نشده است و این کار از تاثیر استقامت این پادشاه اسلام پناه و با دستگاه بر عبادات و ( النَّاسُ عَلَى دِينِ مُلُوكِهِمْ ) در افراد رعایا تاثیر تدریجی نموده و مینماید و هر فرد از افراد رعایا فراخور استعداد باطنی خود بدان تاثیر را قبول کرده و میکنند حق تعالی و تقدس هیئت محسن این پادشاه اسلام پناه و دیانت دستگاه ما را توفیق روز افزون بر تربیت و پرورش رعایا و خلق الله عنایت فرماید تا صدها کالان دین و دنیویه در مملکت افغانستان بسیار و بیشمار گردند – و حضرت پادشاه جوان بخت جوان دولت همیشه بر اعدای دین و دولت غالب و منافع دیگران را برای تربیت دوستان رباینده و سالب باین دعا از من و از جمله جهان آمین باد برب العباد تحریر شد بتاریخ ۲۹ ربیع الاول سنه ۱۳۳۰
[دستخط فقیر مخلص عبد الروف مدرس]


صفحه ۵

حوادث داخله
صورت تحریرا نیست که از جناب سرنگران به اداره رسیده

عالیجاه اخوی محبت همراه محمود بیگ خان مدیر و سر محرر سراج الاخبار که بحمایت خداوند باشند به شرحی در باب رفتن عالیجاه عزت همراه جرنیل حضور مبارک والا که بهمراه فوج ظفر موج از بر ادفع و سرزنش طایفه باغی به محفل از حضور مبارک مقرر و مامور گردیده به آنها مرقوم و مرسول گردید که انشاء الله تعالی نقلاً درج سراج الاخبار خواهد نمود – بجا میکه مع الخیر اعلیحضرت شهریاری از جلال آباد رو نق افزای کابل گردیدند لازم دانستند که یک غنده از افواج نظامی مقیمه دار السلطنه کابل هم علاوه بر نفری فوج ظفر مقیمه خوست برای سرکوبی مردم متمرد و دفع بغاوت آن حکم رفتن را دادند که یعنی بزودی در تحت امر جرنیل خویش بروند و کار را یکطرفه بکنند – یوم شنبه ۲۳ ماه جمادی الاول ۱۳۳۲ یک غنده از افواج نظامی کابل بسر کرده گی عالیجاه عزت همراه محمد نادرخان جرنیل حضور مبارک اتون گردیدند – منزل قول فوجی مذکور در قریه موسوم به بالا لاتی که میباشد در دامنه کوه آن اردو گاه افواج مذکور بر پا شده بود – یوم شنبه مذکور اعلیحضرت شهریار که برکاب شان نائب السلطنه صاحب معین السلطنه صاحب عین الدوله صاحب و سردار محمد اصف خان و سردار محمد یوسف خان مصاحبان و محمد سلیمان خان بشیک آقاسی نظامی و علی احمد خان بشیک آقاسی ملکی و محمد سرور خان سر اسپس و شاه دلیجان رکاب باش و محمود خان سرخان اسپور و احمد شاه خان سر میر آخور برا ود اع و دعا دادن جهت نفری فوج مذکور تشریف بردند و در حدود باغات که رسیدند در انجا اسپان سواری مع بیست نفر سر اوس (یعنی بادی گارد) حاضر بود بشکوه تمام سوار اسپ بالا نفری فوجی رفتند رسم سلامی بقرار مقرری ادا شد بعد از ان خود اعلیحضرت شاهانه با نفری هر کدامشان به لباس نیم رسمی سوار و همه به لباس جنگی ملکی خود ها بودند یک رسم سلام ادا شد اعلیحضرت شهریاری بقرار ذیل بیان فرمودند – روی مبارک را بطرف فوج مذکور گردانیده باواز بلند فرمودند که چون در اینوقت مردم جاهل منتظر اقدام فساد و بغاوت پیش نهاد خود کرده اند و از طرف ما سر رشته کافی در باب فرستادن فوج ملکی که از هر قوم برضای خود جهت سرکوبی شان خواهش کرده بودند نموده ایم و فرستاده ایم و نیز سر رشته جبا خانه و آذوقه برای آنها و فوج مقیمه علاقه خوست و برخی که از ضابطین امر شده بود که به درستی کرده شده و آنها همه تا حالا به درستی و صداقت خدمت همراه خود را به قرار امکان نموده و الحال لازم شمردیم که شاه فرزندان من هم از پی اسم کمال ارام بجای جنگل که از راه دین مبین حضرت سید المرسلین گشته اند و خلاف امر

صفحه ٤

اطيعوا الله واطيعوا الرسول و اولی الامر منكم ساموده اند و بر خلاف پادشاه اسلام بغی نموده از پی فرستم و این را بدانید و اگاه باشید که من کل اهالی افغانستانرا مثل اولاد خود میدانم ولی الله پس افواج نظامی خود را که مراد از نظامی چیست یک جماعت مسلمیست که برای نگهداشت ملک خود از آسیب داخل و خارج میباشند – پس در اینوقت ارشاد از من جدا میشوید البته اگر خاص فرزند خود من از ان جدا می شد بهمین قدر پریشانی و حزن بر من عاید می شد چنانچه که در وقت رفتن شایان از من – سپس حالا شایان به ابخدا وند رحمن و رحیم و غفار و ستار سپردم و از خداوند خود میخواهم که باز شما با نرا نیکنام و فتحیاب به کلبه های سرافرازی به بینم تا برای من خوشی و برای دشمن دین و دولت من غم و برای شما یان سرافرازی و غلبه بر دشمن شمایان حامل باشد ، بعد از فرمودن این چند کلمه خود اعلیحضرت شهریار به آواز بلند الله اکبر گفته و کل نفری فوجی همه سر ها را برهنه کرده الله اکبر گفتند و بهمین قسم به مراتب الله اکبر تکرار شد و بجوش و خوشی تمام نفری مذکور هم به آواز بلند و عاشقانۀ الله اکبر را کردند و همه عرض نمودند که مایان هم وجود مبارک پادشاه اسلام خود و پدر مهربان خود را به خداوند کریم و رحیم سپردیم بعد از ان اعلیحضرت شهریاری در یک حصه میدان مذکور بالا اسپ سوار ایستاده و برای جرنیل خود حکم فرمودند که نفری را از حضور من بقسم خلعت بپوشان یعنی چهار نفری بلند را نیند که آنها را ملاحظه کرده بعد آنها در کمپ خود بروند و ما واپس روانه شهر شویم بقرار امر حضور پر نور نفری مذکور از حضور مبارک مطابق امر مبارک گذشتند و بعد از گذشتن نفری مذکور اعلیحضرت شهریاری شخصاً خود جرنیل را طلب حضور فرموده که از اینکه شما همراه من تا بجای موتر سوار می بودید بهتر به این است که از همین جا شما را هم وداع بدهم به این بود که جرنیل مذکور از اسپ فرود آمده دست و پای اعلیحضرت را بوسیده در سم تعظیم را بجا آورده و اعلیحضرت شهریاری از کمال مهربانی روی جرنیل را بوسه فرمودند و او را مرخص کردند بعد از ان اعلیحضرت شهریار بجامع الخیر طرف شهر روانه شدند و جرنیل بالای کمپ خود رفت نفری منصب داران و تعداد نفری و غیره که همراه جرنیل مذکور رفتند از اینقرار است –

خود جرنیل موصوف عالیجاه محمد نادر خان
غلام قادر خان علم بردار
جرنیل حضور مبارک
سید یاقوت خان کرنیلکه میمنت شیردیلخان کرنیل دادۀ خان
اردلیان حضور مبارک ارشد بچۀ دست کوتوالی اردل
محمد نور خان کمیدان خورشید خان کمیدان عطا محمد خان کمیدان
از شش جهت از شش جهت از شش جهت
اردل کوتوالی دارالسلطنه


صفحہ ء
نمبر ۱۷

عبد الرحمان جیدن
استوار ہی دوم
سارجین
پانزده نفر

محمد انور خان که مشتر
از مترقی استار دلیران
بولک مشر
بیست اباد
یازده نفر

کو تاب
هفت نفر
جمعداره

بنظر رسید و چنین مرقوم است که تاریخ یوم چهار شنبه ۲۷ شهر
جمادی الاول ا خبر رسیده که مردمان با علی مشکل و غیره سر کوتل
تیره را که در همین را گردیز مباش سنگرامی بسیار مخبوز دود
خیال مقدته را دارند و نظر می زیاد میباشند برای سرکوبی آنها از
توپ اسی کا طری و پنی کو ہی د خرا بین با منصب دار درست و نظر
تقریر سرنگران — بسیار پادھا بان دنیا ز خور افواج مطالے
و رعیت ملی دارند این کمتر واقع شد و باشد که پا در یک ملک و کال
بسیار رو در صبح بخشنده مذکور بالای سنگر های شان مقد سه برد و سود اره
و روی و صرف محبت اسلامی و انتهای جوش ریت پر وری جهت
بقرار سهر رشته نظری نظامی معمول داشته روز پنجشنبه مقدار بسیار سخت کرده
وداع نفری فوجی خود بکال مرحمت بمنزل را و دور از شهر برو و همه را به ان
نفری مردم با را پس پا کر دو شکست دادند و قریب دو صد و پنجاه نفر از
زبان شیرین و کلام مو تر خداحافظی کنند این وصف را که الله تعالی
برای پادشا و محبوب مطلوب مهربان ما عطا نموده خداوند کریم زیاده بر زیا
نمردانه و رب العالمین مالی دولت وقت افغانستان را توفیق
گرفته شده و قلعه تندان که قلعه مذکور شتر یک نفری مردم با علی بودند انتش
صداقت در استی دخدمتگذاری در خدمت این سبین سید المرسلین این
زوه شد دراه کوتل تیره صاف شد یعنی امن شد و از قرار خطه جبریل
پادشا به مهربان ما به زهی سعادت این جنایت ملت که این تاج معرفت
بردارند و جا بسیار شکر است برا با دشاهی که این چنین هفت در رعیت
که بخوشی خود و بنقابه همدیگر خود را بندر های زیاد خواهش می این راد مرا برد
منگر
در عین داری موصوف معلوم شده که مردم من از کارهای ناشایسته خواه نام پروان
شد و تو به نامه و عهد نامه های خود را بواسطه دو نفر همگان معتبر خود
بمعرفت عالمی عبد العزیز خان برگد نظامی حضور جبریل روانه نموده
صرف خوشی پادشا به خود دارند و بنا بر نمودند خدا وند عالم این وجود
اند که برگها و از حضور عفو تقصیرات مایان فرموده شود جرنیل حضور
یا دشا و مهربان ما را در حفظ خود محفوظ و مسلم بدارد که انجبات تحت
کیفیت شانرا بحضور معرو ضد اشته است در ثانی معلوم شود.
گفته شود بجاست و اگر بها را فغان گفته شود عین صواب است که مردم نه کور چه خیال خواهند کرد از جهل خود با دست به دار خواند
تیپی زنده با در باد شاه با پاینده بادشاه ما
عالی ان بافت برامان میرزا عبدالحسین خان منی حور بنا باشد یا هنوز بیل خود قایم خواهند بود کیفیت ند کود از بر شما
مرقوم شد که انتشار الله تعالی درج سراج الاخباره نمائید فقط تحریر
یکشنبه ۲ ماه جمادی الثانی شسته

تقریریز گران - جرنیل مذکور از جمله لایق منصب داران نظا
مبلغ جوا ہزار روپیہ کا بلی بطور جهانی از برای فوج مذکورا دا نمودند افغانستان شده و از زحمات و جراری نامبرده که ترقی فوق العاده
و نیز عالیجاه ثلات همراه میرزا محمود خان امین نظام برند برای از دلمان حضور داده های حسین است و احوال ما نیکه در باب
دیر او را و حاجی میرزا محمد مهدی خان از حضور مبارک علیحضرت والا درخواست
ضیافت فوجی مذکور را در منزل مذکور نمودند بعد از منظور ی حضور مبارک
بطریق جهانی در منزلین مدکو را از برای فوجی مزبور مبلغ دو ہزار روپیہ کا بلے
اودا نموده اظهار صدق دولت خواهی خود ما را نمودند انت الا ترقیات فوجی ما تخت خود یعنی ندارد با حضور جار و یا هر کرده بر نابین
اصولها تعلیم جدیده میباشد و در وقت ملاحظات فوجی که هر وقت
میباشند و برای اختلاس
که اسامی با مذکور داخل ثواب اب دارین میبا
مشان جای تحسین است فقط

[ علی احمد ]

عالیجی، اخوی محبت همراه دنگ خان به برد سه محررز
سراج الاخبار افغانیه بحفظ خداوند باشند - بعضی نقره ذیل
در باب مقدمه مشکل و غیره بذریعه عالها و اخوی ایشیک آقاسی
نظامی حضور و الا برای بنده الهی رسد، که عیناً درج مرج الانبار
شود - بنابراین جهت شما مرحوم بردید که فقرات به اورد این
درج سراج الاخبار موصوف سید ید اینکه اقرار خوب
عالیمی ، عرات همرا ، محمد نادر خان جرنیل حضور که از محل عسکری

که الیزات شهریاری معاینه میفرمودندانه دیگر همعصران نظامی
خود در کار نظام سبقت برده و نامبرده بزبان فارسی و اردو
بدرجہ اعلی لیاقت دارد و بزبان افغانی و انگریزی بدرجه
اوسط لیاقت دارد و در علم حساب هم تا بیک اندازه
مستحضر میباشد که کار روائی خود بدرستی میکند شخص
خدمت کار لایق و صادق دولت افغانستان میباشد

[ علی احمد ]


صفحه ۷۰

از طرف متمردان پذیرفته داده شد. که فقره ذیل را عیناً در حال درج ورق علیحده و در ثانی درج سراج الاخبار نیز شود — از محکمه عسکری بذریعه عالیجاه، عزت همراه و ایشیک آقاسی نظامی خبر رسیده که بیوم جمعت ۲۹ ماه جمادی الاول سنه (۱۳۳۰) نفری اردوی عسکری بسر کرده گی عالین، عزت و شجاعت همراه محمد نادر خان عبور نموده وارد گردیز شدند — طایفه احمد زائے از کردار نا صواب خود را نادم و پشیمان شده قرآن شریف را گرفته و بگردن خود با ریسمان انداخته حاضر شده اند و توقع عفو تقصیرات خود را را از حضور اعلیحضرت سراج الملة و الدین بادشاه معظم اسلام پناه دارند — باعث اینگونه عذر و خون شان بهمان کوتل شنیده بود در جنگی که دستگیر شده بود و بعد از تحقیق پیوسته که صد و پنجاه نفر از مردم باغی ها مقتول شده و پنجاه و هشت نفر شان هم بسیار است — جهان داد پادشاه که از جمله طایفه احمد زائے عیاش در همین جنگ کوتل تیره بهمراه مردم باغی شامل بود حال خیال عذر خواهی را دارد و از افعال قبیحه خود پشیمان شده است فقط

[ علی احد ]

نمبر ۱۷
۷۱

حوادث خارجيه

اجمال سیاسی

این مسئله بر هیچکس پوشیده نیست که یکی از فقرات وصیت نامه (پتر کبیر) که برای اختلاف خود گذاشته بهین است که « دایما دولت روس میباید ساعی به مدیران و ذخیره خانه دنیا که عبارت از قسطنطنیه و هندوستان است بدست آیم و بر آنصورت به هند و نیا حاکم شود » این است که بنابراین وصیت اختلاف پتر لطفه از ان پیش قدمی باز نه ایستاده اند. ولی چون صاحب آن خزانه این تصور حریف خود را در قلعه های بسیار مستحکمین ایران و افغانستانرا از مدت پنجاه و شصت سال است که پخته کاری کرده و رفته است و در پایه داری و تقویت استقلال موجود ملکیت آن بیجان کوشیده است. حتی درین راه مصارف و مخارج زیادی نیز صرف کرده است. اما در نتیجه قناعت ظاهر میشود که سیاست و پولتیک روس بر سیاست برطانیا غلبه قوت داده و برتری گرفت. زیرا بی آنکه لشکر کشی بکند و با حریف خود دست و گریبان شود و صرف سیاست حکمت عملی خود بی آنکه بخورد از شمال بسوی جنوب دو مجرای بسیار عظیمی برای جاری ساختن آب سیلاب خود باز نمود، که یکی از قفقاس تا بخلیج فارس میرسد. و دیگری از راه مشهد به سیستان و بلوچستان با جویهای آهنین راه آهین خود بسوی آن دراز میشود. از همه بدتر اینکه یک دریا توان توانگر یک قسمی مینمود از راه بغداد و بصره از در این نفس خود را برکت آورده است. آیا اتفاق سیلاب وار در ابرای آن خزینه بی انتهی را دارد؟ این چیزیست مجهول اما چیزی که معلوم است غالب آمدن پولتیک روس بر پولتیک برطانیا بعضے سیاسی شناسان عالم میگویند که تقویت و معاونتی که دولت بریطانیا به ژاپان در محاربه (۱۹۰۴) میلادی داده بود و راه سیلاب را از طرف بحر محیط به آن سد نموده بود میبایستی امثال آنرا به ایران و افغانستان صرف مینمود. زیرا آن رفته بحر محیط را بسیبی که از درجه اعلی ترین دو انتها بحری شمرده میشود با نهنگ های آتشین نفس آهین سکوت خود دفع میتوانست. حال آنکه در قوت خشکه اقتدار دولتهای عالم بر هریس معلوم است که چیست؟ پس ضرور بود که در استقلال قوت دولت ایران کوشش بلیغ بکار می برد. بهر صورت بر گذشته صلوات. آینده را نظر باید کرد این یک واضح و آشکار است که افغانستان تا جهان داشته باشد هیچ دست


صفحه ۸
نمبر ۱۷
اجنبی، اخلی از خاب خود کنار تخوا به داده اگر چنان تصوری کسی با مین گان خود بیاورد که قوت و ترقی دولت مستقاده افغانستان و بیداری و انتباه شان برای بند دستان بیشتر از روس ضرری دارد خوا به آورد باز هم عبارت از یک دهم و خیالی می ماند . افغانستان را استقلال نامه و قوت و سطوت کا غله خودش بدافع سیلاب توانائی و متانت داده نخوام و هیچ درست اجنبی آنرا بذات خود و عسکر و ریل خود سپر مدافعه خود کرد ایران مخصوص زنانها داردو های روس را محود تلف نمیکه مند ؟ احتشام الدها اینهم محقق است که اگر در ما بین خرس شمالی بشیر شرقی و به تعبیر خود ما سیلاب بلا م آب شمالی و و رنگ آتش نفس مشرقی مسئله پلوان شریکی و شفعه داری واقع شود و مانند افغانستان یکه واست مستقل می همه دم بخصوص نیست در تقویت استقلال و ترقی آن کوشش در زیدان لازم است در با بین چند فاصله نباشد گمان میشود در آتش نفتی آن نهنگ دریا نور در شیب جریان شدید از آن مسیلا ب خانه خواب جانی سلامت نبرد بیداران بنگ را از خه ریاسی بیداری و پیدا کر دین استعداد ترقی ایران ترسان حریت خود را گول زده و در آنجا خود را با او پلوان شریک ساخت کی بہر صورت ( عاصم بنگ) را خاطر جمع بکند و (موسیو سازانوں) کے جرمن در یک وقتی مشفق نشود و تنها بر رفع بخواد سرانه در دگری هر چه بخواد بگوید : از این قرار معلوم میشود که تا کنون بید نی بلکه وصیت پدر خودش را نیزی نیاره ؟ و یا اینکه با تغیر صحیح صمصامه ، دارد بجستان بنده اینها را به خشت انتصار گرفته است؟ اتا صرف نظر از این و لوله با قشون روسی و دسته ها می قزاق بداند بانع با زندران و گیلان و آذربانی جان داخل میشوند . نمیدانم آیا الیت این سالار ها و انجم کا و صمصام السلطنه ما و امیر برها در جنگها با یک اشاره روس را محود تلف نمیکه مند ؟ احتشام الدها روسته گویا در ولایات (خارتون ) و ( یا نود و خورد) خودشان والی هستند که در تبریز و قزوین حکومت نظامی اعلان نموده اجرای عدالت را اعلام اشعار میکنند . آیا نظام الممالک با به این بی نظامی اور بار بیند؟ خلاصه کلام سلطنت و ارا و گیرد و بشید و نوشیروان و با دینا ساسانیان و کمیان در متقابل علامت و منت بر دسته به استقلال مختار بلکه تقویت و موجود ثبت خود را نیز می باز دا د اوانیکه (موسیو چاه خوف ) کی بہر صورت ( عاصم بنگ) را خاطر جمع بکند و (موسیو سازانوں) کے جرمن در یک وقتی مشفق نشود و تنها بر رفع بخواد سرانه در دگری هر چه بخواد بگوید : از این قرار معلوم میشود که تا کنون بید نی بلکه وصیت پدر خودش را نیزی نیاره ؟ ایران بیچاره و این دوره تاریخ اخیر خودش جز از عظمت الفاظ و تشریفا اونیفورم ها و نشانهای شیر خورشید مبدول و توجهات بیگران موجه اعتنا نکرده و اهمیت نداده است که قشون نیست ، سر باز نیست قانون نیست، محاکم نیست ، اداره نیست .... کو یا ایران دیج النفس الامر یک حقیقی است مرکب از عشایر و اعلیحضرت شا و هم چنین روا میشود آن عشایر است، در کشور ایران پر وزیر و پر و الی در جوانفس وہر مجتهد با فوم خودش و غیرانه آنها اختلافات داخلی و قشوشات اخلاقی و نادانی ایران دیران را آهسته آهسته خاموش کرده و تلف نموده و دارم

والله اعلم بالصواب

روزنامه هوای محی الدین کلی یک روزنامه سیاسی و آبی بسیار بهره مند ینه با این شیرین بیان فارسی از ( حق ) نامه روز نامه منطقه استا ن وا تحت یک مقاله درج روز نامه گرامی خود نموده مقاله مذکور چون یکه دار خبرتی بود بنا نقل میکنیم :

ترجمه از روزنامه متن تخلیه اصلا قبول مانده ای کامل میان ایران بالات
اتش است. این بانک تمامی نیست باد
هر که این اتش ندارد نیست با و

ایران یک اره دوه ته بزرگان دارد . اگر به انتخاب و عنوانات و مراتب این بزرگان نگاهی بکنیم حقیقتا خود با شرا و در مقابل یک دوست قوی الشکر خواهیم دید . اگر بیک باغیه پا می تخت و طهران) داخل شویم در انجا تغیر از صمصام السلطنه . احتشام الدوله ها ، منبع الملائکت . مشیر الدولہ نا امیر بنا در جنگ با ارفع الملک ، اتابک اعظم بلوائی لاء نظام الملك علاء الملک ، سید سالا را بی شمار و د پهلو مانهای مرونه با دشاه انگلیس که یک ملت بنی نوع بشر در زیر تا امنیت خود نگاه داشته این اندازه و زوار کی استحقاق بان قدر انتخاب را داشته باشد مالک شود ه ایران درروی کا نام بیمه دول اعلان برتر می میکند. کدام ده است نه فقط برای ایران بلکه جویت بنه مالک امرای نظام ده دارد و کدام است صمصام (۱۵۰۰) سپاه فرانس بود خوج شریفه قامی وقعته بلوا کرد

امروز جز از همین عظمت الفاظ چیزی در ایران باقی نمانده است.

اینکه تلخ کامی اقتضا شرق را و دلت روس میخوابه از وطن مقد بس بوزد جمهر و فردوسین ها و مودی را در بیاورد

نقل از اخبارات اورده
رفیق شود پیدا اخبار در با مرا کو ، چنین مینویسد:
فوج شریطه مولوی حفیظ و عالی مرا کو در ها یای پای تخت ناس نهایت سخت کر دے ازین بناات معلوم میشود که حالت موجود و مرا کو قابل اطمینان نیست - فساد مذکور و بعد از آن تاریخ نامه مرتب شده از دستخطه طرف این مکمل گشته بود و اوره ای عهد نامه مذکور مراکز یک ریاست ما تحت دولت فرانسه قرار داده شده بود بر پاگشته است تعدا الفوج فرانسی صحیح معلوم نیست ابا قو ا مریکہ تاریخ ۲۸ ، ارج دیده شد و به و در آنوقت پنچی را به فوج فرات و شعری بیمار رسیده بود. بذر بعد مراسله به یو تر معلوم میشود و که مقام ناس


نمبر ۱۷
يوم شنبه ۱۱ می سنه ۱۹۱۲ء مطابق ۲۳ جمادی الاول سنه ۱۳۳۰ ھ

اخبار تایمز را از لندن بدیله تلگراف خبر رسید و که دو صد نفر افغانان شیخ سرحد ایران را عبور کرده اند و یک جماعت کلان اضافه تیار ی عبور نمودن موجد ایران خوده اند . [این خبر را ابتدا مبالغه آمیز میگفتیم - طابع]

قسمت
يوم جمعه ۱۰ می سنه ۱۹۱۲ء مطابق ۲۱ جمادی الاول سنه ۱۳۳۰ ھ
از کیل دلانی بنامه تاریخ پنجم می در سیٹ پیٹرسبرگ (روس) رسید حالت مردم باین مقیم لاب نهایت محد دشت میباشد .

قسمت
وقت در هزارہ پر ڈیری سنگ - ما در قصه با شنید و بردیم که خوانی پادشا و یا شیدا دروستی داشت و آنرا بنت از نعمت پر ورش میگردد و نسبت دیار وایز میباشد اکنون در شهر یوروپ چنان واقعه گذشته است که مردم قصه های قدیم را فراموش کردند . و آن واقعه چنین است که بیان میشود :
یک زن بود که منکوحہ یک شخص دولت مند ساکن جنگری بود در ایام گذشته هنگام است در برگ فوت شد و از جایداد خود مبلغ دو هزار پوند بنام ساب خود است کرده است - زن حقوقی مذکوره که خوابتان خود را از درته محروم داشته است انتها کوشش ناجایز قرار دادین و هیت مینمایند

مسلمات
يوم چهار شنبه ۸ می سنه ۱۹۱۲ء
اخبار منا لا ہور تحریر کرده است که حکومت پنجاب کثرت گدا و در روزه گرما را دیده در خود این استخدام شهر یک فقره بدین مضمون داخل کر وه است که گدا را نیک بردم به اصرار و ضد سوال کنند مبلغ چیست روپیه جریمه از آنها گرفته شود -

بذریعہ رپورٹ سالانه ریاست میسور معلوم شد که در ریاست مذکور ۳۰ ارس صنعتی که در ان ۱۲۳۴۴ طلبه تعلیم صنعت حاصل میکنند جاری میباشند - و تعداد مدارس درسی ریاست مذکور ۲۱۳۴۶ است که دران ۱۱۵۲۴۹ طلبه تعلیم تحصیل میکنند

اخبار افغان پشاور
يوم یکشنبه ۵ می سنه ۱۹۱۲ء مطابق ۱۷ جمادی الاول سنه ۱۳۳۰ ھ
غلط بیانی اخبار ایدوکیت پنجاب -
پنجاب ایدوکیت : - چونکہ زندگانی رعایا در معرض خطر است لهذا صور میخواهند که صوبه سرحد همراه پنجاب ملحق کرده شود - گفتگو کرده شود -
افغان : - بالکل غلط - باشندگان صوبه سرحد به آرام تمام زندگانی بسر می برند و هرگز نمیخواهند که صوبه سرحد همراه پنجاب محق کرده شود و گفتگو کرده شود -
پنجاب ایدوکیت : - اغواء کنندگان قوچک کرده است مسلمانان صوبه سرحد را و به آن منطقه بی الفت آن ساخته است - لهذا این اغواء کنندگان از جانب سید لعل پادشاه سر رشته دار سابقه اضلاع دیره اسمعیل خان کرده شده است -
افغان : - سوال الحاق صوبه سرحد همراه پنجاب گویا سوال موت و زندگانی (۲۲) لک مسلمان صوبه سرحد میباشد - بنا بر این باید که مجالس منعقد کرده شوند و متفقه در مخالفت آن بلند کرده شود و در باب مراسله تحریک اینده است معلوم خواهد شد که جواب آنرا از جانب سید لعل پادشاه موصوف خواهد شنید - ولهذا معلوم خواهد شد که از قلم سید لعل پادشاه تحریر شده است -
ایدر کیست چه ثبوت دارد که مراسله
پنجاب ایدوکیت : - مسلمانان سرتا سر حدد اخطر ناک خیال کرده بآواز بلند صدا کرده اند که آنها جایداد خود را فروخت کرده در صوبه پنجاب سکونت خواهند ورزید چنانچه یکی از آنها خان بهادر خان ہوتی مردان است و دیگر مندو خان

صفحه ۹
۱۵ افسر و ۲۰ سپاهی و ۱۱۳ عمال فراشه را بلاک ساخت - اختیارات یوروپ سیب بلوا را تحریر کرده اند اما بالضرور به عهدی و کار روائی خلاف اصول واقع شده باشد که افواج مرا کو سرکشی نموده فرانسوی ها را پلاک کردند - در نوشت سلطان حفیظ مثل باد شاه تاریخ است و بر مرا کو دولت فرانسه حادی است - فرانس و سپانیه و جرمنی آزادی و خود داری مراکو را زایل کردند - و در ماه مارچ گذشته یک مدیر فرانسوی گفته بود که اگر ما بخواهیم که حالت مرا کو درست باشد باید که با اردوی مرا کو شویم - این مضبوطه ساختن را ببینید که بعد از سلسله جناب متواتر سال مرا کو را در تصرف خود آورد و رعایا را تباه ساخت باید که ما تم قسمت مرا کو در تاریخ پر آشوب آن نوشته شود چرا که مردم مرا کو از دنیای مهذب بی بهره افتاده اند که صدای پر درد آنها بدنیای مهذب نمیرسد -

بیداری زن های چاینا
حالت زنها چنین از صد ها سال پستی مانده است و اکنون که در گل براعظم مشرقی آثار بیداری دیده میشوند زنها چاینا هم تعلیم حاصل کرده مثل امریکه و یوروپ دلداده فیشن گشته اند - در پارس اینده و خفتن موقوف شده و بسیار زنها در جاپان رفته در حصول علم کوشش میکنند بسیار دیده شده است که زنها چنین در بازار های تبت و مشرقی ترکستان تنها برای تجارت می آیند و در افغانیه آنها سوداگر های انگلیسیه و جرمنی رابطه و اتحاد پیدا کرده خواهان تهذیب جدید میباشند و به تعلیم دادن اطفال خود مستعد گشته اند - اما افسوس هنوز بیداری منقسم در جنوبی بلوچستان و میکران محسوس نشد و تا بحال در قبرستی افتاده است - باید که خان صاحب قلات در خاک خود کوس اشاعت علم بنایند فقط

سکینڈ انسٹیٹیوٹ گزٹ
يوم چهار شنبه ۸ می سنه ۱۹۱۲ء مطابق ۲۰ جمادی الاول سنه ۱۳۳۰ ھ
قبضه الطالیه بر جزیره رودس - جزیره رودز که خبر قبضه نمودن اطالیه بران رسیده است بر ساحل ایشیائی کوچک واقع است - جزیره مذکور را اهل کریته در سنه (۹۱۶) آباد کرده بودند و در سنه (۱۵۱۶) ترکان آنرا فتح کرده اند و از آن وقت تا الحال جزیره مذکور در تصرف ترکان بود - مدعای ایطالیه از قبضه نمودن جزیره رودس بظا ہر آنست که افواج خود را در ایشیائی کوچک داخل کند و راه ترکان بر مواقعت آن سد و د سازد - اما این سودا خام ایطالیه است چرا که وقتیکه ترکان به رسیدن طرابلس مانع نمی شوند در ایشیائی کوچک که راسته های بسیار دارند بمقابله ایطالیه افواج کثیر آورده میتوانند - ترکان آرزو دارند که مقابله آنها همراه ایطالیه در خشکی شود و معلوم میشود که آرزوی آنها بجای طرابلس ترکی در ایشیائی کوچک بخوبی خواهد برآمد شاید به ایطالیه میدان داده شود که چون اراده او در طرابلس همراه عربان نو آباد و ترکان محدود التعداد فتح و سهل شده در ایشیا او را همراه عربان خالص و اسلحه لا تعداد ترکیه خواهد دید و دفتر آن بطور دلیل از جنگ طرابلس عیان است


صفحه ۱۰
نمبر ۱۷

انسان اس با فر نحله است به مسلمانان سرقت مرد را در حین خود کم از آوان بند خوانده در زیر براند و در آن مدت جوانان مذکور برای هر یک سیا سی مایہ ناز است کشتن داشته شدن آماده میباشند در عقب آنها بر دو زا و شیخ سنوسی همراه سیرجان در امر به کتاب بود و باش اختیار کند و فرض کنید که اگر دو سه نظر صو به سود هزار من بدبین می آید و شیخ مروج دیگر بار یان لا تعد ا در ایران ا به شرکت جنگ نیاز میکند - جواد دورانی که برات عربانی داده میشود اگر سیار نیست واکن با زیم کا نیست و درمان پور از اشته بود و باش خود را در پنجاب پیدا کنند من نیست آقای دو سه نفرر ما آرای بیست و دو یک نفر تصور کرده شود سے آیا اخراج لاله لاجیت برای و باب تحریر کرده بودند که به پنجاب در معرض نفر است. اجیت سنگ اخبارات پنجاب

بناوت خوست

ہم عصر الات بین کلکته بر سرکشی نید مشکل علاقه خوست انتقالی و بر محصوری انا که مقام نه کور دیا الی پنجاب ان صوبه مجاب بینوا گشته اند. احساس کرده از وسیعت کا امیر عبد الرحمن خان مرحوم به دوانی و حضن کی خود خون بودند را گر افغانستان سیاه باقی شده و منتقل فراهم است ضرورت د افتاد که یک عمه کلان با دربرداری و نی هم قایم محمد دین خدا باشند نهایت جنگ ساخته است
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


شمار ۱۷
صفحه ۱۱

تاريخ کرۀ زمين
ما بعد از نمبر ۱۶
( ژه ئولوژی )

کرۀ زمین بیش از صد با هزار با هزار سال با پرسنگها و سید بهای موجود نه خود بحال ( مایع ) یعنی ( آتشین ) و ( مذاب ) شده و بسیار سوزان و آتشینی بود . هوای که کرۀ زمین را در بر گرفت بخار بسیار تیره و غلیظی بود که از انواع آفتاب یک کرۀ آتشین آب و هواست . لیکن ما آنرا ثابت می بینیم دور ازین توهمت ، مینامند بر یک شمس نشینی میباشد که سبب به بازی دور می نماید آنها را از شمس کوچک تر می بینیم این آتشینی بوده ولی درین وقت سرد شده . در سطح کرۀ قشر مرده بسته بسیاری کوه های آتش نشانی پدیدار است که ازو هر گاه بسیار قدیم خاموش شده میباشد . و بهر دور و عصر ها این کرۀ زمین آتشین سرد پیدا کرده و مانند دیگر اجسام آب شده و یک قیماقی گرفت که این قیماق رفته رفته لکه و کستری پیدا نموده و یک قشر پوستی بوجود آمد . و چون درجه حرارت این پوست از درجه آب جوشان به (۲۱۲ درجه) فروتر آمد بخار دو مه تیره و غلیظی که کرۀ زمین را احاطه نموده بود و بود کاشف یعنی غلظت پیدا کرده ، و به آب تحویل یافته در جاهای خورج و چقور روی زمین جمع آمده . و برا نقد هفت سردی روی زمین می نمود . قشر روی زمین حسینی پوست روی زمین نیز کلفتی و ستیال یعنی انباش آب و جذاب شده درون پوست زمین سبب تحقیق و فشاری که از پوست بران آمده بود این قشر بینے پوست را بار بار شگافانیده به پیروی دوران نموده است . اما بعد از اینکه بر سطح زمین ریخته سردی و ایجاد یخی یخ بستگی پیدا کرده سنگهای ناری را بوجود آورده . در مدت سرد شدن زمین بعضی طرفهای قشر زمین بالا بر آمده و بعضی طرفهای آن فرو آمد ، بنا برین آب بسبب قوه جاذبه ببعضے قوت کشش طرفهای بالا را گذاشته بسوی جاهای چطور و گودالها روان گشت و در آنجاها جمع آمده و در مرور دهور است که این سیلاب ها و اینها با خود بردند و زین ها یعنی چقدر طبقه های زیره های بکر را بوجود آورد .

بر طرف کرۀ زمین اینگونه حادثات و تبدلات این هم را بار بار دیده است . نباتات و حیواناتیکه به تأثیر اینگونه حوادث و تبدلات و تحولات کرۀ زمین تلف شده اند و در سنگهای کهنه ها یعنی طبقه های زمین انیچ یعنی سنگ شده اند را به بزرگی یک یک شاهد ساکت آن دورا و دهرا شمرده میشوند . این است که فنی ( ژه ئولوژی ) ازین تبدلات تدریجی قشر زمین و از ترقی نوعی حیوانات و نباتات آن بحث و بیان میراند . و فن ( جغرافیا ) در نقطه که فن دژه ئولوژی در آنجا سخن خود را تمام می نماید آغاز میکند و معنی از ترتیب سطحی حال حاضره کرۀ زمین سخن میراند .

ادوارسته
سینی با دوره های شش گانه

ارباب فن ( ژه ئولوژی ) یعنی علمای علم ( طبقات الارض ) تحقیقات و تتبعات بسیار دور و درازی در سنگها و زمین پاره های که قشر زمین ازان میل آمده اجرا نموده اند . و تاریخ مدتهای آنها را به ترتیب کشف و استخراج نموده تاریخ قشر کرۀ زمین را بر شش دور تقسیم کرده اند که این تقسیم خود را بر متحجرات ، یعنی سنگ شده گیهای قشر زمین بنا کرده اند زیرا بسبب مرور زمانه های بیشمار قاعده و طریق نشو و نمای نباتات مخصوص دور خود را پرور اینده و بسر رسانیده

دور اول — ( مدت خالیه ) است که از ابتدای شکل یافتن کرۀ زمین تا بوقت ظهور یافتن حیات حیوانیه مرور نموده است . وقایع و وارداتی که پیش از قابل شدن کرۀ زمین برای زیست و زنده گانی حیوانات در آب و هوا و خشکه مرور نموده مخصوص این مدت خالیه میباشد .

در کتله ها و زمین پاره های این مدت ( متحجرات ) یعنی دیگر چیز های سنگ شده گی موجود نیست . کتله ها و زمین پاره های که بوضعیت افقی باشد نیز در این دور نادر است زیرا سنگهای این دور بقوت شدت آتش سیال زمین زیر و زبر شده و همه گی بصورت عمودی بالا بر آمده و پاشیده و شکسته و الحاصل از وضع اصلی خود سراسر بیرون بر آمده است .

[ باقی آن در نمبر های آینده می آید ]


۱۲
نمبر ۱۷

کتب خانه ها

یکی از مهمترین بنیانهایی که علم و عرفان اهالی را بلند میکند (کتب خانه های عمومی) میباشد. خدمت و منفعتهای این بنیانها سرچشمه علم و عرفان هیچگاه از مکتب ما پس نمیماند. یک کتب خانه منظم و مکمل چنان یک خزانه علم و عرفان است که دروازه آن برا همند هموطنانی که خواهش گو افزونی معلومات خود میباشند باز گشاده افتاده است. مردم این فقیر دیا و اوسط الحال عالی انقد راقتدار و قوت مالی ندارند که کتاب با علی دفتی را دریج کرده آورده رفع احتیاج خود را به آن بکنند، تو نیز مجمع آوردن اینگونه کتب خانه ها نا در کامیاب آمده اند. علی الخصوص بعضی کتابانی هست که هر کسی آنرا خرید میتواند نفتهای (انکلو پیدی) که مرکب از رسی جبل جلد میباشند. و همچنین برای هر علم و هر صنعت اینگونه (انکلو پیدی) با موجود است مثلا برای صنعت نقاشی بنام (قاموس نقاشی) یک انکلو پیدائی نکلے موجود است که بر صنعت کار آنرا خرید و نمیتواند. حال آنکه ازین رقم کتابها در کتب خانه های عمومی شهر ها می بزرگ جمع آورده شده و هر کس که یاسکه داشته باشد بها ندم بکتابخانه رفته بطرف یک کم مدتی مشکل خود را یکال حل کرده میتواند. اکبر حکومت تا برای رفع و زایل ساختن فلاکت را می جهل و نادا و کسب علم و معرفت نمود بن المال خود همچنین کتابخانه های آزاد باز بی اجر ول با نظام و قانون در ملک های خودشان بنا نهاده اند و کتب خانه مائیکه از طرف ارباب خیرات و مبترات در پیش نظر ها به فایده بر داشتن عمومی باز نموده اند نیز کم نیست، ما حالا و اینجا از یک کتب خانه عمومی شهر پاریس بیان میکنیم:

کتب خانه (حسن ژینویو) در پاریس

یکی از چها کتب خانه نامی بزرگ و معروفی که دیر یاری موجود است (حسن ژینویو) نامیم کتب خانه بزرگ و عالی است که در میدان مشهور کی عمارت نفیس و عالی (یافته نون) و کمیتهای مشهور (اسمن ژینویو) دران بینی شد و بنیاد یافته است در بین عمارت اول از یک دروازه بسیار بزرگ و عالی که دو طرف آن با ستونهای بسیار بزرگ و بلند سنگ مر مر زینت یافته و اخل یک و الیز بسیار با صفا و مقبول میشویم در مواجه با یک زمینه بسیار فراخی که از چوب تاریخ و لیمو به انواع زمین نقش و تصویر های برآمد و جبت مرتین شده می آید

این بیندازد و طرف و پلیز تاب خورده بالا برآمده است. بعد از یک چند خدمه که برین زمینه های بسیار واسع خوش فرشین پر زینت بالا شویم در یک دایره بسیار عالی که هر دو زمینه در آن یکجا میشود کتب خانه ها میرسیم که این دایره ما را در پیش یک دروازه بلورینی میرساند. ازین دروازه بلورین داخل دال این کتاب خانه میشوم که یک بیز بسیار با صفایی فراخی که بد را از می دالان برابر است در وسط آن نهاده شده و در اطراف آن از باب مطالعه سکوت لیے بمطالعه مشغول دیده میشوند. این دارالعرفان در شب ها با چراغهای (غاز هوا) امامه روز روشن میشود و در موسم های زمستان با هوا حریم بسیار مصنع گرم کرده میشود. هر کس بکمال آزادی شب های پر برف و سر د پاریس در آن دارالعرفان میرفتم و کتاب های قیمت داری که متفق بصنعت نقاشی و مینگو گرافی میبود. و از خریداری آن ها عاجز بودم بکمال استراحت مطالعه میکردم. و بعضی چیز مائیکه کار آمد من بود در کتابچه خود نقل میکردم. اول که از دروازه آدم مید را ید، از پیش یک ماموری که در پیش یک میز نشسته است یک کاغذ چاپی میگیرد بران کاغذ چاپی نام کتابی را که مطالعه کردن میخواهد مینویسد، و کاغذ را بخدمتگارانی که برای این کار بحال ادب و تربیه مامور هستند نشان داده کتاب را میگیرنده و بمطالعه مشغول میشوند. اگر مولف کتاب تاریخ طبع آن معلوم باشد بران کاغذ آنرا مینویسند و اگر معلوم نباشد در فهرست ها می بسیار منظم بیاد زودی پیدا کرد و مینویسند و امضا و محل اقامت خود را نیز مینویسند چیزی که بنظر دقت مرا در این کتاب خانه بسیار توانگر و جسیم خود جلب نمود طالبات و طالب های مردمان روسی بود که برای بردن جواهر علم و عرفان را بمملکت خودشان در آن تحصیل به پاریس آمده بودند. در با لباس های ملی خودشان بر شب یک جم غفیری تشکیل میدادند، و بیک هوس و شوق بلیغی غرقه دریای مطالعه می شدند. دیگر چیز سے برشان تحسین بود ترتیب و آداب ماموران و خدمتگار این کتب خانه بود.

م. فضله


صفحہ ۱۳
نمبر ۱۷

عالمهارایان
ما بعد از نمبر ۱۶
( های باره ) نام دیو ژاپانی
من در اینجا اول بار است که یک دو ژاپانی را می بینم : ده به استیشن متصل بود . از دروازه استیشن بیک میدانی بر آمدم که از ان میدان برابر بر محرک بازار روانه شدم در وسطه میدان یک کته آئینه پوش چوبی دیدم از آئینه اش بدرون نظر کردم ماشین ( تلفون ) و مامور آنرا در آن نشسته دیدم . در یک دو بسیار کوچکی دید بن مرکز تلفون مرا بحیرت انداخت . زیرا من در ممالک روس بسیار شهر های نامی می شناسم که تلفون ندارد ، بازارک ده را بسیار پاک و صاف ، و سرک پخته آن را هموار یافتم . در دو طرفه بازار خانه های کوچک یک پوششه و دو لایه بود . لا به طرف بازار آن همه دکان و مخزن ، و لای پشت سر آن خانه های اقامت اهالی بود ، سر تا سر قریه را گردش کردم . در یک خانه تلگراف خانه ، تلفون خانه حتی یک باب مکتب نیز در ما بین ده کوچک موجود بود ، پاکی و پاکیزه گی در هر طرف بدرجه نهایت دیده می شد . سرکها همه آب پاشی شده بود . بیج یک خانه نبود که دکان آن بسوی بازار باز نشده باشد . یک قسم بیع و شرا یک خرید و فروخت که انسانرا حیران می نمود . بازار ها تمام به اصول شرق ، کوچه های تنگ ، خانه ها بیک دیگر متصل که ببعضی کوچه های استانبول میماند همه بنا ها از چوب ساخته شده و بام آنها با خشت های نا پخته پوشیده شده ، خواه در خانه ها و خواه در دکانها از جنس مفروشات بجز یک حصیر نازک یا تخت بسیار پاک ساده دگر هیچ چیزی دیده نمی شود . لباس های مردمان شان به الله ما می روم تا تا به ما میماند که آنهم عبارت از یک خفتان دراز بیست که دامن های آن بر یکدیگر گشته و بر آن یک دستمال کمر بندی بسته میباشند . در لباس زنان و مردان هیچ فرقی نیست . مگر اینکه کمر بند پیش زنان بر خفتان خود بسته اند ابریشمی و از مردان تختی یا پشمی میباشد . سر های مردان شان همه تراشیده و لوچ میباشد . این احوال یک ده بسیار کوچک ژاپانست . در بین ده کوچک نیز بر حسب علم و عرفان دیده می شد بیست و پنج اخبار نامه مغولیه پنج دقیقه بیان ده ماند بود که به استیشن آمدم . بعد از دو دقیقه قطار ریل سرعت آ ۱۰۰ هم در ریل نشسته از ده ( های باره ) بسوی شهر ( یوقوها ما ) روانه شدیم .
[ ما بعدش در خبر های آینده می آید ]

***

عسکریه
برادران صنف عسکری ما بخوانند
اخبار ما چون یک کتاب مستقل عسکری نیست که در یکی از فنون های مخصوصه آن حصر مقال بتواند . لهذا مانند یک خوشه چین خرمن عظیمه این فن جلیل الشان شده و بهر رقم معلومات فایده مند فن عسکری برای فایده برادران عسکری خود به ترجمه و نشر خدمت میشویم . از وظایف عسکریه که یک شعبه مستقل این فن جمیل است تنها به ترجمه و نشر شش فریضه عسکریه اکتفا ورزیده در نسخه سابقه خود ختام دادیم . حالا سرازین شماره خود بدیگر بعضی فقرات عسکری پرداخته اول از ترجمه بعضی خطابه های که پیش از جنگ و قتال پادشاه یا سرافسران بزرگ بر عسکر و یا ملت خود بیان کرده اند بعنوان : سخنان خوبی که پیش از صدای توپ تفنگ شنیده شده است درج صحایف اخبار خود میکنیم . این یک افادات دائمی است که میجر در اعلان حرب و وقت مقابله بدیگرشان پادشاه و یا سرافسر بزرگ آن برای آنکه خود را ذی حق و دشمن مقابل خود را ناحق بکند ، و یا برای جسارت و دلیری عسکر خود را بر جنگ بعضی نطقها و خطابه ها بیان کرده اند که ما بعضی از آنها را از کتب عسکری که بدست داریم و بعضی کتابهائیکه ترجمه کرده ایم یگان یگان در زیر نظر مطالعه کنندگان کرام خود عرض مینمایم .

در های رب ( اکرام ) سنهٔ ۱۸۵۳
خطابه ( قوماندان ) یعنی سر افسر اردوی عثمانی جناب عمر پاشا به اردوی همایون

❖ عسکرا !
این خاکها نیکه دشمن غدار با هزار پا و زاریها به جان شما یک یکسان کشانیده اجداد ما آبیاری شده در تنور باشید که مبادا واصف دلگشای این از یک پا لگد کوبشما تر گشته دولت وقت پنجاه هفت دولا وری شما سپرده است . تا بحال من مبارک حکم جرأتی و نامردی لکه دار نشده است ، برین خاک در هر قدمی که بردارید از خاکها و غبار هایکه از زیر پای تان بر خیزد بی چوبی بدانید که همین صدا خواهد شنید : « ای اولاد های ما ، شما استخوانهای نیاگان شمائیم ، اگر راستی اولاد مردی هستید بگذارید که ما را استخوان و زمین و وطن ما پامال ننماید »
❖ عسکرا ! این خاکها را که بمرارت این با استخوانهای کهنه ما آمیخته تان محرمی شده مدافعه و نگهبانی کنید !
❖ عسکرا ! بر سبیل نظر کردن تخت اعحضرت سلطان عبدالمجید پادشاه خود ما ، و ناموسس و شرف ملت خود ما ، و وطن عزیز آبا و اجداد خود ما تا آخر ترین قطره خون خود ، ابرو نمائیم ، و دشمن خاین خود را محو و پریشان بسازیم
[ عمر پاشا ]

[ایضاً به تاریخ فوق در حالیکه دو کشتیها عثمانیه و فرانسه و انگلیس و ایتالیا بخواستن روس بنوع آمده است .]


صفحه ۱۴
نمبر ۱۷

ادبیات

کباب میکرد با دو زلف عنبر منم چون دو بار سیاه پیر زهری که از یک سرد آویخته شده بود بنظر میخورد برا یا را که نزدیک شود ! خالم یک جشنی سب گرده مینی سیتی روستی ، و دهنم بعد بر چاه زمزم و یا یک چشمه آب بقالی بود ! چه خوش قسمت دبین بو قلمونی داشتم که گاهی غنچہ و گا ہی نقطہ ، و گا ہی چشمہ ، وگا ہیں علام و غیره گذاشته شد و با شده و این مینی بر یک بیاض در از جبینی وضع شده بر تالاق آن در رخت سرو مانده شده با شد هیچ کس نمی پسند را شما هزار شکر بخشید که مانند من عاجز به قسمت به این عصر قدر نا شناس نیامده اید. در این وقت آرایش ها و پیرانیس نامی حسن و جماله ها تیکه داشتیم و شمه از بسیار و نونه از سایه رنگ جنا در شور و غلغل بود. از برگ گل تر از و ساخته در یک طرف آن سیم از خبر دار آن بیان شد به پشیزی هم میخرند. بلکه ما در آل) گفته میگریزند. مهر این اله با بوی زلف یار معطر بود میگند داشتم، و در دیگر طرف آن جو بر الطیف راح یک کتاب معدن شناسی زغال سنگ ، اگه کار از این گرفته شود از دوازده بره کتاب های چیست بهزا ریتی و صد بزارینی با بیچاره ها بهتر و مقدس تر میشمارند خود را گذاشته و زن میکردم. در مولکر آنقدر می پیام که بعدم میرسیدم. یکه قیقه که در راه حل کردن یک مسئله افت ما کنند و پاکیمیا، و با حکمت و یا چند سد و ایشالان صرف که در نقطه و من آنقدر محو می شدم که هیچ می شدم، قدم سر و بسیار و رازی بود که ی بادشا ہر و المتن الفضل در این میدانند. یک مینی گرد بقلاو د رویم ماه شب چهارده بود که با می بود که بزرگی دایره توب چار باید زیستن ناچار باید زیستن. چه باید کرد آقا ! اگر دا ہی جا دیگر با طلال به این است که شانی شد. فرح در پی آن از خجالت زنگ میباخت چشمانم دو ترک قاتل کمان بیست به این شد بل قیافت و این تناسخ پر افت مجبور شده با خدا مردمان حضرت و خونریز بدستی بودی بسیار دلها و جگر یا را خورده بود. مرکا نهایم خنجرهای عقل به به دسته های بصیرت شانرا باز کنند. تا حق را از با طبل ولازم را جگر شکافی بود که بقای بها برگشته یک دکان های مشابهت میکنید که دل منبر ایران از خیر لانهم، و نافع را از مصر تفریق و هند : آویخته شده باشد، و یا آنکه بسیخها دکان کبابی میماند که دلها را به آن در کشیده

حسب حال با این شو طرز جدید و شعر طر ز عقیق

حقیق - بسیار بلی است که در شما هیچ با لطافت و نزاکت شعر یه دید نمیشود. به ایر بخطه های غلیظ و تخلفت ( تحصیل ) دیا (معارف) و یا درگذشت و رفت ) و ( وطن ) و ( فیضی خلق حسن ) و از همه بدتر (زغال سنگ) روسیاه که شما بر سر و بر خود زده اید سر مهر خود را از شناخت برآورده اید ، بلکه یک تکه ایست که بر دامن پاک ( شعر ) نهاده اید، حال آنکه موضوع شعر ای که اساس آن حسن و جمال معشوق و عشق ومحبت ساده و باده با بافت زنان و بنیاد شعر به گل و قبل بر خط و کاکل بر باده و ساده ابراند و قلابی را در میانه شده انسان جو بین دو را در سیا بینا د را در سیاپیها زغال ها می سنگ آلود بسازید. زمانه شما را نمیگویم از مانه خود را میگویم! این عصر و زمانه یک ناصر حتی بر دیوانگی ، د بیابان گرد می اضع و بنا یافته، بزا را افسوس که شما از این چیز تغیرات وتبدلات کے واقش وا بر مومی کرد بر نقطه دین، بر قد مرد برانا دبستان، بر عناب لبان پیرایه ها و آراسته گی ما خود را محودم ساخته بکله های نقلت بخشی که در خور د درس ها ولانا ، و دود چراغ خورد نها مباشد آغشته ساخته اید و از همه عجب ترکی بہت مر قامت جميع بشر باشد، و آن سرو و انیمو شد رهای سیا به په زهیر از دو طرف ان ادویخته شده و با و یک دی چون مجمع مردی را میان آن دوکان و دو جعبه تیر، یا در هم به اینهمه نقلت و غلظت خود نام تا نرا ( شعر ) هم گذاشته اید ! سینی دکان کبابی و یک بخشی ، و یک غنچه و دو عناب ، و یک سیب ، و یک چاه

حقیق - آیا چرا این چنین شد ؟

جدید - پس برادر ! زمانه بدست زمانه ! ۰۰۰

حقیق - داد ! این مسئله را بزمانه چه تعلق به شهر مهر وقت شعر امیت

جدید - آه برادر ! چه بگویم ، قسمت بد من مرا به اینحال در آورد منهم همان سافت با و نزاکت با آراسته و پیراسته بودم، استنیم رگ گل بدهم

حقیق - چه فکرهای واهی و چه خیاییهایی با طل !

جدید - چه باید کرد آقا ! اگر دا ہی جا دیگر با طلال به این است که شانی شد. باید زیستن ناچار باید زیستن.

حقیق - آه چه بگویم برا در دل مرا بر حالت کباب کردی نداشتم که به سبب به این شد بل قیافت و این تناسخ پر افت مجبور شده با خدا مردمان حضرت و

جدید - آمین !

انتها

فاجعه پاریس
ما بعد از نمبر ۱۶
در پهلوی یک دیوار یک با بچه بسیار بزرگی که بلند دیوار درختهای بند با بچه را از نظر پنهان میکرد بقدر یکه و دقیقه راه رفته در پیش یک هزار با بخش دشتم را به چها را می شنید و همه را ناشنیده انگاشته دروازه بسیار عریض و فراخ و فراخ آهنین اسلیمی کاری مشبک موجود بود.

بازار ها و سر کها بهر را به خود دام میورزید. سرکه ی پیاده رو کنار بلوار ها چون که در یک طرف دیواره مذکور موجو بو توقف نمود. بر سر این بزرگ و پهنا را با باران مانند آینه صاف شده بود بیچاره زن در بر چند قدم بکنار دروازه یک آرمه یعنی نشا نیکه مخصوص اصیل زادگان است میگویید میافزاید و کسانیکه بسرعت را و میرفتند به اود که خورده نزدی می شد که بر زمین بیفتید ، ولی بادستگیره می برنجی آمینه جیبونه د کانها تکیه زده خود را محافظه میگیرد .

تلونیله گرند که دروازه را که شکل سهر یک شیر می بود بدست گرفته بعد از یک توقی که در زدن و نزدن آن تردد نمود والحاصل بقدر سر ساعت کامل بلا توقف رہ پیمائی دور بر داشته بر آهن زیر آن بنواخت . به بولوار بزرگ (انوالید ) و اصیل گردید . درین بولوار مجرد نواختن یک پله در داره مذکور باز گردید . فلویید


۱۵
نمبر ۱۷

غزل
زغال سنگ
انوار نا پدید شد و از زغال سنگ
ظلمت ز ما بعید شد و از زغال سنگ
ظلمت کجا و نور کجا اینچه حکمت است
تاریک شب سپید شد و از زغال سنگ
بی دخار نبود که روشنی شهر ها از دست
بعرضیا مفید شد و از زغال سنگ
آستین جمله کارگران کرهٔ زمین
از دودۀ سیاه سفید شد و از زغال سنگ
این روسیاه را تو ببین نقش بهترین
چون زنده گان جدید شد و از زغال سنگ
بهر جدید بر حرکات حیات و شش
ماشین چه خوش نوید شد و از زغال سنگ
(محمود) در وطن بود این جوهر عزیز :
موجود خوش نوید شده از زغال سنگ

غاز هوا
جهانی که کائنات از ان تشکیل یافته بر سه قسم است: یکی (صلب) یعنی چیزهای سخت: مانند کوه، زمین، سنگ، چوب و همه معدنها و غیره؛ دوم (مایع) یعنی چیزهای آبگین: مانند آبهای کرۀ ماء، و دریاها، و چشمه های نفت و قیر خاک و غیره؛ سوم (غاز) یعنی چیزهائی که بدست گرفته نشود، و بچشم دیده میشود و تنها به بوی و تاثیر شناخته میشود. مثلاً هوا، نسیم، و بوی گل مثالهای لطیف شاعرانه آنست، و جوهرهائی که آنرا (موقد الحوضه) و (متوالد الما) و (غاز هوا) و (سیلان الکتریک) یعنی برقی و غیره میگویند، مثالهای فنی آنست که بتعلیقات کیمویه و حکمیه پیدا شده بظهور می آید. (غاز هوا) از زغال سنگ بوجود می آید. در شهرهای بزرگ دنیا کارخانه های بزرگ حاصل کردن غاز هوا برای روشن ساختن شهرها موجود است. در آن کارخانه ها دیگ های بسیار بزرگ مخصوصی برای صنعت مذکور موجود است، که در ان دیگ ها زغال سنگ را بعملیات مخصوصه آن بغاز تحویل میدهند و آن غاز را که مانند هوا بیجرم و بی وجود میباشد بواسطه نل های آهنین مانند نلهائی که آب را تقسیم میکنند بخانه ها و دکانها و بازارهای شهر تقسیم میکنند. و چنانچه چراغهای الکتریک مثل فتیله حاجت ندارد، چراغهای (غاز هوا) نیز چنین هست، اما فرق در مابین چراغهای الکتریک و غاز هوا این است که چراغهای الکتریک به کبریت هم حاجت ندارد، ولی چراغهای غاز هوا بکبریت محتاج است. بسبب کم خرجی این از الکتریک تنویرات و روشنی عمومی دنیا بهمین غاز هوا بعمل می آید، روشنی الکتریک نسبت به غاز هوا خصوصی تر است. یعنی غاز هوا اگر چه از الکتریک کمتر است ولی از روشنی های دیگر چیزها بار بار افزونتر است. انتهی

از دروازه در آمده خود را در صحن یک باغچهٔ صفا آماده که الحق لایق نشیمن گاه پرنس ها و لاردها باشد بیافت. در یک طرف دروازه یک کوشک کوچک که مخصوص نشیمن دربان بود موجود بود، دیگر طرف یک سراچه خانهٔ بسیار مکلفی دیده می شد که در پیش روی آن یک دو نفر ساقی با یک سراچه هشت خانه بسیار بزرگ و مختلفی را بشست و شو مشغول بودند. در جنب مقابل دور و بر ساحهٔ باغچه یک قصر بسیار با شکوه سیمی که از سنگ منبت کاری ساخته شده بود، و حجره های بسیار با شکوه، پیلار آئینه و گلهای رنگارنگ، و جنگلها سنگ مرمر زمینهٔ عریض عالی دوار، آراسته و زینت یافته بود موجود بود. یک خدمتگاری که در رواق دربان نشسته بود و بصورت بسیار مکلف یک دریشی در بر داشت چون در آمدن یک زنی را در حوالی باغچه بدید برخواسته و سر تا پای زن مذکور را از نظر گذرانیده از لباس سفیهانه پر گل و لای او در رفتار و حرکات مرددانه او دانست که کدام زن گدائی باشد دل چون بیازارش بتأکید تمام بر خدمت گاران خود تنبیه نموده که هر که هر چه باشد چون بخانهٔ بخشش وارد شود نازکانه با او معامله بخشند از اثر و این خدمتگاه نیز بتعقیب بصورت نازکانه پیش آمد و گفت:
[باقی در نمبرهای آینده می آید]


صفحه ١٤

علم و ملك
ما بعد از نمبر ١٧

اگرچه صنایع ارضیه سببی که مدار اسباب معیشت انسانهاست و بواسطه دیگر صنعت ها پشتکارهای دیگر در آمده و یا اینکه به دیگر فابریکه ها مل و نقل شده و برای اشیائیکه مبادله میشوند یک ماخذ و سرچشمه بزرگی شمرده میشود اهمیت و فضیلت آن انکار نمیشود ولی تاثیر بزرگی که دیگر صنایع بزراعت اجرا میکند نیز چیزی نیست که از دانه چشم پوشی شود. فیض و برکت یافتن زراعت موقوف است برینکه مانند محصولات دیگر صنایع به آسانی صرف شود و بصورت مبادله قیمت و ثروت حاصل کند. اینهم معلوم است که جای صرف محصولات زاید صنایع رخت شهرهای بزرگ و قصباتی کلان میباشد، زیرا انچنان چیزهائیکه صنایع در حین محصول کار بجز هیجان شهرها که جمع مردمان و انبوه خلایق و ترقی صنایع اصلیه و تجارت باشند در دیگر جا مبادله و قیمت پیدا نمیکنند. حتی برای تشویق و توسیع زراعت شهرهای بزرگ بر فابریکات مختلف مدار یخی شهر ده نابریک های روغن کشی نباتات مختلف، و غیره اگر نباشد که اینها جمله گی داخل (صنایع اهلیه) هستند - صنایع ارضیه تنها مدار ثروت نمیشود. و نیز برای انکه خاک را قابل زراعت سازنده به (سرمایه) محتاج است که سرمایه نیز مملکتهای مخصوص است که فابریک یعنی کارخانه ها و تجارت خانه ها و بانک ترقی کرده باشد. اینهم صحیح نیست که صنایع اعمالیه و تجارت را بزراعت ترجیح داده تنها به ترقی پیش رفته آن همرا انکار کرده شود، زیرا همه صنایع اساسا یک به دیگر مربوط است. حتی در حقیقت صنایع از همدیگر جدا کرده نمیشوند. و اگر گفته شود که (صنعت) یک است نیز جایز است، تقسیم کردن صنایع را بر سه قسم و یا پنج قسم برای آنست که مدار آشکار شدن تحقیق احوال باشد.
[باقی دارد]

ناموران زبان جهان
ما بعد از نمبر ١٦

و در همانجا وطن گزین شده بوده بودند (باذان) که از جانب ذات شریعت که در زمان (خسرو پرویز) در یمن والی بود. و چون از طرف حضرت رسالت پناهی در سال هفتم هجرت با سعادت برای دعوت دین حق بهر هر طرف نامه های پیغمبری ارسال شده بود (خسرو پرویز) که پادشاه ایران بود نامه همایون حضرت فخر کائنات را پاره پاره کرده برای (باذان) که والی یمن بود نوشت: ( شخصی را که در طرف حجاز دعوای نبوت میکند باین سو روانه کن). باذان دو نفر مامور مخصوصی را با یک نامه خود بحضور انحضرت فرستاد که امر کسرا را تبلیغ کنند. وقتیکه ماموران نامه بحضور انحضرت صلی الله علیه و آله و سلم مشرف شدند و امر کسرا را با نامه باذان تقدیم نمودند انحضرت فرمودند که: (به باذان بگوئید که حق تعالی (شیرویه) پسر خسرو پرویز را بر او مسلط نموده بقتلش رسانید و در همین شب نزدیکی با دولت اسلام تا بجائیکه حکومت کسری واصل شده خواهد رسید. باذان را بگوئید که ایمان بیارد.) مامورهای مذکور امر رسالت پناهی را به باذان رسانیدند. بعد از چند روز خبر مذکور بحقیقت پیوست، و از طرف شیرویه برای باذان امر شد که به انحضرت غرض دار نشود. باذان این معجزه انحضرت صلی الله علیه و سلم را حق دانسته به ایمان مشرف گشت، و بعد از آن از طرف حضرت رسالت پناهی والی یمن مقرر گردید. بعد از ان از قبیله (بنی مذحج) که از قبایل یمن است (عبهله) بن کعب بن غوث نام یک شخصے که به (اسود عنسی) ملقب، و یک مرد شعبده باز کهانت پرداز بود ظهور نموده به بعضی شعبده بازیها و تاثیر کلامیکه داشت بعضی سبک سران بیمغز انرا بخود گرویده و ساخته نعوذ بالله دعوای پیغمبری نمود. و اول قبیله بنی مذحج به او تابع شده بقوت آن بر نجران، حمله برده، و از آنجا بر صنعا حمله آور شده جناب باذان را شهید ساخت، و (آزاد) را که زن باذان بود بزور و جبر بزنی گرفت.
[باقی آن در نمبر آینده]

جمله مقاله هایکه دستخط ندارد از طرف مرموز تحریر یافته
مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانیه
ب سعی و اهتمام الحاج عبد الخالق پسر طرز افغان مهتمم چاپخانه های دارالسلطنه کابل
بقلم میرزا محمد جعفر قندهاری [SEAL]


نمبر ١٦
سال پنجم

نگران
رئیسک آقاسی ملکی حضور اعلیحضرت همایونی
شهزاده امان الله

قِيْمَتِ ساليانه
در دارالسلطنت کابل ۸ روپیه کچه
در اطراف داخله مملکت باخراجات ڈاک ۱۴ روپیه
خارج ملکت باخراجات یک نیم پوند انگریز
قیمت یک نسخه آن در کابل یکپیسی

تاریخ عربی یکم رجب ۱۳۳۰

سراج الاخبار افغانیه
١٣٢٩

مُدیر و مُحرّر
محمود طرزی

اداره و مطبعه
در ماشین خانه دارالسلطنه کابل
جمله امورات تحریریه به ادارهٔ خانه بنام مدیر فرستاده میشود
بهر پانزده روز یکبار نشر میشود

تاریخ شمسی ٢٧ جوزا ١٢٩١
تاریخ انگریزی ١٧ جون

درین اخبار از حوادث داخلی و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود

فهرست مندرجات
برق — حوادث داخلیه — حوادث خارجیه
مقاله محصوله نمایش شیرخانه — تاریخ کره زمین — مواد عسکریه
عالمه های ژاپان — قصیده — ادبیات
ناموران زنان جهان — علم ثروت ملل — فاجعه های پاریس

سراج الاخبار
١٢٣٤٥٦٧٨٩٠

بيرق
مهمترین اشیائی که صنف جلیل عسکریه را راجع بوظیفهٔ مقدسه شان یاد آور می میکنند و شرف و شان همتی شان را بلند می سازد و بهمانا بیرقیست که از طرف اشرف علیحضرت پادشاهی بقشله ها و کندکهای عسکریه عطا و احسان فرموده شده است. بیرق چنان یک امانت مقدس و محترمیست که بیست طواف کنندگان خودپرستی وجود میدهد بیرق یک جزوی از اجزای دین و دولت است. بیرق یک علامت علنی ملت است. بیرق شرف عظیم است. ابتدا بیرق بسیار مقدس و عزیز یک علامت هستی و موجودیت عسکری میباشد. یک قطعه عسکریه که شرف بیرق بزرگ خود شانرا می بازد و در میدان محاربه به آنرا به دشمن بربایانند آن قطعه عسکری چنان است که گویا نیست و نابود گردید. بنابرین در وقت محاربه تا بوقتی که یک بازو باقی ماند بیرق خود را نباید گذاشت که بر زمین بیفتد، و یا لانج الله بدست دشمن درآید. مثالهای تاریخیه که عسکرهای فداکار بجان سپار در باب رهائی دادن بیرق را از دست دشمن نابکار بکار برده اند بهترین زینتهای صفحات تاریخهای حرب شمرده میشود. بیرق یک پرچم سعادت سطوت و هیبت عسکر است که دیدن آن لشکر را یک جوش و خروشی میدهد و در راه محافظه وطن و بجا داشتن شرف و محبت آنها را وادارش میکند. اول بر قلعه و یا استحکامی که بدست آرند بیرق خود را میخلانند که صفحه بهترین کتاب محاربه را بهتر ازان بیرق نشان میدهد. علامه فارقه هر دولت بیرق آنست کشتیهای هر دولت به بیرق آن شناخته میشود. سفارت خانه ها، قونسلخانه ها، دوایر حکومتی شان به بیرق شان دانسته میشود. چون در صفحات کتب تاریخ اسلام نظر شود اول در غزوات جلیله حضرت فخر کائنات علیه افضل الصلوة والتسلیمات استعمال شده بیرق را مشابه میکنیم. در اردوهای عسکر سعادت تأثیر آنحضرت صلی الله علیه وسلم دو سه چهار رقم بیرق موجود بوده است که بنا به (علم) و (لوا) و (رایت) موسوم می شدند. حتی یکی از بیرقهای آنحضرت صلی الله علیه و آله وسلم (عقاب) نام نهاده شده بود. بعد ازان در همه دولتهای اسلامیه بیرق جزو مهم عسکری شمرده شده و آمده است. دیگر دولتهای عالم نیز همیشه در اردوها


صفحه ۲

خودشان بیرق استعمال کرده اند، و بیرقهای خودشانرا محترم و مقدس داشته اند.

و در دولت علیه مقدسه (افغانستان) اگر چه پس از تاریخ سنه (۱۳۰۶ هجری) بیرق در صفهای عسکری موجود بوده، حتی در اولهای حکومت افغانیه هر سردار از خود یک بیرق و طبلی داشتند که بجهان سردار نسبت میرساند. اما بیرقی در افغانستان نه یک انتظامی داشت و نه یک رنگ مخصوصی، و نه یک علامت فارقه که بواسطهٔ آن علامت شناخته و فرق شود، و نه یک نامی که به آن نام انسان بدان پی برد. هر سردار رنگی را که می پسندید و هر رقم که دلش میخواست بیرقی خود را می ساخت، حتی در صفهای سایر نظامی نیز یک قاعدهٔ منتظمی با بیرقها موجود نبود. در هر کندک و هر برند برنگها و نشانهای مختلف بیرقها دیده می شد. نامها مخصوصی هم نداشت. مثلاً اگر یک بیرق سفیدی که برنگ سرخ بران یک چلیپائی و یا یک بیرقی زردی که برنگ سبز بران یک نقشی میدید و می پرسیدید که این چه بیرقی است؟ جواب میگرفتید که این بیرق (فلانی کندک) و یا بیرق (فلانی ارته) میباشد. و بیرقهای محالهای دولتی نیز از علامت پر مهابت بیرق محروم بود.

ذات اعلیحضرت پادشاه معظم محبوب القلوب با این نکته باریک بسیار مهمه را در زیر نظر ترقی پرور همایونی گرفته پنج سال قبل از این انتظام بیرقها را بنظم متین شاهانه خودشان ترتیب و سر رشتهٔ بسیار درست و لایقی اجرا فرمودند.

و در وقت های اخیر از قرار ذیل بیرقها در ولایت مقبوضه مقدسه ما (کابلستان) بر پای اعلیحضرت پادشاه مراحم خصال قوی بال برافراشته میباشد:

اول — (بیرق مخصوص پادشاهی ما) که رنگ پرچم سعادت منظم آن سرخ و نشان محراب و منبر آن سفید است و تنها به رنگ سرخ از بیرقهای دولتی فرق بهم میرساند و در هر جائیکه ذات اعليحضرت شاهانه تشریف داشته باشند بران مقام برافراشته میباشد.

دوم — (بیرق دولتی است) که رنگ پرچم این بیرق دولتی که عبارت از نقش محراب و منبر است سفید بران مرسوم میباشد این بیرق رسمی دولت است. بر جبهه دوایر حکومتی و جمیع محاکم دولتی از صبح تا شام برافراشته میباشد و بوقت شام فرود آورده میشود.

سوم — بیرق مقدس بزرگ عسکریت که به (علم) موسوم است. برای هر (خنده) یک علم از طرف اشرف اعلیحضرت پادشاه عطا فرموده شده است. بزرگترین بیرقه های عسکری عبارت از همین (علم) مبارک میباشد اصل پرچم فرخ توأم (علم) از قماش تاویز ابریشمی سیاه بافت خود افغانستان است. نوشته های آن و نشانهای آن با ابریشم سفید بطرز نقده دوزی کار شده است. در یکطرف پرچم علم مبارک یک نشان دولتی (محراب و منبر)، و یک نشان خود خنده را دارد. در طرف بالای آن کلمه طیبه (لا اله الا الله محمد رسول الله) و در دو طرف پایان آن عبارت (دولت علیه خداداد افغانستان)، و در وسط آن

نمبر ۱۸

کلمه جلیل (الله اکبر)، و بر سر شانی که علامه فارقه آن است آیه کریمه (و لا یستخفّنّک الذین لا یوقنون)، و بر سر شان دویم محراب و منبر آیه کریمه (و کان حقا علینا نصر المؤمنین)، و در زیر نشان کلمه آیه کریمه (یا ایها الذین امنوا ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقدامکم) و در چهار کنج علم شریف این بیت را که: بعد قابو بکر و عدل عمر به رزم عثمان غزای حیدر تقسیم کرده نوشته شده است.

در طرف دوم پرچم محترم از یک نشان دولتی و یک نشان خنده موجود است

در طرف بالا (بسم الله الرحمن الرحیم)، و در طرف پایان نام نامی اعلیحضرت سراج الملة والدین میر حبیب الله خان، و در وسط آن باز کلمه جلیله (الله اکبر) و بر سر شان آیت شریفه (انهم لهم المنصورون و ان جندنا لهم الغالبون)، و بر سر شان آیه کریمه (نصر من الله و فتح قریب و بشر المؤمنین)، و در زیر نشان آیه کریمه (ان الله یحب الذین یقاتلون فی سبیله)، و در زیر نشان آیه کریمه (صفاً کانهم بنیان مرصوص)، و در چهار کنج آن نامها مبارک چهار ملک مقرب (جبرائیل، میکائیل، اسرافیل، عزرائیل) نوشته شده است، اینهمه نوشته ها و نشانها با ابریشم سفید بصورت نقده دوزی نوشته شده است.

مهتاب سر علم مبارک آهنین است. در وسط مهتاب نشان دولتی قرار و منبر بصورت شبکه کاری از برنج که با طلا گلت شده است مرسوم میباشد و در دو طرف مهتاب آیه کریمه (و من یتول الله و رسوله و الذین آمنوا فان حزب الله هم الغالبون) حک کرده نوشته شده است. متن این خطها بخط عربی خوش خط نوشته شده میباشد. چوب بیرق علم مبارک از چوب بانس و درازی آن از سر چه آهنین تا سر مهتاب یازده فوت میباشد.

چهارم:— بیرق مبارک (عقاب) است که بعد از علم بزرگترین بیرقهای عسکریت شمرده میشود. و چنانچه علم برای یک خنده مقرر بود (عقاب) برای یک (ارته) مقرر است بیرق عقاب نیز از قماش ابریشمین سیاه است متن آن دو قسمی محراب و منبر آن از کتان سفید است. در یکطرف آن (الله اکبر) و (دولت علیه خداداد افغانستان) و در طرف دیگر آن در بالا (بسم الله الرحمن الرحیم) و در پایان نام نامی (اعلیحضرت سراج الملة و الدین امیر حبیب الله خان) و در چهار گوشه آن کلمه جلیل (الله اکبر) نوشته شده است.

برای این دو بیرق مبارک سلامتی توپ هم گرفته میشود مثلاً اگر علم و عقاب با قوای عسکری منصوبه خود از شهری بشهری وارد شود برای علم خنده از (۱۱) فیر توپ و برای عقاب خنده مذکور به (۹) فیر توپ سلام کرده میشود.

پنجم:— (رایت) نام بیرقی مبارکه عسکریه است که چنانچه برای هر خنده علم و برای هر ارته عقاب مقرر است (رایت) نیز برای هر بلند و هر دسته مقرر میباشد. علم و عقاب و رایت هر خنده و هر دسته در رنگ و کیفیت و دسته بندی از هم فرق دارند. غیر از اینها برای (کندک)، و (تولی ها) نیز بنام (بیرق) و (علامه) بیرقهای کوچک تری نیز موجود است که جزئیات و تفصیلات آنرا انشاء الله در ذیل اردوهای عسکری دولت علیه خداداد افغانستان خواهیم نگاشت. و حالا بدعای خیر برای ذات اعلیحضرت (سراج الملة و الدین) پادشاه مقدس معظم خردمند با دانش و دین خود مان ختم مقال مینمائیم. و بیرقهای ظفر انتمای دولت متبوعه مقدسه خود مانرا تا بدام الدوران بشوکت و مظفریت برافراشته میخواهیم.


نمر ۱۸
صفحه ۳

حوادث داخله
کیفیت وقوعات محاربه شکل

طایفه بد بخت مشکل که بر بزنی شیطان لعین از جاده هدایت او امر خدا و رسول و اولی الامر انحراف نموده راه بادیه بغی و ضلالت را گرفتند . و ازین سبب خاک مذلت در روسیاهی دنیا و آخرت را بر سر خود بیختند و لاجرم بجز پریشانی و ندامت و خجالت وگر نه ثمره ندیدند .
ذات اعلیحضرت بادشاه رعیت پرور مرحمت گستر ما از کمال عواطف و مراحمی که در باره رعایا و تبعه خود شان دارند هیچگاه این را آرزو نفرمودند که قوا می عسکر نظامیه شاهانه شانرا بر رعایا خود شان سوق نمایند . اگر چه بنا بر غفلت و جهالت خطایان و نصایح مشفقانه رحیمانه آن گرانمایان بادیه جهالت را براه آوردن آرزو فرمودند . ولی چون تمرد و عناد شیطان پسندانه این بد بختان شوریده سامان از حد تحمل بیرون برآمد به سوقیاتی ظفر مآثر نظامی شاهانه مجبوریت دست داد . و چنانچه از عساکر نظامی فرقه های سمت غربی و شرقی ببعضے مفرزه ها سوق گردید و بعضی از نفس دارالسلطنه نیز یک غند مکمل بر عساکر خاصه شاهانه در زیر کمان افسری جناب محمد نادر خان، جرنیل حضور اعلی با کرنیل یاوری سوق گردید . چنانچه در نسخه سابق خود تحریرات جناب معظم له در آنباب علینا درج نموده بودیم حالا درین نسخه خود از ابتدای حرکات غند مذکور تا به اینوقت از قرار استخبارات دقیقه که اجرا نموده ایم و بعضی معلومات موثوقه دستیاب شده ایم درج ذیل نموده بقارئین کرام خود عرض خدمت میسورزیم .

جرنیل محمد نادرخان
که یکی از تربیت یافته گان محفل حضور معارف منشأ الحضرت قوماندان اعظم و پادشاه مقدس مکرم ما یا نست، و از اوایل شباب تا بحال در صنف جلیل عسکر خاصه همایونی یعنی ارتش تربیه و تعلیم یافته و در فنون عسکریه توغل کرده تدریجاً بمنصب عالی جرنیلی نایل و سرافراز شده است بتاریخ ۲۴ جمادی الاول به پنج و نیم بجه صبح از ( ولایتی ) نام اردوگاه متصل دارالسلطنه بعد از آنکه عساکر شاهانه سه بار سلام پادشاهی را ادا نمودند حرکت، و به ساعت ۱ وارد منزل ( چهار اسیاب ) شده اند .

مساحت ۴ صبح معابر شاهانه از موضع مذکور حرکت کرد و بساعت یازده وارد منزل ( محمد آغه هوتک گرد ) گردیده اند . پیش دارهای عساکر ظفر مآثر شاهانه که بخدمت استکشاف مرکب از چیست تولی و در زیر فرماندهی محمد جمال خان مرسل شیر مامور شده رفته بودند از محفوظ بودن و امین بودن راه به جرنیل مذکور ریپورت داده اردو بحال سرعت از محمد آغه به ( حصارک ) و از آنجا بتاریخ ۲۶ جمادی الاول بموقع ( التمور ) اخذ موقع کردند .
قبیله باغی ( احمد زائی ) که بخوای شیطان رجیم از آیات بینات قرآن عظیم چشم پوشی کرده با باعیان قوم متمرد عقد اتفاق و شقاوت کرده بودند در ( تیره ) نام موضع را با سنگرها و های مستحکم داشته زیاده از پنج شش هزار آدم که اکثر شان با تفنگ های انباری مسلح بودند در آن موضع جمع آوری و بغاوت و شقاوت گرفته بودند .
جناب جنرال محمد نادر خان چون بواسطه استکشافاتی که از ابتدای حرکت در باره جمعیت باغی اجرا نموده بود نقشه های شان را به خود را یک وضعیت بسیار مستحکمی ترتیب داده بود در وقت شب بر گید لای غلام محی خان و بر گید لای غلام جیلانی خان و دگرمنصبداران شیر احمد خان و دیگر بعضی افسران نظام را با قوت کافیه عسکریه و طوب های کوهی از افواج ظفر مواج اردو ساخته جونی بصورت قوسی از مسافه پنهانی حرکت امر داده بوقت صبح در نقاط معینه که بر موضعهای دشمن ها مشرف و مسلط تعبیه گردانید . بوقت صبح دو کندک از افواج ظفر مواج اردو از طرف های سمت غربی و شرقی و ارول را با ده بلوک طوبهای غرابا باین آتش فشان در زیر قیادت کرنیل باقوت شاه خان ، بیک سرعت و شدت فوق العاده هجوم و یورش نمودند .
عاصیان باغی تا میخواستند مدافعۀ خبر مقابل خود یک کار می کردند قوامی عسکر شاهی از جناحین از شب بر موضعهای حاکم تعبیه شده بودند بیک آتش بسیار شدید طوب و تفنگ بر دشمن به فرجام روز رستاخیز بر پا نمودند . در ظرف چند ساعت همه مواقع مستحکمه دشمن یکجا سیلی رون و شریل پاره پاره گردید، و باغیان محروم از وجدان بقدر ( ۳۰۰ ) نفر مقتول و مجروح در میدان کارزار تار و مار گردیدند .
عساکر شاهانه بکمال مظفریت بیرقهای خود شانرا بر مواقع اشقیاسی باغی به تموج آوردند یک بلوک رساله یعنی سوار و یک بلوک تفنگ ماشین دار، و یک مفرزه از صنف احتیاط بعقب گیری باغیان دوام ورزیدند . این مفرزه را دیگر مفرزه های عسکری نیز تقویت داده دشمنان خداین را در مرکز شان که ( قله تندران ) باشد در زیر تضییق و فشار گرفتند . و در اندک فرصتی قلعه را ضبط و دیگر موده باغیان بیخت و نژاد را در کوها و صحراها و جنگلها بوضع بسیار پریشانی


صفحه ۲۴۴ نمبر ۱۶

خودمانرا نیاز و استرحام میخوانیم، و توفیقات باری را در حق جمله مامورین دولت و اینها و وظایف منصبی شان آرزو میکنیم، و استیصال ملک و تخت را رجا داریم .

از جانب سرنگران اداره سراج الاخبار افغانیه از برای مدیر و سر محرر اداره موصوفه خبر داده شد — اینکه بذریعه عالیجاه اخوی اشک اقاسی نظامی حضور اعلحضرت والا خبر رسید که از قرار در اسلات عالیجا و رشادت همراه محمد نادرخان جرنیل حضور از نظام عسکری مقید گردیده دریافت پیوسته که به الحمد والله در تمامی اردوی نظامی و ملکی خیریت کلی حاصل است — ولی محمدخان برادر زاده جهانداد که از هند دستان حال آمده است و عزیزخان و تیمورشاه و غنی نامان برادران جهانداد مذکور، الیوم دو شنبه ۳ ماه جمادی الثانی نیز بما خبر شد و نامۀ ای مردم احمد زائی و خوطاخیل که در وی آنها مجید عبد و مهر نموده اند رسیده و تمامی مردم احمد زائی و منگل از کردار ماضی زمینه خود را نادم و منفعل گردیده چنانچه جهانداد و مردم منگل نیز رسیده — قبل بر این از برات سردار محمد اکبر خان درخوست و از برای خواجه محمد خان در برک خان در جاجی خطوط مرسول داشته اطلاع داده بود که تاریخ یوم شنبه ۶
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


صفحه ۵
نمبر ۱

حوادث خارجيه
اجمال سياست

در صحیفه اوراق حوادث عالم درین روزگار از حرکات مهتمه و تشبثات مدهشه دول عظیمه اوروپا و حکایتهای عجیبی بنظر بر میخورد، و چون در کنه حقایق انهمه روایات بنظر غور و تدقیق ملاحظه شود همین یک نتیجه بطور می آید که همه دولتهای غربی بیک حرص و طمع عظیمی در باب فرو بردن لقمه های چرب و شیرین ممالک شرقیه بفعالیت و کار گذاری در افتاده اند. اگر اتفاقها و اتحادها ئی ملت و مربع و شنا را ماهر می بینیم ولی حقیقت نظر شود که اینها همگی در زیر بیرقهای همان اهل صلیب قرون وسطی متفق و متحد می یابیم که جمله شان بر تقسیم ممالک شرقیه اسلامیه به اتفاق آرا اتحاد کرده اند. ولی با وجود این اتحاد بسبب لذت و حلاوتی که در لقمه موجود است برای خوردن و فرو بردن آن حسدها و رقابتهای همدیگرشان مانع بر یک سفره نشستن شان میشود. ایطالیا تها که از گرسنگی بمرض جوع الکلب گرفتار آمده بودند. صبر و توانائی را در پیش آن مائده لذیذه محال دیده بیک تها لک شکم پروری عجیبی بر آن حمله نمودند. اما با آنچنان یک تلاش و هیجانی بدین بردند که حالا در حلقشان بند مانده و موجب انقطاع نفس شان گردیده بنای دست و پا زدن را الا در این شحمان طرابلس چنان گلویشان را زیر گرفتند که شتالنگ زدن، و دست افشاندن سبیل مانند رنگیهای سواحل بحر احمر، و سوریه، و جزایر بحر سفید حتی تا دروازه استانبول را بخونهای جانورانه خود آلوده ساختند. اگر چه دیگر متفقین لقمه ربودن او از زیر پرده (بیطرفی) نام قاعده که برای سهولت و آسانی لقمه فرد بردن خودشان وضع نموده اند بیک جرعه آبی و یا یک زیر بغل گرفتنی مدد رسانیدند و از زیر لب و پنجه ابرو و گوشه چشم (خوش جانها، و دارو درمانها) گفتند، ولی

بیران پرده شیر آمدند
٪
مراکو و قونغو را نیز دزدیدند این همه در زیری یک نیزه جنگ عجیبی عرض و معاوضه نموده بسهولت فرو بردند، آیا اینچه لذت و حلاوتی در بین لقمه های شیرین دیده اند که آن ذلتها و خوارتهائیکه در مهار به (دندان) دیدند فراموش کرده، و غمها و المهای الحاق (اساس داورن ما را) بطاق نسیان نهاده در فرو بردن لقمه بهمدیگر دوست پنهانی شدند؟ حال آنکه خرس شمالی از حرص حد دیگر رفته متحد البلع خود با وجودیکه با شیر برای چندی بعد تر ازین در باب فرد بردن لقمه ایران عهد و پیمان کرده بود. ولی چون دیگر گرسنگانرا دید که ربود داد پس ماند هیچ تاب و توان آورده نتوانسته، و بعهد و پیمان پس و پیش هم ندیده بماندم بر لقمه حمله خود و چشمهای رفیق در رقیب خود را بی دنده (خطای بصر) مبتلا ساخته تا میخواست که یک دست و پائی بزند دو سه چهار لقمه بسیار چرب و گرم شیرین را در ربود، شیر حیران ماند بجز تسلیت چاره ندید لاجرم او نیز بقدمه وسع در جهت جنوب ایران بچرب و چنگل فرد بردن کوشش میورزد. فرد بردن لقمه ای چرب مشهد غیر از نتایج وخیمه برای شیر ارمغانی نخواهد بخشید. بطوپ بستن زیارتگاه مقدس اسلام که عبارت از مرقد مبارک یکی از احفاد رسول الله صلی الله علیه وسلم میباشد. چه چنان الم انگیز یک حالیست که جمیع مسلمانان روی زمین از ان متاثر نشوند. از همه بدتر اینکه وقاحت جنایت و فعل شنیع دزدی و رهزنی را نیز با انچه شوکت و عظمت ساخته کی خود ارتکاب نمودند، خزاین و آثار و موجب نقیب حضرت امام را همچنان یک رهزنی که (گروه های پاریس) را جبران سازد پیدا نمودند، و متولیان و خازنان آنرا بدار و خنک ترسانید و رضا نامه هم از انها گرفتند. چه هست. چه شوکت !... از زمانهای بسیار در ازیست که در ما بین مردم افغان این یک سخن زبان زد شده آمده است که «دولت برطانیا بدین وذهب و معابه غرض دار نمیشود و بخلاف روس که از هیچگونه ارتکابات حقارت دین و ناموس کوتاهی نمیکنند». و حقیقتاً که درین واقعه شبهه این مسئله به اثبات رسید. ذاتاً همه کامیابیهای دولت برطانیا در هندوستان و سایر ممالک همین مسلک سیاسی و


صفحہ ۶
نمبر ۱۸

از روی تلگراف می آید، درین هفته اخبار موصوف یک فقره نشر نموده که بدرج ترجمه آن می پردازیم و مختصر ملاحظات خود را نیز در انباب مینگاریم۰

خبر هاے سرحدی

افغانستان

نامه نگار سرحد شمالی مغربی پایونیر تا این زمان هرچه مینوشت مردم هند وستان آنرا عموماً صحیح میدانستند — چرا که هیچ صدائی در تصدیق یا تکذیب از انطرف سرحد بلند نمیشد — اما اکنون که یک اخبار نیم سرکاری از قلم دوست معزز ما سردار زاده المحمود بیگ طرزی (صاحب) در کابل جاری شده است و مدیر موصوف خبر هاے آنسوی سرحد را نسبت بنامه نگار سرحدی پایونیر یقیناً بهتر میداند — چنانچه قبل از چند یوم نامه نگار سرحدی پایونیر خبر داده بود که چون سواری اعلیحضرت امیر صاحب از جنگل درخته میگذشت حضور ممدوح صدا می جان کنی چند اشخاص از جنگل شنیدند. و چون سواران سراسیمه در جنگل تلاش کردند و دو نفر دست و پا بسته را یافتند — اشخاص دست و پا بسته را آزادی داده شد و بزبانی آنها معلوم شد که دزدان دست و پای شخصی را بسته کرده مال و متاع آنها ربوده بودند — چنانچه اعلیحضرت ممدوح حکم تعاقب دزدان فرمودند و دزدان مذکور گرفتار گردیده و کشته شدند — اما سراج الاخبار مینویسد که این خبر محض غلط و بی بنیاد است نیز سفارش میکند پایونیر اینچنین نامه نگاران را که سخنان بسیار از تصور خود وضع میکند به خدمت ناول نویسی مقرر نماید — خبر ما نامه نگار سرحدی پایونیر بعضی اوقات با تقسیم میباشند که از ان اندیشه غلط فهمی، رعایای هند پیدا مے شود — لهذا امید است که نامه نگار پایونیر را بباعث اجرای سراج الاخبار ترغیب احتیاط اشاعت خبرهای آینده خواهد شد — و سراج الاخبار وقتاً فوقتاً او را از تنقید خود بر این ضرورت تصفیه خواهد ساخت فقط

در نسخه سابق خود نقلا از یکی اخبار های اردو که، او نیز از اخبار (المشین کلکته) در باب بغاوت خوست بعضی سخنان اراجیف نموده بود که فقره مذکور را عیناً نقل نموده بودیم و بسبب گنجایش نداشتن موضع به این حوادث

ولی چیز یکه شایان دقت دیده میشود این است که این واقعه را قونسل دولت انگلیس سراً بالعین در پشاور تماشا دیده کرده است ایا کدام پرستی برای این افعال جنایت کارانه رو به خواهد کر دیا نہ ؟

یادآوری تاسفانه

بعضی از اخبارهائی را که بزبان انگلیسی در هند وستان چاپ میشود اکثر خبر هائی را که در باب دولت قویه مقدسه ما درج میکنند از زبان بعضی مخبر های سرحد می خود مینویسند که آن مخبر با آن خبر ها را از زبان بعضی گاریها و کرایه کشانے که از افغانستان پیش در وارد میشوند بمقابل یک قلیان و یک دو پیاله چائی گرفته بر اخبار والا اینکه سخنان خرافات آلود آنها گردیده شده اند میفروشند اگرچه ما به هذیانهای پر خرافات آن گونه ورقه پاره ها چندان اهمیتی نمیدهیم. ولی جای تأسف این است که مردمان عوام ما بسببی که از حقیقت مقاصد اینگونه ورق پاره ها بخوبی آگاهی ندارند به بیان انکه به همان چنان گمان میکنند که خود دولت بنیه انگلیسه میگوید و به این سبب موجب دل سردی عمومی، و بعضی کج اندیشیها میگردد. لهذا همه برادران دینی داخلی و خارجی خود را یادآوری میکنیم که به هذیانهای اینگونه ورق پاره ها در باب دولت علیه مستقله خدا داد افغانستان هیچ اهمیت و اعتباری ندهند. و آن سخنان ژاژ خایان سر حدی را منحصر بورق پاره داشته به دیگر طرف شامل نشمارند ۰

چیه اخبار

یکی از اخبار های بسیار عالی بزبان شیرین اورود (چیه) نام اخبار فواید آثار است که در لاهور از طرف جناب ادیب کامل و لبیب فاضل (محبوب عالم صاحب) در بازار علم و عرفان هم روزانه و هم هفته وار جلوه گر میگردد. این محرر عاجزه با جناب فاضل مشار الیه در سنه (۱۳۱۸) هجری هنگامی که معیت پدرم حضرت طرزی، مرحوم در فرو بهمان در شام شریف اقامت داشتیم ملاقات کرده ام در آنوقت جناب مشار الیه بعد از سیاحت اوروپا و استانبول بشام آمده بود حقیقتاً که ذات فاضلانه شان خواه در حسین اخلاق و خواه در وسعت معلومات یک مرد خردمندیست .

اخبار هفته وار چینه طلا و ارز مبادله سراج الاخبار
داخلیه که در باب حرکات


صفحه ۷
نمبر ۱۸

عسکریه نظامیه دولت متبوعه خود درج کرده بودیم تردید آنرا کافی دیدیم . حال آنکه آن تقومات اخبار مذکور را حوادث داخلیه این صفحه ما بخوبی تردید مینماید. ما نمیدانیم که اخبار های انگلیزی زبان ما چرا در باب افغانستان اینقدر سختان کج اندیشانه صرف مینمایند. آیا مقصد شان چیست ؟

سالار الدوله میگوید . من انقلاب کوش نیستم بلکه من یک شهزاده وطن دوستی هستم و فکر من اینست که دانه خود را از حال بر باد شدن و نوشتن میخواهم رهائی بدهم. زیرا این حکومت موجود و که هست قابلیت اصلاح ملک را ندارد .

و قبیله مها راجه ( آنور) از بندرگاه مارسیلیا بہو پا رئیس میرفت یک بکس جواہر اور ا که خیلی گران قیمت بود، در ریل وزدیدند بعد از تحقیقات دزد را یافتند گر یک انگلیسی بود ! ...

در وقت حاضر طرف داران سالار الدول بقدر دو لک ایرانی هستند ، و یک همه اردوی اوجال موفقیت بسوی طهران پیشین شده میروند . ساله راه دارد این را هم مینویسد. من امید میکنم که تا بوقت قایم شده بنا یک حکومت مستقل در ایران دولتهاے اور و پا طریقی بی طرفی را اختیار کنند.

وفات بادشاه را نیمرگ

چناق قلعه

تلگراف از ما مرگ تک جرمنی رسید که با دشا د اینمرک در یک او تلی دفته وفات یافت. با دشاه با لکه د اولاد های خود از ( بادیه را ) ملک جرمن واپس به (گوپنهاگ) پای تخت خودش می آمد . و با دشا و بیبی که صحت یافته بود بسلامتی عودت خود از سیاحت خود خوشه ای بوده و بقرار عادتی که داشت بده بجدا شب از اونتی که در ان بود بیرون بر آمد به در سر کها قدم میزد. دفته در نزدیک او تل بر سر سری غش کرده بیفتاد . چون پولیس ما اور انیشاخت بر داشته به اسپتال بروند و چون وقت آمدنش دیر شد رفقا و ملازمانش تلاش افتاده بجستجوش برآمدند. بوقت صبح مرده اش را از اسپتال به او تل آوردند و بزودی جنازه اش را به (لاگو پنهاک) نقل نمودند . بیچاره بادشاه را که پولیسها در مرگ یافته بودند بحالت بیهوشی یا فقند که از تکلم نبود و چون کسی اور اپنی شناخت جدنش را اور تشہیر خانه به اسپتال اور انقل داده در آنجا و فانت یافت عمومی گذاشتند تا دارشش پیدا شود.
گریشتن دوم که پسرا و نشست بجای پدر خود که فرادرس هشتم بود بر تخت جلوس نمود .

آبهای چناق قلعه - یعنی دارد نیلز باز شده دکشتیها برفت و آمد بقرا رسابق آغاز کردند .

اسلام در ژاپان

رفیق محترم با جریده فریده ( اخوت اسلامیہ) که بزبان انگریزی در ژاپان در ماه یک بار از طرف ستر (حسیب) ( دستر ) ( برکت الله ) انتشار می یابد و بطریق اسلامیت در ژاپان آثار انتشار فیوضات انشاد خود را نشان میده. در ماه گذشته یکی از ک شخصی اینکه شورت اسلامیت شرف شده اند جناب سن ( که تنا گود بیکی) میباشد که مشار الله در تاریخ را پان بیک خاندان مشا در رایان بهدا با لبنانی نسبت میرساند . و نیز دختر محترم انشان با داماد نیک نهادشان که دسته اندر نام اتانی نام دارو از محورهای مبادله به اداره ما می آید چنین مینویسید : بسیار مشهور رایان میباشد. د ابها کنایه بنا انتشار این بین انتحار یعنی خود کشیها نیکه روز بروزه در ژاپان افزونی میگیرد خیلی کم خواهد شد .

سالار الدوله ایران

از اخبار های ترکی و عربی

اخبار ( نبود به ره میا ) اخبار روسی یک کا فذ سالار الدوله را که از کرمانشاه به اور سیده نشر کرده است که خلاصه مضمون آن این است .

رفیق ، (طنین ) مینویسد : ابطالیا نہا را رسندک، رینون ، جنایت کار والحاصل هر چیز گفته میتوام اتا بی نزاکت و بی تربیه گفته نمیتوانیم. در روز افتتاح


صفحه ۸
نمبر ۱

مجلس مسجونان عثمانی بر طرف ممالک موصوفه در میان سرور با و شادمانیها بود از این سبب ایطالیا نها اشتراک در زیدان خودشانرا به این جشن شادمانی و سرور از وظیفه نزاکت و تواضع دانستند لهذا بیدروازه استانبول که عبارت از دهنه آبنای خناق قلعه یعنی در وانیل آمده افتتاح مجلس مسجونان را پلو بها اسلامی گرفتند . اما بهر صورتی که باشد : این مراسم اسلامی خودشانرا در پیش روی دایره مجلس مبعوثان بجا آورده نتوانستند . بجز وی که یک محله عثمانی بر سطح یکی از کشتیهای جنگی شان کشید بمقابل نزاکت خودشان بهمین قدر بدید که گرفتن اکتفا کرده بغل بغل عقب کشیدند . این را ما بیزولی و میگرنی شان می شماریم . ولی ما باز هم تشکر میکنیم که در چنین روز مسرت اندروز ما ما را فراموش نکردند و بصدا های طوب خودشان مراسم افتتاح مجلس مبعوثان ما را یک رنگ با وقار و پر احتشم دیگری بخشید .

بیغیرتی و نا جوان مردمی ایٹا لیا تها

مثالها نا جوانمردی و بیغیرتی ایطالیا نها دراین مجاربه بر این قاطعه ثابت گردید . هیچگاه بر بندر ها و شهر هائیکه دانستند قوت مدافعه را مالک است هجوم ننمودند . مانند طرابلس ، وبنغازی و سواحل بحر احمر و بیروت را بزیر طوب گرفتند . ولی در بجاها با مدافعه گردن خم نمودند . و مانند کرکسهای لاشه خوار هر جا که یک لاشه چرکی یا قفته بران نشسته منقار زدن گرفتند . ( جزایر بحر سفید ) یکی از ولایتهای والی نشین دولت عثمانیه است که مرکز آن جزیره کلا (درودوس) میباشد . جزیره رودو نیز مانند دیگر جزیره بیقوت مدافعه بود . از انگزو بران هجوم برده ضبط نمودند .

اینجه اندر عاشقی بالای غمهای دیگر

رفیق ما ( صباح ) از اخبار ( نوسینه چانیونچ ) جرنلی نقلا مینویسد که خلاصه آنرا در اینجا مینگاریم : اعلحضرت امیر افغانستان برای گرفتن معلومات از احوال عالم که آیا در کائنات سیاسیات چگونه نیز جریان مییابد آثار بیداری بندگی نشان میدهد تا بکمال افغانستان به اطراف خود تنها با عینک است به خود بینی دولت انگلیس همیدید ولی در موقت این عینک را کافی نمی بیند . چونکه در این زمانهای آخر در آسیا علی الخصوص در دوره پیش افغانستان بسی انقلابات عظیم بوقوع آمد . دولت بزرگ چین بعموم قوت منقلب گردید . تثبت رو مغولستان قریب است که بجریان سیاست بین الملل در آید . ایران بجریان این سیاست

گرفتار آمد و برامی محو و غرق شدنش رسمی باقی مانده است . لهذا اعلحضرت امیر دانای دور اندیش افغانستان خوبی دانسته است که حالا وقت و زمان آن رسیده که افغانستان بخوب وجه بر وقوعات جهان با خبر گردد ، و تدبیر های بسیار لایق ولازمی بکار می برد که افغانستان را از افتادن در چاه محو و انقراضے که ایران در ان افتاد نگهدارد .

ایضاح کیفیت
در باب افغانستان و ایران

در بسیاری از صحایف اخبار با مسند تجاوز نمودن عساکر استبداد داد افغانستان بر سرحد و ممالک دولت علیه ایران ایران از بهت میدان درج و انتشار یافته است که همه آنها از حقیقت حال بیخبرانه بسط مقال نموده اند . لهذا بنا بر رفع کردن شبهات ، و تصیح نمودن روایات مبالغه صفات به ایضاح کیفیت لزوم دیدیم :

این یک معلوم همه گانست که در این اوقات اخیره بسبب اختلالات عظیمه داخلیه که در ایران بوقوع آمده دمی آید یک حکومت حاکمه که در بر طرف ملک قوة اجرائیه خود را بصورت قاطعانه اجرا بتواند موجود نبود ، در اطراف و جوانب ملک چته تا یعنی جماعتهای خود سر بی لجام بعضی بنام طرفدار این شاه و بعضی بنام حریت پرست با علمها شقاوت و بغاوت را برافراشته چنانچه بختیاریها ، و سالار الدوله ، کا و غیره مثالها می ظاهر و آشکار آنست .

اینهم معلوم است که ملک (سبستان) بر دو حصه منقسم است : یک حصه طلاب آن ضمیمه ملک افغانستان و یک حصه آن ضمیمه ملک ایرانست . چندی پیش ازین مردمان سرحدی که در علاقه سبستان ایرانی میباشد مرکب از چند جماعتهای مسلح شده از حدود تجاوز نمودند .

و بر مردمان سرحد سیستان افغانی هجوم و حمله بردند . یک دو قلعه بر عایا و بقدر ده پانزده نفر از مردم رعایا افغانستها را مقتول و مجروح نموده اموال بسیاری نیز بغارت بردند .

دولت علیه فغانستان بجز اینکه یک قطعه عسکر و دو قطعه طوب بر سر حد مذکور برای محافظه سرحد و مملکت خود از تجاوزها و تطاول کارانه گردیدها سرسری بنما که بفرستد و مملکت خود را دفاع کند، و خود را تشکیل و تعقیب نماید و یک وضعیت دائمی گیرد در هیچگونه حرکات تجاوزی اقدام ننموده است .

اما تعجب تر اینکه این تجاوزات طوایف مسلح خود یکجا که ایران بر خاک افغان هیچکس بکی و یا در میان نیاورد ، و تهمت تجاوز را بر وضعیت داخلی خود نهادند
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


صفحه ۹
نمبر ١٨

مقالة مخصصة

پس از تماشای یک ماشین خانه چه عبرت گرفته میشود؟ در کائنات نظر میکنیم: هیچ چیزی را جامهٔ بیحرکت نمی بینیم، هر شیئی یا بالذات، یا بالواسطه متحرک است. برکت در حرکت است، حرکت حیات است. بیحرکتی ممات! حقایق عظیمهٔ نشانهٔ این خواندن این ابر میان بر آرا ظهرا فرمودن آن، قدرت و حکمت بالغهٔ ذات اقدس بهیئت خود از نیستی محض (کائنات) بنام یک ماشین خانهٔ پرخارق عادت پدید را خلق و هست فرموده (طبیعت) بنام یک ماشین کار پر کاری را بوئیهٔ سر او را به دور و حرکت آن مامور نموده افلاک یکی از دستگاه ها و ماشین های این ماشین خانه است که عالم عالم عجایبات در دور و حرکت کشف میکند، و دارد که از ابتدای خلقت شان تا بنهایت عدسان یک لحظه از دور و حرکت باز نیامده و نخواهد آمد. شمس منیر را برای کارخانهٔ عالم مستیارات، یک آتش خانه و یک بخاری مقرر فرموده که بواسطهٔ ضیا و حرارت جاذبه دار خود عالم مستیارات را به دور و حرکت حیات بخشی در آورده. ثوابتی را که ثابت می بینید باز هم ثابت و بیحرکت نیست. بلکه هر یک دور و حرکت مخصوصی دارند که از بسیاری دوری آن و فراخی و وسعت فضای بعید شان ثابت دیده میشوند، و اما چه دوری! دوری که ذهن فکر، علم از تعیین کردن بعد مسافهٔ آن اعتراف عجز مینماید. و چه فراخی و وسعت! که وهم، قیاس امکان حساب مهندسی همه در آن محو و نابود و عملکرد. و ای اصل چون در اجرام سماوی نظر کنیم هیچ یکی را بی دور و حرکت نمی بینیم، و باز چون بر زمین به بینیم هیچ چیزی را آرام و بیحرکت نمی یابیم! ابر متحرک شده باران میبارد، و دهقان تخم می پاشد، حرارت، آب، خاک، هوا می پروراند، آسیا آرد میکند، نانوا نان می پزد، کوشش مندان عرق جبین میریزاند، تا مرا بجلال میخورد، حضرت سعدی میفرماید

ابر و باد و مه خورشید و فلک در کارند تا تو نانی بکف آری و بغفلت نخوری
همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار شرط انصاف نباشد که تو فرمان نبری

جو یبار ها، آبشار ها، دریا، حیوانات، نباتات، حتی جمادات همه در یک حرکت، در یک دور، در یک فعالیت، در یک کارگذار که حیرت! حیرت! حالا ما از سخنان زمینی و آسمانی در گذر شده و در یک ماشین خانهٔ صنع بشری داخل شده، به بینیم که از حرکت چرخها و آن رقم رقم آلات آن چه عبرت گرفته میشود. اولا: قاعده (تقسیم اعمال) یعنی رسد کردن کار ها را که در کتاب های علوم سیاسیه، و اقتصادیه بروی کاغذ میخوانیم در یک فابریک یعنی ماشین خانه آن قاعده را مجسم و مشخص می بینیم. اول یک آتش خانه می بینیم که آب را به بخار تحویل داده در میان دیک های بزرگ آن بخار را تحقیق و فشار پر می سازد. و این عملا دل قاعدهٔ تقسیم اعمال است که اگر بیک دولتی آنرا تطبیق و قیاس کنیم زغال سنگ یا چیزم سوخت آنرا عبارت از قوه (مال) و (عسکر) آن می یابیم، و قوهٔ تحقیق و فشار بخار را از انشأ به قوه (تشریعیه) یعنی آن می بینیم که اگر این سه چیز مفقود شود ماشین خانه بهمان دم معطل و بیکار میماند. و یک بخار بقوت تحقیق و فشار بسیار موثری بخار را نسبت میدهد. بعد دگربار با اینکه در یک ماشین خانه دایره های مختلف تقسیم میکند. هر دایره ها که موقف همان کار است باز آنرا بر صد ها شعبه تقسیم نموده در دایرهٔ حق و صلاحیتی که دران دایرهٔ خود داشته باشد از او آنقدر بکار میرود. تحقیق و فشار بخار ماشین، در حکومت بقوهٔ (تشریعیه) یعنی قولی که نظام ادارهٔ دولت را بصورت قوانین و دستور العمل، وضع میکنند مشابهت میرساند و قاعدهٔ تقسیم آن بر حرکت و اوضاع چرخها و دیگر کارگاها بقوهٔ (اجرائیه) یعنی قولی که آن قوانین را بر محور با نقش اجرا می نماید و انجم عبارت از دو ایر و محاکم و ولایت مشابهت میرساند. یکدانه سوزن، و یا یکدسته کاغذ قطعه بازی چه قدر خورد و بی بهاست ولی از لحاظ تقسیم اعمال یعنی رسد کردن کار ها بواسطهٔ ماشین خانه نباشد یکدانه سوزن و یا یک کاغذ قطعه را صد آدم بیک ماه بوجود آورده نمیتواند. حال انکه بهمت قاعدهٔ تقسیم اعمال ماشین خانهٔ مزبور با آلات و ادواتی که بسیار متحمل هم نباشد هجده رقم کار ها را اجرا کرده و چهل و هشت هزار سوزن می سازند که به هر آدمی بیست و چهار هزار سوزن می افتد. و همچنان در کارخانه که کاغذ قطعه بازی سازی میکنند هفتاد رقم عملیات اجرا میشد و سیصد نفر یعنی مزدور کار در روز یازده هزار کاغذ قطعه بازی ساخته میتوانند که اگر بند این هفتاد رقم کار بر گردن یک فرد در کار باشد در روز یکدانه هم ساخته نمیتواند. حالا ازین عملیات تقسیم اعمال یک ماشین خانه عبرتی که حاصل میشود این است که انسان در همهٔ اعمال خود می باید که همین قاعدهٔ تقسیم اعمال را پیشه گیرد. مثلا اول در صرف اوقات شبانه روزی خود قاعدهٔ تقسیم را مراعات کردن لازم است. هر تاجری، هر سوداگری، هر مشغولی که قاعدهٔ تقسیم اعمال را در اوقات شبانه روزی خود تطبیق کند بسیار راحت و سعادت می بیند. زیرا هر انسانی که درین دار فانی زندگانی دارد برای معیشت خود مجبور است که برای معیشت و دیگران خدمت کند و اگر برای معیشت خود مجبور است که برای معیشت دیگران خدمت نکند معیشت خودش صورت نمیگیرد پشتکار.


مبر ۱۸
صفحه ۱۰

دور سوم — (مدت سنگ) است که آنرا اقدم
درونی ، نیز میگویند. تحجرات این مدت هم بسیار است ، و هم
از تحجرات پیشینه با حیوانات و نباتات کمتری را شامل است.
در تحجرات این دور اگر چه حیوانات مفصلی و ناعمه و شعاعی بسیار
دلی ماهی و علی الخصوص از نوع سنگاهی ماهیان بسیاری
دیده میشود. اثر ها می نخستین نباتات و حیواناتی که مخصوص خشکه
از تماشا می ماشین باز این عبرت هم با میرسد : که چنان
همه چرخها و همه آلات را در کار ، و هیچ چیز بر معطل و بیکار نمی ماند.
آن کار ها و عملها را بی انتظام و بیقانون هم نمی یابیم، همه آلات خود
و کلان متحرکی که در یک کارخانه دیده میشود به حرکات آن در
زیر یک قانون و نظام با قاعده در حرکت میباشند که یک آن از
جهان قانون لا متغیری که برای آن وضع شده تخالف نمی ورزند . و به جهان
یک و تیره و یک با گراد و یک آهنگ برکات منظمه خود دوام آورد
که اگر نظام و قانون نباشد یک آهنگی و یک نظمی در کار پیدا نشود
و چون یک آهنگی و یک نظمی در کار پیدا نشود هر چرخ و عبرت الهی
خود بخود دور خورد و نتیجه سعی و کوشش آنها برسانیده شدن دادگاه
افتادن دار شهره نمی بخشد.

خلاصه آن عبارت از این چند چیز است: حرکت فعالیت
سعی و عمل ، قانون و انتظام ، تقسیم اعمال ، تقسیم اوقات
که از نوع جهاد است بحاصل دادن صنعت ها رقم رقم منجر میشود
انسانها این چیز ما را در عملها بشری خود تطبیق نماید و نتیجه و عمرها
سعادتها، و فرد تنها و خوبیها میشود. [انتها]

تاریخ کره زمین
ما بعد از نمبر ۱۷

دور دوّم — (مدت تاریخ) است که آنرا (آزاد و بیست)
نیز میگویند. در کتکه با دستگپاره ها می اندات ( متحجرات ) نباتات
و حیوانات بسیار بسیط و ساده مشابه و میشود. در نیوت از حیوانا
نا عمه ) یعنی (جانورهای نرم بی استخوان ، مانند کرمها ، و تو کیا
بات مفصلیه ) یعنی ( جانوران نرم بند و در ) و (حیوانات
شعاریه ) یعنی (جانوران درخشنده و نو بظهور آمده میباشد.
بیشترین حیوانات این عصر عبارت از حیوانات ناعملها نرم و جودا

اگر برائی کر سنگی با خنده گندم کارد، بافنده جامعه برای او تدارک کرده
نمیتواند. بندا جه افراد جمعیت بشر به سعی و عمل مجبور است. این سے
و عمل خود را پرس که موجب تا به تقسیم اعمال برا وقات تقسیم و تطبیق
هیچگاه دقتش صنایع نمیشود و چون پوشش صنایع نشه ایع نشود از عمر خود بهره
می برد. و چون از عمر خود بهره ببرد خیرش هم بخودش و هم به ابنای
جنش رسیده میباشد
دور چهارم — (مدت محتمی ) یعنی مدت زمان سنگ
است که آنرا ( مدت کاربون ) نیز میگویند ، در تحجرات
این است از حیوانات زاحفه ، یعنی حیوا نا تیکه بر سینه میروند
اثر های نخستین عبور آن دیده میشود. ( حیوانات دو معیشتین)
یعنی جانور که هم در خشکه و هم در آب زندگانی دارند و
حشرات صغیره مانند تلخ ، و ما در کیک و غیره، و ا حیوانات
قشریه ( یعنی جانور که پوست دار مانند سنگ پشت و خرچنگ
مان و غیره در تحجرات این مدت دیده میشود. از جنس نباتات
رچ، کوجان و جلغوزه و غیره در نباتات نشو
نمای زیادی دیده میشود. زغال سنگ از محصولات نباتات
این مدت است. در این مدت حرارت قشر کره زمین از نوقت
بار بار بیشتر و افزونتر بود. و در هوای محیط آنوقت جو کاربون
خان (کاربون) نیز خیلی زیاده تر بود. از آسیب در آن مدت
کوه نامیه بسیار ترقی کرده هر نوع نباتات و اشجاریکه
با در این وقتها دید و در آنوقتها بعد با با ر بزرگتر و غلیظه تر یافته
از بیانات این وقت بوده است که این را تحجرات معدنی
از زغال سنگ نشان می دهد. درختان بزرگی بزرگ کم و کامل
جنگلها و بیشه های عظیمه بر روی زمین بوجود آورده از خطه
استوار تا بقطبها پهن روی زمین را فرا گرفته بود. در
آنوقت حرارت مرکزیه زمین نیم پخته شد و بر قشر زمین
تبدلات و حادثات پی در پی عظیمه بوقوع می آورد. بار بار
از شدت آتش پر هر طرف زمین می کند ، نهیب های جهنم
کوه های آتش فشان هوای بیقرار از زمین را بیجار
تحویل داده طوفانهای عظیم را سبب می شد و آن طوفانها
همه آن جنگلها به زیر و زیر کرده در طبقه های زمین می خواباند
و باره ها جذب شده و در جاها می چیدند و گودالها جمع می آمد
و فصل بعد - معنی سرد شدن روی زمین عصراً بعد عصر
و دیرتر بعد و بر افزونی میگرفت که آن جنگلها در طبقات
زمین منجر - یعنی سنگ شدن گرفته : زغال سنگ را
بوجود آورده است .


صفحه ۱۱
نمبر ١٨

دور پنجم : (مدت زاحفه) است — یعنی جا نو ران بی پائے کوبیند و میروند و حیوانات نامبرده عصر بدرجه کمال رسیده میباشند – یعنی بسیار بزرگ شده میباشند حیوانات زاحفه که در طبقات شایان ذکر میباشند این چند چیز است که در بیوقت بجز گجرات آنها اثر خودشان اثر نمیگذاشت ، از انجمله ( ایکتیو سورس ) نام حیوان دریائی بود که سر و دندانهایش به تمساح – یعنی ناکو مشابهت داشته و از ده قدم تا سی قدم درازی میداشت ، دیگر ( پلاسیو سورس ) نام حیوان بسیار عظیم الجثه بود که سر و گردنش مار مشابهت میرسانید . از نوع پرنده گان (پترو داقتیل) نام حیوانات بسیار بالدار موجود بود . درین عصر سنگهای بسیاری دیده میشود که نخستین بار حیوانات ( ذات الثدی ) – یعنی جانوران پستان دار در کتله های سنگ پاره های این مدت بنظر بر میخورد .

دور ششم — : ( مدت ذات الثدی ) یعنی حیوانات پستان دار است که در طبقات بسیاری از جنسهای بسیط حیوانات و نباتات محو و منقرض شده میباشد در طبقات ( سالمون ) و ( رینها ) نامان ما بسیار از سنگ ماهی افزونتر دیده میشود . در حیوانات و نباتات جنس ها و نوعهای کمتر بظهور می آید . درختهای بید ، قبیل و فرها دیده میشود . حیوانات پستان دار کثرت و غلبه پیدا میکند ، در طبقات از جنس حیوانات ذات الثدی ( پالوتری یوم ) نام حیوان بزرگ ، و ثقیل یعنی دراز ، و (دینوتری یوم) نام حیوانی که به خرطوم بفیل مشابهت میرساند . اما دندانهایش بسوی پایان برگشته میباشد ، و ( ماموت ) نام فیلی که آنرا فیل حمودی نیز میگویند ، و (مگا تریوم) نام حیوانی که از جنس کرگدن بزرگ بود در تحجرات این مدت پدیدار است .

دور هفتم — : (مدت نبشه) است که بهمین دبریست که ما در ان هستیم ، حیوانات ثقیل الجثه که روی زمین را ضبط کرده بودند درین دور هفتم محو شده رفته اند ، و جای آنها را حیوانات کوچک تر و ظریف تر از آنها گرفته اند . عمر حکمت خلاق اعظیم کائنات درینقدر مدتها دور با کره زمین را اصلاح کرده کرده و از حالی بحالی انقلاب داده داده تا بدرجه که یک مسکن دلارا لایق گردانده و او را این تقویم رو به دایم

کائنات یک رونق احسنی را پیدا کرده و در وقت حسن تقویم نوع شریف انسان را بطور آورد و کره زمین را با همه موجوداتش به او بخشید . اگر چه در اوایل این دور نیز تبدلات و حوادثات بسیاری در قشر کره زمین بوقوع می آمد و طوفانها و زلزله های مهیبی قشر زمین را زیر و زبر می نمود ولی به درجه و هرج های سابق نمی شد که انشاء الله از تبدلات دهر حاضر بعد از این در فصل مخصوص آن بیان خواهیم کرد . حالا باز بر تحقیق تاریخ کره زمین رجعت کرده در محاکمات و تطبیقات بیانات پر رموزات کتب مقدسه سیاق دیده و تفصیلات ( فرن ژه نوری ) بقدری توغل و تتبع نماییم :

محاکمات وتطبيقا

اگر یک قدری تدقیق و دقت نماییم در ما بین اسلوب تکوین المخلوقات ، تورات شریف و تقسیمات ادوار به طریقه ( فن ژه نوری ) را بجای تطبیق و برابری معقول و کلی پیدا کرده میتوانیم ، زیرا در اینجا یگانه مشکلاتی که در راه تطبیقات فن با کتب مقدسه سده راه ما میشود همانا لغت کلمه (یوم) یعنی (روز) میباشد . این یک امر معلوم است که (روز) نام یک پارچه ایست از پارچه های زمانها که زمانه را تشکیل داده .

پس حالا اگر ما کلمه (یوم) را که در تورات فرموده شده بکلمه (دور) یا (مدت) تعبیر کنیم و به موجب طریقه که فن طبقات در سفر تکوین المخلوقات بیان فرموده تطبیق نماییم، اختلاف را تا یکدرجه بر طرف کرده خواهیم بود .

عالم علامه که لغات ( اختری ) را تصنیف کرده در تغییر (یوم) مظاهر و ثابت ساخته گفته است که معنای ( يوم ) برین شیئ محدود و مخصوص نیست که عبارت از زمانی باشد که از وقت طلوع افتاب از طرف شرق تا بوقت غروب آن بطرف غرب یا باز تا بوقت طلوع آن مرور نماید بلکه لفظ ( یوم ) یک تعبیر عام و وسیعی است که نام یک قسمی از وقت و زمانه میباشد . مثلا ( یوم القیامه ) یعنی روز قیامت، چنان یک روزی شمرده نمیشود . بلکه عبارت از وقت طلوع آفتاب تا غروب یا باز تا بطلوع دیگر باشد . بلکه یک وقت مدید ابدی را میرساند که روز بیست و چهار ساعتی در پیش آن از نسبت یک ثالثه هم کمتر میماند .


صفحه ۱۲
نمبر ۱۸
خیرا زین دیگر بعضی تمشید نے نیز ه ا رد شد و که روز زمین که ابتدای فشر بستن زمین است - بینے
مین ضلوع و غروب شمس بیرون انداخته شیلا : ایک ( دقت خالیہ ) اعتبار میکند که ذاتا تورات شریعت
روز قیامت و روزه دنیا است و با انکه نیز از هر چیز خالی بودن آنوقت زمین را اشعار میفرماید
ر اینکه خلق فرمودن روشنی و تاریخی نیز در آنرونه
قدرا شانی است . این روز ها که فرمود شده بیان شده و خلق شدن آفتاب و مهتاب و دیگر
هیچگاه روز و شب معروف و معلومیکه ما میدانیم نیست اجرام سماه می در دیگر روز گفته شده نیز تنها مها نین
قدرتها، وحلمتها می قدسیت که بویت در هر روزنی بلکه مطابق است. زیرا برای موجود بودن روز مطلق بودن
مزد جرد هر د هر زمانه بد نگرشان آفتاب لازم نمی آید چنانچه در روزهای ابر دانه
د دیگر الوان ظهور تجھے میکند. تعبیر ہزار نیز بهین عددی با وجود یکه روشنی روز موجود است . ولی آفتاب
که بعد از نهصد و نود و نه می آید نیست بلکه تمشیلا فرموده شده پدیدار نیست و هم اگر یک قدر می بغور و تدقیق محاکمه
و هم چه حاجت ! هرگاه چیزی که بان ( روزه گفته شد و عقلاً معلوم می شود که همچنین باشد. زیرا در ابتدامی
میشود عبارت از همین مدت طلوع تا به غروب یا خلقت مکر ہ ارض هنوز یک آتش جوالی بود کہ ہو اے
طلوع تا به طلوع میبود در سفر تکوین المخلوقات تورات محیطه آن عبارت از یک بخار دو مه غلیط و کیفی بود
شریف از خلق فرمودن خود آن روز را در یک روز پس در آنحال طبعاً از میان آن کتله عظیمیه بخار پر نمار
چنان خبر داده می شد ؟ از خلق شدن خود روز آفتاب دیده نمی شد. ولی روشنی روز و تاریکی
در یک روز چنان مفہوم میشود که مخلوق مذکور یعنے شب موجود بود. در ما بین این دور تا به دو به دوم
روز براے مدت خلقت خود طرف زمان ن میشود که که روز جدا کردن آبہا ہے کہاے فریب زیر را از طرف
در آنهان از خلق نه مودن طرف پیش از مظروف بالا بواسطه خلق کردن آسمان است زمانه ای
خبر دادن لازم می آمد . حال آنکه در تورات شریف بیشماری که مرور نموده عبارت از همان دور نیست
خلق آفتاب و مهتاب دستار گانرا در روز چهارم که اژہ کو موڑے ، آزرا ( مدت خارینه ) تعبیر نموده
بیان فرموده شده که اینهم مخلوق شدن مظروف است.
پیش از طرف لازم می آید . لہذا روز عبارت از هماین
دت طلوع و غروب آفتاب گفته نمیشود.

روز دوم همان دو به دوم ( ژه کولوژیست)
که انزافن مذکور ( مدت سیلوری ) گفته است.
درین دور بسبب زیاده تر سرد شدن و کلفت شدن
زمین بخار محیطه آن به آب تحویل یافته بیکباره گی
بر زمین ریخته است . و چون در این دور جنون حرارت
زمین به رجه که آب را محافظه کمند بند و آنها نیک بر
روی زمین میریخت با از بخار تحویل یافته با لا صعود میکرد
درین دور بار بار خوانهای عمومی بر قشیر زمین بوقوع
آمده وزلزله های شدید و پستیها و بلندیها
رنگارنگی بوجود آورده ، و موجب سردی دستبری
تشر زمین شده و رفته رفته کم کم تم بر روی زمین
ایستاده شدن گرفته است .

روز سوم همان دوریست که آبها و خشکه ا
بوجود آمده، حیوانات بحری پیدا شده ، دنباتات
روییده ، در همین زیاده ترشتبری حاصل کرده

حالا نتیجه بر بیقرار میگیرد که وقت و زمانه که
به اصطلاح تو راست شریف روز گفته شده آن
وقت و زمانه در اصطلاح فق ( زه نوڑے ) بر
یعنی اعلم طبقات الارض) دور - بافت - گفته
شده است، و هر روز تو رات شریف با یک
طبقه از طبقات زمین که سیک دور تعبیر شده مناسب
است .

حالا یک قدری در شیش طبقه از مین دشش
رویز سفر تكوين المخلوقات که تا یکدرجه خور باب
تطبیقات آن کوشش و رزیدیم محاکمات عقلیه
فلسفته ، اینز اجرا کرده در باب تاریخ کره زمین
ختم کلام نمائیم .
علم طبقا ت الارض روز اول راها اول را طبقه نخستین


صفحه ۱۳
نمبر ۱۸

ولی باز هم از هرج و مرج با زیر و زبون شدنها، و طوفانها، و تشکیل دادن طبقه ما فارغ نمانده که این دور را ژه نوری (مدت دوستانی) گفته است.

روز چهارم بهمان دوریست که ژه نوری اترا (مدت کاربون) گفته است. درین دور سببی که زمین خوب سختی و سردی پیدا کرده و بحرا، و تالابها، و جنگلها بوجود آمده هوای محیط کره زمین که تا به آنوقت از یک کساله عظیمه بخار غلیظی و غازات مختلفه کثیفی مرکب بود آهسته آهسته از ان غلاظت و کثافت برآمده آفتاب و مهتاب و دیگر اجرام سماویه پدیدار گردیده است که به اینصورت روز چهارم سفر تكوين المخلوقات تورات شریف تادیل حسنی را با تطبیق فن حاصل میکند.

روز پنجم سفر تكوين المخلوقات با (مدت زاحفه) ان ژه نولوژی مطابق می آید که درین مدت حیوانات مختلفة الجنس و نباتات متنوع به بسیار بزرگ جثه و نشو و نمای فوق العاده و ظهور نموده است.

روز ششم بهمان دوریست که حیوانات پستاندار پیدا شده و حیوانات قوی الجثه پیشینه معدوم و انقراض یافته جای خود را به حیوانات کوچکتر و ظریفتری گرفته است که در آخر این نوع شریف انسان نیز بظهور آمده و به در هفتم که یوم سبت است قدم نهاده است.

این است که در باب (تاریخ کره ارض) همین قدر اعطا معلومات پرداخته توانستیم، و این را هم بگوئیم که حد و حساب سالها و عصرها و دهرها و زمانه مائیکه در ما بین یک دور تا بدیگر دور مرور نموده بغیر جناب خالق کون و مکان جل و علی دیگر کسی نمیداند، تنها فناً همین قدر ثابت میشود که تنها تبدیل یافتن حال نباتی بحال تحجر حجری بهزار ما هزار سال موقوفست. پس بر عجز و نقصان معلومات بشری اعتراف و بر عظمت و قدیمیت و یکتائی خالق عظیم الشان اقرار به دل و زبان نموده از قول شاعر میگوئیم که:

ما از آغاز و ز انجام جهان بیخبریم
اول آخر این کهنه کتاب افتاد است

[ انتها ]

مواد عسكرية
ما بعد

« سخنان خوبی که پیش از صدای توپ تشبیه شده »
نطقیست که ناپولیون، مشهور در محاربة (۱۷۰۶) میلادی بر اردوی خود برای محاربه با (پروسیا) بیان نموده است:
برای برگشتن تان بفرانس امر داده شده بود. شما هم بهادر یکچند روزی دیگر بوطن معزز خود تان نزدیک شده اید. تخت و بخت بحال دیده، به وطنه برای استقبال شما همت گماشته و در رسیدن بدرجه و دوستی، سینه چاک ایستاده است که در برلان، غداهای گوارا و شراب خشن، و هنوز کمال جرأت بر حرب می انگیزند. حالا وقت آن رسیده است که بعد از چهارده سال شما هم باین امید است که آن تاجهای مظفریت را که شما برای حرب کمال برده اید بر سرهای تان بگذارند و شما را بر حرمان بیچارگی مغلوبه!
عسکرو! این یک را بخوبی میدانم که شما غیر از نصرت و مظفریت بدیگر چیز قانع نه اید. امید قوی دارم که از روی تعب و رنج گذشته به این ظفر که بعد از چهارده سال گرفتار آمده بودید استراحت و آسودگی حاصل نمائید.
( ناپولیون ) ( ۱۷۰۶ )

عالمها را پان:
نمبر ۱۷
ما بعد

وقتیکه به استیشن (یو قوما) نام رسیدم ما توقت نموده از ریل فرود آمدم، مجرد یک دو درشکه (رکشا) گرفته در یکی خود من و در دیگری اشیای خود را گذاشته بسوی شهر رو آوردم. در بازارها و کوچه ها یک اندازه نظم و ترتیب و پاکی و صفائی که در ممالک متمدنه اروپا دیده میشود، در آنجا هم دیده میشد. در شب وقت جاده ها و سرکها به فنر الکتریک روشن بود، و هر یک فنر که نصب بر درخته پیل پایه است نه بلکه بر چراغ بقوت شانزده شمعه بود. برای گردش و دیدن بدرجه کافی یک نور لطیفی در پرتو افشانی بود.
با رکشا بقدر چهل دقیقه راهسپاری کرده بخانه یک ژاپانی رسیدم این خانه بطور اروپا یک هوتلی نیست، اما یک خانه عادتی هم نیست. صاحب خانه مسافرانرا بیک اجرت معین قبول میکند. چون برای من درین گونه جای آسانی دراحت میسر می شد در همانجا فرود آمدم.
[ ما بعدش در نمبرهای آینده می آید ]