شماره ٩ سال پنجم صحیفه ١٦

بنا برين تعيين عده باسواد و بی سواد هر دولتی لازم است عده بی سواد در هرده هزار نفر از قرار ذیل است آلمان ۲ نفر انگلیس ۱۰۰ نفر فرانسه ٤٠٠ نفر بلزيك ۸۳۳ نفر ايطالی ۳۰۷۲ سرب ٥٥٩٢ روس ٦١١٠ نفر از صورت فوق معلوم میشود که معارف آلمان اول رتبه را دارد و قابل مقایسه با سایر دول نیست .

تهدید بانکهای آمریکا
هوا خواهان آلمان در آمریکا بانکهائی که حاضر قرض دادن نمیشوند تلقین شده اند بنظر منفوریت نگریسته اقدامات سخت برصد آنها مینمایند حتی برای اعضای کمیسیون قرض خطر جانی هم متصور است و اعضاء كميسيون بدون مستحفظ جرات عبور و مرور ندارند متجاوز از ٥٠ شب نامه برضد اعضائی کمیسیون منتشر شده که بدست پلیس افتاده است و اعضاء كميسيون بحال اجماع با مستحفظ هم نمیتوانند ایاب و ذهاب کنند مگر اینکه باعده مستحفظ منفرداً به کمیسیون وارد شوند و هوا خواهان آلمان که در بانکها پول دارند سخت ایستاده اند و راضی نمیشوند که بانک پول آنها را قرض بدهد در صورتیکه ممکن است از این قرض فواید کلی حاصل کنند بالاخره ممکن است این تهدیدات او عملیات اثرات کلی در سایر بانکها هم نماید .

ترجمه مقاله ایست که یکی از نویسندگان معروف ( پطروف ) در روز نامه ( روسکی اسلو ) بتاريخ اول اکتبر ١٩١٥ مینویسد تغییر اوضاع جنگ و دارالخلافه کین چین )
چند روزی در پطرو کراد اقامت داشتم حالت روحیه مردم بسیار ناگوار بنظر آمد . محسوس بود که از نا مساعدتی روز کار وضعف عمومی همه مبهوت و سر عجیب تفکر فرو برده اند . چند نفر از رفقای نظامی خود را که از میدان جنگ مراجعت نموده اند ملاقات کردم همه بیک زبان میگفتند: چه شهر عجیب که متنفس هم در آن ممکن نیست ! هر جا میروی صحبت اغراق آمیز اوضاع ناگوار جنگ و شکست پی در پی در میان است . مثل اینکه مردم با یک حال بشاشت و خرمی همانطور که از خواندن یک مقاله با داستان محفوظ میشوند این اتفاقات حزن انگیز و مولم الاستقبال میکنند : تمام شهر بیک کار خانه کار خفه کننده مشابهت دارد . بعضی اظهار میداشتند که باز و دست باید از اینجارفت و بقشون ملحق شد . خیال کرده بودم چند روزی از میدان خونین جنگ دور شده اقلاً نفسی تازه کنم و ساعت خوشی بینم . باینجازوانه شدم . کجا است اینجا ؟ هیر و از طرف غرب حال من از خشم و غضب شبیه میشود بیک تاریخی که در شرق منفجر شدن است . خوب است باز بصفوف جنگ روم و در آنجا بمعالجه روحیه خود بپردازم . رای شخص من — مسکو — پطرو کراد — و سایر شهرهای عظیمه روسیه بیک کار خانه کار خفه کننده از اخبار مولم و اغراق آمیز نظر می آید بلکه بیک دارالخلافه کین چین شبیه است که سابقاً در شرق اقصی عیاناً دیده بودم .

پرو تستهای ایران
دولت ایران چندین فقره پرو تست راجع بحرکت قشون روسی

از قاینات مینویسد
و انگلیس از قاینات به سفارتین داده و از قرار اخبار واصله انگلیس از قاین بطرف سرحد حرکت کرده اند

بهانه و دست آویز جدیدی که برای دخل خود واذیت مردم اجزای حکومت بدست آورده اندسته آلمانی ها است که هر کس را میخواهند جریمه کنند میگویند آلمانها بخانه تو آمده بانو با آنها می بود پایه آنها اسباب فروخته خلاصه آنکه چندی است از این راه مشغول تعدی مردم بد بخت هستند مخصوصا على بيك در قاین باین بهانه اکثر در زیر کوه افروخته و خانه نیست که دو بار این حریق نشده باشد گمان نمیرود در هیچ جای دنیا از اهالی قاینات مردم بدبخت تر و عاجز تریافت بشود دیگر جان و مالی برای مردم باقی نمانده از ناجاری است دسته و جوقه جوفه باطراف خصوصا بافغانستان فرار می کنند . حاجی عبد الله بيك را که شوکت الملك برای مطالب مهمه بهرات فرستاده هنوز مراجعت نکرده است ( نقل از اخبارهای ایران )

خلاصة آخرين خبرهای ماه دسمبر
عساکر انگلیز در عراق عرب شکست فاش دوبار شد ، مقتول و مجروح زیاده از دو هزار است ، توپها و غنایم بسیاری بدست عثمانیها در آمده است — در میدان رزمگاه غربی حرکات اسرار انگیز ادامه جاری و خبر های آن به هالند و دیگر جاها میرسد . دولت فرانسه جرنیل جافری را عزل و بجای آن جرنیل کاستلنو را در رزمگاه فرانسه مقرر کرده است — محاربه بلقان تقریباً بحد ختام رسیده در حالیکه از تمام ممالک اصلی خودشان و ملکهای که دو سه سال پیش از عثمانیها گرفته بودند اخراج و در المانیا و مانتنکرو پناه گزین شده اند . عساکر فرانسه و انگلیز هم هیچ کامیابی در امداد صربها حاصل نکرده بلکه با انتظام خود شانرا بسوی سلانیک اعتراف میکنند و بعضی شهادت آنها را در سلانیک هم تهدید میکنند — عثمانیها در داردنیل از موضع تدافعی بوضعیت تجاوزی در آمده حمله های شدید و گوله ریزی های مدهش متحدین را پریشان داشته اند ملت ایران در قرب همدان و قم و مراغه و ساوجبلاغ رزمگاه روس و جرمن و عثمانی شده است در این ماه کشتیهای تحت البحری المان و استریا فعالیتهای عجیبی بکار انداخته کشتیهای بسیاری از متحدین را در نقاط مختلفه غرق کرده اند خدا کند در شماره آینده — حکومت جمهوری چین باز بحکومت امپراطوری تحویل یافته یوان شی کائی به امپراطوری تعیین شده است — وزرای و امرای ملکی و عسکری فرانس و انگلیز و روس جمع آمده و در احوال دهشتناک موجوده مذاکره و مشاوره کرده اند — عساکر انگلیز در مائیکرو داخل شده است . از خاک مائیکرو بذریعه کشتی رسیده که یک دسته چهارصد نفری از قوای جنگی دولت آستریا بر بندرگاه سان کاتالدو گلوله باری نموده چند لنگر جهاز دخانی ایطالیا را پاره کرده چند بادبانی غرق نموده و قریب دهانهٔ دریای بوجانه یک لشکر کشی دولت فرانس را هم تباه نموده است — عساکر آلمان در ممالک شمالی روسیه در پیشقدمیست .

در چاپخانهٔ حروف دارالسلطنه کابل طبع گردید
هر مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر
محمود طرزی


اعلان

عموم مشتركين كرام خود را یاد آوری میکنیم هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت رسیدن اخبار مشتركين كرام دار السلطنه کابل خود را رهایی یابیم ممكن نشد لهذا با کتابخانه مركزي دار السلطنة كابل يك مقاوله نموده تا کتابخانه مشار اليه تقسيم و توزيع اخبار مارا که همه مشترکین کرام رساند در عهده همت خود قبول نمود. مشتركين كرام دار السلطنه خود را تبشیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطه عین فردا فردا بواسطه آدمهای داخانه خود شان میرسد.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی | سالیانه چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی | ششماه هفت روپیه کابل
در خارج افغانستان
هر جائیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه دو پوند انگلیزی | قیمت ششماهه يك پوند انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود
نرخ طلای پوند انگلیزی یازده روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند

⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿

یاد آوری

⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿

بر همه کار داران نظامی وملكي وجمله خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود: اگر از يك جابديگر جا بروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید. هر گاه همچنين يك رقعه شان برای ما نیابد و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند.

⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿

( شرایط درج کردن اعلانها )

سودا گرانیکه مال تجارتی و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانيه اعلان و اشهار کردن میخواهند. و با دیگر مردم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود: اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ۱ یک روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطر یک قران يعنى نيم روپیه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایع درج شود از یکبار تا به پنج بار في سطر یک قران یعنی نیم روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطريك ستون اخبار ما ( ۳ - اینچ - ٤ - سوت ) میباشد. هرگاه شخصی اعلان خود را متمادیاً تا یک سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق پشتی در هر سطری سه آنار اجرت گرفته میشود.

⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿⦿


اعلان

جزيرۀ پنهان
نویسندگان مطالعه کار ادبیه را مژده از نوبر رسیده گلزار و مطبعه عنایت و کام جا را شیرن نمائید . جزیره پنهان ، يك ناولیست که قوت علم و معرفت وسعی وغیرت را برای اساس زندگان نوع بشر بنظر ثابت و جلوه گر میسازد. هم حکایت ، هم عبرت هم فن ، هم فضیلت ! خوبی چاپ ، خوبی کاغذ، خوبی تصورش علاوه ، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان | تنها (۹) شش روپیه محل فروخت نفس مطبعه عنایت در ده افغانان ، دکان باز محمد در بازار ارك ، و د كان حاجي غلام محمد خان تاجر کتب متصل در مدرسه شاهی .

اعلان

از مطبعه عنایت
قیمت روپیه کابلی
سیاحت دورا دور زمین بهشتاد روز مجلد ۴
سیاحت در زیر بحر مصون مجلد ۲
از هردهن سخنی و از هر چمن سمنی مجلد ۲
روضۀ حکام مجلد ۲
پراگنده مصور مجلد ۲
جزیرۀ پنهان مصور مجلد ۹
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشد از خود مطبعه عنایت در ده افغانان از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب و از دکان باز محمد خان کتابفروش در بازار ارك و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی بقیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند. و اگر از خارج افغانستان آرزوی خریداری کتابهای مافوق را باشند بنام مدیر سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند.

( اعلان )

پراگنده
از آثار مطبوعۀ تازۀ مطبعۀ مبارکۀ عنایت ، و عبارت از يك مجموعۀ اشعار آبدار مجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا و خوبی طبع دارا ، با تصاویر بسیار زیبا جلوه گر بازار عرفان گردیده است . اگرچه از بحث خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر بیکطرز جدید است . نسبت خوبیهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان ، یعنی مقابل (۲) دو روپیه کابل در خود مطبعه عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب، و در بازار ارک از دکان باز محمد، و در متصل مدرسه شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب هر کس خریده میتواند.

اعلان

از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۱۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ... مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
علم و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توحید
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است . هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کند .


سال پنجم
شمارۀ (١٠)

سراج الاخبار الافغانية
١٣٣١

فهرست مندرجات

جمع شد

حوادث داخليه
( مكاتب ابتدائية دارالسلطنة كابل )

ادبیات )

حوادث خارجيه
البلاغ - از استراليا - غرق كشتها - ترجمۀ اخبارهای عربی - خبر از مصر - تخلیه بطرو گراد - فرانس و یونان - سوق عساكر زور قمجين - خبرهای محاربات عثمانی شمشیر و لوا از کربلای معلی - وحشت انگلیزها - قرار قشون روس - مجسمۀ هندن رنك طلا می شود - از جراید آلمان - طلای موجودی بانك آلمان - موفقیت قرنۀ جنك آلمان - شیر ساده بايك دختر عثمانی در جنگ - تهیه استعداد برای فارس راجع به تبعید محترمین بوشهر - ترجمۀ اخبارات انگریزی وارده - جوع سرقۀ الممالك - افكاريك نامه نگار - جنگ در بلقان - بلغاریها چهار بار قوی تر از انگلیس و فرانسه - مسئله جنگ در دانیل - خلاصۀ آخرین خبرها - اعلان سراج التواريخ

تصاویر
از مناظر هندوستان - جامع کبیر شاهی در لاهور - يك اسكول در کراچی - مقبرۀ صفدر جنك در دهلی قبر جلال الدین اکبر بادشاه در آکره


اعلان
از صنایع پروزیهای ذات ستوده صفات اعليحضرت سراج المسلة والدين بادشاه ترقیخواه دولت علیه افغانيه وسعى و همت جناب جنرال کارخانه جات، ماشين خاله مباركه دار الساسته کابل علاوه برایهای حوایج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و اونیفورمهای عساکر شاهانه وغيره، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از ان اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروشی آن صادر گردیده است : محل فروش این چیزهای ، ذیل ( دکان عبد الله خان در بازار ارك ) میباشد.

(۱) نرخ های پشمینه باقی رنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گز انکلیزی ۳ فوته مشخص شده در صند و قخانه جنسی هم بفروش میرسد

اقسام
قسم اول | قسم دوم
درجه ها | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم قدری گند قیمت آن ۱۵ ٪ زیادت
رقم | تا حال ساخته نشده | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ
قیمت | | ۷ روپیه ۹۰ پیسه | ۶ روپیه ۱۲ پیسه | ۹ روپیه ۱۸ پیسه | ۶ روپیه ۹۰ پیسه | ۵ روپیه ۴۰ پیسه
کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گز انگریزی | کشمیره چهار خانه ۷ روپیه ۳۵ پیسه | کشمیره دهدار هر رقم ۷ روپیه بیست پیسه

(۲) جراب | تکمه های چرمی محراب و منبردار
رقم | نکه بانکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج | کلان فی درجن | میانه فی درجن | خورد فی درجن
قیمت | ۱ روپیه ۵۲ پیسه | ۱ روپیه | ۳۹ پیسه | ۱ روپیه ۶۰ پیسه | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۵۵ پیسه

(٤) کوره های جدید ساخت
رقم | زرباف کتاب دو گره در باره | زه باف يك اسپه دو گره سه تاره | چرم باف يك اسپه | يك اسپه چار تاره نخی
قیمت | ۸ روپیه و ۳۳ پیسه | ۹ روپیه و ٢٤ پیسه | ٦ روپیه و ۱۱ پیسه | ۵ روپیه و ۸ پیسه

رقم | چرم باف دسته بادامی دولایه | چرم باف دسته دولانه يك اسپه | دسته دولانه یکی چار اسپه | چرم باف همرکاب
قیمت | ۸ روپیه و ۱۸ پیسه | ٤ روپیه و ١٦٦ پیسه | ۸ روپیه و ۲۳ پیسه | ٤ روپیه و ۱۳ پیسه

رقم | قبضه ونجی کلیت مرة و توپخانه | قبضه کلیت نقره از چرم سه لایه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو تاره رکاب
قیمت | ۳ روپیه و ٥٥ پیسه | ٤ روپیه و ٥٧٥ پیسه | ۵ روپیه و ۹ پیسه | ۵ روپیه و ٥٤ پیسه

رقم | رکابی از نخ | چرم باف میانه چوب بست زنانه | از زین سواری تیغ چرمی | زنانه ابریشمی خیاطه
قیمت | | ٤ روپیه و ٤٥٥ پیسه | ٤ روپیه و ۸۵ پیسه | ٤ روپیه و ٥٨ پیسه

رقم | دسته بادامی تیغ چرمی | دسته دولانه سامی برنجی کلیت نقره | تیغ چرمی كفتك دار | چرم باف ما بين بست يك اسپه
قیمت | ٤ روپیه و ۱۹ پیسه | ٤ روپیه و ٤٥٩ پیسه | ۸ روپیه و ۱۴ پیسه | ٤ روپیه و ٥٩ پیسه

(٥) اقسام گلهای مصنوعی سر
قسم | گل چریین | گل نافرمان | گل برینه | گل شیو
قیمت | ٥ روپیه و ٣٦ پیسه | ٦ روپیه و ۹ پیسه | ٦ روپیه و ۷ پیسه | ۹ روپیه و ۳ پیسه

قسم | شکوفۀ نارج | گل یسمن | گل السترن | چنبیلی
قیمت | ۷ روپیه و ٤٥ پیسه | ٦ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ۳۸ پیسه | ٦ روپیه و ۸ پیسه

قسم | شکوفۀ سیب | گل گلاب | گل سوسن | گل گندمی
قیمت | ۹ روپیه و ۳۵ پیسه | ۷ روپیه و ۱۲ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه

( میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات ( کابل نظامی ) )
(المدیر)


صحيفه (١)
سال پنجم
شماره (١٠)

سراج الاخبار افغانستان
١٣٢٩
مدير و محرر
محمود طرزی
الادارة و المطبعة
در ماشينخانهٔ دار السلطنة (كابل)
همه امورات تحريريه بادارهٔ سراج
بنام مدير فرستاده ميشود

قيمت ساليانه
بدار السلطنة كابل ٨ روپيه كابلى
در اطراف داخله ٩ روپيه كابلى
در خارج مملک
باخراجات داك ١٠ روپيه انگليزی
هر پانزده روز يكبار نشر ميشود
بهای يك نسخه آن در كابل يك پيسه است
(اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود)

تاریخ قمری ضره ربیع الاول ١٣٣٤
تاریخ انگریزی ۷ جنوری عیسوی ١٩١٦
تاریخ شمسی ١٦ جدی ١٢٩٤

بمناسبت ماه مبارك مولود برفيض و مود

ترجيع بند
در نعت حضرت خاتم الانبياء محمد مصطفى صلى الله عليه و آله واصحابه وسلم
كلام حضرت طرزی صاحب افغان عليه الرحمة والرضوان

بند اول
هر دو عالم خاك در گاه محمد مصطفى صم
عرش و طوبى است در راه محمد مصطفى صم
چرخ را با رتبۀ قدرش چسان آرم بياد
عرش باشد پست باجاه محمد مصطفى صم
ناز بر خورشيد سر از آسمان برتر كنم
گر جبين سايم بدر گاه محمد مصطفى صم
تا ابد عمرم چو مينا در صفا خواهد گذشت
گر رسد جان برلب سياء محمد مصطفى صم
چشم جان تاريك شد از مكر نفس تيره دل
روشنی میخواهم از ماه محمد مصطفى صم
اينهمه كنج و گهر كاندر ره او ريختند
جز غم حق نيست دلخواه محمد مصطفى صم
جمله عالم از طفيل روی او پيدا شده
شام دنيا روشن از ماه محمد مصطفى صم
نفس و شيطان ز در هم چون غول در صحرای دين
ميگريزم سوی در گاه محمد مصطفى صم
از تو میخواهم مدد يارحمة للعالمين
نور افزا كن سراج ملت دين مبين

بند دوم
وی كوئين است در چنگ محمد مصطفى صم
چرخ فى سنك است از سنك محمد مصطفى صم
ی که از شرمش حیازی حجاب عصمت است
پرده ناموس شد منك محمد مصطفى صم
در گلستان جهان رك كل خود شيدو ماه
يافت آب و رنگ از رنگ محمد مصطفى صم
اهل دل زير لويش جانسپاری می كند
صف كشد تا اهل در جنگ محمد مصطفى صم
از علو رتبه قدرش چگويم بيش ازين
يا غرق عرش زد خنك محمد مصطفى صم
می كشد در ديده جای سرمه اش كروبيان
گرد خاك پای اورنك محمد مصطفى صم
دفتر احكام او پایا آب نسخ شست
عقل و فهم و علم و فرهنگ محمد مصطفى صم
صبحدم از خنده شادی گريبان ميدرد
شب نشيند هر كه دلتنگ محمد مصطفى صم
می كنی تا چند با من آدشمنی ای نفس شوم
شرم كن از روی گلرنگ محمد مصطفى صم
از تو میخواهم مدد يارحمة للعالمين
نور افزا كن سراج ملت دين مبين

بند سوم
ديده ام تا نقش رخسار محمد مصطفى صم
شده ام زان باغ اسرار محمد مصطفى صم
اختيار نقد كونين كردی در دست من
ميشدم از جان خريدار محمد مصطفى صم
كو مر جان نقد دل مال و منال زندگی
جمله ازم صرف در كار محمد مصطفى صم


شماره ۱۰
سال نجم
صحیفه ۲

میبرد آینه شرمش صفا از پیش من
تا که کشتم محور خار محمد مصطفى صم

در درون حجره هم تا حشر باشد همنفس
هی که خود در غار شد یار محمد مصطفی صم

نقطة قطب ولایت میشود بر چرخ فضل
هر که شد در خط پرکار محمد مصطفى صم

هر که آمد بر درش گلهای مطالب چید و رفت
کاشتی نبود چو گلزار محمد مصطفی صم

گر بگرد چارسوی ماه من گردی که نیست
گرم بازاری جو بازار محمد مصطفی صم

از بلای آز و حرص و شهوت و بغض و حسد
می گریزم زیر دیوار محمد مصطفی صم

از تو میخواهم مدد يا رحمة للعالمين
نور افزا کن سراج ملت دين مبين

بند چهارم

تا گرفتم ذيل دامان محمد مصطفى صم
چیدم گلها ز دامان محمد مصطفى صم

نقش خوب و بد نبیند دیده بی چون آنها
هر گرا شد دیده جوان محمد مصطفى صم

از همینخواهی که نقد دین نیازی رایگان
بنگر کی سیاران محمد مصطفى صم

کم شمارا اینکه می بینید نقش آسمان
هست نقش کوی و چوگان محمد مصطفی هم

نعمت الوان عالم در دهانم زهر شد
تا نبودم ذله از خوان محمد مصطفی هم

از در حق هم به بند روی نعمت تا ابد
هی که شد محروم احسان محمد مصطفی صم

ورد تسبيح ملك در عرش باشد این سخن
رحمت حق باد رجحان محمد مصطفى هم

بوی خوش از بسکه شد صرف بهار خلق او
میدمد گل از گریبان محمد مصطفی هم

از جفای نفس و ظلم و بدعت و جور و نفاق
میزنم دستی بدامان محمد مصطفى صم

از تو میخواهم مدد يا رحمة للعالمين
نور افزا کن سراج ملت دين مبين

( بند پنجم )

شب شهد مرهمی برای محمد مصطفی هم
صبح خیزد پیش بالای محمد مصطفی هم

مست کرد دست خرد مست خبر در روز حشر
هر که نوشد جام صهبای محمد مصطفی هم

سوزن و تار سعادت یافتم ای بخت من
تازدی کوکم بر عبای محمد مصطفی هم

ده و نه و هفت و پنج و چار و سه
جمله مینازد بالای محمد مصطفی صم

در میان میکشان سرشار بد مستی بود
هی که مینوشد زمینای محمد مصطفی صم

جمله عالم خلعت هستی از و پوشیده است
چون بگیرد دیگری جای محمد مصطفی هم

یاد یارب تا ابد آباد این کارزار فیض
شد جهان گلشن ز گلهای محمد مصطفى صم

بر سر شام چو گل از باد دماغی بپوسد
هی که دارد شور و سودای محمد مصطفی صم

دار عقبی با همه نعمت جهان با خوب و بد
هست در پنهان و پیدای محمد مصطفی هم

من ز دست نفس کافر ماجرای سخت کوش
سر نهم هر لحظه دریای محمد مصطفی هم

از تو میخواهم مدد يا رحمة للعالمين
نور افزا کن سراج ملت دين مبين

( بند ششم )

گشت پیدا عالم از نام محمد مصطفی هم
چرخ خواهد تا ابد كام محمد مصطفى هم

لغزش مستانه را کاری بوحدت میرسد
بوی حق دارد می جام محمد مصطفی هم

از بلای بند امکان بگذر و یابد نجات
هر که با صدق است در دام محمد مصطفی هم

از علو عزت دانش چگویم بیش ازین
خوانده ام با نام حق نام محمد مصطفى صم

تیره روزانش بود چون مردمک روشن سواد
صبح روشن گردد از شام محمد مصطفی صم

بسکه بیحد و غریب است لطف عام او
شادی امت بود کام محمد مصطفی صم

گر بلندی آرزو داری ازین در رو متاب
عرش باشد سایه بام محمد مصطفى صم

اندرین دنیا و شام مرگ و روز رستخيز
دست ما و رحمت عام محمد مصطفى صم

زین چمن دامان پر گل آورید ای عامیان
روز نو روز است ایام محمد مصطفى صم

نفس هر شب میزند راهم به بیداری چو خواب
آوری خواهم از انعام محمد مصطفى صم

از تو می خواهم مدد يارحمة للعالمين
نور افزا کن سراج ملت دين مبين

( سراج الاخبار افغانیه ) از مدد روحانیت حضرت خاتم الانبيا محمد مصطفى صلى الله عليه وسلم استعداد میکنند که دین مبین اسلام را قوت نصرت و ظفر احسان فرماید، امت ناحیۀ محمدیه را متحد و یکوجود ساخته ملت نجیبه افغانیه را در زیر ظل رأفت و مرحمت پادشاه دیندار وطنپرور غیور وجسور مراحم شمارش ذات اعلیحضرت ( سراج الملة والدین ) در اتحاد و اتفاق پادشاه و وطن صداقت و استواری و در راه حفظ دین و ملت غیرت و پایداری عطا نماید . آمین .


٣٠٣
سال پنجم
شمارهٔ ۱۰

حوادث داخليه
مكاتب ابتدائية دار السلطنه كابل

از وقتيكه بخاكِ افغانستان قدم نهاده ام و بدار السلطنه كابل رسيدم پيش از همه چيزها خاستم كه حقيقت ترقى و امالى آن ممالك اسلاميه مقدسه را از جهت (معارف) كه اهمترين چيزها در باب ترقى هر دولت و هر ملت ميباشد بير وغور بدانم ولى بسى اسبابها وموانعها در پيش روى من آمد كه اهمترين آن مانعها عدم دانستن من زبان فارسى بود كه مرا بسكوت و صبر مجبور نمود . تا آنكه يوم شنبه ٣ ماه صفر حضرت لوقتی اديب بالمقابل نجيب مولوى عبدالرب خان صاحب محترم كه مدير دار المعلمين و سررشته دار عموم مكاتب ابتدائيه هستند از روى مهربانى بمحاضر شدن امتحان يكى از مكتبهاى ابتدائيه شهر مرا دعوت فرمودند . من كه بسيار شوق زائد داشتم در باب ديدن مكتبها كه دليل وحيد ترقى هر ملت ميباشند فوراً به بي تشكرهاى قلبيه و زبانيه اجابت بقبول نمودم . و صباح يوم موعود بسيار انتظار نكشيدم كه آدم حضرت مولوى صاحب مشار اليه آمد فى الحال بهمراه او براه افتادم بعد از نيم ساعتى بدروازه كلان مدرسه رسيدم و براستى مى گويم كه تا پيش از همين ثانيه كه بدرون دروازه قدم نهادم نه يادم و نه بخاطرم گذشته بود كه در نفس شهر كابل بهمين طور منظم و مترقى مكتبهاى ابتدائى موجود باشد . تا ميان صحنه مدرسه كه رسيده حضرت مولوى صاحب موصوف با كمال لطافت و بشاشت وجه كه از فرائد اخلاق حسنه ايشان است اين عاجز را استقبال فرمود . و چون نظر دقت انداختم از ديدن حسن نظام و انتظام قوانين اين مدرسه مباركه كه با اجدّ ترين اصول حاضره مرتب بود يك اهتزار سرور ورعشه بر فرح و حبور در اجزاء همه وجودم حس كردم . آن وقت همه شاكردها و طلبه ها كه عبارت از ( ١٣٠ ) شاكرد بودند باداى امتحانهاى مختلفه مانند قران كريم و دينيّات و ادبيات فارسى و حساب وغيره گرفتار بودند . چون بمنظر انصاف ملاحظه شود ازين سرعت تقدم كه در ميان مدرسها و شاكرد ها حسّاً مشاهده ميشود با وجوديكه يك مدت بسيارى نگذشته كه آن مكتبها باز شده اند از فرو رفتن بخار حيرت و استغراق بدرياهاى تعجب خود را منع كرده نميتواند . قدر دو ساعت كما كمال فرحت و مسرت در مابين ديوارهاى آن جاى مقدس و تحرى و تفتيش گستاخانه گذرانيدم برآمدم و دلم و فؤادم از دين بيدارى آن شاكردهاى كه در مستقبل عمار آن ملك انشاءالله ميباشند بجوش و خروش آمال بيشمار پرشده بود . و براستى بدل همت فوق العاده وسعى و كوشش عظيم حضرت عالى جنابى شهزاده معظم معين السلطنة صاحب افخم در باب ترقى معارف اين قدر وقت كمى كه زمام ادارهٔ ( معارف ) جليله بدست مبارك شان آمده خيلى موجب شكران عظيم و تبريكات جسيم ميباشد . پس بيدارى و هوشيارى آن ذات معظم و حسن انتخابش در مقتدرين از معلمين و اساتذه نجبا اليوم گفته ميشود كه در افغانستان مكتبهاى ابتدائى عالى مترقى موجود است . و حقيقةً اگر بچشم بصيرت ديده شود مى بينم كه وسائل نجاح هر دولت و هر ملت به نجاح و تقدم مدارس ابتدائيه آنجا موقوف ميباشد على الخصوص

اگر معلمها از خود ابناء آن وطن باشند پس شاگردانى كه در انجا تحصيل ابتدائى را بانجام رساندند يك ادمهاى وطن پرست كه محبت دين و دولت و ملت و پادشاه است كه فهميدن آنها از فرايض هر آدم بلا استثنا ميباشند در عروق و اعصاب آن شاگردها بهمراه خون و دم مجريان مى آيند كه آن چيزها لا شك ولا ريب اساس بناى اول هر يك ملت كه زنده گى واستقلال مادام الابد ميخواهد مى باشند . پس نتيجه افكار عاجزانه ام را بر دعاى واجب الاداى دوام شوكت وعزت دولت مولانا و افندينا اعليحضرت امير المؤمنين (سراج الملة والدين) كه زارع اول تخمهاى معارف در مزرعه آمال وطن ميباشند خاتمه ميدهم و بر تمام اهالى ملت نجيبهٔ افغانستان واجب و لازم است كه شكر خداوند عظيم الشانرا آناء الليل واطراف النهار ورد زبان سازند كه همچنين يك پادشاه عاقل عادل وطن پرور براى اين وطن محتاج ترقى و معارف عطا فرموده است.
محمد اديب

ادبيات
ميگويم براى ملت و دولت سيم و زر بايد
همين يك اتفاق از هرچه بايد بيشتر بايد
ميگويم كه هر گه سيم وزر كارى نمى آيد
كه بايد سيم و زر خيل و حشم نيرو تبر بايد
بروز رزم كردن سيم وزر بايد نميبايد
كه گاه گيرو دار خصم دل بايد جگر بايد
خدا روزى كند كاين ملك و دولت متفق گردد
دگر چيزى ببايد اينقدر بايد اكبر بايد
بگو از اتفاق اى دوست از بهر خدا مكدر
براى دشمن دين اتفاق يك دگر بايد
ديانت صدق و غيرت اتفاق دولت و ملت
اكثر دنيا و دين مطلوب باشد اينقدر بايد
مسلمان بايدت امروز سر از پاى نشناسى
و گر نه سر بجاى كافرتن پو سر بايد
مكن بى اتفاقى گوش بر من كن سخن بشنو
سخن بشنو كرت بندى به از لعل و گهر بايد
سخن را بيشتر در آدمى تاثير ميباشد
چو كار آدمى با كار و خر شد چوب تر بايد
اثر بار است شيرين شعر مرغوب تو مستغنى
دهانت اى حلاوت بخش معنى پر شكر بايد

(وغزل افغانی کلام مستغنی)
په عالم کښې چه خوب اوده نه پوهېږم
چه دروغ ده که رښتیا ده نه پوهېږه
تن دکفر و داسلام سره عملى دى
غلبه ده که ماتې ده نه پوهېږم
په اسلام لاره په غم وي که شادي ده
دا ژړا ده که خندا ده نه پوهېږم
جنګ دکفر و داسلام که قیامت دی


سال پنجم
شمارهٔ ۱۰

اسلامی ، که مولانا و بعضی از امثال شان را در قطعهٔ هندستان به آن شهرت حاصل است . صفت الحجاز كلامی و فصاحت و بلاغت تنها از صفات و مخصوصی است که حق سبحانه تعالی خاص به ايشان عطا فرموده و اديبان زمان از دورا به آن عروج و ترقی داده است . انسان اگر مجلدات « الهلال» را در زير نظر دقت و مطالعه بگيرد بی شبهه در مقابل جدت تحرير و غرابت وحيادت مفهوم و معنای آن محو و حيران خواهد ماند و از انجا قوت سحر نگاری و جادو زبانی صاحب و مديران را اندازه و تخمين خواهد توانست حقيقةً جناب مولانا در مسلك خود يك شيوهٔ احسن و يك اصول بی منتجی را که نظير آن كمتر يافته ميشود از پيش گرفته تعقيب می كنند.

رسالهٔ مصورة « البلاغ » بلحاظ صورت و معنا از جرايد برگزيده و ممتاز اردو زبان قطعهٔ وسيعۀ هندستان است و هيچ اخباری نيست که دعوای همسری نمايد . در لطافت و پاكيزگی خود يگانه جريده است که در تمام هندستان بطبع ميرسد . يكی از خصوصيات لازمهٔ آن اينست که بحران « تایپ » و تصاوير بسيار زيبا و مهمی مطبوع و مزين می گردد قيمت سالانهٔ آن تنها ۱۲ روپيه انگليزی و شش ماههٔ آن ۶ روپيه و ۱۲ آنه ميباشد و حجم آن هم گاهی از ۲۶ صحيفه كمتر نميشود . مجتهدات رسالهٔ مصورة « الهلال» که قبل از اين اشاعت می يافت نيز هر يك به قيمت يك روپيه انگليزی در ازای عليه « البلاغ » در كلكته بفروش ميرسد ، که همه آنها به اعتبار مكثرت تصاوير كثير و استفادهٔ ارباب ذوق شايان مطالعه و لازم خريد است . ما اهالی وطن عزيز خود را که زبان اردو کم و بيشی آشنائی دارند و باشد ولذت علمی را مالك باشند به اشترای مجلدات « الهلال » و اشتراك رساله « البلاغ » ترغيب و تحريص داده می كوشم که مطالعهٔ اين چنين آثارها برایشان باعث بسی استفاده و توسيع معلومات است .

راجع الاخبار افغانيه ، رفيق مفرز و محترم خود « البلاغ» را بكمال فرحت و مسرت استقبال و پذيرائی می كنند ، و همواره بیاد و موفقيت اشاعت آنرا در تحت مديريت جناب كمالات مآب فضيلت مندم « ابو الكلام » صاحب آرزو دارد ، و همه عالم اسلام را به اين يك بنا ميدهد که الحمد لله در هندستان نيز بعضی چنين ذواتی وجود دارد که بكمال فعاليت مدافعهٔ دينی را نموده و همه موجوديت خودشان به حرارت اسلامی در بين قوم و ملت خود كوشش ورزيده آثار و ضرر نجات و رستگاری ميدهند ، زاد الله تعالی امثالهم .

از اوستراليا
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين الصلوة والسلام على حبيبه سيدنا محمد و آله و اجمعين اما بعد كاغذيكه روز شنبه تاريخ ٢٤ ماه رمضان المبارك را ارسال نموده بودم اميد که رسيده باشد بنده را که خيال رخصت بود که از راه راست بذريعه جهاز دستکاپور از انجا به پورت سعيد که از راه بيروت و دمشق زيارت آنحضرت صلى الله عليه وسلم مشرف شده و احوال بهیج برسانم آن رفتن بنده را فی الحال موقوف يافتم زيرا که از ماه بليار واقع شمالی و ستن آستريليا که در آنجا افغانان سراحيه مقيم اند مستمراً و اكيداً طلب نموده اند که پی در پی بذريعهٔ تيلگراف خبر ميرسيد وارد فی الحال اند چونکه فی الحال درين بلاد اوستراليا آمده ايد حالا اينطرف بيائيد .

کجيده
آخرت دی که دنیاده نه بو هیزم
خدای مه داد یورپ جنگ دی که محشر دی
نه بو هیزم چه بلاده نه بو هیزم
د ورب دخلق و جنگ که رستخیز دی
که د کل يا د لقا ده نه بو هیره
د کاورزی نمایه سترګو توره شپه کړه
توره شپه ده که زیاده نه بو هیزه
ما قلان د زمانی یی لیونی کړل
دا جنون دی که سودا ده نه بو هیزه
(مستغنی) کاکړی ویشا په هره تره
چی دده خپه مینه مانه کاږه نه بو هیزم

جواد خارجیه
( تقريظ )
( البلاغ )
البلاغ ، نام يكسر سالهٔ قواعد اسالهٔ اسلاميه است که در تحت رياست تحریری اديب فاضل و لبيب كامل وطن پرور غيور ، ولفاظ فصيح وبليغ مشهور هند جناب مولانا ابو الكلام ، صاحب آزاد در هر پانزده روز يكبار بكمال زينت وزيبائی اشاعت و انتشار می يابد . ملك و مقصد اعظم اين رسالهٔ بالاغت توام از نام نامی اين روزنامه گرامی بخون ظاهر و اشکار است چنانچه علاوه ، معانی که از ان مراد و مقاديكانه تبليغ احكام اسلام وترغيب به حفظ ترتيب قوانين منيف شرع شريف حضرت خير الأنام عليه السلام أخذو استنباط میشود . مطلب و مقصد فصاحت وبلاغت آن نيز مفهوم و معلوم ميگردد ، طرز تحرير و شيوهٔ تقرير اين جريدهٔ فريده خيلی مرغوب و پسنديده است چنانچه اصل هر واقعه و هر بخت و بيان را از آيات بينات قرآن عظيم الشان اخذ و استفاد می نمايد :

جناب مولانای موصوف در خصوص رنگينی اعبارات و ستايی كلمات ومتانت الفاظ والغانی که در حين تقرير و اثنای تحرير خودشان بی تکلفانه استعيان می فرمايند در سبك بيان معروف ، و در خلق و ايجاد مضامين جيد وعناوين جديد طبع عالی شان به حيثيت يك موجد و مخترع تسليم ميشود

قبل ازين « الهلال » نام يك رسالهٔ معتبر ديگری که طرز تحرير و نهج تقرير ووضع تقطيع وتركيب آن رسالهٔ مفاسد ازاله « البلاغ » عيناً پيروی و تعقيب مينمايد نيز در تحت مديريت جناب فاضل مشار اليه در عرصهٔ ادبيات رونق افزای عالم مطبوعات می گرديد ، ولی پيش از مدت ۱۰ ماه بنا بر بعضی اشکالات مالی و اشغالات كثيرة مدیر عرفان تحمین خود به توقيف و تعطيل مجبور شد ، و در بنقدر مدت مدید شایقان ديدار و عاشقان گفتار خود را در انتظار بداشت تا تاريخ اول محرم سنه ۱۳۳۵ در عوض آن شمارهٔ نخستين رسالهٔ « البلاغ » القرا در معرض طبع و انتشار آمده عالم علم و ادب را يك رونق تازه و يكطر اوت بی اندازه بخشيد . و بدينصورت قلوب همه هوا خواهان و جميع مشتركين «الهلال» را به چهرهٔ ملاحت شهرهٔ خود حظ و مرور فوق العاده عطا فرموده بنظافت های صوری ولطافهای معنوی خود گرويده و مجلوب ساخت . و در اين خصوص ذات جناب مولانا « ابو الكلام » صاحب خيلی شايان تقدير و تحسين ميباشد علاوه را خلاق حميده و اوصاف پسنديده مانند حب دين و وطن و جوش


عنده سال پنجم شماره ۱۰

و از گورنمنت اوسترالیا اجازت یکساله دیگر خواسته اند انشاء الله بعد یازده روز دیگر به آهسته آهسته سیر کنان آنجا خواهم رفت و شهر مارسیل از نجا بفاصله یکهزار و یکصد ۱۱۰۰ میل از راه خشکه مسافت دوری میدارد لیکن بنده را انشاء الله از راه دریا روان خواهد شد که از بندر فريمانتل به هفت شبانه روز جهاز در پورت هيدلند ميرسد.

از فريمانتل اول بندر — شهر جزیره با چلن می آید که بعد یکشبانه روز جهاز میرسد و از انجا بندر کارنارون و بندر انزلو و بندر روبرن و بندر پورت هيدلند می آید و از پورت هيدلند مقام ماربل بار از راه آهن ریلوی مسافت يکشب دوری میدارد و بدین هریکی بندرها که مذکور شد اهل افغانان سراجیه مقیم اند که بعضی شان سودا گر واکثر شان ملکیت

از مناظر هندستان
جامع كبير شاهی در شهر لاهور

و نان میدارند و در کار شتران خود شاغل اند امید که ملاقات شان کرده خواهد شد. چه کنم که این چند ماه در شهر پرت و وستن اوسترالیا مقیم شده استم که اهل افغانان برای مساجدها و غیره به خرج میکنند لیکن في الحال من اوراق اداره محکم نمی بینم من ایشان را اطلاع و خبر دادم که

اینقدر خرج که در مسجد پرت شده و آن قدر خرج که در مسجد آدلید سوت استریلیا و در مسجد برزبن کوینزلند استریلیا شده اند انتظام پائیداری شان را بنظر خود هیچ یکی نیاورده اند چونکه سال پوره میشود. برای محصول سرکاری که مالیه آب و نل و چراغ محلی که بدريعة الکتریک که در مسجد آورده اند و غير ذلك بطور چنده جمع کردن


صحيفة ٦ سال نجم شمارۀ ١٠٠

محتاج ميمانند بلكه بيست ۲۰ بيست ۲۰ و سى ۳۰ سى ۳۰ پوند سالانه خاص از مسجد بارتهه از آب و از تجلى الكتريك محصول سر كار ميشه در و كذلك براى مسجدهاى غيره بهتر همين است كه يكباركى از تمامى افغانان چنده جمع شوند كه تخميناً ان افغانانى كه زير نظر اين بنده گذشته هفت ۷ صد نفر مى شود كه قريب قريب شهرهاى اوستراليا مقيم اند و آنانكه در تمام زمين آسترليا منتشرند تعدادشان بنده را معلوم نيست و آنانكه در شمالى وستن اوستراليا مقيم اند اين تعداد شان بنده را معلوم نيست اميد كه آينده در سياحت معنور خواهد شد - آنچه كه معلوم است از وشان اكر پنج پنج و ياده ۱۰ ده پوند مى فرمايند مبلغ ها گرفته و جمع نموده كه بچهار و پنج هزار پوند مكان خوب و مضبوط در وسط بازار شهر بارتهه وستن اوستراليا و يا در شهر آدليد سوت اوستراليا در شهر ميلبورن سوت اوستراليا و يا در شهر سدنى نيو ساوت ويلز اوستراليا بهر جا كه ممبران افغانان در انحيه مناسب بدانند خريده شود و مكان دو كان واله باشد كه بطور كرايه به اهل يورپ داده شود و حاصل آن كرايه جمع نموده كه بكار مسجد بيايد و در مسجد و براى چراغ و آب و تنخواه امام ومؤذن وغيره صرف كرده شود و آن مكان وقف مسجد كنند اگر كسى را تردد و وهم پيدا شود كه چنانچه پيدا شده اند كه متولى اوقاف خيانت نه ورزد وقتيكه در قبض شان در آيد آنرا فروخت كرده ميتوانند و ما را بان درون

از مناظر هند
يك اسكو ل در كراچى

زمين اوستراليا بسيار پريشان خواهد شد كه چه كنيم و باز چگونه جستجو كنيم بلكه با گمان را براى تلف شدن وقف حالت پريشانى پيش شده براى اين عروض بنده يك مصلحت پيش ميكنندا كر مقبول افتد انشاء الله هيچ وهم پريشانى براى اين تلف شدن ارفاف مساجد و غيره پيش نمى آيد و آن اين است كه در نزد سركار وقت و با خاص در شهر سدنى و يا ميلبورن نزد كور تمنت اوستراليا ودكان وقف مسجد رجستر كرده شود زيرا در رجستر شدن نفع عظيم همين است كه به هيچ صورت تلف نمى شود و له فروخت ميشود و براى ياد كار نقشه وقف بامعة احوال كيفيت مذكور در شهر كابل دولت خداداد افغانستان فرستاده شود كه در سراج الاخبار درج شود براى پايدارى آينده و براى زمانه آينده ناامد محكم و مضبوط خواهد شد كه باز هيچ خيال باطل و رده پريشانى در نام نخواهد شد و كار مدرسه مراجيه نير مضبوط خواهد شد. در بتونند هاى كلان كلان مثلاً سدنى نيو ساوت ويلس اوستراليا وشهر به ساوت اوستراليا وشهر توليد سوت اوستراليا وشهر باز شه و سان اور از باعث جنك وجنك زمزمه فرنك مكانیكه پست ۲۰۰۰۰ هزار و باشد اميد كه به پنج هزار پوند ميرسد و براى اشاعت اسلام در ماه بمانند برق يك قوت روشنى ظاهر خواهد شد هر كار ترتيب ترتيب بدرجه كمال ميرسد ميخواهم كه اين حقيقت در سراج متدرج شود . كه صراحتاً افغانيه در تمامى اكناف و اطراف اوستراليا منتشر شده آنانا


سال نجم شماره ۱۰

وقليل و صاحب علمند خود بخود متوجه باین کار خیر بشوند بلکه اگر جوش و خروش افغان ظاهر شد امید که در بن زمین اوسترالیا بعضی کسانید که از پنج هزار تاپیست ۲۰۰۰ هزار پوند از کیسه خود خرج کردن می توانند بشر طیکه بکنند – شجاعت افغان همت افغان غیرت افغان در نام روی زمین بمانند افتاب روشن و ظاهریست و بمانند ستاره درخشان است اگر هم درین وقت مکان به پنج هزار پوند خریده شود انشاء الله تعالى نرفته و از از هشتاد پوند زاید کرایه وصول خواهد شد – زیرا که برین بلاد کرایه وصول کردن هفته واری ست – بمانند هندوستان ماهواری رواج ندارد –

و این شهر پارتهه وستن استرالیا شهریست عظیم و مصفا و رو نقدار که مکان های بلند بلند میباشد و آب و هوای این شهر بنزد بنده از آب و هوای میلبورن و سدنی بسیار خوش و معتدل افتاده بلکه بسا داکتران انکار آب و هوای شهریار تهه را از سدنی و میلبورن خوشتر و مفید شمرده اند

و يك بازار شهر پارتهه ولیم متریت نام دارد و در همین بازار مسجد اسلام واقع است که بنام مسجد اسلام افغانیه سراجیه شهرت پذیرفته آنانکه سیاحت برای اشاعت اسلام کنند کانتدا کر از کابل افغانستان تجاوز نموده در شهر می آمده و در جه ازپینو کمپنی و یا در جهاز فرانسوی سوار شده بروز چهاردهم ۱۴ در بندر فرمان جهاز ميرسد بشرطيكة در شبانه روز سه صد و شصت ۳۶۰ میل مسافت بکنند که از فریما تو نامه ۱۲ دوازده میل بذریعه دیلوی شهر پارتهه واقع است مناسب ولاين شان است که ضرور از زیارت مسجد اسلام افغانیه سراجیه خود را شرف سازد – چونکه جهاز از بندر فریما رنجانب شهرا دلید – جنوبی اوستراليا – تجاوز بکنند بعد چهار شبانه روز در بندر آدلاید میرسد تمام کلیت ستريت آدلید این مسجد اسلام افغانیه سراجیه میباشد لازم که درین زیارت نیز خود را مشرف کند – از نجا بکراه از راه آهن ریلوی تا شهر میلبودن رفته و از انجا بسدنی از سدنی تا پوز بند کنج لند اوسترالیا رفته و هم راه دریا نیز ملتوی شده فردیکه از آدلید تا پوز بند از راه آهن ریلوی چهار شبانه روز مسافت دارد. شر طیکه در میان راه در شهر میلبورن و یا سدنی و یا دیگر جنگشن استقامت نکنند و متواتر روز و روز پنجم على الصباح در شهر پریزمند ترین آهن میرسد در شهر بریز بند مقام ماونت گهر اونت نیز مسجد اسلام افغانیه سراجیه بنا شده و خورد مدرسه سراجیه نیز بنا شده باید که از زیارت شان نیز مشرف شود

و درین شهر بریز بند – يك مكان عالى بلند رونق دار بنام – افغان بوردنك هاوس شهرت میدارد که از ملک يك افغانست و افغانان مقيم بك – ويابوك – نيو ساوتهه ويلس اوسترالیا ، مقاميك از شهر سندی مریم ریلوی – راه آهن – يك شبانه روز مسافت دوری میدارد اندازه میل معلوم نیست از انوجه تحریر نشد بمقام بك اكثر افغانان مالك شتران اند و بعضی شان زمیندارند و در نجا يك سودا کر افغان است که از متصد شتر زاید را مالک است و تخمینا ازده ۱۰ هزار گوسفند زاید را نیز مالک است و در شهر سدنی نیز مکان های عالی شان میدارد

چندین مرتبه بنده را فرموده که میخواهم که در سدنی يك مسجد اسلام افغانیه سراجیه این بسازیم و با افغانان مقيم بك مشورت بکنیم که چه صلاحیت میدهند در اثنای گفتگو تا کیدا بنده را میفر مودند که چه مشورت میدهید بنده در جواب شان گفت بسیار خوبست و مراهم پسند است که در مدنی مسجد اسلام افغانیه مراحیه بنا شود که کار دین اسلام همین است لیکن اصل انتظام وقف است چنانچه ما قبل هذا تحریر شد که اول مکان و دکان واله خریده شود و آن را رجستر نموده و وقف نموده که انجام مسجد برای دایمی مضبوط شود بعد ازان بنای مسجد و یا مدرسه نهاده شود بعد از ان فرمودند که این صلاحیت خالی از معنائیت لیکن مشورت همراه افغانان مقيم بك خواهم کرد ازین جهت معذور شدم که مدیر سراج الاخبار سردار محمود بيك خان صاحب طرزی را خبر دار سازم باقى حواله بخدا – الله تبارك وتعالى دين اسلام را همیشه قوی و روشن گرداناد الحقير الفقير بنده جلال عفا الله عنه السیات پسرزاده سید میراحمد مرحوم از مسجد اسلام افغانیه سراحیه شهریار تهه وستن استريليا ١٥ ماه محرم الحرام - يوم سه شنبه سنه ١٣٣٤ ه باقی در آینده تعداد افغانان تفصیلاً باوقات مرور زندگانی تحریر خواهد شد انشاء الله – بنده شکریه ادا میکنند که الحمد لله و المنه که افغانان این بلاد خدمت این بنده را بخوبی میکنند و دو ۲ نفر افغان کمربسته دایم برای خدمت این ناچیز ایستاده اند. فقط

حوادث غرق کشتیها که در ماه تو میر غرق شده

٦ ماه نومبر خبر لندن – از پیری خبر رسیده که در شب ٢ ماه نومبر کشتی های تحت البحر دولت جرمن از بحر اوقیانوس براه جبل طارق در بحر روم داخل کردیده اند – و در شب چهارم ماه نومبر دو لنگر جهازات دولت فرانس ويك لشكر جهاز دولت اطالبه را در بحر روم غرق نمودند درك مسافران جهازات فرانسوی تا حال معلوم نیست

٧ ماه نومبر خبر لندن – يك جهاز ( ابولاجس ) نام دولت برطانیه از بندر گاه نیو بارك ملك امريكة شكر بوده بار کرده بطرف انگلستان می آورد در بحر ( اطلاعطت ) جهاز مذکور را يكايك آتش گرفته جهاز مذکور بساحل رسانیده آتش آن فرو کرده شد افسران جهاز یقین نمودند که این کار روانی مزدوران جرمنی و آستریانی است وقت بار کردن بوده در بین بوری های هایی مخصوصی که بعد از میعاد مقرره بحركت ماشین دیلی که بقسم شبانه ساعت در بین آن می باشد می تو که نهاده اند

٨ ماه نومبر خبر لندن محکمه بحری دولت برطانیه اعلان نموده که بريك جهاز جنكي كوچك ( تارا ) نام دولت برطانیه در سمت مشرقي بحيرة روم کشتی زیر آب دشمن حمله نموده جهاز مذکور را غرق نمود از جمله عمله و نفری آن ٣٤ نفر مفقود الخبر می باشند –

٩ ماه نومبر خبر نيويارك – يك جهاز ( روشمیو ) نام دولت فرانس که از اینجا روز شنبه بعزم رفتن ( پور هو ) روانه شده بود و در بین آن مال بسیار و ٤٢١ نفر افسران جنگی سوار بودند در بین راه آتش گرفته شبه کرده می شود که جهاز مذکور را کسی قصدا آتش داده –

١٠ ماه نومبر خبرلندن – از ( طونس ) بذریعه تار خبر رسیده که جهاز ( انکولا ) نام که از اینجا به اراده رفتن نیو یارک روانه گردیده بود در بین بحيرة روم يك كتنى زیر آب بسیار بزرگ که بالای آن بیرق دولت آستریا بود برجه از مذكور حمله نمود اول از دور یکصد فیرتوپ بالای او نمود بعد ازان بذريعة يك كار پيدو جهاز مذکور را غرق نموده


شماره ۱۰ سال پنجم صحیفه ۸

( پرسینا ) نام دولت اطالیه را کشتی های زیر آب دولت استریا غرق نمودند ازجملهٔ عمله و نفری آن ۱۹ نفر مفقود الخبیر میباشند — فقط

١٦ ماه نومبر خبر لندن — محکمهٔ اخبارات دولت برطانیه اعلان نمود که يك لنگر جهاز اسبطال ( انجیلا ) نام دولت برطانیه در رودبار انگلستان بهمراه سرك بحری تصادم نموده غرق گردید درین اثنا يك جهاز ( او می بینید ) نام که قریب ادبور بجهة امداد در نجات غری جهاز مفروق قریب او رفت آن هم بعد از يك آواز مهیب پریدن با رود غرق گردید — درین حادثه نفری بسیار ضایع گردیدند — جهاز ( انجیلا ) همان جهاز است که هز مجستی خارج نجم بادشاه دولت برطانیه بذریعهٔ سواری او از لندن بطرف فرانس چند روز قبل ازین رفته بود

٢٠ ماه نومبر خبر لندن — معلوم گردیده كه يك لنگر جهاز ( دین اف گرامی ) نام دولت برطانیه را کشتی های زیراب دولت های دشمن در بحیرهٔ شام غرق نمودند چهار نفر افسران جهاز مذکور را جمعه چهار نفر مسافران هندوستانی آن يك جهاز دیگر در بندرگاه ( پلا مونه ) رسانیده دیگر کشتیهای آن را همراه نفری باقی مانده تا حال معدوم میباشند — گفته میشود که جهاز مذکور بتاريخ ٥ نومبر غرق گردیده بود —

٢٢ ماه نومبر خبر لندن — دو لنگر جهازات ( مار کانسر ) و ( هیر شاهر ) نامان دولت برطانیه را تحت البحرهای دشمن غرق نمودند عمله و نفری آنها نجات یافته —

٢٢ مما نومبر خبر لندن — جهاز الدولایت ( پی - او سالت ) نام که بتاريخ ١٢ ماه حال داك یوروپی را برداشته از بندر گاه لندن روانهٔ سمت هندوستان گردیده بود در خلیج سویز در ريك بند افتاده —

ترجمهٔ اخبار های عربی

خبر از مصر

یکی از مردمان مصر که از دست انگلیزها رهایی یافته و به استانبول آمده است چنین بیان مینماید که از بسیار وقتها میشود که انگلیز ها از ( اوستر الیا ) و ( زه لاند ) دیگر عسکر بمصر نیاورده اند و در اوستر الیا هم اهالی و سكان آنجا بيك يأس و نا امیدی عمیقی فرو رفته اند زیرا از احوال آن عسکرها که بطرف در دنیل روانه شده اند تا بحال هیچ خبری نرسیده و در زه لاند نفری های که صالح خدمت و تسلیح باشند بالکلیه قطعاً باقی نمانده است .
باید که تلفات دشمن در فرونت درد نیل از حد زیاد باشد چرا که در پیش از چهار پنج هفته در مصر تنها چهل چهل هزار نفر زخمی وارد شده اند و چندی از جهازات تجارتی بواسطهٔ طور پیلها در قنال سویس به غرقاب شده اند . اما خبر های که اطالیا اشاعت داده اند که سبب تعطیل سیر و سفر در قنال مذکور مبنی بر خرابی هوا و طوفانهای شدید میباشد دروغ محض است . بلکه سبب حقیقی آن غرقاب شدن جهاز ها به طور پیل است لاغیر و انگلیزها گمان میکنند که جهاز های دولتهای بیطرف که از قنال عبور نموده اند آن طور پیلها را انداخته اند افکار عمومی در مصر تماماً برضد انگلیزست و حیات اقتصادیه سراسر متوقف است و انگلیز ها دانستند که در مصر دو مرکز تلغراف بی سیم موجود است ولی هر قدر که کوشش کردند موقع آنرا نیافتند و به این سبب حیرت زده و پریشان شده اند .

برخی ها و پس مانده گان جهاز مغروق در ( طونس ) رسیده اند از جملهٔ ( ۹۰۰ نفر مسافر ) و ( ٤٤٢ نفر عمله ) که بر جهاز مذکور سوار بودند شش صد نفر غرق و هلاک شده اند و باقی نفری بعضی زخمی و برخی تندرست نجات یافته اند و گفته می شود که در جملهٔ مسافران جهاز مذکور چند نفر مردم امریکه هم بودند — و نیز تحت البحر مذکور يك لنگر جهاز ( آر بینی ) نام غرق کرده از جملهٔ عمله نفری آن ۱۳ نفر نجات یافته و ۲۲ نفر مفقود الخبیر میباشند —

١٠ ماه نومبر خبر روما — يك کشتی زیر آب دولت جرمن يك جهاز داك دولت فرانس را در بحر روم غرق نمود عمله و نفری آن نجات یافته —

١٠ ماه نومبر خبر مید ردیای تخت دولت ( اسپین ) از جیل طارق خبر رسیده که در ابنائی جبل طارق جهازات جنگی کروزیر دولت برطانیه دو لنگر کشتی های زیر آب دولت جرمن را غرق نمودند — و تحت البحر های دولت جرمن جهازات ( بیورسك ) و ( کنتور ) و ( میکسیتر ) نام دولت برطانیه را جمعه يك جهاز ( یاسو کش ) نام دولت جاپان در بحیرهٔ روم غرق نمودند مفصل کیفیت آنها تا حال نرسیده —

١١ ماه نومبر خبر پیرس — يك جهاز فرانس نام دولت فرانس را که از سالو نیکا بطرف مارسیلز می آمد کشتی های تحت البحر دشمن غرق نمود —

١٥ ماه نومبر خبر لندن — محکمهٔ جنك اعلان نموده که در بحیرهٔ شام کشتی های تحت البحر دشمن بالای جهاز بار بردار ( امریکن ) نام دولت برطانیه حمله نمودند — جهاز مذکور بسلامتی در بندر رسید مگر از جملهٔ عمله و نفری آن ( ٤٣ نفر هلاك ) و ( ٣٠ نفر مفقود الخبیر ) گردیده و پنجاه نفر مجروح میباشند

١٢ ماه نومبر خبر لندن — يك لنگر جهاز روغن بردار ( لوئید ) نام دولت اطالیه که در بین آن تیل بار بود در بین دریا ناگهان از کدام جهاز هوائی يك عددهم در بین او افتاده جهاز غرق گردید —

١٢ ماه نومبر خبر لندن — محکمهٔ جنك دولت برطانیه اعلان نموده که جهاز ( سا و ته شید ) نام بار برداری دولت برطانیه که از بندر گاه اسکندریه بطرف سلا نيك ميرفت در بحرا يجين كدام تحت البحر دشمن بالای جهاز مذکور حمله نموده بالای او تار پیدو انداخت جهاز مذکور نقصان رسیده شده در بندر گاه ( مدروس ) رسیده از جملهٔ عمله و نفری آن ۹ نفر هلاك و ۲۲ نفر مفقود الخبیر میباشند —

١٣ ماه نومبر خبر لندن — محکمهٔ بحری دولت برطانیه بعد از اظهار افسوس اعلان نموده که يك کشتی زیر آب نمر ۲۰ دولت برطانیه در بحر مارموده برای کارروائی جنگی رفته بود اکنون خبر رسیده که تحت البحر مذکور را چها زات دشمن یعنی دولت ترك غرق کرده ۳ نفر افسر و شش نفر عملهٔ آن را قید کرده اند —

١٣ ماه نومبر خبر روما — بر جهاز ( فیراز ) نام دولت اطالیه کشتی های زیر آب دشمن حمله نموده جهاز مذکور را غرق نمودند از جملهٔ عمله و نفری آن ۲۱ نفر غرق و هلاك شده اند —

١٤ ماه نومبر خبر لندن — از رو ما خبر رسیده که يك لنگر جهاز


صفحه ۹ سال پنجم شمار ۱۰۰

تخليۀ پطرو گراد
اخبار ( ديل كرا نيكل ) میگوید که محافل سیاسیه و کاب های روسیه در روسیه بر خطریکه پطرو گراد را تهدید میکند قیل و قالهای کردند . و مناقشات شدید برای لازم بودن تخلیۀ پطرو گراد مینمایند.

فرانس و يونان
در یونانستان قهر و غضب در حق دول ائتلاف اربعه یعنی ( انگلیز فرانسوی روس ایطالیه ) روز بروز در شدت است و در تياتروها بازیگرانی که میدانند لباسهای جرمنی را پوشیده میباشند . مردمان تماشا بین آنها را بشاباشها وتحسينها مقابله می کنند و همه بيك زبان پرهیجان فریاد میکنند ( خدا قهر کند فرانسوی را ).

سوق عساكر بزور قچین
تلغرافات انقره ظاهر میدارند که زخمیها را که از در دنیل بطرف مصر روانه می کنند شبانه بصورت سری بشفاخانه ها ارسال میشوند . و خدیو بر مشروع مصريك اعلان نامه برای عسکر شدن اهالی مصر نشر نمود ولی غیر يك صد و بیست و پنج نفر که اکثرشان از مردمان دهقان میباشند کسی اجابت دعوت نمود پس از انها يك بلوك تشکیل نمودند و به سمت سکندریه فرستادند ولی افراد آن بلوك بمجردیکه با سکندریه رسیدند و مطلع شدند که بطرف درد نیل برای محاربه با عثمانیها روانه میشوند عصیان نمودند و بهیچ صورتی رفتن را قبول نکردند پس الحال دائرة عسکریه آنها را بیکی از خانهای ایمان بندی کردند . و يك هيئت عسکری انگلیزی برای استنطاق آنها فرستاده اند وقتیکه از آن بدبختها از سبب امتناعشان از سفر استيضاح نمودند آنها حقیقت را اظهار کردند که ما مسلمانیم و بجنك برادران دین خود نمیرویم ليكن هيئت جبابرة انكليزی آن بیچاره ها را بزور قچین سوار کردند و مؤخرا مسموع افتاد که بمجرد رسیدن شان در درد نیل خودشانرا بعثمانیها تسلیم کردند .

خبرهای محاربات عثمانی
شاهدات يك مخبر آلمانی
— از سن كر مطبوعات جنگی —
در تپه های کلیبولی ، سوار اسب میروم اطراف مستغرق صمت وسکون ... در مسافت بعیدی، مؤذن اذان عصر را میخواند که شفاف و مفیدی که از وادیها بلند میشود، بهمراهی ارواح صاف و نجیب فدائیان بهادران راه دین و وطن، بسوی آسمان بسمت راحت و سکوت جاودانی تصاعد میشود . بلی، بهادران جناق قلعه بدين منوال ترقى وتعالى مینمایند .

آن روز گرم بود .
انجا صدمتر دورتر از ما، سنکرهای انکلیسها است . صدها سرباز بهادر، قبضة تفنك خود را محكم گرفته و در مقابل آنها آماده و حاضرند . در طرف مقابل ، همه چیز ، آلوده سکون ، تنها ، آن ماسه های بیشمار سیمین ، در پرتو آفتاب میدرخشد .

یوز باشی حسین علی افندی سنگرهای « پیش جنك » را میگردد : اطراف ، خیلی سا کن و خیلی آسوده است خطوط « پيش جنك » شروع به پیش رفت کرد ... حمله و هجوم شدت می یابد .

ه آخرش پیش، خدا كمك می كند، خدا تكه میدارد . علی محمد !
ه پیش و پیش، همه يك دفعه .. عبد الله ! دیگر دوا نداری مگر زخم برداشتی ؟ سنگرهای دشمن این است همان جا است ... الانه می گیریم . الله .. تیر خوردم ... .

دیگریها همیشه جلو میروند ... دسته های تازه میایند، جلو بها بیشتر میشوند، گلوله ها مانند تگرگ میبارد ، شراپنلها ترنم کرده می ترکد .
ه سرباز ! زدو سنگر بندید . زود قور خانه بیاورید . گلوله هارا اینجا بریز، او را بی هدف کن ... باز پیش .. مانعه را گردیده باید داخل سنگرها شد . آخرش بچه ها : هجوم .. هجوم ... داخل سنگر ها شدیم .

ه بقیه دشمن را برانید .. زن : محمد ! على مرا كمك كن جلو من زیاد است . صبر کن . آمدم و دست بگریبان میشوند از يك طرف سرباز های تازه میرسند . مانند سیل جلو میروند ، دائما تازه ها میایند . شراپنلها در هوا میترکد .

دشمن اینجا شکست خورده فرار می کنند ... خیلی خوب : رها نکن در طرف دیگر ، آنها آنقدر زیادند که .. عیب ندارد ثبات کن، میشنوی اثبات ....

فراریان را شليك كنيد ... احمد ! سنگر را باندازه يك نفر هم وسعت ده ... شما هم بکنید، بکنید سنگرها کود تریشود جوال های ريك را بدانطرف بگذارید ... .
ه زود باشید : بچه ها، زود .. وقت نیست دشمن شروع بحملات متقابله کرد ، قور خانه را اینجا .. بدو وگرنه تیر خواهی خورد . بدو ! دشمن را شليك جلوگیری میکنند . دیگر نمیتواند نزديك تر بیاید . سرباز ها با بیل و کلنگ می آیند سنگرها کود شد و با صفهای عقب مربوط گردید .

مرده ها می خوابند. زخمها ناله و زاری می کنند. دیگر آفتاب غروب می کرد.
یوز باشی حسین علی را از سنگر یکه تصرف شده بود آهسته آهسته میآوردند . گلوله به پیشانیش خورده ولی نظرهای وی با شهادت فتح و ظفر لمعه دار بود . محبوب وی — که آنجا اطراف جنوب مملکت ، در شهر ساده و کوچکی برای او می گرید — همین که او را با این نشان ذیشان جهاد بیند خواهد خندید ...

من در تپه های ( کلیپولی ) سوار اسب میروم ، اطراف خیلی ساکن و ساکت است ...

شمشير ولوا
از کربلای معلی
صبح جمعه ١٤ ذی الحجه در حالیکه جميع علمای اعلام و سادات عظام و مشايخ كرام و اهالی عموما و مامورين حكومت جليله با متصرف خصوصاً حاضر و ناظر و همه مشغول به تكبير وتهليل بوده اند حضرت آية الله فى العالمين ( آقای سید صدر الدین ) مدظله على مفارق المسلمين محرم و محترم حضرت سید الشهداء هم مشرف شده و بعد از ادای رسومات معموله و زيارت بالخضوع و خشوعی که مختص حال شریف ایشان است شمشیری

طنين


سال پنجم شماره ۱
از دار دانل تقریباً باز مانده اند مدتی است هیچ خبری از آنجا نمیرسد فقط خبر اخیر اینست که کشتی های بزرگ جنگی رفته و زورق های كوچك كه بزرگ ترین آنها دو عراده توپ دارد بجای آنها آمده اند میتوان گفت بی اثر ماندن اینهمه خسارت و فدا کاری انعکاس سختی در ملت انگلیس و فرانسه نموده صدر اعظم عرض مبتلا و سراد و لاردکرچن از وزرای انگلیس استعفا داده وقوع این حادثه پس از استعفای مسیو دلنکاسه وزیر خارجه فرانسه کاشف از اینست که مطلب خیلی ساده نیست

وحشت انكليزها
نقل از اخبار های ایران
روزنامه نیویورک هرالد از نیواورلنان اطلاع میدهد چهار نفر امریکائی عمله جات کشتی نقلیه بی کوزیان که مشغول قاطر بوده اظها میدارند که چگونه انگليسها بايك طرز بي رحمانه و بی شرم آوری یازده نفر قهرمان آلمان را که در تحت البحری آن کشتی بوده و میخواستند جان چندین نفر رعیت انگلیس را نجات دهند بقتل رسانیدند :
تحت البحرى آلمان بکشتی بی کوزیان حمله برده و برای اینکه عمله کشتی مزبور و انگلیسهائی را که در آن کشتی بودند خلاص نماید و نگذارد قایق های نجات را پایین کنند اجزاء تحت البحرى آلمان که به آلمانها شتافت که وسائل تسهیل این اقدام را فراهم آورند و در وقتی تخریب بی کوزیان مبادرت کردند که عموم را کبین آن بسلامت نجات رسیده بودند در این اثناء یک کشتی بخار دارای بیرق امریکا پديدار شد همینکه بمقصد رسید بیرق امریکارا برداشته مبدل به بیرق جنگی انگلیس نمود معلوم شد کشتی جنگی انگلیسی موسوم به بارفلورك است که به لقب دزدان بحری میتون آرا تسمیه نمود و با توپهای بزرگ شروع به تیر اندازی بطرف تحت البحری آلمان نمود. او را اغرق کرد یازده نفر آلمانی که یکی از آنها کماندان تحت البحری بود خود را در آب افکندند. انگليسها فورا حكم تليك بطرف آنهایی که در آب شنا مینمودند داده شش نفر اینها را بقتل رسانده بقیه دیگر شنا کنان خود را بکشتی انگلیس رساندند آن پنج نفر نیز باید بهمان شكل بي رحمانه مقتول شدند ابتدا كابتن انگلیسی حکم بقتل همگی را صادر کرد و سر باز ها شروع با طاعت نمودند یکی از آلمانها را هدف کردند که دستهای خود را بالا نگاه داشته و نزديك بيايد تا بتوانند او را هدف جنایت خود قرار دهند کماندان تحت البحرى و يك آلمانی دیگری پس از مشاهده این اعمال مجدداً خود را باب انداختند و انگلیسها بکشتی ایشان را با تیر تفنك اعدام نمودند دكتر بانك ملاح کشتی بی کوزیان که از اتباع امریکا است عین شرح فوق را اظهار داشته و چهار نفر امریکائی دیگر در صحت اقوال خویش سوگند یاد نموده اند این واقعه مجدداً ثابت میکند که لفظ انسانیت و بیطرفی که انگلیس مدعی و طرفدار او هستند جز عباراتی بیش نیست
خدا انگلیس را جزای خود برساند اسلامبول . دو فروند کشتی بخار روس موسوم به کادیا و آسترو و محمولات شان نزديك سواحل شرقی بتوسط تحت البحری های عثمانی غرق شدند

صحیفه ۱۰
را که یکی از شمشیر های تاریخی و نهایت ذیقیمت و از شاه عباس صفوی است از مکان خود برداشته و از غلاف کشیده و به طرف حضار متوجه شده میفرماید . ( بگیرید این سیف را از حضرت سید الشهداء عم و به جهت مجاهد با غیرت و مدافع باهميت ( نور الدين بك افندی ) فرمان روای کشوری و لشکری کل عراق که در حفظ این مکان شریف و سایر اماکن مقدسه ومشاهد مشرفهٔ ائمهٔ مسلمین در مقابل کفار محارب مشغول دفاع است فرستید ، چرا که امام و مقتدای ما حضرت سيد الشهداء عم فتح و نصرت حکومت اسلامیه عثمانی را خواسته که امروز در راه دین مبین . وبجهة تطهير اراضي وبلاد مسلمین از لوث وجود كفار ، وخاصه بجهة محافظت این بقاع شريفهٔ ائمهٔ طاهرین با اعدای دین در جنگ است .
ای مسلمانان این شمشیر برندهٔ اسلام و سیف قاطع ریشهٔ کفر است وقتیکه کشیده میشود فتح و فیروزی با اوست و ظفر و نصرت همیشه با اسلام بوده.
سپس با همان جمعیت و ازدحام محترم حضرت ابن الفضل العباس عم مشرف شده لوای مخصوصی که تمام آیات فتح و نصرت در روی پارچهٔ حریر سرخ بر آن زر دوزی شده با همان مراسم معموله بر داشته . و چنین میفرمایند .
( ايها الناس : این لوای علمدار و سپهسالار و کماندان قشون حضرت شاهدين سيد الشهداء عم است. عساکر اسلام از برکات توجهات ائمهٔ انام عم فاتح و مظفر و منصور خواهند بود ) بعد از آن با جمیع علمای اعلام وحجيج اسلام وسادات و مشايخ عظام با كمال خضوع قرائت دعای فتح و فیروزی مشغول گردیده، و در همان وقت هیئتی از محترمین علما و سادات به ریاست جناب آقا سید جواد افندی زین الدین بجهة شمشير ، و بریاست جناب آقا سید عبد الوهاب افندی وهاب زاده بجهة بيرق متشکل شده و با کمال شکوه و عظمت از راه جبهه عازم بغداد گردیدند که این عطایای تاریخی را بصاحبش « حضرت نور الدين بيك افندى والى وكماندان كل قشون عراق » برسانند .
در عبور این عطا های حسینی هم در قبایل و عشایر عرب چنان هیجانی شده که هیچ نظیر آنرا سراغ نداده اند، کما اینکه در ورود بغداد ورود هیچ سلطان و پادشاهی را احدی باین همهمه و طنطنه و اثراتی که در قلوب خواص و عوام نمود کسی بخاطر ندارد. ما با عدم گنجایش صفحات « صدای اسلام فارسی » شمه از آنرا تبرکاً بجهة آگاهی شیعیان و محبان آل اطهار و دوستان سبط رسول مختار عم عم و خاصه برای اطلاع برادران ایرانی مینگاریم تا سبب روشنی چشم و فرح قلب دوستداران حیدر کرار گردد. وما توفيق الا بالله العلى العظيم
صدای اسلام منطبعه بغداد

فتح جديد عثمانی
مجددا خبر فتوحات عثمانی در ساو جبلاغ بما میرسد که روسها عقب نشسته و عثمانیها بسمت تبریز پیش میروند

فرونت دار دانل و انعکاس آن
العلامات حمله بصرب جنگ دار دانل را محال تعطیل افکنده و هر قدر متفقین در اخفای مسئله بکوشند باز قرائن زیاد شهادت میدهد که اخبارات


صفحه ۱۱ سال پنجم شماره ۱۰

اتن شش - فروند سفينه بخار انگليس ويك ايطالياني که مجموع آنها ٢٦٥٦٠ تون جایگیر داشتند در ظرف سه روز اخیر به قعر دریا فرو رفتند نظریه تلفات کثیری که در مدیترانه به انگلیز وارد آمده پیاده کردن قشون در سالونیک اشکال حاصل نموده است.

لندن - در مجلس مبعوثان یکی از ارکان دولت اظهار داشت که تلفات انگلیسها در دار دانل بالغ بر ٤٢٠٠ صاحب منصب و ٩٢٩٩٩ نفر سربازن بوده است .

برن - سه فروند کشتی بخار فرانسوی که حامل قشون بوده و از مارسایا حرکت کرده اند هنوز به مقصود نرسیده اند.

امستردام - کشتی بزرگ قلعه انگلیس که بتوسط ألغام البحری نزديك كرت غرق شد همان کشتی ترانسیلوانیا از کمپانی کونارد لاین با ۱۳۰۰۰ تون جایگیر بوده است.

فرار قشون روس
از آژانس ملی عثمانی خبر میدهد كه يك قسمت بزرگی از قشون روس که در حدود رومانی و اتریش بودند از میدان جنگ فرار کرده و از ترس اینکه مجازات شوند از سرحد گذشته وارد رومانی شده اند. و دولت پنج نفر از ژنرال های قشون را معزول کرده است .

از مناظر هندستان
مقبره صفدر جنگ در دهلی از سنگ مرمر


شماره ۱۰ سال پنجم صحیفه ۱۳

مجسمه چودنی هند تبرک طلا می شود
مجسمه فهدمار شال هیند نبرك را که مراسم جشن وی چندی قبل در برلن با کمال شکوه و جلال مجری گردید، در میدان ( روایال ) نزديك آثار باد کاریهای بیسمارک و ستون نصرت که فتوحات سنوات ( ١٨٦٤ - ٦٦ - ٧٠ - ٧١ ) را متذکر است بر پا شده حالیه میخهای فلزی با نقره و طلای متعددی از يك مارك بالا بمعرض فروش گذارده شده که میخهای مزبور را به مجسمه چودنی هیند تبرک خواهند زد که مجسمه چودنی را تبدیل بفلز و طلا نماید و برای پوشاندن تمام مصارف چوب دو ملیون میخ ساخته شده واردات آن به پیره زنان و اطفال یتیمی که در جنگ شوهر با پدر و اقاربشان کشته شده مصروف خواهد شد.

از مناظر هندستان
قبر جلال الدین اکبر بادشاه در اسکندره نام بنای عالی در آکره

عبارتی را که مستشار کل امپراطوری آلمان در موقع اجرای مراسم جشن و مجسمه هيند نبرك ذكر و بیان کرد، حاکی حسیات عالیه تمام ملت ژرمن است که بایک بشاشت و مسرت تامی از طرف اهالی حسن تلاقی و حسن قبول یافت : ( جلوی بنای عالی قدیم نصرت ما این مجسمه را برپا داشتیم برای آنکه شکران و حق شناسی ملت آلمان را بعین محبت فعالی تبديل بدهيم. وطن باید بمعاونت اشخاصيكه مشغول جان فشاني و فدا کاری وی است بشتابد و این عمل معاونت و مظاهرت بواسطه تنهٔ مجسم هيند نبرك بموقع اجرا گذاشتیم زیرا که این مجسمه شجاعت و رشادت جنگی ووطن پرستی معنوی تمام قوای حربیه ما است که در جلو ما ایستاد .


صفحه ۱۳
سال پنجم
شماره ۱۰

توان روز نسب نجمه جودان قریب بیست هزار نفر از اهالی برلن انگلیسی در ایام جنگ روز دو مارك میشود قیصر وزیر مالیه آلمان را برای موفقیت خود تبريك و تهنیت گفته است.
عرصهای طلا و نقره خریداری کرده به مجسمه مذکوره زدند.

از جراید آلمان
طلای موجودی بانک آلمان
موجودی طلای بانک دولتی آلمان و ریش بانک و نسبت بسنوات سابقه و فعلی از این قرار است .
بتاریخ ۱۹۱۲ ۹۱۱۰ ملیون مارك
۱۹۱۳ ۱۱۲۰ 〃 〃
۱۹۱۴ ۱۵۸۰ 〃 〃
۱۹۱۵ ۲۴۱۴ 〃 〃

ارکناس های بانک که در مملکت رواج بوده چنین است .
بفاوت ۱۹۱۲ ۱۷۵۳ ملیون مارك
〃 ۱۹۱۵ ۵۰۶۰ 〃 〃
(يك مارك تقريبا معادل دو قران سیزده شاهی است )

موفقيت فرصة جنك آلمان
ملیونهای روی ملیون
استردام مورخه ٢٤ سپتامبر بموجب تلكرافات واصله از برلن دکتر « هلفریش » وزیر مالیه آلمان در طی ملاقاتی که با نمایند کان مطبوعات آمریکا راجع به نتیجه سومین استقراض داخل آلمان از او کردند اظهار داشت که تقریبا ۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ لیره جمع شده است.
( معادل هفت هزار کرور و دویست کرور تومان پول ایران )
وزیر مالیه معظم له که اظهار داشت قرضه اولی که دویست و پنجاه ملیون لیره بوده و قرضۀ ثانوی که چهار صد و پنجاه ملیون لیره بوده است با این قرضه که سومین استقراض ملی است مجموعا ۱۲۲۷۵/۲۰۰۰۰۰۰۰ لیره میشود که ملت برای ادامه جنگ داده است ( هزار و دویست و هفتاد و پنج ملیون لیره معادل است با پانزده هزار ( کرور ) و سیصد کرور تومان پول ایران در صورتی که لیره را تقریبا شش تومان حساب کنیم )
علاوه دکتر « هلفریش » علاوه کرد: بعلاوه این پول جدید اعتبارات جدید دیگری هم داریم. آلمان نه تنها قشون های جدید برای حملات جدید دارد چنانچه شانسلور در « ريشتاك » گفت :
اینکه ما دارای ملیاردهای جدید پول هستیم مالیۀ که برای گذراندن جنگهای زمستان و رسیدن بهار لازم است تهیه شده و ما را بهیچوجه من الوجوه نگرانی نیست.

مبلغی که در قرضه سومی آلمان جمع شده است حتی از قرضه دومی انگلیس ها که در تمام عالم آنرا بی نظیر جلوه دادند متجاوز است. دولت انگلستان توسط استقراض های بعید الوعده تا بحال ۹۲۵۰۲۰۰۰۲۰۰۰ لیره و آلمان ۱۲۲۸۵/۲۰۰۰۰۰۰۰ لیره بدست آورده است .
مخارج انگلستان بزودی زیاد می شود مخارج جنگ آلمان از روز ٦٠٠٠٠٠٠٠ مارك يعنى سه مليون ليره زیادتر نیست و از این رو سهم هر يك نفر آلمانی خرج جنك روز يك مارك ميشود ولى سهم هر يك نفر

شیر ماده بايك دختر عثمانی در جنگ
مجروحين قشون انگلیس در مصر حکایت میکنند که در نزدیکی سنگر های ما در دار داخل مدن چند روز پيك تك تفنگی پنهان بود که خیلی بار دوی ما صده، و زحمت وارد مینمود تا اینکه جمعی مامور حل این مشکل شدند و بازحمات زياد سنگر و کمین گاه او را یافته و با صدمات آنجا را تصرف کردند و آن وقت تمام افراد قشون متعجب و متحیر شدند زیرا که دیدند این تك تفنكچى يك دختر هیجده ساله مسلمه عثمانی میباشد.

تهیه استعداد برای فارس
وطبق تقاضا ئیکه از طرف حضرت والاشاهزاده نصرةالسلطنه برای تهیه استعداد فارسی شده بود مقرر شده است قريب يك هزار و چهارصد نفر فوج اصفهان و يك عده از فوج شیر از برای انتظامات آن حدود حاضر خدمت شوند و فعلا وزارت جنگ بمقدار اسلحه برای آنها تهیه نموده قوام الملك هم در شیراز مقدری اسلحه حاضر کرده است که بسوارهای شیر از داده شود.

راجع به تبعید محترمین بوشهر
بواسطه اینکه اخیرا انگلیس ما چند نفر از محترمین اهالی بوشهر را دستگیر و بسمت هندوستان تبعید نموده اند وزارت امور خارجه با سفارت انگلیس مشغول مذاکرات شده و بعضى تلكرافات هم مستقيماً به لندن مخابره کرده مشغول اقدامات هستند که آنها را مراجعت دهند .

جوع سرقة الممالك ! هنوز « هل من مزید » :

ترجمه اخبارات اردو و انگریزی
مباحثه دربار ایمپنت
لندن - ۱۱ - نومبر
کرنیل ( يت ) برجك جهت شرقی گفتگو کرد – او گفت که وزیر اعظم در حضور این مجلس جلیل گفته است که مسئلۀ دار دانیل بغايت المدينة ناك ومطرح التفات و انظار ماست نه بطور انفرادی - بلکه بحیثیت جزوی از اجزای تمام جنگ در شرق وزیر اعظم اینرا هم گفته که عساکر ما در کیلی پولی دولت عساکر عثمانیه را ( ۲۰۰۰۰۰ ) از رفتن بدیگر جاها باز داشته است .
نخستین خیالی که بمخاطر من خطور می کند يك تاسف است که ما چرا بجنك بخلاف ترکان داخل شدیم و اطلاعاتی که از دار دانیل رسیده همه مظهر است بشجاعت ترکان و يك و مردانه بودن اسلوب جنك ايشان . این هم ظاهر است که عساکر ما در دار دلیل بخلاف ترکان آن شدت کینه و مهارت دشمنی ندارند که بخلاف المانها در میدان جنگ فرانسه دارند - مسلمانان هندوستان علم و معرفت کافی دارند که فهمند که سیر کردگان ترکی ما را بر داخل شدن درین جنك مجبور کردند و ما مخلاف قوم ترك نمى جنكيم بلكه بخلاف المانها میجنگم - [ حیف است که کرنیل بیت فراموش کرد که چگونه دولت روس و برطان پیش از دخول ترکان درین جنگ اتفاق کرده بودند که روز ولادت سلطان معظم وقتيكه عساکر عثمانیه در تفریح و نشاط غافل باشند روسیان از باسفورس و انگلیس از دار دانیل بر قسطنطنیه حمله آور شوند - چنانکه بر سلونیکا الحال کرده اند - وروس در دهان باسفورس دانتا میت می نهاد – این


سال پنجم
شمارهٔ ١٤

است اصلی سبب دخول ترکان درین جنک – المترجم | و مسلمانان هند می فهمند که سلامت دوستان بر مظفریت ما بر المانها موقوف است چنانکه سلامت انگلستان نیز بر همان مظفریت موقوف است چنین حالت در حق قبائل وحشیه و تربیت نایافته (۱) حدود هندوستان و همچنین در حق عوام غیر تعلیم یافته افغانستان صادق نیست – امیر کابل در تخالف باما سراسر وفا دار است و بی طرفی شدید را از ابتدای جنگ تا اندم محافظه نموده است وليكن فرقه های وحشی ملک خویش را زیر تسلط و حکم داشتن برای امیر بيشك يك وظيفة خيلى مشكل ميباشد علی الخصوص که اگر ایشان بجوش و هیجان درآیند – اما بر حدود هندوستان کسی نیست که قبائل انجارا زیر تصرف داشته باشد – کسانیکه عمر خویش را در شرق صرف کرده اند خوب میدانند که چگونه سیلاب هیجان از مغرب آسیا تا مشرق را در سالهای گذشته فرا گرفته بود یعنی در ان هنگامیکه ترکان يك قومى كوچك مثل یونان را شکست داده بودند – و ایشان میتوانند فهمید که چه عظیم سیلاب جوش و هیجان از يك كرانه اسبانا كرانه دیگر بحركت آید – اگر اخبار شکست انگلیس و مطرودین حمله ایشان از قسطنطنیه بدست ترکان در عالم انتشار یابد – من نمیخواهم که درباره ملحوظات عسکریه رای خود را بدهم ولی از اظهار این امید چاره نمی بینم که ارباب حل و عقد مصالح عسکریه که پیش ملت مسئول هستند – خود را برای دادن برای باز پس کشیدن عساکر ما از دار دائیل مجبور نیابند – ما را باک نیست که قبائل حدودیه در این ایام بچه درجه بجوش و خروش درآمده اند – چنانکه از حمله های ایشان بر حدود آشکار است پس اگر اخبار فتوحات ترکان بر انگلیس زیاده تر شیوع یابد – يك جنك عام و حمله اوری در يك زبان بر همه حدود هندوستان و همچنین در افغانستان از قوت بفعل خواهد درآمد – و ممکن است که این نائره جنگجوی ایران را هم فرا گیرد – ازین وجوه مذکوره امید دارم که عساکر برطانیه دولک های عثمانیه (۲۰۰۰۰۰) را در در دانیل مشغول خواهند داشت . من هیچ سبب نمی بینم که ما باتفاق حلیفان ما در شرق ( روس و فرانس ) چرا يك موفقانه جاروب کشیدن ( یعنی محو کردن استقلال قبائل حدود هندوستان و افغا نستان و ایران و تقسیم آنها میان حلیفان ) را از جمله عناصر اصلیه و مهمه همه جنك نسازیم ؟ | الانسان يدبر و الله يقدر – از زمانیکه کریتل پین در مجلس ملی انگلیس این خطابه کرده بود تا ایندم که دو ماه بیش نیست – عالم روش نوا اختیار کرده است – سرویا که صد حائل بود میان ترکان و حلیفان ایشان از میان برداشته شد – و لشکر انگلیس در معرکه سلیمان قریب بغداد شکستی فاش خورده – مجبور برجوع جانب بصره گشت – و مرکز نقل حرب درین موسم سرما از یورپ بملک مصر منتقل شد – و ایرانیان بر حسب اقتضای حفظ ذات بخلاف روسیها لوای جهاد اکبر بر افراشتند – و قبائل حدود هندوستان هم موافق ازان ماجرای را می زنند که ترسد که کوبد سرش را
قول سعدی – :
يستك – در غزا آغاز نهادند – عجب است كه جوع سرقة الممالك انگليس
هنوز فرياد هل من مزيد است ! ! – المترجم ]

(۱) تعبیر کلمه وحشی و تعلیم نیافته در اصطلاح زبان انگلیزی بران مردمی اطلاق میشود که حقوق دینیه و ملیه و ذاتیه خود را محافظه کنند . و ( بلاتشبیه ) خود را بنده و انگلیز را خدا نشناسند ! . .

( افکار یک نامه نگار )
تنبیه :- لار دروزیری که یکی از بزرگترین سیاسیان ممالک است درین نزدیکی زمانی میان خطابهٔ طویله در لندن بعض نکات مهم که قابل التفات مسلمانان خصوصاً و شرقیان عموماً است بمعرض آورده است (۱) او گفته است که این جنگ شیرازه حقوق الدول را از هم گسیخته اوراق حفظ ذوات ملل را پرا کنده ساخته است یعنی عهدنامها که دول معظمه با یکدیگر میکردند اعتبار و تکیه را سزاوار نیست . (۲) چون اعتماد بر عهود و پیمانها باقی نماند . دیگر حفظ ذات در آینده بر قوت مادی موقوف باشد . (۳) این قوت از کجا پیدا میشود . یعنی اکنون بجای اتحاد ملل اتحاد افراد ملت لازمست (۴) آن یورپ که ما باو مانوس بودیم باقی نمی ماند . هنگام اختبار يك يورپي جديد بوجود آید .
کاونت او کوما وزیر اعظم جاپان نیز درین نزدیکی زمان در اوزاکا خطابه فرموده که جاپان حصه فرض جنگی خود ادا کرد . و امیدوار است که هنگام صلح در مجلس شورای دول اجازت – نه خیر بلکه حق – خواهد داشت . پس از ان گفت که در جنگ قرم ( سنه ١٨٥٤ ) وقتی که حکومت جزیره ساز دنیا با حکومت انگلیس و فرانسه متفق شده و بر خلاف روس داخل شده بود – اما بهنگام صلح وکیلان حکومت مزبوره در مجلس شورای صلح قبول نکردند – ( زیرا که سار دنیا قوت هایشانرا بنابرین وزیر اعظم جاپانی ملت خویش را نصیحت میکند و میگوید که ملت مانند يك عائله متفق شده و هر گونه اسباب قوت را بهم رسانیده خود را در عالم معزز و ممتاز کند –
آن مسلمانان را که از آستانهٔ دار دانل تا درهٔ خیبر سکونت دارند و از نعمت استقلال کم و زیاده بهره وراند بر امور مذکوره تدبر و تفکر باید کرد – که سابق وزیر اعظم انگلستان و وزیر اعظم جاپان هر دو بر بقای اتم قرار میدهند و تحصیل این قوت را بواسطة اتحاد افراد ملت میگویند ایشان در بدست آوردن اسباب حفظ ذات مینمایند . آیا برایشان را وقت نرسیده که برای حفظ ذات خود شان قوتی پیدا کنند خصوصاً هنگامیکه صورت فنای ایشان را از بام مجلس ملی انگلیس در نظرشانست و شك نيست كه لكو كما عساكر انگلیس و روس بعد از جنك دريا كنار دمار از نهاد باقی مانده مستقل حکومتهای آسیای وسطی مشغول خواهد شد تلافی مانات ممالک ایشان شود – و تا زمانیکه این قبائل حدودیه و ممالک مستقلهٔ اسلامیه با هم متفق نشوند – ایشانرا روز مصیبت که قریب به وقوع است که دستگیر خواهد شد . وقتیکه یورپ خودش در معرض خطر است آسیای بیچاره در کدام حساب باشد . این نائرهٔ جنك عالم گیر را که میداند که کره الارض را فرا نگیرد . اگر چه اقوام آسیاجکه از این سیلاب بلا پایانشان خواهد رسید – پس تدبیر چیست و مسالمتشان باید که باهم متفق شده بر دامن خلافت کبری تشبث نمایند – این قوه اسلامی قوت عظیمه بوجود آرد که حملهٔ ان بران چیزی سهل توان نه بود و دولت علیه خلافت وکیل ایشان در یورپ باشد . همین است مضمون کلام پیغمبر که فرموده است – : يد الله على الجماعة – من شذ شذ فی النار ( دست مدد خدا معاون اتفاق است و هر کس که از جماعت جدا شود در جهنم ذلت و خواری و عبودیت و ناجاری در افتد )
( صدای اسلام )


شمارهٔ ۱۸
سال پنجم

( ترجمۀ اخبارهای انگلیزی و اردو )

جنگ در بلقان — تقهقر عساکر انگلیس و فرانس

لندن — ۱۱ — دسمبر — ١٩١٥
اعلان رسمی در باب لشکر شرقی ( در بلقان ) که در پاریس شائع شده است — : وقتیکه ظاهر شد که لاحق شدن بجناح ایمن عساکر سرویا بآذوقه و اسباب جنگ و مجتمع گشت زیرا که عساکر سرویا در جنگلهای البانیه و مانتی نیگرو ۔ والباترس ( یونان ) پراکنده شده است — این رای قرار یافت که عساکر فرانسه را از پیشترین مقامات بر ساحل سرنا بجانب کربولاک بیارند — تدریجاً لشکری بعد لشکری با قاعده و بدون زحمت باز پس آرند — باوجودیکه روز چهارشنبه و پنجشنبه بلغارها سخت حمله ها آورده بودند و عرفات تعاقب ها میکردند. ما باتفاق انگلیس جاهای نو بر ساحل دریای ایجیمبا بدست آوردیم —

لندن — ۱۱ — دسمبر — ١٩١٥ — سالونیکا
روز پنجشنبه و جمعه مقابل عساکر اتحادیان ( انگلیس و روس ) سکوت آراووه ( یعنی هیچ جنگ نشد ) عساکر ما باسلوب خوب پس می آیند — احوال سیاسی کلیه اشتغال بال دارد .
بخلاف عسکر فرانسوی فعالیت بلغاریها روزافزون است — بلغاریها عساکر را فراهم می آرند .
و عساکر اتحادیان قریب قاعدۀ لشکری خویش خطوط عسکری جدیده قائم کرده اند .
بلغاریها چهار بار قوی تر از انگلیس و فرانسه

لندن — ۹ — دسمبر
از مقدونیا خبر رسیده بلغارها بکمال شدت جنگیدند. بلغاریها بجهار فرقه حمله آوردند . یکی از شمال — و دیگر از غرب — و دو بخلاف انگلیس از شرق — شهر کوچک ماوریان که مرکز آن قتاله است باز او همه زیر امر انگلیسها افتاد — بیک معرکه عظیمه در کوه ها غرب استرومنیزا والاندوو بوقوع پیوست — آنجا بلغاریها سعی کردند لشکر انگلیس را از لشکر فرانسه جدا نمایند — ایشان خط اول لشکر فرانسه را شکافته بخط دوم رسیدند ، ظاهراً مقصود ایشان این بود که لشکر انگلیس را محصور کرده حدود یونان داخل شوند —

لندن — ۱٢ — دسمبر
نظارت حربه بطور رسمی مظهر است که فرقۀ دهم پس از حمله شدیده دشمن با عانت گنت در پس آمدن موفق شد . و عدد دشمن از لشکر ما بسیار زیاده بود — اکنون لشکر ما جاهای استوار از غدیر طویران را در غرب دریای واردار گرفته — باتفاق عساکر متحده آن فرقه خلاف دشمن زیاده در عدد خوب جنگید — از جوان مردی مشترکیو زیلیرز و دبلن فیو ریلیزز و کنات برنجرز آن فرقۀ دهم نجات یافته باز پس آمد — از جهت کوهستان هشت تا توپ میدانی را برای مدافعه های پیاده بودند که هنگام رجعت بزودی توپها را همراه آوردن ممکن نشد و بدون توپها پس آمدند نقصانات ما یکهزار و پنج صد بود ( ١٥٠٠ )
در جرائد انگلیس از هفتاد هزار اسیران اطرشی که در دست سروپا بود بحث میکنند — اکنون که عساکر سرویا در رباهای البانیا بوجه بی پروائی نکرده و اپس پراکنده شدند — آن اسیران اطرشی کجا

رفتند ؟ بعض گویند که همراه عساکر سروی بالبانیا رفتند — اما آنجا برای عسکر انتظام خوراک و غیره نیست برای اسیران چه طور چیزهای خوردی پیدا شود ، ظن غالب این است که همه اسیران اطرشی بدست فاتحان اطریشی افتادند — دیگر عجب این است که اطالبا وعدۀ اعانت سرویا بآذوقه و اسباب جنگ کرده بود — اما وفا نکرد !

مسئله جنگ دار دنیل
از تقریر اسکویته

کسانیکه کمان میکنند که حمله بر دار دانیل قرار داده شده بود بدون تفکر کردن و تصور نمودن جمله امکانات بحریه — سراه خطا میکنند ، بر مسئلۀ حمله کردن بر دار دانیل میان امیرالبحر که بر عمل جنگ حکمران بود و ارکان حزب تجربه در لندن بکمال دقت و غور مذاکرات کرده شد و تدریجاً رای قائم کرده شد — و پیش از آن که فیصله اخیره کرده بودند . این مسئله را بوزارت تجربه فرانسه هم بمیان آورده بودند — چنانچه حکومت فرانسه آنرا کلیةً قبول کرد — و راضی شد که با مادرین حمله بردار دانیل شریک شود . و همچنین این رای را دیون اعظم که دران وقت سپهسالار عساکر روسیه بود . بکمال جوش خیر مقدم گفت و بر استی اعتقاد داشت که حمله بردار دانیل لشکر کشی روس در قفقازیه را موجب اعانت خواهد شد . در مجلس شورای حربی این مسئله چهار بار زیر بحث آمد — و با وجودیکه همه تدابیر و منصوبهای جنگ سراسر مخفی بود . لاکن قبل ازینکه یک گلوله بردار دانیل زدند . هیئت وزرا از همه آگاه شد . استحسان کرد . در آن احوال که ما خود را یافتیم محض حملۀ بحری تنها در خیال ماندیم — لارد کیچنر گفت و ما با او اتفاق کردیم — که ما نمی توانیم اعانت معتاد به لشکری را نیز انجا بفرستیم . بنابرین فیصله کردیم که باسطول بحری تنها حمله آور شویم .
وزیراعظم اینجا همه ذمه داریٔ حملۀ دار دنیل را بر خود محمول میکند و کسانی را که گمان کنند که این حمله از نفوذ اشخاص مجهول بوجود آمده بود نهایت شدت ملامت میکند . او اعتراف میکند که در این حمله خطرها بود . اما مطالب عالیه هم بود . یکی جلب کردن حکومت های بلقان بجانب اتحادیان بود . دوم کشادن راه بحر اسود برای نقل گندم و دیگر غله جات از روسی که آنوقت برای انگلستان خیلی ضروری بود . سوم حمله کردن بر قلب سلطنت دولت علیه عثمانیه .
وزیر اعظم میگوید که حمله کردن بردار دنیل قرار یافت و در اواخر ماه فروری سنه ١٩١٥ ع بوقوع پیوست قلعه های بیرونی را خراب کردند — و تسخیر کردند — این حمله ها تا یک ماه جاری بود — و عاقبت الامر هجدهم ماه مارچ سنه ١٩١٥ ع بر تشکترین ابنای داردنیل حمله کردند این حمله ما را پس انداخت و بسیاری از خوبترین سفائن حریۀ ما را کلیةً ضائع کرد — پایکار و شکسته گردانید پس ازین خسارۀ عظیم این رای قرار یافت که اگر حملۀ بحری باتفاق عساکر بر په بعمل آرند . ممکن است که مقاصد اصلیه حاصل شود . بنابرین سر هیملتن در ماه مارچ سنه ١٩١٥ از لندن روان شد تا سپه سالار عساکر حمله کنان بردار دنیل بشود . او حاضر بود هنگامیکه سمائن


صفحه ١٦
سال پنجم

حريتاً هيجدهم ماه مارچ بدار دانيل حمله کرده بود و او باتفاق امير البحر ما که آنجا بود اين اطلاع فرستاد که حملهٔ عساکر بحريه و بريه با هم لازم است . و اين رأی را ارکان حرب در لندن نيز قبول کردند . وزير اعظم با آن حوادث که از ماه مارچ تا ماه اگست سنه ١٩١٥ ع در جزيره نامی گيليپولی بوقوع پيوست . هيچ اشارت نکرد، اما ميگويد که در اوائل ماه اگست گذشته حکومت انگليس يك فوجی عظيم از کوچه و دربه در جوار دار دنيل فراهم آورده بود. و لا محاله حمله های هولناك با توپهای بزرگ و فوق العاده از کشتیهای جسيمهٔ جديده بر لشکر ترکی نمودند . که تفاصيل آن عموماً از جرائد خوانان معلوم است . در انتهای کلام در مسئلهٔ جنگ دار دانيل ميخواهد که ملامت باشخاص بالذات مخصوصه عائد کند و ميگويد که :— اين رای خودم است که در اثنای اين جنگ با وجود بلنديها و پستیها (مظفریتها و هزيمتها) چنين جانسوز نا اميدی هيچگاه احساس نکردم چنانکه از عدم موفقيت ما در دار دنيل ! امکانات و علامات فتح و فيروزی چنانکه ما ديده بوديم و کسانکه در ميدان جنگ بودند ديده بودند . تنها بسيار و زياد نه بود بلکه متراکم و متزاحم بود . و نتائج مظهريت و مظفريت نصيب و زکار ما شدی — کو يا خارج از حيطهٔ شمار و بيان بودی — مظفريت ما در دار دنيل مسئله بلقان را حل نموده بودی — و امکان میلان يادگار بانجانب دشمنان ما را — ( چنانکه اکنون از شوره بختی ما واقعهٔ حقيقی شده است ) از قوت بفعل آمدن مانع شدی — و دار الخلافة عثمانيه را بمعرض خطر نی، موقع تسخير آوردی — و در همه عالم شرقی قوت و جبروت و عظمت و شوکت رول متحده ( انگليس و فرانس و روس ) را اظهر من الشمس فی نصف النهار کرده بودی !! . .

خلاصة آخر ترين خبرها

عساکر انگليز و فرانس بمهاجمات شديده عساکر مظفرهٔ ترکيه در دار دانيل تاب آور مقاومت نشده منهزماً و مقهوراً به ترکيه محاربه محدود شدند . در دار دانيل در وقت حاضر جنگ نيست لشکرهای دشمن اسلام کلياً از دار دانيل بيك سمت مجهولی بخريهای فرار گرديدند . در عراق عرب انگليزها شکست های پی هم خورده اند و تلفات عظيمی داده اند . عربها بك خدعهٔ حربيهٔ عجيبی بکار برده انگليز ها را بجاهای بسيار دور از ساحل کشيدند و چون دانستند که حال در موقع زد گاه رسيدند همان وقت از عقب و يمين و يسار لشکر انگليز را احاطه کرده عساکر مظاهر عثمانی برانها حمله کردند و دمار از نهادشان برآورده قريب است که بقية السيف شانرا در حدود بصره بدريا بريزانند . در نواحی عدن محاربات اسلام با انگليز شروع شده است . — حمله های متواتر سنوسيها از جهت غرب و سود آنها از جهت شرق بر مصر جاری ميباشد . — از صربها نام و نشانی باقی نمانده بقية السيفی که در البانيه و مانتينگرو پناه گزين شده اند تعقيب ميشوند . — عساکر متحدهٔ انگليز و فرانس در سالونيکا محصور و در زير تهديد ميباشد . — از قرار خبرهای که بآخر ترين دانه از طرف ايران رسيده بندر گاه ( کيلی ) از طرف جرمنها بشدت بومباردمان ميشود . — در ايران آتش جنگ و جدال مشتعل است . روس . جرمن . عثمان در ملک ايران زد و خور دارند . حکومت يك مسلك مستقيمی ندارد .

اعلان

سراج التواريخ
جداول — و دوم

زندگانی - وقايع هر قوم و ملت ( تاريخ آنست . ( سراج التواريخ ) آئينه حيات نمای ملت جليل افغانست . زيرا از آغاز تشکيل دولت بافتن دولت افغانيه عاليه بحث ميراند که برای حال و استقبال ملت بهترين درسگاه عبرت ، و خوشتر ازين اشياء ملت تصور نميشود . هر فرد ملت را واجب است که يك نسخه از آنرا بدست آرند و مانند سرمايهٔ حيات در کتابخانه قلوب خودشان نگهدارند . علی الخصوص که کتاب مذکور به نيت خالصانه و خير خواهانهٔ استفادهٔ عمومی به امر و فرمان ذات اقدس و ارفع صفات بادشاه مقدس ما اعلیحضرت « سراج الملة و الدين » تأليف شده و در مطبعهٔ حروفی دار السلطنه کابل زيور طبع آرايش و تزئين يافته از جلد اول اين کتاب از ابتدای سلطنت خاندان دريشان ( درانی ) — يعنی از آغاز تأسيس و استقلال دولت عليهٔ افغانستان تا ورود اعلیحضرت امير کبير امير دوست محمد خان مرحوم جنت مکان از هند در کابل بحث ميکند و جلد دوم آن از حکومت خاندان جليل الشان ( محمد زايی ) يعنی از ابتدای حکومت اعلیحضرت امير کبير دوست محمد خان تا به اول جلوس اعلیحضرت « ضياء الملة و الدين امير عبد الرحمن خان » طاب ثراه وقايع تاريخيه را جامع بوده بر کاغذ اعلا معروف به ليپ بطبع رسيده است . قيمت کتاب مذکوره با حسن و زينت و خوبی تجليد آن از قرار ذيل است

نمبر (١) پشتی چرمی جرم اصواری دانه دار کابلی پخت چهره بندی جدول طلا بر کار نشان دولت و اسم کتاب از ورق طلای اصلی بسته بندی شده مبلغ شانزده روپيه پخته کابلی —
نمبر (٢) پشتی مقوا رويه گيره ماشی چهار گنج وزير جره، فرمه سياه واسم کتاب و نشان دولت ورق طلاء جله سيزده روپيه پخته کابلی —
نمبر (٣) پشتی مقوا رويه گيره لاجوردی چهار گنج و زرميش ميشی سرخه کالی پخت حاشيه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا جله جزء بندی شده يازده روپيه پخته کابلی و ده شاهی —
نمبر (٤) پشتی مقوا رويه ابری چهار گنج وزير جرم ميشی کابلی پخت حاشيه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا جله کوته بندی ده روپيه پخته کابلی و سه شاهی —
نمبر (٥) پشتی مقوا رويه ابری سرخ چهار گنج وزير گير سياه اسم و نشان دولت ورق طلا جله کوته بندی شده نه روپيه پخته کابلی و يازده شاهی —

محل فروخت

در قصر ارك مباركه از تحويل خانه جناب محمد ولیخان سرمهردار
در بازار از گل احمد دکان عبدالله خان —

چون کتاب مستطاب سراج التواريخ چهار جلد ميباشد اگر در يك وقايه و شيرازه ميشد حجم کتاب موصوف کلان ميشد لهذا اعليحضرت شاه والا امر نمودند که جلد اول و دوم در يك وقايه شيرازه شود و جلد سوم و چهارم آن که هنوز در زير طبع ميباشد و پس از انکه از طبع بر آمده مقوا کرده شد انشاء الله اعلان فروش آن نشر کرده خواهد شد فقط در چاپخانهٔ حروفی دار السلطنه کابل طبع گرديد .

هر مقاله هائيکه دستخط ندارد از طرف مدير و سر محرر تحرير ميشود .
محمود طرزی


اعلان

عموم مشتركين كرام خود را ياد آورى ميكنيم مرقدر سى و كوشش كرديم كه از شكايت نرسيدن اخبار مشتركين كرام دارالسلطنه كابل خودرها نمانيم بمكن لشد لهذا بادا كخانهٔ مركزى دارالسلطنة كايل يك مقاوله نموده دا كخانه مشار اليه تقسيم و توزيع اخبار مارا كه بهمه مشتركين كرام ما رساند در عهدهٔ حيث خود قبول نمود. مشتركين كرام دارالسلطنه خود را مشير و ياد آورى ميكنيم كه بعد ازين اخبار هاى شان بدون واسطهٔ غير فرداً فرداً بواسطهٔ آدمهاى دا كخانه نخود شان ميرسد.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی | سالیانه چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی | ششماهه هشت روپیه کابل
در خارج افغانستان
در حالیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود
يك طلای پوند انگلیزی یازده روپیه کلدار است. از همین قرار حساب کنند

یاد آوری

بر همه کار داران نظامی و ملکی وجملهٔ خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود: اگر از يك جابديگر جايروند و بيايند ميبايد كه بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا ميروم اخبار مرا در انجا بفرستید. هر گاه همچنين يك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند.

( شرایط درج کردن اعلانها )

سودا گرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شارا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشتهاریکه باشه از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود : اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار فشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپيهٔ کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطريك قرآن يعنى نيم روپيهٔ کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار فى سطريك قرآن يعنى نيم روپيهٔ کابل و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ — اینچ — ٤ — سوت ) میباشد هرگاه شخصی اعلان خود را مبادياً تايك سال نشر کردن خواهد و وجهٔ يك ساله را پیشگی ادا نما بدهد و ورق پشتی بر سر سطری سنار اجرت گرفته میشود


اعلان
جزیرۀ پنهان
هوسکاران مطالعه آثار ادبیه را مژده : ازین جریدۀ رسیده گلزار ، مطبعۀ عنایت ، کام یارا شیرین نمائید ! جزیرۀ پنهان ، يك ناولیست که قوت علم و معرفت وسیع و غیرت را برای اساس زندگانی نوع بشر منظر ثابت و جلوه گر میسازد . هم حکایت ، هم عبرت هم فن ، هم فضیلت : خوبی چاپ ، خوبی کاغذ ، خوبی تصویرش علاوه ، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان | تنها (۶) شش روپیه محل فروخت فی مطبعۀ عنایت در ده افغانان ، و دکان باز محمد در بازار ارك ، و دكان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل در مدرسه شاهی -

( اعلان )
پراکنده
۱ - آثار مطبوعۀ تازۀ مطبعۀ مبارکۀ عنایت ، و عبارت از يك مجموعۀ اشعار اجمال عمده آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا ، و خوب طبع دلربا ، با تصویر بسیار زیبا جلوه گر بازار عرفان گردیده است . اگرچه از تحت خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر پیکرۀ طرز جدید است . نسبت بخوبیهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان - یعنی مقابل (۲) دو روپیه کابلی در خود مطبعۀ عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب ، و در بازار ارک از دکان باز محمد ، و در متصل مدرسۀ شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب هر کس خریده میتواند .

اعلان
از مطبعۀ عنایت
قیمت روپیه کالی
سیاحت و دورا دور زمین بهشتاد روز مجلد ۲
سیاحت در جو هوا مجلد ۲
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد ۲
از هر دهن سخنی و از هر چمن سمنی مجلد ۱
روضة حکم مجلد ۱
پراکنده مصور مجلد ۲
جزیرۀ پنهان مصور مجلد ۶
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشد از خود مطبعۀ عنایت در ده افغانان از نزد عبدالروف خان سر مرتب و از دکان باز محمد خان کتابفروش در بازار ارك و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی بقیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند . و اگر از خارج افغانستان آرزوی خریداری کتابهای مافوق را بکنند باداره سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند .

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
علم و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توجیه
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است . هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کند .

اعلان
کتابهای مجلد سراج الاخبار افغانیه و کتابچه های علاوۀ آن و شماره های متفرقۀ آن و همه کتابهای مطبعۀ عنایت را خریدارانی که آرزوی خریداری آنها را داشته باشند از دکان حاجی ملا غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی ، و از دکان باز محمد خان تاجر کتب در بازار ارك بقیمتهای معین آن خریداری کرده میتوانند و نیز در خود اداره در ماشینخانۀ مبارکه ، و در خود مطبعۀ عنایت در ده افغانان هم بفروش میرسد فقط


شمارهٔ ۱۱
سراج الاخبار افغانستان
۱۳۲۹
سال پنجم

فهرست مندرجات

حوادث داخلیه
} تشریف آوری مرشد روحانی حضرت صاحب مجددی – مراسم در بار معالی بار – يك نظر تحسین از هرات –

حوادث خارجیه
مکتوب از پاریس – اختلالات هندوستان – مکتوب از ماوراءالنهر – افتتاح مجلس مبعوثان عثمانی – نطق انور پاشا وزیر جنك – حکایتهای محاربه – پریشانی و اضطراب روسیه – مسرت از حملات زبان ها – خبرهای متنوعه راجع بجنك – نظام اجباری در انگلستان – واقعه مهم در زاپونیا – جنك افغانها با انگلیس – در عثمانی – قشون آلمان در اسلامبول – غرق کشتی انگلیس – حریق در انگلستان – خبرهای ایران – کارد مستحفظ – مصادمه در همدان – سفارت ایران در برلین – انتشار يك خبر مدهش – تهیه مجاهد در برار جان – تهیه و جمع آوری اعانه – در سفارت روسی – انگلیس ها منکرش میکنند – مسئله ایران در مجلس عوام انگلیس – علامات جدید در ایران – خیال پادشاه رومانیا – بیانات يك مسلم فرانسوی – پلی انور پاشا – مکاتبه در مابین امپراطور آلمان و انور پاشا – فعاليت تحت البحری های آلمان – نطق یکی از خطبای اردوی چهارم عثمانی – مصارف انگليس درين جنك بالكليه –

اعلان
( سراج التواريخ )

آثاری
از مناظر در السلطنة كابل – قصر سعادت حصر دلکشا قصر عالی باغ شهر ارا – از افسران نظامی دولت علیه ایران سلطان فضل الله خان – راجه کوچ بهار و دختر مهاراجه –


اعلان
از صنایع و هنرهای ذات ستوده صفات اعلیحضرت سراج الملة والدین پادشاه رفیعجاه دولت علیه افغانیه و سعی و همت جناب سر کار خانه جات، ماشین خانه مبارکه دارالسلطنه کابل علاوه راهای حوائج دولتی و لشکری مانند آلات حربه دفاعیه و اونیفورم عساکر شاهانه و غیره، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از آن اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت مویداً حکم فروش آن صادر گردیده است : محل فروش این چیزهای ذیل ( دکان عبد الله خان در بازار ارک ) میباشد.

(۱) نرخ های پشمینه بانی برنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گز انگریزی ۳ فوته مشخص شده و در سندو قخانه جنسی هم بفروش میرسد

اقسام قسم اول قسم دوم
درجه ها درجه اول درجه دوم درجه سوم درجه اول درجه دوم درجه سوم و اندکی قیمت آن ۱۰ روپیه
رقم رنگ خودرنگ رنگه خودرنگ رنگه خودرنگ
قیمت تا حال ساخته نشده ۷ روپیه و ۱۱ پیسه ٦ روپیه و ۱۸ پیسه ٦ روپیه و ۱۰ پیسه ٥ روپیه و ۱۸ پیسه ٥ روپیه و ۱۰ پیسه

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گز انگریزی کشمیره چهار خانه ۷ رویه ۳۵ پیسه | کشمیره زردار هر فرد ۷ روپیه ۲۰ پیسه

(۲) جراب
رقم تکه بانکه زوج راهدار زوج معمولی زوج کلان فی درجن
قیمت ۱ روپیه ٥٢ پیسه ٤٥ پیسه ۳۹ پیسه ۱ روپیه ٤٠ پیسه

(٤) کروره های جدید ساخت
رقم چرم باف دو گرنده باده ده پای یک اسپه دو کره سه تاره یک اسپه چار تاره قز
قیمت ۸ روپیه و ۳۳ پیسه ۹ روپیه و ۶ پیسه ۸ روپیه و ۱۱ پیسه
رقم چرم باف دست امامی دولایه چرم باف دست دولانه یک اب دسته دولانه یک بار اسپه چرم باف عمر کان
قیمت ٤ روپیه و ٤٨ پیسه ٤ روپیه و ٤٦ پیسه ٤ روپیه و ۲۳ پیسه
رقم قبضه ریچی کیت مرۀ وبخانه قبضه فلیته نقره از چرم سه لایه توپخانه زه باف رقم سواری سامی کیت زه باف دو کاره ارکان
قیمت ۳ روپیه و ٥٥ پیسه ٤ روپیه و ٥٧ پیسه ٥ روپیه و ٩ پیسه
رقم رکابی از یخ چرم باف میانه چوب بست زنانه از زین سواری تیغ چرمی زنانه ابریشمی جیب قلاقل
قیمت ٤ روپیه و ٤٥ پیسه ٤ روپیه و ٨ پیسه ٥ روپیه و ٥٨ پیسه
رقم یخ چرمی کمک دار دسته بادامی تیغ چرمی دسته دولاسامی و نجی کیت نقره چرم باف ما بین بست یک از زین سواری دولایه
قیمت ٤ روپیه و ٤٩ پیسه ٤ روپیه و ٤٥ پیسه ۸ روپیه و ۱۲ پیسه

(٥) اقسام گلهای مصنوعی سر
قسم گل وینه گل جریبن گل نافرمان
قیمت ٦ روپیه و ۷ پیسه ٥ روپیه و ٣٦ پیسه ٦ روپیه و ٦ پیسه
قسم گل لستون شکوفۀ نارنج جلیلی
قیمت ٥ روپیه و ۳۸ پیسه ٧ روپیه و ٤٥ پیسه ٦ روپیه و ۸ پیسه
قسم گل سوسن شکوفۀ سیب گل گلاب
قیمت ٦ روپیه و ٥٤ پیسه ٦ روپیه و ٥٨ پیسه ٦ روپیه و ۸۱ پیسه
قسم گل گندمی گل گاون ( الخیر )
قیمت ٦ روپیه و ٢٥ پیسه ۷ روپیه و ۱۲ پـ

( میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات ) ( کیمپل نظامی )


قیمه (۱)
قیمت سالیانه

سال پنجم
شماره (۱۱)

مدروس وسري محمد
محمود رزی
الامريحا ومطبعة
١٣٢٩

در اطراف داخله مملکت
مراسلات و ادویه کامل
در خارج مملکت
اشتراکین باده با روپیه انگلیزی
صد و دوازده روز یکبار نشر میشود
قیمت آن در کابل یکسیاسی است.
پولی که در نشر شود اعاده نمیشود)

در ماشینخانه دار السلطنة (کابل )
همه امورات تحریریه به اداره خانه
بنام مدیر فرستاده میشود
تاریخ غره ربيع الثاني ١٣٣٤ تاریخ انگریزی ۵ فروری عیسوی ۱۹۱۶ تاریخ شمسی ۱۰ دار ۱۲۹٤

حوادث داخليه
امسال سال یازده هم است که دارا لسلطنة کابل بشرف قدوم شان
مشرف شده بود و در وقتیکه در جلال آباد مقیم می بودند مریدین و مخلصین
افغان از بلاد افغان بحضور لامع النور شان رفته کسب ارشاد می نمودند
در این سال همایون فال بعد از عرایض متعدده اهل کابل و اشتیاق دیدار عامه
افراد دار السلطنه کابل که زیارت شان داشتند مرحمت خود را مبذول
حال بجارکان نموده نزول اقبال و پرتو اجلال بدار السلطنة کابل فرموده
بسواری موثر خاص حضرت عالی متعالی شهزاده دیندار سعادت آثار
حضرت معین السلطنه صاحب افخم که اعتقاد راسخ و ارادت کاملی در حق
حضرت صاحب ممدوح دارند بتاریخ یوم یکشنبه ۱۷ شهر ربيع الأول يعمل
يك بچه روز رونق افزای شهر شهیر کابل گردیده در مسجد ملا محمود
که در شور بازار کابل وقوع دارد در حجره شريفه که از قدیم الایام سجده
گاه و محل اقامت حضرت صاحب بوده است اقامت گزین گردیده و دانهای
سالکان راه دین و مستفیضان عرفان آیین را بشور باز - آورده است
سراج الاخبار افغانیه ازین قدوم میمنت لزوم - عامة سكنه شهر کابل
و ممالک محروسه افغانستان را مژده رسانی میکند و قدوم این مرشد زمان
و عارف دورا را از مراحم الهی دانسته اعلیحضرت شهریار زمان و پادشاه
دین پناه افغا نستان را تبریک می گوید زیرا اعلیحضرت شهریار دین دار
مانیز از معتقدان خاص و مخلصان با اختصاص حضرت صاحب بوده و جناب
حضرت صاحب از داعیان خاص اعلی حضرت متبوع مقدس و ملت با حميت
افغان وبك واسطه عظيمه نزول برکات آسمان می باشند .
وجود باجود حضرت صاحب ممدوح برای افغانستان از اجل نعمهای
الهی است زیرا دعای خالی از ریای مستجاب شان همواره در حق اعلی حضرت
إنشاء واولاد بإنشاء ومملكت وسلطنت افضائیه در امكنه مقدسه حرمين
شريفين زاده هما الله تعالى شرفا و تعظيماً وباقي مزارات انبیا و اوليا جاري
و ساری است تا این که از حجاج معتبر دیانت اثر افغان شنیده می شود که
چون ادعية وافرة حضرت صاحب ممدوح را عریان بیت الله الحرام در حق
پادشاه و ملك افغان میشنوند چنین می گویند ( هذا الشيخ موكل من الله

تشریف آوری مرشد روحانی حضرت صاحب مجددی
سعادتیکه همی جستم از خزانه غیب
گهی رسید که آن مرشد زمان برسید

یکی از مراحم ازدیاد و تفضلات صمدی تشریف آوری جناب ولایت
صاحب قدمت القاب مرشد زمان و هادی دوران صاحب کرامات عدیده
صاحب کثیره جناب حضرت صاحب چهارباغ با صفای جلال آباد جناب
ایشان که دران ایران است ایران در حضرت
الکتریک فرمانده اند و از قدوم شرافت لزوم شان عامة افراد مريدين
الدین شان از شاد و گدا منتظر نزول برکات و وصول سعادات بوده اند
حضرت صاحب ممدوح اطال الله بقائهم و ادام على مفارق المخلصين
مال راقدهم از حضرات محمدیه و از اولاد حضرت امام ربانی و قطب
ستان حضرت ( شیخ احمد سرهندی ) مجدد الف ثانی قدس الله تعالى
ما عزیز بوده یک پیشواى بزرگ طريقة علیه نقشبندیه - مجددیه می باشند
البر و افاضات و شمس القادات و انوار ارشادات ذات کرامت سیات شان
افراد ملت افغان و هندوستان حتی عربستان یافته و بسی مریدین و
امین در انظار زمین بسعادت ارشادات شریفه شان از حضیض جهالت
آن سعادت و عرفان رسیده اند که عدد همچون اشخاص از هزارها
ران است و در جمیع ممالک اسلامیه مریدین و مخلصین شان موجود است .
حضرت صاحب ممدوح مرشد سالکان طريقه علیه نقشبندیه به افغانستان
محل مسکن شان چهار باغ با صفای جلال آباد و اکثر عمر عزیزشان
حرمین شریفین گذشته و داخل حرم بیت الله الحرام حجره که از روضات
محبوب است بطریق مالکیت دارند که سالهای سال در آن بود
آن بوده اند و حجها و زیارات روضه مقدسه بوده که حضرت صاحب
رسانده خیلی زیاد است و چه هاوار بعینیات بسیار در حرم بیت الله الحرام
حرم مدینه منوره کشیده و در پرده اند .


معبد ۲
سال نجم
شماره ۱۲
(محفظ الافغان ) یعنی این ذات ستوده صفات از حضرت الله تعالى موکل آرام طلب نموده اند حضرت صاحب با آنها وعده فرموده اند که نان
است که بدعای او افغانستان از بلایا محفوظ بماند - بناء على هذا وجود شریف شان در سرهند تشریف برده در مزار فیض آثار حضرت امام
باجود انجنين ذات كرامت بات را از غنایم باید شمرد و دوام وجود ربانی مجدد الف ثانی تشریف فرما شده در انجارسم تعزیت و فاتحه خوان
باجود ایشانرا از حضرت الله تعالى مسئلت باید کرد .
از جانب عموم مخلصین مسلمانان هندی بجا آورده خواهد شد. در عین همین
حضرت صاحب ممدوح علاوه بر سفرهای متعدده حرمین شریفین اکثر انتظار مردم هند تشریف بردن حضرت صاحب دعاها و خواهشات مخامين
ممالک اسلامیه را سیاحت فرموده اند و علاوه بر عربستان ممالک مصر و شام را افغانی وقوع یافته این است که جناب مستطاب حضرت صاحب بقدوم سعادت
نیز بطور کمال کردش نموده زیارات شریفه و مواضع متبرکه شام شریف رایگان لزوم خویش کابل و اشرف بخشیدند.
یکان فرموده و در بیت المقدس مراقبه ها نموده و از همانجا احرام بیت الله تو احمد مهران نقش که خاطر میخواست آمد آخر زیس برده تقدیر بدید
الحرام را بسته اند ( اینچنین مشقتها در عبادت ایزد سبحان مخصوص ذات الله تعالى و تقدس وجود عرفان آمود ذیجود مسعود شان را خرید
با برکات ایشان است )
حضرت احمد محمود عليه صلوات الرب المعبود ازاقات وبليات ارم
کرامات و خوارق عادات جناب ممدوح که در بر و بحر و سماوی در حفظ و حراست حضرت خویش داشته پادشاه دیانت آن
و مواضع متفرقه و اما کن متعدده از سن طفولیت الی الان از حضرت واولاد او را با وطن عزیز و افراد وطن دیانت مسکن افغان از به کار
ایشان رخ نموده است در زبان خواص و عوام داستان است هر شخصیكه انفاس شریفه شان در سال محفوظ داشته ادعیه مستجابه شان را دار
محضور شان مشرف کردد و يشرف خطاب و مکالمه شان برسد از خطرات
و ام اقبال و نصرت اعلیحضرت متبوع مقدس اعظم افخم والای مدار
قلبية او یکان یکان آگاهی و اخبار داده می توانند و در اسرار عبادات آئین سراج الملة والدين ادام الله ظله على العلمین سالیان دراز در حر
و معا ملات و آیات و احادیث مضامین مجیبه که بجز عرفای کاملین را حاصل داشته باشد اللهم آمين يارب العلمين
نمی شود مکالمات و مقالات محجبه دارند - حالات ذات بابرکات و سوانح شریفه
موعی زشان در کتاب علیحده درج نمودن حواله همت مخلصین کرام شان

مراسم دربار معالی بار
است تفاصیل آن در سراح الا اخبار افغانیه امکان تحریر و تسطیر را ندارد . بله روز قبل جميع ارباب مناسب ملکی و عسکری و خوانین در
از تقدیرات الهی درین سال دو واقعه جانکاه و دو حادثه الم همراه بموجب رقعه ها و تکنهای خبری از طرف ایش آقاسیان ملک ونه
بذات شریف حضرت صاحب رسیده اول اینکه مخدوم زرک و پسر سترک حضرت و سار جن میجر برای حاضر شدن پدربار بساعت ۱۰ روز شنبه
صاحب که ولی معارف استناد و ماذون بالارشاد بودند از دار فنا بدارها حال دعوت و اخبار گردیده بودند . از به نجه روز مذکور همه من
رحلت فرمودند و دانهای مخلصان و عامه مریدان و مستفیضان این در کاه ولایت مدعوین که به لباسهای رسمی زمستانی خودشان ملبس بودند یکم ان فرم و
بناه را خراشیده و در بلاد افغانستان و هندوستان حتی عربستان فاتحه خوانی و مسرت دیده میشدند که یکان یکان بسمت نقطه مقصود عازم وشی.
و ادای ادعیه و ختمات و صدقات از طرف مخلصین برای تقربه این بزرگ گشته اند، تا به ساعت ۱۰ قسم اعظم اهل دربار در خارج و رنده
زرگ زاده اجرا شد . سراج الاخبار افغانیه در شماره ( ۹ ) همین سال نجم خود اطراف سلامتخانه جمع آمده پس از توقف یکچند دقیقه بنابر قاعده درا
تعزیه وفات مخدوم - مرحوم مغفور را بسمع قارئین گرام رسانیده بود های سلامخانه کشاده گردیده همه اهالی را بدخول دالان واخذ مقامات .
دوم اینکه دو سه ماه بعد از وفات مخدوم زاده ممدوح حضرت بی بی معظمه داده شد. حضرات علمای عظام و ارباب مناسب ملکی و خوانین
اعلى والدة مقدسة مخدوم زاده مرحوم ممدوح نیز رخت اقامت بدر برده احترام حسب عادت بصنف ملکی, بالمقابل آنها متصیدا ران نار
جهان فانی را بدرود کردند انالله وانا اليه راجعون في يي صاحبه مغفوره و افسران عسکری در صنف نظامی دالان بزرگ و جسیم سلام
مکرمه بك وليه از اولیاء الله بودند که اوقات عمر عزیزشان بصیام و قیام چو آیهای مرتب و منتظم خودشان بر جابهای مناسب عملی ترتیب مراتب و هند
در گذشته و برای طایفه زنان وطن عزیز افغان یک مرشدة کامله بوده اند اشتند، تا به ساعت ۱۱ و نیم در نظم و برابری دربار از طرف این
فراق وقوت این بی بی مکرمه حزن والم وتم عامة مخاسین و مریدین را آقاسی ملکی حضور هما پول و غیره نفری زیر دست شان گوشتی و را
دوبالا کرده حضرت الله تعالى وتقدس بحرمت حضرت في مقدس عليه شد. و چون دربار فرحت بار وضعیت و زینت خصوصی خود را می
الصلوة والسلام این دو ذات ولایت سیمات که یکی اصل و دیگری فرع ولایت و در نمود ذات عالی نائب السلطنة صاحب افخم و حضرات شهزاد کان
و صدق عرفان بوده اند در روسات الجنات جاداده و درجات حضرت صاحب مکرم داخل سلامخانه گردیده عموم حاضرین به ادای سلام ، واید و اه
موجود مقدس ما را در دنیا و على رفیع و منبع گردانیده اجر جزیل آداب تعظیم و احترام شان برپا خاستند و بعد از اینکه اجازه نشستن از مرد
سبب ذات کرامت سمات شان بدارد و باقی اولاد و احفاد و عامه عائله عرفان ذات عالی برایشان داده شد. مکرر بمواقع مقرر خودها قرار کر دیا
بناه شان را از بلیات و آفات محفوظ بدارد اللهم آمین
پس از لحظه همه سلام خانه را از یک سرنا بدیکر سریک سکون 11
عرایض متعدده از جانب مخاسین هندی محضور حضرت صاحب رسیده هیت نمای عظمت احتمالی استیلا نمود و هر فرد بکمال سکونت و آرام این
والتجای اجازه حضورشان را بجلال آباد برای ادای رسم تعزیه مغفودین که اسب شدت هیجان حسیات قلب و جریان و تلاطم امواج شوق ازم


۳

سال پنجم
شماره ۱۱

برای ظاهریش حکمفرما گردیده بود با تمام ذوق و لفت تشریف سعادت ردیف دان شو کلیات اعلیحضرت پادشاه معظم محبوب القلوب مقدس خود را آرزو و انتظار داشت، چنانچه متصل این احوال نابه ساعت ۱۲ ا برون سلاحخانه آواز دلنواز موزیکهٔ عسکری که لارهٔ موزون به هیئت مشحون سلامی بزرگ پادشاهی را نواخت ورود مسعود مسرت احدود نام او را بر همه گان اعلان و اشعار نمود. ذات علویت در جان اعلیحضرت پادشاه بل آگاه معظم ما از دروازه غربی با همه شوکت و احتشام ملوکانه داخل سلاحخانه گردید. عموم حضار برای تکمیل آداب تحیت و سلام و تقدیم مراسم تهنیت و احترام بنابر پولی «ولار» که از طرف جناب وخامت مآب سردار عالی نائب السلطنة صاحب رحمه کان القا و ابلاغ گردید برپاخاسته بعد از ان که مکرراً برد سلام و شرف احوال پرسی و مواقف خسروانه نایل و سزاوار گردانیدند تخت عالی تخت سلطنت بیه افغانیه را بکمال عز و شکوه بوجود ذیجود مراحم نمود سعادت آبود شاهانه خود زیب و افتخار فوق العاده بخشیده جميع اهالی دربار را به نشستن امر و اجازه فرمودند. درین اثنا غازی عسکری سراوس در کان حضور همایونی نیز بر حسب قاعده هر دو طرف سلاحخانه از یکسر تا دیگر سر صف بسته شوکت کردیدند، و چون وقت طعام نیز قریب آمد بود از انرو نفری پیشخدمتهای حضور به تهیه آوردن طعام آغاز نهادند و هنوز نوبت به صف دادن میزهای طعام خوری نرسیده و بلکه بنهاد دستمالهای دست پاک تقسیم و توزیع کردیده بود که ناگاه ذات مراسم دان اعلیحضرت همایون والا عموم را خطاب فرموده گفتند که میخواهم که پیش از آنکه طعام بیاید بشما یک چند سخنی بگویم و هم چون معلوم است که کسانیکه در سمت اخیر سلاحخانه باشند بسبب دوری الفاظ مرا به آسانی و سهولت شنیده نخواهند توانست از انرو همه تان از جایهای خود برخاسته به پیش و نزدیک بیائید؛ بنا بر این امر اولی الامر اعظم خود همه اهالی دربار از شهزادگان عظام و علمای گرام و سایر اهل مناصب ملکی و عسکری و خواتین ذی الاحترام بکمال شوق و شطارت از چوکیهای خودشان برخاسته و در مواجههٔ حضور همایونی صورت یکقوس را باطراف شاهانه ترسیم و تشکیل نمودند ذات مذکوقی صفات پادشاه اسلام پناه حقایق آگاه دقایق نگاه دیانت پناه عدالت آئین اعلیحضرت سراج الملت والدین امیر حبیب الله خان ادام الله دولته الی اخیر الدوران بر موقع عالی سلاحخانه بر آن تخت عالی تخت سلطنت اکمال عظمت و حشمت قصر و موضوع است بیا ایستاده در حالیکه همه حضار بر چهرهٔ ملاحت بار فرخندگی نثار شاهانه شان که از ان انوار ضیابار سعادت و شرافت، و رعب و متانت، و رحم و شفقت، و لطف و مرحمت با همه معانی و اطوار آن متحلی و مترشح بوده چشم انتظار و انظار با وقار دوخته بودند چنین کلام حکمت پیام، و نطق حقیقت انجام آغاز و ابتدا فرمودند: مراد ما از دربار امروزه دو چیز بود، یکی آنکه مدتی بود که شما را ندیده بودم اینست که الحمدلله همه شما را بکمال صحت ملاقات کردم [از طرف عموم دعای سلامتی وجود پادشاه اسلام] و دیگر در ضمن این ملاقات میخواستم که بعضی سخنها را بشما بگویم و شما را به آن بفهمانم. از جنگ عظیم یورپ که امروزه روز بر روی عالم موجود و جار بست هر کسی از ان با خبر است که از مدت یک سال و ۶ ماه به اینطرف بکمال شدت در مابین دولتهای معظمهٔ دنیا دوام دارد. ولی مانند من شمارا از نتایج روزمرهٔ آن بخوبی و درستی وقوف و اطلاعی حاصل نیست و انقدر که من از احوالهای آن خبر دارم شما خیلی کمتر میدانید زیرا برای من ذرایع خبر رسانی بسیاری موجود و برای شما نسبةً مفقود است [صداهای تصدیق] هر چند که هر کس بقدر احوال خود از بعضی نتایج آن که تا کنون بمعرض شهود آمده اند کم و بیشی واقف است ولی از نتیجهٔ قطعیهٔ آن هیچ کسی خبر ندارد. نه یمن و نه بدیگر کسی از ان علمی است بلکه کسانیکه خود را از زعماء این حرب میدانند نیز از فهم و درك نتيجة قطعية آخرين آن عاجز و لاعلمند، مگر چیزی که ظاهر است همین است که افق عالم همه در يك تيرگی کثیفی مستور و مخفی میباشد سه دولت مستقل کوچکی مانند بلجیم، و صرب و مانی نیگرو سراسر از صحیفهٔ وجود و هستی محو و منقرض گشتند و هیچ اثری از انها باقی نماند. و اين يك هم كم و بيش بر هر كس معلوم و اشکار است که درین وقت همه ممالک روی زمین در چه حالی هستند؟ در فرانس چه حال است؟ و روس بچه احوال است؟ در استریا و جرمن صورت واقعات چسانست؟ همچنان در ایران و غیره ممالک چه حال است؟ امروزه روز مملکت ایران مقابر اختلافی که در بین دولت و ملت آن روی نموده رزمگاه روسها و انگلیز ها و جرمنها گشته است که حقیقتاً خیلی شایان عبرت و تأسف يك حالیست [از طرف عموم صداهای تصدیق و اظهار افسوس] و اینهمه فلاکت باعث اختلاف و تفرقهٔ دولت و ملت در ایران پیش آمده و ملت ایران جدا و پادشاه و دولت شان جدا بر ضد همدیگر حرکت می کنند. مدعای ما درینجا ازین نیست که بگویم که در وقت حاضر پادشاه و دولت ایران یکدام طرف میل دارد، و رعیت و ملت آن کدام طرف را تائید می کنند. بلکه اصل مراد و مقصد ما اینست که شما را از اختلاف و تناقضی که در مابین دولت و ملت ایران روی داده واقف و مطلع گردانم دولت و ملت میباید که چنان يك اتفاق و اتحادی بیک دیگر مربوط باشند که جدائی شان از همدیگر غیر متصور و عديم الامكان باشد، و هر دو متفقاً در انفاذ مقاصد و اغراض خود توأم با همدیگر بکوشند و بالاتفاق دین خود و دولت خود را ترقی بخشند [صداهای تصدیق و تحسین] چون مصرع اول این فرد در موقع مناسبت ندارد لهذا از آن صرف نظر نموده تنها مصرع ثانی انرا در خصوص اتفاق دولت و ملت درینجا بطریق مثال می آرم.

چون دو نکنند و يك انگشتری

و لازمکه ملت و دولت ما نیز مانند دو نگینی که در يك انگشتری باشند با هم مربوط و ملحق باشند در خصوص بیان کردن نتایج وخیمهٔ تفرقه و اختلاف اگر بخواهم برای شماها سی مثالهای عبرت آوری را آورده میتوانم چنانچه بك مثال ساده و بسيط آن قصه همان سه نفر سید و ملا و امی است که باغ یک شخصی خود را انداخت و زرد آلوهای بسیاری از درختهای باغش کنده خوردن مشغول گشتند همانکه صاحب باغ را چشم برین حال افتاد و خود را در مقابلهٔ آنها عاجز و تنها یافت لهذا فكرى انديشيده نزد مهمانان ناخواندهٔ خود آمد و پس از انکه با هر سه نفر بکمال ملاطفت احوال پرسی نموده کیفیت هر یک را بخود معلوم کرد تمام آهستگی و نرمی سید و ملا را مخاطب ساخته گفت که آقا صاحب شما سید و اولاد پیغمبر و بزرگوار يك ذاتی هستید و جناب ملا صاحب! شما هم عالم و باور کن و محترم بوجودی میباشید که هر دوی شما به این فضایل شایان واجب الاحترام اشخاصی هستید. اما میدانم که این امی جاهل که نه از علم و کمال بهره دارد.


سال پنجم
شماره ۱۱
صفحه ٤

و نه از روی حسب و نسب شرافت و عزتی را مالکست از چه رو با تمام زما وات و همسری زده بکمال بی پروائی مال مردم را بغیر حق میخورد. بنابرین سید و ملا چون اینقدر تعریف های خود شانرا از صاحب باغ شنیدند خود شان را ذیحق پنداشته امی را ملامت کردن گرفتند و صاحب باغ بر فاقه سید و ملا امی بیچاره را یکی از درختها محکم بست ، سپس صاحب باغ باز پس از کمی توقف سخن را بر ملا دور داده و سید را خطاب کرده گفت که سید صاحب ! شما چون اولا در رسول و از خاندان بزرگ و مقدس بکذات با برکات میباشید بهمه حال شما در مال من ذیحق و مختارید مگر هیچگاهی گمان نمیرم که ملا صاحب در کدام کتابی از کتب فقه شریف خوانده باشد که مال مردم خواری بغیر حق حلال و مباح است . از ارو با تفاق سید ملا را هم بيك درخت دیگر در پهلوی امی محکم بسته کرد . و چون از ان فراغت یافت سید را که تنها مانده بود یکمال سهولت در جوار دو رفیق دیگرش یکی از تنه های درخت مضبوط بست و فی الحال از درخت بر آچند چوب کلفت و درشتی را کنده هر سه نفر را بوجه دلخواه تا که میتوانست لت و کوب نمود ، و به اینطریق از هر سه نفر انتقام کشید . پس اگر سید و ملا و امی از ابتدا به سخنان صاحب باغ بازی نمیخوردند آیا گاهی ممکن می نمود که صاحب باغ بچنین آسانی بر اراده و مقصد خود نایل و کامیاب مکر بسبب نفاق و اختلافی که در آنها بظهور پیوست هر سه نفرشان یکی بعد دیگری به بسیار سهولت بدست صاحب باغ گرفتار گردیدند . بناءً علیه اگر در مابین دولت و ملت و پادشاه و رعیت تفرقه و اختلاف و جدائی و نفاق رو دهد و هر کدام خود باشد یعنی دولت بی صلاح ملت ، و ملت بی مشورهٔ دولت هر يك فرداً فرداً و جدا گانه طریقی اختیار نمایند بی شبهه باعث زوال و خرابی هر دوی آن خواهد شد ، و برخلاف آن اگر ملت و دولت هر دو بصلاح و مشورت یکدل و یک زبان بوده متفقاً و متحداً در حفظ ناموس دین و وطن بکوشند سبب عزت و اقبال هر دوی شان خواهد گشت :
دولت همه ز اتفاق خیزد بدولتی از نفاق خیزد
هر دولت و ملتی که با هم دست اتفاق و اتحاد را داده اند و بیک صورت متفقه در سر انجام نمودن یک کاری کوشیده اند همیشه بر آن مراد و مقصد خودها کامیاب آمده اند [در اینجا جناب عالی نائب السلطنه صاحب افخم در تائید قول همایون فرمودند که بلی کامیابی ها و فتوحات حاضره جریها بسبب همین اتفاق دولت و ملت شانست که هر دو دست یک کرده در مقابل دشمنان خود می جنگند] لهذا ما را لازم است که دولت و ملت بایکدیگر اتفاق کرده در ترقی و تقویت و صیانت دین مبین اسلام بکوشیم و در همه وقت و هر حال بکمال اتحاد و یگانگی با هم مربوط بوده اگر ترقی نصیب باشد هر دو ترقی کنیم و اگر عیش باشد هر دو استراحت کنیم و اگر غم باشد هر دو مغموم باشیم اگر امن باشد هر دو با تفاق همدیگر در حفظ امن خودها سعی کنیم و اگر جنگ باشد هر دو یک جا و پهلوی همدیگر بمیدان جنگ برویم ، غرض اگر آباد شویم هر دو یک جا آباد شویم و اگر خراب شویم هر دو یک جا برباد گردیم مال و عزت پادشاه را رعیت از خود و مال و حال ملت و رعیت را پادشاه از خود بداند . اگر بر مال و ناموس رعیت و ملت تجاوز و دست درازی شود پادشاه آنرا بر مال و ناموس خود تجاوز بداند و اگر عمال سرکار دست اندازی شود ملت آنرا بر مال و ناموس خود دست اندازی بداند [در اینجا عموم حضار با آواز بلند گفتند که پیر و مال و اولاد

خود را فدای پادشاه خود می کنیم) مدعا در هر وقت و هر حال اگر شدت باشد باشم ، و اگر خوشی باشد یا ماتم میباید که خود ما را یعنی دولت و خود را يك شخص و یکوجود دانسته در ترقی و عزت ، و خرابی آن هر دو بایکدیگر شريك و سهیم باشند [صداهای پرجوش قبول و امتثال تا بحال هر قسمی که بود باکی نداشت ولی این مسئله اختلاف بین ما و ملت ایران يك سر مشق عبرتی است که برما لازم میسازد که بهر و هر طریقی که ممکن باشد خیال رعیت و ملت را برای خود و فکر ملت با آنها بفهمانیم که هر دو يك کاری را خواه در ان منفعت و فایده نباشد یا نباشد با تفاق همدیگر اختیار کنیم :
من نمیگویم که در فکر زبان یا سود باش
ای زفرصت بیخبر در هر چه هستی زود باش
لهذا خواستم که این فکر خود را چنانکه شما بیان کرده بهمه و رعایای افغانستان بدانانم که احیاءاً اگر کدام واقعه در پیش آید تا دولت و ملت هر دو متحد الفکر و متفق الکلمه باشند و یکدل و یکرو گردیده در حل آن کوشش ورزند بنابرین در خصوص چنان امری که بهمه اطراف و ولایات مملکت فرمانها فرستاده شود و از هر فرقه ای یک یک نفر از طرف عموم اهالی آن بطریق وکالت انتخاباً بدار السلطنه کابل بیایند ولی چون درینصورت بی اشکالات موجبات و آمدن وکیلها از جا بجا ، و علاقه های دور دست سلطنت مانند قندهار ، و مزار و غیره ، و سر رشته کوچ و بار گیری شان علی الخصوص در موسم زمستان خیلی باعث تکلیف و مشقت بود ، و بسبب بطی طریق ، آمدن و رسیدن شان تا بسه چهار ماه در تأخیر و تعویق و انتظار بسیاری کشیدن لازم میشد ، از اینرو امر فرمودیم تا دو قسم بعبارت دیگر ، فرمان ، چاپ کنند که قسم اول آن مخصوص برای علاقه ها و محالات که بدار السلطنه کابل قریب هستند مانند های جلال آباد و لغمان و کوهستان و غیره که از انجام امر در مابین ۲۵ روز بدار السلطنه رسیده میتوانند که یعنی از پنجه تا تاریخ ۱۵ ماه حمل محتملست که برسند، و قسم دوم آن برای و اطراف دور دست مانند هرات وقندهار، ومزار ، وقطغن و غیره تخصیص دارد که و کیلهای هر یک ازین علاقه ها به کُنه خودها مراجعت نموده نزد نایب الحکومه آنجا جمع شوند. و کیلهای هرات نزد نایب الحکومه هرات، و از قندهار نزدگی قندهار، و از مزار شریف نزد نايب الحکومه مزار شريف ) نزد نایب الحکومه قطغن، و از میمنه نزد نایب الحکومه میمنه. هذا القياس و از هر جا بسوی نایب الحکومه وجانب حکومت ) همانجا متوجه شده فراهم آیند، و هر دو اشهار مذکور را که اول آن مهر و دستخط شده است و برای شما هر دو قسم آوردیم (۱) قسم اول اشتهار و آن فرمانی است که برای علاقه های فرستاده میشود (۲) این اشتهاری است که برای علاقه های دور دست سلطنت فرستاده شد. ذات پادشاه مکرم صفات با دانش و دین اعلیحضرت من و این هر دو قسم اشتهار موصوف را به ترتیب فوق کمال فصاحت که هر کس آنرا بخوبی شنیده و بدرستی فهمیده می توانست قرائت فرمودند ، واخيراً چون از خواندن آن فراغ حاصل شد.