شارة ١٨
سال نجم
صحیفه ٤
در دنیا برای اخذ عبرت ، و حصول فهم و بصیرت از همه اول تو بت تاریخ
یعنی واقعات و حالات اقوام واهم ماضيه میرسد و همینها است که انسان
به توسط آن تجربه و دانائی را تحصیل میکنند و می بیند که همواره چون
از يك قبيل معاملات و وقايع بظهور پیوسته الدويك قسم اعلانات کرده
شده اند بالآخر از اثر آنها هم يك قسم حالات و کیفیات طاری گردیده اند ،
و در ما بعد نیز نتیجه که از آنها برآمده است هم یکسان بوده است
لهذا پس از تجربه و استقرار فكر بين يك قرار می باید که حالا هم را که
حالات صورت پذیر کردند ، ضرور ولابد نتائج ان نيز يكرتك بميدان
كشف و شهود خواهند برامد ، چرا که اگر شعله های آتش همیشه
وجود السائرا سوختانده است گاهی دیده نخواهد شد که کسی در میان
آن آرام ، و به امن و استراحت تمام بنشیند ! واکر در حوادث و واقعات
گذشته برای شما کدام اثر و علامتی موجود نیست، البته ازين يك
بهیچصورت انکار نخواهید توا است که امروزه روز ، حاضر در پیش
چشم تان چنان حوادث و انقلاباتی وجود دارند که زبانشان از همه زبانها
بیشتر آواز دهنده ، و از همه زیاده تر در گوشها جایگیرنده ، و در دلها تاثیر
کننده است ؟ و اولا يرون أنهم يعلنون في كل عام مرة او مرتين ثم
لايتو بون ولاهم يذكرون ٢٠
وا كر جمیع آن حوادث و تغیراتی که از آنها هر سال و هر ماه بلکه
هر طلوع و غروب حیات شما مملو و معمور است هم برای فهمیدن و بیدار
شدن شما کافی نباید . پس آیا همان بطش آخرین وصاعقه آتشین قانون
تعذيب و تخریب امم حضرت قادر قدوس که از دهشت آن عقلها معدوم
وهو شها مبهوت وفكرها نابود و غیر معلوم می کردند هم شما را از خواب
غفلت بیدار نخواهد کرد؟ که از او از مهیب زلزله انگیز دهشت انداز آن
قله های کوهها تاب پایداری و مقاومت نیاورده از هم پاره پاره شوند.
و زمین از شدت حرکت و ارزش نخود فرو رود و ماهیان بحرها برای
کریه تعزیه و مانم آن بیرون آیند. و كلا والقمر والمايل ان ادير و الصبح
اذا اسفرائها لأحدى الكبر ، نذير لا يشير لمن شاء منكم ان يتقدم او يتأخر و
اسا کرشما تا کنون بدین سبب بر نمیخاستید که ناحییکه زلزله ها
نیایند بیدار نمیشویم، و تا وقتیکه ولکان پاره پاره نشود چشمهای خود را
بدیدن چیزی خواهیم کشاد و تا زمانی که صداهای دهشتنان از قله های خیال و قمر
های غبار در جو هوا بلند نگردد کوشهای خود رابشنیدن و از ها نخواهیم نهاد
بس اه ابن تأخير مزید برای چیست؟ و این انتظار بعید برای کیست ؟
چرا که زلزله ها هم آمدند و آتشفشان هم کفید و کوه ها هم پست شدند
و صداهای مدهش، و غربوهای عظیم و هولناک نیز از روی زمین و زیر بحرها
شنیده شدند ولی نیا از همان پهلویی که بران افتاده بودید بدیگر پهلو هم نکشنید :
آیاز یادم برین چه میخواهید و اضافه برین به و هم و تصور می پرورانید، مگر
شاید آرزو دارید که آسمان شق شود، و آفتاب پرده برزه شود، و کره
ارضی هم بصورت یکدود و بخاری تحویل یافته از نظرها غایب و سراسر
مستور ومحتجب كرده ؟ ! . فهل ينظرون الا الساعة ان تأتيهم بغتة :
فقد جاء اشراطها ، فاني لهم اذا جاء نهم ذكراهم ١٢٠
چشمها برای دیدن و کوشها برای شنیدن هستند و دل در پهلوى
انسان برای این گذاشته شده تا همواره بلید و بیقرار باشد . مگرچه
جاره ، زیرا جمیع چیزهایی که چشم آرا می بیند برای شما بوده و بیکار
است ، و همه آن سخنرانی را که گوش میشنود برشها پیسود و بی اثر است .

و همه آن افکار و عبرتهای که از ان روح بیقرار و دل بر اضطرار میشود
نزدشها واهی ولایعنی است! پس هر چه کرده شود لا حاصل ، و آنچه که
شود بیفایده و غیر مؤثر است ! افسوس ! شما خیلی غافل گشته اید ، و در
نجه موت گرفتار آمده اید، دست تسلط کراهی پر شما در از کردید..
قوت احساس از نیافتا و معدوم کشته و حس تمیز و ادر الترا از شما تو
وزایل گردانیده اند. والا اگر چنین نمیبود ، هر يك ازينو اقعاتی که
پیوست از نظر ما گذشته و میگذرند چندان صاحب فیض و منفعت مبيك
که اگر کور میبود به یمن آن پینا میشد . و اكر انك میبود بر کت آن صحت
می یافت . واكر كنگ میبود از شدت آواز و گفتگویش کره اسپی
بلرزه و اهتزاز می افتاد، و اگر شل و پشت میبود هم بسیار خاسته خودن
بمنزل مقصود میرسانید، مگر آن در دنیا علاوه تر و ثقلت ففات شما
هیچ يك سخن تعجب انگيز تأثر آوری واقع شده ، و در مقابل منکنی
خواب شها در دل سنگها داغها و درزها افتاده است . هیهات و نما کالی
چنین نبودید ، پس چرا مانند کسانی شدید که رسول خدا همواره برمود
حال ایشان ماتم میکرد .. لهم قلوب لا يفقهون بها ، ولهم الدين لا يصرون
بها ، ولهم اذان لا يسمعون بها ، أولائك كالا تمام بل هم اصل اولاك
هم الفا فلنون ، !
آدم جان کنم ؟ و یکدام طرف بروم و بچه صورت در دلهای
شما نفوذ کنم و آیاچه قسم کرده شود تا ارواح كان منقاب و قلوب آن
تضطرب کرده؟ شما را چه شده که از دیوانگان هم بدتر گشته اید و تایه
از عقل و تمیز در اطوار و حرکات تان مشاهده نمیشود و فقلت و نادانی بارسا
بر حواس شما مسئولی گردیده که بدمستان میخانه هم از شبا عقلمند و دو شیار
می نمایند و برعقلهای نان چرا چنان با طاعون ، ومرض خبط بها كي
طاری کردیده که با آنکه هر چیزی میگوئید و میدانید فكرته راه حقیقت
بر روی شما باز میشود و نه از رفان پر نقش قدم گمراهان باز می آید .
افلا شد برون القرآن أم على قلوب اقفالها و ۱ ۱ شاید که شما از جمه
آن کسانی باشید که ذکر شا را حق بحانه و تعالى در قرآن عظام
الشان فرموده است. ، وجعلنا على قلوبهم اكنة ان يفقهو، ولى
هم الغافلون ، !
آغانهم وقراه؟
مدتها گذشت که دامن غفلت و بی پروانی را محکم گرفته اید ! بسیاره ای
شد؛ حالا از کف بگذارید و بسیار و قهار انجواب عیش و نادانی صرف گردید
حالا یک قدری بیدار شوید ! سالها هم دیگر خود را کم و بیگانه ساختید حالا
هم سر وقت با همدیگر بیایید ، عمرها یکدیگر تا را اینی و نا آش انداشانیه
ذو الجلال شما را چنان مهات گرانقیمتی عطا فرموده که تا امروز نظایر آن
کمتر دیده شده پس هوش کنید و زودی آنرا در یابید ! ! تا نشود که
حقسبحانه تعالى شمارا مجرم کفران نعمت خود گرفتار سازد و رشته کانی
خود را از شما قطع کنند. و بعوض شما دیگری را است
محبت خود از زالی فرماید چنان همیشه عادت او ست ، و ورد
الغني ذوا الرحمة ان يشاء يذهبكم ويستخاف من بعدكم من يشاء كما انشاءكم
من ذرية قوم آخرين .!
اگر شما مال و متاع خود را از خدا زیاد تر دوست دارید و نمیخواهد
که آرا در راه وی صرف نمائید و اگر میانه ای خود را از حیانی ارم
بیشتر گرامی و عز یز میدانید و نمی پسندید که انها را برای نام وی به اسانید داد


سال نجم

عبارة ١٨
بر تین کنید و بدرستی بدانید که او هم هیچگاهی بشما محتاج نیست و کاینات خود را در دست های ناباکان نخواهد گذاشت، و اگر شما این را باور کنید و یا کذب و افترا بدانید مگر من صریح می بینم که چون از طرف وی از انسانها بر و مملو است بلکه اگر بخواهد برای ایفای خدمت کامل خود غیر از نوع انسانی درختها را روان خواهد ساخت! کوه ها را تحرک خواهد نمود ذرات خالد را هم زبان عطا خواهد فرمود تا در اعلای دین حق، و تبلیغ اوامر ذات قادر مطلق او کوشش ورزند: مگر گاهی که از انسانهای نافرمان کار نخواهد گرفت و هرگز عزت احکام مقدس یا ایها الذین امنوا من یرتد منکم عن دینه فسوف إلى الله تقوم بحبهم ويحبونه اذلة على المؤمنين

مزار فیوضات آثار حضرت شاه اولیا

المزة على الكافرين مجاهدون في سبيل الله ولا يخفون لومة لائم، ذالك في حسن وهوش عمود بعظمت خالق و قدرت خداوندی جل شانه فکر زد. میرفتم درین اثنا يك صدا بکوشم برخورد که می گفت یا ادیب! با ادیب!! فضل الله يؤتيه من يشاء والله واسع عليم..

بیداری اطفال وطن
یک روز قریب شام برای هواخوری و ترویج نفس که بعد از کار از ضروریات جد میباشد در میان جنت منظر باغهای چهاردهی رفتار داشتم و بوهای روائح شکوفه های ربیعیه دورود وزهور بهار به مرا چون نظر افکندم تخمینا چهارده بازده ساله یک نجه جوان معتدل القوام نیز صدا نیز بین نیز ذکا دیدم که مرا سلام داد من جلو اسب گرفته رد تحیه نمودم و از او پرسیدم که آیا یک چیزی میفرمایی. تجواب من گفت: علی رادرم من از شا کردهای دار المعلمین وطن عزیز خود میباشم


سال پنجم شماره ۱۸

که چیزی جزئ از وطن و حقوق مقدسه آن و تربيت و اصول آن و اخلاق و تفصیلات آن آورده توانسته ام. و چون میدانم که جریده مبارکه وطنيه (سراج الاخبار افغانيه) موجب بیداری و آگاهی ملت نجيبه افغانيه ماست خواستم بمسامع ابناء وطن عزيز خود بآن واسطه بهيه يك مقاله عاجزانه خود را برسانم : اما حیران ماندم که بچه طور بحضور جناب مدیر صاحب تقديم نمايم تا آنکه دیدم شما و صفحات آن جریده مباركه مزبوره يك مقاله نوشته اید از شما خواستم بپرسم که آیا بچه طور جناب مدیر صاحب خواهند قبولانید که مقاله من بر انظار مطالعين ابناء وطن عزيز من جلوه کر سازند و آیا تنزل میفرمایند بخواندن آن یا نی ؟ من جواب او گفتم. برادر ! هيچ گاه بخاطرت نیارید که جناب استاد معظم مدیر صاحب مقاله های ابناء وطن بیدار هوشیار خود را قبول نفرمایند ، نی بلکی بکمال ممنونیت و مسروریت مقاله های مفیده را قبول می کنند پس اگر بیبینند که لایق نشر است به بسیار خوشی درج صحیفه های اخبار خود می کنند و اگر فرضاً مناسب ندیدند که داخل اخبار شود باید شما همت را کم مکنید و نا امید نشوید بلکه کوشش ورزید که از او بهتر و خوبتر بنويسيد و من صباح منتظر قدوم شما هستم که مقاله مذکوره شما را از نظر جناب مولانم مدير صاحب بگذرانم : بحسب وعده خود فردا در نزد من آمد و مقاله که نوشته بود بمن تسلیم نمود و من نيز مقاله مذکوره را بجناب مدیر صاحب تقدیم نمودم : مرور شدند و فرمودند که مقاله را هر چه که باشد درج می کنم تا تشویق علم و عرفان در اولاد وطن افزون شود و در دلهای شان محبت دین ، پادشاه، ملت، وطن جایگیر گردد .

از ياد کارهای سفر سنه ۱۳۳۰
جلال آباد

مقصد این عاجز از نوشتن این سطور اولا اینست که يك حس شادمانی در خود حس کردم که الحمد لله بسائه عرفان وایه ذات اعلیحضرت سراج الملة والدين و حسن اداره شهزاده جوانبخت معظم معين السلطنه صاحب افخم در وطن عزيز مقدس افغانستان علم و عرفان بدرجه رسیده است که اولاد وطن شوق و رغبت کامل در تحصیل علوم و فنون دارند که این مسئله موجب سعادت است . ثانیاً - خواستم تا بر اولاد وطن روشن شود که جناب استاد معظم مدیر صاحب مقاله های اولاد وطن را بکمال رغبت قبول میفرمایند :
محمد ادیب

يك عالم چاینوشی در یکی از مذاکره ها بر عالمان و دانشمندان محلی نموده که نه بوده و نه هست و نه میشود که فضیلت انسان که مراد از حیوان ناطق است بر حیوان غیر ناطق بجز علم و دانش دیگر چیز نیست .
( بيت )
به نطق آدمی بهتر است از دواب رواب از تو به گر نگوئی صواب
( سوال ) - انسان چیست ؟
( جواب ) انسان حیوانیست کامل که وی علاوه بر حیوانات دیگر عوارض و لوازم داده شده است - و از کل انواع حيوانات جدا ومتميز گشته اما حیوان بودن انسان ازینجهت است که صفات و لوازم جمیع حیوانات بر وی موجود است - خوردن - نوشیدن - حرکت کردن - بار برداشتن آب بازی کردن - دویدن - آشیان ساختن - آواز کشیدن - نعره زدن

حکمت
حکمت طلب و بزرگی آموز تا به نگردد روزت از روز


صفحه ۷ سال پنجم شماره ۱۸

میل کردن - و از مکروه رمیدن - وغیره وغیره - آنچه صفات جمیع حیوانات است دروی موجود است البته باید حیوان باشد بلکه حیوان کامل باشد که خصوصیات جمیع حیوانات در وی موجود است و علاوه بر انچیزی که مایه تمیز و جدائی او از باقی حیوانات است صفة علم و دانش است - حکمت مراد از علم - وعلم بمعنی اطلاق - خصوصا علم مایان که بهترین علمهاست و دین مایان بهترین ادیان و پیغمبر مایان بهترین پیغمبران - همین دین پیغمبر برحق که حضرت خلاق مطلق در شان آن حبیب خود فرموده است که ( لولاك لولاك لما خلقت الافلاك ) پس ای برادران دین چشم بصیرت باز کنید که شمایانرا خداوند بچه نعمت های گوناگون که مراد از علم و دین و پیغمبر است سر افراز دینی و دنیوی گردانیده - و شکر این نعمت های عظمی را بجا آرید که خداوند عالم علم و فن دنیوی و اخروی شمایانرا در ترقی بیندازد حضرت خداوند عز اسمه وعده کرده است - ان وعد الله حق - که ( وان شكرتم لأزيدنكم ) یعنی اگر شکر کردید هر آینه شما را زیاد میکنم - پس باید که علم بیاموزید و طلب کنید.

باز فرموده حضرت شاهنشه دین جناب سید المرسلین صلی الله تعالی علیه وعلی آله واصحابه اجمعین - که فرموده اند - ( طلب العلم فريضة على كل مسلم ومسلمة ) یعنی طلب کردن علم فرض است بر جمیع اسلام بر زن و مرد - و نیز فرموده اند که ( اطلبوا العلم ولو بالصين ) یعنی طلب کنید علم را اگر چه باشد در چین وقتیکه حضرت خاتم النبیین (ص) فرموده اند پس چگونه علم نیاموزید و نیز زبان درربار گهر نثار خویش فرموده اند که ( علماء امتی کانبیاء بنی اسرائیل ) و نیز در حدیث شریف وارد شده است - که ( العلماء وارث الانبياء ) - ای برادران مسلمان وقتیکه مرتبه علمای امت آنحضرت (ص) اندازه انبیای بنی اسرائیل علیهم السلام باشد پس چگونه علم نیاموزید و طلب نکنید که ترقی دینی و دنیوی نمایان در علم است و بس -

سوال - آن علم و دانش که حقیقت انسان و کمال حقیقی و مطلوب اصلی و باعث تنزل و ترقی و موجب فرق از گاوی و خری او میباشد چیست و کجاست - و چند است .

جواب چهار قسم است - اول علم رافع - دوم علم ساطع - سوم علم نافع - چهارم علم ضایع - علم رافع مراد از علم فقه است كقوله تعالى ( يرفع الله الذين آمنوا منكم والذين اوتوا العلم درجات ) و علم ساطع علم دین است که مراد از ان علم عقاید است - و علم نافع علم حکمت است . و علم ضایع علم نجوم - پس باید همان علمی که برای نمایان فایده میرساند و ترقی نمایان در ان است کوشش کنید تا فائده یابید -

هر کسیکه از هر ملتی در هر چیزی ترقی کرده اند از همین علم مایان ترقی کرده اند - هزاران که ترقی کرده باشند مرتبۀ آنان بمنزلۀ مرتبۀ مایان نیست - بنا بر فرموده حضرت خداوند جل علی شانه که ( متاع قليل ثم مأواهم جهنم ) که جناب السرور عليه صلوة الملك الاكبر در شان علمای امت خود فرموده اند - و مایان که کوشش نکردیم و روش متقدمین خود را ترک کردیم و از نفع آن بیخبر و بی بهره هستیم - نمیدانیم که قائده آن چیست ؟!

ای برادران دین باید که کوشش کنید که عالم شوید تا قائده آن برای شمایان معلوم گردد -

قائده آن معرفت هر چیز است از معنوی - وصوری - وظاهری - باطنی - و حقیقی - و مجازی - تا بحدی که معرفت حضرت حق جل و علی شانه در علم است - چنانچه علمای متأخرین (رح) فرموده اند -
چو شمع از بی علم باید گداخت که بی علم نتوان خدار اشناخت
بنی آدم از علم یابد کمال نه از حشمت و جاه و مال و منال
برو دامن علم گیر استوار که علمت رساند بدار القرار
میاموز جز علم کز عاقلی که بی علم بودن بود غافلی
ترا علم در دین و دنیا تمام که کار تو از علم گیرد نظام
سيد محمد داود طالب العلم مدرسة دارالمعلمين

جواد خارجيه

خبر های جنگ اوروپا
قضيه لاجل سالونيك

قضية سالونيك يك موضوعی که همه کی در ابتدای امر آن را یکی ز مسائل درجه دوم فرض می کرد متدرجا نوعی دوبار عقده های پیچ اندر پیچی شده است که در حقیقت دیپلوماتهای و خبره های نظامی را از تغییر و حل آن عاجز نموده و متناسب با جریان سراع حوادث یکی از قضایای نمره اول بشمار می رود .

مسئله مزبور در جای خود از نقطه نظر تهدید ارتباط آلمان با شرق نزديك مهم بود لیکن استنکاف قوای متحدین اروپای مرکزی از حمله به « سالونيك » بهت و حیرت زایدالوصفی نزد مؤتلفین حادث کرده و متدرجا افکار مقامات مربوطه گرفتار تردید و موجبات همهمه در اطراف آن تولید گردیده است .

افکار ذی علاقه داران دوبار تشویش است که آیا در حقیقت بقای عساکر مؤتلفین در آن قسمت فایده دارد یا آنکه الامازور آنان در این مورد هم مانند « گالی پولی » خبط و اشتباه کرده و برای آنکه افراد بیحدی خویش نیابد متجاوز از ربع ملیون قشون را معطل گذارده اند .

در این موضوع گویا شبهه باقی نباشد که چنانچه دول ائتلاف خوب می دانستند که یونان بمساعدت آنها اقدام می نماید و بموقع « صربستان » از چنگال خصم خلاص نمی شود از همان ابتدای امر قشون به « سالونيك » اعزام نمی داشتند . لیکن حالیه اقامت قشون چه صورتی دارد خیلی محل تامل است .

در این موقع که مؤتلفین امدادیه برای تقویت قوای خویش بدانصوب می فرستند و کم و بیش خبر غرق جهازات ایشان و عملیات تحت البحریهای آلمان در بحر اژه می رسد داعیه اعتراضات وسیع تری گردد. عده از خبره ها و نویسندگان فرانسه مخصوصا در این موقع خیلی بنای اعتراض را نهاده و میگویند آلمانها اينك صفوف عساکر خویش را به « ترابزون » و مجاور « رومی » رسانده در صورتیکه میدان حقیقی ما در این جاست و در همین فرونت مقدرات جنگ ما با آلمان حل خواهد شد. برای چه سربازان خود را از وطن خویش به نقاط متفرقه دنیا پراکنده


صفحهٔ ۹۷
سال پنجم

می کنیم و چنانچه بواسطه کم شدن قشون در این میدان دشمن موفق به شکستن خطوط مملکت ما شد مسؤل چنین سانحه کیست؟

مسيو پيشون وزیر امور خارجه سابق و مسيوه کامانسو، رئیس الوزرای معروف اسبق فرانسه در جراید خویش بالهجه شدید تری رویه دولت فرانسه و مؤتلفين را در سالونيك تحت دقت قرار داده و در يك مقاله اخیرأ مى نویسد:
و آلمان محتاج است که قوای ما را در نقاط بعیده پراکنده نماید و این فرونت مصنوعی در «سالونيك» در حقيقت يك تله جنگی است که آلمانها متعاقب كالى بولى يك چنين مقدار قوای نفیس را از ما گرفتار آن کرده اند در به صورت لازم است ما هم مراقب خویش بوده و درین تله آلمانی نیافتیم ..

بدیهی است در این ایام که حملات آلمان به صفوف فرانسه و انگلیس قوی تر از سابق شده است و حتی در چند موقع خطوط مؤتلفين دو چار تلاطمات گردیده این نوع اعتراضات نسبت به سابق زیادتر خواهد بود.

صرف نظر از عده که اساسا بقای قشون خویش را در آن نقطه بکلی بی فایده می دانند قضیه مهمی که مطلب در اطراف آن جریان دارد این است که آیاقوای مؤتلفین در سالونیک می توانند به خطوط بلغار حمله برده و موجبات مزاحمت متحدین اروپای مرکزی را فراهم سازند یا نه: در صورتیکه می توانند علت آنکه قشون مزبور در خندق ها قرار گرفته و منتظر هستند که چه وقت متحدين آلمان بدانها حمله می آورند تا دفاع نمایند چیست و در حالتی که با اینکه استطاعت حمله بردن را ندارند چرا به میدان دیگری که از وجود آنها فایده عاید شود منتقل نمی سازند.

تعمق در این نکته نیز لازم است که آیا مقصود از عملیات اخیری که آلمان در بالکان انجام داد چه بوده است؟

جواب این مسئله اشکالی ندارد. آلمان برای کشودن راه به مشرق زمین خواست بشرق نزديك راه پیدا کنند و اينك كه راه مزبور برای کلیه دول متحده اروپای مرکزی باز شده است آیا چه علاقه خواهند داشت که در این نقطه ساحلی بالکان مقداری قوای مؤتلفين توقف داشته باشند؟

در حالتی که قوای انگلیس و فرانسه نتوانند زحمتی براه غرب و شرق رسانند مسلم است آلمان بی میل نیست که یک چنین قوه از دشمن بی فایده در این گوشه اقامت کنند.

مسئله سالونيك تنهايك مسئله نظامی نیست و بواسطه اشتراك بحريه مؤتلفین در دریای اژه و تأثیراتی اقامت قوای مزبور در یونان و بالکان حاصل کرده از مسائل بحری و سیاسی نیز محسوب است.

طرفداران ابقای قشون در «سالونیک» نیز دلایلی دارند و یکی از اشتباهات مؤتلفین را همین میدانند که عکس متحدين آلمان تمام توجهات خویش را به فرونت های عمده شرق و غرب معطوف داشته و خارج از محیط اروپا مسائل کوچکتر که مندرجاً بزرگ شده و مانند قضیه بلغار و صربستان محذورات عظیمی بر آنان تولید مینماید.

شماره ۱۸

نکرده اند لیکن این عقیده در مقابل این اظهار مست میشود که آنها چنانچه با اقامت قشون مزبور خطاهای سابق جبران نشود خود این ارتکاب مطلب یعنی مصرف کردن این مقدار قشون اشتباهی است که به خبط های سابق افزوده شده است.

بهر صورت همهمه زیادی که در این موضوع از چندی قبل در مقامات مؤتلفين ايجاد شده عنقریب به اتخاذ یکی از این دو شق مجبور خواهند شد: با آنکه واقعا از حالت تدافعی بیرون آمده خویشتن را مهاجم و مفید معرفی نمایند یا آنکه واقعا «سالونيك» را تخلیه کرده و به نقطه لازم تری که شاید در جبههٔ غربی اروپا باشد قوای مزبور را انتقال خواهند داد.

کلوله های جدید المان
از قراریکه روز نامه «پرز او یاوید و موستی» مینویسد، یکی از کلوله های توپ دشمن از روی دقت مورد معاینه و تحقیق شده است. در سر کلوله مزبور که از چدن ساخته شده، چندین سوراخ کوچک است و در وسط آن يك منفذی اندازه دو سانتمتر موجود است که از این منافذ حتى بفاصله ٤ - ٥ ساعت که از مدت انفجار گلوله مزبور میگذرد بوی جوهر گوگرد بشدت شنیده میشود.

كلوله وقتیکه بزمین میرسد، متلاشی میگردد و اجزای گلوله با گاز هائیکه از منافذ مزبور حرکت میکنند آلوده شده و همینکه ذرات و اجزای آن ببدن انسان مصادف میشود، بدن را مسموم میسازد.

از این کلوله ها کسانیکه حتی زخم بسیار خفیفی دارند بزودی تلف میشوند.

۲۰ خروار اوراق جاسوسی!
بر حسب معلوماتیکه از سالونیک رسیده است تمام اوراق و مکتوباتیکه در قونسولخانه ای آلمان و اطریش بدست متفقین ضبط شده بود که از تحت ملاحظه گذشته است فقط مقدار و نوشته جاتیکه راجع بعمليات جاسوسی بوده است بالغ بر چهار صد پود میباشد.

قسمت عمده این مکتوبات در قونسولخانه اطریش بدست آمده است، و كهوياتكو فسكي، قونسول اطریش با کارکنان و آژانسهای خود حتی بازبان روسی در مخابرات بوده است.

از جراید فرانسه

مساعی آلمان برای مشرق زمین
بموجب اطلاعاتیکه از منابع مربوطه رسیده است و در جراید آنان و بلغارستان نیز اشعار شده است هزارها کارگران و استادان آلمانی و اطریشی مخصوصا از صنعت گران ماهر و خبره های فنون پیوسته از طرف لهستان و اطریش به اسلامبول رفته و پس از اینکه بدانجا رسیده از قسطنطنیه تعلیمات و خط حرکت ایشان معین شده و بشهرهای عمدهٔ آسيا و مشرق زمین عزیمت می نمایند که در همه جا مشغول تدارکات مقدمات ورود نظامیان شده و يك رشته تاسیسات جنگی و ابنیه تمامی دایر و بنا نمایند.

دولت آلمان این استادان و کارگران ماهر را با کمال تعجیل از داخله


٩
سال پنجم
شماره ۱۸

رئیس شرکتهای صنعت شیمیائی انگلیس مسافری در سوئد و نروژ نموده و تحقیقات ذیل را را پورت داده است . شركت بزرك المانی برای ساختن الوان متنوعه قبل از جنك به يك ترتیب مخصوصی که علمای شیمی کشف کرده اند سالی مقدار ۱۵۰ هزارتن ( يك كرور و ١٥ هزار خروار ) اما نباك می ساخت و ماده مزبور برای ساختن سولفات بکار میرفت . از ابتدای جنگ به بعد کار خانه مزبور شروع کرده است که سالی ۲۰۰ هزار تن از آن ماده بسازد و حاليه بوسيله يك كشف مخصوص ديكرى امانیان را مبدل به اسید تتريك كرده و سپس ماده جدید را برای ساختن مواد محترقه بکار می برند. این کارخانه و چندین کارخانجات كوچك تر از ابتدای جنگ تا كنون پیوسته مشغول ساختن آسید نیتریک می باشند. بعلاوه آن مساعی عظیمه دیگر از طرف مخترعین دولتی و کارخانجات رو او انساده سازی بعمل آمده است که مقدار بدست آوردن این ماده نیس را زیاده تر سازند - مهندس شیمی معروف کارو، مخترع طریقه ساختن مادره میباشد . با مساعدت ، دوج بالک ، دولت آلمان درووست قال و يك كار خانه جدیدی برای ساختن کار بنا کرده است که قوه ده هزار اسب دارد. و در آنجا ماده کاربید و کالسیوم ، میسازد و همین ماده و کاربید برا توسيله يك كشفى بسهولت مبدل به امانیان مینمایند و سپس به اسد نيتريك استحاله می شود . از قراریکه تخمین شده است همین کارخانه نیز سالی ۲۰۰ هزارتن آسید باتريك بكار خانجات اسلحه سازی وقور خانه المان تحویل مینماید . باضافه يك كارخانه شیائی طریقه و کارو، در باویر موجود است که سالی ۳۰ هزارتن و سیانامید، میدهند و کارخانه دیگری در و کانی . می باشد که لاقل سالی ۱۵ هزار تن از این ماده شیمانی می سازد : کار خانه بزرگ و
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


سال پنجم صحیفه ۱۰ شماره ۱۸

از جراید المانی
باران جنگ دور است
نویسنده در طی مقاله که مورخه دسامبر در مجله دوج رویوی المانی نوشته ما را مطمئن میسازد که پایان جنگ هنوز خیلی دور است. ابتدای مقاله مزبور نظایر مقاله فيلدمار شال ون دانيش مقاصد مختلفه متفقین را در این جنك شرح ميدهد و سپس میرسد : - آیا متفقین هنوز امیدوارند که مقصود خواهند رسید؟ متفقین پیش از پیش از فتح دور هستند . در جنگ های نظامی شکست یافته و از نقطه مقصود دور شده اند .
لیکن انگلستان هنوز در دریا شکست نخورده ، تجارت المان مفلوج گشته و به مستعمرات وی ضرر فاحش رسیده و بحرية انگلستان بواسطه گوشه گیری و انزوایی زیان ندیده است بنا بر این انگلستان از جمله متخاصمين کمتر زحمت و خسارت یافته است از این رو به استثنای وی سایر دول مؤتلفه حق دارند که سودای صلح را در دماغ خویش پرورش دهند، زیرا از نقطه نظر نظامی شکست یافته اند. آلمانها در خاک متفقین هستند لیکن متفقین در خاک المان نتوانسته اند رخنه پیدا کنند چه باید دانست که کالیش و آلزاس را اهمیت و قدر وقیمتی نیست .
باوجود این مابین ما و خاتمه جنك مسافتی بعید حایل است. حقیقت مطلب آن است که بعد از این همه فداکاریهای جانی و مالی ملت المان يك غرامت بسیار هنگفتی مطالبه می کنند . حالیه چون در فرونت بسیار جنگ جریان دارد گرفتن این غرامت مشکل میباشد روسیه تا يك موقع غير معینی میتواند جنگ را دوام دهد و فقط يك انقلاب و شورش داخلی آن دولت را از دوام جنگ میتواند باز دارد. در این حال منافع رفیق باوفای المان یعنی عثمانی را باید حافظ کرد .
راه لندن در مصر است . المان و عثمانی هر دو در این سمت دارای منافع بزرگ هستند زیرا عثمانی بی اندازه مایل است مملکت مصر را که از دیر زمانی متعلق باو بوده است تصرف نماید ، و المان نیز کوشش میکنند که کانال سوئز را گرفته قوه بحری انگلستان را در هم شکنند، اما این اقدام خیلی طول خواهد کشید .
تصرف صرب اولین قدمی است که در این راه برداشته می شود. ارتباط اسلامبول باشبه جزيرة سينا بوسیله غیر از شعبه راه آهن حجاز که از سامره بسینا میرود يك مسئله خیلی مشکل است . اما با وجود این انجام این کار برای المان نهایت اهمیت را دارد تابتواند انگلستان را خراب و منهدم سازد . وقتیکه این کار هم اتمام یافت هنوز خاتمه جنك خیلی دور است انگلستان حتی خانواده سلطنتیش از زمان ادوارد تا حال باندازه با المان خصومت ورزیده که تصادم باوى يك مسئله حتمى الوقوع است ، هرگاه این تصادم قطعی بوقوع نه پیوندد رشته مطلب مجدد به يك جنگ نظامی منتهی خواهد شد. از این جهت قبل از آنکه المان بطور قطع ضعیف شود گفتگوی صلح کردن خطاست .
فرانسه و ايطاليا تقاضاهای ارضی شان صورت نخواهد گرفت لیکن تا زمانیکه انگلستان مایل باشد این دو مملکت برای وی جنگ خواهند کرد . حدوث يك شورش و انقلابی در روسیه و شکست انگلستان در مصر فرانسه و ایطالیا را مجبور خواهد کرد که در خواست صلح نمایند . المان باستظهار فتوحات در خشان قشون و تحت البحر بهای خود

و با همراهی متفقین نیرومندش جنگ را مداومت خواهد داد تا زمان ) جایگاهی در خورشید پیدا کند .

آسمان نوردی قیصر آلمان
از آغاز جنگ تا كنون امير الطور آلمان همیشه در میدانهای جنگ حاضر بوده سنگرها و استحکامات نظامی را بازدید کرده از فرونت شرو به غرب حرکت کرده آنی از عملیات جنگی اردو های خویش در جهات های مختلفه غفلت نورزیده و همواره در میدانهای جنگ با نطق های مهیجی سربازان و افراد نظامی را تشویق و تشجيع بر محاربات و مدافعه وطن نموده که در این باب مقالات و اخبار متعدده و متنوعه جراید اروپا خیلی خبر درج و انتشار داده اند ولی این دفعه يك مهم و حيرت انگيزی در خصوص سیاحت هوائى ويلهلم منتشر کردیده که در واقع جالب نظر و تعجب فوق العاده است زیرا که سر کشی قیصر آلمان بفرونت های جنگی و نظارت و تفتیش مشار الیه در عملیات جهازات و آلات و قوای حربی امیر اطوری که شخصا زمامدار و فرمانده کل قوای بری و بحری است چندان قابل توجه و اهمیت نبوده بلکه سیاحت هوائی ویلهلم بدون مقدمه گفته از تهور و رشادت شخص امیر اطور آلمان که میتوان یگانه اداره کننده ماهر و قابل سرنوشت ملت جرمن در محاربات عمومی عالم فرض کرد دارای یک نقشه مهمه سری است که آثار و نتایج آن بعدها واضح و معلوم خواهد شد و دلیل آنهم کتمان این مسئله است که دربار برلن حتى الامكان جلو گیری از نشر این خبر نمود .
این مسئله را قبلا از يك مقاله که روز نامه اعلامی آنان در تحت عنوان ( اعطای نشان به طیاره چی هائی که سبب سلامتی امیر اموری شدند ) درج کرده بود کشف نمودند که از عبارات و مطالب مندرجه آن بخوبی واضح و مشهود بود که شخص قیصر با طیاره پرواز کرده ولی از کجا و به چه طریق سیاحت هوائی شروع کرده و بکجا مسافرت نموده و بچه ترتیب و از چه راه طیران کرده هنوز خبر صریح و قطعی بدست نیامده بود . تا آنکه بنا بنوشته جات و اسنادی که از صاحب منصبان آیرو پلان های آلمانی که اسیر افتاده اند بدست آمده معلوم و مکشوف گشته که امیر اطور ويلهلم با يك نطق بیان مخصوص خویش باسیال سعود کرده و بسیاحت هوائی مبادرت ورزیده است . در طیاره مذکور اطاق عليحده بجبهة امبراطور موجود بوده که در آنجا میز تحریر تخت خواب و سایر لوازم قبلاتهیه دیده شده قیصر با سه نفر از صاحب منصبان ارکان حرب خویش سوار گشته مشغول سیاحت بوده اند . در طیاره امپرا طوری بعلاوه از قیصر و اجزای خود يك كاپتان بايك مكانيست و دو نفر معاون برای اداره طیران زیباین موجود بودند .
امپرا طور دفعه اول با طياره صعود کرده مدتی در هوا با موفقیت تمام سیر و سیاحت نموده بعد پایین آمده و در دفعه دوم کمی مانده بود که خود را بمعرض خطر انداخته و تلف بشود زیرا که سفینه هوائی پس از آنی که امپراطور را در فضا طیران داده كاپتان آن معناج به تغییر یکی از دکمه های پیچ چرخهای طیاره میشد و که متاسفانه در اطاق مخصوص قیصر بوده که رفتن و برداشتن آن بمناسبت تحصیل اجازه


۱۱
سال پنجم
شماره ۱۸

زویلا و قدری تاخیر باعث میشود که چرخهای طیاره از کار افتاده میدهند که متعاقب آن تخت خواب و ميز تحرير و سایر اسباب سنكين زیرا بايك سرعت نامی بسمت زمین سقوط میکنند . ازین پیش آمد طیاره را به بیرون می اندازند و با تلگرافی بي سيم بالافاصله بزمين خطرات گوار کاندان و مکانیست زیپلین مضطرب و متوحش شده بوسایل وارده زیپلین را اطلاع میدهند بنابرین تدابیر لازمه اتخاذ کرده دستجات بیان شده میتوانند فقط سرعت سقوط زیپلین را تخفیف داده بایک آرامی سواره نظام طيارة مذکوره را که بزمین فرود می آمد احاطه کرده بهر فرق یکونی طیاره را نگاهداشته و به شخص امپراطور از قضیه فورا اطلاع وسیله ایست امپراطور را سالم از زیپلین نجات میدهند . قيصر المان با تمام صاحب منصبان و طیاره جی ها و اشخاصی که باعث استخلاص او از خطر شده شدند نشانداده و مراحم شایان است به آنان نموده و بنابرین وقعه مذکور را باقتضای مصلحت پوشیده داشته .

جناب ( دوست محمد خان ناظم ) حاكم سمت جنوبي

❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖

غرق کشتی ادوارد هفتم
وزرات حربیه شب دهم ژانویه مطلب ذیل را اعلان کردند : — کشتی اعلیحضرت موسوم بکشتی ادوارد هفته این خورده است. بواسطة تلاطم دری اجزاء آن را ترک گفتند و بزودی غرق شد.
اجزاء


شماره ۱۸
سال نجم
صحیفه ۱۲
ومملحات بدون تلفات حرکت کردند و فقط دو نفر صدمه یافتند . واردو التركر و چندین نفر از زرگان در حال بحری انگلستان حاضر بودند.
خانمهای اتحاد به محربه يك برق ابريشمين بطول ۲۷ با ساخته و از طرق
ملکه ماری تقدیم کشتی مزبور داشتند.

یک کشتی امپراطوری
وقایع نگار بحری تمس مورخه ۱۰ ژانویه میتویند :
ادوارد هفتم یکی از آخرین طبقه کشتی های جنگی پری در دنون
بواسطه عرق کشتی از وارد هفتم تجربه انگلستان از وجود یک کشتی جنی نفیسی محروم شده است این کشتی مخصوصا دارای اهمیت است بود و هشت کشتی در بحریه انگلستان یافت می شود که بکشتی امپراطوری شناخته می شوند .
زیرا ادوارد هفتم و دشاه انگلستان خودش سال ۱۹۰۲ در کار خانه کشتی ادوارد هفتم یکی از آنها است. از زمانی که جهاز مزبور مشغول
سازی دوران پورت قسمت تحتانی آن را کار گذارد و ملکه ماری زمانی کار شده نا محال هميشه يك برق امير البحرى روی وی پرواز میکرد و صاحب
که شوهرش هنوز ولیعهد بود. سال بعد خودش کشتی مزبور را به آب منصبان زرگ بسیار در وی خدمت کرده اند. در اخر اکتوبر سال گفت
انداخت ، دران موقع زرز پادشاه انگلستان و برنس لوى بائن بورك من و چند نفر از روزنامه نگاران از اداره مجربه اجازت یافتیم که جهازان

از مناظر هندوستان
یک بنای عجیب زیارت معصوم شاه در سگهر
انگلستان را تماشا و دیدن کنیم در اروز میاد پس امیران برادفور دور کشتی طولش ١٤٢٥ بود. اسلحه وی عبارت بودند . از ۴ عراده توپ ۱۲
ادوارد هفتم نهار خورده و سپس دیدن آمارهای انهای آن رفتم ، مهربانی اینچی چهارده مراده خوب و انجی و در عراده خوب و اینجی و روانی
امبرال و طرز محال کشتی مزبور قدری در سالار کرد که هر وقت غرق خوب بوند راعی و دوازده توپ ۳ پوندر و چهار لوله تربیل انداز
شدن این جهاز را مخاطر می آوریم حزن و تاسف با زیاد میشود ، فقط قوه آن معادل قوه ۱۸۰۱۳۸ اسب و سرعتش ۱۹ گره بود . این
این مسئله قدری اسبات تسکین و تسلی خواطر است که تمام اعضاء گشتی در سنوات مختلفه کانی مخصوص امیرالهای بزرگ بوده است.
کشتی نجات یافتند .
از جراید عثمانی

کشتی ادوارد هفتم و خدمات وی
آلمانها در روسیه
کشتی ادوارد هفتم در سال ۱۹۰۲ در روان پورت ساخته و در زون
زمستان را چطور میگذرانند
سال آنیه به آب انداخته شد. این کشتی ۱۹,۳۵۰ تن باز گیر داشت در این اواخر موضوع میدانهای شرق و عملیات آلمانها در جهنجه


عنه ١٣
سال نجم
شماره ۱۸
رکمتر مورد بحث شده است : حقيقة ( مارشال زمستان ) در این الکل داده شده که بدنهای خود را با آن مالش بدهند .
که از دستجات نظامی اظهار فعالیت نمی کند و بلکه میتوان آلمانها برای هریک از فروع و جزئیات کارها از روی دقت مخصوصی
کا عملیات ( زوال سرما ) با حرکات جنگی اردوهای متخاصمین تدارک دیده و با ملاحظات عميقه و فرصت کامل تدابیر لازمه اتخاذ نموده اند .
ان ای رقابت گذاشته است . برای جانجا کردن توپهای سنگین از طرف مهندسین ماهر کارخانه گروپ
نی باید دانست که تصورات افسانه کویان و رومان نویسان عسکری در مساعی لازمه بعمل آمده در نقاطی که یخ بسته و بواسطه انجماد بوسيله پيل و كلتك
ساس اینکه شاید وضعیت و نتایج زمستان سال ۱۸۱۷ در زمستان قابل حفر نيستند يك نوع مادة مشتمله بکار میبرند که در ظرف چند
اید از تکرار شود. چندان قرین حقیقت و واقعیت نشده است . دقیقه زمین راست کرده و هر گونه عملیات حفر را با نهایت سهولت
بانگ ( روسکوپه اسلوو ( روزنامه معروف روسی نیز اعتراف میکنند انجام میدهند .
از انها نمی خواهند خیط و خطای ناپلیون را تکرار کرده و خود را در بحبوحه طوفان شدید برف اگر بخواهند حمله نمایند ( لكوموتيف )
ت گرداب شدید زمستان دو چار زحمات و خسارات فوق العاده نمایند . های مخصوص برف روبی دارند که بفوریت تمام برفها را از خط حرکت
برین میتوان گفت که قوای آلمان نه فقط برای محافظت خطوط آنها بر میدارند . خلاصه اینکه آلمانها در مقابل زمستان روسیه بهیچوجه
ی که انتخاب کرده اند حاضر هستند بلکه حقیقت ندارکات آنها عاجز نمانده و سورت سرما بقدر ذره در جسارت آنان رخته و فتوری
رق تصورات و خیالات است . حاصل نه کرده بلکه برعکس عزم و مثانت آنان را زیاد کرده است .
(روسکو به اسلوم ) مینویسد : قشون آلمان در مقابل برف و سرمای روزنامه رومی پس از شرح مراتب فوق تا کید میکنند که باید تمام این
استان همان طور که افراد اغنیا و متمولین برای خودشان وسایل استراحت و مسائل را در نظر گرفته و برای اردوی روس نیز هر گونه وسایط و لوازم
مایش کامل فراهم می سازند. ندارکات دیده و تمام مخاطرات را جنك زمنان را کاملا تدارك نمود

وطنين .

خبر های جنگ اوروپا
از جراید انگلیسی

رفت قیصر به نیش

آلمانها که در هر کاری یک نوع سلیقه و مهارت مخصوصی نشان بموجب تلگراف که از پیش رسیده در مجلس ملاقات قیصر و فردیناند
ه اند در اردوهای خود هر گونه لباسها و پوشاکهای کرم و مت، مهای شهریار با غار چنین گفت که در ۲۱۵ سال قبل ازين فرد ريك اول
ب و رو پوشها و ماسکه های بی حد و حصر تدارك نموده حتی برای جلو دیهیم پادشاهی بر سر گذاشت و ۱۵ سال قبل امیرا طوری جدید آلمان
گری از کشفیات طیاره های خصم سطح تمام سنگرهای خودشان را تاسیس کشت و امروز قیصر بعد از فتح سپاهیانش میتواند سلامت وارد
ارک سفید رنك كرده اند ما ما بيك صافدلی و ساده کی که مخصوص ما قلعه رومنی نیش شود سپس فردیناند قیصر را تشکر کرد چنین گفت :
روسها و است تصور میکردیم که قشون آلمان از شدت سرمای زمستان امروزه عالم بالعجب وتحسين قوت و قدرت المان و یاران و پران يزداده
عاليا محو و تلف خواهند شد: در صورتیکه آلمانها سعی کرده و فهمیده است که قشون آنها را در تحت سروری و سالاری قیصر خویش
خط القديم ما را با وضع آسایش خود تطبیق مینمایند . شکست ناپذیر است .
در مقابل این تدارکات آنان ، باید دولت روسیه سعی و غیرت خود را پادشاه با غار چنین گفت امید وارم صلح پایداری که میوه مقدس
ر مرتبه و به سه مرتبه بلکه صد مرتبه زیاد تر نماید . فتوحات است در سال ۱۹۱۹ واقع شود یک ماهی که در زیر سایه آن
در سنگرهای آلمان وسائط، وشرايط حفظ الصحة فوق العاده اهمیت ملت بلغار نیز بتوانند در اشاعه تمدن المان شرکت نمایند لیکن اگر
ده و منهای دقت معمول میشود، برای افراد قشون آلمانی پوستینها تقدير بدوام جنك حكم كرد ملت من مساح تا آخرین دقیقه وظیفه خویش
بارك شده، و فاصله ها و پرده های داخلی سنکرها را از عاد ترتیب داده را انجام خواهند داد .
سطح داخته سنگرها را تخته فرش کرده و در زیر تخته ها کاه ریخته سلام بر تو باد ای قیصر وای شهریار، تو فاتح و با جلال هستی ، جميع
دن وسیله سنگرها را به اطاقهای خشك نظيف و بی رطوبت ملل مشرق زمین ترا در پیش قدیم سلام می گویند ای نجات دهند.
از طرف مارشان هند نیورا در ضمن یک دستور عمومی اعلام شده که مظلومان را سعادت و نجات بشارت میدهی .
ان كه من كان يك نفر از افراد قشون در سنکرها از اثر سرمای زمستان
نشود، صاحب منصب مسؤل آن سنگر تیرباران خواهد شد : يك قسم
امه های آهنی دارای جعبه های مخصوص که با قوه بخار کرم میشوند. در
ایت از سنگرها تدارک شده اند که بمقدار کافی حرارت داشته و سنگر
را بخوبی کرم می کنند. و بر حسب او امر مو کنده که صادر شده در
احة مذكرها مواظبت مخصوص ودقت فوق العاده در خصوص نظافت
کیزہ کی بعمل میآید، بطوريكه يك مثقال خاکروبه و خاشاک در میان
ذكرها قابل عملو و تحمل نیست . بهر يك از افراد قشون مقدار معینی

جواب امپراطوری

قیصر چنین جواب داد : -
اعلیحضرت مفخم امروز مواقعه مهم اشارت می کنند که در یک
چنین روزی بوقوع پیوسته است. در این جوانی مکرد در کنار جد


صفحه ١٤ سال پنجم

خویش و بعدها زمانی که خود امبراطور المان بوده ام در این روز تاریخی جشن گرفته ام در حالتی که شوالیه های این درجه و مقام گرد من حضور داشته اند .

مقصود قیصر از شوالیه هائی که بدان اشارت میکنند اشخاصی است که دارای درجهٔ عقاب سیاه میباشند . فردریک اول در ۱۸ ژانویه ۱۷۰۱ یعنی روز تاج گذاری خویش این درجه و مقام را برقرار نمود و از این رو چنین مینماید که ملاقات قیصر و فردیناند و نطقهایی که مبادله شده است در روز ۱۸ ژانویه که دویست و پانزده همین جشن ستویه تاج گذاری فردريك اول و استقرار درجه عقاب سیاه میباشد بوقوع پیوسته است قیصر علاوه کرد : .

لا دومين دفعه ایست که بحکم خداوند قهار در میدان کار زار این جشن را می گیریم و این مرتبه در يك زمین قدیم تاریخی که شجاعت و شهامت قشون بلغار آنرا فتح کرده و شهریار آن خطه مرا در میان سپاه دایر و مر کرد كان تابناك خويش پذیرانی کرد و اعطاء یک درجه بلندی خاصه منصب کاملی رژیمان ۱۲ پیاده نظام بالكان مرا قرين افتخار و مباهات فرمود است . بدينطريق اعليحضرت شما نسبت من احترام و افتخاری مبذول داشته اید که بالاترازان متصور نبوده و نیست .

امروز شما آرزوئی که از دیر زمان در قلب من بوده است برآورده وكلمات شما ثابت می کنند که مادر این ساعت دارای احساسات واحده هستیم دشمنان ما که بر سعادت و پیشرفت صلح جویانه آلمان و اطریش هنگری حسد میبردند مرا بمیدان نبرد طلبيدند و با قلب سبك تمدن تمام اروپا را در خطر انداختند فقط بدین مقصود که بنیان و ريده مرا محو و نابود سازند .

مايك جنگ سختی کرده ایم که زودی دایره آن وسعت خواهد یافت .

عثماني و بلغار

زمانی که همان دشمنها عثمانی را نیز تهدید کردند او هم بما ملحق شده با جنگ سخت مقام خود را حفظ نمود .

هوشمندی و بیدار اندیشی آن اعلیحضرت تمیز داد که وقت است که در تحت - روزی خویش بلغار را به دعاوی حقه خود برسانید و راه مملکت دایر خود را برای یک آتیه درخشانی صاف سازید . این بود که با صدق و راستی ملت آن اعلیحضرت مسلح شده جنبش های فاتحانه خویش را شروع کردند و در تحت ریاست و راهنمایی خداوند جنگ خويش يك ورق نورانی دیگر بر تاریخ مجلل بلغار افزودند برای آنکه احساسات صمیمانه خود و تمام ملت آلمان را ظاهر سازم من از اعلیحضرت شما در خواست کرده ام که درجه فیلد مارشالی پروسی را قبول فرمائید و من با قشون مسرور و شادمانم که شما قبول این مقام خود را یکی از ماها ساخته اید .

بعون و یاری پرورد کار قادر قاهر در این فرونت و در تمام فرونتهای ديگر عمليات بزرگ صورت گرفته است .

اينك من شكر و سپاس خاضعانه خویش را بدرگاه خدای متعال تقدیم میدارم زیرا مرا فرصت داد که در این نقطه تاریخی که یکمرتبه دیگر بخون دليران ما و شما تقدیس یافته در میان قشون فاتح خویش دست

اعليحضرت شما را فشار بدهم وكلمات اعليحضرت شما را استماع تمام كلماتی که از روی عزیمت شهامتدار دوام جنگ برای حصول يك صباح عالي معلوم است و نیز معین میدارد که روابط ودادیه ما که در موقع بحران طوفان جنگ استقرار یافته است همواره برای سعادت ملت ما برقرار خواهد بود .

من نيز با اطمینانات کامله این مقصد را تعقیب می کنم و پیاله خود را برای سعادت آن اعلیحضرت ودود مانش و بافتخار فتح قشون بلغار و آتیه بلغار بلند می کنم (رویتر) بر طبق يك راپورتی که توسط تلگراف بی سیم از وین رسیده امپراطور فرانسوا ژوزف به پادشاه بلغار درجه و مقام فیلد مارشالی اطریش هنگری را داده است .

يك بار بارو های دیگر

را پورت ذیل نیز از منابع آلمانی رسیده است : - امپراطور آلمان وارد بلگراد شده است . از زمان بار باروسا که در یکی از جنگ های صلیبی صد هزار شوالیه آلمانی را در بلگراد سان دید هیچ یک از امپراطوران آنان تا امروز بر قلعه و قصر بلگراد پا ننهاده مگر امبراطور ويلهم دوم. در این روز همگامیکه هوای خوبی قلب ها را بهجت ناک کرده بود با شکوه و جلال فوق العاده وارد شد و يك كارد افتخاری اطریش هنگری و موزيك نظامی اعلیحضرت او را سلام گفتند و غريو توپ و فریاد های مردم اعلی حضرتش را پذیرایی کرد .

امپراطور پل راه آهن جدید را دیدن نموده و سپس در میان اهالی شهر جامه بزم پوشیده و آزادانه حرکت می کردند کردش کرده و بعد سوار شده به تفرجگاه کالی مکدان رفت .

امپراطور بعد ازان قشون المان را که از دانوب عبور کرده بودند سان دیده نطقی ادا فرمود و اعمال شجاعانه آنانرا ستود ، قیصر شما را نشان آهن بسربازها عطا نمود ، تامس

زن حقوق طلب معروف

مادام پانکهورست زن حقوق طلب معروف انگلیس که عملیات و اقدامات وی قبل از جنگ برای تحصیل حقوق انتخابات نسوان محتاج به توصیف نیست با کشتی وارد « نیو پورک » شد . اداره مهاجرت امریکا مانع شده است که مشار اليها وارد ایالات متحده شود و میل ندارند مادام مزبور در انجا رحل اقامت افکند و میگویند که او را در انگلیس چون حبس شده نمی پذیریم .

الآخره بعد از امر و نهی اجازه داده اند که از کشتی پیاده شده و منتظر جواب عریضه که بدولت داده است میشود .

از جراید فرانسه

رسمیت مذهب اسلام در مجارستان

با استحكام مودت هنگری با عثمانی

وزیر مذاهب مملکت « هنگری » يك فقره لایحه قانون بعرض شورای ملی تقدیم کرد که بموجب آن مذهب اسلام در تملک اموال غیر منقوله دارای آزادی تمام و رسمیت است و در نتیجه مذاکرات عمومیه این لایحه در پارلمان هنگری با يك نوع شادمانی و هیجان غیر قابل توصیفی رای داده و تصویب نمودند .


صفحه ۱۵
سال پنجم
شماره ۱۸

مجلس هنگری بعلاوه تصمیم کرده است كه يك فقره تذکراف بحضور حضرت سلطان عثمانی مجاره و عملیات با عالی را تحسین و آفرین گفته و این برنامه بین ملتین عثمانی هنگری را مجددا اشعار دارد.
و برار البته این مقدار محبت و امتیازانی بین دیگر در مملکت های خودشان بدهند نبایست اسباب تعجب کردد چرا که ملت ساکن هنگری بخاطر داده که نژاد مجارها با سایر شعب نژاد او كروفنلاندی - اتراك - مغول و تاتارها که با صل منشعب میشوند یکی هستند و در درجات تمدن آنان از لاتین گرفته متفاوت میباشند و این هیجانهای بزرگی که برای اتحاد با هم از آنان بظهور میرسند دلیل برو حدت طبیعی آنها میباشد .

خبرهای راجع بایران نقل از اخبار های ایران
دستگیری سفیر کبیر

روز چهار شنبه خبر راجع بدست گیری سفیر کبیر دولت عثمانی بهار سید نظر باینکه در چه صحت خبر مذکور را نمی دانستیم خودداری از درج آن نموديم اينك اطلاعاتيكه تحقیق نموده ايم ذيلا مينكاريم سفير كبير دولت عثمانی و کامل اناشه نظامی سفارت الطريش و يك نفر پروفسر المانی که گزاشتب دندانساز و عده از اجزاء در هفته گذشته بطرف شکار گاه ور داوره ایران نموده بودند عصر روز سه شنبه که اشخاص مذکور مشغول شکار بودند دسته از نظامیان روس که از طرف کرج به شاه آباد می آمدند تصادف شده نظامیان مزبور فورا سفير كبير را دستگیر و بطرف کرج حرکت می دهند. این خبر عصر روز چهار شنبه بطهران میرسد فورا از طرف وزارت امور خارجه از سفارت روس حقیقت امر را استعلام می نمایند سفارت اظهار بی اطلاعی نموده و کویا برای تحقیق مسئله و شناختن شخص توقیف شده يك نفر از اعضاء سفارت را به کرج روانه میدارند وزیر مختار دولت اطریش عصر روز چهار شنبه بدر بار آمده با شاهزاده رئيس الوزرا و آقای وزیر امور خارجه ملاقات و باین حرکت نظامیان روی بر تست می نماید. در این دو روزه هم وزارت امور خارجه مشغول اقدامات اصولی تا کنون نتیجه دست نیامده سفیر کبیر و ساير توقیف شد كان كويا بملابریت کی امام توقیف هستند ولی دکتر دندانساز بطهران مراجعت کرده.

راجع به سفير كبير

قرار تحقیقا تیکه از وزارت امور خارجه شده است هیئت دولت برای استخلاص سفير كبير عثمان اقداماتی بوده اند و در طرف این دو روزه از سفارت روس و انگليس هذا گرانی شده تلگرافاتی به بطر و کراد لندن مخابره کرده ولی متأسفانه راجع به رهای ایشان نتیجه بدست نیامده و از قرار معلوم بر حسب دستور دربار پطر و کراد سفير كبير عثمان را از کرج با احترامات بطرف روسیه روانه خواهند داشت و تا سر حد مرز معظم له را میرسانند و سپس آزاد در حرکت بهر نقطه که مایل باشند خواهند بود لكن اناشه ميليز سفارت اطریش و سایرین را بعنوان اسیر حزب در روسیه توقیف خواهند کرد .

در اصفهان

قرار اطلاعاتی که از اصفهان میرسد فعلا هم يك جمعیتی از مجاهدین در اصفهان اقامت دارند و بعضی مجالس هم محرمانه تشکیل میگردد و اغلب هم از شیراز تلگرافاتی به اصفهان مخابره میشود .
مجلس کنفرانسی که خبر داده شد در اصفهان تشکیل خواهند شد تا بحال تشکیل نشده است و مامورین المانی هم در شهر اقامت دارند .

تادیه نگردیده .

استقبال

دوروز قبل مذاکر مورود يك دسته قشون روس هم بوده و جمعیتی از قوای موجودی آنجا با موزيك به استقبال آمده اند ولی قشون وارد نشده مراجعت می نمایند آنچه گفتگو شده در این دو روزه وارد خواهند شد .

در سفارت امريك

بقرار یکه اطلاع حاصل نموده ایم اعضاء سفارت عثمانی و سفارت اطریش در طهران نظر به بعضی ملاحظات بسفارت امريك رفته و در آنجا میباشند .

حركت بطرف اصفهان

وزیر مختار اسپانیول نظر به دوستی با سفير كبير عازم حرکت با صفهان میباشند که خانواده سفیر کبیر عثمانی را بطرف طهران حرکت دهند و در ظرف این دو روزه با اتوموبیل حرکت خواهند کرد خانواده سفير كبير در انزلی و یاد ریاد کوه بایشان خواهند رسید و باتفاق بطرف سوند خواهند رفت .

در ارومی

بتاریخ شب هشتم شهر ربيع الأول قريب سی و دو نفر قزاق روسی ساعت شش از شب گذشته از پشت بام داخل خانه والى شده اند اهل خانه مشارالیه متوحش گردیده بعد از داد و فرياد مظهر الملك امير ينج را دستگیر و از قرار یکه نوشته اند مقداری هم اشیاء و مخلفات زنانه از قبیل طلا آلات و غیره برده اند کار گذاری هم در این خصوص باویس قونسول مذاکرات نموده است و بالاخره موكول به تبعيد مظفر الملك گردیده است .

در کاشان

از کاشان خبر میدهند که چند روز قبل قریب بازده نفر از مجاهدین و بعضی سوارهای دیگر به لباس مبدل وارد کاشان شده اند حکومت هم انها را دستگیر کرده خلع سلاح نموده است و فعلا در توقیف میباشند .

خبرهای بلوای آراند

سر - الى - كيس منت و اسلحه رساندنش به پراند
لندن ۲۷ ماه ابريل ٢٤ جمادى الثاني --
در دار الاماره لارد ليدون در باب جد و جهد جرمی برای فرود آورده شدن اسلحه بر ساحل آرلیند بیان کرد که دو نفر دیگر که بهمراه سردا جو کیس منت که سرعقده آزادی طلبان آثر لند بود و سالها در جر من برای آزادی ملک خود کوشش مینمود بر ساحل آورده شده اند افسران جرمنی بودند جهاز جرمنی را که اسلحه برای آیرلند آورده بود جهاز جنگی رطانیه استفاده کرده حکم داد که در عقب آن طرف کوئنس تون بیاید
جهاز بعد از آنکه اسلحه را به آیرلند براورده بود الی چند فاصله در عقب آن رفت و بعد از ان بیرق دولتی جرمی را بلند کرده خود را غرقاب کرد -- کل سواران را نجات داده بر ساحل آورده شد .


صحیفه ١٦ سال نهم شماره ۱۸

اعلان
سراج التواريخ
جـه اول و دوم
زند کانی جاودانی هر قوم و ملت ( تاريخ ) آنست . (سراج التواريخ) آئینه حیات نمای ملت جلیل افغانست ، زیرا از آغاز تشکیل و تکوین یافتن دولت افغانية حاليه بحث میراند که برای حال و استقبال ملت بهتر ازین درسگاه عبرت ، و خوشتر ازین انتباه ملت تصور نمیشود . هر فردی از ملت را واجب است که یک نسخه از آنرا بدست آرند و مانند عزیزی در کتابخانهٔ قلوب خودشان نگهدارند . علی الخصوص که کتاب مذکور به نیت خالصانه و خیر خواهانه استفاده عمومی به امر و فرمان ذات عرشی صفات پادشاه مقدس ما اعلیحضرت ، سراج الملة والدين ، تأليف و تدوين و در مطبعة حروفي دار السلطنة كابل زیور طبع آرایش و تزئین یافته است جلد اول این کتاب از ابتدای سلطنت خاندان ذیشان ( سدوزائی ) یعنی از آغاز تأسیس و استقلال دولت علیه افغانستان تا ورود العالیحضرت امیر کبیر امیر دوست محمد خان مرحوم جنت مکان از هند در کابل تحت مراد و جلد دوم آن از حکومت خاندان جلیل الشان ( محمدزائی ) یعنی از ابتدای حکومت اعلیحضرت امیر کبیر امیر دوست محمد خان تا به اول جلوس اعلیحضرت ، ضیاء الملة والدين امير عبد الرحمن خان ، طاب ثراه وقایع تاریخی را جامع میباشد بر کاغذ اعلا بحروف سربی مطبع رسیده است و قیمت کتاب مذکور نسبت زینت و خوبی تجلید آن از قرار ذیل است.

نمبر ( ۱ ) پشتی چرمی چرم اصواری دانه دار کابلی تخت چهار گنج جدول طلایر کار نشان دولت و اسم کتاب از ورق طلای اعلی اجرا بندی شده مبلغ شانزده روپیه پخته کابلی –

نمبر ( ۲ ) پشتی مقوا دو به گیرباسی چهار گنج و زرحریر مزیّن به حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا مینه سیزده روپیه پخته کابل –

نمبر ( ۳ ) پشتی مقوا رو به کره لاجوردی چهار گنج و زرحریر مینی سرخه کابلی تخت حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا مینه جزء بندی شده یازده روپیه پخته کابلی و ده شاهی –

نمبر ( ٤ ) پشتی مقوا رو به ابری چهار گنج و زرحریر مینی سرخه کابلی تخت حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا مینه جزء بندی شده ده روپیه پخته کابلی و ده شاهی –

نمبر ( ٥ ) پشتی مقوا رو به ابری سرخ چهار گنج و زیر گیر سیاه اسم کتاب و نشان دولت ورق طلاء مینه كوك بندی شده ده روپیه پخته کابلی و یازده شاهی –

محل فروخت
در نفس ارك مبارك از تحویل خانهٔ جناب محمد ولیخان مرحوم و در بازار ارگ از دکان عبد الله خان

چون کتاب مستطاب سراج التواریخ چهار جلد میباشد اگر در يك وقایه و شیرازه میشد هم کتاب موصوف کلان میشد لهذا اعلیحضرت همایون و الا امر نمودند که جلد اول و دوم در يك وقایه شیرازه ترتیب و جلد سوم و چهارم آن که هنوز در زیر طبع میباشد و پس از اینکه از طبع برآمده مقوا کرده شد انشاء الله اعلان فروش آن نشر کرده خواهد شد فقط

در چاپخانهٔ حروفی دارالسلطنه کابل طبع گردید.
همه مقاله ها که دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر گردیده
محمود طرزی

اخبار دیلی میل میگویند که سر را جر کیس منتا کنون در بندی خانه محبوس می باشد – بتاريخ ١٤ ماه ابريل ( ۱۱ جمادى الثاني ) در کوین همین مشهر کرده شده بود که سر را جرکیس منت در جرمنی ماخوذ کرده شده بود – حال اینکه او همان روز بر مقام كيل بريك النكر کشتی تحت البحر جرمنی سوار شده جمعیت بك لنكر جهاز كه بظاهر بی ضرر معلوم میشد و برق دولتی ها لینده داشت به بیست نفر تجربه کاران بحربه جرمنی روانه شد برجه از مذکور ۲۰ هزار تفنگ و انواب آتش فشان و سامان حرب که در زیر مال و اسباب غیر ممنوعه پوشیده بود بار بود اپریل ۲۱ جمادی الثانی در این دار السلطنه آنرابند شورش نهایت خوفناک برپا کردید – بلوه کنند گان بر قلعه دبان حمله کرد بر دا کخانه قبضه کرده شد و سیم های تلگراف را بریده شد – علاوه بر این بلوه کنند گان بر اوطاق اجلاسی بلدیه و بر اوطاق حریت و وسینت ستفين كرین و بر دیگر عمارات قبضه حاصل کردند – و سپاهیان را که بطرف چه اونی های خود میرفتند ایستاده کردند – تحريك مقوياته إلى ديكر خصص ملک مذکور سرایت کرده بور مرکزهای سازش مذکور بالخصوص کوئی کالوی و انس گود بودند –

تلفات دیلن
لندن ۳۰ ماه ایریل – ۲۷ جمادی الثانی
در باب اتلاف ۲۷ نفر افسران افواج سرکاری انکلستان ( مقتول و مجروح و مفقود اخر) در دبلن بطور رسمی اعلان کرده شده است

لندن ۱ ماه می ۲۸ جمادی الثانی
بانیان در کوچه سیکول املان را به بی پروایی سوختانده می روند – لا کن دسته اطفای باز پسر گرمی کار و بار خود را شروع کرده است در زمره بانیان بد معاش شهور و معروف کونکس مارکس و کرنیز شامل میباشد.

لندن ٥ ماه مى – ٢ رجب المرجب
کیفان وایم دید موند در کن بازداشت نزد مستر چون دید موند يك مکتوب این مضمون فرستاده است که بحرین ها پیشروی خندقی های خود که مقابل دو بزن اولینه واقع بودند اشتهارات به الفاظ ذیل چپانیدند – دراز کنید بلوه خودتان برپا گردیده است است انواب وطالبه بر عیال و اطفال شما گلوله باری می کنند – مسوده قانون خدمت خیریه نظام انکلستان مسترد شده است – در اشتهار مذکور نیز گفته – شده بود که خیر مقدم شما بكمال خلوص نیت کرده خواهد شد.

( خبر دیگر )
بکم ماه می سنه ع ١٩١٦ خبر لندن – در ملك ( آرلند ) در تمام ملک یک بلوای بسیار تشویش ناک بخلاف دولت برطانیه برپا کردیده اثر لیند يك قطعه جزیره ایست منجمله سه قطعه جزائر مسمی به ( الکلیه ) : ( اسکات لند ) و ( آرلند ) که همین هر سه جزیره با هم متحده شده ( برطانیه ) گفته میشود – کیفیت بلوای مذکور چنین بیان کرده میشود که اکثر اسراور عایانی ملاك آرلند با هم متحد شده و عهد و پیمان کرده اعلان جمهوریت را نمودند و شهر ( دبلن را ) که پایتخت ملك مذكور است مرکز جنك خودها قرار داده قامه جنگی و دا کخانه وغيره عمارات سرکاری شهر مذکور را قبضه کرده جمله سیمهای تیلگراف را هم قطعه کرده بعضی دسته های فوج را هم همراه خود شريك بلوا نموده علانيه اعلان مخالفت سلطنت موجوده را نمودند اگرچه در بعضی جاهای بلوی فرو کرده شده است ولی باز هم بلوائیان جاهای مستحکم را هنوز بدست دارند –


اعلان
عموم مشترکین کرام خود را یاد آوری میکنیم که بقدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت رسیدن اخبار مشترکین کرام دارالسلطنه کابل خود رها نمایم ممکن نشد لهذا با اداره کتبخانه مرکزی دارالسلطنه کابل يك مقاوله نموده با کتبخانه مشارالیه تقسیم و توزیع اخبار ما را که بهمه مشترکین کرام ما رساند در عهده حمیت خود قبول نمود. مشترکین کرام دارالسلطنه خود را باخبر و یادآوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطه غیر فردا واسطه آدمهای ما بخانه شان میرسد.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی | سالیانه چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی | ششماهه هشت روپیه کابل

در خارج افغانستان
فرستادن که باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراء قبول نمیشود
یک طلای روس انگاری یازده روپیه کندار است از روی قرار حساب کنید

( شرایط درج کردن اعلانها )
سوداگران که مال تجاری و صنعتگران که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند و یا دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود. اعلانیکه درین اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود در هر سطر ۱ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر يك قران یعنی نیم روپیه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار فی سطريك قران یعنی نیم روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطرك ستون اخبارها ( ۳۱ ایچ – ٤ پونت ) میباشد. هرگاه شخصی اعلان خود را متمادیاً يك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشگی ادا نماید. در ورق اضافی در هر سطری سه شاهی اجرت گرفته میشود.

اعلان
حتم قطعهٔ زمین
در ۲۹ روز
آسیا، اوروپا، افریقا
( مطبعهٔ عنایت ) يك اثر دلپذیر جدیدی در نظر هوسکاران عرفان جلوه عرض میدهد. بدست آرید. بخوانید. و در ظرف ۲۹ روز يك مدت کمی سه قطعهٔ زمین را با سیاح آن یکجا و همراه دور و سیر میکنید. ملکهایی را که بران میگذرید مفصل و مکمل جغرافیا و تاریخ آنرا خوانده میتوانید. چه چیزها می بینید. چه چیزها میشنوید. چه لذتها میبرید و چه رنجها میگیرید علمی ، ادبی ، سیاسی در عین زمان شاعرانه عاشقانه هوسات برانگیزانه - يك اثر ! این اثر از سه جلد بزرگ و در يك وقایه مجلد میباشد. تقریباً (۷۰۰) صحیفه ، و با (۱۰٥) قطعه تصاویر مناظر مختلفه و اشخاص معتبره و نقشه های مهمه مزین است، نسبت با اینهمه خوبیهای آن قیمت (۷) هفت روپیه کابلی آن هیچ نیست ، کاغذ اعلا، چاپ حروفی ، تصاویر زینکو گرافی، جلد محکم و استوار: دیگرچه میخواهد ! همینقدر که باداره فن مطبعه مبارکه در ده افغانان به (عبدالروف) خان سر مرتب مطبعه بیایند که یا در بازار از ارشد کلان (باز محمد) تاجر کتب و در بازار کتب فروشی متصل مدرسه شاهی بدکان حاجی ملا (غلام محمد) خان تاجر مشهور کتب رو آورده و با مبلغ فوق کتاب مذکور را بدست آرید دیگری کار می ماند.


(اعلان)
پراکنده
آثار مطبوعۀ تازۀ مطبعۀ مبارکۀ عنایت، از يك مجموعۀ اشعار آبدار تجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا، و خوبی طبع دارا، با تصاوير بسیار زیبا جلوه گر بازار عرفان گردیده است. اگرچه از بحث خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر بیکطرز جدید است. نسبت بخوبیهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان میباشد. قیمت آن (۷) دو روپیه کابلی در خود مطبعۀ عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب، و در بازار ارك از دکان باز محمد، و در متصل مدرسه شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب هر کس خریده میتواند.

اعلان
جزیرۀ پنهان
هوسکاران مطالعه را مژده ازین نو رسیده گلزار، مطبعۀ عنایت، کام جانرا شیرین نمائید. جزیرۀ پنهان، يك ناولیست که قوت علم و معرفت و سعی و غیرت را برای اساس زندگان نوع بشر منظر ثابت و جلوه گر میسازد. هم حکایت، هم عبرت هم فن، هم فضیلت! خوبی چاپ، خوبی کاغذ، خوب تصورش علاوه، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان است (۹) شش روپیه محل فروخت نفس مطبعۀ عنایت در ده افغانان، و آن باز محمد در بازار ارك و دكان حاجی غلام محمد خان تاجر كتب متصل در مدرسه شاهی.

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۱۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۱۰۰ مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
علمی و اسلامی
آئینه جهاد گردان
ادب در فن
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است. هر کس که آرزوی خریداری آنها را داشته باشد به اداره مراجعت کند.

علان
از مطبعۀ عنایت
قیمت روپیه کابلی
... سیاحت دور و نزديك من چشتادور و مجلد
... سیر در جو هوا مجلد
... سیاحت دار پر غیب مصور مجلد
... از هر دهن سخنی و از هر چمن سمنی مجلد
... روضة حاکم مجلد
... پرا کنده مصور مجلد
... جزیرۀ پنهان مصور مجلد
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشد از خود مطبعۀ عنایت در ده افغانان از ده عبد الروؤف خان سر مرتب و از دکان باز محمد خان کتابفروش در بازار ارك و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر كتب متصل مدرسه شاهی بقیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند. و اگر از خارج افغانستان آرزوی خریداری کتابهای مافوق را بکنند باداره سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند.

اعلان
کتابهای مجلد سراج الاخبار افغانیه، و کتابچه های ملا و زنان و شماره های متفرقۀ آن، و همه کتابهای مطبعۀ عنایت خریدارانی که آرزوی خریداری آنها را داشته باشند از دکان حاجی ملا غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی، و از دکان باز محمد خان تاجر کتب در بازار ارك بقیمت های معین آن خریداری کرده میتوانند و نیز در خود اداره در ماشینخانه میآید که، و در خود مطبعۀ عنایت در ده افغانان هم بفروش میرسد فقط


سال نجم شماره ۱۹

سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

فهرست مندرجات

داخلی )

علوم وفنون ( صنعت زينكو گرافى )

ادبيات ( زبان افغان )

حوادث خارجه
خبرهای جنگ از اخبار های اوروپا - حمله دهشتناك زپلين يسالونيك - اتوموبيل بي آدم - ماشين گلوله جمع کن - رسمیت دین اسلام در مجارستان - نشان جدید سلطان محمد خامس - روز نامه ایرانی در برلن - آبار كان تنها صالح خواهند نمود - خبرهای ممالک روسیه - اختلالات محلى - بلای آسمانی - آخرترین خبرها ترجمه اخبارهای انگریزی - خبرهای جنك - موقوفى داند و تلكرافات - اعتراف فرانس - تفاوت بحرى هاينه - سكون بعد از مکان مشرق - کشیدگی مابین یونان وايطاليه - دورة وزير اعظم - مستر ايسكويث در زبان - کارستانهای تحت البحريها - تلفات افسران روات برطانوى - يك فتح عظيم الشان فرانسويها - داستانهای جنگ رستا خیز وردن - خبرهای راجع بتركيا - قوای بحریه عثمانی - اقدامات انور پاشا - اورشليم بيت المقدس -

اعلان ( سراج التواريخ )

تصاوير
يك حصه قلعه دروازه عید گاه شهر قندهار - خرابه زار قلعه بست در نواحی ولایت شهر قندهار - از مناظر هندوستان يك حصه قلعه دهلي - كاريكاتور السياسية المصورة -


اعلان
از صنایع پروریهای ذات ستوده صفات اعليحضرت سراج الملة والدين بادشاه ترقیخواه دولت علیه افغانیه و سعی و همت جناب جبريل کار خانه جات ، ماشین خانه مبارکه دارالسلطنه کابل علاوه بر ایفای حوائج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و او نیفورمه های عساکر شاهانه و غیره ، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از ان اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است : محل فروش این چیزهای ذیل ( دکان عبدالله خان در بازار ارک ) میباشد.

(۱) | سرج های پشمینه با رنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گرانگلیزی ۳ فوته مشخص شده در صندوقخانه جنسی هم فروش میرسد

| اقسام | قسم اول | قسم دوم
| درجه ها | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم | درجه اول | درجه و مقداری که قیمت آن ۱۰ ٪ زیاده است
رقم | رنگ | خود رنگ | رنگه | خود رنگ | رنگه | خود رنگ | رنگه | خود رنگ | رنگه | خود رنگ
قیمت | تا سال ساخته شده | ۷ روپیه | ٦ روپیه و ۱۱ پیه | ٦ روپیه و ۱۱ پیه | ٦ روپیه و ۱۸ پیه | ٦ روپیه و ۱۸ پیه

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گرانگزی | کشمیره چهار خانه ۷ روپیه ۳۵ پیه | کشمیره هزار میخی رقم ۷ روپیه بیست پیه

۲ | تکمه های چرمی محراب و منبردار
| جرابها
رقم | تکه اشکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج | کلان فی درجن | میانه فی درجن | خورد فی درجن
قیمت | ۱ روپیه ۵۲ پیه | ۴۵ پیه | ۳۶ پیه | ۱ روپیه ۵۰ پیه | ۱ روپیه ۲۰ پیه | ۶۵ پیه

(٤) | کروره های جدید ساخت
رقم | اروال کفشهایه دو کره دو تاره | زه باف یک اسپه دو کره سه تاره | چرم باف یک اسپه | یک اسپه چار تاره نخی
قیمت | ۸ روپیه و ۳۳ پیه | ۹ روپیه و ٢٤ پیه | ۹ روپیه و ۱۱ پیه | چرم باف همرکان
رقم | چرم باف دسته بادامی روایه | چرم باف دسته دولانه یک اسپه | دسته دولانه یکی چار اسپه
قیمت | ٤ روپیه ٤٨٩ پیه | ٤ روپیه ٤٩٩ پیه | ۸ روپیه و ۲۳ پیه
رقم | قبضه و نخی کلیت مرة توپخانه | قبضه کلیت نقره از چرم سه لایه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو کاره رکان
قیمت | ۳ روپیه ۵۵ پیه | ٤ روپیه ۵۷ پیه | ۵ روپیه و ۹ پیه | ۵ روپیه و ٥٤ پیه
رقم | رکابی از نخ | چرم باف میانه چوب بست زنانه | زنانه ابریشمی خیاطه | از زین سواری نخ چرمی
قیمت | ٤ روپیه ١٥٩ پیه | ۵ روپیه ۸۹ پیه | ۵ روپیه و ۸ پیه | ٤ روپیه و ٥٨ پیه
رقم | دسته بادامی مبلغ چرمی | دسته دولانه سامی و نخی کلیت نقره | از زین سواری دولایه | چرم باف مابین بست یک لبه | نخ چرمی کمخا بدار
قیمت | ٤ روپیه ٤٩٩ پیه | ٤ روپیه ٤٥٩ پیه | ۸ روپیه و ۱۲ پیه | ٤ روپیه و ٥٩ پیه

(٥) | اقسام کلهای مصنوعی سر
قسم | گل جریبن | گل نافرمان | گل برینه | گل شیو
قیمت | ۵ روپیه ٣٦ پیه | ٦ روپیه و ٦ پیه | ٦ روپیه و ۷ پیه
قسم | شکوفه نارنج | گل یسمن | گل نسترن
قیمت | ۷ روپیه و ٤٥ پیه | ٦ روپیه و ٥٨ پیه | ۵ روپیه و ٣٨ پیه
قسم | شکوفه سیب | گل گلاب | گل سوسن | گل گندمی
قیمت | ۹ روپیه و ٣٥ پیه | ۷ روپیه و ۱۲ پیه | ٦ روپیه و ٥٤ پیه | ٦ روپیه و ٥٤ پیه

( میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات ) ( ایمان نظامی )


صحیفه (۱)
سال پنجم
(شماره) ۱۹

سراج الاخبار الافغانیه
۱۳۲۹

مدیر و مؤسس
محمود طرزی
الادارة والمطبعة
در ماشینخانهٔ دار السلطنة (کابل) همه امورات تحریریه به ادارهٔ خانه بنام مدیر فرستاده میشود

قیمت سالیانه
در دارالسلطنة کابل ۸ روپیه کالی
در اطراف داخله مملکت
اخراجات ڈاک ۱۲ روپیه کابلی
در خارج مملکت
اخراجات ڈاک ۱۰ روپیه انگلیزی
هر پانزده روز یکبار نشر میشود
قیمت یک نسخه آن در کابل یکسانی است
(اوراقی که درج نشود آماده نمیشود)

تاریخ قمری غره شعبان ١٣٣٤
تاریخ انگریزی ۳ جون عیسوی ١٩١٦
تاریخ شمسی ۱۳ جوزا ١٢٩٥

مکتوب

علمست چون جان، جسمت مکتب
نور است عرفان، چشمت مکتب

-۱-
این جسم با جان ، زین چشم پرنور
گر دور مانی ، مانی تو بس دور
این چند اشیاء بشنو بدستور
یکیک شمارم تا کردی آگاه

-۲-
اول ز انسان ، دور افتی از جان
جاندار باشی ، لیکن نه انسان
اما انسانی، « بل هم اضل»... دان
با قول قرآن ، باشی تو گمراه

-۳-
گمراه آن را ، باید بدانی
کو جستجو نکند، ره را نه یابد
آخر چه گردد، آیا تو دانی؟
در چاه افتد، عاجز نشیند
بیچاره اعما، بیچاره گمراه !

-۴-
ده را تو از چاه، بشناس اول
فرموده ما را، استاد اول
خوبیست راه و، بد نیز اسفل
در لفظ (خوبی)، مضمر شده (عدل)
(بد) ظلم باشد، ای عقل همراه

این عدل و این ظلم مخصوص باشد
بر جمله انسان ، نی بهر شاهان
هر فردی نوعی، مجبور باشد
بر عدل و احسان ، بالامر سبحان
عدل است (خوبی) ظلم است (بد راه)

-۷-
هر کس چو راعی ست، گردیده مسئول
از گلهٔ خود ، یعنی زملت
گر خوبی آموخت، گردید مقبول
هر کار و بارش ، شد خیر و برکت
از بهر ملت ، هم بهر آن شاه

-۸-
آن پادشاهی ، کو خیر خواهست
افغانیا نرا ، پشت و پناه است
اسلامیان را، امید گاه است
(خوبی) خواهد، از (بد) جدا هست
خوبی بعلم است ، ای علم آگاه

-۹-
گر عدل یعنی ، خوبی نباشد
از نام انسان ، باید بترسیم
اشرف از آن شد، انسان که باید
خوبی نماید ، زاعمار و ترمیم
اعمار و ترمیم از علم میخواه

-۱۰-
جمله خران، از جهل آید
جمله بدیها ، از ظلم زاید
هر عدل و خوبی، از علم آید
بیعلم کاری، از تو نیاید
از بهر قومت ، بر وجه دلخواه

-۱۱-
آرم مثالی ، کوتاه و نزدیک
از خوبیٔ علم ، از زشتیٔ جهل
دزدی چه باشد؟ ظلمی است تاریک
انسان که او راست ، آن جوهر عقل:
داند که این فعل، شد فعل گمراه

-۱۱-
اما گرسته چون ماند انسان
از حق و ناحق ، نبود گریزان
بهر معیشت ، از امر وجدان
دوری گزیند ، باید بفرمان
بشنو چه گفتند، پیران آگاه:

-۱۲-
گر عام شد علم ، گر عام شد فن
( دزدی ) نیاید، هرگز بفکرت
زیرا صنایع، آن زادهٔ فن
کرده فراوان ، از بهر ملت


صفحه ۲ سال پنجم شماره ۱۹

حاجت نماند، دزدی به بی راه
-١٣-
افزون جوشد علم ، صنعت از وزاد صنعت چو شدیش ، صد گونه ایجاد
کردید پیدا ، بگذاشت بنیاد عدل و تمدن ، گردید انشاد
از بهر ملت ، هر گاه و بیگاه
-١٤-
کر صلح خواهی، علم است و مکتب کر جنگ جوئی، علم است و مكتب
گر خواهی راحت، علم است و مکتب خواهی سعادت، علم است و مکتب
بی مکتب امروز، نبود بناگاه
-١٥-
اما چه مکتب، مکتب هزاران در جمله اطراف و اکناف افغان
شا کردهایش ، صدها هزاران زاولاد افغان، از بهر افغان
کردند بافن ، گردند آگاه
-١٦-
اما چه فنها، فنهای این عصر كان فن نموده ، هر چیز را حصر
بر حاکمیت ، برقوز و برنصر نموده محدود ، کرده است هم قصر :
بدبختی و فقر ، صد حشمت و جاه
- ۱۷ -
ای اهل افغان ، ای نیک ایمان ای جمله اخوان ، این را یقین دان
بي صنعت و كان ، بي علم و عرفان بی جهد و اقدام ، بی سعی و اتقان
هرگز نکردیم ، يك قوم با جاه
- ۱۸ -
یوروپ زبون ساخت، مارا بقوت قوت چه باشد، علم است و صنعت
طیاره و توپ، برق طبیعت فن ساخت حاضر، از بهر ملت
عزو سعادت، آزادی و کاه
-١٩-
گفتیم گفتیم، سودی ندیدیم هر روز از پیش ، پستر دویدیم
صدها نصیحت، هر دم شنیدیم صد كونه عبرت ، هر روز دیدیم
اما چو ماشیم ، در خواب بی گاه:
-٢٠-
هرگز نبایم، زه را بنفسه هرگز نه بینیم ، خیر و شر خود
ما خواب باشیم، دزدان چون دد آید رباید، هريك و هربد
ودواء ودواء، ودواء وهواه
- ٢١ -
ای مست مغرور، ای عیش محمود مسئول هستی ، در نزد خالق
از خواب برخیز، از خود بکن دور - بیفکری و نوم، میباش شایق -
بهر معارف ، ای کار آگاه
- ٢٢ -
غیر از معارف ، نبود فلاحی از علم خواهیم ، صلح و صلاحی
مکتب کشانیم ، در هر نواحی از فن بگیریم ، در کف سلاحی
بر جهل آريم، يك حمله نا كاه
-٢٣-

الله اكبر . الله اكبر الله اكبر . الله اكبر
غير خدا نيست . الله ديگر بعد از محمد . نبود پيمبر
الله الله . الله الله
- ٢٤ -
يارب عطا کن ما را هدايت از علم وفن کن ، برما عنايت
پاينده ميدار، اين تخت دولت هم بادشه را ، داری سلامت
ملت و طن را ، کن حفظ از جاه،
دست عدورا، میساز کوتاه،
الله الله . الله الله !
[ ارده افغانان کابل فی ٦ رجب سنه ١٣٣٤ ]

علوم و فنون

صنعت زينكو گرافی
معلومات تاریخیه در خصوص فن رسامی و هیکلترانی
نظر به احتمال بی تصویر ماندن ( سراج الاخبار افغانيه ) یکی از مآثر عرفان پروریهای عصر معرفت حضر ذات اعلیحضرت پادشاه مقدس ما سراج الملة والدين، ادام الله ملكه، تأسیس و بنیاد یافتن دار الصناعة ( زينكوگرافی ) است در ماشین خانه دار السلطنه کابل این صنعت ، درین عصر و این زمان يك اهميت بسيار بزرك ويك موقع بسيار بلندی را در عالم معارف و صنایع احراز کرده است . ( فن رسامی ) خیلی قدیم فنیست که تقریباً از ابتدای خلقت در انسانها شایع شده است . زیرا ( فن هیکلترانی ) – که برادر کلان رسامی شمرده میشود – از بسیار بسیار پیش در انسانها شایع و رواج شده آمده است . انسانها پیش از انکه خط و کتابت بیاموزند، و بدیگر اصول مدنیت آموخته شوند پیش از همه چیز به فن رسامی – یعنی مصوری و نقاشی – میل و هوی کردند ( در ازمنه قبل التاريخيه ) – یعنی در زمانهای که هنوز تاریخ نویسی و خط و کتابت در انسانها نبود انسانها چیزهای طبعیی خلقتی را نمونه و استاد گرفته با تیشه ها و قدمهای سنگهای چاقماقی ساخته خود شان بر بعضی سنگهای خلقتی صاف و هموار و یا بعضی استخوانهای دندان فیل و غیره بعضی تصاویر انسان و حیوان و درخت و غیره نقش و رسم کرده گذاشته اند . كذالك برای شکلهای مجسمه انسانها نیز هیکلها و بت ها تراشیده گذاشتند که رفته رفته آن هیکلها و مجسمه های نیاکان شان موجب پرستش پس آیندگان شده يك بت پرستی عالمی دنیا را فرا گرفت و فن رسامی – یعنی حک بر روی سنگها و تخته ها و خشت ها، و استخوانها و غيرها – چنانچه برای فن رسامی يك شهراه نشان داد همچنان هر گاه فن رسامی – بنام دیگر نقاشی – بنام دیگر مصوری را موجد و پیدا کننده ( خط و کتابت ) بگوئیم هم میشاید ، زیرا پیش از ایجاد خط و کتابت


صفحه ۳
سال عجم
شماره ۱۹
در رسامی ظهور نمود، رفته رفته انسانها فن رسامی را برای فهمانیدن مقصد
و مدعای خود شانرا بیکدیگر را بر آورده برای بعضی کلمه ها بعضی
قشها را برروی چوب با خشت با فلزات و غیره نقش و رسم میکردند که
اینصورت اول بار خط بسیار قديم ( هیه روغليف ) ایجاد کردید .
این خط هیه روغليف مادنا عبارت از بعضی رسوم و نقوش است .
مثلا در يك لوجه چوب باريك اكر صورت يك سه نفر آدم نشسته
کلفت که تنها هیئت شکل آدمی را دارد و صورت سيا وشكل انها
معلوم نمیشود به بينيد ، ويكيك خط مستقیم عمودی از سر هر کدام
آنها بالا کشیده شده، ريك خط صورت يك شاهين بريك خط صورت يك
بنك ، بريك خط صورت یک بوم رسم شده باشد و در همانروى صحيفة
تخته در طرف دیگران صورت سه زنی بیا ایستاده مانند صورت مردان
نشسته دیده میشود که از برابری سر هر کدام يك يك خط منحنى قومى
بسوی آن سه مرد نشسته طرف مقابل کشیده شده که در برا بری
وی هر خط باز یکی از جانوران را با اشیارا رسم کرده می بینید . مثلا
کبوتر، يك زاغ ، يك سنك بقه وباغيره .
حالا در اول نظر این را کسی نمیداند که چه مده است . اما چون
درین عصرهای ترقی و کمال انسانها بسی انجمنهای علمیه وقتیه تشکیل
یافته در باب تحقیق و تدقیق خطوط عتیقه - یعنی نوشته های کهنه زمانه
های قبل التاريخيه خون جگرها خوردند، و بسیار پیسه ها صرف کردند.
با برابر ارهای بسیاری از خطوط کهنه کامیاب آمدند و آنشاهد
های مجسم بی زبان یاد کارهای زمانه های پیش از تاریخ را بزبان آوردند و از آنها
احوال گرفته توانستند . لاجرم باز بر تعریف و بیان همان تخته چوبی
خط هیه روغلیفی رجعت نموده میگویم که آن تخته يك مكتو بیست
که کلمات آنهم عبارت از همان نقشهای روی آنست :
آن سه نفر مرد نشسته يك طرف لوحه یکی ( شاهین ) یکی بلنك
یکی ( شاه بوم) نام دارد که به مجار به رفته اند از این طرف سه نفر زوجه های
آنهاست که یکی ( کبوتر ) ویکی ( زاغ ) ویکی ( سنگ به نام دارند
زوجه ها برای شوهرها سلام میفرستند .
مقصد اینکه ( فن رسامی ( چون مولد و موجد خط و کتابت شمرده
میشود در خصوص علم و معارف انسانها يك موقع بلندی احراز کرده
است. و چون انسانها رفته رفته مدنیت گرفتند و ترقی کرده رفتند .
و بواسطة ارشادات و هدایات انبیاء عظام وكتب مقدسه مهاویه که در
م وقت و زمان یکی بعد دیگری ظهور نموده بت پرستی را از انسانها بر طرف
کرده رفت و علی الخصوص در آخر دین مقدس اسلام شرف انوار هدایت
بدلايل وبراهين قاطعه قرآنيه و اقدامات مجاهدانه مردانه در تمام عالم
منتشر ساخته و بت پرستی را چنان از بیخ وین برافکند که بعد ازان در هیچ
جاهیچ کمر خود ر ار است کرده نتوانست این دین مبین بر حق در آغاز ظهور
قدسیت و سعادت نشورش بر چنان اساسهای متین و نه دایهای رسین
نیاد یافت که جهان گیر شدنش بر همه ارباب بصیرت پیدا بود داد آوری
برابری برادری، دلاوری راستی درستی، آزادی (۱) دانانی بینانی
(۱) آزادی را از میا کی فرق باید داد . آزادی ضد بند کی بہا کی
به هیچ چیزی بایند نبود است که فرق عظیم هر دو نما یانست ...
و فنون مهمه منابع نفیسه بظهور آمد، علوم وفنون رايك رونق اعلا

سنگهای اساس این بنای معظم را تشکیل داده بود و چون توحید مطلق
ذات اقدس خلاق كائنات جل علا روح یگانه این دین مقدس شمرده
میشد، پیشوای مقدس ما حضرت خاتم الأنبيا محمد مصطفى صلى
الله عليه وسلم برای احتمال بعیدی که یک قلم برای شرک و بت پرستی نماند
مصوری را هم منع فرموده اند. رفته رفته آن صافی و پاکی که در زمان
رسول المفصلى الله علیه وسلم و زمانهای خلفای را شدین رضوان الله
اجمعین موجود بود. بعد از ان با بعض دیدیه ها و سامانه های مدیتهای
كراها و قیصرها آمیخته شد حکومتهای معظمه ، اسلامیه
با همه ثروت و حشمت مدنیه و علمیه و صناعيه دراسيا ، وافرقا ،
و اندلس، وروم ایلی اوروپا تشکیل یافت. مرکزهای همین حکومتهای
اسلامیه مرکز علوم و فنون و صنایع تمام دنیا گردیده بود .
از انجمله فن سنگتراشی، حکاکی، رسامی ، نقاشی ، خطاطی .
نیز خیلی ترقی کرده رفت . در قسطنطنیه ، اندلس ، شام ، بغداد ، ایران ،
هندوستان که حکومتهای معظمة اسلاميه يكي بعد بكر تشكيل دولت
و سلطنت نمودند. چنان بناها و کتابخانه های عظیمه ذی قیمتی بوجود
آوردند که در حسن خط ، وزينت تذهيب ، ورسم و صورت در مصر
حاضر نیز هر کتابی از کتابهای آن کتابخانه های سلطنتهای اسلامیه ،
مدار زینت و مفخرت کتابخانه های موجوده با تختهای دول معظمه
اوروپا شمرده میشوند. تنها در عصر سلاطین مغولیه که در هندستان
یک دولت معظمه اسلامیه تشکیل داده بودند ، من رسامی پدرجه بالا
رفته بود که آثار باقیمانده آن انسان را حیران میسازد . (اکبر جلال
الدین ) که یکی از پادشاهان معظم این دودمان بود. مدرسه های بسیار
بزرك رسامی بوجود آورده بود و مبالغ بسیار گرافی، بسیاری از
استادان ماهر، و مصوران کامل را یکجا جمع آورده چنان آثار نفیسه
بدیعه رسامی بمیدان آورده اند که بینند کان با عرفان قیمت شناس فن
رسامی این زمان نیز تحسین خوان اتقان صنعت نقاشی و زحمت کشتی
آن میباشند .
رفته رفته هر گونه نجمهای درخشان فیروزی و هنرمندی از افق
آسیا اقول نموده آفاق غرب به انوار علم وفن در خشانی های قوت
و سطوت پیدا کردن گرفت مرکزهای او رویا دار الفنونها ودار الصناعة
های عالم گردید، مانند فنون دیگر، فن رسامی، فن هيكلتراشی ، فن شعر ،
فن موسیقی عنوان فنون نفیسه عالیه را گرفته توقیها و تقدمهای عجیب
را و عزیی بروی کار آورد. اگرچه در از اکت پرداز و تجسم دادن اشکال
اشیاء اسامهای شرق استاد و رسامهای غرب شا کرد شمرده میشوند.
لکن رسامهای غرب رفته رفته فن رسامی را از نقطه نظر اثبات تجسم
دادن اشکال و مناظر به ترقی دادن کوشش ورزیدند ، و چنان لوحه
های بدیعه بوجود آوردند که در نمایش کاههای عظیمه مظهر پسند
و رغبت عامه گردیده مبلغهای بسیار عظیمی بیع و شرا شده اند . اما چه
فایده که پیش از ایجاد ) فن عکاسی ) - وعلى الخصوص ( فن زيتكو
گرافی) از فن رسامی يك استفاده عمومی حاصل نمیشد . وقتا که این
و فنون مهمه منابع نفیسه بظهور آمد، علوم وفنون رايك رونق اعلا


سال هفتم
۱۹

کرده میتواند ، ، رجعت کرده می گوییم که هیچ چیزی خدمتهای رسامی را بعلوم و فنون رهبری و میانجی گری نمیتواند ، مگر صنعت زینکو گراف !

واقعافی ، حکاکی رسامی ، یعنی فنیکه تصاویر و مناظر را بر روی فلز يا چوب شمشاد بأبيات حك كرده بتواند . پیش از اختراع فن زينکوگرافی خدمتهای بزرگی بعالم مطبوعات رسانید است ، و کتاب های صورت دار جایی آنوقتها اکثر به اصول ( فن حکاکی رسامی ) تا یک در چه دفع احتیاج کرده توانسته اند. ولی به آنصورت، آثار مطبوعه مصوره کسب عمومیت نمیتوانست . زیرا کلفت و زحمت آن بسیار تر . و لطافت و ظرافتش كمتر ، و دايرة و سمت و انتشارش محدود بود . حالانکه و فن زینکو گرافی، غیر از این که عیناً تصویر فوتو کران انسان . با اجسام با مناظر را برجس نقل داده و بعنی عملیات کیمپویه اجرا کرده قالبی از آن بوجود آورده میشود که آن قالب را به باندی حروفات تیپ بر تخته میخ کرده با حروفات یکجا صحیفه اخبار يا کتاب را از ان ترتیب میدهند، و بيك بار بهزارها هزار از ان چاپ میشود .

الحاصل خدمات جلیله که از فن رسامی و فن عکاسی بواسطه میانجیگری زینکو گراف بع
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


۵
شماره ۱۹
ادبیات
زبان افغانی
(مخمس بر غزل رحمن)

بدر عمر تمنا کوی تر کمه
خوانی هم به زرنیا کوی تر کمه

میشه به خوب خندا کوی تر کمه
اعتماد به پر دنیا وی تر کمه

خوبه گرزی به دنیا یی زهیره
خوار خونه به به شکی نی دلگیره

ای دخیل نفس و هوا به دام اسیره
خو به یت له می که کرزی سپینه زیره

موز خون آسانی پر دنیا غواری
جور جو به له خپل عمره قاغواری

بنا مشان در حمن ویلی دی کی غواری
چه در هر له یارانو وفا غواری

تنگ ناموس دیه لوی لاس و از ارشا کی
صیادی به دعنقا وی تر کمه )

عمر تول زیر سویه اهو و به اعب کی
ته هیج بویه رو کی بیره دخپل رب کی
خوبه خوف او نهر جا کوی ترکمه ؟

نه چه دایدی بیری کی یہ دنیا کی
شیرین عمرد کی تیر به دی هواکی
به جه ستر کو به دریزی به عقبا کی

در و غ پریزده رشتها و ا به نیکصفانه
هم دغه دی نصیحت زماو تانه
دارفتار به پس شاکوی ترکمه

به د خدای نه دشته به دو طن حق دادا کی
ایلکا مر حول جور وی چه د پیدا کی
دوطن په حق جفا کوی تر کمه ؟

يك حصة قلعه و دروازه معروف به (عبد به)
شهر قندهار

به ددین ناورا نیزی بات داسته
گناهو نه دنیا تیزی بالا داشته

زاحق دوطن دادی جان خبر که
مهری در وطن خیل برادر که

ناچه غلاو دشمنی کوی امور وره
امل نيك كه خان که خلاص له دی پیغوره

ناخبره ده معلومه و جهان ::::
چه قضات حاجت بسته و بیان نه

پردشوت کوئی جو ریزی بالنداست جم
روز به روز سکی کمیزی بالا دسته
نده دمری نار وا کوی ترکمه

شه به غواره او له بدیه لاس پر سرکه
دو روزی لاس په اخلاص و ده نه ورکه
راسه بریزده تر بودنیا کوی تر کمه )

ورنه ورک سه سی مه رازی رکوره
دغه وضع ده خود ایده هر کوده
ته به دار نکه سینیا کوی ترکمه ؟

(صالح محمد)
(مخمس بر غزل عبدالرحمن میمندی)

حولاج و التخيل وطن وی چه به خوب کا
ستمگر چه کلیدن وی همه به خوب تا
جه به شیون وی که به خوب کا
چه فرها دهند کوهکن وی حد به خوب کا
همه حول جهادی مین وی ۱۰ به خوب کا


سال پنجم
شماره ١٩

دا جهان دی بې له تا هم لکه ماڼه
د قضا چاره خو نه شى په القاء
څوک کړۍ نه شى علاج د دور روانه
هر نفس د سرى نوى دى په دنيا نه
چه د هر ساعت رفتن وى څه به خوب کا
له خوشى او مصيبت به خندا کيږى
په بيلتون که خندا نه وى زړا کيږى
خوب بستر باند سره د اشنا ګريزى
چه عاشق له خپله ياره جدا کيږى
که د سلو شپو کرمن وى څه خوب کا

چه مفتون شى ځول اور بل دوه زړه شى
تا اشنا له خوا که خوبه لېپه شه
عاشق ندى که بې ياره دى ويده شى
در قبيله جوره خوب د عاشق نه شى
د هجر، يار دشمن وى څه به خوب کا
بې کسى هر ګونه شو غمګاره
ازاده لکه لاله يم له ګلزاره
تماشى ته عالم راځى بې شماره
چا وويل جمله حالى بې قراره
چه په اور کلى وطن وى څه به خوب کا

خرابه زار ( قلعهٔ بست )
که از آثار عتيقهٔ مشهوره است در نواحى ولايت شهر قندهار

ايضاً
غزل در فضیلت اهل کمال
بې کمال ديا کښه کله هم ردى هم قيمت کله ګوهر، و خردى
با کمال سرى به مثل د پادشاه دى په ظاهره که مفلس او قلندر دى
که لباس دى کالوى در ريتو دل باطن دى د حريرو همه خردى
که لباس ديا کالوى د کرباسو کال دۀ اره خدمت دى هم زيور دى
څوک چه نظرى کږى واوړ د افغانه که غنى وى لا خو تا نه مفلس تردى
احقر العباد غلام محى الدين افغان

زېشان د کواکب شب زنده داریم
همسکريم ستر ګى بې بې قراریم
هر سحر ژله زړا سره دو چاریم
پاست بديم که داشنا خپل در افکاریم
څوک چه داسى زار غمژن وى څه به خوب کا
د يا کار چه شکایت می له هجران
ممکن ندى چه برون شى له ايرانه
اميد مکړه خوب، خدا شو په تا نه
خوب خندايه بې غمى ګڼى افغانه
چه تل بل آتش په تن وى څه خوب کا


صفحه ۷
حوادث خارجيه
سال پنجم شمارهٔ ۱۹

خبرهای جنگ از اخبار های اوروپا
حملهٔ دهشتناك زپلن بسالونيك

از آن روزنامهٔ « بيرژاوياويدوموستى » خبر ميدهند كه شرح هجوم زبان هاى آلمانى بتفصيل ذيل از سالونيك رسيده است :
از روى تحقيق معلوم شده است كه بسالونيك نه فقط يك زپلن بلكه يك اسكادرهواى مركب از چندين زپلن و طيارات آيروپلان هجوم كرده بود. اين دستهٔ هوائى در ساعت ٣ صبح در آسمان سالونيك ظاهر شده و ١٢١ بومب به شهر انداختند. توپخانهٔ متفقين بلا فاصله شروع به ردمان نموده طيارات را مجبور به فرار كردند .
از بومهاى دشمن در چندين نقطهٔ شهر حريق واقع شده انبار هاى متعدد كه مخصوص ( بانك شرق ) و ( بانك سالونيك ) بوده ، يكسره سوخته اند ، عدهٔ تلفات انسان كمتر از سيصد نفر است ، درين فرقه از يونانيها چهارده نفر مقتول و دو نفر ديگر مأور سخت مجروح شده اند. عدهٔ بسيارى از فراريهاى يونان و عمله جاتيكه در بندر سالونيك كار مى كردند در اين حمله مقتول يا مجروح گرديده اند. اهالى - اوليك از اين حادثه سخت دل گير شده اند .
اين خبر را مخصوصاً درج كرديم اگرچه پيش از اين در اخبارهای انگليزی نشر شده بود ولى ما اين سبب نقل مى كنيم تا معلوم شود كه اخبار های اوروپا چسان و اخبارهای انگليزی منطبعهٔ هندوستان چه گونه طرز تحرير دارند . سراج الاخبار |

اتوموبيل بى آدم

از قراريكه يكى از مجلات امريكا مينويسد اخيراً يك نوع اتومبيل خود رو اختراع شده است كه بقوهٔ تذكراف بى سيم بدون دراور حركت مى كنند ، اتومبيل مزبور را در « هنديانا » بموقع امتحان گذاشته اند.
از طرف پنج دقيقه يكفرسخ راه پيموده است ، قوهٔ تلگراف بيسيم در سقف يكى از موقفاى راه آهن تعبيه شده و در داخل اتوموبيل برجهای مخصوصی برای راندن و به گردانيدن آن ترتيب داده اند.
اتومبيل مزبور بدون آدم طورى راه ميرود كه ساير اتو مبيلهاى معمولى بوسيلهٔ دراور همان طور حركت مى كنند. اين اختراع جديد را در عمليات محاربه نيز بخوبى استخدام ميتوان كرد. مثلاً : براى شكستن حصار هاى مفتولى كه از سيمهاى خاردار ترتيب ميدهند .
و همچنين ممكن است كه آنرا با مواد محترقه پر كرده بطرف قشون خصم بفرستند و از اين قبيل نتايج عمده ممكن است حاصل نمايد .

ماشين كوله جمع كن

در اراضى و مزارعى كه جزو فرونت جنگ و يا در مجاورت ميدانهاى ماربه واقع شده اند. غالباً گلوله هاى زياد ريخته و بعضى از ان گلوله ها منفجر نشده و در ميان خاك و علف سالم ميمانند و اين نكته براى عمليات فلاحت و كسانيكه متصدى تخم كارى و زراعت هستند موجب خطر ميباشد اين اراضى را بعد از جنگ هر چه بدقت و احتياط جستجو كرده گلوله هاى توپ و بمبها و نارنجكها را جمع نمايند باز ممكن است كه مقدارى از آنها كه در ست و سالم مانده اند. وزير خاك و علف مانده و براى
فلاحين

فلاحين در موقع زراعت موجب هلاكت كرده از اين رو اخيراً در فرانسه ماشينى اختراع كرده اند كه داراى يك ( ميكروفون ) بوده و بواسطهٔ دو سيم مقتول قوهٔ الكتريكى در پره هاى آن جريان دارد ، اين ماشين همينكه به مجاورت با پارچه فلزى ميرسد صداى غرشى از آن شنيده ميشود و چون پارچه فلزى را از مجاورت آن بر ميدارند هيچ صدائى از آن شنيده نميشود .

گرفتارى دزدان بين المللى

بتازه گى هيئت اعضاى سارقين بين المللى كه خود شان را بنمايند كى صليب احمر معرفى مى كردند. در بكارست از طرف ادارهٔ پليس كشف و حبس شده اند دزدان معروف در ظرف مدت قلیلی متجاوز از دویست هزار منات بسرقت برده اند .

رسميت دين اسلام در مجارستان

در اين اواخر تلكرافات وجرايد خارجه خبر دادند كه يك فقره لايحهٔ قانون بمجلس شوراى ملى مجارستان پيشنهاد شده است كه بموجب آن مذهب اسلام در مملكت هنگرى يك مذهب آزاد و قوانين و نظامات آن از طرف دولت برسميت شناخته شود. بر حسب اطلاعات اخيره كه از مطبوعات خارجه بدست آمده است قانون مزبور در مجلس ملى بوداپست .
با يك هيجان و شادمانى مخصوصى باتفاق آراء نمايندگان ملى مجارستان تصويب شده است ، در ين موضوع مقالهٔ مهمى در روزنامهٔ ( وقت ) منطبعهٔ اورنيورك اشاعت يافته كه بطور خلاصه در اينجا اقتباس و ترجمه ميشود.
در مقدمه اين لائحه قانونى شرحى از اهميت ملل و اقوام ترك و اينكه با اتحاد اترانه ( كه شامل اهالى تركستان ، تاتارستان و عثمانى ميباشند ) اهالى مجارستان بحل مسائل بسيار بزرگى موفق توانند شد . اشعار و تذكار شده است ، و در نتيجه معلوم ميشود كه پس ازين مذهب اسلام در مجارستان از طرف قوانين حكومتى مراعات و حمايت شده و او دين را يك دين رسمى شناخته احكام و قواعد آنرا معمول و يتوقع اجرا خواهند گذاشت و حتى در بعضى از قوانين شرع اسلام كه با قواعد و احكام حاليهٔ اروپا موافقت ندارند. از قبيل طلاق ، تعدد زوجات و اصول ميراث ما المعنى مسلمانان مقيمين مجارستان نموده و كليهٔ احكام كه موافق شريعت اسلام در مابين مسلمانان معمول ميباشند. از طرف قانون مملكتى هنگرى بطور رسمى تصديق و مورد حمايت خواهند بود .

از جرائد قفقاز
نشان جديد سلطان محمد خامس

از كيهانك روزنامهٔ ( بيرژاوياويدوموستى ) خبر ميدهند كه امپراطور ويلهلم در روز ولادت خود نشان ژنرال فيلد مارشالى اردوى پروس را با عليحضرت سلطان محمد خامس پادشاه عثمانى عطا نموده اند .
تعيين امپراطور ويلهلم بسمت فيلد مارشالى قشون عثمانى در اسلامبول اعلام شده است .

روزنامهٔ ايرانى در برلن

بتازه گى روز نامهٔ ايرانى موسوم به ( استقلال ) در برلن شروع به انتشار نموده است .


صحيفهٔ ٨ سال پنجم شمارهٔ ١٩

آيا تركان تنها صلح خواهند نمود؟
رأى يك نامه نگار از اخبار (شرق)
درين نزديكى زمان خبر ارادهٔ صلح كردن تركان تنها در جرائد انگليسى شيوع يافته - و موضوع مقالات طويله گرديده - سبب تحير عقول در ممالك شرقيه شده است - براى رفع كردن تردد از خواطر مسلمين توضيح مسئله با دلايل قاطعه لازم آمد -
نخستين چيزى كه دانستنش ضرورى است اين است كه اين خبر اصل و حقيقتى ندارد - اشاعتش مبنى است بر غرض سياسى -
العمارة البته عظمت و شوكت عسكرى تركان را در عالم متمدن مبرهن و مبرز ساخته است - و دولت مغلوبهٔ انگليس را در بلاد شرق چشم زخمى سخت رسانيده - براى كسر شان تركان و اصلاح حال پريشان دولت خود شان - ارباب مطبوعات انگليسى چنين اراجيف را ايجاد مينمايند - تا پريشانى حالت تركان را وانموده دل مسلمانان را بشكنند. دومين علت غائية اين جنگ عالمگير را دانستن و سبب شمول تركان درين جنگ را بغور تفكر نمودن هم واجب است - تا استحالهٔ مسئلهٔ صلح نمودن تركان تنها واضح گردد -
برواقفين رموز سياست دول معظمهٔ يورپ مخفى نيست كه در قرن نوزده هم عيسوى ادعاى روس بگرفتن بلدهٔ طيبهٔ قسطنطنيه و قبضه بر آبناى باسفورس و دار دانيل و تسلط بر ولايت اناطوليا و همچنين ادعاى فرانس بر ملك شام و فلسطين و ادعاى انگليس بر خطهٔ عراق و جزيرة العرب از جملهٔ اسرار مكشوفهٔ عالم متمدن بود با وجود تباهى حالت دولت عثمانيه اين آرزوهاى حريفان زور آور و حيله ساز از قوه بعمل نيامد زيرا كه دولت المان و اطريش هر دو باين قسمت ظالمانه راضى نبودند - (١) افزودن روس كاستن ايشان بودى - (٢) قسمت ممالك عثمانيه در ميان هر سه دول متحده موازنهٔ قواى يورپ را برهم ميزدى -
قدرى قبل از آغاز اين جنگ جهانسوز، در بهار سنه ١٩١٤ ع يك روسى مورخ - پروفیسر ميتروفانوف نام در جريدهٔ برچوستيه وچير موج بك مقالهٔ ظاهره چاپ كرده بذكاوت و دانشمندى ملت المان التجا كرده بود كه چرا مسئلهٔ تصادم منافع اصليهٔ روسيه و المانيه را بطور معقولانه حل نكنند - يعنى چرا دولت آلمان سنگ راه مطلوب مهم روس كه عبارت از تسخير قسطنطنيه و قبضه بر ابناى باسفورس و دار دانيل است ميباشد ! در مطبوعات المانيه بر مضمون مقاله مباحث طويله پر از مخالفت و تهديد جنگ بوقوع پيوسته بود خصوصاً از جهت كشته شدن وليعهد دولت آستريا هنگرى در مقام سراجيو كه هنگام هيجان مباحث بر مسئلهٔ مذكوره بوجود آمده بود سياسيان المانى كه بر مسائل ما بين الدول سند بودند حقيقت جنگ حاضره پيش از وقوع آن بچند ماه براى دول متمدنه خبر داده بودند و گفته بودند كه حسب خواهش روس قسطنطنيه و آبناى باسفورس و دار دانيل را بدست روس گذاشتن ممكن نيست -
درين هفته (اخير ماه مارچ ١٩١٦ ع) دوما (مجلس ملى) روسيه بر مسئلهٔ قسطنطنيه و آبناى باسفورس و دار دانيل بحث كرد - اگر چه تفصيلات مباحثه خيلى پسند خاطر ما بودى - وليكن از خواى كلام كه مختصر أبذريعهٔ سيم تيلگراف بما رسيده و ظاهر است كه مقصود اصلى ازين

جنگ حاضره كه در دل مردم روس راسخ شده و قابل تغيير و تبدل نيست اين است كه آبناى باسفورس و دار دانيل براى استعمال دولت روسى چه وقت صلح و چه هنگام جنگ دائماً گشاده باشد - و ازينجا است كه ملت و عساكر روس حصول اين مرام را يكى از مقاصد ذاتيهٔ اين جنگ ميپندارند و درين باب هيچ دلايل مخالف را شنيدن نمى توانند - همه متحدين روسى امپراتور كليه مثلاً مظفريت قطعى يا شكستن طول امل جرمنى در ممالك عالم يا پاره پاره كردن قوت عسكرى جرمنى را در هنگام ذكر كردن شرائط صلح بعرض بيان آورده اند - اما تصور روسى اين خيالات مهمه را بصور شخصيهٔ معينه بمسلكه حضور ذهنى آورده است يعنى مظفريت قطعى با شكستن طول امل جرمنى در ممالك عالم يا پاره پاره كردن قوت عسكرى جرمنى همان وقت از حيز تعقل بدرجهٔ تحقق در آيد كه روسيان داراى آبناى باسفورس و دار دانيل و قسطنطنيه پس از جنگ باشند.
ازين فقرهٔ مذكوره بالا كه از رسالهٔ نيرايست لندن مطبوعهٔ يكم اپريل كنت ماخوذ است هويدا است كه سبب اصلى اين جنگ جهان گير هوس روس و شريكانش بتسخير و تقسيم ممالك عثمانيه بوده است. پس شركت دروك عليه عثمانيه درين جنگ از داعيهٔ حفظ ذات بوده است - و هيچ امكان ندارد كه دولت عثمانيه با دشمنانيكه مقصود اصلى ايشان ازين جنگ چيزى نيست بجز محو كردن هويت استقلاليهٔ دولت عثمانيه تنها و بدون مشورت دول المان و اطريش كه شريكان در رنج و راحت و مرگ و زيست هستند صلح نمايد - غريب ترين چيزى اين است كه كسانيكه تركان داراى صلح كردن تنها ميدهند - بعض از ايشان اميد وار هستند كه قسطنطنيه و باسفورس و دار دانيل همه به تصرف روس در آيد و بعضى ديگر ميگويند كه حكومت قسطنطنيه و هر دو ابناى بدست و كليدى دول معظمه سپرده شود - و برخى چنان گمان مى كنند.
كه اگر هر دو آبناى براى سفائن حربيه و تجاريهٔ روس چه در وقت صلح و چه در وقت جنگ گشاده شود روس راضى خواهد شد - البته روس آن خطهٔ ملك عثمانى را كه ممكن الرؤيه است آزاد خواهد نمود. اين سه شق كه مذكور شد بشرف دولت عثمانيه كه عساكر مظفر و منصورش چه در معارك كلى بولى و چه در مصاف عراق عرب جوهر جوانمردى فوق العاده را ظاهر نموده اند مناسبت ندارد - و هيچ يك را ازين شقوق ثلاثه قبوله نخواهد كرد - خصوصاً درين ايام كه عساكر روس مولد قديم تركان را كه در قفقازيه است پايمال تطاول و تعدى نموده اند - حسيات عاليهٔ فاتحين قط العماره و قهرمانان بطل محاربات دار دانيل چنين ذلت را هرگز روا نخواهند داشت. و دول المان و اطريش كه با شرف حليفان دولت عليه عثمانى اند و روس را در يوروپ و پروردگان روس را در المان قافيه تنگ كرده اند - بيقين بكمك حليف عزيز خود شان تقدم نموده - دشمنان را پايمال خواهند نمود - پس خيال صلح تنهائى تركان - كه مرادف محو شدن اسلام و نابود شدن خلافت عظمى و باقى نماندن هيچ دولت مستقلهٔ اسلاميه در دنيا است خيالى است خام يا خوابى است بى هنگام - نبايد كه اسلاميان ازين بافى خام خيالان رنجه خاطر باشند. و نيز نبايد كه در افترا آن جهل دشمنان در حق جوانمرد تركان هم وغصه نخورند. اين چ داريم اعداى تركان را بصورت اصلى ايشان پيش نمىكنند - تو يوسف نبى را در جاهلانه ديدى او را بشهنشاهى در مصر كجا ديدى !


صفحه ۹
سال پنجم

خبر های ممالک روسیه

از مرو مینویسند !
یوم شنبه ۲۷ ماه از علاقهٔ کولاپ توابع بخارای شریف خبر بایشان رسید که مأمورین حکام روس مانند سرسام شدگانی که توان دیده باشند بالای مردمان رعیتی آنجا غله وادیان خریداری حواله بوده بودند و می نمایند و مردم آنجا نیز بیجان رسیده بودند که دربارهٔ ایشان دست تظلم را دراز نموده بودند . از طرف امیر بخارا برای کاشان احوالات رسید که غله خریداری و اسباب خریداری را برقوق بدارید حکام چهر زدند و موقوف نمودند از چهر زدن و موقوفی به واسیتان خریداری روسها مردمان رعایای ولا یفتان بسی خرسند اند و میگویند که گویا دولت علیهٔ عثمانیه برای امیر بخارا فرمان نوشته که مطلق بروسیها از مملکت خود ها چیزی ندهید عنقریب ملك شما آزاد خواهد شد و ازین ره گذر هراس نکنید که بدولت روسی چنان ضرری نرسیده که بمسلمانان دست اندازی بتواند فقط :

خبر دیگر
در موضع ( نمود ) که مردمان آنجا ( تکه ترکمان ) میباشند و صاف مردم هستند و مردمان بسیار شجاع و با غیرت اند مردمان روسی بالای آنها نر و اضافه ستانی زیاد مینمودند همه کی اتفاق کرده بالای روسها بلوای به نموده به صد نفر عسکری روس را بقتل رسانیده مردمان روسها از اطراف خبر شده عسکری زیادی بالایشان مقرر نموده با جدال و قتال مشغول میباشند و هنوز کیفیت معلوم نیست . فقط

خبر دیگر :
روسها از خرابی و برهمی خود ها اکثر اجناس را از بیرون آمدن منع کرده بودند از جملهٔ آن آهن و فولاد بود سید عرب نام تجار تالقانی چند بوت آهن را در علاقهٔ کولاب پنهانی خریداری کرده بودند و برای مردم قاطعی آن ولا داده بود که قایقی کشتیبان را بگوید قایقی مذکور فی الحال آنرا در قایق انداخته بدریای (آمو) روان نموده بودند پره روسی بالای شان اطلاع یافته صدا کرده بودند این نگشته بود ازان سبب بالای قایق فیر تفنك کرده بودند قایقی هم جان خود قایق را گشتاندند و مال را با صاحب آن دست گیر نمودند تجار را رها دادند که بخانهٔ خود رسیدند فقط

خبر دیگر :
از حصار توابع بخارا شخص داملا رسیده کیفیت پریشانی کفرۀ امپریالیستی را بیان نمود که بسیار پریشان و سر گردان میباشند امیر بخارا برای تمام قوش بیگیها و حکام خود خبر داده اند که بالای مردم روسی غله و اسب و هر اجناسی که باشد نفروشند و میگویند که این باشارهٔ دولت علیهٔ عثمانیه شده است این هم از زاکی و پریشانی روس است والا امیر بخارا بدولت روسی بکدام قوت جواب میتوانست گفت . فقط

ويك همسایه او را که در عمارات تحتانی بود زخمی ، ولت و کوب کرده مبلغ ۱۸۰۰ روپیه کندار جنساً بردند .
عجب تر آن است که پولیس در وقت چود کردن آمدند ولی تا فکر تدبیر می کردند دارها رفتند ! ...

سلسله دارها از شکال تا پشاور دراز شده است . ...

* بلای آسمانی *
یکی از اعضای مهمهٔ جمعیت دفاعیه زیلن ها ، در انگلستان در يك مجلس تقریر کرده اظهار نمود که زیلن ها را ما به چشم کم دیده نمی توانیم . زیلن ها بلاهای آسمانی اند . من چند سال قبل ازین بلاها می ترسیدم . اما تا تجربه نکردیم آفت های مدهش زیلن ها را کما حقها فهمیده نتوانستیم . امروز با وجود یکه بسیار اسباب مدافعه و محافظه حاضر کردیم مگر کدام های حربی مانند که ، بارود ، غله ، و کار خانهای که برای تهیه و ذخیرهٔ جنگ کار می کنند دایما زیر خطر و هدف زیلن های دهشت ارند .

چگونه روز خواهد بود ؟ که جهازات هوائی دشمنان ما با کروزرهای بحری شان متفقاً آمده طوفان برپا کنند . جایهای دسته های جهازات ما را یافته کثرت جهازها یا توپ های ما را بیفایده سازند .

ماراست که از جان و دل در مدافعهٔ این آفات جهان سوز کوشش ورزیم، این بلا را از سروطن خود دور کنیم ، بصرف قیمت دو درید نات ۹۷ هزار آله طیاره ساخته میشود .

* اطفای لمعات *
جریدهٔ روزانهٔ « لمعات » منطبعهٔ لاهور در شمارهٔ ۱۸ خود که شمارهٔ آخرین اوست علت بند شدن خود را می نگارد : —
در ۷ اپریل جناب مستر اختر علیخان وراجه غلام قادر خان طابع لمعات بدفتر دینی سپرنٹنڈنٹ خواسته شدند . مستر کانکسن به آنها چنان بیان کرد
(۱) هر حکمی که بر زمیندار باید شده بر لمعات هم باید میشود . زیرا لمعات هم از همان مطبعه و از زیر دست همان طابع و ناشر و تحت همان هیئت و بهمان تقطیع و کاغذ و همان شیوه ( پن اسلامیزه ) یعنی اتحاد بین المسلمین است که، زمینداره بود و برسر ، لمعات، آیهٔ کریمهٔ
الله متم نوره ولو كره المشركون
(بالمعات چشم خیره کننده) میدرخشید
یعنی بعد از این لمعات احوالات متعلقهٔ مذکورا اشاعت نخواهد داد و مستر مذکور به جناب اختر علیخان ( پسر جناب ظفر علیخان ) يك حکمنامهٔ نظر بندی ، نشاندادند که اگر اصلاح وضع خود را ننمود البته بحكم آن ، امرنامه، توقیف و نظر بند خواهد شد
لهذا روی رخشان ما طلعات ابر حجاب از خفا رفت

اختلالات هنده
* داره در پشاور *
نامه نگار پایان می نویسد : - در (۳۰) مارچ در پشاور در محلهٔ انشاه در خانهٔ يك هندو ۱۵ نفر با کمال دلاوری درآمده صاحب خانه


صفحه ۱۰

آخر ترين خبرها
ترجمه اخبارهای انگریزی

۲۱ ماه ایریل خبر لندن — معلوم شده که عنقریب سلسله راه های آهن بغداد را همراه راه های آهن دولت جرمن پیوست خواهند نمود و در موقع افتتاح اتصال این های مذکور خود قيصر جرمن همراه بعضی همراهان و ایجنت های اخبارات حاضر خواهند شد —

٢٤ ماه اپريل خبر شمه — در باب جنگ عراق عرب اعلان بركاری بقرار ذیل مشتهر شده که تاریخ ۱۸ ماه حال فوجهای ترک به تعداد بسیار به چند حصه منقسم شده بوقت غروب آفتاب از هر طرف پر سنگرهای افواج انگریزی واقع ( سنيه ) يك جمله بسیار سخت نموده و کلوله باری بسیار اهدت نمودند این جنك مغلوبه دست بدست تمام شب الى ٤ بوه وقت صبح جاری بود تو خانه انگریزی هم بجواب شان هم اندازی نمود اگرچه سیاه انگریزی قبل از شام توپخانه خود را از صفهای خطرناک بدون هیچگونه نقصان کشیده بودند مگر چند میل نو بهای بی کار ما که در صفهای اولین بودند بدست افواج ترک آمده - گفته می شود که افواج ترك درين جنگ آنقدر بجوش دلاوری حمله نموده اند که در بعضی مقامات در بین افواج انگریزی داخل شده بودند و تا روشنی صبح از خود خبری نداشتنه — به سالار انگریزی از عراق ربوت می دهد اینکه افواج انگریزی در مقام ( سلیه ) در جنگ ازین باعث نا کامیاب شدند که در وقت همه
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


شماره ١٩
سراج الاخبار

فواج ترك ممثل سابق در مقام ( از رنجان ) جنگ جاری است — برده اند و خیاب دارند که از سمت برو محرر شهر مذكور بك حمله بسیار سخت نمایند

١١ می خبر لندن از کوپن هیگن های تخت دوات دنمار که خبر رسیده که جر من برای حمله شهر ( ریکای ) روسیه بسیار بسخنی تیاری می نمایند. چنانچه در ( وردن ) فوجهای جرمنی به تعداد بسیار بطرف ( هندن ) و بقدار كثير اسبابهای جنگ بذریعه جهازات بطرف ( ليباو ) می نمایند.

١١ می خبر لندن - مستر اسکوینه وز یر اعظام دولت برطانیه برای انتظام معامله بلوای آرلیند بطرف ( دبلن ) روانه کردید - شورش آرلیند هنوز بکلی فرو نشده دولت برطانیه تا حال دو هزار نقرر المجرم گرفتار نموده و تحقیقات کورت مارشال هم جاری است که بعد از طبقات بالای کسی که جرم ثابت میشود با او را بتوپ می پرانند.

٨ ماه می خبراندن - از تخارست های تحت دولت رومانيه معلوم شده که هشتاد هزار سپاه ترك و چهل هزار فوج دولت بلغار به جمع شده اند که در ملک فرانس طرف داری دولت جرمن فرستاده خواهند شد —

٩ ماه می خير لندن - محكمه حرب دولت برطانيه بموجب ربوت

١٩ ماه می سنه ع ١٩١٦ خبر لندن - از پیتر و گراد خبر رسیده که وزير جنك سابقه دولت روس که قبل ازین بجرم غداری متهم شده بود بعد از تحقیقات کورت مارشل در قلمه سینت بال مقید کرده شد —

يك حصة قلعة دهلى از آثار پادشاهان اسلام
از مناظر هندوستان


صحیفه ۱۲
سال نجم
شماره ۱۹
جنرل ليك كماندان عراق عرب اعلان نموده که کار روانی تأدیه افواج
پیار و زخمی انگریزی موس بیمار و زحمی تولد در عراق عرب قرار گرفت
و تا حال ۱۰۷۳ در عوض کرده شد.
ه ماه می خبر لندن - دو عدد جهازات هوای دشمن در شب مذکور
بر بندرگاه ( پورت سعید ) حمله نموده به عددیم ما انداختند که از ان
سی نظر مردم زمینی رحمی شد. -
خبرهای جنگ از ترجمه اخبارهای انگلیزی
لندن ۷ ماه می - 4 ماه رجب
یک دسته رساله امریکه بريك جمعیت کلان پیروان دلانا کهان تاخت
از جمعیت مذکوره ٤٢ نفر هلاك و اکثر نفر مجروح شده بودند.
از رساله امریکه هیچکس ضائع نشده است -
لندن 4 ماه می غره رجب المرجب -
پیرس - از سبب حادثه ترقیدن در کارخانه لاروشيل فرانس بالصد
نفر هلاك و يك صد نفر زخمی شده اند ...
لندن ۲۰ اپریل ۲۲ جمادی الثانی
امروز بعد از جاشت قبل از اعلان نظارت تجربه اخبار ايوننك نيوز
بیان کرد که امروز بعمل چهار بجه صبح برساحل انگلستان کلوله باری
نهایت خوفناك بوقوع آمد که الی پنج و نیم مجوز صبح جاری مانده بود .

کاریکاتور
( لسياسته المصورة
( شرق - غرب )
اورو امریکا و اون سرعت برق رهوا میتازند، سودانی سپای قانغوزك بخارایی مرا کوبی بیای خر جنگ هندی سپای به
مصری بیای ناگو ، چین و ایرانی برای سنگ پشت محولان تازی مانده اند . زایانی فریاد کرده میگوید: او و و ا متهم از تنها بودم اینچه رفتار است !

موقوفى ذاك وتلكرافات -
لندن ۲ ماه می - ۲۸ جمادی الثانی
نامه نگاران پترو گرید ماین خیال که جنگ و جدال و دریای دجله
در موسم تابستان ناممکن میباشد بیان می کنند که ها کر عثمانی از ساب
تسخير فقط از انجا فارغ شده اند اکنون آنها برای مقابله روسیان
آماده خواهد شد.
لندن و ماه می - ۲ رجب -
کیطانان جهازات که بر مقام مالمو رسیده اند ربوت می دهند که
جهازات جنگی جرمنی در تحيره بالتك درآمده اند -
اعلان کرده میشود که تا اطلاع ثاني بطرف عراق عرب وعده
مكتوبات و تلگرافات روانه کرده نخواهد شد فقط –
اعتراف قرانی
لندن ٦ ماه مي - ٣ رجب
اعلان رسمی پرس می گوید که از سلب خراق موسوم در مامان
بر کل محاذ مزاحمت واقع
شده است - در انجا فقط کاوله باری خود
بر پا میشود در مغرب میوز در علاقه کوه ٣٠٤ کاوله باری نهایت خوداد


سال پنجم
۱۳

آمده است در مشرق میوز کلوله باری معمولی برپا گردیده است اعلان رسمی پری که بعد از ان شائع شده بود بیان می کنند که در مغرب میوز بعد از کلوله باری خوفناک که جرمنها برکوه ٣٠٤ بهمراه کلوله ماده آتشگیر که بوقت شب شدن عديم المثال اختیار کرده بود فرانسوی ها یک حصهٔ شمالی را که از کاوله باری جرمن ها کاملاً خراب شده بود خالی کردند معلوم کرده شده است که جرمن ها که بروز عیدۀ حمله نموده بودند بر دویژن تازه دم مشتمل بودند دویژن اول متحمل نقصانات خوفناک شده بود - کاوله بازی شدید بر خط این از دورت هومی الی کیو میٹرز جاری میباشد -

لندن ۸ ماه می - ٥ رجب -
اعلان رسمی جرنیل هك بیان می کند که شب گذشته بر مقامات خط مدافعت برطانوی سرگرمی بظهور آمده - غنیم بعد از کاوله خوفناک در خندق های ما واقع مشرق جنگل تهوال داخل شد و قشون ما را قبل از برآمدن هلاک کرد -

بغاوت بحرى هالبند
سه صد نفر قرار شدند -

لندن ۱۲ ماه می - ۹ ماه رجب -
المستردم - برسه لنگر جهاز جنگی هالیند مقیم جاوا بغاوت برپا کرده ۶۰ نفر سپاهیان جهاز دی زبون پرونشن سزا داده شد سه صد نفر سپاهیان از واپسی بطرف جهازات مذکور انکار نمودند و در کوچه بازار آواره می کردند پولیس در کوچه و بازار گشت می کنند - فقط

سکون در رزمگاه مشرقی -
لندن ۱۱ ماه می - ۸ رجب -
از نامه نگار دیلی تیلیگراف مقیم پترو کرید بیان می کنند عرصه کار شرقی از مدت لائق محاربات شده است و موسم از حد گرم شده و حکام نظامی از سبب سکوت و سکون که در انجا منتشر میباشد از حد عجب در میباشند در این خصوص آرای مختلف اند - آیا چه سبب است که بعد از کلوله باری عمله جات جرمن ها چرا بوقوع نمی آیند - آیا مدعای غربی از این چنین کارروائی از امتحان تقویت خط مدافعت رومی است یا رومیان را فریب دادن در باب تجاویز خود با کدام چیزی دیگر مدعا است اما چون نامه نگار سنتر نیوز مقیم پترو کرید می گوید که افواج غربی بغرض ایفای وعده که آن بهمراه ترکی بعد از سقوط ارض روم موعود بود در قفقاز رسیده اند - این خبر بك قدری اندیشه ناک برای ما دیده میشود -

کشیده کی مابین یونان و ایطالیه -
لندن ۱۱ ماه می - ۸ رجب -
نامه نگار مارننگ پوست مقیم اینهز مینویسد که در نهانه های بیرونی بحری مابین یونانیان و ایطالوی ها کش مکش یومیه بوقوع می آید یونان باب تعیین حد بندی مستقله تجویز نموده بود لاکن ایطالیه از این انکار نموده است - باز یونان در باب تعیین حدود علاقه غیر جانبدار بروز کرد مگر باز ایطالیه انکار نمود - خط و کتابت تاحال جاری میباشد -

دوره وزیر اعظم -
لندن ۱۰ ماهی - ۷ رجب -
در دار العوامه مستر اسکویته بیان کرد که اکنون ضروری معلوم نمی شود که بر خلاف باغیان آرلیند تجاوز مزید جابرانه بعمل آورده شود - نیز بیان کرد که در کمیشن که برای تحقیق اسباب شورش آرلیند منتخب خواهد شد لارد هار دلك و مستر جنتی شرمین و سر میکنزی جامرز شریک خواهند شد لارد هار دلك رئیس آن مقرر خواهد شد - مستر ريد موند تاسف ظاهر کرد چرا به کار روائی تحقیقات بریتانه وسیع کرده نخواهد شد -
لارد و میورن لارد لفتنت آرلیند مستعفی شده است - غالباً ديوك آف دیون شائر بالارد در بی عجای لارد و میورن مقرر خواهد شد - و مستر بیرل وزیر آرليند منتخب خواهد شد - فرقه نیشلست به باشندگان آرلیند استدعا نموده است که تائید تحریک جمهوریت نمایند چرا که از عرصه بازده سال گذشته در حق آرایند از حد مفید ثابت شده است و عوام الناس را متنبه می سازد که اگر بغیر این هر کدام کار روائی که بعمل آورده شد باعث انقلاب فضول و بدانی خواهد بود - احتمال میرود که عنقریب آزادی کامله را آرلیندیان مالك شوند .

مستر ایسکویته در دبان -
لندن ۱۲ ماه می - ۹ ماه رجب -
مستر ايسكوتهه شب گذشته بطرف دبان رفت غالباً او در آینده ای هفته آینده واپس خواهد آمد -
بیان میشود که فرق نیشلست ( اگرچه بهمراه آنها مشوره کرده نشده است ) یقین دارند که مستر اسکویته در باب تصفیه مسأله هوم رول (حکومت خود اپنی) خیالات اهل آرلیند را معلوم خواهد کرد -

رزمگاه شرقی جدید
میگویند که جرمن ها ما بین ارزان جان و دیار بکر ۲ تا ۵۰ پنجاه هزار نفر ترکا را فراهم آورده آنها را تعلیم و تربیت می دهند -

اخر ترین خبرها
کارستانهای تحت البحریه ها
جهازهای که از دست تحت البحریه ای جرمی از تاریخ ۲۵ ماه اپریل تا ۲۳ ماه می غرقاب شده اند از قرار ترجمه اخبارهای انکلیزی :
جهاز تجاری هالبند موسومه ( کاستارم) - جهاز تجارتی برطانوی موسوم به ( باربسته) - جهاز تجارتی برطانوی موسوم به ( وارس ) کشتی جنگی تحت البحر برطانوی نمبر (۲۲) جهاز مسلح برطانوی موسوم به ( ابوگرینه ) جهاز تجارتی يك موسومه ( ماسترونیم ) - جهاز تجارتی برطانوی موسوم به ( پل ) جهاز تجارتی ناروی موسوم به ( مود ) جهاز تجارتی سویدن موسوم به ( نیوز ) جهاز تجارتی انگلیزی موسوم به ( استی اوف لكنهو ) - جهاز تجارتی انگلیزی موسوم به ( هندیل هال ) - جهاز تجارتی سویدن موسوم به (فردیند) جهاز تجاری برازیل موسوم به ( را بوفرینکو ) - جهاز جنگی برطانوی موسوم به ( ریال ) جمعاً ٢٤ افسر و ٧٩٠ نفر سپاهباز - جهاز تجاری برطانوی


شماره ۱۹ سال نجم صحیفه ١٤

( يك فتح عظيم الشان فرانسويها )
پیرس - اعلان رسمی شب گذشته بیان میکند که فرانسویها در سمت مرتفع ميوز يك فتح شاندار خورد حاصل کرده اند بقدر ۲ متر از خندق های غنیم را بدست آورده اند

لندن ۲۱ ماه می - ۱۸ رجب
پرس - جنگ و جدال خوفناک بروردن شروع میباشد اعلان رسمی که امروز بعد از جاشت شائع شده بود بیان میکنند که جرمها با قوت تازه تجدید حمله جات خود بر مورت هومی نمودند - بر نشیب مشرقی آن کل جد و جهد غنیم کرده شد لا کن بر نشیب مغربی او در حاصل کردن قبضه رصف اول خندقهای ما کامیاب شد

لندن ۲۳ ماه می - ۲۰ ماه رجب -
در خبر تلگراف پیرس که در اخبار تائمز شائع شده است کیفیت جنگهای وردن که ار وقت ظهر پروزشنبه شروع شده است درج میباشد آنجا بیان میکنند که گوه ۲۹۵ واقع مورت هوی کاملاً از دست فرانسویها برامده است که کوه مذکور از کاوله باری بالکل تکه تکه شده است.

۲۱ ماه می سنه ۱۹۱۹ خبر لندن - بطبق رسمی اعلان شده که در ساعت وقت ۲ نجم سه عدد جهازات هوائی دولت جرمن بر ساحل مشرقی انگلستان حمله نموده قريب يك در جن بم بر مقام نها نیست انداخته اند که از آن بعضی عمارات شکسته و ۲۵ عدد بم در علاقه ( کینت ) انداخته دو راس اسب و دو راس غرسيا هي هلاك و يك نفر مجروح شده

٢١ مى ١٦ خبر لندن - از ملك مصر بطریق سر کاری خبر رسیده که دو عدد جهازات هوائی دشمن بر افواج انگریزی بر شهر ( قهر منوف ) بم های بسیار انداخته اند اکثر بم ها در محله ها افتاده و از مردم چهارده نفر هلاك و سیزده نفر مجروح و از فوجی ها پنج نفر زخمی شدند -

داستانهای جنگ
رستاخير وردون
اوضاع الم انگیز نواحی بمبارده شده.

قصبه ، وا ، که در کتب جغراقی موسوم به ، و ادوان ، نامیده میشود میباشد و محاربات فوق العاده دهشتناکی که او یکماه بدینطرف بین دول آلمان و فرانسه در اطراف آن جاری و در ابلاغیه های دول متخاصمه مکرر اسم آن ذکر میشود و این نقطه ابد الدهر در تاریخ میباشد و همیشه خواهد ماند یک قصبه ایست که خود خانوار در انجا متوطن و از شهر وردن ۹ کیلومتر ( يك فرسنگ و کسری ) مسافت دارد .
دو سلسله قلاع جنكي عظيم البنيان وهو سلسله استحكامات بسیار استرالازی در طرفین این قریه موجود است: یکی قلاع ، وا ، و دیگری که از حیث دهشت و سطوت در محاربات کنونی شهرت خوبی یافته و نامش و استحکامات ، دو اموانت ، میباشد .
این قریه کوچک بین این دو عفریت محافظ وردون ، پاین دژهای نظامی در قعر یک دره مانندی نزديك ، كوت دوبواور ، واقع است و از اولین ساعت این بزرگترین و هول آمیز ترین حادثه روز گار که تمام عالم آنراه جنگ وردون خواهند نامید ناظر مناظر وقایع عبد الحليم

موسوم به ( اندستری ) جهاز تجارتی فرانسوی موسوم ( برقی دیت ) جهاز تجار تنی سویدن موسوم به (مارس) - جهاز تجارت انگلیزی موسوم ( رایوان ) - جهاز تجارتی فرانسوی موسوم به ( میرموی نوش ) - جهاز تجارتی سویدن موسوم به (کوتمبر ) جهاز کنی وایت استار انگلیزی موسوم به ( سمرك ) پر از مال و اسباب جهاز تجارتی انگلیزی موسوم به ( سائمرك ) جهاز انگلیزی موسوم به ( کالکیرت ) جهاز تجارتی انگلیزی موسوم به ( دو لورتهه ) جهاز تجارت انگلیزی موسوم به (نوابون ) - جهاز تجارتی دولت انكليز موسوم به ( دول كونه) جهاز تجارتی سویدن موسوم به ( مراد ) جهاز جنکی انگلیزی موسوم به ( ترالی ) جهاز دولت فرانس موسوم به ( میرا ) - جهاز دولت هالیند موسوم به ( تیار فریند ( - جهاز دولت هالیند موسوم به ( یو ٹرودی ) جهاز تجارتی فرانس موسوم به ( لونكو يدوك ) جهاز بار برداری اطالیه موسوم به ( سانت آیندر ) - جهاز تجارتی سویدن موسوم به ( روز الله ) - جهاز برطانوی موسوم به ( وی سرچ ) غرقاب لحية فنا كرديده اند .

تلفات افسران دولت برطانوی
از تاریخ ۳۰ اپریل الی ۱۹ ماه می از قرار ترجمه اخبارهای انگلیزی :
تعداد تلفيات می تعداد تلفيات اپریل
۳۹ ۱۱ ۱۱۷ ۳۰
٤٤ ۱۲ ۳ ۱
۳ ۱۳ ۳۳ ۲
۲۲ ١٥ ۲۲ ۳
١٦ ١٣٦ ٤
۱۰۴ ۱۷ ١٠٤ ٥
۸۳۲ جمع كل ۳۳ ٦
۱۷ ٧
۱۱۷ ٨
۸۰ ۹
٥٨٧ جمع میزان

مقتولين ومجروحين دولتين نيز در ین داخلت .

لندن ۱۷ ماه می ١٤ رجب -
توپخانه عثماني يك لنكر جهاز جنگی برطانوی را برباد کرده است.

لندن ۱۷ ماهی - ١٤ رجب -
ایطالوی ها در باب شکست خفیف خود در رینیتنو اعتراف نموده اند - و استروی ها ادعا دارند که آنها سه هزار نفر ایطالوی ها را اسیر کرده اند.

لندن ۱۷ ماه می ۱۵ رجب -
سانیکه بوقت رسیدن مستر ایسکویه بر ساحل موجود بودند بیان می کنند که مستر مذکور از کشتی مثلیکه از حد مانده و کوفته شده را آمده بود - وانجنين متفکر بیشتر کاهی ندیده شده بود - او براه راست بطرف جای سکوتی و ایسرای اثر لیند رفته بود .
مسترايكو به امروز بعد از چاشت در قلعه دبلن بهمراه سرابرت امرز ومتفقين الى عرصه در از گفت و شنید نمود.

١٦ ماهی - ۱۳ ماه رجب -