حیفه ۷ سال دوم شماره ۲۱

علم ما افغانان همینقدر است که بچشم خود چیزی به بینیم. از حال گذشته دنیا که به کتابهاست نیز بیخبریم. چرا که کتاب خوانده نمیتوانیم. از حال موجوده دنیا نیز نا واقفیم چرا که از خانه خود بیرون نشده ایم. بما دنیا همینقدر معلوم است که از يك كوه آفتاب براید و به پشت دیگر کوه پنهان شود. ما میگوئیم که دنیا همین است که در ما بین همین دو کوه است. سبب این همه از بیخبری و بی علمی ماست عموماً همچنین است ولی بعضی خواص از آن مستثناست. ملاهای ما نیز از حال دنیا بیخبر هستند. به آنها همین قدر معلوم است که آبدست بچه رنگ گرفته شود، و روزه چه وقت افطار شود. از حال گذشته دنیا به آنها هیچ چیزی معلوم نیست.

اگرچه از حال زمان رسول الله صلى الله عليه وسلم واصحاب رضى الله عنهم به آنها معلوم است اما از زمان اصحاب تا به امروز که چه حالها تیر شده است مطلق بیخبر میباشند خدا و رسول که بر ما سیر و سیاحت حکم کرده است ازین است که علم پیدا کنیم و از حال دنیا باخبر شویم. حج هم بر مسلمانان ازین سبب فرض شده است که در سال یکبار همه مسلمانان دنیا در مکه معظمه جمع شوند. و از حال همدیگر خود با خبر گردند. لیکن بسیار و بحد افسوس است که مسلمانان ما بسبب بیعلمی به این مطلب هیچ پی نبرده ایم. از ملک خود تا به عربستان سفر کردیم. ولی به اصل مطلب نرسیدیم. یعنی خود را بر حال مسلمانان دنیا خبر نکردیم.

لوحه عبرت

(یکی از شهیدان میگوید : - ما میشنیدیم که این اورپا که کتاب انسانیت را بدست دارد بسیار عادل و انسانیت پرور میباشد)
(لكن در مقابل . این جنایتهائی که در ماکدونیا اجرا شد هیچ انسانیت پروری شان دیده نشد . آن دیگر شهید)
(جواب میدهد : - بلی، هر گاه در چین يك نصرانی کشته شود در انوقت آن انسانیت پروری حسیات خود را)
(اظهار میکند . اما اگر ملیونها اسلام در يك روز به آتش بسوزند هیچ حس انسانیت در آنها پیدا نشود . فاعتبروا ...)

در مکه مکرمه از چین از مراکو از ترکستان از ایران از مصر از سودان از ملایا از شام از زنگبار از الجزایر از قبرس از تونس از یورپ همه مسلمانان حاضر و موجود اند. حالانکه ما از انها تفحص نکردیم و نه پرسیدیم که ای برادران شما چه حال دارید آیا راحت هستید، یا اسیر میباشید، آیا بشما ما يك مددى رسانیده میتوانیم؟ پس اگر ما از مطلب اصلی حج باخبر میبودیم دران وقت ما خود را بر حال تمام برادران مسلمانان عالم باخبر کرده بوطن خود گشته می آمدیم و اهالی وطن خود را از آنها باخبر میساختیم مگر ما

بسبب بیعلمی و بیخبری تا مکه رفتیم ولی هیچ آگاه نشدیم که سخن چیست. چشم بسته رفتیم و همچنان چشم بسته پس آمدیم. افغانان ! شما خبر شوید که انصارا همه دنیا را گرفتند و همه ملکهای مسلمانان را زیر کردند و همه مسلمانانرا غلام خود ساختند. مایان مانند يك گله گوسفندی هستیم، فرنگها چون قصابان ما هستند. يك یکی از ما را میگیرند و میخورند. و مایان می بینیم و هیچ گفته نمیتوانیم. مراکو يك ملك كلان مسلمانان بود، آنرا فرنگها گرفت مصر رفت، ترکستان رفت، هندستان که هشتصد سال در زیر حکم


شماره ۲۱
سال دوم
صفحه ۸

مسلمان بود رفت. امروزه روز نصارا بر ایران و عرب و ترك دست بالا کرده اند. چیزهایی که در روم امروزه روز فرنگها کرده و میکنند بخواندن و مطالعه کردن این کتاب بشما معلوم خواهد شد. ده لك مسلمان بیگناه بقتل رسید بهزارها دختران جوان و زنان پیر مسلمانانرا فرنگها بزور نصارا ساختند و زن کردند به لکها معصومان را کشتند، بستند، سوختند، زنده بدار کردند. بزور کریشتان نمودند. وقتی که این کتابرا بخوانید به تفصیل بشما معلوم خواهد شد که نصارا چه کارها و چه لو بها کرده اند.
افغانان! شما ازین عبرت بگیرید، و ذهن نشین خود بکنید و بفهمید که يك روز و از ما هم خواهد آمد و بر ما هم ازین کارهای ناروا صرفه نخواهند کرد. ازین سبب برما افغانان لازم است که در وطن خود با همه گر اتفاق کنیم و از کشت و خون مابین یکدیگر خود دست بردار شده خونداریها و ستانداریها و هم چشمیها را بیكونهم. تا میتوانیم در پیشرفت تجارت، و زراعت و صنعت وطن خود کوشش ورزیم، و شرکتها و کمپنی های تجارتی و صنعتگری عقد کنیم و کرباس ملك خود را بهتر از شال کشمیری ملك غير بدانیم. شرف دولت، ناموس مات حق وطن خود را محافظه کنیم و بشناسیم. و به پادشاه خود ما سراج الملة والدین امیر المؤمنین اعلیحضرت امیر حبیب الله خان تابعداری کنیم. و خدمت قوم و وطن خود را بجا آریم. باقی از درگاه خداوندی نیاز میکنیم که اینسخنان من بر دل شما اثر کند.

اجمال

از حوادث عمده و وقوعات مهمهٔ که در این ایام بظهور انجامیده، خیر قتل مرحوم (محمود شوکت) پاشاست که بعد از قتل ناظم باشا و عزل کامل باشا بعهده صدر اعظمی و نظارت حربی رسیده بود. محمود شوکت پاشا همان ذاتی بود که قاید و سرافسر (اردوی حرکت) شده از روم ایلی به استانبول آمد، و سلطان عبدالحمید خان غازی را خلع نمود. باز از طرف کمپنی اتحاد و ترقی ناظر حربیه شده بود. و چون کمیتی حریت و ائتلاف بروی کار آمد عزل شده بود. و باز چون اتحاد و ترقی برپاخواست و ناظر حربیه ناظم باشا را در نفس دایره باب عالی مقتول و کامل پاشا را مقرول نمودند منصب صدر اعظمی را احراز نمود.
از هنگامیکه حکومت مشروطه در دولت علیه عثمانیه قایم و عنوان (خلافت عظمای اسلامیه) بعنوان (حکومت مشروطه عثمانیه) تبدیل، و بجای طغرای غرای همایونی يك عمارت سنگی و چوبی برنکتها و غیره چاپ گردید نیز نگهای عجیب و تغیرات غربی در انفسر زمین پاك بصورت بسیار المتساكي جلوه پذیر ظهورات شد. غیر زانکه بسیاری از ممالك جسيمه مانند ولایت طرابلس غرب افریقا

و قطعه روم ایلی اوروبا، و جزائر بحر سفید آسیا، و بمليونها نفوس ضایع و غایب گردید. بسیاری از آدمهای نامدار و قیمت داری نیز طعمهٔ آتش حرص و کین غرض و نفس پرستی کردید. مقصد ما از ان نامداران تلف شده آتش دشمن که در میدانهای کارزار تلف شده اند نیست. زیرا آنها را مرده نی بلکه زنده اید میشماریم، و همه عالم آنها را تقدیس میکنند. مقصد ما از ان ضایع شدگان و تلف شدگانیست که از دست همدیگر شان یاحياً مفقود، و یا غدراً مقتول شده اند، و شایان حسرت و افسوس این است که بعضی از افراد ملت شان آن بادیه پیمایان راه عدم را نفرین و لعنت میخوانند، و بعضی آفرین و رحمت میگویند.
در میان این ها ادیبها، محررها، سیاسیها، افسرها، وزیرها ناظرها، سرکرده ها صدر اعظمها، ناظر حربیه ها، حتی پادشاه و شهزاده ها نیز موجود است. اینها همه کی فدا شدگان نفس پرستی پارتیها و فرقه ها شده است، بصدها هزار نفوس اسلام بیگناه قتل عام شدند، به آتش سوختانده شدند. جبراً نصارا شدند، عرضها ناموسها شرفها پامال گردید. مسجدها معبدهای اسلامی بکلیسا تحویل یافت. بجای صدای آذان آواز ناقوس بلند کردید. بجای برق هلال برقهای صلیب بر افراشته شد. نهایت الامر جنك هم انجام یافت. چونکه شد بباشد. مطلبها حاصل گردید. چیزی باقی نماند. ولی ما هنوز خوش که این اول قدمه های نردبان ترقی ماست.

دفتر تمام گشت و به پایان رسید عمر
ما همچنان در اول وصف تو مانده ایم

یعنی در اول وصف بی اتفاقی فرقه ها و اختلاف پارتیها! هنوز هم از قتل همدیگر، و ریختن خون یکدیگر سیراب نشده ایم. و میگویم که همچنین لازم است تا هدیات حقیقیه فرانسها و روماه و قا رطاجيها! و غیره برسیم! ...
هزار افسوس که ما احوال این عصر و زمان را میخواهیم که به احوال عصرها پیش ازین ارجاع نمائیم. نمی بینم که درین وقت اوروپا حكم يك خانه و يك عایله را دارد. دولتهای شش گانه روسا و دیگرها افراد عایله آن سرا یعنی اوروپا شمرده میشوند. قونفرهٔ صلح عمومی را برپا کردند. نتیجه آن برین قرار گرفت که در مابین خودشان يك صلح و اتفاق قایم و دایمی تأسیس نمودند. و برین قرار دادند که به این صلح و اتفاق دنیا را در مابین خود برادر وار تقسیم نمایند. و این است که به تقسیم کردن از چندیست که آغاز کرده و بخوبی و آرامی موفق هم میشوند. بر این، پاریس ویانه، روما، لندن، پترسبورك هر يك يكيك دالان بزرك و مشعشعی شمرده میشود که در هر گاه و بیگاه روسای عایله که همه کی از يك سلاله و يك نمیره میباشند در ان دالانها جمع می آیند، و با همدیگر عهد و میثاق شانرا تازه میکنند.
از ما کار گذشته، چرا که ما اتفاق و اخونی که دنیایران مأمور،


تحیقه ۹
سال دوم
شماره ۲۱
بودیم برای آنها ترک کردیم و نفاق و بغضای آنها را پیروی بالکان از جهتی و هم چنین ابدی این مسالمت بين وليعهدها ووارث
نمودیم . چرا کهما سمی وغيرت وتشبت واقدام ، وعلم ، و کسب و جانشینان پادشاهان فوق برقرار خواهد ماند .
حلال یعنی صنعت و هنر را که تصایران مجبور بودیم بکاهلی و تن
پروری ، وهوسات مالا یعنی و عبری و نادانی مبادله کردیم. این (۲) اعلیحضرت سلطان عثمانی منازل پادشاه متحالفه میفرماید
است که جزای آنها را باید بکشیم. واگر پرسیده شود که جميع ممالک و اراضی واقعه خود را در او روهای غربی که ابتدا
آیا ازین لوحه های عبرت عالم اسلام چشم بصیرت باز کرده میشود از اینوس) و کنار بحرانجه نامید یاو دریای سیاه بغیر از قطعه
هوش میآیند و ديده بيناو كوش شنوا میکشاند. و برای حفظ پسر از نا تو دستان اما تعیین خطوط محدوده از اینوس تا میدیا انجمنی
استقلال استقبال خود و ممالك و آئین خود فکری میکنند و تجهت تعیین و مرتب خواهد کرد.
عيته الباقية ممالك اسلاميه دربي جاره می افتند ) ، بجواب گفته
میشود که اسلامها را چنان خواب سنگین و عمیق در نر بوده که (۳) اعلیحضرت سلطانی و پادشاهان متخالفه تسریع مینمایند.
چشم باز کرده بتوانند، و چنان شراب غفلت و بخبری ننوشیده اند که تفویض میکنند با علی حضرت امپراطور آلمان و امپراطور تمسه
که بهوش آمده بتوانند. در حالیکه از بعضی حدیث خوانان و رئیس جمهوری فرانسه و پادشاه انگلیس و پادشاه ایتالیا و امپراطور
و تفسير دانان محول بشنویم که برای ما صنعت کار نیست، ترقی روسیه مسئله تعیین حدود ارنانو دستانرا وتسوية جميع مسائل
لازم نیست ما بفلاخن، وسونه بر کافران غالب آمده و باز خواهيم متعلقه قطعه از ناتو دستانرا .
آمد ، آیا بعد از شنیدن اینچنین نفوهات چه امیدی برای بیداری
خواهد ماند؟
(٤) اعلیحضرت سلطانی تصریح میفرماید که تنازل میکنند
مع ذالك هزار شکر است که رفته رفته بیدار مغزان و منور بدول متحالفة بالسكان جزيره کرید ر او هم چنین تنازل مینماید از جمیع
فکران است نیز افزونی میگیرد، و دنياتها بر همچنین فكرها باقی حقوقی که بر سر جزیره کرید دارد حتی سیادتی که بر سر این جزیره
نمیماند . و زمان خود بخود واجبات لازمه خود را نشان میدهد. داشته .
ترقیات عصر اگر هیچ نباشد برای جرمغنم ما را بسرعت عرابه
موثر میتواند که میداند که هنوز جا چیزها روی کار نیاید. (0) اعلیحضرت سلمان عثمانی و پادشاهان متحالفة بالكان
تفویض میکنند بامپراطور آلمان و نمسه و رئیس جمهوری فرانسه
( همعصر معزز اخبار چهره تا مینویسد ) و پادشاه انگلیس و ایتالیا و امبراطور روسیه مسئله حكم جزایر
پس از اجتماع فرستاده گان دون بالسكان و عثمانی در لندن عثمانی که واقع در سواحل بحرانجه با کوه اتوس ( بغیر از جزیره کرید )
و حضورشان در وزار تخارجه انگلیس مراد وارد گری وزیر اعلیحضرت سلطان عثمانی و پادشاهان متحالفه تصریح مینمایند.
خارجه انگلیس که سرعت سیبای امتیازات ذیقمت از عثمانی کنگره مالیه دول که دعوت شده اند در پاریس تسویه تصفیه
بود با تشددی فوق تصور سفرای دول بالكارا نهیب داد که اگر جميع مسائل مالیه که متعلق بجنك بوده و منازل از املاکی که
شرایط مصالحنامه که پیشنهاد میشود در امضایش تعال دارید شده است و هر يك از طرف خود نماینده برای شرکت در کنگره
فوری از پای تخت بریتانیای عظمی بیرون بروید که دول معظمه مالیه در پاریس باید بفرستند .
اوروبا را وقت ومجال بايتكونه امورات رسیدن نیست ! و هرگز
نگران خیالات طمعکارانه شماها نخواهد شد. دولت عثمانی و بلغار عد مسائل متعلق بمبادله وتسلیم اسرای دول پنج گانه
مقدم و همه حاضر برای توقیع معاهده با مصالحه شدند و سفرای یونان و مسائل قضایای شرعیه و جنسیه و تجاری تسویه مییا د باتفاق خاصه
و سرب كه ديك هو سنا كانه آنها از جوش هل من مزید فرو نمی نشست که فراهم خواهد شد. این بود شرح خونين جنك بالكان وتسليم
تشدد ثانویه سر ادواردگری آب سردی بحرار نشان ریخت و آنها هم این همه بلاد و عباد مسلمانان و غفلت و نادانی ماها وعبرت وتنبيه
تسلیم گردیدند و همکی متفقار ام و سر اطاعت خم کردند؟ شدن تمام مسمانان دنیا !!
چون وزیر خارجه انگلیس ( مصلح مشهور ) سفرارا
مستعد دید در نگرا جایز ندانسته هریکرا جدا گانه طلب کرد اتفاق انگلیس با عثمانی : با غنایم او بر سر
و شرایط را بامضاء رسانید که مانس آنها را در ایجاد کر مینمائیم ( جنگ بالکان از عثمانی )
در شماره گذشته (۹) چهره نما از اتفاق جدید انگلیس
( شرایط مصالحة عثماني ودول بالسكان ) و عثمانی اختصاراً اشاره کردیم و نگاشتیم برخی امتیازات سری
(۱) از تاریخ امضاء این معاهده معاودت خواهد کرد صلح هم انگلیس از عثمانی حاصل نموده ! ولی تفاصیل این اتفاق که از
وسلم فيمابين اعلیحضرت سلطان عثمانی از طرفی و پادشاهان متحالفه اثر مسافرت حتى باشا صدر اعظم اسبق عثمانی به لندن مجهت صلح
عثمان بادول بالکان باشد زود اشکار کردید ، که ما اينك مع الاسف
برای افسرده کی خاطر خوانندگان چهره نما می نگاریم . تا بدانند
که ذلت و مسکنت و مصائب متراکمه اسلامیان همه از سایه جهالت


صحیفه ۱۰ سال دوم شماره ۲۱

بایه خود غرضانه آرای جاهلانه مهامداران امور دول اسلامیه بوده که دول اوروپا محض خوش آمدهای ابله فریبانه که هردم به نیرنگی مخرج سياسيين دول آسیا داده امتیازی حاصل کرده تا صاحب خانه از همه چیز بی نصیب کرده و این است تفصیل اتفاق نامه جدیده که انگلیس محض حق الوساطه با دلالی از عثمانی گرفته است .
(۱) اعتراف مینماید دولت انكليس بحقوق شرعية دولت عثمانی در مقاطعه کویت .
(۲) دولت عثمانی از حقوق قضوات شرعیه خود در داخله کویت تنازل مینماید بدولت انگلیس و اعتراف عثمانی مینماید با تفاقیکه ما بين انگلیس وشیخ کویت شده و مال این بند چنین است که مسائل خارجيه کویت تمامی راجع با نگلیس خواهد بود.
(۳) دولت عثمانی تنازل مینماید از جميع حقوق مشروعه خود در جزیره قطار و امتیاز میدهد انگلیس را که بنایه چراغهای دریائی در خلیج بصره نمايد و تامين دریائی خلیج بصره با انگلیس باشد.
(٤) انگلیس کفایت مینماید بکشیدن راه آهن تا بصره و وامیگذارد راه آهن تا کویت باداره راه آهن بغداد و دو مدیر انگلیسی انگلیس معین مینماید بجهت شرکت راه آهن بصره !
(٥) دولت عثمانی امتیاز میدهد با نگلیس برای دجله و فرات و تامین وسایل تجارتی او در بلاد عربيه !
(٦) دسته از انگلیس و عثمانی بنام هيئت تفتيشية وفنيه معین خواهند شد از برای سیر کشتیها و پاك نمودن نهرها و انشاء چراغهای تجربه در عراق عرب !
(۷) باید حقوق امیر محمره ابدی بر محمره باقی باشد ( چهره نما ) هیچ معلوم نیست محمره و حقوق شیخ محمره چه دخلی باتفاقنامه انگلیس و عثمانی دارد .
(۸) اختلاف اراضی متنازع فيه عثمانی و ایرانی با قرب وقت

باید تسویه و تصفیه کردد .
(۹) دولت عثمانی تنازل مینماید از حق مراقبتیکه دایماً عروض مصری دارد .
این است اتفاقنامه ایکه از طرف سفير فوق العاده عثماني حتى پاشا باوزير خارجه مشهور انكليس جناب ( سر ادوار گری ) بتازہ کی بسته کردیده در واقع انگلیس در این وساطت خود پیش ازدول بالكان حق غنيمت برد زيرا بالكانيها مال و جان دادند والكليس حرف وهوا !!
اينك دولت انگلیس قبل از رسیدن راه آهن بغداد به بغداد و دست و گريبان شدن با آلمان به با امتيازات مالكانه نائل آمد و میتوان گفت امروز در عراقی عرب امتیازاتش بیش از آلمان کردیده بلکه مقدم و صاحب اختیار کل گردیده .
از اخبار های انگریزی واردو
( اخبار پایونیر مینویسد )
نامه نگار سرحدی ما از قطرغان است که در کوشش ساختن بارودیی دود در کار خانه کابل هیچ کامیابی حاصل نشده است فقط
( سراج الاخبار افغانيه )
نامه نگار سرحدی غلط قطرازی کرده
پرواز جهاز
يك جهاز هوائي جرمنی موسوم به زیپلین در ظرف ۸ ساعت از برلين الى ويانا یعنی ٤٣٥ میل فاصله را طی نموده است فقط

يك منظره لطیفه پغمان کابل
فوتو - سراج الاخبار افغانيه

جنگ مصنوعی بحری
٣٤٣ لنگر جهاز در مانوره بحری یعنی در جنگ مصنوعی بحری در ماه جولانی شرکت خواهد ورزید فقط

انقلاب ترکی
قتل محمود شوكت پاشا
قسطنطنيه — بر خلاف كميتي اتحاد وترقى تركى يك عداوت شدید بوقوع آمده است و محمود شوكت پاشا وزیر اعظم قتل کرده شده است ( انا لله وانا اليه راجعون ) حسین حامی پاشا انسپکٹر جنرل ( نكران كل ) ولایت سوریا مقرر کردیده است .


صحیفه ۱۱ سال دوم شماره ۲۱

(تكاليف ومشكلات تركى)

محمود شوکت پاشا سواری موتر به باب حالی میرفت که دو نفر او را به فیر تفنگنچه ها شهید کردند فقط

بدظنی و بی اعتباری پیدا شد چنانچه بر خلاف او يك سازش بر پا کرده شد و غالباً از قتل او خاتمه طاقت مجلس اتحاد وترقى معلوم میشود فقط

تنازعات متفقين

و سرزنش و تنبه شدید از زار روس

زار روس در يك وقت بادشاه بلغاریه و سر ويارا بذريعه تلگراف از نتایج و خطرات جنگ با همی بالفاظ شدید و سخت تنبه ساخته است - زار روس اظهار تاسف مینماید که اولا در سالونیکا و ثانیاً در سنت پیترز برگی تا حال بعمل نه آورده شده است.

مضمون تلگراف
زار روس بقرار
ذیل بود دول
اتحادیان برای
جنگ را در
کش نیاری هائی
غیر معمولی
کرده میروند.
جنگ مذکور
آن فتوحات
شاندار را که
آنها متفقاً حاصل

همعصر آزور مینویسد.

خبر جانفرسای قتل محمود شوکت پاشا وزیر اعظم ترکی ظاهر میکنند که در ملک ترکی بد نظمی و بدنسق بدرجه اتم رسیده است و بهی خواهان دولت عثمانیه را از حد مایوس و ناامید ساخته است — دولت عثمانیه بظاهر بريك كنار خطر ناک کوه آتش فشان ایستاده میباشد و يك لغزش در این عصر حاضر و بر موقعه نازك در حق آن این قسم تباهی و بربادی خواهد آورد که در تواریخ عثمانی بی مثل خواهد بود و در این چنین قعر مذلت خواهد افتاد که برامدن آن تا حشر ناممکن خواهد بود — تاریکی و ظلمت که درین ایام برکره هوائیه دولت عثمانیه طاری و محیط کردیده است اکنون چنان

اندیشه کرده می
شود که سایه آن
تاریکی و ظلمت
بر استقبال ترکی
زیاده وغیره
و تار خواهد
بود - تکالیف
و مشکلات بیرونی
ملك تركي تا حال
حل نشده بود و
معاهده صلحنامه
تکمیل نرسیده
بود که از شومی

و نظاره دریای شتل گل بهار به حدیل جدید .
مولو ، سرمان اسپور

کرده اند پایمال وضائع خواهد ساخت برین موقعه نازک این را حق و فرض خود دانسته من بحضور پادشاهان هر دو ملک در خواست مینمایم که بر قرار داد و مواعيد خود ثابت قدم ومستقل بمانند و برای تصفية تنازعات با همی بطرف روس مراجعت کنید من این را هم بخوبی میدانم که کار ثانی چیزی قدر و منزلت ندارد بلكه يك فرض ناخوشگوار می باشد - من این را از فرائض منصبی خود میدانم که اگر ما بین اتحادیان کدام جنگ بوقوع آمد من هرگز مرکز خود را خاموش و قرار نخواهم ساخت - من به الفاظ صریح شما را مطلع میسازم که جنگ اتحادیان باعث خراب و بربادی اقوام ایسلاوی خواهد بود و روس بوقت جنگ وحشیانه اتحادیان هر طرزی که اختیار کرده آنرا حق و کار روائی جائز خواهد شمرد

قسمت معبود جنگ درمان عثمانی خانه جنگی ها و کشت و خون با همی را آغاز داد و محمود شوکت پاشا وزیر اعظم قربانی اول مناقشات موجود میباشد — از قتل وزیر اعظم مذکور سراسر تباهی و بربادی قوم ترك متصور می شود — این وقوعه در اسباب تنزل دولت عثمانیه به الفاظ خوفی تحریر یافته علاوه اسباب تنزل مذکوره خواهد بود و این بلای عملی باز دیگر و افق سیاسیات ترکی مسئولی و محیط گردیده است — اگر دست مجلس اتحاد و ترقی در خون ناظم باشا سپه سالار تجربه کار آلوده گردیده بود دشمنان مجلس مذکوره در قتل محمود شوکت پاشا و نیازی بی انتقام خود بجنسه یافته اند این دو نفر مرحوم و انوری روح و روان تر كان نوجوان بودند از همین سه نفر دو نفر قتل کرده شده اند و باقی مانده نفر از ترس جان خود هراسان و لرزان میباشد — معزولی سلطان عبد الحمید خان به جبر و تشدد تمام وقوع


مسابقه فوتو گرافی

«پل شاه دو شمشیره بر دریای کابل»
( فوتو : سراج الاخبار افغانیه )

(این دو قطعه عکس در مسابقه درجه اول احراز کرده اند)

«شلاله های پغمان»
( فوتو : سراج الاخبار افغانیه )


[BLANK PAGE]


سال دوم صحیفه ۱۲ شماره ۲۱

آمده بود — حاصل کردن اقتدار مجلس اتحاد و ترقی بعد از قتل ناظم پاشا و متمکن شدن محمود شوکت پاشا بر منصب جلیله وزارت عظمی ترکی برای حفاظت دولت عثمانیه از دست برد اتحادیان بلقان در خیالات عوام الناس — تبدیلی عظیم پیدا کرده است و دشمنان مجلس اتحاد و ترقی از آنها متاثر شده این چنین جان های پیش بها ضائع کرده اند که باعث ضرر اسلام و ترکی شده است — ایا این کشت و خون کجا ختم خواهد شد و این کشت و خون تا کجا خواهد رفت، این سوالات میباشد که قدرتاً در دل هر انسان پیدا می شود — لاکن جواب دادن آنها کار آسان نمی باشد — از عرصه چند ترکی در نظر دنیای بیرونی يك قسم معمه بوده است و واقعات و انقلابات ترکی باین طریق بغتةً بوقوع آمده است که هیچ کس نه در باب استقبال ترکی چیزی گفته می تواند و نه بر واقعات گذشته ترکی چیزی روشنی انداخته میتواند — این امر در تواریخ عثمانی مخفی نمیباشد که سلاطین ترکی یا مقتول شده اند یا معزول کرده شده اند اکنون چنان معلوم میشود که همراه معتبرین دولت عثمانیه همان قسم سلوک کرده میشود که بیشتر بسلاطین کرده می شد و کسیکه در قسطنطنیه اقتدار حاصل میکنند برای او لازمی است که از جوی های خون بگذرد — سازش های حرم بدستور سابق در اشکال انقلابات سیاسی ظهور میباید لاکن سوال این است که آیا ترکان از حالات ماسبق چیزی نصیحت و سبق حاصل خواهند کرد یا نه، آیا از آنها کشت و خون ناحق که باعث مذلت ترکی شده است دست بردار خواهند شد یا نه، و برای آینده بازی قتل و غارت باهمی را ترک خواهند کرد یا نه، از واقعات جدید ترین چنان معلوم میشود که ترکان از واقعات گذشته هیچ سبق و نصیحت حاصل نکرده اند و این نفرت و حقارت و آتش حد و بغض در میان آنها این قسم بیخ محکم حاصل کرده است که کندن آن از طاقت انسانی بیرون میباشد .

( از بیت العلوم به اداره رسیده )

محصل معزز وطن مینویسد
مسلمانان ایران گروه گروه دین عیسائی اختیار میکنند چنانچه ازین عیسائیان جدید بك جماعة در شهر لکهنو آمده اند و این گروه نوجوانان ایرانی در کالج رید کرسچين لکهنو تعلیم میگیرند — من با آنها ملاقی شده کوشش نمودم که خوبیهای دین مبین اسلام را دانسته شان نمایم لیکن هیچ فایده نه بخشید در سال گذشته همین نفری ماه رمضان مبارك روزه دار بودند و افسوس که امروز خلقه ایشان عقاید مذهب نصرانیت هستند.
مبادا دل آفرومایه شاد که از بهر دنیا دهد دین بیاد

در کانپور طوفان باد و باران

شدید باد و باران واقع شده است که بسیار صدمه ها و نقصانات بشهر مذکور رسانیده

شورش در مرا کو
۳ جون — در مقام طيطوان يك حال خوفناك پديدار گشته که قبائل کوهستانی با هم اتفاق نموده شهر مذکور را محاصره کردند و بر خلاف هسپانیه بك محاربة شديديرا بر پا نموده اند — سرك طنجه مسدود گردیده — از مقام سیوتا افواج هسپانوی برای مدد می آید — به پیشروی طيطوان در بحر سه جهاز لنگر انداز است — و اهل کوهستانی بیرون شهر طيطوان برسويلنو حمله کرده اند و هر شب بر مردمان غیر تفنك ميكنند و مردمان شهر بر تسائل حکومت هسپانیه اظهار بی صبری مینمایند خیال کرده میشود که این شورش بوجه ناقابل اطمینان بودن وزارت هسپانیه بر پاشده است

جاپان و امريکه
واتیکونت چند اسفیر جاپانی به مستریرين يك خبر منظوری امنت عمومی را به قسم رسمی اطلاعداده است

( شهادت نيازي بيك چگونه واقع شد؟ )
اخبار ( تصویر افکار ) از زبان ناظم بيك رفيق راه و حاضر وقت بموت نیازی بیک چنین استفسار نموده اشتهار میکنند که بتاريخ ۳۰ ماه اپریل با نیازی بیک و ۶ نفر همراهانش به ایستگاه ولو نیاز سیدیم و شب را در هوتل بسر بردیم و علی الصباح مردم برای رفتن بمستقر جهازی رخ نمودند ولی معلوم شد که جهاز مذکور جانب یونان قدم انداز بود لهذا انتظار جهاز دیگر کشیدیم که بعد از دو نیم ساعت مرحله بیهای منزل مقصود میکشت و نیازی بيك يك همراه خود را برای خرید تکت فرستاد که درین اثنا از مجمع هجوم و انبوهیکه قریب ستیشن بودسه کاوله فیر کرده شدند و نیازی بيك را با صبری بيك از حوایج جهان و سواری جهاز بی نیاز گردانید ولی فیر کننده معلوم نشد انا لله وانا اليه راجعون

( خیال بلا و تقسيم نمودن ملك بلغاريه )
اخبار ( مالی جزل ) که در بلغراد پای تخت سرویا نشر و شایع میگردد این تجویز را پیش کرده که ساوین دول ( ترکی و جرمن و سرویا ) با اتفاق و اتحاد لازمست که در تقسیم اراضی بلغاریه تعجیل نموده بدین قسم راضی کردند که تراقبه و ادرنه ) برای دولت علیه عثمانیه و ( بلغاریه مشرقی ) برای دولت قوی صوات جرمن و ( وباقی بلغاريه ) برای سرویا داده شود

۳۰ می — شب به عمل یازده و نیم بچه در شهر کانپور يك طوفان


محنه ۱۳
سال دوم
شماره ۲۱

( حمیت مذهبی و غیرت فطرتی )
( چهار دختر مسلمانان روس )
باما چنين خبر رسیده که منجله شصت نفر دختر که در دار العلوم سرکای سینت پیترز برگ ( ای تخت روس ) بمدارج علم ممتاز و بمعارج فنون سرفراز بودند چهار دختر با فن و هنر ممجرد شنیدن حالت برملات مجروحين ومظلومين ترك ترك وطن نموده و كمر مردانگی بسته از همت عالی و حمیت مذهبی خود در معالجت شان به بسیار معاجات عازم استنبول کردیده اند که اسمهای این مستورات پرده عصمت و عفت قرار ذیل است
(۱) کلثوم بنت كمال (۲) مريم بنت راستو جدون (۳) مريم بنت يعقوب ( ٤ ) رقیه بنت یونس

اخبار اوده

( تسلط ابن مسعود بر الاحساء وقطيف )
الأحساء يك شهر عرب است که قدر دوازده منزل از بصره تباعد و تفاصل دارد لیکن سالك جهاز بدو روز با آن واصل میشود این شهر را ( احمد مدحت پاشای مرحوم ) از مدت چهل و سه سال بمعاونت و امداد مشایخ کویت متقاد و مسخر گردانیده بود و در سال ۱۳۳۰ هجری از طرف دولت علیه الثمانيه ( سید طالب بك ) حاكم آن مقرر کردید سید موصوف به اقسام روابط و انواع ضوابط برین شهر كامل متسلط گشت و انجا انتظام تعليم و تدریس و تهذیب را نمود و بسی شوارع و سرك ها را ساخت و اكثر قبایل سرکش و مردمان سر شوخ را مطیع گردانید و از طرف سلطنت چهار پلتن برای محافظت و تجارت شهر مذکور اضافه شده بود ولی بعد از تقرر سلیمان قطیف بک این امواج را والی مذكور كم نمود ويكمقدار قلیل برای مدافعه و مقابله قبل دشمن باقيماند و عبدالعزيز ابن مسعود که مدام در کمین چنین موقع بود فرصت را غنیمت شمرده و در هفته گذشته بمقابله قليل و مصادمة خفيف حریف را شکست داده بر شهر مذكور ومقام قطيف قابض گشت و بسیار محل تاسف است که از سواحل غربی خلیج فارس هم بیرق عثمانیه کنده شد و جمیع این نا کامی ها و بدنامی ها که برای ترکی واقع شده اند و می شوند از افعال قبیحه و اعمال زمیمه شان است والا هیچگاه کفر بر اسلام غالب نمی شود بشر طیکه اطوار و اوضاع آن قوم حسنه و صالحه باشند زیرا که حق سبحانه تعالی در کلام پاك كريم خود فرموده ( وعد الله الذين امنو منكم وعملو الصلحت ليستخلفهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم ) وعده فرموده خداوند تعالی با مومنان و کسانیکه اعمال صالح کنند که بادشاه و خلیفه خواهند کردانید ایشان را در زمین چنانچه خلیفه کردانیده بود آن کسانی را که پیش ازین ها بودند و این در محل دیگر مؤيد ايه كريمه فوق ایت شریف هذا وارد کردیده که ( ان الأرض يرثها عبادي الصالحون ) یعنی بدرستی که وارث زمین بندگان صالح من خواهند گردید و تاقومی اخلاق و اوضاع خود را تغیر دهد و فرایض مذهبی و دینی خود را ترک نماید گاهی مغلوب نخواهد شد. چنانچه این آیه شریفه تأیید آن میکنند ( ان الله لا يغير ما بقوم حتى يغيروا ما بانفسهم ) معنى خداوند تعالی حال قومی را بدل نمی نماید تا خود شان آنرا تغیر ندهند -- خداوند برادران ترکی ما را هدایت دهد .

ایضاً اخبار اوده می نویسد

( اشخاصی که در ممالک روم ایشیائی رعیت را )
رخلاف دولت علیه می انگیزانند
در این ایام که در بلاد شام بر خلاف دولت عليه عثمانیه شورش برپا است و وکیل دول مسیحی یورپ که بظاهر خود را مصلح و در باطن رعایا را مقابل دولت مسلح میسازد با این مفتن چندی از مفسدین وان راز مانند رشید رضا مالك ومدير رسالة ( المنار ) وكامل باشا سابق صدر اعظم هم داخل و شامل اند خداوند تعالى از شر این اشرار اسلام و مسلمانا را رستگار کرداند و محب ملت و محی دولت امیر شکیب ارسلان بيك منشی مشهور مصر معارف است درین اوقات ازین سبب سیاحت بلاد شام را اختیار کرده تا عوام الناس را از شر این اشخاص محفوظ و مردم را از گرفتاری این دام غریب خلاص نموده از آسیب عواقب فتنه خايف و از شرارت مفسدان واقف کرداند و نیز از حالت مشکلات جدید دولت عليه مزید آنها را آگاه نماید

( اصل و نسل کامل باشا )
همه اخبار اوده مینویسد والده کامل پاشا سابق صدر اعظم یک زن نصرانی مذهب یونانی مشرب بود که در عهد بغاوت یونان قید کردیده و تا وقت موت بردین ابائی و آئین یونانی خود قائیم بود و پسران ماما و دیگر اقربای کامل پاشا تا حال در یونان زنده و موجودند که آنها را پاشای مذکور خوب می شناسد و اغلب همین سبب است که کامل جانب هموطنان خود یونانیان مایل بود و کاهی مسموع نشد که از تسلط یونان برسلا نيك برای او حسرت و حیرت واقع شده باشد بلکه هنوز برایش فرحت و مسرت عاید و حاصل گردیده و این واقعه در عوام معروف است که بعد از موقوف شدن از عهده و سقوط وزارتش چون مصر رسید و جهازیش برسد ( پیر ) که در تصرف یونان است توقف ورزید در یونانیان آثار فرحت نمودار و آواز مسرت انباز شنیده شد و اکنون بنا بر تعصب قومی پاشای مذکور در پی انهدام و استیصال دولت عثمانیه است
عاقبت گرگ زاده گرگ شود گرچه با آدمی بزرگ شود
مترجم عبد الهادي وعبد الرحمن

( مقاله مخصوصه )
تصویر افکار
یک کمکی در
به بینید که یک کمکی دیر ماندن چه نتیجه ها میبخشد :


صحیفه ١٤ سال دوم شماره ۲۱

چرا؟ چونکه : یکی از جرنیلهایش یک کمکی دیر مانده بود !... یکی از کمپنی هایی که در عالم تجارت يك موقع ممتازی داشت . اما از چندی بود که نهلکهٔ افلاس برایش پیش آمده بود . طلبدارانش پیسه میخواستند. برای وعده ادا کردن پیسه یکچند روزی باقی مانده بود . کمپنی در کالیفورنیا بسیار پیشه طلب داشت و امید میکرد که تا بروز و عده ادا کردن طلب دارانش شريك او که در کالیفورنیا بود پیسه را بفرستد. برای وعده و برای رسیدن داك كاليفورنيا یک روز باقی مانده بود. دالر رسید، ولی پیسه نرسید . کمپنی در مقابل طلبداران خود بجز اعلان افلاس دگر چاره ندید . شرف و اعتبارش پامال گردید ، سلامت حال و استقبالش محوشد .

جرا ، چونکه شريكش يك داك دیر مانده بود .....

يك شخصی بقتل متهم شده بود. او را برای کشتن بپای دار میبردند ولی آن شخص فعل قتلی که مرتکب آن شده بود مبنی بر یک کاری بود که هر کی میبود از آن کار بغضب بسیار شدید می آمد ازین سبب بهزاران آدم برای تخفیف جزاى قتل او يك استرحامنامه نوشته و مهر کرده بحضور حاکم بردند که یا که جزای قتلش محبس چند ساله یا دیت تخفیف یابد. همه کان عفو نامه را انتظار میکشیدند. صبح بيك انتظار آتشینی گذشت. آوان مدهش حکم اعدام محکمه در رسید محکوم را بیای دار آوردند. ریسمان را بکلویش دراوردند. بعد از يك دقيقه جسد بی روح و مستکره بدار کشیده شده را باد در هوا میجنبانید . درین اثنا بود كه يك سوازی که اسپش و خودش غرق عرق شده بود جار زنانہ در رسید . فرمان عفو را بدست داشت . لكن شدنی شده بود آن بدبختی که حقیقت معذور ، وقانونا محكوم بود بمراء هولناك وكراهت آورى مرده بود .

وزده شده گی نبود. ولی يك ضعف و حالی عظیمی وجودم را استیلا کرده تا آن مندفع میشد یکقدری وقت گذشت ، سبب تأخرم عبارت ازینست که عرض شد .

من هم نشسته شما را به بی اهتمامی و تکاهل اتهام میکردم .

: اگر به تأثیر آن ضربه تلف میشدید .... راستی که چون این چیز بخاطرم می آید موهایم راست میشود . لكن راست بگوئید حالاچه طور هستید ؟ آیا هوش تان بسرتان آمد ؟

- بلی چنان بهوش آمده ام که گویا هیچ چیزی نشده باشد.

بلكه محتاج استراحتيد ؟

- خاطر جمع باشید هیچ محتاج استراحت نیستم. بقرار عادت خود اخبارهای شام را خوانده میتوانم .

رو بر اینرا گفت و اخبارهای ( غازت دو فرانس ) و ( لا پتری ) را که هنوز فیته شان باز نشده بود میخواست بگیرد که پیر مرد گفت:

- نی ... نی امروز نمیشود . اگرچه میدانم که تو برای خاطر من فدا کاری کرده راحتت را خراب میکنی ولی مهم از ان

يك قطار ريل بسرعت برق آسایی حرکت میکرد. راه پیش روی ريل يك قوسی داشت که در آخر گوشه آن قوسی يك استيشن کوچکی بود که خدمت تبدیل دادن خطهای راه آهن را بجا می آورد یعنی قیچی كه يك قطار را از خط بر خط دیگر نقل میدهد در انجا بود يك ما كينيست یعنی ریل ران یک قطار از رسیدن به این استیشن کمکی دیر مانده بود از انسبب همه سعی و غیرت خود را صرف کرده شتاب میورزید که بمحل معلوم زودتر برسد. بمجردیکه از قوسی گذر نمود بناگهان قطار دیگری که از مقابل می آمد پدیدار گردید. مصادمه یعنی بهم خوردن مدهشه در يك آن بوقوع آمد. فریادهای هول انگیز، جسدهای پاره پاره شده خون آمیز عرابه های جزوی جزوی شده ریزه ریز منظره دهشتناکی نشان میداد ...

چرا ؟ چونكه : بك ما كینیست کمی دیر مانده بود !

يك محاربه بزرگی برپا شده بود دولتهای متفقه با ( ناپولیون ) در ( واترلو ) نام موقع محاربه میکردند. از هشت ساعت به اینطرف كندك و كندك ، عندرپی عند بردشمن هجوم و حمله میبردند. آفتاب تابستان برای پنهان شدن در پس پرده افق غربی حاضر شده بود. يك موضع سختی بود که ضبط کردن آن لازم و ضروری بود. وگرنه همه امیدهای غالبیت محو میشد. سرافسر بزرگ يعنى نابوليون ازين يك خاطر جمع بود که جنرال معتبر او (گروشی ) از عقب او به امداد میرسد ، از انسبب قوای احتیاطیه خود را نیز با قوای هجوم کننده خود مزج کرده امر هجوم - یعنی بولی یوریش را داد. ولی هزار افسوس که قوه مددرسانش بوقت و زمان لازمی نرسید. عساکر خاصه اش از طرف دشمن مغلوب گردید و به اینصورت محاربة ميدان ( واترلو ) را بای داد، ناپولیون در جزیره كك ( سنت نه لن ) در پنجه اسارت وفات یافت .

فاجعه های پاریس
ما بعد از شماره ( ۲۰ ) سال دوم

فی ، يك چيز بی اهمینی ! وقتی که از استاسیون میرامدم آن بهر صورتیکه بود دقت نکرده بايك عرابه ناگه از انطرف بسرعت می آمد مصادمه کردم ، و تیرچوب عرابه بسینه ام خورده بقدر ده قدم به انسو افتادم .

امان ! بازچه شد !

ضربه ئیکه به آن دو چار شدم اگرچه بسیار شد تكانيك ضربه بود که مانند يك زن هماندم بیهوش گشتم. اعتراف و اقرار کردن این سخن اگرچه يك كمي موجب شرمساز پست ولی چه باید کرد ؟ والحاصل مرا بر داشته بیک دواخانه بسیار نزدیک آن حوالی برده اند. در انجا نامرا بهوش آورده اند بسیار زحمت کشیده اند . نهایت چشم خود را باز کرده توانستم. شکر در هیچ جایم يك شکستگی


صحیفه ۱۵ سال دوم

چرا؟ چون که : فرمان حيات يك كمکی دیر مانده بود !! پس به بینید كه يك كمكي دبری چه چیزها روی کار می آورد . آیا کمان میبرید که نتیجه های وخيمة بك كمي در ماندن بهمین سه چار مثالی که بیان کردید تمام شد ؟ نی نی ، بلکه بی ترونها ، و شرفهای اشخاص ؟ بی استقلالهای دولتها و بی استقبالهای ملتها در راه همين يك كمكی دیر ماندن قربان شده رفته است . هزار افسوس بر حال آن اشخاصی که ترقی و تجدد را ناشرع و ناروا دانسته روز بروز، ماه بماه، سال بسال، در عقب افتادند، وجون ترقی را نشناختند که کیست، و قواعد آنرا هم نفهمیدند که چیست از اثر و با ترقی دشمن شدند . نهایت الامربی آنکه وقت ندامت هم برای شان نماند در کندها، ولاشهای عدم تولیدند و غلطیدند ! این است که آنها را ( در ماندگان ابدی ) باید گفت . در چنین وقت بحران، و در چنین حال نزع روان پنج دقیقه بقدر سالها قیمت دارد. آرزو کنندگان مظفریت از هر چیزی زیاده تر میباید که این را عادت کنند و این قدرت را مالک شوند که هر چیزی را بوقت آن اجرا بکنند. و از دیر ماندن اجتناب ورزند و تنها از دیر ماندن ابدی نی بلکه ( از يك كمكي دیر ماندن ) این بترسند، و بسیار بترسند . حالا يك قدری اینهمه فلاکتهای احوال، وزیر وزیر شدن افکار و خیال خود ما را در زیر نظر تصور آورده خود از خود سوال کرده میتوانیم : که آیاما يك كسکونی ، بلکه چندها سال دیر مانده ایم ؟ .....

ادمهای خود کامی نیستم که اینرا قبول کنم. رجا میکنم محترم قونت، به دایره خود بروید. و بر بستر خود افتاده راحت بکنید جونکه تا شما راحت نكنيد من مستريح نميشوم . بخواب رفتن من ممکن نیست .
روز – (تبسم کرده) تا وظیفه خود ر ا بمقابل شما بجا میآورده ام.
پیر – معلوم میشود که بهمه حال وظیفه خود را بجا آوردن میخواهید ؟
– بلی بهمین آرزو هستم .
– چون چنینت عرض تسلیمیت میدنم ، بخوانید ، اما زیاده از جماعت نمیشنوم، مهمترین حوادثها ، وشئونات مجترین آنها را بخوانید . دیگر اقسام آنرا فردا میخوانید .
بعد ازین سخن روی اخبار ( لا پاتری ) را باز کرده بایفا کردن وظیفه خواندن آغاز نهاد، نیمساعت نگذشته بود که پیر مرد مفلوج قلیل المزاج سرخود را بر تکیه پشت چوکی نهاده بخوا رفت.
روبر بملاحظه اینکه اگر خواند را یکی یکبار قطع کنند مبادا بخواب

شماره ۲۱

( مقالات فنيه )
( زه مولوژی )
( یعنی علم طبقات الأرض )
( ما بعد از شماره (۲۰) سال دوم )

بحالت غبار نرمی تحویل داده و بعد از آن باد آنرا از آنجا آهسته آهسته برداشته بجای دیگر تفریش و اعتلا میدهد . این مسئله در نزد منتسبین حکمت بدرجة ثبوت پیوسته و در خصوص اثبات آن دلائل قاطعه و براهین ظاهره بدست دارند على الخصوص در امر تبدلات بعضی جاهائیکه تربه خاك و باریکستان باشد خدمت و مهارت چیزیکه زیاده سبقت میکنند همانا رباح است در قطعه ( بریتانیا ) محليكه اوا ( له تون ) میگویند دست پر معرفت جناب باد يك قرية بسیار بزرگی را تا بناهای كليسايش زير خاك مدفون نموده است. و در بعضی جاهای مختلفه سطح ارض از شگونه معرفهای استادانه باد مشهود است.

آب

چیزیکه در ظاهر حال همانا بغایت مطیع و منقاد بنظر ميايد و در پیش قوه تخریبیه اش هیچ چیزی مقاومت نمیآرد همانا (آب ) است . مثلا اگر بگوئیم که ( قطعه مصر سفلی ) را حضرت آب نیل مبارک از ریکها و خاکها (افریقای داخلی ) تشکیل داده است یعنی یک ایالت بسیار بزرگی بظهور آورده هیچ کسی این سخن ما را تصدیق نخواهد کرد. ولی اگر کسی جغرافیائیرا که حکمای قدیم نوشته گذاشته اند از نظر دقت بگذرانند البته اینسخن ما را تصدیق خواهند کرد. زیرا در جغرافیای قدیم حكما ایالت مصر سفلی را هیچ ذکر ننموده اند بلکه انجا را به بحر، وحدود خطه مصریه را از نهایت مصر علیا نمودار کرده اند.

پير يك خللی برسد صدای خود را بتدریج آهسته آهسته کرده بخواندن خود ختام داد بعد از ان برنوکهای پنجه پایهای خود براه رفته از اتاق برآمد و دروازه را باز گذاشته ، خدمتکار را نیز برخیزانیده برای خوابدادن بادارش را پرخوابگاهش فرستاد . در دالان یکی از شمعدانها ئیکه بر میز افتاده بود در داده از زینه های سنگ مرمر تالاری که با قالین سرخی فرش شده بود بالا بر آمد از يك راهرو تنگی یکی از دائره های جناح واصل گردید . جائیکه مخصوص اقامتگاه روبر است در طبقه اول دائره جناح عبارت از يك دهليز ، و يك صالون ، ويك اتاق كار ، وبك او تاق خواب، ويك توالت خانه میباشد . این دائره این بصورت بسیار مكلفة تزیین و تفریش شده است. قالیها و جوکها و کوچها و لوحه های تصاویر بسیار اعلا، وتحف و تحایفی که در آنست آنجا را بشكل يك موزه خانه در آورده .

باقی دارد


شماره ۲۱
صحیفه ١٦
سال دوم

ناموران جهان
( ما بعد از شماره ( ۲۰ ) سال دوم )

اروا بنت کریز : – دختر دختر عبدالمطلب ام حکیم البیضا ، وخاله زادهٔ حضرت فخر کائنات علیه السلام و والدهٔ حضرت عثمان ابن عفان رضی الله عنه، ونیز والدهٔ صحابی ولید بن عقبه رضی الله عنه میباشند که خودشان نیز صحابیه است.

ارینه : – از شاعره ها و حکیمه های بسیار جوان و خوش شمایل یونان قدیم است . هم معشوقه، و هم شاگرد حکیم مشهور ( سافو ) میباشد. بعضی آثارش پیدا شده ، وطبع و نشر گردیده است . بعمر ۱۸ سالکی وفات یافته است .

استا تیره : – همشیره (داراست) که از پادشاهان مشهور ایرانست و بنا بر روایت مکروه آنوقت دارا او را بزنی نیز گرفته است. در وقتی که دارا در (ایاش) نام موضع بدست اسکندر مغلوب گردیده، کشته شد استاتیره بدست اسکندر امیر افتاد. و از طرف اسکندر معاملهٔ بسیار انسانیت کارانه و نوازشانه دیده است . يك دختری نیز بنام ( استاتیره ) داشت که اسکندر بعد از سفر هند او را در حبالهٔ نکاح خود در آورده است. و بعد از وفات اسکندر از طرف ( رو خانه ) نام انبساقش بنابر رشك و حسدیکه با او داشت قتل رسیده است .

استایل : – از محوره های مشهور ترین فرانس میباشد که در تاریخ ۱۷٦٦ میلادی در ( پاریس ) تولد ، و در سنهٔ ۱۸۱۷ وفات یافته است . دختر ( نکر ) نام يك مرد فرانسوی میباشد ، و در سنهٔ ۱۷۸٥ با ( بارون هو لستان استایل ) ازدواج نموده به ( مادام استایل ) معروفه شده است. بارون مومی الیه از طرف دولت فرانس بسفارت ( سویدن ناروی ) مقرر شده مادام استایل نیز با او به آنجا رفته است. ولی بعد از کم مدتی با همدیگر امتزاج نتوانسته جدا شده اند . در سنهٔ ۱۷۸۸ در حق فیلسوف مشهور ( ان ژاق روسو ) یعنی محریات نشر نموده با آن شهرت پیدا کرده است . در هنگامهٔ اعتشاش بزرگ پاریس از طرف حکومت جمهوریه از پاریس طرد و اخراج گردیده به ( جرمن ) رفته است. در انجا با حکما و ادبای مشهور جرمن مانند ( گوته ) و ( شیلر ) ملاقات و معارفه پیدا کرده زبان جرمی را آموخته است. و چون باز پس به پاریس عودت کرده در حق جرمنها يك کتابی نشر کرده موجب آزرده گی ( ناپلیون بوناپارت ) گردیده در خانهٔ خودش او را نظر بند داشته است . ولی استایل بقرار کامیاب آمده اکثر پایتختهای اوروپا را گردش کرده ، و برضد ناپلیون بوناپارت محررات باقی دارد

علم ثروت ملل
( ما بعد از شماره ( ۲۰ ) سال دوم )

ا – ماشینها ، دستگاهها و همه نوع آلات و ادواتی که اعمال صناعیه – یعنی کار های صنعتگری را آسانی بخشد .

ب – همه گونه بناها و انشاآتی که برای صاحب خود ، و یا اجاره دار خود ایراد و تمتع بیارد ، مانند دکانها و مغازه ها ، واویلاها ، و قهوه خانه ها، و کاروانسراها و خانه های کراهی و غیره .

ج – اصلاحاتی که در اراضی یعنی زمینها – اجرا شود.

د – هنر ، و معرفتی که افراد ملت کسب و تحصیل کنند .

ثالثاً : سرمایهٔ متداوله – یعنی سرمایه که در میان مردمان دست گردان باشد. و آنهم بر چهار قسم شاملست :

ا – مسکوکات – یعنی نقدینهٔ زر و دینار سکه شده – که واسطهٔ تداول – قسم اشیای دیگری که ذکر میشود میباشد.

ب – ارزاق ، و ذخیره ، و غله که در دست سوداگران آن است، و حاصل شدن تمتع و ایراد از ان انتظار میشود .

ج – مواد و اشیای خامیست که برای ملبوسات و مفروشات ، و عمارات مخصوص است. و هنوز کار از ان گرفته نشده است . و یا کم و بیش کار شده است. و در دست سوداگران و فابريك والاها و چوبفروشها و نجار و آهنگر و بنا و دیگر صنعتکاران میباشد .

د – اشیا و اموالیست که از حالت خامی برآمده ساخته و حاضر شده باشد. ولی هنوز بدست استهلاك کنندگان یعنی بدست مخرج و مصرف رسانندگان نرسیده باشد ، و هنوز بدست فابريك والاها و سوداگران آن باشد. مثلا اشیا و اسبابهای که در دکانهای آهنگران، وزرگران، وتجار و دیگر اصناف در زیر نظر خریداران در جلوه گریست .

بعضی از ارباب این فن سرمایه را بر دو قسم تقسیم و یکی را ( سرمایهٔ مادی ) و دیگریرا ( سرمایهٔ معنوی ) توسیم نموده اند سرمایهٔ مادی همین سرمایه هایی بود که مذکور گردید . اما سرمایهٔ معنوی مانند علوم و فنون و اخلاق و آداب چیزهایی میباشد که اگرچه بقواعد علم ثروت جهت شمول و تعلق ندارد ولیکن چون کشفیات و اختراعات صنایعه از علوم و فنون بظهور می آید ، وسعی و عمل و تصرف و اداره از اخلاق و آداب بهم میرسد از انرو این سرمایهٔ معنوی مدار افزونی سرمایهٔ مادی میشود ، و الحاصل در اقوامیکه سرمایهٔ معنوی آن منقرض شده باشد

همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته
محمود طرزی
در چهاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید


اعلان

از هر دهن سخنی
و از هر چمن سمنی

هوسکاران مطالعهٔ آثار ادبیه را مژده میرسانیم. و ترغیب مینمائیم که ازین گنجینهٔ پر از جواهر آبدار، و ازین گلزار پر از ازهار يكيك نسخه بدست آورده از هر دهن سخنی بشنوند، و از هر چمنی سمنی بچینند.

در

مطبعهٔ
عنایت

که بنیاد یافتهٔ همتِ عرفان قیمت، شهزادهٔ جوانبخت معظم حضرت معین السلطنه سردار عنایت الله خانست زیور طبع آراسته گردیده، و در نفس مطبعهٔ مبارکهٔ مذکوره که در ده افغانان واقعست بقیمت ۲ روپیه کابلی از نزد عبدالروف سر مرتب مطبعهٔ عنایت خریداری کرده میتوانند کتاب مذکور در دکان ملا غلام محمد کتاب فروش متصل بمدرسهٔ شاهی نیز بفروش میرسد.


اعلان

کتابهای فارسی — انگریزی — اردو — و گورمکھی
— بهاشا وغیره برای تعلیم ابتدایی بفروش میرسد .
المشهر
( بالکرشن دازی سر مدرس مدرسة اهل هنود تمبر (۲) )
در شور بازار کابل

( اسامی وکلای ما در خارج )

در پشاور جناب میرزا غلام حیدر خان سررشته دار داکخانهٔ علیه افغانستان و در مشهد جناب عبدالله خان کاردار تجارت دولت علیه افغانستان، در بخارا جناب حاجی غلام بی خان مامور فروش پوست قره قلی، ذوات گرامی که در ممالك خارج افغانستان آرزوی اشتراك اخبار ما را داشته باشد بهر يك ازین وکلای ما چون وجه یکساله با ششماهه اشتراك را بفرستند و از طرف وکیل ما به اداره اطلاع برسد از همانوقت اخبار ما به همان آدرس و عنوانی که داشته باشند جاری میگردد . آدرس و عنوان واضع و روشن نوشته شود . يك طلای پوند انگلیزی ۱۵ پانزده روپیه کندار است


سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

شماره ۲۲
سال دوم

فهرستِ مندرجات

رمضان فیض رسان | موعظه
حوادث داخليه | شب برات بر بركات — احوال هوائيه — آفت سيلاب—ميلهٔ سراسيا—آغاز اصلاحات مهمه در امورات معارف — معاينهٔ مكاتب مكتب فنون حربيهٔ شاهانه — مكتب فيوضات مكتب بيت العلوم حبيبه — افزون خواه — وکلای اعزازی — نقل فرمان اعليحضرت همايونى — استفتا
حوادث خارجيه | احوال سياسى — حكومت مراكو چنان خراب شد — تفصيلات صدر اعظم قبل محمود شوكت پاشا — محمود شوكت پاشا كه بود؟ — محمود شوكت پاشا بجان بقتل رسيد — قاتلش كه بود؟ — آقاى ميرزا محمد رحيم بابايان — ترجمهٔ اخبارهای اردو وغيره — فتح يونانيان — ادعاى كاميابى بلغاريه — تقطيع تعلقات سفارتى يونان و بلغاريه خبرهاى برقى — جنگ بالقان — پيش قدمى افواج تركى — حركت مذبوحى بلغاريان — بيان سفارت تركى مقيم لندن كاميابى رومانيان — اراده هاى سرويا و يونان — شاه بلغاريه دچار بسترى است — خيانت بلغاريان — بلغاريان مقابله تركان را كرده نميتوانند — جهازات و كشتى هاى بلغاريه در علاقهٔ روس ملتجى ميباشند — مسلمانان اين را بنظر توجه وغيرت بينند — قتل شاه بلغاريه — سيكسى بلغاريه — بلغاريان پيش رومانيان اسلحه انداختند — يونان سيرس را گرفته اند — طوقان قبض و غضب در يونان — بلغاريان وحشى از فهرست اقوام مهذب بايد كشيده شوند — تركان بسوى ادريانوپل روانه شدند — حكم فوجى حكومت بلغاريا — خبر فرحت ابراز پشاور قبضه نمودن انوربى ايدر يانوپل را دوباره
تصاوير | منظرهٔ سردروازهٔ ماشين خانه — جناب مدير و سر محرر سراج الاخبار افغانيه محمود طرزى صاحب با معلم مدرسهٔ زينكو كراف محمد فضلى رسام شهير در باب تصاوير اخبار مذاكره ميكنند — هيئت ادارهٔ سراج الاخبار افغانيه — هيئت مدرسهٔ زينكو كرافى — وزير نامدار و سرافسر با اقتدار مرحوم محمود شوكت پاشا — نقشهٔ روم يلى و جنگ متفقين در لقمهٔ زيانى


اعلان
سیاحت بر دورا دور کره زمین

چقدر فایده ها و شیرینیها دارد؛ علی الخصوص که آن سیاحت با آن بزرگی و وسعت
✒ به هشتاد روز ✒
اجرا شود؛ آرزو کننده گان این سیاحت خارق العاده هرگاه برای خریداری کتاب (سیاحت پر دورا دور کره زمین) بهشتاد روز
بقدر دو روپیه کابلی يك مبلغ کمکی را صرف نمایند. این سیاحت را کویلا (فلیاس فوق) سیاح و رفقایش یکجا اجرا کرده خواهند بود! محل خریداری این کتاب دکان (ملا غلام محمد) تاجر کتب متصل مدرسه شاهی میباشد. و در نفس مطبعه عنایت که در ده افغانان است از نزد عبد الرؤف ستر مرتب نیز خریداری میتوانند. مؤلف این کتاب (ژول ورن) فرانسوی است که در نوشتن ناولهای فی مشهور آفاقت از فرانسوی به ترکی و از ترکی بفارسی ترجمه شده است. کتاب مذکور تنها ناول نی بلکه در ناول فن جغرافیا و جغرافیای ریاضی را نیز بطرز افسانه نشان میدهد. در (مطبعه عنایت) که از مؤسسات شهزاده جوا بخت معظم دولت علیه افغانستان جناب عالی (معین السلطنه سردار عنایت الله خان) است زیور طبع آراسته شده است. این کتاب نایاب را زود بدست آرید و فرصت را فوت مکنید که نسخه های آن زود تمام خواهد شد، و افسوس فایده نخواهد بخشید.

(كتاب سال اول سراج الاخبار افغانيه)
(با جلد اعلا)
و دو كتابچه ( علم و اسلامیت ) و ( آياچه بايد كرد ؟)
(با جلد اعلا)
در اداره موجود است. آرزو کنندگان خریداری کرده میتوانند
قیمت همه (۲۵) بیست و پنجروبیه کابل

اعلان
افغان يك اخبار هفته وار اسلامیست که در پشاور زبان پشتو و اردو شایع میشود. در صوبه سرحدی یگانه محافظ جایز مسلمانان است. شکایات و معروضات شان را بگوش حکام میرساند، بعلم و اخلاق و پاس دين مذهب آنها را ترغیب میدهد. این اخبار در هر طرف دنیا يك رغبت عمومی حاصل کرده است در افغانستان، بخارا، امریکه، افریقه، چین، ژاپان، مدینه، مکه روس، نتال، لندن، مصر، وغیره بلاد مشتری دارد. قیمت عام برای هندوستان ۶ روپیه سالانه معه محصول डाक و برای ممالک غیر ۱۲ روپیه کلدار است.
✒ المشهر ✒
(منیجر افغان)

( شرايط درج كردن اعلانها )
سوداگرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانيه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشتهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود:
اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روبيه كاملی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطريك قران يعنى نيم روبية كابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار فی سطريك قران یعنی نیم روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطريك ستون اخبار ما (٣ – اینچ – ٤ – سوت) میباشد


صحنه ۱

قيمت ساليانه
در دار السلطنة كابل ۸ روپيه كابلى
در اطراف داخله مملک
با اخراجات ڈاک ١٤ روپيه كابلى
در خارج مملکت
با اخراجات ڈاک ١٠ روپيه انگليزى
هر پانزده روز يكبار نشر ميشود
قيمت يك نسخه آن در كابل يكعباسى است

سال دوم

سراج الاخبار افغانيه
۱۳۲۹

شماره (۲۲)

مدير و سر محرر
محمود طرزی

ادارة و مطبعه
در ماشين خانه دار السلطنة (كابل)
همه امورات تحريريه به اداره خانه
بنام مدير فرستاده ميشود

تاريخ عربى يكم رمضان سنه ۱۳۳۱ تاريخ انگریزی ٤ اگست تاريخ شمسى ۱۳ اسد ۱۲۹۲

درين اخبار از حوادث داخليه وخارجيه وبسى مقالات مفيده درج ميشود

( رمضان فيوضات رسان اسراج الاخبار افغانيه بر همه برادران مسلمان خود )
( که در روى زمين هستند مبارکباد ميگويد )

( موعظه )
از مدرسه مبارک شاهی به اداره رسيده است

بسم الله الرحمن الرحيم

ماه نو روزه بر اوج افق ابروى خود است رئیتی شق ميكند اما که لب از بهر ما مهر کن اى مهر ثبت مهر ما ای عزيز قارى اخبار — کلمات چند در باب اشرف الصيام اختيار و ابراز که روژه ماه مبارک رمضانست بگوش جان بشنو — و درکار بستن و عمل نمودن بدانها براه صدق دل و رسوخ عقيدت رو — حق تعالى در محکمات آيات کتاب خود ميفرمايد يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم لعلكم تتقون اياما معدودات، يعنى اى کسانیکه ايمان آورده ئيد نوشته و فرض کرده شد بر شما روزه داشتن چنانکه نوشته و فرض کرده شده بود بر آنانکه پيش از شما بودند باشد که بپرهيزيد از بديها و گناهان و احتراز کنيد از متابعت نفس و شيطان چون روزه عبادتيست شاق و دشوار چنانچه در کتاب در المختار است که روزه از اعظم ارکان دينست و محکمترين قوانين شرع متين که نفس اماره بدان مقهور و مغلوب ميگردد و روزه مرکب است از اعمال قلب و منع بدن از خوردنى و نوشيدنى و شهوة متعلقة نکاح و آن از جميلترين خصالات لکن بر نفوس از شاقترين و سختترين تکاليف است پس در باب مکلف ساختن بندگان حکمت الهى چنان تقاضا نمود که تکليف سبک را در ابتدا فرض سازد مانند نماز تا مکلف بکشيدن تکاليف شريعت عادت بگيرد باز تکليف اوسط را فرض سازد مانند زکوة و در نوبت سوم که نفس مکلف فى الجمله عادتى بر داشت تکاليف الهيه گرفته و خو گر شده باشد تکليف سخت ترين را که روزه است مقرر فرمود — و در کتاب در مختار است که روزه بعد از يکنيم سال از هجرة مقدسه بعد از ده روز از حکم برگشتن قبله بسوى حضرت کعبه از بيت المقدس فرض گشته — لهذا در آيه کريمه بجهت تسلى خواطر عابدان اين امت فرمودند که اين عبادت مخصوص به ما نيست بلکه هيچ امت از تکليف اين عبادت آزاد نبودند و از عهد (حضرت آدم على نبينا وعليه الصلوة والسلام) تا آخر شرائع سابقه منسوخه که شريعت (عيسى على نبينا وعليه الصلوة والسلام) روزه داشتن فرض بود — اما نصارى چون گرفتن روزه را در فصل تابستان و گرمى هوا بر خود دشوار شمردند


۲۲ سال دوم شماره ۲۲

اوقات روزه داشتن خودها را باختیار خود بی نازل شدن وحی در پایاب در فصل بهار که موسم اعتدال هواست پسندیده عدد ایام روزه خود را برای فکر خود عوض پنجاه مقرر داشتند — و چون تفصیل اجمال کلام الله در احادیث الرسول است لهذا بعضی از مناقب روزه و ماه آنرا از احادیث صحیحه نبویه علی صاحبها الصلوة والتحیه نقل نموده معروض رای دیانت پیرای قاریان کرام سراج الاخبار میگردد — در صحیح بخاری و صحیح مسلم از ابو هریره رضی الله عنه روایتست «کل عمل ابن آدم یضاعف الحسنة بعشر أمثالها إلى سبع مائة ضعف قال الله تعالى الا الصوم فانه لي وانا اجزى به يدع شهوته وطعامه من اجلى للصائم فرحتان فرحة عند فطره وفرحة عند لقاء ربه ولخلوف فم الصائم اطيب عند الله من ريح المسك والصيام جنة واذا كان يوم صوم احدكم فلا يرفث ولا يصخب فان سابه احد او قاتله فليقل اني امرؤ صائم،» يعنى آن حضرت صلى الله عليه وسلم فرمود که هر عمل نيك آدميزاد مضاعف کرده میشود بدین گونه که اجر و ثواب يك نیکی را بده چند آن میدهند تا بهفصد چند آن بر حسب شدت ریاضت و اخلاص بمحضرت ربوبیت وبحسب فضل او تعالى — و حقتعالی فرموده است مگر روزه که جزاء آن حد و اندازه است و من جزا میدهم بآن هر چه می خواهم و چندانکه میخواهم از حد حصر و شمار بیرون زیرا که روزه محض برای منست اگرچه همه چیز برای اوست تعالی و تقدس و همه عبادات برای اوست روزه را دران میان تخصیص نمود و تکریم و تشریف خاص امتیاز داد از جهت آنکه این عبادت از ریا بعید است و از چشم دیگران پوشیده است و از جهت آنکه نفس را دران حقی نیست چنانکه فرمود «و يدع طعامه وشهوته لاجلى» یعنی روزه دار خواهش نفس خود را خصوصا طعام خود را که احتیاج با آن اکثر است برای من و طلب ثواب و رضای من ترك میدهد — و گفته اند هیچ معبودی بجز حق سبحانه و تعالى بروزه پرستش نشده است و تعظیم کفار معبودان خود را در هیچ عصری بصوم نبوده اگرچه بصورت صلوة وسجود و قربانی بوده است — و بعضى گفته اند استغنای از طعام وشراب و سائر شهوات از صفات پروردگار است ( تعالی و تقدس ) و چون بنده بدرگاه او تعالی با آنچه موافق و مشابه صفات اقدس او تعالت تقرب جست بدینوسیله نسبت تناسبی باو تعالی برای خود صحیح ساخت

دل نسبتی بحضرت اعظم درست کرد
نسبت درست کر دو چه محکم درست کرد

لهذا او تعالی این عبادت را بذات اقدس خود نسبت فرمود — و موافق سیاق و روش حدیث البته آنست که این نسبت شریف از جهت آنست که او سبحانه بمقدار ثواب و تضعیف آن عالم است و بعلم مقدار این ثواب یکانه و منفرد است که دیگرانرا بآن خبرداری نیست — و امام بیهقی روایت کرده است که شخصی از سفیان بن عیینه که از کبار طبقه تبع تابعین است پرسید که معنی این حدیث قدسی چیست که، «كل عمل ابن آدم له الا الصوم فانه لي وانا اجزى به،» ايشان گفتند که این صحیح ترین احادیث و محکم ترین آنهاست و معنیش آنست که چون روز قیامت در میان مسلمانان و خصمان وی مخاصمه واقع شود آنچه برذمه وی از حقوق خلق میبرآید در عوض آن از اعمال نيك وی خواهند داد تا آنکه هیچ عمل نيك باقی نماند و چون نوبت روزه رسد حقتعالی روزه را در عوض مظلمه نخواهد داد و باقي مظالم آن بنده را خود متحمل خواهد شد و اهل حقوق را بثواب راضی خواهد ساخت بعد ازان روزه همراه آن روزه دار شده او را بهشت خواهد برد — و ايضاً بمضمون آيه كريمة، «ان الشيطان كان للانسان عدوا مبينا» . و حديث شريف «ان الشيطان يجرى من الانسان مجرى الدم فضيقوا مجاريه بالجوع» معنى آیه کریمه آنکه بدرستی که شیطان برای انسان دشمن آشکار است و معنی حدیث شریف آنکه شیطان در بنیه وجود آدمی مانند خون جاری و روان است لهذا افکندن و انداختن خطرات و اندیشهای بد در دل و سینه انسان بروی آسانست و در اغوا و لغزانیدن انسان برای وی مانع و دافعی نیست پس شما مجاری شیطان را بگرسنگی تنگ سازید تا آثار تردد وی و آمد و رفت وی در وجود شما کمتر شده خطرات و اندیشهای ردی را بشما کمتر بیندازد — و بعبارت علما و مشائخ عظام این مطلب را اینچنین بگویم که میدانیکه در وجود آدمی محل جریان و جولان شیطان شهوات است وقوت شهوت شکست می خورد مگر بصورت گرسنگی و مجاری میدان شیاطین مسدود نمیگردد مگر بریاضت صوم بنابران تا آنکه طالب سعادت ابدی میدان سینه خود را از ظلمات وساوس شیطانی و نجاسات شهوات نفسانی بصیقل تشنگی و گرسنگی و بیخوابی و بیداری باوصافی نگرداند قابل فیض اسرار صمدیت جل شانه که نمونه از مضمون « الم نشرح لك صدرك » است نگردد — و خاصیت روزه آنست که راه شیاطین که موانع این سعادت اند بر بنده میبندد و مار خبیث نفس اماره که دشمن دین است بتازیانه گرسنگی و تشنگی سراسیمه و سرکوفته میگردد و قوای غضبی و شهوی که غولان و رهزنان نور عقلند بقوت این ریاضت مقهور و مغلوب میگردند — بدین سبب است که حق جل و علا این رکن را از جمیع ارکان اسلام بشرف اختصاص بخود مخصوص گردانید

بیت، هر چه بدان شرع بشارت دهست از همه حرفی انا اجزی به است .... و دیگر از فضائل روزه آنست که بوی متغیر دهان روزه دار در نزد حضرت صمدیت از بوی مشك بهتر است — باید دانست که حق جل وعلا بكمال حکمت خود دو نوع ادراك را در وجود انسان تعبیه فرموده است یکنوع را ادراك صوری خوانند چون ادراکات حواس پنجگانه ظاهری و این نوع ادراك ثمرة لطائف عناصر است — نوع دوم ادراك معنویت چون قوت قلب وروح وباقي لطائفی که اهل تصوف که بر گزیدگان امتند از ادراکات آنها بهره یابند — و هر قوتی را ازین قوتها بر حسب خاصیت وجود او از ادراکات خود لذتی والمی هست و چون قلب


صفحه ۳ سال دوم شمارۀ ۲۳

و روح و باقی الطائف باطن و حقیقت انسانی بمضمون ، قل الروح من امر ربی وما اوتیتم من العلم الا قلیلا، از عالم امر اند و از ادراك حواس جسمانی و عقل ظاهری بلند تراند و در تنزه و تقدس نسبت بعالم جسمها فی محضرت صمدیت مناسبة لهذا انچه از جمله مدرکات معنوی مقبول درگاه حضرت صمدیت مشاهده و ادراک آن سبب استقوای قوای معنوی میگردد و هر چه مردود درگاه حضرت صمدیت سبب تالم و عذاب آن قوتها میگردد — ملخص کلام آنکه آثار طاعت را عطریست که رائحه آن مرغوب ملائکه گرام است و سبب مرغوبی ایشان همانست که همان اثر مقبول بارگاه کبریا است چه ملائک گویا حاجیان و دربانان جلال وكبرياء الهی اند — وازين جمله است حدیث شریفی که در باب خون زخمی و شهید حرب جهاد در صحیح بخاری و صحیح مسلم از ابو هریره رضی روایت شده است که « ما من احد یکلم فی سبیل الله والله اعلم بمن یکلم فی سبیله الا جاء یوم القیمة و جرحه یثعب (۱) دماً اللون لون الدم والریح ریح المسک » یعنی نیست هیچیکی که زخمی شود در راه خدای و خدا میداند کسی را که زخمی میشود در راه وی ( یعنی که بجز رضای الهی غرضی دیگر در مقابله ندارد ) مگر که میآید روز قیامت و زخم وی آنچنان تازه و نمایان که خون ازان بجوشش روان میباشد رنگ آن رنگ خون و بوی آن بوی مشک — درینجا نیز از مقبولیت همان عمل بیوی مشک تعبیر شده است

کار فضل تست مشک افشانی اما عاشقان
مصلحت را تهمتی بر آهوی چین بسته اند

ترجمة باقی حدیث شریف اول آنکه روزه سپر و پناهست از رسیدن شر شیطان در دنیا و سپر است از آتش دوزخ در آخرت — بنابران چون باشد روز روزه داشتن یکی از شما پس باید که تکلم بكلام قبیح نکنند و فحش نگوید و آواز خود را بجنگ و جدل و خصومت بلند نسازد پس اگر دشنام دهد کسی روزه دار را یا با او مخاصمه کنند باید روزه دار او را دشنام ندهد و با وی خصومت نورزد و در جواب وی بگوید که من مردی ام روزه دار — و در روزه فرض زبان بگوید و در نفل در دل بگذراند تا از ریا دور باشد فقط

اکنون حدیث شریف دیگری مشتمل بر فوائد اخروی و منافع تمدنی روزه و ماه مبارك روزه معروض رای قاریان سراج الاخبار میگردد وبالله التوفیق — امام بیهقی در کتاب شعب الایمان از حضرت سلمان فارسی رضی الله عنه روایت میکنند « و قال خطبنا رسول الله صلی الله علیه وسلم فی آخر یوم من شعبان فقال قد اظلکم شهر عظیم شهر مبارك شهر فیه لیلة خیر من الف شهر جعل الله صیامه فریضة وقیام لیلته تطوعاً من تقرب فیه بخصلة من الخیر کان کمن ادی فریضة فیما سواه ومن ادی فریضة فیه کان کمن ادی سبعین فریضة فیما سواه وهو شهر الصبر والصبر ثوابه الجنة وشهر المواساة وشهر یزاد فیه رزق المؤمن من فطر فیه صائماً کان له مغفرة لذنوبه وعتق رقبته من النار وکان له مثل اجره من غیر ان ینقص من اجره شی قلنا یا رسول الله لیس کلنا نجد ما نفطر به الصائم فقال رسول الله صلی الله علیه وسلم یعطی الله هذا الثواب من فطر صائماً علی مذقة لبن او تمرة او شربة من ماء ومن اشبع صائماً سقاه الله من حوضی شربة لا یظماء بعده ابداً حتی یدخل الجنة وهو شهر اوله رحمة واوسطه مغفرة و آخره عتق من النار من خفف عن مملوکه فیه غفر الله له واعتقه من النار » یعنی گفت سلمان فارسی رض که آنحضرت صلی الله علیه وسلم در روز پسین ماه شعبان برای مایان خطبه خواند و فرمود ای مردمان سایه افکند بر شما ماهی بزرگ ماهیست که دران برکت کرده شده است ماهیست که دران شبی است بهتر از هزار ماه —

بقدری ما چون نشود فانی بسالم
ماهی که شب قدر درو بود نهان رفت

روزه داشتن آنرا حق تعالی فرض گردانیده است و نماز را در شب وی نفل و سنت — کسیکه نزدیکی جوید درینماه بدرگاه حق تعالی بخوئی و عمل که نفل باشد میباشد مانند کسیکه فرضی را در غیر این ماه ادا کرد ( و معلوم است که ثواب فرض از نفل بمراتب و درجات بیشتر است ) و کسیکه فرضی را درینماه ادا کرد میباشد مانند کسیکه هفتاد فریضه را در غیر این ماه ادا کرد — و ماه رمضان ماهیست که دروی صبر است از شهوات نفس و ثواب صبر کردن بهشت است — و ماه رمضان ماهیست که دروی غمخواری فقرا و گرسنگان باید کرد — و ماهیست که رزق و روزی مسلمان دران میافزاید و دران برکت داده میشود و نیز توسیع طعام و مواسات که در وی امر کرده اند سبب وسعت رزق فقرا و محتاجان میگردد — کسیکه روزه روزه داری را درینماه بگشاید باشد سبب آمرزش گناهان وی و سبب آزاد شدن ذات وی از آتش دوزخ و باشد مر او را مزد آن روزه دار بی آنکه از مزد وی چیزی کم شود — ما گفتیم کلنا رسول الله همۀ ما آنقدر چیزی نداریم که روزه روزه داری را بآن بگشائیم آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمود که حق تعالی این ثواب را کسی میدهد که روزه دار را بمذقی از شیر آمیخته بآب یا بیکدانه خرما یا بدمی از آب روزه گشاید و کسیکه شکم روزه دار را سیر گرداند او را خدایتعالی از حوض من که حوض کوثر است آبی بنوشاند که بعد ازان هرگز تشنه نگردد تا آنکه به بهشت در آید و در انجا همه نعمتها حاصلست — و ماه رمضان اول آن سبب افاضه رحمت است از جناب حق که روزه داران بدان مستعد و قابل ظهور انوار گشته از ظلمات گناهان و کثافت معصیت می برایند ... و میانۀ وی سبب آمرزش گناهان است و آخر ماه رمضان آزاد شدن است از آتش دوزخ — چون طاعات میسر شد و معاصی مغفور گشت روزه دار مهیا و مستعد

(۱) (یثعب) یعنی مانند چشمه بسیاری روان میشود


صفحه ۴
سال دوم
شماره ۲۳

دخول بهشت کردید — و کسیکه از کنیز و غلام روزه دار خود تکلیف و مشقت خدمت را سبك سازد او را حق تعالی بیامرزد و از آتش دوزخ او را آزاد سازد — و نیز در مختار از فتاوی بزازیه نقل نموده که هر گاه شخصی آنقدر ضعیف و ناتوان بود که هرگاه روزه میگرفت از قیام در نماز عاجز میگشت و نماز را ایستاده نمیتوانست آن شخص روزه را ترك ندهد و نماز را نشسته بخواند تا هر دو عبادت برای وی جمع شود — و در حدیث شریف بروایت ترمذی و ابن ماجه از ابو هریره رضی الله عنه آمده است که در جمله فضایل ماه رمضان آنحضرت صلى الله عليه وسلم فرموده است ، ولله عتقاء من النار وذلك كل ليلة ، یعنی و هر خدا را آزاد شدگان از آتش دوزخ هست یعنی در رمضان و آن آزاد کردن در هر شب است مخصوص بشب قدر نیست — و در جواهر التفسير ملاحسين واعظ کاشفی قدس سره است که هر شبی در وقت روزه کشادن ششصد هزار بنده عاصی را که استحقاق جحیم داشته باشند برات آزادی بخشند و هم وی از کتاب لطائف التقرير آورده که رمضان میدانیست منور بشعله مصابيح — دریا نیست مزین بگوهر تراویح — فرخ اثری — خجسته اخترى — شیطان بندی — فردوس کشائی — بالا سرشتی — پاكيزه لقائی — معصیت گدازی — عباسی نوازی — عالی منظری — مشتاق پروری — غم زدائی — اندوه ربائی — دیوان از و در هراس — مبتدعان از و در وسواس — عاقلان را از جمال او شادیی — عاصیانرا از برکت او آزادی — مطیعانرا از و نوید رحمت — مؤمنانرا از و امید مغفرت — دلهای عابدان از و در عین نزهت — جانهای عارفان بسبب او در گلشن راحت — چون جمال شرف این ماه آشکارا گردد شب محنت عاصیان را صبح اقبال پدیدار آید رایت اظلكم شهر عظیم در میدان رفعت او منصوبست — ورقم أوله رحمة وأوسطه مغفرة و آخره عتق من النار بر اوراق دولت او مكتوب —

میشد دهان از نان کام د شکر روزه
دیدی هنر خوردن بذکر هر روزه

( وصلى الله تعالى على خير خلقه محمد و آله واصحابه اجمعين برحمتك يا ارحم الراحمين آمين )

فقير مخلص عبدالرؤف مدرس

حوادث داخله

( شب برات پربركات )
شب یکشنبه یازده هم ماه شعبان المعظم گذشته ليله مباركه برات بود که یکی از اعاظم شبهای مقدسه اسلامیان شمرده میشود. بشرف این شب مبارك يك جراغان و ضیافت سنیّه همایونی در باغ ارك مبارك ترتيب يافته واعزه و اشراف حضور و ارباب مناصب و مراتب دعوت شدند . ذات قدسيت صفات بادشاه معظم محبوب القلوب ما اعلیحضرت سراج الملة والدین ادام الله ظل عاطفته في العالمين همه مدعوين كرام را در پیش صفه برنده قصر استور مبارك تجمع آمدن فرمان نمودند و خود ذات اعلیحضرت شاهانه در برنده مذکوره تشريف شوکت ردیف همایونی را ارزانی فرموده يك خطابه بسیار مفید و موثری در خصوص فضیلت و مزایای شب برات پر برکات بیان فرمودند. و دعای ترقی و هدایت و اتفاق عموم مسلمانان ، و دوام آزادی و استقلال و سعادت حال واستقبال دولت و ملت افغانستانرا آورده زبان فیضرسان نموده و بعد ازان در حین نشاط مأمن مواجهه قصر استور مبارك كه با چراغان و تزئینات بدیعی ترتیب و تنظیم شده بود تشریف برده و بعد از تناول طعام تا به دوازده بجه شب بكمال فرحت و سرور برآورده شده و حاضرین کرام مظهر تلطیفات و عواطفات شهریاری گردیده رخصت انصراف عطا فرموده شد .

احوال هوائيه
از قرار را پورتهایی که از سر دروازه ارك مباركه بتوسط مأمورين مخصوصه تعیین درجه هوا در هفته گذشته یعنی در ۲۲ ماه شعبان المعظم به اداره ماجوانه ما رسیده درجات حرارت هوای بلاد مختلفه از قرار ذیلست :
مزار شریف — از اول ماه سرطان مطابق ۱۷ ماه رجب تابه ۱٤ سرطان سلخ رجب در چهار بجه روزها از ۹۲ تا به ۹۵ درجه کرمی هوا بمقياس الحرارة قاهرانهايت نشان داده است . باران و باد شدیدی هم نباریده و نوزیده .
دار السلطنت هرات — از ٤ ماه سرطان مطابق ۲۰ ماه رجب تابه ۱۰ و ۲۹ ماه های مذکورین در چهار بجه های روزها حد اصغر درجه گرمی هوا ٨٥ و حد اکبر آن ۹۲ درجه نشان داده شده است. بادهای موسمی شهر مذکور نیز بصورت دایمی و گاهی به بسیار شدت دوام ورزیده است .
احمد شاهی قندهار : — از ۲۸ جوزا ۱۳ رجب تابه ۱۱ سرطان ۲۷ رجب در چاربجه های روزها حد اصغر درجه گرمی هوا ۱۰۰ و حد اكبر آن ۱۰۵ قمر نهایت نشان داده شده است.
جلال آباد : — از ۲۱ سرطان ۷ شعبان المعظم تا ۲۷ سرطان ۱۳ شعبان در چهار بجه های روزهای مذکو حد اصغر درجه گرمی هوا ۹۲ و حد اكبر ۹۹ درجه نشان داده شده است.
دار السلطنه کابل : — از ۲۷ سرطان ۱۳ شعبان تا به ۳


شماره ۲۲
سال دوم
ماه اسد ۲۰ شعبان در چار بچه های روزها حد اصغر کرمی هوا میآورد با یوهای نباتات مختلفه و سیاهی و تیره ی سیل دلها را مالا
۸۲ وحد اکبر آن ۹۶ نشان داده شده است که اگر انحساب مال خوف وخشیت مینمود .
دپورتها درست باشد هوای شهر عزیزما تقریباً بدرجة کرمی ذات اعلیحضرت بادشاه مراحم کستر ما از آغاز ورود سیلاب
هوای جلال آباد پهلوزده است. و از روی انحساب ها گرمترین بواسطه تيلفون از سپول بحر هر طرف که دردم مجرای سیلاب بود.
بقعه ها شهر احمدشاهی قندهار را می بیاییم که از جلال آباد هم کوی بسرعت تمام پیغامها فرستادند . و تا بدرجه که ممکن بود مردمانرا
سبقت را در کرمی در ربوده است . آگاهی بخشیدند .

آفت سیلاب
از فضل و مرحمت خداوندی این سیلاب بلاما آب نسبت بشدت
و دهشتی که داشت خسارت و آسیبی به نفوس قطعاً وارد نیاورد .
جناب حق ممالک شاهانه را بوجود مراحمی آمود ذات جزوی مال و مواشی و اراضی که دردم مجرای آب بود خسارت
اعلیحضرت همایونی از همه آفات و بلیات محفوظ دارد . نوم جمعه یافت . سرك ما بين چنار باغ وسهيل و بعضی سرکهای دیگر را
۱۳ ماه شعبان المعظم هوا يك كثافت و تیره کی پیدا کرده بوقت خراب کرد. وکمتری اراضی و مزروعات را نیز ضرر رسانید .
ظهر يك باد شمالی بسیار شدیدی بوزیدن آغاز نهاد ، بدرجه که ذات اعلی حضرت شاهانه بسبب خرابي راهها مجبوراً يكتب را
بعضی درختان قوبرا نیز ازین برافکند ، حتی دو نفر در ده افغانان در پغمان بسر آوردند روز دیگر موترها از شهر آمده و یکمقدار
کابل در زیر آوار درخت تصادف نموده مجروح گردیدند . در راه را بنواری اسب و بعد از ان بمرابه های موثر بکمال عافیت
شهر اگرچه باران بسیاری نشد ولی در دره های کوه پغمان و اجلال بدار السلطنه تشریف فرمای عزو اقبال کردیدند .
که میرزا ها آرایقان مینویسند غالبا حاله بسیار شدید و وافری اعلیحضرت بادشاه رعیت پرور مراحم گستر مقدس ما خارت
باریده بود که تقریباً به سه نوه روز مذکور در حالیکه ذات شوکت یافتگان این سیلاب را بمعاونت تقدى وجدى وتخفيفات ماليات
سمات العاب حضرت بادشاهی زیر در انروز به یغمان تشریف همایونی را و غیره دستگیری و نوازش فرمودند ، و به اینصورت کمال مرام
رزانی فرموده بودند از دریای دره پغمان یک سیلاب دهشت مآب ملت پروری بادشاهانه را ظاهر و عیان ساختند . ما بر سلامتی
عظیمی نزول نمود که مردمان سالخورده یغمان در مدت عمر خود پادشاه مهربان تمیم الاحسان مقدس خود شکرها و ثناها میگونیم.
همچنین سیلابی را مخاطر ندارند . و دعای های عمر و اقبال شاهانه شانرا ورد زبان صداقت میداریم.

کیفیت دهشت و شدت این سیلاب طوفان نشا را به بی دوانی
ميله سر آسیا
که بچشم خود دیده و ما از آنها شنیده ایم از قرار آنی در پیشگاه شهر عزیز ما در هر سال بعضی میله هایی دارد که عموم اهالی
انظار قارئین کرام خود وضع مینمائیم : به آن اشتراك میورزند. از انجمله یکی ( میله سیر آسیا ) است که
ذات مراحم صفات اعلیحضرت همایونی تقریباً به ۹ نوا روز در هر سال بهمین موسم در سر آسیا نام موقعیکه در حوضه جنت
بواری موثر با بعضی خواص حضور همایونی به یغمان تشریف نمونه ( چاردهی ( واقعت اجرا می اید . یوم جمعه گذشته همه
برده بودند . تا به يك بچه در چنار باغ نام موقع با صفایی که در قریب همشهریان عزیز ما در جنگلها و پیشه های میوه دار پرگلزار خوش
قصبه برکنار دریای دره پغمان واقعیت اسرار اوقات ماهانه را جویبار چاردهی منتشر شدند. و در هر گوشه و کنار ، در لب هر
نموده، و نماز جمعه را در جامع قصبه اذا فرموده بسواری موثر جو بار و آبشار ، در سایه هم بید و چنار ، انجمنها جمعيتها زمنها
بسوی قصر علویت حصر ( سبيل ) که تقریباً هزار فوت از موقع تشکیل دادند. نغمه های غزاد براتیهای ملی ، و سازهای گوناگون
بلندتر و دو هزار قوت از کابل و ده هزار فوت از سطح بحر بلندتر وطنی از هر هر طرف بر میخواست ، على الخصوص در سر آسيابك
واقع است تشریف فرمودند. ازدحام عظیم اهالی دیده میشد. کاو جنگی دوبها ، پهلوانی
در اثنانیکه ذات شاهانه شان در برنده قصر همایونی باند ما پهلوانها ، ودیگر انواع بازیها و ساعت تبریها اجرا میشد . ذاتاً این
و مصاحبان حضور همایونی صحبت مشغول بودند باد شدت ورزید میله اساساً بمينه دوبی ها - یعنی کازرها - معروفت که در
و از طرف وادی بعضی صداهای مهیب و دهشتناکی ممنوع گردید. زیادت (خواجه طواف صاحب که در انجا میباشد بوقوع می آید.
تخلیق پیوست که در دره سیلاب نزول نموده ، میگویند که نظاره و همه اهالی به آن اشتراك میورزد و نما شای مهم آن نیز عبارت
سیلاب چنان بنظر می آمد که کوبا کوههای ابرهای سیاه و تیره از کاو جنگی است که دیگر تماشاها نیز با آن ضم و علاوه میشود .
در دره به جریان افتاده باشد. چون موقع سهيل خیلی مرتفع ذات مراحم صفات اعلیحضرت شاهانه با شهزادگان عظام
و دورتر از دره بود برای تماشا تا به نزدیک رفتند. صداهای سنگهای و معدودی از همرکابان معیت شاهانه درین میله رعایای صادقه
بسیار جسم جسیمی که فوت آب آنها را از جاهای بلند غلطانیده شاهانه خود بصورت غیر رسمى اشتراك ورزيدند ، و يك سايباني


سال دوم
شماره ۲۳

اعظم دولت علیه افغانستان جناب معين السلطة، سردار عنایت الله خان اولا بمكتب حربيه الشريف عالی را ارزانی فرمودند . از قراریکه نامه نگار خصوصی ما برای ما تحریر نموده کیفیت تشریف آوری عالى مكتب مذکور از قرار ذیل است :

در يوم مذکور که موعد تشریف عالی بود شاگردان شاکر الاحسان مکتب حربيه و شاگردان مکتب ملکزاده های مشکل و دو بلوك شاگردان مکتب عسکری با موزيك عسکری از در وازه تا به عمارت مكتب صف بسته احترام بوده منتظر تشریف فخيانه شان بودند. بعمل نه یجه حضرت نظار پناهی شان بواری عرابه موثر تشریف فرموده از طرف عموم شاكردان ، وعساكر با موسيقة مكتب رسم سلام و تعظیم بجا آورده شد. در پیش بنای عمارت از طرف نگران عمومی مکتب جناب نائب سالار سردار محمد نادر خان ، و مفتش مكتب برکه غلام جیلانی خان وهيئت معلمين استقبال شدند. ذات معالي صفات فخیانه شان از عرابة مور فرو آمده به دالان مكتب داخل . وبعد از یکچند دقیقه که استراحت فرمودند به

) منظره سر دروازه ماشینخانه مبارکه )

و در سخانه عمومی که همه شاگردان مكتب حربية شاهانه در ان مجتمع بودند تشریف فرما شده شاگردانرا به تلطیفات عالی نوازش فرمودند. مچند نفر از طلبه از طرف معلمان شان یکچند سوال علمی اجرا شده جوابهای موافق مطلوب عطا گردید . بعدازان ذات عالی نظار تبناهی عموم را مخاطب نموده يك اطقی که دلهای آهنین را نیز بگدازد بیان فرمودند که مال نطق مذکور مبنی بر نصایح و مواعظ بود که در اول امرا حوال امروزه عمومية اسلامیه را و گرداب فلاکت و مصیبتی را که امروزه روز مسلمانان در ان افتاده اند یکصورتی که در پیش چشم نابینا نیز مجسم شود بيك صدای مؤثری تشریح و تفسیر نمودند . بعدها در حالتیکه از چشمهای مبارک شان اشک حسرت جاری بود یکمال تاثر بیان فرمودند که : هدان فلاکتها از جهالت و غفلت ، و عمل نکردن

در موضع میله اسب فرموده با اهالی تماس فرمودند ، و به بعضی احسانها و انعامها دلهای اهالی را شاد نمودند، و تا بوقت عصر در انجا بوده مینه مذکور الله الحمد والله بدون سبك وقوعات بکمال فرحت ها و مدرتها به انجام رسید .

و آغاز اصلاحات مهمه در امورات معارف)

این یک از امورات بدهی و آشکار است که همه ترقبها و سعادتهای ملكها وملتها به علم و معارف منحصر است. در این باب هر قدر سخن که گفته شود زاید است. در وطن عزیز ما انتشار علم و عرفان از روز فیروز جلوس میامی مانوس ذات شوكليات اعليحضرت امير المؤمنين سراج الله والدين امير حبيب الله خان ادام الله دو لته الى مدید زمان به تاسیس و بنیاد یافتن مکینهای اصول جدیده آغاز نهاده است .

اول مکنی
که برای تحصیل
علوم وفنون
جدیده با صول و
طرق تو بنیاد بافته ز
مكتب فيوضات
مكتب مدرسة
حبیبه است که
بسايه هر فانواية
ذات اعلیحضرت
شهریاری مجدداً
ور دار السلطنه

کابل تأسیس گرفت، و يوماً فيوم از فیض حمایه مکارم بایه شاهانه در زیر نظارت ذات عالى فخامتها ب جناب ( نائب السلطنه سردار نصر الله خان ) اكتساب ترقی نموده رفته رفته هئيت يك دار الفنونی را حاصل کرد. ولی بنا بر کثرت اشتغالات مهمه ذات فخامت پناهی شان نظارت امور معارف را بعهده درایت و فطانت ذات عرفان صفات شهزاده معظم جناب ( معين السلطنه سردار عنایت الله خان ) محول فرمودند . چون قبل ازین نظارت چایسه مکتب فنون حربيه شاهانه با اراده سنبه اعلیحضرت بادشاهی نیز به عهده حضرت مشارالیه محول بود این علاوه وظیفه همه امور معارف را بذات عالى جناب معين السلطنة صاحب راجع نمود .

و معاينة مكاتب )

مكتب فنون حربيه شاهانه

بتاريخ يوم دوشنبه ۹ شهر شعبان المعظم حضرت شهزاده


سال دوم شماره ۲۳

به احكام عنيفة دين مبين اسلام و بدالمتین معنای حقق حب وطن پیش آمده است . برحمهما واجب وضرور است که این موانع را از خود دور نمائيم ، جهل وغفت را به یشه بیداری و علم از بیخ و بن بركنيم حب وطنی ، شرف مانی خود را بهمه معانی حقیقی آن بدانم . و در راه حفظ ناموس دولت و ملت و وطن خود حیات خود را خیلی حقير و كم بها يك چيزى بشماریم . بعد ازان شاگردان مكتب توجيه خطاب فرموده به آنجیات نصایح دلارا و تشویقات ترقی افزای فخیانه شان مرده دلا را احیا و تشنه لبان را القا فرمودند. بعد ازان به در سخانه مکتب عسکری که شاکردان آن از اولادهای مردم جدید الاسلام میباشند که از مدت سه جار سال جناب نایب سالار سردار محمد نادر خان آنها را یک صنف جدا کانه برای تعلیم تشکیل داده اند انتشریف فرما شده درجه التحميل و تعلیم آن نورسیدگان وطن را که پدرها و اجدادشان کافر بودند. و بایه دیانت سرمایه اعلیحضرت شهریاری به دین اسلام مشرف شده اند. ملاحظه فرم و داند و بر تحصیل علم و عرفان تشويق وتحريس فرمودند، و به انواع لطف و نوازش فخیانه خودشان دلهای معصوم شان را شاداب فرح و مرور فرمودنده به دازان به در سخانه های ملکزاده های مردم مشکل شریف عالی را ارزانی فرموده آنها را این به الطاف و نوازش عالی عراق بود مسروریت فرموده د و درسهای یک چند طفل معصوم آنها را استماع فرموده دلشاد گردیدند. در انشایی که ازین در خانه خروج می فرمودند مایکهای مشکل که برای دیدن اولادهای خود آمده بودند صف به احترام گردیده اسلام دادند ، ذات عالی نظار تپناهی آنهار التقاطیف و نوازش فرمودند و به بی انصایح حکیمانه ترغیب و ترحيب و به انواع نوازشات فخيانه قلوب شائرا تلطيف وتطبيب نمودند. از جمله کلمات عالی یکی این بود که فرمودند: کمان میرید که لبنان ما و شما را از همدیگر فرق و جدایی بخشد ما که این در بنیها را پوشیده ایم محض از برای آنست که یک شوک و هیت دولتی خود را بنظریار و اغیار نشان بدهیم . حالانكه اخوت دبي ، ويكانكي ماني ووطني ما و شما را چنان بك و جودی و یکجهتی بخشیده که تفریق آن غیر ممکن است . اگر شما تفرقه و خلاف را با دولت خود از دل بدر کنید رضای خدا و پیغمبر خدا و پادشاه خود را حاصل کرده خواهید بود که موجب سعادت دینا و آخرت شماست . وحق وطنیت و شرف ملیت خود را محافظه کرده خواهید بود. و اگر بر خلاف آن حرکت کنید حق خدا و رسول و پادشاه و وطن و ملت خود را پامال خواهید کرد که نتیجه آن پامال شدن آزادی و استقلال و اسارت نفس وملك و مان شما خواهد بود. امید میکنم که با یه دیانت و شفقت پیرایه اعلی حضرت پادشاه بسیار مهربان ما بعد از دوره سال انشاء الله این اوردهای شما عالم و باخبر شده شما را از نتیجه های جهالت و عدلت منه و با خیر خواهند نمود . و تمکن است که تواسطه آنها اصلاح حال و احوال کنید .. بعد ازان از طرف عموم حاضرین دعای نمادی عمر و الجلال و دوام عن واقبال اعليحضرات إنشاء مقار فيرور و شهنشاه عبدالت كمتر امير المؤمنين متراج المسالة والدين رفع بالركاء الحديث كرديده وذات عالی نظار پناهی مو تر سوار عزو اقبال در باز مكتب حربية شاهانه عزیمت فرمودند، و از طرف دو بلوك عسكر مكتب وموسيقة نشان رسم الشيع انجا آورده شد.

مدير وسر مجرد سراج الأخبار العالمية محمود طرزي بدست راست با معلم مدارس زینکو گرانی را ساعتیر محمد فاشن در باب تصاویر اخبار مذاکره میکنند.

مكتب فيوضات مكتب بيت العلوم حبيبه
کيفيت التشریف آوری ذات عالی نظار بين اهي را مكتب موصوف برای ما تفضلات ذیل معلوم شده است که عیناً مینکاریم : بتاریخ یوم روشنه به شهر شعبان المعظم حضرت شهزاده اعظم دولت عليه الفغانستان جناب معين السلطانه برای معاینه مدرسه و انتظامات آن قدوم میمنت لزوم عالی را در مدرسه ارزانی فرموده در وقت ده نجه روز بسائره مدرسه تشریف فرما شده با همه عمله تعلیمیه و انتظامیه مدرسه که صف بسته احترام بودند تلطيفات عاليه و نوازش كثيره اجراء فرموده و پیشروی همه پا ایستاده چند کا مختصر در کیفیت تشریف آوری خود و تشویقات عمله مدرسه در جهد بایغ به تکمیل تعلیم و تربیب بعبارت ذیل بیان فرمودند.


شماره ۲۲
سال دوم
صحیفه ۸

استادان ومعلمان وباقي عمله مدرسه :
امروز اول دفعه است که من باین مدرسه آمده ام و جناب عم معظم محترم حضرت نائب السلطنة صاحب الفخم بسبب کثرت کارهای مهمه حضور عالی شان نظارت این مدرسه را بمن مفوض فرموده و اراده دارم که با بانت الهى جل اسمه بر طبق اراده سنية متبوع مقدس دیانت آگاه و قبله گاه حقايق بناء اقدس خود اعلیحضرت سراج الملة والدين روحي فداء ازين مدرسه فوائد كونا كون بدولت و ملت عائد کردد

شعار عواطف کردار خود را مینمایم که ماوه ما در ظل عاطفت ما و کانه شان یکمال آرامی و اطمینان بوده و از فیض وجود بهبود شان برقی عا و تربیت رسیده و میرسیم
شاگردان !
شکرانه آلهی را بر خود لازم گیرید که پادشاه ما و شما از فرط دیانت آگاه و قبله گاه حقايق بناء اقدس خود اعلیحضرت مرحمت و رعایا پروری برای ترقی شما توجه زیاده فرموده و بخرج مبالغ عظیمه استادان و معلمان خارجه و داخله را برای شما مقرر فرموده ترقی و تعالى شما را برذات ستوده صفات خویش لازم گردانیده و آنچه فرض دمت خود مایان است اعلیحضرت شهریار قدردان مهربان ما آرا فرض دمت خویش گردانیده است.

استادان و معلمان :
هر يك در کار محوله خود کوشش ورزید و نجان و تن در خدمت دین و دوات خود می کنید من توجه خود را کاملاً مبذول اصلاح این مدرسه خواهم کرد و بار بار مدرسه انشاء الله تعالى خواهم آمد و مكافات و مجازات خواهید دید لازم و واجب است که در خدمت محوله خود کوشش ورزید و از مراحم ملوکانه تاجدار مهربان مقدس خود بمدارج ترقی و عزت برخورید. بعد از ان بکمال اطمينان و دقت نظر همه اطفال مدرسه را که تعداد آنها در یوم مذکور ۱۳۹۶ نفربود ملاحظه فرموده در همه جماعات تعلیم جدا جدا رفته در هر مضمون که در آنوقت اطفال مدرسه بآن مشغول بودند و طرز تعلیم علم آورده و چند سوال مختصر بزبان معلم از آنها فرموده و ترغیب و تشویق همه کانرا به تحصیل علم نموده و تالیف خانه سراحیه را از ملاحظه عالی گذرانیده و همه مسودات کتابهای علوم دینیه و ادبیه و علوم جدیده که مهیا بودند علم آورده و کتابخانه مدرسه را از نظر گذرانیده باز جماعة قراءت و تجوید را بنظر غور ملاحظه فرموده و از قراءت صحیحه و نغمه های خوش الحان اولاد وطن که کلام الهی را میخواندند همه سامعان محظوظ ایمانی محظوظ گشتند. بعد ازان شفاخانه مدرسه تشرف برده و دواه خانه و باقی اجزای آرا معلوم کرده بعد ازان بر کتابهای فهرست کارهای سنوات گذشته و او امر اعلیحضرت والا واجرا آن جناب عالی افخمی نایب السلطنة علم آورده و همه کتابهای کارهای مذکوره را برای مطالعه مفصل با خود گرفته در اخیر به جمع نمودن همه اطفال وجميع عمله مدرسه حكم عالی صادر شده بعد از آنکه همگی اطفال و معلمين و محررين و غیره اعضای مدرسه بالتمام والكمال در مسجد مدرسه موصوف مها و آماده شدند. حضرت عالی متعالی تشریف فرما شده و بعد از ادای رسم تعظیمات همه اطفال را به نشستن امر فرموده خطابه بلیغه فصیحه را بعبارت ذیل بیان فرمودند:
شاگردان وتلاميذ مدرسه مبارکه حبيبيه :
من امروز از دیدن شمایان و ملاحظه تعلیم و تعلم شمایان خورسند کشته اولا دمای مزید عمر و اقبال اعلیحضرت شهریار تاجدار مراحم

ای اولاد وطن مقدس !
میدانید که در ممالک اسلامیه چه حالت است و مسلمانان بچه بلاها گرفتارند و یکانه سبب همه این بلاهایی اتفاقی و از دست دادن اصول مذهب مقدس اسلام است ؟ شمار الازم است که بحبل المتین دین مبین اسلام جنگ در زده و عقائد و اعمال خود را برطبق شریعت مطهره اسلامیه استوار نموده در حصول علوم دین و تکمیل المو میکه در جزو زمان موجب ترقی ممالک دیگر میباشند و از انها فوائد رنگارنگ حاصل نموده اند و بدریده همان ترقیات علمی و صنعتی اسلامیان را خوار و زبون ساخته اند و اکنون به قلع وقع آنها کمر بسته اند متوجه گردیده و بر طبق ارادهنيه شهریار مقدس خود رفتار نموده بفوائد دین و دنیا خود را واصل دارید و این امر ر ایخوبی بدانید که تا زمانیکه خود شما که اولا د وطن میباشید ترقیات علمی را برای خود حاصل نکنید و صنایع را یاد نگیرید از شاگردی میکانکان به نتیجه حقیقی نمیرسید. استا دان خارجه شما چون الحمد لله مسلمان میباشند والبته بحكم اخوت اسلامی در تعلیم شما کوشش میکنند اما این امکان نه دارد که ایشان را افغان گفته شود پس شما کوشش کنید که خود را بعلوم وفنون آراسته کنید و در خدمت دین و وطن کامیاب کردید .
شاگردان !
قواعد دینیه را بکمال دقت ملا حفه کنید و در تعمیل آن جد وجهد بليغ نمائید و در اطاعت او امر الهی غفات را نخود راه مدهید که اساس جمع ترقیات برای مسلمانان محکم داشتن دین مبین اسلام است اگر ما و شما اصول اسلام را که استوار داریم از بلاهای زمین و آسمان در پناه خواهیم بود .
ای اولاد وطن !
مملکت شما که افغانستان است الحمد الله والمنه در يتفرصت مستقل و خود مختار و آزاد است شهر باز مقدس اعظم اکرم ما مهربان و قدر دان ورعيت پرور و هنرکستر است - وقت خود را ضایع مکنید که برای ملت خود قائده برسانید و باين درجه حالیه غره مشوید زیرا که اگر صاحب علم شوید و کمال آموزید بدرجات رفیعه و مناصب بزرك خواهید رسید - من از ملاحظه


صفحه ۹
سال دوم
شماره ۲۲

فهرست حاضری شما افسوس زیاد میکنم و دانستم که حاضری اطفال این مدرسه خیلی ناموزون است و هر کس چند وقت رفته و آمده است از پترو در مدت هشت سال بدولت قائدۀ کامله نرسیده است محقق بدانید که من باین امر راضی نمیشوم و نظام نامه های درست برای حاضر شدن شما و باقی انتظامات مدرسه انشاء الله تعالى اجرا نموده شما را آگاه کردم که بعد ازین غفلت روا مدارید - شهریار مقدس شما از دول خارجه برای ترقی علمی و صنعتی شما بهزاران جد و جهد معلمان و استادان طلب میفرمایند شما را لازم است که در رفع احتیاج خود کوشش کنید و از همان معلمان کمال ایشانرا آموخته و ملت را از احتیاج برآورید و معلمان و استادان خود را نیکنام گردانیده تا از دولت افغانستان به فوائد رنگارنگ رسیده بوطن مألوف خودها رفته و نام شما در اطراف زمین برآید - و در محبت دین و حب وطن راسخ قدم باشید و این را محقق بدانید که نقصان جزوی وطن هلاکت حقیقی است و ادنی زحمتی برای وطن از سر زدن سخت تر است والحمد لله ما و شما بهزار درجه مرگ و هلاك خود را از ادنی ضرری که بوطن مقدس عاید گردد بهتر و گوارا تر میدانیم پس جهد کنید و علوم و فنون را حاصل دارید و به تعلیم مقرره خود با اطاعت کامل معلمان خود حاضر باشید.
زیاده برین تطویل لازم نبوده ختم مقال را بر دعای دوام ترقی دولت مقدسة افغانيه وطول عمر واقبال اعلیحضرت شهریار کامکار مقدس خود مان مینمایم و از در گاه ایزد بیچون نیاز و استرحام میکنیم که ترقی و تعالی ملت و وطن افغانیه حسب الخواهش اعلیحضرت متبوع مقدس ما بوده این اجراآت خیریه منتج نتائج حسنه گردد و ما و شما را توفیق خدمت دولت عطا فرماید !
همه شما را بخدا سپردیم !

افزونی تنخواه
چون در شماره (۲۰) سراج الاخبار افغانیه گفته بودیم که ذات مراحم وعواطف صفات اعلیحضرت پادشاه بنده پرور شفقت گستر مقدس ما بر جميع خدمتکاران صادق دولت شان مبذول ورایگان است و راستی و صداقت و حسن خدمت چاکران آستان شاهانه شان بی مکافات نماند ازان است که جناب عالیجاه محمد سرور خان جرنیل کارخانه جات را در رقم مبارکی که برای رتبه جلیله اش از طرف پادشاهی عطا و احسان فرموده شده بود وعده افزونی تنخواه را نیز لطف و احسان فرموده بودند از انجا که ذات جهاندرجات شاهانه شان دائما در شفقت گستری و عواطف پروری و ایفای وعده ثابت و راسخ اند و خدمتکاران را همواره نوازش پدرانه می نمایند در یوم یکشنبه ۱۵ شهر شعبان سنه ۱۳۳۱ که ذات جهاندرجات اعلیحضرت همایونی جهت امورات کارخانه جات دولت متبوعه مقدسه افغانستان در ماشین خانه شرف اجلال ارزانی فرمودند بر حسب ایفای وعده که کرده بودند در ماه دوصد روپیه و اصل تنخواه و وظایف مقرری جناب عالیجاه محمد سرور خان جرنیل کارخانه جات ضم وعلاوه نمودند که فی ماه یکهزار روپیه وظایف مقری شان می شود که بحساب سالیانه مبلغ دوازده هزار روپیه ضرب ممالک دارالاسلامی افغانستان است.

برگۀ اعزازی
چون ذات عواطف صفات اعلیحضرت جهانبانی همواره در صدد مکافات خدمتکاران دولت متبوعه مقدسه افغانستان میباشند و میخواهد که خدمت و صداقت و راستی خدام دولت که بدولت متبوعه مقدسه کرده باشند ناامید از منصب و رتبت باشند لهذا جناب عالیجاه غلام حیدر خان کرنیل کل خزانه جات دولت علیه مستقله افغانستان را که از سالهای بسیار که حسن خدمت و صداقتش و راستی و دیانتش در دولت متبوعه مقدسه افغانستان ظاهر گردیده بود چنانچه در عهد اعلیحضرت خاقان مرحوم به امانت داری صندوقخانه عین المال و بر جماعۀ کی غلام بچه های حضور خاقان مغفور بخدمات موصوفه مأمور بود بجز حسن خدمت و صداقت از وی چیزی دیده نشده بود و نیز در اوایل جلوس میمنت مأنوس اعلیحضرت سراج الملة والدین پادشاه مقدس بزرگ افغانستان به کرنیلی کوتوالی دارالسلطنه مأمور گردیده بود چون حسن خدمت و اخلاصش هر روزه بدولت مقدسه خدا داد افغانستان ظاهر میکردید مومی الیه چون بدیانت و صداقت و راستی و امانت دیده شد ذات اعلیحضرت همایونی کار امانت داری دولت را یعنی کرنیل کل خزانه جات دولت مقدسه را بوی مفوض داشت درینقدر سالها بمنصب کرنیلی خزانه جات سرافراز و مفتخر بود از مومی الیه موصوف خدمت و صداقت و راستی و دیانت که بر وفق رضای اعلیحضرت همایونی بود دیده شد ازانرو از رتبۀ کرنیلی کل خزانه جات - بمنصب وکد اعزازی کل خزانه جات ممالک محروسه افغانستان سرافرازی حاصل کرد و فرمان دستخطی مبارک از حضور اعلیحضرت همایونی بوی عنایت گردید که ما آرا عیناً درج تحایف افتخار خود مینمائیم و جناب میرزا عبدالرشید خان ملتجی حضور از حضور مبارک نیز امر فرموده شد که تنخواه عالیجاه غلام حیدر خان بر که خزانه جات را بحضور حاضر بدارید.


شماره ۳۲

نقل فرمان اعلیحضرت همایون
یوم یکشنبه ۱۰ شهر شمال المعظم سنه ۱۳۳۱
از تاریخ امروز غلام حیدر خان خزانه دار که کونیل خزانه جات بود منصب او بر که خزانه جات مقرر گردید فقط
سراج الملة والدین
اجازۀ پوشیدن کلاه و بر همی با و داده شد

کرد و بعد که اگر این کار را نکند زنش بر او جنه سنك طلاق باشد، و آن شخصی که رو تکلیف شده آن کار را نکنند و بام ساخت خود را در آن کار نه بندد و نکند آن طلاق برو واقع میشود یا نه میشود، فقط تحریر فى ۱۹ شهر شعبان سنه ۱۳۳۱
هو المستفتى
مدراونت محور سراج الاخبار افغانية -
( محمود طرزی )
جواب محكمة شرعة ريف
بمجردا امر شرع اور تا خود همان شخص طلاق نکنند و يا تعليق طلاق نکند نگاه شخص دیگر و تعلیق نمودن شخص دیگر طلاق واقع نمیشود فقط تحریر ۱۷ شهر شعبان المعظم سنه ۱۳۳۱
الراقم قاضي القضاء

از درگاه احدیت
رجا میدارد و جناب
جرنیل را با فزونی
تخواه شان و برکه
را به ترفیع منصب شان
مبارك باد ميگويد .
این را هم یاد آوری
میکنند که رفیع
مناصب مأمورين
دولت عليه متبوعة
مقدسه حاضر و راست
که در ایف سراج

قارئین کرام ما
از مطالعه این استفتاء
عاجزانه ما وجواب
باصواب محكمة شرع
شریف خدا تعجب
خواهید کرد، که
آیا مقصد و مدعای
مدیر از نشر این
استفتا چه خواهد
بود ؟ فهذا يرفع
شبهه و تعجب شان
به پرداخته میگویم که

هيئت ادارۀ سراج الاخبار افغانيه
[ نفر اول از دست راست ، ۱ عبد الهادی خان ترجم ، اردو - ۲ میرزا غلام نقیب خان خوشنویسان ( ۳ عبد الرحمن خان ترجمان اروبی، مدیر مطبعه، ايضا الراست ، ۱ ملا عبد اولیخان سرنامه نویسی ) ( ۲ میرزا عبد الله خان مامور مكتوب نویس - ۳ میرزا محمد عمر خان مأمور راهیات )]

(سراج الاخبار افغانيه قيد و ثبت شود) هم از کیفیت همه کارا آگاهی حاصل شود و هم برای خود ارباب مناصب يك تاريخ ثبوت و مظبوطی در اوراق اخبار بماند، بسیار افسوس میکنیم که از توقیع مناصب مامورین نه از دوایر رسمی و نه از طرف خود از باب مناصب ما بوقت و زمان معینش خبر نمیرسد و تا خود ما سعی و کوشش نکنیم معلوماتی گرفته نمیتوانیم، لهذا از جناب جرنیل بطور خصوصی تشکر میکنیم که این دو خبر مافوق را بنا بوقت و زمانش رسانیدند .

در هفته يك مكتوب غرايب اقوال عجایب مآلی از يك شخص مجهول الاحوالی که از نوشتن نام و شهرت خود خودش را بی حجاب آمدم مکتوب خود را بی امضا و دستخط فرستادن مجبور شده است بواسطة جناب سفير شاه بيك خان بما رسیده است که در آخر مکتوب خود این عبارت ذیل را تحریر فرموده :
« اگر این نوشتهٔ عاجز را سفیر با لحاظ خدمت خود مدیر ، سراج الاخبار روان نکند زنش به سنك طلاق باشد .
و اگر مدیر برسد و او این نوشتهٔ مرا درج سراج الاخبار ، نکند و جواب مرا بدلیل نگوید زن او به سنك طلاق ، باشد فقط » ..
___
هي ما شاء الله به این عقل و فراست ! ... هي بارك الله به این فکر و کیاست ! ... کمان میبریم که آقای مکتوب نویس خودر

استفتا
از حضور عالى محكمة دير عشريف
هر گاه يك شخصی بر شخصی ديگر يك كاری را تکلیف کند .


بهینه ۱۱
سال دوم
شماره ۲۲
(ملك الطلاق ) زنان مردم قیاس کرده است و وابسته را و تکامل دران نور دیده در صدد فایده برداشتن از آن فرصت بیفتند
از اهم وظایف خیر خواهی برادران اسلامی خود شمرده است. هی در جداگانه قواعدی دارد که متوغلین آن بر قواعد آن به بیروی
لی، ممکن است كه يك شخص صورت پرست که تنها بصورت مجبوراند. مثلا در اخلاق چنانچه عهد و میثاق را يك چيزي بسيار
به بند و جمالی نظر نکنه در خیال خانه تصورات خود يك وظيفة معنا بهای دانسته عهد شکنی را خیلی مکروه و بد می بیسند .
ملك الطلاق ) برای خود بتراشد، ولی این ممکن نمیشود که اما در عمر پولیت بنا بر قاعده از فرصت استفاده اغیز ها را
آنچنان بك صورت بين حقیقت مین را خیر خواه برادران هیچ اهمیت و اعتباری نبوده بمجردی که فرصت فایده دست دهد
اسلام ) عنوان داده شود. زیرا اولاً او به احکام شهیر است برای پایمال کردن عهد و جهان از چیزهای لازمی شمرده میشود که
اسلام واقف نیست که آیا همچنین یک تکلیف و انجنين تحابق مثالهای آن در تاریخ سیاسی بسیار است .
شرعاً جایز است پانی ؟ خودش از یکطرف از حدیث نبوی در باب مصورين بحث میراند ، و از یکطرف حديث ( أبغض الحلال إلى چون درین وقت بوی احوال و حوادث بالقان به بینیم این
مسئله از فرصت استفاده را بکمال گرمی جاری می بایم . بعد
الله الطلاق ) (۱) را فعلاً پامال مینماید .
ما بدرج این استفتا و نقل نوشته ناحق و ناروای آن شخص از ساسی که در مابین عثمانی و بالفانيها بواسطه قاعده از فرصت
مجهول پر و پا هیچ لزوم نمیدیدیم ولی چون برای مدیر ها و محورهای استفاده دولت انگلیز بوقوع آمد قاعدة شر بر انكلين وتمرة
اخبارها يك ايجاد خیر خود را ازان
بدعت جدید در بر داشتن که نیز
الاختراعی شمرده یکی از قواعد معتنا
میشد از ارو درج یهای علم پولتیک است.
نمودن آن استفتا بروی کار آمده
و جواب شرعی آن بالقانها در مارین
را واجب دانسته خودشان بهم در
معيار حقيقي عقل آویختند . به تعبیر
و فراست آن مکتوب دیگر در آویختانده
نويس بي دستخط شد .
و امضا را نيز بميدان باید همچنین میشد.
بر آوردیم تا فار این زیرا روم ایلی در
گرام ما به بینند که زیر حکم یکدولت
در دنیاچه عقلها بود. آیا بی آنکه
وجه فکرها موجود است .
(هیئت مدرسة زيت كو كراني )
(صف اول ابتدا ارراست ۱۰۰ سید احمد - ۲ عند التي - ٣ خالق داد )
(صنف دور اذا ارز است / عبد الحكيم - ۲ بار محمد - ۲ سید اور اگر )
دیگر شکم بزرگان از ان يك استفاده بتوانند چسان میشود که تنها
این را هم بصاحب مکتوب بی امضا یاد آوری میکنیم کها کر شخص سه بار دولت روده کوچکی آنرا فرو برده بتوانند ؟
خود ر ا یما بشناساند ما بجوابهای مدال خود هر وقت حاضر و آماده هستیم دولت علیه عثمانبه باز محرکت آغاز نهاد، و بنای پیشقدمی را
مد نظر نمود. چرا نکنند از فرصت کدام کسی استفاده نکرده
که او نکنند، هم چه فرصت؟ فرصتی که باز بدست آوردن آن
خیل مشکل است. دشمنانی که با هم اتفاق کرده بودند و بواسطه
آن اتفاق کار روائیهای محیی بعمل آورده بودند بحرص و طمع
تو بسیار خوردی و من کم خوردم در افتاده بر سر همدیگر

بجوار خارجية

اجمال سیاسی
از فرصت استفاده

یکی از دستور العمل های بسیار معتنا و عمده امور سیاسی همین زدن گرفتند. بلغاری بخیال شاهنشاهی در افتاده دیگر متحدین
جمله ( از فرصت استفاده ) میباشد. معنی از فرصت استفاده در خود را به کام و مرام خود تابع نمودن میخواهد. سرویه میگوید
پولتیکل این است که فرصت مناسب چون دست بدهد هیچ اهمال که تو کیستی که من نیستم ، تو چه کردی که من نکردم .
البته به این سخن حق هم دارد، زیرا نامدد کاری سر بیانه
(۱) حلالی که الله تعالی از باده تر به آن بغض میکنند طلاق است .


صحیفه ۱۲ سال دوم شماره ۲۲

(حکومت مرا کو چسان خراب شد)

در وقتی که سیاسیون دولتهای جرمن و فرانس نقشه ها و پلانهای تقسیم کردن و از میان برداشتن آرامی میکشیدند در همان روزها بادشاه مراکو با ندما و همنشینان ظریف طبع خود در باب آور دن مغنیه ها و سازنده ها و رقاصه های مصری و فرانسوی نقشه ها و اندیشه ها داشتند . در وقتی که از طرف فرانس و از دیگر طرف اسپین آدمهای کار گذار فنون شعار خود را در باب نقشه گرفتن سرحدات و راه ها و معبر های عسکری ملك مراكو بهر هر طرف منتشر میساختند سرحدات ملك مراكو بدرجه بی قوت مدافعه و برهم و در هم بود که کارتوس های زنگ زده نم کشیده در خاك توده ها پنهان شده عسکر بی انتظام لخت و گرسنه آن سرحدات به تفنگهای شان برابر نمی آمد، و تفنك ديگر نمير و كارتوس از دیگر نمبر بود . اگرچه حکومت مراكويك چند دسته فوجه منتظمی خوش دریشی داشت ولی آن فوجها محض برای آرایش و نمایش سرای والای سلطان مخصوص بود که دیگر کاری از آنها گرفتن متصور نبود . دیگر فوجی که منتظم گماشته شود موجود نداشت این است که به این سببها و امثال این گونه سخنها و بی پروائیها و غفلتها و جهالتها و ندیمهای بد ملك مرا کو خراب و بدست اجنبیها درامد .

( تفصیلات قتل صدر اعظم محمود شوکت پاشا )

چقدر اسف انگيز احوال ! يك وزير اعظم يكدولت بسيار معظم و محتشم شهید غدر و خیانت چه اشخاص پست فطرت لئیم میگردد ؛ این مصیبت قتل محمود شوكت پاشا چنان يك فلاكت مدهشه بود که فلاکت محاربه را بر طاق نسیان گذاشت . درین هفته اخبارهای استانبول که برای ما رسیده اکثر وقوعات همین جنایت و تفصیلات همین خیانت ستونهای معارف خود را مملو نموده اند که از قرائت آن مو بر بدن میخیزد ، و گریه در گلو میپیچد ، و بر احوال ممالك دولت عليه عثمانیه خروارهای حسرت والم ، و بارهای کدورت و غم بروجود مسلمانان غم شريك شان می نشیند . واقعیکه ما مردم افغان بسبب اخوت مسلمانی خود را غم شريك برادران عثمانی خود میدانیم. به شادی شان شاد ، بغم شان غمناك میکردیم. بخوبی و بدی ، وحتى و ناحقی فرقه های سیاسی شان هیچ سروکاری نداریم، و نمیدانیم که كدام يك فرقه برصواب ، و كدام يك بر خطاست. چرا که بدانستن این چیزها لزوم نمی بینیم. ولی چون به تجربه برما ثابت شده ، و بگوش و چشم شنیده و دیده ایم که همه این مصیبتها و فلاکتها از همین اختلاف و نفاق و شقاق فرقه ها و پارتیها بظهور انجامیده و می انجامد ازان سبب دوام این اختلافات ، و خانه جنگیها را طبعاً خیلی مكروه و منفور می بینیم . و رفع شدن این بلا را از میان برادران عثمانی خود از درگاه باری نیاز میکنیم .

نمیبود ادرنه را که میتوانست فتح کند. از طرف دیگر بلغاری یونانی را نیز با اینهمه فدا کاریهایی که کرده میخواهد از پی جاها صفرالید بکشد، کوههای عیاره را کسی بحساب هم نمی آرد لهذا لازم و ضرور است که اینها در مابین خودشان مسئله را فیصله نمایند و بر سر همدیگر زده غالب را از مغلوب فرق دهند، و قوتهای خودشان را در نظرهای عالم نشان بدهند. بلغارها چنان يك روشی گرفته بودند که در ظاهر دولتهای متفق خود را وعده ها و منفعتها نشان داده در باطن همه منافع ، را برای خود تأمین کنند. حتی نه تنها متفقین خود را بلکه دولت رومانیا را نیز بهمین حیله ها ساکت ساخته بود در انجام کار به این دامهای تدویر بلغارها همه شان دانستند. لازم شد که وجود او را از میان بردارند، و ازین است که یونان و سرویا حمله های شدیده بر بلغار نموده کامیاب هم شده اند . دولت علیه عثمانیه را ضرور است که ازین فرصت استفاده نماید و هیچ غفلت و اهمال نورزیده، و خود کشیها را ترك نموده ، و اختلافها را برای وقت دیگر گذاشته بکار آغاز کند، و یکدقیقه فرصت را فوت نکند عدل خداوندی نیز هیچ شبهه نیست که خونهای آن همه بیگناهان جور و ستم بلغاریا را پامال کردن نگذارد درینوقت و متفقینش نیز ظاهر گردید که بلغارها چقدر وحشی و چقدر خونریز هستند. از بعضی روایتها معلوم میشود که رومانیا با بلغار رسماً اعلان جنك كرده ، وعسكر رومانيا از سرحد بلغار عبور نموده، زد و خورد سرب و یونان نیز با بلغار باز در پیش است معلوم است. ترکیه نیز ازین فرصت هیچ چشم پوشی نخواهد کرد و اگر بکند از قاعده از فرصت استفاده خیلی دور خواهد ماند مردمانی که در امور سیاسی استقاده را مراعات نکرده اند خیلی خسارت دیده اند. مسلمانان در هر هر جا هیچگاه از قاعده از فرصت استفاده فایده نگرفته اند حالا که جهت مقابل شان قدم قدم این قاعده را پیروی کرده اند. حافظ شیرازی اگرچه به این بیت که:

هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار
کی را وقوف نیست که انجام کار چیست

قاعده از فرصت استفاده را بیان کرده ولی هزار افسوس که ما آن وقت خوش را یعنی فرصت را برای عیش و راحت طلبی و به امورات مهمه نپرداختن و به لهو و لعب و مالا یعنیات صرف اوقات نمودن مخصوص پنداشته بیت مذکور را چنین تخمیس و تفسیر نموده ایم :

جانا چهار فصل بود دور روز کار
فصل دی و تموز و خزانست و نوبهار
در هر چهار فصل بود عیش خوشگوار
هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار
کی را وقوف نیست که انجام کار چیست


صحیفه ۱۳

بهر صورت : چون کیفیت قتل این وزیر اعظم يك فاجعه درد انگیزی شمرده میشود از اخبار های ترکی ترجمه کوایف آنرا برای اطلاع قارئین کرام خود خالی از فائده ندیدیم اولا این را باید بدانم که :

محمود شوکت پاشا که بود )
بغدادي الاصل بود که پدرش سلیمان بيك نام داشت و در يك وقتی متصرف یعنی حاکم ولایت بصره بود. بعد از تحصیل ابتدایی که در بغداد کرده بتاریخ ۱۲۸۹ به استانبول آمده در مکتب اعدادی عسکری داخل شده است. در سنهٔ ۱۲۹۸ بمنصب یوز باشی یعنی سلمشری ارکان حرب از مکتب حربیه برآمده در فرقهٔ عسکری که در جزیرهٔ گرید برای رفتن مصر جمع آوری شده بود مأمور گردید و بعد از چند ماه پس به استانبول آمده در مکتب حربیه به معلمی علم جبر، وهندسهٔ حليه مأمور گردید. و چون ( فون در مواج ) پاشای جرمنی در مکتب حربیه مقرر شد محمود شوکت پاشا را به معلمی فن اسلحه مامور ساخت . و بقدر یکسال زیر دست او کار کرد. بعد از ان در سنهٔ ۱۳۰۳ ه برای معاینهٔ تفنگهای ماوزر به جرمن رفته بقدر ده سال در بسیاری از مانوره های عسکری ، و تجربه های خوب کارخانهٔ گروپ ، و دیگر کارخانه ها و بی تجربه ها در برلین و پاریس بسر آورده است. در سنهٔ ۱۳۱۷ بعمليات خط تلگراف در مابین حرمین شریفین مأمور گردیده است . در سنهٔ ۱۳۲۱ بمنصب فریق تقریباً نائب سالار بوالبكرى ولایت قوصوه مأمور شده است و تا زمان مشروطیت در آنجا مانده است. بعد از اعلان مشروطیت پسر افسری اردوی سوم سامور و با اردوی حرکت به استانبول آمده در خلع سلطان فعالیت عظیمه نشان داده است. بعد از ان ناظر حربيه، و بعد از سقوط کابینهٔ سعید پاشا از نظارت حربیه دست بردار شده است. تا آنکه درین اواخر بعد از سقوط کابینهٔ کامل پاشا و قتل ناظم پاشا بنا بر ابرام و اصرار رفقایش مسند صدارت را قبول کرده است .

محمود شوکت پاشا غیر از زبانهای ترکی و عربی که زبان مادر زادش بود زبان فرانسوی و جرمی را نیز بصورت بسیار مکمل میدانست در فنون عسکری بسیار اثرهای مکمل نیز نوشته است. حالا به بینیم که این چنين يك وزیر اعظم و سرافسر مفخم مانند :

محمود شوکت پاشا
( جان بحق رسید )
در ۹ ماه رجب صدر اعظم و ناظر حربية جناب محمود شوكت پاشا بقرار عادت معروفهٔ خود صبح به نظارت حربیه که در جوار مسجد سلطان بایزید بنام ( باب والای سر عسکری ) معروفست رفته، بعد از فراغت کار خود از امور حربیه به سواری عرابهٔ

شماره ۲۲
سال دوم

موثر بسوی ( باب عالی ) می آمد در اثنایی که عرابهٔ موترش از میدان بایزید بسوی جادهٔ دیوان یولی دور میخورد از طرف ديوان يولى يك جنازه بايك حجم عظیمی می آمد رفت و آمد ترام ریلها و خرابه ها و موترها در موقع بسیار و راه هم تنك بود. يك عرابهٔ موتر دیگر نیز در یک بغل ایستاده بود ، موتر وان محمود شوکت پاشا مجبور به توقف دادن و بر گردید . توقف همان و چند تیر از طرفهای مختلف همان بود. هفت گله بر وجود پاشای مشار الیه خورده بود که سه گلهٔ آن بشقیقه ها و عمود فقری تصادف نموده چار گلهٔ دیگر در دیگر جا های وجودش خورده است. جسد مجروح محمود شوكت باشا را به نظارت حربیه بردند اگرچه بسیاری از اطبا بمعالجه کوشیدند هیچ ثمرهٔ حاصل نشده و بعد از انکه بقدر یکساعت تنها حركت دانش مشاهده میشد آنهم معطل مانده رحلت دار بقا نمود ...

وزیر نامدار و سر افسر با اقتدار مرحوم ( محمود شوکت پاشا )

و قاتلها که بود ؟
قاتلهای یک بارگی فرقهٔ بزرگی بود که بعضی از آنها گرفتار آمده اند. و بعضی در يك خانه متحصن شده و بعد از جنك و قتل و قتال گرفتار آمدند، بعضی فرار نمودند ، یعنی پنهان شدند . از جمله اینها بعضی بدار کشیده شدند . بعضی بجزاهای قید عمری و بعضی به نفی و اخراج، و بعضى غياباً محکوم گردیدند. در میان اینها قمارباز ها، زنا کار ها، اوباشها، افسر ها، ژاندرمه ها، از افسری مطرودها، مأمور ها، پاشاها وزیرها ، سلطانه زاده ها شوهر سلطانه ها وغیره موجود هستند. داماد صالح پاشا با دوازده نفر دیگر بدار شدند، سلطانه زاده پرنس صباح الدین فرار نموده و غياباً محکوم شده، شریف پاشا رشید پاشا اولاد و تعلقات کامل پاشا


شماره ۲۲ سال دوم صحیفه ١٤

نیز در حال فرارند . آیا نتیجه چه خواهد شد و غیر از انکه روز بروز فرقه بازی و پارتی سازی قوت بگيرد وقتل و قتال همدیگر شان روز افزونی کند دگر چه خواهد شد ...... مانجز اینكه بكمال مجزو نیاز و تمام سوز و گداز از درگاه خالق بینیاز رفع این مصیبت عظما را از برادران اسلامی خود و بهوش آمدن همه مسلمانان را تضرع نمائیم دگرچه خواهیم توانست .

﴾ آقای میرزا محمد رحیم بلبله نی ﴿
یکی از مسلمانان باغیرت معارف خواه و خیر خواه برادران اسلامی جناب آقای میرزا محمد رحیم بلبله یی با گونی میباشد که در نجف اشرف به تأسيس مكتبها ، و كتابخانه ها، و تاليفها ويني مؤسسات علم و معرفت موفق و كامياب آمده و درین راه علم و عرفان اولاد های برادران اسلامی خود از کیسه همیت و انسانیتیروری خویش تقریباً مبلغ شهزار پوند صرف نموده است که حقیقتاً يك فدا كارى بزرگی شمرده میشود .
بك تأليفى بنام ( عزت دروز وذلت امروز ) زبان فارسی نیز از جناب مشار اليه برای ما رسیده که حقیقتاً احوال سابق ولاحق اسلامیان را به بسیار وضوح و معلومات كافي جغرافی و تاریخی تصویر و تعريف نموده است. ما از صمیم دل خدمات این فاضل معارف خواه را تبريك . و اثر و گزیده شاترا تحسين وتقدير ميكنيم . كثر الله امثالهم .

---

نفر شان را اسیر نموده اند
( تقطيع تعلقات سفارتی یونان و بلخارید )
لندن - ٦ جولائی - سفرای یونان و بلغاريا بالترتیب از صوفيه و ابتهنيز روانه کردیدند و حسب الاستعداد کور تمنت های شان خواسته شدند از يك پیام برقی سرویا منیین می گردد که یکحصه فوج سرویا در مقام كريملك محصور شده بودند و آخر کار بعد از مقابله شدید و مقابله سخت شکست خورده و بسیار سامان جنگ و بی قیدیها در تصرف بالغاریان آمد و قالب سرویا آنرا از کوه ها ویشهای متصله دیده مناظره می نموده ولی دم زده نمیتوانست

( خبرهای برقی )
( جنگ بالقان )
( پیش قدمی افواج ترکی )
قسطنطنيه ١٤ جولائی - افواج مقیمه (نتاجه) و بلیر به بسیار سرعت اقدام ورزیده اند و بلا مزاحمت کا (چور لو ) مواصلات نموده اند.

از تصویر افکار اقتباس شده که
[ILLUSTRATION]
( نقشه روم على وجنك متفقین در لقمه ربانی )

( حرکت مذبوحی بلغاريان )
بلغاریان ( رودستو ) را ل نموده اند و از راهیکه منهزم شده اند جميع مواضع آن را خراب و منهدم کردانیداند در قسطنطنیه به بسیار تعجيل تكميل تهيه سامان حرب و فوج کرده می شود. و معاونين فوجی و توپ خانه و كدام يوماً فيوم بعد از ایشیای كوچك ميرسد

( ترجمه اخبارهای اردو و غیره )

( فتح یونانیان )
لندن - ٥ جولائی - در ایته نیز بقدم سرکاری اعلان کردیده که یونانیان در مقام کلکیش و بلغاریان غالب گردیده اند و ۹۰ توپ از بلغاریان را غنیمت نموده اند که ۱۷ از ان توپ های حصار انداز و حصین شکاف میباشند

( ادعای کامیابی بلغاریه )
صوفيه - ٥ جولائی - در نجا بطور سرکاری اعلان شده که بلغاریان سرویان را جانب ایکری بالنگا هزیمت داده اند و ۲۰۰

( بیان سفارت ترکی مقیم لندن )
لندن - ١٤ جولائی - سفارت ترکی ازین امر قطعاً انکار می نماید که اراده ترکی جانب ادرنه با تجاوز از خط سرحدی اینوز میدیا برای گرفتن و مسخر نمودن موضعی مصمم گردیده باشد

( کامیانی رومانیان )
رومانیان جانب مشرق بر مقامات (برداريش) و (والنشك) قابض کردیده اند و بیان کرده شده که آنها بر لب دریای دینیوب تا مقامات ( رسجك ) و ( كورابيه ) رسیده اند


صحیفه ١٥
سال دوم

( اراده های سرویا و یونان )
چنان معلوم می شود که سرویا و یونان فی الحقیقت مظالم بلغاریا را در قرار دادن بقسم يك اساس اعظم فیصلهٔ آینده خودها بطور نیم سرکاری بیان می کنند که سرویان و یونانیانی که باشندگان مقدونیه میباشند. آینده لازمکه بر هیچکدام رعیت بلغاریه رحم نکنند و ازین ظاهر می شود که هوس سرویا و یونان در ملك كبرى بسیار شدن وحدت نموده و هر دو ریاستها از جانب بلغاريه چنان سنگين دل گردیده اند که بدون میدان جنگ در هیچ محل دیگر فیصله نخواهند کرد

( شاه بلغاریه بیمار بستری است )
بیان کرده می شود که فردیننده شاه بلغاریه که در صوفیه بمرض وجع المفاصل گرفتار است بهار بستری کردید. زمیندار – امروز ریوتر شاه بلغاريارا صاحب الفراش خبر داده و هيچ تعجب نیست که تا فردا خبر موتش را هم شایع کنند و خبری را که مولوی ظفر علی خانصاحب از قهره فرستاده بودند صحیح معلوم می شود و حال مصلحتاً بران پرده انداخته شده که از وجوه سیاسی و موجودی حرب بعمل آمده باشد.

( خیالت ، الغاريان )
سالونيكا ١٤ جولائي - يك اخبار یونان خبر عملیات زشت بلغاریان را که در مقام (میرس) اجرا نموده بودند بیان کرده از ان ظاهر می شود که بلغاریان پیش از آتش دادن (میرس) اول تمام شهر را غارت نموده اند و با وجود اعتراضات وکیل استرنا هم کونسل خانه مذکور را سالم نگذاشتند و زیورات زن وکیل کونسل خانه هم در دیده شد و صرف وکالت خانه ایطانوی از ینب محفوظ ماند که وکیل آن در ابتدا زروزیور تملیک خود را ادا نموده بود.

( بلغاريان مقابله وکان را کرده نمیتوانند )
بر شکست ناگهانی بلغاریه و تباهی عسکرش بسیار خیالات ظاهر کرده شد ولی سبب اصلی آن اینست که بلغار یا دشمن خود را حقیر دانست و بازیرین خیال خود متیقن و مطمئن بود که یونان و سرویا با او بمجادله پیش نخواهند شد و اضافه ازین در بین اعیان واهل مناسب بلغار با هم اختلاف واقع شد و اعداد فوج غیر منتظم که هنوز بر دانستن قواعد و تربیه عسکری واقف نبودند نهایت بسیار در صنف عسکر داخل نموده شدند و حال این سخن قابل توجه است که در قسطنطنیه تجاوز فوجی که از طرف حکومت ترکی در خصوص دوباره قبضه و استیلا نمودن ترك بر مقام (تهريس) و دور نمودن و پسپا ساختن بلغاریان را تا سر حد قدیم شان حال کارگر می شود زیرا بلغار یا در نوقت مقابله شدید ترکی را کرده نمیتواند (جهازات و کشتی های بلغار به در علاقه روس ملتجی میباشند)

سواستوبول - ١٤ جولائی - از خوف حمله کرکان رومانیان يك جهاز توب بردار مع شش کشتی ( نار بیدو ) ی بلغاریه

شماره ۲۲

در نجا پناه کرین گردیده اند

( مسلمانان این را بنظر توجه و عبرت بینند )
المعصر سراج الاخبار جهل مينويسد : افسوس که مسلمانان هند از سبب تغافل و تساهل خودها در میدانهای علمی از هندوان هم عقب می مانند و از نتیجهٔ امتحان الترنس بين العلوم حجاب همانقدر طلبای که از اهل هنود کامیاب کر دیده اند طلبه مسلمانان به نسبتیکه تملک در آرد مخلوط باشد. بلکه کمتر از ان کامیاب شده اند یعنی تعداد کامیاب شد كان طلبة مسلمانان به بسیار مشکل قریب ثلث هنود هم نمی آید حالانکه مسلما نان در وقت حقوق طلبی راهل هنود خودهار التقدیم می نمایند و لحاظ سرکاری را برای خودها می طلبند و رعایت میخواهند ولی در تحصیل علوم وفنون زحمت و محنت بر خود نمیگیرند و با آنکه در تجاب نفوس اهل اسلام از هنود اضافه و بیشتر موجود است ولی چون ما مشاهده کنیم در هر سال از مدرسه اعلای ضلع راول پندی نفر از ۱۵ نفر کامیاب میشوند ما را ازین ناکامی های مسلمانان بی شرم و خشم می آید و وجه این غالباً ازین دو سخن خالی و عاری نیست که یا در مدارس طلبای نالایق داخل می شوند و با عمله معلمین برای تعلیم و تدریس شایق نمی باشند و الاچه سبب است که دیگر مدارس مقامی پس نمانند و مکاتب اسلامی مدام نا کام میباشند این بی باکی و غفلتنا کی مسلمانان شایان هزاران افسوس است وای کانی را که معززین و اعیان اسلام این نقایص را رفع نموده طلبه مسلمان را جانب محنت و زحمت در تحصیل مدارج علوم و تکمیل معارج فنون ترغيب وذلاك نمايند.

( مترجم عبد الرحمن )

ترجمهٔ اخبارهای اردو

( قتل شاه بلغاريا )
المعصير معزز زمیندار مینویسد ذاهره ۱۳ جولائی - فردیدند پادشاه بلغار یا قتل کردید، زمینداره چونکه کار هذا بعد از طبع و نشر زمیندار رسید دیروز سخنی ازین در اخبار نوشته نشد لهذا امروز نوشته کردیم با وجودیکه خبر تصدیق آن از ریوتر هم معلوم نشده است.

( یکسی بلغاريا )
لندن ۱۲ جولائی - بریکسی بلغاریا که او را دشمنان محاصره کرده اند نظر ترحم و هم دردی انداخته می شود لیکن اخبارات ناکامی او را از لغزیدن او در حالهای سیاسی خود او می پندارند

( بلغاریان پیش رومانيا )
( اسلحه انداختند )
از يك تار بخارست ( پایتخت رومانیا ) مفهوم می شود که بطور سرکاری اعلان میشود که رومانیان و سلیستریا قابض کردیده اند


شماره ۲۳
سال دوم

است که آنها با سپه سالار عثمانی ملاقات کرده - علاقجانی را که بموجب صلح حواله ترك شده اند از افواج بلغاروی خالی نمایند ( مترجم عبد الهادي )

و خبر فرحت او از پشاور )
( عيناً مكتوب )
جناب مشفق محترم مهربان محمود بیگ خان طرزی صاحب مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانیه را سلمه الله تعالى ، بعد از دعای مزید عمر وجاه اعلیحضرت سراج الملة والدين سركار اشرف والا مكشوف ميدارد انكه از قرار خبر تار که از طرف مدیر اخبار زمین دار لاهور دیروز در پشاور رسیده و از طرف مسلمانها جهر هم کشانده شده معلوم شد که غازی انور بی ایدریا نویل را دوباره قبضه کرده است اطلاعاً برای انجناب تحرر شد زیاده والسلام تحریر چهار شنبه ۱۸ شهر شعبان المعظم سنة ١٣٣١ دستخط كمينه غلام حيدر

بشارت بر بشارت
( عيناً مكتوب )
جناب مشفق محترم مهربان محمود بیک خان طرزی صاحب مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانیه را سلمه الله تعالى - بعد از دعای مزید عمر وجاه اعلیحضرت سراج الملة والدين سركار اشرف والا مكشوف ميدارد انکه - اليوم باز در شهر پشاور جهر کشانده شد که اعلیحضرت سلطان المعظم جميع شهرهای مقبوضات ممالک عثمانیه را که ضبط اعداء شده بود کامل واپس متصرف شدند منادی برای خوشی مسلمانها در کوچه و بازار پشاور کشانده شد احتمال دارد که امشب چراغان هم در پشاور خواهد شد - از برای خوشی انجناب هم اطلاعاً تحریر شد زیاده والسلام تحرير نجشنبه ۱۹ شعبان المعظم ۱۳۳۱ مکرر انکه رای امشب تیاری چراغان در پشاور کرده شد فقط دستخط كمينه غلام حيدر

سراج الاخبار افغانيه
این دو مکتوب بسیار فرحت اسلوب در وقت طبع اخبار ما رسید. هزارها شكر ! عدالت خدا وندى البته اجرا شدنی بود. زیرا بلغارها بسیار ظلم کردند ظالم دوام ندارد نتيجة افكار عاجزانه خود را انشاء الله در شماره آینده خود بیان خواهیم کرد .

همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته
محمود طرزی
در چهاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید

***

حیفه ١٦

بلغارویان که روند پاسه صد نفر بودند پیش افواج رومانوی اباحهای خود را انداختند افواج رومانوی ده پانزده کیلومتر در علاقه بالماریا داخل شدند که مسلمانان و رومانويها خير مقدم های پر مسرت گفته اند.

( یونانیان سیری را )
( گرفته اند )
از يك تارا بشهر ( پایتخت یونان ) معلوم میگردد که یونانیان بمقام ( سیرس ) قابض گردیده اند و از اینهتر بطور تیم رسمی بیان می شود که در جواب دول یوروپ یونان اظهار کرده که بر معاهده صلح در میدان جنگ دستخط خواهد شد.

( طوفان غیض و غضب در یونان )
در یونان حسب الأمر پادشاه بطور سرکاری این خبر ها شایع شده است که چون بلغارویان میر حصار را خالی کرده بودند یک راهب اعظم يوناني و ديگر پادريها و اشخاص قابل را قتل کرده بودند و از سیرس نیز چنین احوال ها گوشزد شده که از ان در یونان اظهار غیض و غضب بسیار می شود

( بلغاریان و حتی از )
( فهرست اقوام )
( مهذب باید )
( کشیده شوند )
لندن ۱۳ جولائی - در صوفیه بغیر از تذکره پیشقدمی رومانیا هیچ ذکر خبر نیست مگر در پیغامات برقی بلغراد و اینهاز تفاصیل درد ناک مظالم بلغاریان مندرج است و در باب پیشقدمی رومانیان بیان میشود که ( شیفتگوی ) و ( دو برج ) را گرفته اند و بناء کرستان جوق جوق وفوج وفوج در صوفیه می آیند شاه قسطنطین وزیر خارجه یونان در باب این معامله بكتار بدین مضمون فرستاده است که نام مرا گرفته بر قایم مقامان دول مهذب اعتراض در باب این مردم مخالف افعال انسانیت کنید که من نهایت افسوس کرده بر انتقام گرفتن مجبور شده ام از ان بد کرداران که ثابت کرده اند که آنها در شمار اقوام مهذب نیستند

( ترکان بسوی ادریانویل روانه )
( شدند )
دیروز شام افواج ظفر امواج ترك بطرف ادرنه پیش رفتن آغاز نمودند این نقل و حرکت تركها البته بسبب روش ناصلح جوی بلغاريا بعمل آمده خواهد بود و نیز آنها یونان را و کل ساحل بحيره ایجین تصرف نخواهند داد

( حکم فوجی حکومت )
( بلغاريا )
لندن ۱۳ جولائی - حکومت بلغاريا بحكام فوجی حکم داده