سال دوم
شماره ٢٤

از حد مایوسی و نا امیدی ظاهر میکنند. اخبارات مذکور خصوصاً پرتو افکن دارد تا ابناء وطن عزیز ماذا فرداً فرداً
میگویند که معاهده موجوده باعث بدامنی دائمی خواهد بود حس نوعیت حاصل و دولت ارتقای ابدی و اصل گردد چه عمده
و عنقریب در علاقه مقدونیه جویهای خون جاری خواهد شد. مطالب وزيده مقاصد مان درین زمان که تمامی افراد در اطراف
واكتاف عالم از آوازه حسیات بهوش آمده در مواد ترقی و اعلاء
كلمة واحده اتفاق انی و گوشانند و هر قومی تا اندازه در اکتساب
کمالات بی بجائی برده پس ما راست که در سایه چنین باد شاهی
که امروزه وجود مقدست از برای ما بمنزله آیه رحمت وذات
رافت سمالش بمرتبه لوای رفعت دین و مات است نفسی از کتب
فضائل علويه معنويه و حصول شرف ظاهریه و باطنیه غافل نبوده ای
طلب از راه جلب منافع باز نگیریم باشد که بعدد مساعی طالبانه
فرصت فخر بر افران حاصل داشته بر استقبال خود بنازیم و در میدان
مباهات چار اسبه بتازیم – خلص عمریست که آرزو داشتم که
سواد دیده و مدرسیده را به مطالعه جریده که زاده طبع ابناء وطن
عزیز باشد منور سازم فرد الله الحمد هر آنچیز که خاطر میخو است
آخر آمد زيس برده تقدير بديد الحمد لله ثم الحمد لله كه بتوجه ذات
اقدس ما و کانه پدر تاجدار ملت افغانیه اعلی حضرت ظل الله في الأرضين
سراج الملك والملة والدين روحنا وارواح امثالنا الفداء شاهد
مقصدر و نما كريده موجب فرحت و انبساط خاطر این بنده عقيدت
کیش شد و زیاده امریکه موجب فرحت فوق العاده کردیده آنست
که ابراز همیچه فضیاتی که ابناء نوع مار ایدان فخر باید کرد از نتیجه
طبع و قاد یکی از سلاله و دو دمان کمال است که در حسن فطرت و صفای
طينت وجودت طبع أباً عن جد سرا آمد ارباب فضل و کمال بوده
و هستند زیاده چه نویسم مجز دعای بقای وجود اهل کمال اکراین
هیچندان قابل آن نیست که هفواتش قابل درج جراید کمالیه باشد.
اما با این بی بضاعتی از توجه آن نور حدقة خاندان كمال وكل حديقة
پوستان شرف و جلال متوقع میتونداشد – ریاضی ضمیرت از آبیاری
لطف خدای خبیر شاداب باد . احقر العبد
امنا
( ميرحسين موسوی)

خير من بعد

رومانيا

روملينا بدون ضائع شدن يك نفر خلاف توقع و خواهش در علاقه جات خود توسیع نموده است – آن در این وقت دولت غالب در اتحاد بان بالقان شمرده میشود – از تبادله تلگراف ما بين قيصر جرمنی و شاه رو مانیا چنان ظاهر میشود که رومانیا از اول إلى آخره بموجب هذا بات قيصر جرمنی عمل درامد کرده است.

فرار

یونانی و مسلمان باشند کان علاقه بات که به بلغاریه تسلیم کرده شده است کلیسه ها و مساجد و عمارات را در داده بطرف علاقه جات یونانی قرار شده اند –

ترکی و ایدر یا نوبل

جواب به دول

ترکی بجواب عرضداشت دول یورپ میگوید که آن حتی الوسع سی کرده بود که به شرایط معاهده لندن کاربند بماند مكرجور وستم بلغاریه آن را برای این کار روائی جابرانه مجبور کرده است چرا که حفاظت مسلمانان باقی مانده ضروری خیال کرده شده بود نیز ترکی میگوید که آن خود را باز در تصرف آوردن آن علاقه جات که برای حفاظت دار السلطنه ترکی از حد ضروری خیال کرده میشد محدود مانده است. در جواب آن در باب اندريا نويل هیچ مذکور نشده است. از ذرائع مختلف معلوم شده است که ترکی برای تکه کردن اندر بانویل در قبضه خود عزم بالجزم نموده است ترکی افواج كثير التعداد در آنجا تکه کرده است مگر بلغاریه برای انتشار افواج خود راضی شده است فقط

سومالي لبند واقع افريقه

چونکه یک دسته فوج انگریزی مقیم سومالی لیند را مجاهدین درویش کاملا تاتيغ نموده اند بناء عليه سه صد نفر از عدن الطرف پر برا روانه کردیده است –

مقالات فقیه

( من زه نولوژی یعنی طبقات الارض )

( ما بعد از شماره ( ٢٢ ) )

عيناً مكتوب

محمود را عاقبت محمود باد حق جل و على امثال ترا در مملکت هر یزمان روز افزون داشته ظل خلیل پر حجم دولت متبوعه و سایه همایون پایه اعلی حضرت قدر قدرت پادشاه دل آگاه معارف پرور مارا بر مفارق عموم مسلمين عموماً وبرطالبان شرف اعتلای ملت ونوع

و این نیز از قوه مخربه آیست که بعضی قریه ها و ناحیه ها یکه برساحل بحر واقع شده باشد گاهی میشود که آب بحر بمروز ایام از بر آنها کاویده کاویده و دفعه غرق نموده است و مانند این پسی صنعت و معرفتهای دیگر نیز ازین مغرب جا یکدست بعمل آمده و میآید. و بعضی اسباب دیگر که از معاونت این سه قوت نشأت میکند.


شماره ٢٤
سال دوم
صحیفه ۹

چون این سه قوت با هم دست اتفاق رايك كنند و يك باديگر معاونت نمایند بعضی اسباب مخربه دیگر تولد میکنند که انها نیز در خصوص تبدلات عالم خیلی خدمتها میکنند ..

مثلا در يك كولاب بسیار عمیق و بزرگی بمرور ایام بواسطه همت حرارت بنی علفها ، و كارته ها ، نی ها، و نباتات سائره پیدا میشود. ورفته رفته نیها و کارته ها کثرت پیدا کرده تالاب را به یک هزاری تحویل میدهد، و جناب صنعتگر باد نیز بمرور ایام لحظه بلحظه خاك و غباری زیادی بر سر آن ریخته میرود . تا اینکه آنمحل را بصورت زمینی بسیار سختی تبدیل میکند. و قرناً بعد قرن برین زمین قریه ها و قصبه ها تشکیل مییابد. پس اگر عمق آب آن تالاب بسیار بود در زیر آن قریه ها و قضیه ها آب موجود مانده بعد از مرور زمان بيك زلزله و يا يك حوادث سائرة ديگر این زمین بك تبدل دیگر بوقوع میآورد. و قصبه های بسیار بزرگی را همه موجوداتش غرق و ناپدید میگرداند. واگر آب كول كمتر باشد درختها ونباتات آنسرزمین آب کول را کشیده و جذب نموده از آب و تالاب هيچ يك اثرى هم نمیگذارد .

و بسیار میشود که بالعکس امثله تبدلات ظهور مینماید یعنی به يك زمين است خاک و ریگزاری را بمرور ایام رفته رفته بقدر يك كولاب بسیار بزرگی عمق میدهد، و بعد از مدتی آب باران و یا آب شهری در ان جا فراهم آمده در حالتیکه صحرا بود کو لاب میشود .

و این نیز از صنعتهای آلات سه گانه است که در بعضی جاها که آب از خاك مدهنی شله و دره ها فرو میآید پارچه های بسیار جسیم جمیعی از خاك تشکیل میدهد که آن پارچه ها را حرارت در یکمدت مدیدی خشك و غبار ساخته بدست معین بی همت خود یعنی باد تودیع میکنند. و باد نیز آنرا برداشته بطرفهای دیگر پشته و تپه ها و دامنه ها بظهور میآورد .

اینست اسباب و آلات غیر محسوسه تبدلات كرة ارض اما اسباب محسوسه ومدهشه که دفعه ظهور میکند و جهانرا بيك لحظه از يك حال بحال ديگر تغییر وتبديل ميدهد عبارت از صدمات دهشتناك عظیمه ) و ولقانیه ) میباشد که این صدمات در خصوص تبدلات سطح کره ارض از همه زیاده تر خدمت میکنند . و چون مبحث صدمات و ولقائیه از مباحث عظیمه فن ژئولوژی است در اینجا تحت اساسی محتاج شرح وابسط زیادیست لاجرم در اینجا بصورت بسیار مختصری از ان بحث میرانیم و انشاء الله در خصوص صدمات وولقانیه در اجزای آینده معلومات کافی بیان خواهد شد .

( صدمات وولقانيه )

و چنانکه بر ارباب ( ژئولوژی ) مخفی و پوشیده نیست که در طبقات داخلی و مرکزی کره ارض بی معادن ، و مواد مشتعله

محترقه ، و گازات و ابخره ناریه موجود اند که این مواد مذکوره در جوف طبقات داخلی کره ارض دائما بجوش و خروش اند .

و بخار اینکه خواه ازین مواد مشتعل بظهور میآید، و یا آنکه از آبهای داخلی کره ارض که قوت آتش مرکز به بجوش میایند حاصل میشود. والحاصل بهرصورتیکه باشد باشد این ابخره مذکوره در انجا به تحت تضییق و فشار بی قوتی در آمده مطلقاً به جستجوی جای فراری مجبور میگردند، و از برای اندفاع و برون برآمدن روی زمین را بجنبش و حرکت در آورده زلزله های شدید و وخیم بی مدهشی را سبب میگردند. و گاهی شواهق بعضی کوه ها را از هم شكافته و مواد مذاب شده و ولقائیه که آنرا ( لاو ) میگویند از انجا خروج و باطراف و جوانب جبل جریان یافته ، و پس از انجماد سر از نو در اطراف و اکناف تبه های جسیم ( گرانید ) تشکیل میدهد و شراره های دوزخ مانند آن بذلك سر کشیده و خاكستر را باد به اطراف و اکناف برده قصبه های جسیمه را در زیر آن غرق مینماید و اگر شهر وقصبه در جوار آن باشد دران واحد از تخم و بذر رویش چه می کنند .

و بزرگترین صدمات و ولقانیه است که کاهی در زیر طبقات بعضی جزیره های بحر مواد مشتعله ناریه تراكم نموده و دفعه از هم کفیده جزیره را جمیع شهر و قصبات و موجوداتش غرق و ناپدید میگرداند. و بعضا دیده میشود که بنا بر اسباب صدمات و ولقانیه سر از نو جزوه های دیگر از میان بحر ظهور مینماید. والحاصل صدمات وولفانيه در خصوص تغیرات و تبدلات کره ارض آنقدر مثالهای مخوف مدهشی نشان میدهد که انسانرا در گرداب حیرت القا میکند .

پس ما حالا در اینجا از بعضی تبدلات و تغیرات مهمه که از معایب تواریخ بنظر در آمده بسط و تمهید میدهیم . که اغلب انها نیز جزیره های نو ظهور بحر است :

جزائر نوظهور

صورت بزرکترین و کیفیت مهمترین تبدلات عالم در جزیرها اینست که مجدداً از قعر بحر بظهور آمده است . ازین رقم جزایر در وهله اولی که بنظر میخورد همانا جزیرهای (سیوارد ) است . جزیرهای سیوارد، عبارت از ده پانزده قطعه جزیرهای كوچك و زنگی است که در میان ) بحر سفید ) وقريب قسم بحر یونان كائن و موجود میباشند .

در جزيرها چون انسان بسوی خاك وسنك وهيئت سائره آن با نظر دقت ملاحظه کنند چنان می پندارد که گویا حالا آب اینمحل جذب شده بحالت خشکها تبدل نموده است. حتی برخی قایل خیال جزیرهای مذکوره نیز از پوست های حیوانات بحری مانند کودی و صدف ، وغير ذالك نیز دیده میشود . وسنكها ومواد ارضية آن نیز از ریکهای زیر بحر تشکیل یافته است .

پس هر يك ازين چیزها دليل واضح و برهان قاطع است بر اینکه


۱۰ سال دوم ۲۱

الفحلات قبل ازین در زیر بحر بوده باشند. جزیرهای (رودوس) و (استانکوی) و (قالتمیوس) از جزیرهای بزرگترین این جزایر نوبرآمده میباشد.

لیکن مع هذا ما این جزیرها را هنوز بر اثبات مدعای خویش دلیل اتخاذ نمیکنیم. بلکه دیگر جزایر يستكه انرا جزائر (سانتورین) میگویند که چند عصر مقدم از قعر بحر بيك صدمه وولقانیه برون برآمده است. ولی جزائر سیوارد بمناسبت خیلی مقدم بودنشان بر اثبات مدعا دلیل کافی شمرده نمیشوند.

جزائر سانتورين، از جزائر ممالک یونانیه می باشد که بنهایت حدود جنوبيۀ ارض یونان واقعست. بزرگ ترین جزائر سانتورین (جزیره تیرا) است که در اطراف آن بعضی جزایر کوچک نیز موجود میباشد.

از بعضی مخالف تواریخ در خصوص جزیره تیرا چنین استنباط میشود که قبل المیلاد به ۲۳۷ جزیرۀ تیرا بيك صدمۀ بسيار شديد وولقانیه از میان دو پاره گردیده (جزیرۀ تیراسیا) را تشکیل داده است. و بعضی از تواریخ قدیمۀ یونان روایت میکنند که قبل ازين صدمه بيك صدمۀ اشد ديگر اصل جزیرۀ تیرا نیز از قعر بحر مجدداً ظهور نموده است.

و در صحایف تواریخ این بلاد نیز ثبت است که قبل از میلاد به ۱۸۴ سال مقدم (جزیرۀ هلیه را) نیز به يك دفعه از قعر بحر مانند يك نهنك بسيار جسيمی بروی بحر ظهور نموده است. و چند جزیرهای کوچک دیگر نیز در اطراف آن بهمان روز ظهور نموده است.

و نیز در زمانهای بسیار قریب — یعنی در سنه ۱۴۲۷ میلادی جزیره (ماسیه را) بيك صدمۀ دیگر زیاده تر از آب برون برآمده دو برابر خود جسامت پیدا کرده است. و کسانیکه این واقعه را برای العین خود مشاهده نموده و تحریر نموده اند چنین روایت میکنند: که هنگام بر آمدن جزیره چنان پنداشته میشد که گويا يك حيوان بسیار عظیم الجثه برای تخلیص جان خویش شناوری کرده کرده سعی به بر آمدن دارد که از شناوری این جزیره عقول انسانیرا حیرت دست میداد.

و كذالك در سنه ۱۵۷۳ جزیرۀ (میفرو قامیا) که در قریب جزیرۀ سانتورین واقعست از قعر بحر ظهور نموده است که مسئله معلوم و مشهود جهان گردیده است.

والحاصل اگرچه ازین قبیل جزائر نو ظهور در صحایف تواریخ خیلی مذکور است ولی ما درینجا بنابر اثبات تبدلات کرۀ ارض بدینقدر امثله اکتفا نمودیم.

ک:

( جبال قديد كشته )

این نیز بر تبدلات سطح کرۀ ارض دلیل قوی شمرده میشود که بعضی جبال را انسان می بیند که مانند لاشه های انسان و حیوان که گوشت و پوست شان رفته و استخوانهای شان باقی مانده باشد همچنان از ایشان نیز گوشت و پوست رفته تنها سنگهای سرتیز و درازی باقی مانده است که در اصطلاح ژه و لوژی انجنین خیال را خیال قدید شده میگویند.

ازین قبیل جبال قدید شده اول که به انتظار دقت میخورد همانا جبال عتیقه (و یا بارت) است که در جانب شمال قطۀ اوروپا و در مملکت (اسو بجره) کاین میباشند.

مشاهدۀ منظرۀ این جبال خیلی شایان ذات و عبرت است مثلا دیده میشود که از قلۀ کوه های پارچه های خاکهای بسیار جسیم و درختهای بی نظیمی فرو آمده در اطراف جبل منتشر گردیده اند. و سنگهای عظیمی سر تیز و درازی که بمقام عظام رمیم خیالات مانند استوانه های قدير وطويل، وعواميد صغير وكبيرى جانجا باقی مانده است. و از وضع و هیات جبل مذکور چنان معلوم میشود که گویا سیلابه ای ابری عظیمی از سر خیال مذکوره فرو آمده جمیع پوست خاکی جبل را فرو آورده باشد. ولی کیفیت اصلی و واقعه حقیقی این جبل را یکی از مقیمین محل مذکور چنین تحریر و بیان نموده گذاشته است: کوه دیارت در سنه ۱۷۱۳ میلادی دفعه بیکبارگی از هم پاره پاره گردیده سقوط نمود. بر سر کوه هم انقدر خاك و سنگريزه و اشجار و نباتیکه موجود بود در ان واحد از هم فرو ریخت. جهان و جهانیان از صداهای مخوف و دهشت انگیز سقوط آن مانند روز محشر در هم اوفتاد. هنگامیکه التوائه، وقوع یافت نیمروز یعنی افتاب جهانتاب در سمت الرس واقع بود. ولی از کثرت دود و غباریکه از تابیدن کوه بظهور رسیده شعاع شمس در زیر پردۀ ظلمت درآمده روز روشن مانند شب تاری گردید و بقدر چهار مترو زمین در زیر انقاض کوه درآمد. گوسفند و حیوانات سائره که ازین حادثه تلف گردید خارج حسابات. ولی چون عمرانات در ان حدود کمتر بود تلفات انسانی انقدر بظهور نرسیده.

و همچنین در سنه ۱۷۵۱ میلادی در ایالت (ساوا) که در (فرانسه) کان است نیز همچنين يك كوهى دفعه از هم پاره پاره گردیده یکبارگی سقوط نموده است. و بوسعت شش ملیون مترو قطعات ارض را بصدمۀ خویش برزمین فرو آورده است. و جای تعجب اینست که انقدر خاك و غبار از کجا حاصل شده که مدت مدیدی مانند ابر بلای ضیای شمس جهان آرا را در استر مستور نموده بود.

پس از مثال های سابق الذکر چنان معلوم میشود که اینهمه سنگهای سرتیز و درازی را که در کوهها مشاهده میکنیم البته در يك وقتی بر سر شان خاكها وجنكلها وحيوانات موجود بوده است. و بمرور ایام بسبب صدمات بركانيه وغير ذالك بدين هيئت تحویل نموده اند.


صفحه ۱۱ سال دوم شماره ۲۴

اراضی سیار
این یک نیز دلیلیست واضح بر تبدلات و تغییرات کرۀ ارض : که بعضی محلاتی که بر دامنۀ کوهی و یا بر پشت پشته واقع باشند گاهی میشوند که بنا بر صدمه از صدمات مخربۀ أرض موقع و مأوای خود شانرا تبدیل کرده از جایی بجای دیگری تحویل مکان میکنند.
از انجمله اینچنین حوادث یکی درست ۱۸۰۴ میلادی در جوار ( ماقوه ) در محل ( صولو تره ) وقوع یافته است. کیفیت این وقوعات این چنین است : که درسته مذکور بعد از ان که یک باران شدید بسیاری نزول نمود، قشر ارضی که بر سر کوه صولوتره واقع بود بیک صدمۀ شدیدی دفعةً حرکت آمده و بعد از انکه بقدر چند صد متر مسافه را قطع نموده پس توقف ورزید. فرای وقایعی که بر آن قشر یعنی پوست موجود بوده است اگرچه بسیار متزلزل گردیده ولی با وجود آنهم هیچ يك سقط و خسارتی بحال شان رو نداده است.
و ازین غریبتر است حرکت جبال ( قوعا ) که در ارک ( ونديك ) كائن است. چنانچه يك شبی در حالتیکه اهالی ساکنان مرکوه به خواب بودند قدر ترایی سرکوه بحرکت آمده با استرای که در ان جوان واقع بوده است فرو آمده است. چون فردای آن اهالی از خواب برخاسته خود را در میان صحرا یافتند یکهان انکه بدست معنونی آمده ایشانرا در يك مملكت مجهول انداخته است. خیلی مخوف و هراس افتادند. ولی چون کشف مطلب را نمودند گرفتار کمال حیرت شدند.
و اين يك را از چشم خویشتن دیده ام که درسته ۱۲۹٤ هجری در شهر ( کابل ) که مرکز امارت افغانستانست يك زلزلۀ عظیم و حرکت ارض اس و خیمی ظهور نمود که از صدمۀ آن بسی قرا وقصبات و اهالی تلف گردید. علی الخصوص در محلی که آنرا ( کهستان ) تعبیر میکنند تلفات و خسارات مالی و جانی از حد حساب بیرون بود و الحاصل در محلی که آنرا کوهستان فوقانی می گویند یکدهکده را دیدیم که مع ابنیه و اشجار و تقوی در حالی که قبل از ان در مرتبه واقع بود از صدمۀ حرکت زیر تپه فرو آمده بود. این است چند امثله در خصوص ارض سیار. حالا که در خصوص این امتها دیگر نیز موجود است که ما بهمین چند امثله اکتفا نمودیم. و يك دو مثال دیگر نیز در خصوص تبدلات جبال آورده سخن را ختام میدهیم.

مثلا بسا میشود که یک حرکت ارض وولقانیه سلسلۀ جبال اس کیری را از میان برده پاره میکند. و مرور ایام بواسطۀ نزول بارانها، و جریان سیلها و نهرها محلات پست و بلند آنها تصحیح و تسلیح گردیده دره ها و در بندهای بسیار منتظمی تشکیل این است.
از ان جمله درسته ۱۷۷۲ میلادی در ایالت ولديك كوه ( باير ) چنان صدمه شدیدی دفعةً از میان دوباره گردیده است. و یکپاره بسیار جبل بطرف شرق نزول و سقوط نموده چند قریه زندگی را با اهالی و اشیای موجوده اش در زیر القان خویش مدفون نموده است، و یکپارچه دیگرش مجرای نهر کوچکی را که از انحوالی در گذر بود مسدود نموده از ان سبب در ظرف دوسه ماه آبهای نهر مذکور بالا برآمده چار پنج قریه را مستغرق و طغیانا نموده است. و يك كولاب بسیار جسیمی بجای آنها انشا کرده. و بعد از مرور ایام از محلی که دوباره گردیده بود چشمه های كوچك كوچكي ظهور نموده، و رفته رفته آن چشمه ها بزرگ شده، و مجرای خود شان را پاره کرده، بدرۀ بسیار با آب و اشجار و انهاری سبز و خرم خیر خوبی بظهور آورده است. که نظیر این چنین مثالها در روی زمین خیلی از خیلی موجود میباشد.

خاتمه
پس ازین قدر اسباب تخریبیه که بصورت بسیار مختصری در خصوص تبدلات ارض عرض و بیان نمودیم چنان معلوم شد که این کرۀ ارض مانند گویی در جوگانهای این قدر حوادثات و بتدلات گوناگون غلطیده غلطیده بدین پایه رسیده است که می بینیم. و هنوز علمش بخداست که تا چه قدر هنوز خواهد غلطید؟ لاجرم چنانچه علمای محقیقین رحمه الله تعالى اجمعين بقواعد منطقیه در صدد اثبات حدوث عالم میبر مایند که : العالم حادث لان العالم متغير وكل متغير حادث فالعالم حادث بنابرین سخنان حکمی فن ( زه ولوژی ) بغایت اثبات روشن و مبرهن میگردد. و چنانچه حضرت خالق کون و مکان، و آفرینندۀ زمین و زمان این جهان چهار را با مريك كن از كتم عدم بعرصۀ وجود ظهور داده چه خواهد بود از افساعتی که بيك صدمۀ مدوته ( اعدم ) همه زمین و زمانرا بر هم زده مصداق آیۀ جلیل ( لمن الملك اليوم لله الواحد القهار ) را ظاهر و بیان سازد.
( سبحان من يغير ولا يتغير )
( الخ )

تبدلات جبال
تبدلات جبال عبارت از حرکت ارض میباشد. و آن تبدلات و تغییرات کرۀ ارض دلیل این عطیمی شمرده میشود خیلی سیار است.


صحیفه ۱۲
سال دوم شماره ٢٤

ادبیات

غزل مذنب
( مرغ عشرت بدام اسلام است )
( دین و دنیا بکام اسلام است )
( ششدر امروز کی توان گفتن )
( عیب بر تنگ و نام اسلام است )
( باده شادمانی نوش کنید )
( همه مصروف جام اسلام است )
( سحر اندر سحر تماشا کن )
( صبح حیران شام اسلام است )
( ابرش تخت از ازل اینجا )
( تا ابد گوئی رام اسلام است )
( همچنین هفت پرده دنیا )
( هشت جنت مقام اسلام است )
( اينكه از با فشاد نصرانی )
( دوستان از قیام اسلام است )
( همه اسلام از سر رغبت )
( خیر خواه تمام اسلام است )
( مذنب ) از اتفاق تا محشر )
( دستگاه دوام اسلام است )

پر گفته ام از کوش نگیرند عزیزان از گفته خود میکشم آزار چگویم
نشنید کسی درد دل خون شدهٔ من پاش که کنم درد دل اظهار بگویم
بر حال پریشانی اسلام درین روز بگذار کنم گریهٔ بسیار چگویم
اطوار پریشانی اسلام چه پرسی داری خبر از طرهٔ دلدار چگویم
همچون دهن یار نباشد بمیان هیچ از هیچ نباشم جو خبر دار چگویم
چون رشك عزیزان شودم شعر جو گوهر باران پس ازین شعر در اخبار بگویم
( مستغنی ) ازین پس نکند شعر سرائی چون رشك عزيزان شو د اشعار چگويم

سخنان هر رقم
چار صد عروسی در يك شهر بلند روز هندستان يك ملکیست که از عادتها و رسمهای عجیب و غریب معلوم میباشد. در شهر ( سورت ) يك قومیست که آنرا ( لیواری ) میگویند. عادت آنها این است که در هرده یازده سال يك بار پسران و دختران قوم را عروسی میدهند. در میان بازده هم ماه فروری ۱۹۱۳ روز عروسی شان تصادف نموده در يك روز چار صد عروسی بعمل آمد . یعنی هر انقدر پسران و دخترانی که در ظرف دوازده سال بوجود آمده اند همه را در يك روز عروس و داماد کرده اند . غرابت در اینجاست که در تمام این چارصد عروس و داماد بزرگترین شان ۱۳ ساله بوده است. باقی عروسها و داماد ها از یکساله تا به ۱۱ ساله بوده اند. بعضی ازین عروس ها و دامادها برزانوهای مادران و پدرانشان نشسته بوده اند. بعضی را بشیرنی و بازی ها از گریه کردن باز میداشتند. حتی بعضی را والده های شان به شیر دادن آرام میکرده اند !

از جور و ستمکاری کفار چگویم نگذاشت نصاری و مجز دو سه کهسار
بر روم و بایران چه نکردند و شنیدیم از روس چه پرسید و زبلغار چگویم
اسلام جو در خواب بود پیش که نالم زین خواب نکردند چو بیدار چگویم
افسون محبت نکنند در دل کس کار یهوده چرا گویم و بیکار چگویم
کردار نه بینم جو زیادان زمانه سودی ندهد این همه گفتار حکویم
گویم که نکردیم درین دام گرفتار آنگاه جو کشتیم گرفتار چگویم
اکنون که سر رشته بدست است بکوشید از کف چورود رشته این کار چگویم

موجد ساعت که بود
شخصی که از هم بیشتر ساعت ایجاد کرده است خلیفه هارون رشید عباسی است ساعتیکه او ساخته بود نهایت خوشنما و طلاقی بود. و چرخها و غیره ساعت عجیب و غریب بود ساعت مذکور زنگ هم میزد. در سنه ۸۰۰ ع ساعت مذکور به شاه شارل میکن تحفةً فرستاده شده بود — و قبل از ایجاد ساعت مذکوره بذریعهٔ ساعتهای آفتابی و آبی وقت معلوم کرده می شد علاوه بران اوقات روز بذریعهٔ حرکت مستمرهٔ آفتاب و ساعات شب را بذریعهٔ کواکب معلوم میکردند —


شماره ٢٤
سال دوم

در باب شاه با فرد اعظم بیان کرده میشود که او شمع دومی کار ساعت گرفته بود یعنی بر شمع علامات و تمیر باین طریق انداخته بود که از ساعت تفاوت نمیکرد — درصدی سیزده هم بان مسلمان عرب ساعت کمان دار ایجاد کرد که قیمت آن مبلغ سی هزار رپیه نقد شده بود و همین ساعت به فريدريك ثانی شهنشاه جرمنی تحفه داده شده بود — ساعتهای مذکوره در ان زمان بهر قدر و منزلت که دیده شده باشد باندازهٔ آن بخوبی کرده میشود اما امروز دانایان فرنگ در ایجاد ساعت با آن درجه کمال پیدا کرده اند و چنان سهولت بدست آورده اند که ساعتیکه در ان وقت به سی هزار رپیه فروخته می شد اکنون ازان بهترین به بیست و بیست و پنجروپیه بدست می آید — و ساعتهای معمولی به دو روپیه و یکنیم روپیه هم فروخته میشود و دو سه سال بخوبی کار میدهد —

(در مابین دو رفیق)
دو دوست با هم دیگر مصاحبه میکردند. یکی از احوال بیماری خود بیان کرده گفت:
— برادر چه عرض کنم. بسیار سخت بیمار شده بودم پانزده روز تمام بموجب سفارش حكيم بجز شیر دیگر هیچ چیزی بلم نرسیده است.
— شکر که صحت یافتید. اما از احوال من خبر ندارید که من بیچاره در يك وقتی چنان يك مرضی گرفتار آمده بودم که هیچ از جایم بر خاسته نمیتوانستم. و مدت یکسال بجز شیر هیچ چیزی نخورده ام.
— سبحان الله! این چه وقت بود که من هیچ خبر نشده ام.
— وانی بود که من در گهواره بودم.

دیگر
— رای بیماری شما داکتر چه گفت؟
— گفت ندانستم.
— باز بکدام داکتر خود را نشان خواهید داد؟
— بهیچ داکتر. چرا که ازین داکتر ماهرتر و دانا تر هیچ داکتری نخواهد بود که ندانستن خود را اعتراف کند.

پیره زن و بقال
يك پيره زنى بدكان بقال رفته دو پیسه را زردک خرید. وقتیکه از دکان میبرآمد بقال را گفت:
— آیا چیزی سرانه مهربانی نمیکنید.
— چرا نمیکنم: دو سیر کچالو، يك سير سيب، و نيم سير شلغم ده دوازده دانه مالته، و اگر این سرانه را کافی نه بینید اسپ و گادی بار کنی، خود را نیز بسرانهٔ دو پیسه زردک شما پیشکش میکنم. و اگر آنرا هم بسرانه قبول نفرمائید همهٔ دکان را نیز گرفته با خود ببرید.

زن و شوهر
شوهر — خوب! حالا هر چه که تو گوئی باید همان شود.
آیا حکم من هیچ جاری نخواهد شد؟
زن — چرا نشود! البته حکم تو هم جاری خواهد شد: در هر کاری که رأی و فکر هر دوی ما بر اجرای آن متفق باشد همیشه در ان کار حکم تو، و در هرکاری که رأی و فکر ما مخالف باشد دايما سخن من اجرا شود؟

(يك زن با کتاب فروش)
در اوروپا عادت است که زنان چون روز ولادت شوهر شان بیاید يك كتابی انتخاب کرده میخرند، و بشوهر خود تحفه گویا میدهند. يك زن برای خریداری اینچنین يك كتابی بدكان كتابفروش رفته به کتابفروش میگوید:
— برای هدیهٔ یوم ولادت شوهر خود يك كتابی میخواهم.
برای این کدام کتابی که داشته باشید زود نشان بدهید، چرا که کار ضرور دارم و بسیار وقت چنه زدن ندارم، اما این را هم بگویم که کتابی که بمن میدهید نه ارزان باشد و نه گران، فهمیدید؟
این را هم بدانید که شوهر من نه ملایم نه درشت يك آدمیست از بازیها ساعت تیریها چندان خوش نمیشود لهذا از ان طور کتابها باید باشد. از کتابهای حکایتها و ناولهای بی مزه هم نمیخواهم.
تاریخی فی کتابها هم نباشد چرا که شوهرم علم را چندان نخوانده است اما زود شوید که بسیار کار دارم، و قتم ضایع میشود. اگرچه شما شوهر مرا نمیشناسید ولی بسیار خوب آدم است بسیار کم سخن يك شخصیت مهم بسیار کم سخن هستم که از این سبب خوب باهم گذران میکنم، فهمیدید؟ این را هم بدانید که همه این احوال را زينب برای شما مختصراً بیان کردم که شما باحوال واقف شده يك كتاب مناسبی را تخمین کرده انتخاب کنید، فهمیدید؟
این را هم بدانید که ....
کتاب فروش بیچاره بجان آمده و سخن آنرا بریده گفت:
— دانستم، دانستم! برای شوهر شما این کتاب كوچك بسیار مناسب است: نام این کتاب (قواعد اداره ماشین سخن) میباشد.

(يك اخبار والا بابك بيوه)
در اوروپا چون یکی از مردمان معروف که در يك صنعتی شهرت یافته باشند وفات یابد نامه نگار اخبار والاها هم برای تعزیت و هم برای پرسیدن سوانح عمری و ترجمهٔ احوال مرد متوفا بخانهٔ او رفته احوال و کیفیت او را از زن او میپرسند. لہذا یکی از نامه نگاران اخبار بخانهٔ یکی از مشاهیر که وفات یافته بود رفته زنگ دروازه اش را نواختن گرفت زن متوفا دروازه را باز کرده چون سبب آمدن و نامه نگار بودن زنگ نوازنده را دانست بشدت دروازه را بر روی نامه نگار بسته کرده پس به اطاق خود بالا بر آمد اما زنگ نواختن نامه نگار هیچ قطع نمیشود زن نیز...


صفحه ١٤
سال دوم
شماره ٢٤

ناموران جهان
( ما بعد از شماره (۲۳) سال دوم )
اما طبيب برای آنهم يك چاره اندیشیده شب و روز در پیش بستر جوان دلباخته رخت اقامت انداخت . و چون زنانی که در سرای پاد شاهی بودند به دیدن پسر می آمدند و میرفتند طبیب به شکل و سیمای پسر نظر دوخته از نشانیهای خارجی استدلال علایم باطنی او را تدقیق کردن گرفت . بسیار زنان در اوتاق شهزاده رفت و آمد میکردند ولی در سیمای شهزاده هیچ علامتی پدیدار نمیشد تا آنكه يك روزی يك زن نو جوانی که تا بحال در ان اوتاق داخل شدن او را طبیب ندیده بود به اوتاق شهزاده داخل گردید . بمجردیکه شهزاده را نظر برو افتاد طبیب دید که در سیمای شهزاده نداده بعضی تحولات نمایانی ظاهر گردید . طبیب چشمهای دقت خود را زیاده تر باز کرده دید که هر وقت چون همان زن در نزد پسر می آید همه اضطرابهای محبت از هر بن موی شهزادهٔ بیمار بدرد غم گرفتار پدیدار میگردد . مگر این زن مادر اندرش ( استرا تونیکه ) بود ؛ طبیب این تجربهٔ خود را سه روز پیاهم اجرا نمود . چون در پیش حکم ثابت گردید که هم مرض را کشف نمود ، و هم سبب مرض را پیدا کرد به استنطاق و استجواب شهزاده پرداخت . شهزاده در اول امر انکار نمود و چون طبیب دلایل ثابته و براهین واقعه برو عرض کرد شهزاده به اعتراف عشق و اقرار محبت مجبور گردیده گفت :
ـ بلی ! نجما هست که بر حسن و ملاحت استرا تونیکه مفتون و مجنون شده شب و روز بدرد و الم جانکاهی گرفتارم .

یکجا نیست که هر کس در انجا بوده میتواند .
ـ های بد بخت های ! من ترا برای چه کار مقرر کردم و تو در کجاها میکردی ! مأموریتت را ترك کرده در نجا آمدی ها !
ـ بلی همچنین است نی ! ... این است که در نجا آمدم .
ـ معلوم است که کار خراب شد .
ـ هیچ اندیشه مکنید هیچ کار خراب نشده ، چونکه هر گونه تدابير احتیاط کارانه بخوبی بکار برده شده، شما از انره کذر غم مخورید .
ـ بسیار خوب تا به اینجا زحمت کشیده برای چه آمدی ؟
ـ با شما چیزی سخن گفتن میخواستم . دیگر سببی نیست .
ـ آیا این ملاقات را بيكوقت دیگری انداخته نمیتوانستی ؟
ـ چون می بینید که تا به آمدن اینجا مجبور شده ام معلوم است که انداخته نمیتوانستم . هم آمدن ما در نجا برای شما خیلی خوب شد شما شکر کنید که من آمدم اگر نمیبودم بيك تهلكهٔ بدی گرفتار میشدید
ـ آیا چه تهلکه بوده ؟ مرا چرا از در آمدن خانه مانع شدید ؟

***

هیچ جواب نمیدهد ولی نواختن زنگ دمبدم افزونتر شده از درجهٔ تحمل میبراید . زن برخواست از پی را باز میکند . و از بالا نامه نگار را مخاطب کرده میگوید :
ـ شما چه طور آدمی هستید : یکبار بشما گفتم که من در باب شوهر خود بشما معلومات نمیدهم . باز چرا ذلّك مینوازید .
ـ بی بی ! اگر رفته میتوانستم از وقت میرفتم . ولی هزار افسوس که رفته نمیتوانم .
ـ چرا رفته نمیتوانید ؛
ـ ازین سبب رفته نمیتوانم که در وقت بستن دروازه تونك بالاپوش من به دروازه بند مانده است .
برای که همچنین شده بود . لهذا زن طلب عفو نموده نامه نگار را رها نمود .

( يك دواساز و بیمار )
يك اجزاجی یعنی دواساز يك دوائی ترتیب کرده در اخبارها چنین اعلان نوشته بود : [ هر کس که این دوا را استعمال کنند پاهایش از رطوبت محفوظ مانده هیچگاه به ریزش و سرفه گرفتار نمیشود . ] يك مردی این اعلانرا خوانده يك شيشه از ان دوا میگیرد . و بعد از سه روز به پیش دوا ساز آمده میگوید :
ـ از دوائی که تنها اعلان کرده بودید با وجودی که يك شيشه آنرا بتمامها نوشیدم از ریزش و سرفه هیچ رهایی نیافتم .
ـ برای خدا چه میگوئید ، آیا نوشیدید ؟ حالانکه آن دوا نوشیدنی نبود . آن دوا محلول رابر بود که در زمستانها آنرا بر کف بوت و یا پوش مالیده رطوبت را از پا منع مینمود .

فاجعه های پاریس
( ما بعد از شماره ( ۲۳ ) سال دوم )
ـ ( بحيرت ) وای ! نام مرا و خود مرا مگر میشناسید ها !
ـ بلى ، يك كمتركی میدانم عموجان : آبانها از صدای من مرا نشناختید که کیستم ؟ اینهم غریب است ها !
ـ جانم تو کیستی بگو نی ؟
ـ صاربيول ! حالا فهمیدید یانی ؟

ـ ١١ ـ
روبر ـ ( پای خود را بر زمین زده ) آیا صاربیول ؟
صاربیول در نجا باشد ها ! ...
صاربیول ـ شما چسان در نجا هستید آقا جان ؟ بولوار پانینیول


صحیفه ۱۵ سال دوم شماره ٢٤

و چون اندیشیدم که این عشق تا چه درجه مذموم و مقبوح يك عشقی ست از انرو همه جهد و کوشش خود را بر محو کردن آن عشق را از دل خود صرف، و روزها در اتباب سعی نمودم، اما هزار افسوس که من هم انقدر از عشق دور شدن خواستم ، آن درد جانگذار همانقدر بر من مزحم نمود . و از بیم آنکه مبادا این اسرار قلبی من آشکار گردد، و موجب طعن و دشنام خلایق گردم بر فاق ساختن نفس خود قرار داده از طعام و شراب دست کشیدم تا به اینصورت ازین در دی که علاج آن غیر ممکن . و فراموشی آن از انهم غیر ممکن است رهایی یابم اینست که از ان سبب به این ضعف و ناتوانی دو چار آمده ام که می بینی .
بعضی بیماریهایی هست که با وجود کشف آن ، یافتن دوای آن محال میشود . طبیب بیماری را کشف نمود . دوارا هم دانست که چیست . ولی در پیش مدوات آن عاجز آمد .
روز دیگر چون بادشاه طبيب را مانند هر روز بحضور خود خواسته از احوال جگر پاره خود سوال نمود طبيب بيك طور نا امیدانه بسخن آغاز کرده چنین عرض نمود :
– بادشاه من ! برای بیماری شهزاده تدبیر کردن غیر ممکن است . زیرا شهزاده بريك زن عاشق است که بهیچصورت دستش نمی آید .
بادشاه – چه معنا دارد ، در حوزه مملکت من کدام دختری باشد که حیات پدر من به او بسته باشد، و آرا از من کسی دریغ کند، واکر به کدام دختر پادشاه همجوار ما دلباخته باشد باز هم اگر برضا نشود بزور آرا خواهم گرفت .
طبيب – بادشاه من ! اگر محبوبهٔ پسر شما دختر باکره میبود غیر ممکن شمرده نمیشد ، مکربلا اینجاست که محبوبهٔ شهزاده يك زنیست که شوهر دارد .

– برای اینکه در خانهٔ مأمورهای پولیس هستند ....
– ( بيك صدای متغیری ) آیا مأمورین پولیس ؟
على ال : قوميسر ، مفتش ، خفیه های پولیس ، عسکر همه در درون خانه جمع آمده اند هیچ یکی شان کم نیست . اما شما خاطر جمع باشید . این تشریف آوری شان درینجا بقصد زیارت شما نیست . دیگر يك شخصی را گرفتار کردن میخواستند . حالانکه آن حریف خودکشی کرده از گرفتاری رهایی یافت . در چنین احوال میدانید که چه خواهد بود دروازه و زینه بالطبع در زیر دیده بانی پولیس گرفته شده ، قومیسر از بنا بر وظیفه و صنعتی که دارد البته بتدقیق و تفتیش مائل میباشد . پس اگر شما در چنین وقت داخل این خانه میشدید چون قالب و قیافت تان شما را نشان میدهد که از مردمان اینگونه خانه ها و محله ها نیستید از السبب بشبه افتاده در پی تحقیقات احوال تان می افتادند که آنهم بدر دنیا در چنین وقت نازک نمیخورد .
– حق داری سایبول . اقرار میکنم که بین يك خدمت نزاری کرده .

بادشاه – آیان کیست ؟
طبيب – زن بنده شماست !
بادشاه – وای شما اینقدر بی انصاف خواهید بود که برای رهای دادن پسر حکمدار خود را از مرك از يك زوجه خود نگذرید آیا من حق این را نداشته باشم که مانند شما یکدوست و محب خود امید رهای دادن جگر پاره خود را بکنم ؟ آیا شما اینقدر بی مروتی خوا هيد كرد كه بيك ولینعمت يك بادشاه یک دوست خود را هلاک کنید ؟
طبيب – بادشاه من ! بندهٔ خود تارا را اینقدر به بیرونی متهم نفرمائید . یکقدری قیاس نفس کرده خود را بجای من ، و مرا بجای خود قیاس فرمائید . مثلا خدا ناخواسته اگر پسر شما بر ما در اندر خود عاشق شود . آیا با وجود اینکه به این بدانید که حیات فرزند شما به ازدواج با او مربوط است آیا برضای خود حرم خود را به ثمرهٔ فواد خود تان ترک کرده میتوانید ؟
پادشاه – آه ! ایکاش حیات پسر من به اینگونه بك فداكاری موقوف میبود ؛ خدا شاهد است که اگر زوجه ام استراتونیکه باشد و همهٔ سلطنتم باشد جمله را برای حیات پسر خود ترک میکردم .
طبيب – بادشاه من چون چنین است . علاجی و دوائیکه برای زنده گانی پسر شما لازم است خود شما آنرا بیان فرمودید و یافتید . زیرا شهزاده مفتون حسن و آن ملکه استرا تونيك میباشد .
بادشاه بمجردیکه این سخن را شنفت هماندم استراتونیکه را در نزد خود طلب کرده ، و درد دل خود را به او گفته و رأی و رضای او را استحصال کرده و او را طلاق داده به پسر خود نکاح نموده است .
اين يك مثال تاریخی ایست که ضررهای ازدواج پدران پیری را که مالک اولاد جوان باشند و زن نوجوانی که به سن و سالشان مناسب نباشد بگیرند ظاهر و عیان میسازد .

– چون چنین است منهم خود را بختیار میشمارم، تا بوقتیکه پولیسها بیرون نبرآمده اند داخل خانه نشوید . دانا به اینقدر عجله کردن لزوم هم نیست . آیا شما برای خبر گرفتن نیامده اید ؟ این است که من بشما اعلاترین خبرها را میدهم . هم والده و هم پسرش بسیار خوب وجود و تندرست هستند .
– ( از خبر دار شدن او ازین سر لرزیده ) چه گفتی ؟ هم والده و هم پسر تندرست هستند گفتی ؟
– بلی همچنین گفتم ، از کم وقت نیست که من درینجا انتظار میکنیم حتی از بسیار انتظار دقیقه شده بدرون خانه هم در آمدم و خدمتکار مادام اندو را پیدا کرده از واحوال گرفتم پنج ساعت از نصف اللیل گذشته بسیار يك پسر بسیار شیرین بدنیا پیداشده راستی اگر این وارثت مانند خودت شود بسیار کارها خواهد کرد . زائیدن هم به بسیار آسانی بوقوع آمده است . مادموازل خورد ترك يك چرتك كمی که عادت زنها را بجا آرد کشیده بچه ات را فرد آورده .
باقی دارد


شمارۀ ٢٤
سال دوم

و ذخیره کردن داشته اند. و به این سبب از معنی حقیقی تصرف تعرف یعنی صرفه جویی دور افتاده اند. حالا در نجابك مسأله دیگری ظهور میکنند که آیا اصراف و امساك چيست ، و مصرف وممسك کدام است. در ظاهر حال میباید که مصرف همان کسی باشد که بسیار صرف کند، و ممسک همان شخص بود که هیچ صرف نکنند. و اینهم معلوم است که مسرفان اسراف کننده را زیاده تراهل ثواب میشمارند و این ازین سبب است که مصرف تها نفس خود را می اندیشد، و هر چه که خرج میکنند بر ملا و ظاهر میشود، و مردمان تصرف کار از ین فان کرده بسیار تر صرف میکنند، ولی چون بر کارهای صنایع تقسیم میشود آنرا طعنه کار میگویند . حالانکه از اسراف مشرف عجز ضایع شدن ثروت دگر نتیجه حاصل نمیشود ، و از مصریانی که در راه صنایع مخرج میرود از او هگذر موجب کامل شون نقصانهای بعضی عمله صنعتکاران گردیده در نتیجه ثروت موجوده افزونی میکردند.

فصل مهم
( یعنی تفصیلات در باب سرمایه )
اين يك معلوم شد که معاملات هر اهل صنعت همین است که بعضی اشیا و آلات مخصوصه استعمال کرده و از اعمال خود و اعمال ديگر اشخاص ، وديگر وسایط استفاده کرده لااقل بمقابل همانقدر قیمتی که صرف کرده باشد يك محصولی پیدا کنند . بنابرین سرمایه دایما از یکطرف صرف میشود، و از دیگر طرف سر از نو تولد و تجرد میکنند. مثلا ثانیا هر روز آرد و هیزمی که صرف میکنند. مقابل آن نان بعمل آورده هر روزه آنرا بفروش میرساند، و به اینصورت سرمایه اش که عبارت از آرد و هیزم و تملک است در سال صد و شصت و پنج بار صرف شده سراز نو پدستش می در آید.

در جا يك سوالی وارد می شود: چنانچه اگر قیمتی که سر از نو حاصل شود و آن قیمت باز برای سرمایه ادا شود به انحساب چنان معلوم میشود که یک قیمت زایدی حاصل نمیشود ، و معاملات صناعیه بیهوده اجرا میشود. جواب این سوال این است که یک صنعتکار در ظرف یکسال اگرچه همان سرمایه خود را بدست آورده بتواند و چیزی زایدی بدستش هم نماند. باز هم چون در یکسال گذران معیشت خود را و گذران دیگر مستحصلانی را که به آن کار داشته اند بجا آورده و در آخر سال اصل سرمایه خود را نیز بدست آورده است که به این صورت قیمت چیزهائی که صرف کرده است گویایس بدست آورده توانسته است. باقی دارد.

این مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته

صحیفه ١٦

استیر – یک دختری از بنی اسرائیل بود که بحسن و علم مشهوره بود. در وقتی که بنی اسرائیل در بابل اسیر بودند ( شیرویه ) نام پادشاه ایران با او ازدواج کرده است ( هامان ) نام وزیر پادشاه مذكور با هم استیر و قبیله او دشمنی و قصد داشت استیر سبب رهایی دادن قبیله خود از شر و قصد او گردیده است . در کتب مقدسه بنی اسرائیل حکایه این دختر مشهور است از طرف ( راسين ) نام شاعر مشهور فرانسوی حکایت آن بصورت يك كتاب نیاز تحریر شده است .

اسماء بنت ابی بکر – كريمة محترمة حضرت ابوبکر الصديق رضى الله تعالى عنه میباشند که بلقب ( ذات النطاقين ) مشهوره بودند. اسماء دختر بزرگ حضرت مشاراليه و همشیره اندر حضرت عایشه رضی الله عنهاست . والده حضرت اسماء (قتیله) بنت عبد العزا نام دارد ، حضرت اسماء باز و چه محترمه حضرت (زبير) بن العوام رضی الله عنه و والده حضرت ( عبد الله بن زبیر رضی الله عنه است) که بعد از اینکه مدت نه ماه در مکه مکرمه خلافت نمود در سنه ۷۳ هجری در درون کعبه مکرمه از طرف حجاج ظالم شهید شده است. حضرت عبد الله بعد از وفات یزید در مکه مکرمه اعلان خلافت نموده بودند. چون عبدالملك بن مروان در شام بر تخت خلافت جلوس نمود حجاج ظالم را برای ازاله آن وجود مبارک با عسكر انبوهی بوی مکه مکرمه فرستاد . حجاج مکه مکرمه را محاصره نمود و از جبلی قيس دريت شريف منجنيقها انداخته ويقوت عسكريه خود هجوم های شدیدی برده با وجودیکه حضرت عبد الله به بسیار شجاعت و مردانگی مقاومت ورزید و لكن آخر الامر شهید کردید در ین مجار به والدنشان حضرت اسماء در باب استقامت و ثبات پدر خود عبد الله و تسلیم نشدن ، و سرفرونیاوردن بدشمن نصایح حکیمانه و وصایای بسیار دلیرانه و مردانه نموده است. در همانروزی که پسرش عبد الله شهید میشد حضرت اسماء به ایشان فرمود: ای فرزند مبادا که از ترس هیلا چنان بک کاری را که
باقی دارد

علم ثروت ملل
( ما بعد از شمارۀ (۲۳) سال دوم )
ازین سبب است که تا بوقت صرف کردن آنرا در راه استحصال ثروت قداً نگاه میدارند ، و اگر همان زرنند را ثروت داشته نگه دارند سراسر مخالف موضوع هم ثروت است. مقصد از جمع آوردن سرمایه آنست که آنرا صرف کرده دیگر ثروت از ان حاصل شود. معنی تصرف این در حقیقت همین است که سرمایه را برای کارهای نافعی که توانگری از آن حاصل شود ، صرف کنند . بناء عليه قاعده صرفه جویی در حقیقت و معنای صرف شامل است، اما میدان امی عام ثروت تصرف را بمعنى جميع

محمود طرزی
در چه پاپ خانه حروفی دار السلطنه، کابل طبع گردید


اعلان

از هر دهن سخنی
و از هر چمن سمنی

هوسکاران مطالعه آثار ادبیه را مژده میرسانم، و ترغیب مینمائیم که ازین گنجینه پر از جواهر آبدار، و ازین گلزار پر از ازهار يكيك نسخه بدست آورده از هر دهن سخنی بشنوند، و از هر چمن سمنی بچینند.

در

مطبعه عنایت

که بنیاد یافته همت عرفان قیمت شهزاده جواهر بخت معظم حضرت معین السلطنه سردار عنایت الله خانست بزیور طبع آراسته گردیده، و در نفس مطبعه مبارکه مذکوره که در ده افغانان واقعست بقیمت ۲ دوروپیه کابلی از نزد عبدالروف سر مرتب مطبعه عنایت خریداری کرده میتوانند کتاب مذکور در دکان ملا غلام محمد کتاب فروش متصل بمدرسه شاهی نیز بفروش میرسد.


٢٠٧٣ ١٩١۴ ع

و از انجمن نعمانية لاهور
( جلسه سال بیست و ششم انجمن نعمانیة لاهور )

جناب ( السلام عليكم ورحمة الله وبركاته .
بعون و نصرت الهی و امداد بارگاه مصطفائی در دارالعلوم نعمانیه به سرپرستی و اهتمام انجمن نعمانیه لاهور که از ماه مارچ سنه ۱۸۸۸ ع مطابق ماه رجب ۱۳۰۵ ھ جاری گردیده محض تعلیم دینیات بزبان عربی مع علوم توابع که آنهم مقید به عقاید حنفیه میباشند خالصاً لوجه الله تعالی درس داده میشوند . و بامور پولتيك ( سیاسی ) هیچ تعلقی ندارد البته برای بهبودی مسلمانان هند و ترقی معاشرت شان بغرض آمد او سرکاری بخدمت کورنمنت تقدیمات و گذارشات کرده میشوند. مگر کل اخراجات طلبۀ دارالعلوم از قسم خوراك و پوشاك و كتب و محل اقامت از جانب انجمن مهیا میشود و بفضل و توفیق خداوند تا حال صدها طلبه این دارالعلوم علمای کامل شده برآمده اند که در اکثر حصص مملکت بتعلیم و تدریس اشتغال دارند و خداوند تعالی درین خیال و اراده نيك چندان برکات نهاده که تا حال در چند مقامات دیگر هم مکاتب و مدارس تعلیم دین جاری گشته اند و مجالس بزرگ بغرض این کار خیر منعقد گردیده اند و خداوند تعالی یوماً فیوم برکن توفیق عطا فرماید و متعلق این دار العلوم ( یتیم خانه ) هم است که در ان طلبه یتیم از ابتدا بتعلیم و تحصیل علوم دینیه مصروف و مشغول بوده میشوند و درس قرآن امجد علحده جاری است که در ان جماعات حفاظ هم برپا هستند و سالانه دوسه نفر حفاظ نتیجه میدهد و يك کتابخانه بغرض وسعت نظر و مطالعۀ طلبا و علما هم مجتمع گردیده که از ان برای طلبا استفاده کثیر حاصل میشود دیگر رساله ماهوار هم جاری و منكشف میشود که بلا قیمت بتعاونین انجمن داده میشود و ازان کوایف دخل و خرج دار العلوم علی التفصیل مفهوم میشود .

با وجود نبودن کدام آمدنی مستقل ( که به حسب زمانه مستقل گفته میشود) بر صرف مبلغ چند صد روپیه تا حال سال بیست و شش از عمرش گذشته که در رجب گذشته پوره شد هنوز بتوفیق الهی رو بترقی و تعالی است .

درین دفعه جلسه سالانه بتواریخ ۶ و ۷ و ۸ ذیقعده مطابق ۷ و ۸ و ۹ اکتوبر سنه ۱۹۱۳ به ایام سه شنبه و چهار شنبه و پنجشنبه منعقد میشود که از بارگاه حق سبحانه و تعالی امید مشاغلت و مساهمت بهی مشاهیر و فضلا و علما و صلحا را داریم چنانچه تا سال وعده های کثیر موصول گردیده اند .

فی الحقیقت از همدردان اسلام ارتجا مینمایم که درین جلسه دینی و مذهبی امداد قدمی و قلمی و درمی خودها را حتی الوسع دریغ نفرمایند و ذخایر ثواب دارین را برای خود ها بیندوزند .

ضروریات و حاجات دار العلوم و انجمن بوقت و موقع جلسه بذوات گرامی که داخل و شامل این جلسه باشند معلوم و آشکار خواهد گشت .

اگر فرستادن کدام مضمون تحریری کسی خواهش داشته باشد قبل از تاریخ ۳۰ ستمبر ارسال فرماید و هر کس که تشریف آوری خود را مع امداد رفقای خود قبل از تاریخ مذکور اطلاع بدهد

جواب را بزودی تحریر فرمائید

خاکــــــــــــــــــــــار
تاج الدین احمد چشتی سلیمانی پلیدر چیف کورت سکرتری انجمن نعمانیة لاهور .

( اسامی وکلای ما در خارج )
در پشاور جناب میرزا غلام حیدر خان سررشته دار داکخانه علیه افغانستان ، در مشهد جناب عبدالله خان کاردار تجارت دولت علیه افغانستان ، در بخارا جناب حاجی غلام نبی خان مامور فروش پوست قره قلی - ذوات گرامی که در ممالک خارج افغانستان آرزوی اشتراک اخبار ما را داشته باشد بهر يك ازین وکلای ما چون وجه یکساله باشتراک را بفرستند و از طرف وکیل ما به اداره اطلاع برسد از همان وقت اخبار ما بهمان آدرس و عنوانی که داشته باشند جاری میگردد - آدرس و عنوان واضع و روشن نوشته شود . یک طلای پوند انگلیزی ۱۵ پانزده روپیه کلدار است


[BLANK PAGE]


سراج الاخبار افغانستان
۱۳۲۹

شماره اول
سال چهارم

فهرست مندرجات

آغاز بنام ایزد بخشنده مهربان ( دیباچه زبان خالص فارسی
یکدو کلمه عرض )
حوادث داخلیه | مراسم دربار معالی بار عید سعید فطر و بیانات اعلیحضرت همایونی — افغانستان و اهمیت موقعیه و سیاسیه آن —
حوادث خارجیه | افغان — خبرهای جنان — نامه نگار ما از ترکستان مینویسد — ترجمه های اخبارات انگریزی پتر جهانی کریم بخش خان ترجمان و جمله های داخلهٔ قوس معترضه از طرف سراج الاخبار افغانیه — جنك عمومی خبر های محاربه — وعده امداد — لندن ۹ اگست خالی شدن بحیره روم از جهازات — اخبار لندن خبرهای جنگ بر کاغذ جدا گانه شایع میکند — مستر السکویت — اعلان نمودن ترکی — دولنگر جهاز عثمانی — جرمی بر خلاف برطانی اعلان جنگ کرده — اعلان غیر جانب داری — حمله جرمی و بلجیم — جنك روسی و جرمی — گلوله بازی جرمی — غیر جانب داری رومانیا — سینت پترزبرك — ماستر بیت — اهل بلجیم — مقابله شدید — برای — کوایف — درحدی افغانستان — تلفات حرمی — کذا تلفات حرمی — جنك بحری شکست جرمنی — پیشقدمی — رویا — حالت جنگ در هالیته — مال غنیمت التی متیم جرمی به ایطالیه — اعلان جنك — غیر جانب داری — اخبار دیلی نیوز — عجیب و غریب در بوران — تمدن افغانستان و بیدار مغزی اعلیحضرت — بیان حمله لیگ تلفات قرانی — جنگ شدید — حصین الماس تراشان — مقاله سیاه بیشمار — بلقان تقریر قیصر جرمنی — داکتروان بتهمين هوولث — ووزو بريس — يك نفر ملازم بنك — اجتماع افواج روسی — بحیره روم — پیش رفت استریا و سرویا — حمله عجیب و غریب مادیات جنك عظیم الشان — ریوت — در پایتخت مشهور است — خبر تلگراف — کامیابی های فرانس — التی متیم جانان مجرمی — جنك بحری در بحیره ایدریانك — خود مختاری پولید ایماطه — بلقان — کوپین ورسلا — آغاز جنك عظیم الشان — فرود آمدن سپاه برطانوی وساحل فرانس — ولیعهد جرمی — جنك شبانه — معاملات مشرق بعیده — غیر جانبداری ايطاليه — ترغیب بیانات جرمی ،
تصاویر | تمثال ذات اعلیحضرت ضیاء الله والدین مرحوم جنت مکین غفر الله له — تمثال ذات اعلیحضرت سراج الملة والدین خلد الله ملکه — تمثال ذات اعلیحضرت همایونی و شهزادگان عظام — تمثال ذات اعلیحضرت پادشاهی و مصاحبان خاص — مقام صدارت عظما حضرت نائب السلطنه صاحب شهزاده جوان بخت حضرت معین السلطنه صاحب — شهزاده بلند اقبال جناب عین الدوله صاحب — کره ارض ،


( اعلان )
کتاب سال اول و کتاب سال دوم سراج الاخبار افغانیه با کتابچه ( علم و اسلامیت ) و ( آنچه باید کرد ؟ ) و ( ادبدر فن ) جلد کرده شده در اداره برای فروش حاضر و مهیاست . ذواتی که آرزوی خریداری آنرا داشته باشند از نزد مدیر طلب نمایند.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی | سالیانه چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی | ششماهه هفت روپیه کابلی

در خارج افغانستان
هرجائیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه ده روپیه انگیزی | قیمت ششماهه شش روپیه انگیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود.
يك طلای پوند انگلیزی یازده روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند.

یاد آوری
بر همه کار داران نظامی وملکی و جمله خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود: اگر از يك جای دیگر جا بروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید . هر گاه همچنین بيك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند.

( شرایط درج کردن اعلانها )
سوداگرانی که مال تجارتی ، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود : اعلانی که در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطريك قران یعنی نیم روپیه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه در ورق جداگانه درج شود از یکبار تا به پنج بار فی سطريك قران یعنی نیم روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر يك شاهی اجرت گرفته میشود . طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ – اینچ – ٤ سوت ) میباشد هر گاه شخصی اعلان خود را متمادياً تا بيك سال نشر کردن خواهد و وجه یک ساله را پیشگی ادا نماید در ورق پشتی بر سر سطری سنار اجرت گرفته میشود.


شماره (۱)
سال چهارم
صحيفه (۱)

قيمت ساليانه
در دار السلطنة كابل ۸ روپيه كابلى
در اطراف داخله مملكت
و اقطاعات تابعه ۱۱ روپيه كابلى
در خارج مملكت
يا اعتبارات خارجه ۱۰ روپيه انگليزی
هر پانزده روز يكبار نشر ميشود
قيمت يك نسخه آن در كابل يكپايی است
(اوراقی كه درج نشود آماده نميشود)

مدير و محرر
محمود طرزی
الادارة والمطبعة
در ماشينخانهٔ دار السلطنة (كابل)
همه امورات تحريريه به ادارهٔ خانه
بنام مدير فرستاده ميشود

سراج الاخبار الافغانيه
۱۳۲۹

تاريخ عربی ١٥ شوال المكرم سنه ۱۳۳۲
تاريخ انگريزی ۹ ستمبر
تاريخ شمسی ١٤ سنبله ۱۲۹۳

بسم الله الرحمن الرحيم
بآغاز بنام ايزد بخشندهٔ مهربان
( ديباچه بزبان خالص فارسی )
سپاس و ستايش بيرون از شمار می آفریدگاری را سزاست كه خامهٔ دوزبان را توانائی گويائی بخشيد، درود بر روان پاك پيغمبر برگزيده او است كه پيروان كيش خوب خود را آموزش دانش بدميد، خاندان و ياران او را دوستی و فروانی بجاست كه كارهای پسنديده هر كدام شان رهبر بختياری و نكوئی مايان گرديد. پادشاه بلند پايگاه بادار و دانش بزرگ ما | اعلیحضرت سراج الملة والدين امير حبيب الله خان را خداوند زمين و آسمان تا سالهای درازی بر اورنگ جهانبانی شان پايدار و آرام دارد تا گروه پرشكوه افغان و خاك افغانستان بسايهٔ دانش پروريها و دادگستريهای شاهانه شان برتريها و بختياريهای بی اندازه را سزاوار گردد، و مردمك ديدهٔ روی زمين و زمينيان شود. سپاس پروردگار بزرگ خود را اينجه زبان بجا آورد، خواهيم توانست كه ما را توانائی داد تا سال سوم اين نامهٔ گرامی، چراغ پيامهای افغانی، را به انجام رسانيده سال چهارميش آغاز نموديم، و اين نيست مگر سايهٔ دانش پيرا به شهريار دانای نكوئی خواه فرخندگی همراه بزرگ ما. درين سه سال بسيار چيزها گفتيم و نوشتيم. آرزوی يگانهٔ ناتوانانهٔ ما همين بود و همين خواهد بود كه در راه بيداری و آگاهی راهروان هم زمين و هم آئين خود يك كوششی بجا آورده باشيم اميد است كه يك كمكی برين آرزوی خود كامياب هم آمده باشيم. با اينهم از ناتوانی و زبونی خامهٔ شكسته كی چغانه، درين نامه باری ترانه، همواره كوششی ورزيده ايم، و چنانچه شايد و بايد نه نوشته نگاشتيم و نه گفته كنيم. از درگاه ايزد دانای بينای توانا اميدوار آمرزش، و از خوانندگان فرهنگ منش آرزومند پوزش ميباشيم. (۱)

✽ يکدو کلمه عرض ✽
فيوضات توجهات جهاندرجات ذات شوكتسمات پادشاه گزيده صفات معدلت آئين اعليحضرت ( سراج الملة والدين ) پادشاه بزرگ خود مختار دولت قويشوكت مستقلهٔ خداداد افغانستان صانه الله فی حفظ و امان، جريدهٔ وطنيه ( سراج الاخبار افغانيه ) سه سال كامل از مراحل عمر گرانمايه را طی نموده باول مرحلهٔ سال چهارمين خود گام انداز قلم فرسائی گرديد. مسلك تحريريهٔ اين روزنامهٔ وطنيه را قارئين كرامش دانسته خواهند بود كه بجز يكخدمت ناچيزانهٔ قلميه در راه دين و دولت و باخبری و بيداری وطن و ملت دگر چيزی نيست گاهی از سياسيات عالم، برخی از علوم و فنون فوايد منظم، نبذه از اخلاقيات و ادبيات منافع رسان، شمه از واقعات و حوادثات زمان و جهان اختيار نموده و ميراند. اما مقصد اعلام و مراد قصوايش همانا محامد و مناقب اعمال حسنهٔ ترقی روزانهٔ خير انديشانهٔ ذات اعليحضرت حامی مقدس محبوب القلوب خودش است كه نيكبادشاه دل آگاه بزرگی است كه از روز فيروز جلوس ميمنت مأنوس همايونی شان هزارها باب رحمت و هزارها شهراه علويت بر روی ملك و ملت شاهانه شان باز فرموده اند، على الخصوص بازار فيوضات آثار علم و عرفان درين عصر ترقی عصر شاهانه رواج و گرمی حقيقی خود را پيدا كرده است.

(۱) درين ديباچه، بيت كه عربی بجز اسم ذات اعلیحضرت همایونی که عبوری بود و در قوس معترضه کرده شد، هرگاه، قارئین کرام یابند به کتابت اندرين جلد کرده شده، به او مکافات داده میشود. آخر وعده پایگاه.


شماره ۱
سال چهارم
این است که ( سراج الاخبار افغانیه ) نیز یکی از امتعه تازه وزنده این بازار فیض آثار عرفان نثار است که از اول بود انتشار خود تا به ایندم از برکت حسن توجه حامی مقدس معظم خود ر وز روز در افزونی محاسن صوری و معنوی خود تا بدرجه که ممکن بوده است.
کوشش ورزیده است.
سراج الاخبار افغانیه در خصوص ممنون بودن و توجه و رغبت مشترکین و قارئین کرام خود را افزودن از هیچگونه فداکاری رو گردان نشده است . ملاحظه خوبی کاغذ . خوبی تصاویر - تنوع مضامين بر همه آنها علاوه يكان کتابچه های هدیه و بر همه همه آن هم ارزانی قیمت را دایما مراعات نموده است. حتی بدرجه که برای بریدن کنارهای ورقها را از یکدیگر ضایع شدن وقت قارئین کرام خود روا دار نشده بواسطه ماشین برش همواره کنارهای صحیفه ها را بریده بتوزیع و تقسیم اخبار خود پرداخته است. اگرچه اوجود اینهمه فداکاریها به استجلاب حسن توجه و رغبت قارئین کرام خود موفق نشده است. و تعداد مشترکین خوش خرید خود را از عدد ده بارده افزونی داده نتوانسته است. حتی در نفری خواه دارانی که تشخیص شان در دفترهای سرکاری میباشد تربی اختلاسها و كتمانها بوقوع آمده است باز هم سراج الاخبار افغانیه اسباب حقیقی این کمبودی مشتری، وعدم رغبت پروری را در قلت علم و عرفان عمومی یافته هیچ فتوری و قصوری را بخود راه نمیدهد، و هیچ لحطان در راه ایفای وظیفه مقدسه خود که عبارت از خدمت وطن عزیز است ناجان در بدن باشد کوتاهی نمیکنند.
در بنیار سال چارم این روزنامه وطنيه با وقوعات و حوادثات يك جنك رستاخيز آمیز خونریز دهشت انگیز بسیار بزرگی که در میان دولتهای منظمه اوروپا پریاشده است آغاز نهاد. لهذا تا بوقتيكه این جنك دوام ورزد سراج الاخبار افغانيه اكثر مصايف خود را به خبرهای مجار به حضر میکنند و اگر لزوم دیده شود صحیفه ها را هم بیشتر خواهد کرد زیرا شوق و آرزوی خوانندگان و مشترکین کرام خود را نیز در شنیدن خبرهای حرب ملاحظه و حس مینماید ۱۰ گرچه برای مشترکین کرامی که در خارج وطن داریم خبرهای محاربه که درج کنیم از قبیل اعلام معلوم شمرده میشود . ولی هیچ شبه هیچ شبه نداریم که ایشان بنا بر پاس خاطر مشتركين داخل وطن عزیز ما برما خورده نگیرند. تاریخچه داخلی و خارجی یکساله را نیز که درین دو سال در نسخه اول جریده خود درج میکردیم بنابر همین ملاحظه موقتاً ملتوی نمودیم. باقی در هر حال و قاطبه احوال دعای خالی از ربای افزونی عمر واقبال، ودوام شوكت و اخلال اعلیحضرت بادشاء ترقى امال مراحم خصال خود ما ترا ورد زبان صداقت نموده توفیقات ایزد ذو الجلال لا يزال جل سبحانه را درباره خود نیاز و استر جام مينمائيم . من الله التوفيق .

تجوید داخلیه

مراسم دربار معالی بار عید سعید فطر
ماه مبارك فیض رسان رمضان در یوم دو شنبه به انجام رسید در لیله سه شنبه رویت هلال غره ماه شوال المکرم ثابت کردیده به انداختن بیست و يك توب عيد سعید ميامن پدید قطر پروزه شنبه بر همه كان اعلان کردید .
بموجب رقعه های خبری که از طرف ايشيك آقاسیان ملکی و نظامی توزیع و تقسیم شده بود بهشت بجه صبح يوم مذکور ارباب مناسب ملکی و عسکری ، و سرداران عظام و علما و اشراف و خوانین کرام در قصر معالي حصر ( استور ) همایونی بلباسها و اونیفورمهای بزرگ درباری خودشان جمع آمده بعد از صرف جای و ناشتا جمعیت ذات فخامت بات جناب عالى نائب السلطنة صاحب افحم در گلخانه مبار که بشرفیایی سلام ذات شوكسيات اعليحضرت ( سراج الملة والدين ( بادشاه حقایق آگاه بادانش و دین خودشان قابل و سزاوار کردیدند، و به الثفات جهان درجات همایونی مظهر گردیده بموجب فرمان همایونی در عرابه های مکانی که در بیرون دروازه ارك مبارک به ترتیب تمام توقف داشتند سوار شدند. بعد از آن که عرابه سواري ذات اعلیحضرت پادشاهی از داخل ارك مبارك خروج نمود دیگر همه عرابه ها بهمر كابي شاهانه حركت نموده بيك الاي والاي ذي احتشامی

مجامع نور لامع كبير عبد كاه تشریف شوک ردیف مو کی همایونی بوقوع آمد .
در بنیان از کمال مرحمت و دیانت پروری که ذات الناقدس الهی جل سبحانه در نهاد بادشاه مراحم بنیاد مقدس ما توديع فرموده عساکر ظهر ما گر شاهانه را که سابق از دروازه ارك مبارك تا به جامع کبیر عید گاه در دو طرفه عمر کاه مو ک همایونی صف پروزه بسته احترام میشدند برای آنکه در ادای نماز عبد شان تعطیل و تعویق نیاید صف آرائی شانرا در داخل صحن جامع شریف ازاده و فرمان نموده بودند که ذات عالى شهزاده جوانبحت معظم همه حضرت معین المساطنه صاحب افخم از صبح وقت برای نظارت تنظیم و و افسران نظامی انتظام یافته بود مجامع شریف رفته و باز عودت نموده بودند .
نماز عید سعید بنك جماعتی که متجاوز از بیستهزار مسلمین عسکری و رعیتی بود ادا کردید و در وقت خروج ذات اعلیحضرت بادشاهی برفهای مقدس و بزرگ عسکری در دهن دروازه جامع شریف از دو طرف مانند يك قوسی تشکیل شده ، ذات اعلی حضرت همایونی از زیر آن گذشتند. از طرف عموم عساکر ظفرما کر با موسیقه های شان مراسم سلام ایفا کرد .
بعد از ادای صلوة در سلامخانه عام مراسم دربار معالی باز انتقاد يافته و همه شهزاد كان عظام و سرداران و منصبداران کرام و همه اهل دربار علویت نشار در مقامهای مقرری خودشان


نمره ۳

خانجا گردیده ذات قدسیت صدات اعلیحضرت بادشاهی سلام خانه دربار را به تشریف شرکت ردیف همایون شاهانه رونق افروزی و اجلال.. وهمه كارا به التفات و توجهات جهاندرجات همایونی قرين من ومسار عالى العال فرمودند. بمبار کبادی عید سعید و دعای دوام ترقی و آزادی وطن و ملت که از لسان الهام بيان اعلیحضرت بادشاه مقدس در فصدور یافت قلوب صداقت مجلوب نهمه حاضرین دربار معالی بار را يك وجد و سرور پرجوشی استیلا نمود ادعية خيرية تمادى عمر و اقبال و شوک و اجلال بادشاهی ندکار کردید، جابها شيريتيها طعامها العام و اطعام فرموده شده دربار علویت آثار عید سعید فطر به انجام رسید.

( بيانات اعلیحضرت همایونی )

واد خصوص حزب حاضر موخط حرکت دولت افغانستان ہے درین دربار عام عید سعید، ذات شوكتسبات بادشاه بزرك دولت مستقله خداداد افغانستان اعلیحضرت ( سراج المله والدين امیر حميد الله خان ) وفق الله بالنصر من الرحمن از و قومات جاريه این محاربة مدهشه حاضره دولتهای بزرگ و كوچك اوروبا تحت و بیان فرمودند که مال بعضی نقاط مهمه بیانات همایونی را که جهت تعلق آن بدولت متبوعة مقدمة ما افغانستان دارد در نجا تذکار میهانم .

بعد از انکه از برهم خوردن صلح و آسایش عمومی اظهار تأسف فرمودند ، و بعضی اسباب مهمه این شعله افروزی نابرة جنك وجدال عمومی را در انظار حاضرین دربار معالی باز توضیح نمودند از رسیدن خط جناب و ایسرای هند جلالتماب لارد ( هار دينك ) و نوشته شدن جواب از طرف قرن الشرف ذات اعليحضرت شاهانه شان تحت بیان آورده فرمودند :

تحریرات و ایس ای صاحب هند در خصوص اخبار کیفیت حزب عمومی دول اوروبا، و داخل بودن دولت معظمه برسانه درين حرب بحضور شاهانه ما رسيده و ضمناً اطور اشعار دوستانه نوشته اند که چون دولت علیه اقف استان از زمان اعلیحضرت ضياء الملة والدين مرحوم با دولت معظمه بریتانیا عهد دوستی و پیمان مودت داشته و دارد، و در مهمات و معطیات امور خارجه رسیدن رأی و استشاره دولت بریتانیا ، از جمله مواد عهد نامه قرار داده شده تجدید هم شده است از انرو بیطرفی دو لت عليه افغانستان را درین حرب حاضر، مناسبتر و موافقتر دانسته به اشعار دوستانه و اظهار مخالفت کارانه استدار ورزیده شد.

ه مال و مفهوم تحریرات دوستانه جناب و ایسرای همین بود. که گفتیم اما جوابیکه از طرف شاهانه ما نوشته شده مال آنرا نيز وشها اهل دربار بیان میکنم تار کیفیت آگاه باشید. بعد از بعضی تمهیدات دوستانه برای دوست خود جناب و ایسرای نوشتیم که : واقعا دولت عليه ما با دولت بهية شما - تا وقتیکه يشرف و حيثيت ، واستقلال و حریت آن هیچ امرضی از هیچ

سال چهارم
شماره ۱

طرفی بوقوع نیامده باشد. و شرایط دوستی معهوده خلل پذیر نشده باشد کماکان بر عهد و پیمان دوستی خود پایدار و استوار است و كذالك تا هنگامیکه بر منافع حاكميت و حقوق ملكية او از هیچ طرف هیچ تجاوزی بوقوع نیامده باشد از ملك بيطر في انحراف نخواهد ورزيده

این بود نقاط مهمه افادات حکمت آیات اعلیه مرت همایونی که مالا و اجمالاً در باب خط حركت سياسية دولت مقبوع: مقدر نما بدربار نام روز عید در حاليكه سفير دولت بهية انكليس ايز موجود بود بیان فرمودند، و ما محض برای اطلاع قارئین خود درج مضايف اخبار نمودیم . تا همه کان را معلوم باشد که خط حرکت سیاست دولت متبوعة مقدمة ما افغا نستان درین حرب حاضر بشرایط مسروده مسلك بی طرفی میباشد .

افغانستان
و اهمیت موقعیه و سياسية آن

يك سیاحی که از اقصای غرب شمالی مثلا از لندن برای سیاحت آسیای شرقی روپیهای عزیمت شود ، و بنجر های محیط را غیور . و قطعة فسيحة هندرا غرباً شرق مرور کرده بخواهد که بسوی شمال شرق وسط آسیا عنان سیاحت خود را دور بدهد در پیش رویش یکی یکبار دیوار يك نام بسیار بلند سر يغلب كشيده تصادف میکنند که ( خروج برفقك سروری بدشوار بست ) گفته مجبور بر توقف میشود .

این بام بلند معظم ، قطعه بك ( افغانستان ) برومند محتشم است ؟ يك قطعه بزرگی از آسیای وسطی میباشد . این نام دی احتشام از طرف شرق شمالی با دیوار عظمت مدار ( هندو کوه ) که زبانزد به ( هندو کش ) شده است . و با ( کو منایا ) که یکسر طرف غرب ممتد شده رفته است و با کوهستان ( غور ) مربوط است. شرقاً بالتدريج فرو آمدها ( کوه سلیمان ) که از شمال یکر بسوی جنوب تند شده است کسب ارتباط میکنند، جنوباً تابه ( بلوچستان ) و از انجا تا ساحل بحر يك سطح ما يلى تشكيل میکنند. در طرف غرب رفته رفته یك نشبی پیدا کرده و در اطراف کول ( هامون ) لك حوضه داخلي ، و در جهت جنوب غربی یک مهرای تشکیل داده و داران باز بطرف کوههای (خراسان) بلند شده میرود در جهت غرب : الى تدريجاً تا بصحرای (مرد) و حوضه ( جیحون ) سرراست فرو میآید.

بلند ترین مواقع افغانستان ، همانا جهتهای شرق شمالی آنست. که با کوههای بارف دایمی مستور بسیار بلندی در بر گرفته شده است . بعضی از زروه های این کوهها بقدر ( ۹۰۰۰ ) شش هزار متر و بعضی بیشتر از انهم از سطح بحر بلندی دارد. حتی بعضی دره


صحیفهٔ ع سال چهارم شماره ۱

تمثال فرخ فال هيکل مجسم شجاعت و سياست خاقان مغفور جنت مکين اعلیحضرت امير عبدالرحمن خان ضياء الملة والدين غفر الله له
( فوتوگرافی : عکاسخانه شاهی ، زينگو گرافی : سيد ابوبکر )


شماره (۱) سال چهارم ضمیمه ؁

تمثال فرخ فال
ذات شوکتسمات پادشاه مستقبل دولت خداداد افغانستان اعلیحضرت ( سراج الملة والدين امير حبيب الله خان ) خلد الله ملکه


سال چهارم
شماره ۱

حوادث خارجيه
افغان

مقصد ما ازین عنوان ( افغان ) در نما توضیح کیفیت قوم نجیبی که به دینداری ، دلیری ، غیرت ، ناموس معروف و مشهور ، و بحی استقلال قومیت ، ومباخرة شرافت ملیت خود شان موصوف ومغروراند نمیباشد . بلکه ما میخواهیم ماهیت حقیق ( افغان ) نام ورقپاره را که بغیر حق این عنوان شریف را تلویت نموده بنام ( اخبار افغان ) در شهر ( پشاور ) طبع ونشر میشود بر همه اهالی اسلامیه و علی الخصوص وقوم نجیب افغان و باز علی الخصوص تر و برادران دینی مردم پشاور ، و افغانان سرحدی بهادر خود میدان بر آورده بشناسانیم که در زیر پرده این نام و عنوان مقدس چه مقاصد مضرة اسلام شکنانه در حق اسلامیت و مسلمانی در دل می پرورانند . از بسیار وقتها میشنیدیم که اخبار افغان بنام دیگر اسم بلاجسم – یا اسم بی مسمی یک اخبار پست که بمعرفت بدخواهان عالم اسلامی برای اغوای مردم افغان سرحدی طبع و نشر میشود ولی ما باور نمیکردیم . یا چسان باور کرده بتوانم : افغان باشد و ننگ قوم و ملت فروشی را برخود گوارا نماید خیلی بعید مینماید ! افغانانی که ننگ خیانت وطن و باز ملت فروختن را برخود گوارا کرده باشند هیچ شبهه نیست که در ره افغانی نشان گمراه رنگ بدر کی اجنبی شامل بوده است . ما بسیار افسوس میکنیم که شنیده ای های ما در حق اخبار افغان به دیدنی های رأی العین تبدیل یافته به تحقیق پیوست که این ورقپاره خسیسه که ناصب یک اسم شریف گردیده است حقیقتاً میانجی کار خیر دشمنان اسلام است . اگر کسی باور ندارد نسخهٔ مؤرخه نجم ماه اگست سنهٔ ۱۹۱٤ او را خوانده به بیند که در حق اسلام چه مینویسد :– ورقپاره مذکوره در نسخهٔ ٥ ماه اگست خود در زیر عنوان ( حالت موجوده افغانستان ) از قلم کدام ( نامه نگار ) ایمان فروش خود بعد از تحریر یک دیباچهٔ غیر معقول چنین مینویسد : | اگر چه مسلمانان بتعداد کم و بیش در هر ملک زیر حکومت غیر هستند لاکن اعداد کثیر آنها زیر حکومت برطانیه میباشد و اگر بنظر انصاف دیده شود همان مسلمانان خوشحال و آزادند که زیر حکومت انگرزی هستند . | به این فقره خود علناً اعلان میکند ، و منادی میگرداند که ای مسلمانان سرحدی افغانستان ، وای افغانان دولت مستقلهٔ افغا نستان ! ! اگر میخواهید که خوشحالی سودانی ، و ازادی زندگانی را مظهر شوید . هیچ درنگ مکنید . زود بدوید . طوق غلامی غیر دین را زیب گلو سازید تا مسعود و بختیار دارین گردید ؟ چقدر دعوت با ثواب ! عادتاً دعوت مسلمة کتاب ! . . . .

صفحه ٦
های این کوهها که گذر میدهد از کمتر از چهار هزار متر نمیباشد . زروه های ( سفید کوه ) نیز در نزدیکیهای جلال آباد تا به ارتفاع ( ٤٣٨٠ ) متر میرسد که دایماً با برف مستور است . زروه های با برف دائمی مستور ( کوه بابا ) که در محل التصاق سلسلهٔ ( هندو کوه ) ، و سلسلهٔ ( کوهستان غور ) واقع است نیز تا ( ٤٩٠٠ ) متر بلندی دارد . در ما بین این کوهها و سلسله ها چنان دره های صعب المرور تین پر پیچتاب و دهشتناکی موجود است که خیال را نیز از گذشتن آن در اضطراب می اندازد . از انهم بگوئیم که این خاک پاک تنها عبارت از همین کوههای بلند پر برف سربفلک کشیده ، و همین دره های مدهشه که مذکور گردید نی ، بلکه بی واد یهای برایشان طاقت نشار ، و بی زمینه ای بر انجام محصولداری را از مالکیت که از هر گونه ثروتهای طبیعیه بدرجهٔ کمال العمال بفیض و بزرگ است .

* * *

در خصوص اهمیت موقعیهٔ این خطهٔ پاک بهمینقدر اکتفا کرده بگذری از اهمیت سیاسیهٔ آن بحث میرانیم . ولی از همه اول تر این را میگوئیم که این بحث ما محض از روی افکار جریده نویسی بوده بسیاسیات دولتی هیچ جهت تعلق ندارد . ذاتاً اخبار ما یک جریدهٔ رسمی دولتی نیست که از رسمیات سیاسیهٔ دولت متبوعه خود دم زند . ( افغا نستان ) یک دولت با هیبت و ذی اهمیت اسلامیهٔ قارهٔ آسیاست که درجهٔ اهمیت سیاسیهٔ آنرا باریک بینان عالم سیاسی بخوبی درک و تقدیر میتوانند . برای دانستن درجهٔ اهمیت آن اولا میباید که جهات اربعهٔ آن یک عنف نظر بکنیم : جهت شمالی قطعهٔ افغانستانرا ممالک وسیعهٔ ترکستان روسی یعنی ماوراء النهر ، وجهت جنوب آنرا ( بلوچستان ) ، وجهت شرق آنرا قطعهٔ ( هندوستان ) وجهت غرب آنرا ممالک دولت علیهٔ ( ایران ) در بر گرفته است . این تحدید حدود افغانستانرا که کشیدیم هر جغرافیا خوان خریطه بین میداند و می بیند ولی مقصد ما درینجا این است که از نقطهٔ نظر سیاست اسلامیه درین حدود یک امری بعود کنیم تا معلوم شود که اگر افغانستان بخواهد چه رولهای عجیب و غریبی در عالم سیاسی ، و چه استفاده های مادی و معنوی عظیمی از فرصت و وقت بدست آورده میتواند . بلوچستان تقریباً با سه سه و نیم ملیون نفوس اسلام که همه یک جنس و یک ملت اند مسکون میباشد . ترکستان با یازده ملیون مسلمان خالص و در هندوستان بقدر صد ملیون نفوس مسلمان جاندی و ایران یکدولت مستقلهٔ اسلامی میباشد که همین مسئله تا یکدرجه ما را به بعضی چیزها رهنمایی میکند . حالا چون برای نشر اخبار ما وقت نمانده انشاء الله سرشمارهٔ آینده ما را این بحث مهم به تفصیلات بسیار واضحی تشکیل خواهد داد .
( باقی دارد )


سال چهارم
شماره ١

۷
در خصوص خوشحالی و آزادی مسلمانانی که در زیر حکومت غیر دین هستند ما هم هیچ گفتگویی نداریم. آیا خوشحالی و آزادی ازین جا بهتر و وجه برتر خواهد بود که بغیر از در کردن طوق غلامی را از گردن، دگر هر چه که خواهی بکن. در هر شهر بهزار ها فاحشه خانه ها، نانکها، سازنده ها، خوشخوانها، شرابخانه ها و هنوز چه ها و چه ها که عقل حیران میشود، از همه این خوشحالیها هر فردی از افراد طوق نکردنه ای احکام حکام غیر دین بکمال آزادی و تمام خوشحالی استفاده میتوانند. هر گاه مقصد از خوشحالی و آزادی همین چیزها باشد البته که افغانان افغانستان و افغانان سرحدیهای کوهستان اینچیزها را بخواب خود هم ندیده اند. اما باید دانست که اینچنین خوشحالیها و آزادیها در مسلمانان زیر حکومت حکام غیر دین نیز مخصوص همان عوام الناس بی وجدان و هواپرست که مانند نامه نگار افغان اشخاص باشند. حالانکه دران مسلمانان نیز چنان بیدار مغزان با ایمان و وجدان هم موجود اند که این خوشحالیها و آزادیها را عین ذلت و نکبت شمرده و عدم آزادی و خوشحالی حقیقی خود شان خون میگریند. چنان خون نگریند! بکرورها کرور مسلمانان، در هند و ماوراءالنهر و غیره از قرنهای ممتد و پایان ساکن و متمکن باشند، و دول غیر جنس، و غیر مذهب شان برخواسته، آزادی حقیقی، استقلال ملی، حکومتهای سیاسی، مال و ملك، ادبیات، اخلاقیات و الحاصل همه قوای مادی و معنوی شانرا محو و منقرض ساخته طوق غلامی خود را بگردن شان بیندازد، و خود ها را مالک، و آنها را مملوك قرار داده حق مساوات را یکقلم از میان بردارد، آیا این چیز هایی نیست که ارباب وجدان و ایمانرا خون نگریاناند! ایکاش که نامه نگار آن ورقپاره بیمار، تنها به اغوا و اضلال افغانها، و دعوت نمودن شانرا بطوق غلامی غیر دین شان اکتفا میورزید. نی نی! این وفادار صداقت شعار مرا کو بیان ترکان ایرانیان را نیز بسایی که در زیر حکومت غیر جنس و غیر مذهب شان نذر آمده اند به انواع قباحتها متهم ساخته مینویسد: حال حکومتهای آزاد اسلامی بر هر کس واضح و روشن است: باده نوشی و حسن پرستی سلاطین آنها، میپرسی و قوه فروشی و رشوت ستانی ولا مذهبی ترکان روم؟ و عیش پرستی و ناموس فروشی و نامردی ایرانیان را کیست که نمیداند.

٨
نکردن داری چرا به اینهمه بلاها گرفتاری؟ قوم فروش نیستی؟ هستی: زیرا نامت را افغان نهاده، و قوم افغانرا به اسارت غیر جنس و دینت میخواهی بفروشی، رشوت ستان نیستی و هستی چرا که اگر رشوت نمیستادی این ترهات را نمیسرودی، آیا برلا مذهبی ترکان بچه حکم میکنی؟ همه عالم میدانند که مذهب رسمی ترکان (حنفی المذهبی) است. شیخ الاسلام، و مفتی الانام استانبول دایماً بر مذهب حنفی فتواها میدهد. مسجد هایی که هر کدام آنها بدرجه يك قریه وسعت دارد از نماز خوانان پر است. مکه مکرمه مدینه منوره، مقامات انبیا، اصحاب اهل بیت، اولیا در ملك شان معمور آباد روشن خرم است. آیا لامذهبها چرا آنها را تعظیم و خدمت کرده و میکنند؟ حکم عام کردن برلا مذهبی يك ملت معظمه اسلامیه که مقام خلافت و صفت خادم الحرمین الشریفین را هم حایز باشد الحق که بجز جرأت و جسارت نامه نگار اخبار افغان دیگری را نمیشاید. آیا ناموس فروشی و نامردی ایرانیان را آقای نامه نگار به تجربه کرده است؟ و واقعاً ایرانیان به افیون کشی مبتلا شده اند، و از اسباب يك رخاوت هدیه برای شان حاصل شده خواهد بود؟ اما بدرجه که نامه نگار اخبار افغان خبر دارد نخواهد بود...

بعد از انکه همه ملل اسلامیه آزاد و غیر آزادی را که خارج طوق غلامی غیر جنس و مذهب هستند از شمار انسانها بیرون برآورده و بلا مذهبی و نامردی و بی مروتی و بی معیوبات مهم ساخته بر اصل منویات ضمیر نحوست تخمیر خود که در حق دولت متبوعه مقدسه ما افغانستان دارد سخن را دور داده هرزه سرائیها و ژاژخائیهایی کرده است که همه آن مبنی بر اغراض دلسردی و رو گردانی برادران دینی هندوستان زمین ما، و علی الخصوص برادران هم ملت و هم دین افغانی ماورای سرحد نشین ماست از حکومت اسلامیه افغانیه، چنانچه میگوید: البته در باب افغانستان در عوام الناس غلط فهمیها موجود اند و در مسلمانان در باب این سلطنت خورد اسلامی حسن ظن باقیست لهذا ما برای آگاهی ناظرین در باب این سلطنت بیان خواهیم کرد تا غلط فهمی مردم دور شود و بالخصوص افغانان بدانند که حالت این سلطنت در چه تنزل است.

بعد ازین مقدمه برسی تفوهات بالای، و کلمات قبیحانه بی ادبانه در حق اعلیحضرت پادشاه مقدس ما جرأت ورزیده است که تفصیل آن تفوهات نالایق باطل را لایق همان ورقپاره نابکاره دانسته اوراق جریده اسلامیه وطنیه خود را به آن حرفهای چون خرفها سزاوار ندیدیم. اگرچه بر روش يك حكومت و اصول قواعد يك دولت خورده گیری و اعتراض میشود. ولی بذات پادشاه يك دولت کلمات بالاعله صرف کردن مخصوص بی تربیه گان و بی ادبانیست که مانند نامه نگار افغان باشد.

این بیمار نابکار از نوشتن این نوشته های اسلامیت براندازانه دیگر هیچ مقصد و مدعایی ندارد مگر اینکه يك جمیله حسنه، و يك خدمت وفاکارانه بطوق نهندگان خود نشان بدهد. زیرا درین اوقات میداند که طوق نهندگان شان چه اندیشه ها و چه


صحیفه ۸ سال چهارم شماره ۱

ذات شوكتمآب اعليحضرت سراج الملة والدين
طرف دست راست شاهانه معين السلطنه سردار عنايت الله خان
طرف چپ عين الدوله سردار امان الله خان
[ فوتوگراف : عكاسخانهٔ شاهی ، زينكو گراف : يار محمد ]


شماره ۱ سال چهارم صحیفه ۹

ذات اعلیحضرت بادشاهی
و مصاحبان خاص بدست راست شاهانه جناب سردار محمد آصف خان و بدست چپ جناب سردار محمد یوسف خان
[ فوتوگرافی : عکاسخانه شاهی ، زینکو گرافی : یار محمد ]


٢٠

افکارهای خیالی و تصوری از دولت اسلامیه افغانیه و مال اسلامیه در ضمیر خودشان محتمل الحصول میپندارند. بنابرین این وفا کیش عقیدت اندیش بعضی احتمالات بعیدة متصورة واهیه را در مد نظر پی کرده همچنین يك همهمه پرولوله را در میان مسلمانان و خصوصاً در افغانان سرحدیان انداخته ، و آنها را از دولت علیه اسلامی افغانستان دلسرد ساختن از وظایف مهمه و فاشعاری دانسته به نوشتن این هزبانها جرأت ورزیده است . قاتله الله الغرض . ( سراج الاخبار افغانیه ) و همه عالم اسلامیت اعلان میکند که ( افغان ) نام اخباری که در شهر ( پشاور ) زبان اردو ، گاهی يك روائیه آن زبان افغانی طبع و نشر میشود يك اخباریست که محرک و حامی آن خلل اندازان عالم اسلامیت میباشد . و یگانه وظیفه آن جز اینست : – اول تمامی ملت اسلامیه عالم را از محبت برادرانه اسلامیه باهم بددل نمودن دوم آنکه دایماً در مابین طایفه مسلمانان و هندو بی اتفاقی انداختن سوم مردمان افغان سرحدی را از حکومت افغانستان دلسرد نمودن . لهذا همه مسلمانان را بدین رمز نهفته این ورقپاره که در زیر پرده نام شریف ( افغان ) قوم فروشی را رواج میدهد آگاه و بینا میسازیم تا حقیقت و ماهیت اصلیش بر همه کان آشکار گردد.

خبرهای جنگ

نامه نگار ما از ترکستان مینویسد که دولت روس از بندرات آب دریای آمو مثل بندر ترمذ، و پته کیسر و غیره همه عساکر خود را جمع نموده راه پایتخت خود حرکت داده . و اينك البلد سپاهی تقریباً صد صد و دو صد نفر جهت محافظت آنجاها در هر بندر گذاشته است . و این در بین طرف اقوام است که دولت ژاپان سر گرمی دولت روس را با جرمن و اوستریا فرصت دیده میخواهد که پای روس و جرمن را یکقلم از خاک اقتضای شرق بیرون کند . میگویند دو شهر کلان روس را از آنها تصرف کرده اند . و نیز با جرمنی در باب بر آمدنش از خاك چین گفتگو دارد . کذا – دولت روسی بنك نقدی خود را از بنکی در حرکت داده برده است . و مردم تجار و رعیتی خود روسی و رعایای دولت غیره کاغذهای سود را جمع کرده بدولت روس واپس داده اند که کاغذهای خود را گرفته و جه نقد نماها بدهید از بواسطه نهایت پریشانی و بی اعتباری برای دولت روس پیش شده است . کذا – در مزار شریف کاغذ سود روسی بسیار بی اعتبار شده است و هیچکس نمیخرد و کسانیکه کاغذ سود دارند به بسیار آزادی بفروش میرسانند و مشتری هم کم پیدا میشود این است که اینچند فقره که بتواتر درینجا مسموع شده برای شما اطلاعاً نوشتم . فی ٢٦ رمضان سنه ١٣٣٢ ( عبدالاحد )

سایر خبرها

ترجمه های اخبارهای انگریزی [ترجمان کریم بخش خان جمله هائیکه در آخر خبرها درقوس معترضه گرفته شده از طرف خود سراج الاخبار افغانیه میباشد]

✽ جنگ عمومی ✽
✽ خبرهای محاربه ✽

چون این جنك عمومی يك اهميت فوق العادة دارد لهذا سراج الاخبار افغانیه برای اینکه قارئین کرام خود را سلسله وار از وقوعات محاربه باخبر سازد اکثر صفحات خود را به حوادث محاربه منحصر ساخته از درج کردن ( ناموران زنان جهان ) و ( علم ثروت مال ) و ( تاجه های پاریس ) در دم حاضر صرف نظر نمود . انشاء الله بعد از ختام حرب باز سلسله آنها را جاری خواهد ساخت این است که حالا روزنه وار واقعات حربه را بنقل قارئین کرام جلوه گر میسازد . این را هم میگوئیم که این حوادث را ما از ترجمه های اخبار های انگریزی که مولوی ( کریم بخش خان ) ترجمان اخبار های انگریزی ترجمه کرده برای ما میفرستد درج میکنیم . وانشاء الله از اخبار های ترکی و عربی که خود ترجمه کنیم این بعضی حوادث مهمه را جدا گانه خواهیم نمود ومن الله التوفيق .

و عدم امداد
اکثر مهاراجگان هند ( کشمیر و راجپوتانه وغیره ) افواج خود را باصلاح و مرضی سرکار هند گذاشته اند ـ فقط [ اگر نگذارند چه کنند ؟ ]

لندن مورخه ٦ ماه اگست ـ در پیرس یقین کرده شده است که ذخیره زغال از جهازات آبروی خالی شده است و ذخیره فرانس و برطانیه در هند و این آمده است فقط [ آیا نچه صورت و چگونه خالی شده است ؟ ]

اخبارات لندن خبرهای جنگ بر کاغذات جداگانه شایع میکنند ـ و در حجم اخبارات کمی واقع شده است چرا که اندیشه قحط کاغذ پیدا شده است ـ فقط [ هنوز چه قحطها که پیدا نشود؟]

مستر اسکوثه از وزارت جنك مستعفی شده است و لارد کچنر بجای او مقرر گردیده است فقط

ساعت ۷ بجه و ٣٥ دقیقه شام ـ ترکی اعلان نموده است که آن اجتماع افواج بطور حفظ ما تقدم بعمل آورده بود فقط [ آیا کذا حفظ ما تقدم؟ ]

دو لنگر جهاز عثمانی و دو لنگر جهاز چلی در بندر گاه برطانوی مقیم اند و بالكل مکمل اند فقط [ حیف آن جهازها : ]


۱۱
سال چهارم
شماره ۱

غیر جانداری رومانیا
تجارت بطور رسمی شائع شده است که رومانیا غیر جانبدار خواهد ماند فقط

۱۹ لنكر جهاز جنگی جرمی و میمل
وليدوا رسيده اند فقط

ماستر جت —
حد بلجیم جاریست صدای توب و تفنك شنيده ميشود و جهازات هوای در هوا بالای سر دیده میشوند فقط

اهل بلجيم وسپاه جرمی که در دریای میوز پل عارضی بسته میکردند کاوله بازی نموده سپاه مذکوره را نقصان شدید رسانید مگر سپاه جرمنی در عبور نمودن دریای مد کور کامیاب شد —

مقابله شدید
اهل و یا مقاله شدید استريا بر مقام بالكريد نموده میروند فقط

[ قرن ]
رسمی شائع شده است که جهازات آهن پوش جرمنی بخیره روم بعض قدیه جات مستحكم ساحل الحيريرا مهدم کرده اند فقط | الجيريا از مستملكات فرانس است در افریقا ] بك لنگر جهاز هوای بلجیم بر مقام ليك بريك جهاز هوای جرمنی در هو احمله کرده ا را دو نصف کرد - پرواز کننده جرمی گفته شده است فقط

کوائف سرحدی افغانستان
از پشاور ریون آمده است که تاریخ ٤ ماه روان بوقت صبح يك دسته فوج خير بهمراه يك گروه بد معاشان سرحدی در قرب جمرود متقابل کردید از بد معاشان یک نفر کشته و يك نفر زخمی شده است و از فوج خير يك نفر مجروح شدید گشته است بدمعاشان در امداد شش نفر از قوم ذ کا خپل خیر و شنواری بودند فقط

تلفات جرمنی
لندن مورخه ۷ ماه اگست —

محول به نوه شب
برسلز عمل پنج و نیم بچه شام — جنگ شدید و خونریزی در قرب فلورین برپا کردیده است — سپاه جرمی شکست فاش خورده است تا به این حد که بازوليك حمله کرده توانسته است — وهكذا بلجيم ، اما الجرمن ! ]

مورخه ۹ ماه اکسنت عمل دونچه و ۲۰ دقیقه صبح — رسان - اعلان رسمی مظهر است که بلجیم مقابله شدید حمله حات جرمنی نموده است و سپاه جرمنی را از کرد و نواح ليك کشیده است قاعه جات لیشرا صدمه نرسیده است پادشاه البرد کان افسری سپاه بلجیم را گرفته در عرصه کار قرار رفته است بك اعلان باین مضمون شائع شده است که همسایه مغرور و متکبر ما

مورخه ۵ ماما كست عمل ۱۲ نجد و ۱۰ دقیقه جاشت — جرمنی بر خلاف برطانیه نیز اعلان جنگ کرده است فقط

اعلان غیر جانبداری
اضلاع متحده امریکه و سویدن و ترکی اعلان غیر جانبداری نموده اند فقط

حمله جرمی وبلجيم .
عمل . نجد و ۵۰ دقیقه صبح

رسان افواج جرمی از مقاماتته گیمی تک و هنری جل وولهم ديروز بعمل نه خوه صبح در حدود بلجيم داخل شده اند فقط آنم اول در و پنی رسیدن و در کناره راست دریای میوز اقامت نمودند - اهل بلجيم محافظت کناره چپ میکردند و جرمی از بسته کردن پل عارضی بر دریای مذکور باز داشتند و اهل بلجیم را از قامه ليك كمك می رسید جرمنی مطالبه نمود که اهل قلعه ليك اطاعت آنرا قبول کنند این مطالبه آن مسترد کرده شد. است بك حصه فوج که از شهر جیل بر قاعه مذکور تاخته بود از افواج بلجمی پسپا کرده شده است فقط | عجب داخل شدن، عجب پس با شدن ! )

موزان روسی و جرمی
سفيت يترزيرك— افواج روسی بهمراه افواج جرمی براکتر خصص سرحد متقابل کشته اند. افواج جرمنی بر مقام بیانه بود زمین در عقب نشسته اند - مگر اکثر دیهات را در داده اند فقط | عجب عقب نشماس ، عجب در دادن ! |

مورخه ۵ ماه است عمل ٥ بچه و ٥٠ دقيقه صبح - ليك در نهضت اهل جرمنی از سبب شکستن پل ها و سر كل ريل تعویق واقع شده است . آنها بطرف شمال رفته تبلورك علاقه هالین در اتاخت و تاراج کرده اند — و دریای میوز از مقام ایسدن عبور نموده اند — حصه دهم فوج جرمی برایدن وحصه هفتم در و رونیزر و حصه ششم بر مقامات نا معلوم میباشد . ويسى وایکین تو را در حالت آتشزدگی میباشند - ریوت آمده است که افواج جر منی که بر قصبه جات مذکور کاوله بازی کرده بودند باشندگان و پسی را به تیغ نمودند بكلك نظر سپاهيان جرمنی بطرف ليك پیشقدمی کرده اند - یک نفر پرواز کننده جرمی هلاك شده است فقط

کلوله باری جرمنی
برساز دیوت آمده است که سپاه جرمني برليك وعور كقوله بازی شروع کرده است فقط وساز باشندگان ویسی بطرف میستر رو فرار نموده اند. و اهل جرمنی دریری و پیمتر و ریمو جیمین داخل شده اند بعض قلعه ها که بر دریای میوز واقع اند در حالت آتشزدگی شعله زن میباشند فقط


صحیفه ۱۲ سال چهارم شماره ۱

مقام صدارت عظمی
حضرت فخامت مآب نائب السلطنه سردار نصر الله خان
فوتوكرافي : معين السلطنة زينكو كرافي : يار محمد


صحیفه: ۱۳ سال چهارم شماره: ۱

فرزند اکبر و ارشد اعلیحضرت
شهزاده جوانبخت معظم سردار عنایت الله خان معین السلطنه صاحب الفخر
[ فتو گرافی : عکاسخانه شاهی - زینکو گراف : یار محمد ]


صحیفه ١٤
سال چهارم
شماره ۱

شکست جرمنی
يك دسته رساله جاسوسی جرمنی از يك دسته رساله فرانس هزمت خورده در سوزرلیند پناه حاصل کرده است. اسلحه از آنها گرفته شده است فقط [ شاید بالعکس باشد ! ]

باشقدمی سرویا
در وانا بطور نیم رسمی شائع شده است که دیروز بر بلگرید گلوله باری شروع کرده شد - بالادستی اهل سرویا از خبر تلگراف از پیش ظاهر می شود که متطوعین از دریای سبوی گذشته و برق سرو پارا بر ساحل استروی نصب کردند فقط ا عجب است که برق را بر قلعه واننا تاحال چنان نصب نکرده اند ....

حالت جنگ در هالیند
هيك - ملكة ويلهلمينا بك حصه ها لیند را در حالت جنك قرار داده است فقط

مال غنیمت
مال غنیمت بی شمار از جرمی در بندر برطانیه واقع بحر شمالی آورده شده است فقط [ آیا کلاه شاه جر من در میان آن مالها نبوده باشد | ]

التی متیم جرمنی به ایطالبه
مورخه ۹ ماه اکسنت عمل ٤ بجه و ۳۰ دقیقه صبح اخبارات پیرس رپوت شائع کرده اند که جرمی به ایطالبه التي متیم فرستاده است و تهدید جنگ داده است چرا که او از معاونت جرمی انکار کرده فقط [ آیا حق ندارد : | ]

اعلان جنك
استریا اهنگری بر خلاف روس اعلان جنگ نموده است فقط

غیر جانبداری
همپانیه اعلان غیر جانبداری نموده است فقط
اخبار دیلی نیور مینویسد که ۱۹ لنگر جهاز جرمنی در بخیره شمالی تباه و ماخوذ نموده شده اند فقط [ که ما خود کرده ما خود کننده مکر روئین تن بود که بخودش هیچ یک ذره تباهی نرسیده ..... ]

نظاره عجیب و غریب در برلن
برلن مورخه ۷ ماه اگست وقتیکه اعلان جنگ مابين جرمنی و برطانیه شایع کرده شد یک گروه بر سفارتخانه بر طانوی حمله نموده دریچه ها را شکستاندند چهل نفر رعایای انگریزی در قامه گرفتار کرده شده اند فقط

از پیسه اخبار مورخه ۹ ماه اگست سنه ١٩١٤ عیسوی مطابق ۱۳ شهر رمضان المبارك سنه ۱۳۳۲ هجرى
تمدن افغانستان و بیدار مغزی اعلیحضرت

خلاف ورزی مشاهده نموده است و بر ما حمله کرده است چرا که ما از ناموس فروشی انکار کرده بودیم - ما یقین داریم که سپاهیان ما در ادائیكه فرض مقدس بالضرور کامیاب خواهند شد فقط

تلفات جرمی
عمل ۱۲ بجه و ۱۰ دقیقه شب بر ساز اخبارات میگویند که تلفات و ضائعات جرمی به هشت هزار نفر و هفت عراده توپ رسیده است - هفتصد نفر مجروحین جرمنی در برساز رسیده اند فقط [ آیا از طرف مقابل چقدر | ]

عمل ۱۲ بجه و ۱۵ دقیقه شب
ليك صد ۱۲ مجروحین جرمی از عرصه کارزار برداشته شده اند. اهل جرمنی در علاقه نقب ها داخل شده بودند نقبها پریدند و كل بتالين ( فوج ) جرمنی را هلاک کردانید [ مگر جرمنها هم چقدر حرب نا اشنا بوده اند : | ]

برسان امروز بوقت چاشت سپاه جرمني يك حمله شديد برليك نموده کاوله باری کل شب گذشته جاری ماند ( و هلانس و جرمی ) امروز باز کوشش دلیرانه نموده در قصبه داخل شدند مکر از دست اهل بلجيم زهر هلال چشیدند فقط [ چقدر زهرناك جانور | ]

رسلز - در وساز بیان رسمی مندرجه ذیل شائع شده است. ۲۵ هزار نفر سپاهیان جرمی بتاريخ ٥ ماه حال در میدان جنك برای مقابله دشمن آمدند و استقلال غیر معمولی ظاهر کردند و دفعیه حمله جات جابرانه دشمن را بوجه احسن نمودند بعد ازان اهل بلجیم رسپاه جرمی حمله شدید کردند در ین حمله آنها از حد کامیاب شدند - سپاه جرمنی در هالیند داخل شده بناءً حاصل کرد | هاله بیطرف چنان آنها را لخت نکرده | اهل بلجیم شش صد نفر مجروح را برداشتند.

جرمنی امشب متوقع است - اخبارات مینویسد که يك كلوله از قلعه ليك بروز چهارشنبه يك دكر جهاز زبلین را برزمین انداخت

جنك بحرى
عمل ۱۰ بچه و ١٥ دقيقه شب خبر تلكراف از کرکوال مظهر است که جنك بحرى بر ساحل انتر نیز بر پا کردیده است. صدای کلوله باری الى ظهر شنیده میشد کیفیت مفصل تا حال نرسیده است فقط [ اگر خوب نتیجه میداد البته میرسید !]

مورخه ۱ ماه اکست عمل ۱۱ بجه و ۵ دقیقه شب کرمان جهاز اورینهم فواصل بر طانوی را اطلاع داده است که او بذریعه تلگراف بیسیم از چها بوسینیا باین مضمون رپورت حاصل نموده بود که دو لشکر جهاز جرمی که در تعاقب آن روانه شده بودند از جهازات برطانوی تعاقب کرده شده بودند و غرقاب کرده شده اند - فقط [ ماهیان دریا را ضیافت | ]


صحیفه ۱۵

سال چهارم

شماره ۱
در بودن افغانستان ملک من دن و در بودن اعلیحضرت جناب که کردا کرد شهر واقع اند دخل وقبضه نیز یافته است - اکنون
امیر المعظم بك بادشاه بیدار مغز هیچکس کلام ندارد افغانستان آن برای تسخیر قامه جات جد وجهد میباید نه فقط بذریعه كلونه
بازی بلکه بهمراه حمله جات شدید اهل قلعه داد مردان کی داده اند.
از عرصه قدیم يك ملك مهذب و متمدن است چند عراده توپ که
در زمانه امیر شیر علی خان صاحب مرحوم مغفور در کابل ساخته و مدافعت حمله آوران بوجه احسن نموده اند تلفات جان از حد
شده بودند در قلعه لاهور موجود اند از ملاحظه آنها در باب خوفناک بود.
افغانستان چنین کرده می توانیم که آن در زمانه سابق چه قدر ترقی
حاصل کرده بود

يك عراده توپ موسوم بتوب بنگیا نوایی که پیشروی
عجائب خانه لاهوری اسب است آن نیز در زمانه ماضی در کامل
ساخته شده بود هر قدر اصلاحات و ترقیات که در عهد حکومت
خلد آشیان جنت مكان حضرت ضیاء الله والدین و در زمان
حکومت امیر صاحب حال اعليحضرت سراح المله والدین شده است
بعد ازین اگر کسی افغانستان را غیر متمدن و غیر مهذب الكويد
قصور معلومات خود او خواهد بود. در دوران حکومت
اعلیحضرت سرکار همایونی جناب امیر حبیب الله خان صاحب هر
قدر ترقیات که شده است از حد حیرت انگیز میباشد طبع
ونشر سراج الاخبار افغانیه بده تصاویر درجه اعلى التجة توجهات
روشن ضمیرانه اعلیحضرت در کار اشرف والا میباشد فقط

مصبات الماس تراشان
لدن ۱۱ مذاکت - چهار هزار نفر الماس تراشان در ایمستردم
واقع هالبند از سبب جنگ بیکار میکردند - دیگر کارخانه جات هالبند
اجر بسته شده اندفقط . | تنها گریه کنند .... ]

مقابله سیاه بی شمار
با هم متقابل شدن افواج دیوها در هر لحظه متوقع است ۲۲ فرقه
افواج جرمنی که در هر فرقه تقریباً چهل هزار نفر میباشد در بلجیم
والساس لورین المقابل ٢٣ فرقة بالجيم و فرانس خواهند آمد افواج
متخاصمين كاملاً مجتمع شده اند و نیار میباشند - سپاه فرانس
پیشتر در بلجیم رسیده معاونت افواج بلجیم مینماید فقط

بیان حمید لیگ
لندن مورخه ۱۱ ماه است عمل ٤ نجه و ٢٠ دقيقة صبح
بك نامه نگار انگرزی که بوقت حمله اول جرمنی در لیگ موجود
بود میگوید که گلوله باری از توپ خانه جرمنی مکمل و به اصول
را بر بود - کلوله ها بین پرسنگر های قامه جات میکنیدند
و کاری های معدوم شده اتواب نامه فیرون را تکه تکه کردند.
از قلعه مذکور هیچ صدای توپ نمی آمد سپاه جرمنی نزدیک تر بوند.
رسید حمله می کرد بر زبان هم باشنده لیگ همین سوال بود که
كمك برطانیه آیا کی خواهند آمد | آیا حق این سوال را ندارند |

باقال
الندن مورخه ۱۱ ماه اکست
از سبب حك و جدال .. ويا وماني ميكرو بر خلاف استريا معاملات
امانرا از حد اهمیت داده میشود - بالخصوص اجتماع افواج عمان
از حد پر اسرار گفته میشود . اگرچه مؤخر الذكر ( ترکی )
هیچ علامات ظاهر نکرده است که از آن تحولیت آن در جنگ عمومی
یورپ متصور شود فکر وزیر اعظم بوقت اعلان نمودن در باب
غیر جانبداری خود بیان کرده است که بلغار به بعض تجاویز باین غرض
يعمل خواهد آورد که مبادا کدام فتنه و فساد بر حد آن بر پا شود
یک فرمان شاهی در ترکی باین مضمون شائع شده است که مبلغ ملیون
مرض مصارف جنك تفويض وزير جنگ كرده شود رومانیا
خاموش است فکر آرا درمان ملت از حد مختلف اند فقط
در برطانیه کلان در باب حالات جنك محرى برقسم مطلق أخرى
شائع نخواهد شد تا وقتیکه ( مطبع بوریو) که جدید قائم شده است
چیزی شائع نکند | بسیار کار عاقلانه : البته که مطبع بوریو
خبرهای منحوس را نشر نخواهد کرد ! ]

علامات فرانی
در پیرس مشهر شده است که بر مقام الشكرج از سپاه فرانس
یکصد نفر مقتول و مجروح شده بودند فقط | چقدر بسیار ! ]

ملاقات فرانس
در پیرس مشهر شده است که بر مقام الشكرج از سپاه فرانس
یکصد نفر مقتول و مجروح شده بودند فقط | چقدر بسیار ! ]

جنك شديد
الله مورخه ۱۱ ماه اکسنت عمل ٤ نجه و ٢٠ دقيقة صبح
افواج جرمی شب یکشنبه بر قلعه سيرالك واقع ليك حمله شدید نمودند
مکن بیا نموده شدند اندازه کرده شده است که هشتصد نفر
جرمی در جنگ مذکور تلف شده بودند و آیا از طرف مقابل ) |
لندن مورخه ۱۱ ماما كنت عمل انجه و ٤٠ دقیقه ظهر -
تفصیلات جنك ليك يكي بعد دیگری میرسد .. اهل حرمني بلاشك
و شبه قضیه را بدست خود آورده است. و در حلقه قلعه بات

قرر قیصر چرمی
بوقت افتتاح بارايات قيصره و دیگر شهزاد كان موجود بوداد
در تقریر افتتاحی قیصر ولیم بیان کرد که خواهش توسیع و تسخیر
علاقه جان مارا برای جنگ مجبور انساخته است . ما برای قیام امنیت
که خداوند کریم بخشنده است استفاده خواهیم کرد. اکنون
از اراده مستقل ملهم شده و بر او یعنی خدا بصفای دل اعتماد نموده
بدست صاف وإن شمشير گرفته ایم بعد از تقریر قیصر ولیم بهمراه
فرق مختلف مصالحه کرد و سر دو قومی خوانده شد.
قیصر سر وهنه ایستاده گوش میکرد -


صحیفه ١٦ سال چهارم شماره ۱

شهزاده بلند اقبال سردار امان الله خان عين الدوله صاحب
[لوړو گرانى : عکاسخانه د مى : رنګو گران بر محمدی] "


شماره ۱
سال چهارم
صفحه ۱۷

تخمیس برای
سراج الاخبار من اخيه

کره ارض میگوید - سرم درد میکند
طبیب شرقی میگوید: - عملیات جراحی لازم است ! ...

لوحۀ فوق العاده

رسام شهیر شهر عزیزما عزتمند غلام محمد خان که معلم رسامی مکتب حربیۀ سراجیه ومکتب حبیبیه میباشد این لوحۀ بدیعه را خاص برای سراج الاخبار افغانیه ساخته واهدا نموده است. مع الممنونیه قبول کرده علاوةً هدیۀ تقدیم انظار قارئین کرام خود نمودیم. بعضی کوته نظرانی که ( فن رسامی ) را هیچ اهمیتی نداده عبارت از یکساعت تیری میشمارند به این لوحه يك نظر امعان انداخته بیفتند که چه جهان معانی را در بر دارد. سر کرۀ ارض اوروپاست که بایک دسمالی بسته بازگشت به آن اشارت شده است که درد در نجاست. دهنش بطرف شرق است که آواز توصیۀ لازم بودن عملیات جراحی بيك شكل طبيب پژمرده قیافت شرقی تجسم نموده ازان بر میآید الحاصل قریحۀ ماهرانهٔ رسام، جهت روحانی و معنوی حرب حاضره را درین لوحه تصویر نموده است هزار آفرین


صحیفه ۱۸
سال چهارم
شماره (۱)

داکتروان بتهمين هو لون بیان کرد که ما بعد از پورا شدن ارادات فوجی خود فی الفور باتلاقى نقصانات بلحيم خواهم نمودهر شخصیکه ترسانیده باشد یا برای ادائیکه فرض مقدس مصروف جنگ بوده باشد بالضرور رای پیدا کردن راه نجات جد وجهد مینماید او نیز بیان کرد که اگر برطانیه غیر جانبدار ماند جرمی بر جهازات فرانس حمله نخواهد کرد فقط

( یورو پریس ) بطور رسمی عوام الناس لندن را تنبیه میکنند که در باب رسیدن مجروحین و جهازات ناقابل کار در انگلستان شهرت نمایند - همچنین خبرها بالكل في اصل و اساس میباشند اخبار مذکور میگوید که خبرهای فتوحات با شكست وغيره في الفور بطور رسمی شائع کرده خواهند شد فقط | یورو پریس ، ناقله رحمت میکند خبرهای خوب چرا پنهان شود ) |

مورخه ١٤ ماه اكست عمل ٤ بچه و ٤٠ دقیقه عصر بت نظر ملازم بنك كه از نمور الى تسلز بسواري بالشكل رفته است حالت لیگ را بدی موجب بیان میکنند او میگوید که جرمنی قصبه لیگ را زور بازو در تصرف خود آورده است و همراه باشندگان آنجا حسن سلوک کرده میشود جرمنی افواج خود را برای حرکت پیشرفت صرف سینت تروند و سایت از راه پل عارضی وليت عبور نموده جمع کرده میرود فقط | یورو پریس با این ملازم بنگ چه خواهد کرد :)

اجتماع افواج روس
اجتماع افواج روس بسرعت خلاف توقع بوقوع آمده است . نقل و حرکت افواج روس قدر تا از حد مخفی نگه کرده شده اند . مکر از کنایات معلوم میشود که سپاه روس بتعداد كثير حركت شروع کرده است از سبب این حرکت سپاه روس و مزاحمت ها که به جرمنی در بلجیم حاصل شده است اغلب امید است که کل پروگرام ( نقشه تجاوز ) جرمنی منقلب خواهد شد فقط | اما چه انقلاب ؟ وای بر روی ! ]

تخبره روم
ازین حقیقت الامری که از کوبین و رسلا تاحال سامان جنك و غیره جدا نکرده شده است ظاهر میشود که ترکی خلاف ورزی اصول غیر جانبداری نموده است بنابرین اتحادبین و ايطاليه برای تقسیم تجاوز غور و خوض مینماید که از روی آنها ترکی براصول غیر جانبداری قائم و مستقل بماند یونان ازین سبب پريشان و متوحش است که مبادا هر دو جهاز مذکور در بحیره روم بر خلاف آن استعمال کرده شوند فقط [ باید بترسد ! ]

پیشرفت استريا برسرويا
۱۵ ماه اکست عمل ۹ تجه ۵۰ دقیقه روز - نیش - مراسله رسمی مظهر است که بروز پنجشنبه چهارتنك فقط |

سپاهیان آستروى بركل سرحد سرويا يك شيخون زدند مگر بعقب از جنگ شدید در عقب نشستند و متحمل نقصان عظیم شدند . دشمن با وجود این در عبور نمودن دریای سیوی و در تصرف آوردن قصبه شنیز کامیاب شده است . دشمن بعد از جنگ خوارز دریای در نیارا نیز عبور نموده است - اهل سرويا براى جنگ عظیم الشان مجتمع شده میروند آن جنك امشب متوقع است . اهل آستریا دریای در نیا را از مقام تود نیتزا عبور نموده اند مكر مقام مذكور تاحال پر مدافعت قائم است ( عجب - دروغ گو را حافظه نمیباشد . در یک خبر چه عجيب و غريب اختلاف است هر فقره ضديك ديگر ميباشد ترجمان | آفرین بورو پریس | چه خوب ماهیت سخنانت را بمیدان میکنی .. |

تحفه تجيب وغريب
اقوام و فوج در خیبر برای شمولیت در جنگ یورپ خدمات خود به سرکار هند پیش کرده اند ازین معلوم میشود که افریدیان از سبب افغایت خود ثبوت آن و قاداری را داده اند که آنها به سرکار انگریزی دارند باین طریق ثابت شده است که کل هندوستان برجاده و فاداری قائم میباشد فقط | این خبر آفریدیها هیچ اصل و اساس ندارد .)

مباديات جنك عظيم الشان
لندن مورخه ١٦ ماه اگست عمل ٤ بجه و ده دقیقه صبح - سپاه فرانس به بسیار تزک و احتشام افواج پوریا (جرمی را ) پر مقامات ایوری کورت و سری که بر سرحد نورین واقع است . شکست داده است دشمن مجرو حین و مقتولین و محبوسین را در عرصه کارزار گذاشته رو فرار نهاد سپاه فرانس پیشرفت خود را بطرف دو سنجر والساس شمالی جاری و ساری تکه کرده است پوتین را باز در تصرف خود آورده است | پورو پریس این خبر را بچه شد و بعد اظهار داده ؟ |

ربورت که جرنیل را تفكيك افواج جرمنی بر ليك كشته شده است بالکل بی اصل و اساس میباشد .

در پست مشتهر شده است که سپاه جرمنی بطرف از سيجوت پیشقدمی کرده میرود بروز شنبه در قریب لندن و ترلمونت جنك هاي خفيف بوقوع آمده اند و مابین جرمنی و فرانس برکناره دریای میوز نیز جنگ ها برپا کرده اند . این جنك ها مباديات جنك عظيم الشان میباشند فقط | خدا کند که پورو پریس بخیلی نکنند ! ]

۱۷ ماه اگست عمل يك نجه شب خبر تلگراف تازه ترین برسلز مظهر است که هیچ فوج دشمن بالمقابل افواج بلجیم نمی باشد مگر این تعطیل عارضی معلوم میشود. فقط [ عجب معما ]


۱۹
سال چهارم

کامیابی های فرانس
۱۷ ماه اکست عمل ۱۲ بجه و ۳۵ دقیقه روز — پیرس — بیان رسمی میگوید که اهل جرمنی بر دینات بهمراه دودسته رساله و متعدد بلتن ها و انواب آتش فشان حمله نمود — ( دینانت در جنوب نمور واقع است ) رساله فرانس دشمن را پس پا نموده و دشمن به بسیار بی تربیتی طرف کناره راست دریای میوز فرار نمود — [ از بی ترتیبی بسیار مبادا راه را کم کرده طرف پاریس نزديك شده باشند ! ]

حالت
سپاه فرانس افواج پوریا را در سری پس پا نمود — حالت در الساس شمالی از حد خوب میباشد — و دامن کوه و دستجر را بزور بازو در تصرف خود آورده است — [ آفرین برشت و ریاز ویتو ! ]

در جنگ دیروزه و بر روزه دو ستجر فرانس یکهزار و نهصد نفر سپاهیان جرمنی را محبوس نمود — و متعدد انواب کلان بدست خود آورد فقط — [ متحمل است که در مقابل دو ستجر همین یکهزار و نهصد نفر بوده باشد ! ]

پور بریس بیان میکند که جرمنی از سبب قلت اسپان از حد مشوش میباشد هزارها اسب یا کشته شده است یا به دست اهل بلجیم افتاده است و جرمنی يك راس اسب پیدا کرده نمی تواند فقط

داخله روس در آستریا
اهل روس در آستریا از راه دریای بك وستر داخل شده اند نیز آنها بر خلاف تهارن و گر او نیز طرز حمله آورانه اختیار کرده اند — اهل جرمی برای معاونت افواج خود مقیم سرحد ۱ مذکوره دیگر افواج بسرعت تمام فرستاده میروند فقط . [ عجب بطالت، عجب سرعت ! ]

التي متيم جانان به جرمنی
۱۷ ماه اگست —
توکیو — جاپان جرمی را التي متيم داده است در آن مذکور میباشد که ازین سبب که در مشرق بعیده کدام فتنه و فساد برپا نشود چنانکه معاهده برطانوی تصور می کند — جاپان جرمنی را نصیحتاً میگوید که کل جهازات مسلح را از محور چین و جاپان واپس بطلبد یا از آنها اسلحه را فرود بیاورد وكيا وجورا في الحال باين مفهوم به جاپان تفویض کند که بالاخر به چین داده شود — جاپان جواب این را الى جات مورخه ۲۳ ماه اگست می طلبد — اگر این نصیحت بدون شرائط منظور نکرده شد جاپان تجاویز ضروری بعمل خواهد آورد [ جاپان فایده خود را می اندیشد چرا که فرصت نقد است ! ]

١٦ ماه اگست عمل ٩ بجه و ١٥ دقیقه شام
در بلغاريه صورت محاصره بطور رسمی شائع کرده شده است--

جنك بحرى در بحره آيدرياتك
شماره (۷)
لندن مورخه ۱۷ ماه اگست عمل ٥ بجه ۱۰ دقیقه صبح — یک بیان رسمی آستریا با این مضمون شائع شده است که بیزه جهازات فرانس دیروز صبح بر جهازات استریا در ساحل بود و او حمله نمود که لنگر جهاز اهن پوش استروی را غرقاب و يك ديگر را در داده است و جهاز چهارم بطرف شمال فرار نمود — جنك تقریباً یکساعت جاری مانده بود فقط [ اینهم باید علاوه میشد که جهازهای فرانس را هیچ سببی نرسید ! ]

خود مختاری پولیند
لندن مورخه ۱۵ منه اگست عمل ٥ نجه و ۱۵ دقیقه عصر — زار روس پولیند را خود مختاری داده است و این برای پولیند عنقریب مقرر خواهد شد — [ آیا بعد از جنگ هم این خود مختاری باقی خواهد ماند ؟ ]

در اعلان خود مختاری پولیند که زار شائع کرده است خود مختاری پولیند جرمنی و استروی نیز درج میباشد . [ بدشت آهوی نا گرفته میخش ! ]

ايطاليه
از روزیکه برطانیه کلان برخلاف استريا اعلان جنك نموده است در عوام الناس ايطالبه جوش و خروش مثل تب شدید منتشر شده است و انتظار واقعات مزید به بسیار بی صبری میکشند فقط [ آیا بیصبری برای چه ؟ ]

بلقان
١٦ ماه اگست
یونان از ترکی سبب اجتماع افواج پرسیده است — یونان نیز اجتماع افواج خواهد نمود بشرطیکه جواب نانسلی بخش آید فقط

کوبین و رسلا
بود و پریس بیان میکنند که در ان هیچ شک و شبه نیست . که ترک عنقریب بجای افسران واهل جهاز جرمنی کو بین و برسلا افسران و اهل جهاز عثمانی مقرر خواهد نمود . ازین بیان رسمی معلوم میشود که ترکی بالضرور جهازات مذکور را خریده است فقط

١٦ ماه اکسنت عمل ۱۲ بچه و ٤٥ دقیقه چاشت
خبر تلگراف پیرس مظهر است که دول متفقه از ترکی مطالبه خواهند نمود که آن اسلحه و سامان حرب از کوبین و برسلا فرود بیاورد و متوقع است که ترکی این مسأله را منظور خواهد کرد — فقط [ اما اگر خریده باشد ؟ ]


شماره (۱)

سال چهارم

آغاز جنگ عظیم الشان
نکه خواهد کرد و کار روای پراهمیت را اگر وقوع حمد الى كياؤ
صدای توپ موقت به سه روز شنبه بر مقام ترامونت شنیده چو محدود خواهد کرد التي میثم حیوان در حلقه های سرکاری
می شد صدا از سمت قریه جات کرد و نواح بوست و هو کردی چین از حد جوش و خروش پیدا کرده است - بیان می شود که
می آید یقین کرده می شود که جنان عظیم الشان شروع شده است - فقط چین بواسطة ذرائع خود خیال حصول قبضه کی و جو دارد فقط
حالت فصول جرمنی از حد خوب میباشد و بیان می شود که
جرمنی دخار خوراک برای یک سال موجود داشته میباشد و این
قسم افواهات که جرمنی از سبب قلت خوراك وغيره مبتلاء مصیبت
میباشد سراسر لغو و دروغ است .

فرود آمدن سپاه برطانوی بر ساحل فرانس
لندن مورخه ۱۷ ماه اگست عمل ۱۰ بچه و ۱۵ دقیقه شب -
بورو پریس بیان میکنند که سپاه مهمی برطانوی بر ساحل
قرانی به بسیار اطمینان و بدون کدام واقعه و حادثه فرود آورده
شده است لارد کیر و پریس مذکور در باب اخفای راز در حق
اخبارات رطب انسانی میکنند . فقط | معلوم است که به کمک
محتاج بودند .

غیر جانبداری ایطالیه
لندن ۱۷ ماه اگست
خبر تلگراف که فی الحال از روما رسیده است. بیان میکند که
وزیر خارجه و ایطالیه در حین گفت و شنید بهمراه سمراء جرمنی
و استریاییان کرده بود . که از هر انا و از هر فقره معاهده اتفاق
ثلاثه غیر جانبداری ایطالیه مترشح می شود .

ولیعهد جرمنی
لندن ۱۸ ماه اگست عمل چهار و هم بچه صبح
اراکین خاندان شاهی بلجیم ماسوای پادشاه که در عرصه کارزار
موجود است و سفارتخانه ها و ده تر سرکاری و غیره بطرف برساز
حرکت کرده اند برای حفاظت برساز از جمله ناگهانی سنگرها و غیره
بسرعت تمام تعمیر کرده می شوند حمله اهل جرمنی را بلجیم و فرانس
به بسیار کامیابی دفع نمودند. در باب آغاز جنگ عظیم الشان نیز اطلاع
رسیده است. اهل چرمی خود را در خندق ها مقیم کرده اند فقط
ایطالیه در جنگ بر خلاف برطانیه مرکز مرکز شریک شده
میتوانند چرا که آن بهمراه برطانیه از کردهای تواریخی و روانی
بسته و مربوط میباشد فقط

تردید بیانات جرمنی
مدارس ۱۷ ماه اگست
نزد کورتو باندی چری ( مقبوضه فرانس در هند ) از طرف
وزیر خارجه فرانس اطلاع رسیده است در آن تردید خبرهای
غلط مشتهره جرمنی نموده شده است حالت دول متفقه ( انگلیستان
و بلجیم و فرانس وروس ) از حد خوب میباشد. آیات کا حال مسخر
نشده است و اهل جرمنی پس نموده شده اند فقط | مردم
باندیجری راحت کنند ! |

خادم دولت اسلام الاحقر کریم بخش ترجمان
یوم پنجشنبه : شوال المكرم سنه ۱۳۳۲ هـ
در چاپ خانه حروف دار السلطنة کابل طبع گردید
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحر و یافته
محمود طرزی

صفحه ۲۰

ولیعهد جرمنی
لندن ۱۸ ماه اگست -
در پریس ربوت رسیده است که وایمه د جرمی که بهمراه حصه
اول رساله جات بودر خمی نموده شده است و در شما خانه ایکلا
جیل آورده شده است و امپراطور ولیم نیز به آن طرف رفته است

جنگ شیتر
مقادریت سرویا
لندن مورخه ۱۸ ماه اگست عمل ۱۰ نجمه و ۵۵ دقیقه روز
اهل سرویا آستریا را در قرب شییر شکست فاش داده اند آنها سه
رجمنت آستروی را نیست و نابود ساخته اند ١٤ عراده توپ و سامان
حرب بي شمار بدست خود آورده اند آنها در تعاقب دشمن
روانه شده اند فقط [ درین چه شك ! ]

معاملات مشرق بعیده
لندن ۱۷ ماه اگست -
جاپان اعلان نموده است که آن عظمت چین را اصولاً برقرار


اعلان

OOOOOOOOOOOOOOOOOOOO
سیاحت پر دورا دور کرۀ زمین
OOOOOOOOOOOOOOOOOOOO
چقدر فایده ها و شیرینیها دارد ؛ على الخصوص که آن سیاحت با آن بزرگی و وسعت ✂ به هشتاد روز ✂ اجرا شود ؛ آرزو کننده گان این سیاحت خارق العاده هرگاه برای خریداری کتاب ( سیاحت پر دورا دور کرۀ زمین ) هشتاد روز بقدر دو روپیه کابلی یک مبلغ کمکی را صرف نمایند این سیاحت را کوبانها ( فلباس فوق ) سیاح و رفقایش یکجا اجرا کرده خواهند بود ؛ محل خریداری این کتاب دکان ( ملا غلام محمد ) تاجر کتب متصل مدرسه شاهی میباشد ، و در نفس مطبعه عنایت که در ده افغانان است از نزد عبد الرؤف سر مرتب نیز خریداری میتوانند .
مؤلف این کتاب ( زولودن ) فرانسوی است که در نوشتن ناولهای فنی مشهور آفاقت از فرانسوی به ترکی و از ترکی بفارسی ترجمه شده است . کتاب مذکور تنها ناول کی بلکه در ناول فن جغرافیا و جغرافیای ریاضی را نیز بطرز افسانه نشان میدهد .
در ( مطبعه عنایت ) که از مؤسسات شهزاده جوابحت معظم دولت علیه افغانستان جناب عالی ( معین السلطنه سردار عنایت الله خان ) است زیور طبع آراسته شده است . این کتاب نایاب را زود بدست آرید و فرصت را فوت مکنید که نسختهای آن زود تمام خواهد شد و افسوس فایده نخواهد بخشید .

اعلان

از مرد هر سخنی
و از چمن هر سمنی

هوسکاران مطالعۀ آثار ادبیه را مژده میرسانیم ، و ترغیب میدهیم که ازین گنجینه پر از جواهر آبدار ، و ازین گلزار پر از ازهار یکیک نسخه بدست آورده، از مرد هن سخنی و از هر چمنی سمنی شوند. در مطبعۀ عنایت زیور طبع آراسته کرد . قیمت ۲ روپیه

اعلان

حيات در جو هوا

يك ناول فنی بسیار عجیب و غریست که در مطبعۀ عنایت بزیور طبع آراسته شده و سومین کتاب ( کتبخانه مطبعۀ عنایت ) را تشکیل داده اینهم از تألیفات ( ژول ورن ) فرانسوی است که در فن ناول نویسی فنی شهره آفاقت از زبان ترکی بفارسی ترجمه شده است قیمت (۲) روپیه کابلی بفروش میرسد .

این همه کتاب در دکان باز محمد در بازار ارک و در دکان ملا غلام محمد در جوار مدرسه شاهی هر يك بقیمت دو دو روپیه کابلی بفروش میرسد .
کتابهای مذکور در نفس مطبعۀ عنایت واقع ده افغانان از نزد عبد الرؤف سر مرتب مطبعۀ موصوفه نیز خریداری میشود .


اعلان

عموم مشتركين كرام خود را
یاد آوری میکنیم
هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشترکین کرام دارالسلطنه کابل خود رهایی یابم ممکن نشد لهذا با ڈاکخانهٔ مرکزی دارالسلطنهٔ کابل يك مقاوله نموده ڈاکخانه مشار الیه تقسیم و توزیع اخبار ما را که بهمه مشترکین کرام ما رساند در عهدهٔ همت خود قبول نمود. مشترکین کرام دارالسلطنهٔ خود را تبشیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطهٔ غیر فرداً فرداً بواسطهٔ آدمهای ڈاکخانه بخود شان میرسد.

اعلان
روضة العلم
( از آثار مطبوعهٔ جدیدهٔ مطبعه عنایت )
این کتاب اخلاقی، دینی، ادبی، يك اثریست که از احادیث شریفه و فقرات مفیدهٔ اخلاقیه مانند يك گنجینه جواهری میباشد و درینروزها زینت بخش عالم مطبوعات کردیده است در نفس مطبعه عنایت از نزد عبدالرؤف خانی سرمرتب و در بازار ارك از دکان باز محمد کتاب فروش و از دکان ملا غلام محمد کتاب فروش متصل مدرسهٔ شاهی بقیمت دو روپیه کابلی هر کس خریده میتواند.

اعلان
مصور
۲۰۰۰۰ فرسخ
۰۰
سياحت در زير بحر
در حالیکه دو گز در زیر بحر فرو رفتن موجب هلاك شود. بیست هزار فرسخ سیاحت در زیر آن جان ممکن خواهد شد هر گاه درین باب شبه دارید در خصوص بدست آوردن کتاب ( ۲۰۰۰۰ فرسخ سیاحت در زیر بحر ) سهل انگاری نکرده قیمت آن چهار روپیه کابلی از ده افغانان از نفس مطبعه عنایت، یا از باز محمد از بازار ارك، یا از دکان غلام محمد از بازار متصل مدرسه شاهی زودی خریداری کنید. و بخوبی بخوانید، و تضاد و آراء را بدقت تماشا کنید تا بر شما ها ثابت شود که سیاحت در زیر دریاهای شور، چیره با شکن، پذیر ممکن است


سراج الاخبار افغانیه
١٣٢٩

سال چهارم
شماره ۲

فهرست مندرجات

افغانستان ما بعد از شمارهٔ اول سال چهارم و اهمیت موقعیه و سیاسیه آن
حوادث داخليه مکتوب از شهر

حوادث خارجيه
احائل سیاسی اجرای تاچگذاری شاه ایران -- هدایای امیر اطورها و پادشاهان او و دول
مخدرات فاضلات ایران -- تاریخ حزب و ترقی و اشاعت فن آن -- رای يك كيمان يك جهاز
امپر شده جرمن اخوت هندوستانها و جاپانها در توکیو -- اخراجات ماهانه جنك -- افواج هندی
چرا در یورپ مجنكند -- جنك يوروپ و مسلمانان هند -- اجمال احوال -- خبرهای جنك
از تنگه خصوصی ما از سر حدهای شمالی مینویسد -- ترجمه اخبارهای انگریزی که منشی محمد کریم بخش خان
ترجمه کرده بیان فرانس در باب میدان جنك -- راه دریای میوز -- انسانیت در عرصهٔ
کارزار مشرقی اهل جرمن در پروسیا -- عرضهٔ کارزار مشرقی اهل روس و اهل استريا -- محاربات
بحری و جنك -- داخلة مجروحين در لندن -- فتح پاریس --

تصاویر
شهزاده والاشان سردار حيات الله خان نائب الحكومة قطغن و بدخشان -- چارمین فرزند ذات
اعلیحضرت همایونی شهزاده محمد کبیر خان -- حضرت طرزی صاحب مرحوم سردار غلام محمد خان
جناب مدیر و سر محور سراج الاخبار افغانیه محمود طرزی صاحب -- رسام شهر غلام محمد خان
مصور بار محمد زینکو گراف باشی --


( اعلان )
کتاب سال اول و کتاب سال دوم سراج الاخبار افغانیه با کتابچۀ ( علم و اسلامیت ) و ( آپاچه باید کرد ؟ ) و ( ادبدران ) جلد کرده شده در اداره برای فروش حاضر و مهیاست . ذواتی که آرزوی خریداری آنرا داشته باشند از نزد مدیر طلب نمایند.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی | سالیانه چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی | ششماهه هشت روپیه کابل

در خارج افغانستان
هر جائیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگیزی قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود
يك طلای پوند انگلیزی پانزده روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند

یاد آوری
بر همه کار داران نظامی و ملکی و جمله خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود: اگر از يك جايد يگر جا بروند و بیایند میباید كه بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید . هر گاه همچنين يك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند .

( شرایط درج کردن اعلانها )
سوداگرانی که مال تجارتی ، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند ، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود : اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپيه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطر يك قران یعنی نیم روپیه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درين ورق وقايه درج شود از یکبار تا به پنج بار فى سطر يك قران يعنى نيم روپيه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود .
طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ – اینچ – ٤ – سوت ) میباشد .
هر گاه شخصی اعلان خود را متمادياً تايك سال نشر کردن خواهد ووجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق وقايه بابت هر سطرى سناً اجرت گرفته ميشود .


صحيفه (۱)
قیمت سالیانه
در دار السلطنة كابل ۸ روپيه کابلی
در اطراف داخله مملکت
با جراحات डाकخانه ١٤ روپيه کابلی
در خارج مملکت
بالخرابات डाकخانه ١٨ روپيه انگليزی
پهر پانزده روز یکبار نشر میشود
قیمت یک نسخه آن در دکان یک آنه است
(اوراقی که درج شود اعاده نمیشود)

سال چهارم
افغان
۱۳۲۹

شماره (۲)
مدير و سر محرر
محمود طرزی
الادارة و مطبعه
در ماشین‌خانهٔ دار السلطنة ( کابل )
همه امورات تحریریه به ادارهٔ جریده
بنام مدیر فرستاده میشود

تاریخ یکم ذیقعده سنه ۱۳۳۲
تاریخ انگریزی ۲۲ ستمبر
تاریخ شمسی ۳۰ سنبله ۱۳۹۳

افغانستان
ما بعد از شمارهٔ ۱ - سال - ٤
اهمیت موقعیه ، و سیاسیه آن
اگرچه بعضی خام خیالان را خیال این است که بمناسبت رقابت سیاسیه که دولتین روس و انگلیس در آسیا دارند (افغانستان) بسبب حد فاصل بودن خود موقع خود را محافظه کرده توانسته است . حالاتیکه اگر عکس این قضیه ادعا کرده شود، نتیجه آن صحیحتر کیفیت میبخشد. مثلا اگر گفته شود که مدار موازنه صلح و مسالمت آسیا افغانستان است، چه گفته میتواند ! بلی افغانستان همانگو چك مادهٔ خيلى زرنك يك دولت آسیایی میباشد که در موازنهٔ دولیهٔ شرقیه اهمیت عظیمه را دارا است . تنها محافظ موقع خود را بسایهٔ رقابت سیاسیهٔ دولتین روس و انگلیس نی . بلکه دولتین مشارالیهما محافظهٔ آسایش و آرامی ماوراءالنهر و هند ستارا بسایهٔ صلحپروری افغانستان محافظه کرده توانسته اند . این ادعای ما را بعضی مردمان پر بلند پروازی و مبالغه کوبی حمل خواهند نمود . اما چون در اهمیت موقعیهٔ افغانستان نظر کرده شود هیچ شبه نیست که حقیقت در همین نقطه ظاهر خواهد نمود . افغانستان از جهت غرب با پانزده شانزده ملیون نفوس برادران ایرانی خود مربوطست ، و از جهت شرق نیز با قریب صد ملیون برادران هندستانی ، و از جهت جنوب با سه چهار ملیون نفوس برادران بلوچی، و از جهت شمال با بیست سی ملیون برادران

که نشان خود التصاق دارد . پس اگر دولت علیهٔ افغانستان جهت صاحبپروری را التزام ننمود، و بحرکات فعالانهٔ اختلال اندازانه در هرگاه و بیگاه گاه به اینسو و گاه به آنسو به توزیع اسلحهٔ متنوعه، و پروپاغاندهای پرولونه و تفصیل و رقم رقم حرکات مزعجانه بثبوت و قیام میداشت چنان گمان میشود که بآسیب غوایل هایل همان مکان خود را از راحت و حضور دور میتوانست نمود . علی الخصوص در ایام فرصت ، و اوقات فترت !... با اینهم دولت افغانستان همیشه جهت صلح و مسالمت و عهد و پیمان مودت را مراعات کرده آمده است . حتی در این هنگامه های حال حاضر که هر کس بفکر ربودن کالای همی افتاد . و هر دو در انتهاز فرصتی برآمده باز هم مسلك بیطرفی را پیش رفته است . هیچ شبهه نیست که این طرز روش دولت مقدسهٔ ما را علاقه داران شرق و شمالش با آنکه تقدیر بکنند ، ابراز تشکر را نیز از لوازمات همسایه داری بشمارند . اقوام افغان که در جهت شرق و جنوب که در علاقه غیر هستند در هر وقت و هر زمان استعداد تشکیل يك حكومت ممتازهٔ جداگانه را جایز میباشند که اطراف و جوار خود را تهدید بتواند نمود . حکومت های كوچك شمالی و غرب که ما ورای دریای آمو هستند بر علی هذا القياس ، قومیت ، عصبیت ، جنسیت ، مذهب ، لسان تأثیرات عجیبی دارد . اینهمه هنگامه های رستاخیزانه که دریاهای خونرا در وقت حاضر جاری نموده آیا غیر از دعوای عصبیت اسلاوی و جرمان دگر چه چیز است ؟ افغانستانرا که یک حکومت کم زور و کم قوت نشان میدهند بنا بر بعضی اغراضی است که آنرا قصداً جزم کرده اند . حال آنکه افغانستان در حدذات خود چنان قوتهای بسیار عالی ولی بسیار حق مضمر دارد که کمتر کسی آنرا تعقب نموده باشد . مثلا بسیاری از