اعلان

از هر دهن سخنی
و از هر چمن سمنی

هوسکاران مطالعه آثار ادبیه را مژده میرساند، و ترغیب مینمایم که ازین گنجینهٔ پر از جواهر آبدار، و ازین گلزار پر از ازهار يكيك نسخه بدست آورده از هر دهن سخنی بشنوند، و از هر چمنی سمنی بچینند.

در

مطبعۀ
عنایت

که بنیاد یافتهٔ همت عرفان قیمت شهزادهٔ جواهر بخت معظم حضرت معین السلطنه سردار عنایت الله خانست بزیور طبع آراسته گردیده، و در نفس مطبعهٔ مبارکهٔ مذکوره که در ده افغانان واقعست بقیمت ۲ روپیهٔ کابلی از نزد عبدالروف سر مرتب مطبعهٔ عنایت خریداری کرده میتوانند کتاب مذکور در دکان ملا غلام محمد کتاب فروش متصل بمدرسهٔ شاهی نیز بفروش میرسد.


اعلان

کتابهای فارسی - انگریزی - اردو - و گورمکھی
- بهاشا وغیره برای تعلیم ابتدایی بفروش میرسد .
المشهر
(بالکرشن دازی سر مدرس مدرسۀ اهل هنود نمبر ٢)
در شور بازار کابل

( اسامی وکلای ما در خارج )

در پشاور جناب میرزا غلام حیدر خان سررشته دار داکخانهٔ علیه افغانستان ، در مشهد جناب عبدالله خان کاردار تجارت دولت علیه افغانستان ، در بخارا جناب حاجی غلام نبی خان مامور فروش پوست قره قلی . ذوات گرامی که در ممالک خارج افغانستان آرزوی اشتراک اخبار ما را داشته باشد بهر يك ازین وکلای ما چون وجه یکساله یا ششماهه اشتراک را بفرستند و از طرف وکیل ما به اداره اطلاع برسد از همان وقت اخبار ما بهمان آدرس و عنوانی که داشته باشند جاری میگردد . آدرس و عنوان واضح و روشن نوشته شود . يك طلای پوند انگلیزی ١٥ پانزده روپیه کلدار است .


امان افغان
۱۳۲۹

شماره ۲۳
سال دوم

فهرست مندرجات

موعظة رمضان

حوادث داخليه
استقبال هلال رمضان فرخنده فال و مراسم ختم شريف نكولى آمال — تحريرات محكمة اطلاعات — تحریرات که از طرف جناب میرزا عبدالاحمد خان برکه ملکی و خان غزنین و سمت مغربی به اداره رسیده — احسان نشان — اعتذار — یادآوری

حوادث خارجيه
اجمال سیاسی — ترجمه اخبارهای انگریزی و اردو که از ترجمان بیت العلوم به اداره رسیده — عيناً مكتوب از يشاور

مقاله مخصوصه
واعظ — ناصح — مرشد —

ادبیات
تبريك رمضان كلام جناب ملا طوطی —

فاجعه های پاریس

ناموران زبان جهان

علم ثروت ملل


اعلان

سیاحت بر دورا دور کره زمین

(کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه)
(با جلد اعلا)
و دو کتابچهٔ (علم و اسلامیت) و (آیاچه باید کرد؟)
(با جلد اعلا)
در اداره موجود است . آرز و کنند کان خریداری کرده میتوانند
قیمت همه (٢٥) بیست و پنجروپه کابلی

اعلان
[ILL]
[ILL]
[ILL]
افغان يك اخبار هفته وار اسلامیست که در پشاور ، صوبه سرحدی بزبان پشتو و اردو شایع میشود . دره يكانه محافظ جایز مسلمانان است . شکایات و معروضات شارا بگوش حکام میرساند . بعلم و اخلاق و پس دین مذهب آنها را ترغیب میدهد . این اخبار در هر طرف دنيا يك رغبت عمومی حاصل کرده است در افغانستان ، بخارا ، امریکا ، افریقه ، چین ، ژاپان ، مدینه ، مکه ، روس ، نتال ، لندن ، مصر ، و غیره بلاد مشتری دارد . قيمة عام برای هندوستان ٤ روپيه سالانه معه محصول डाक و برای ممالک غیر ١٢ روپیه گلدار است .
المشهر
(منجر افغان)

(شرایط درج کردن اعلانها)
سوداگرانی که مال تجارتی ، و صنعتگرانی که صنعت خود شارا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشتهار کردن میخواهند ، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود : اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطر يك قران يعنى نيم روپيه كابلى اجرت گرفته میشود اعلانیکه در بن ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار فى سطر يك قران يعنى نيم روپيه كابل و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطر سه شاهى اجرت گرفته میشود . طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ — اینچ — ٤ — سوت ) میباشد . هر گاه شخصی اعلان خود را متمادياً تا يك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق پشتی بر سر سطری شش اجرت گرفته میشود .

چقدر فایده ها و شیرینیها دارد ! على الخصوص که آن سیاحت با آن بزرگی و وسعت به هشتاد روز اجرا شود! آرزو کننده کان این سیاحت خارق العاده هرگاه برای خریداری کتاب (سیاحت بر دورا دور کره زمین) .

بهشتاد روز
بقدر دو روپیه کابلی يك مبلغ کمکی را صرف نمایند این سیاحت را گویا با (فلياس فوق) سياح و رفقایش یکجا اجرا کرده خواهند بود ! محل خریداری این کتاب دکان (ملا غلام محمد) تاجر كتب متصل مدرسه شاهی میباشد ، و در نفس مطبعه عنایت که در ده افغانان است از نزد عبد الرؤف سر مرتب نیز خریداری میتوانند . مؤلف این کتاب (ژول ورن) فرانسوی است که در نوشتن ناولهای فی مشهور آفاقست از فرانسوی به ترکی و از ترکی بفارسی ترجمه شده است. کتاب مذکور تنها ناول نی بلکه در ناول فن جغرافیا و جغرافیای ریاضی را نیز بطرز افسانه نشان میدهد . در (مطبعه عنایت) که از مؤسسات شهزاده جوابخت معظام دولت علیه افغانستان جناب عالی (معین السلطنه سردار عنایت الله خان) است بزیور طبع آراسته شده است. این کتاب نایاب را زود بدست آرید و فرصت را فوت مکنید که نسخه های آن زود تمام خواهد شد . و افسوس فایده نخواهد بخشید .


سمينه ( ١ )
سال دوم
شماره ( ٢٣ )

قيمت ساليانه
در دار السلطنة كابل ۸ روپيه كابلى
در اطراف داخله مملکت
با خرابات ڈاک ۱۰ روپيه كابلى
در خارج مملکت
با مراعات ڈاک ۱۰ روپيه انگليزى
بهر پانزده روز يکبار نشر ميشود
قيمت يك نسخه آن در كابل يك عباسى است

سراج الاخبار افغانیه
١٣٢٩

مدير مسئول
محمود طرزى
الادارة و المحابرة
در ماشينخانه دار السلطنة ( كابل)
همه امورات تحريريه به اداره خانه
بنام مدير فرستاده ميشود

تاريخ عربى ١٥ رمضان سنه ١٣٣١ تاريخ انگریزی ١٨ اگست تاريخ شمسى ٢٧ اسد ١٣٩٢

درين اخبار از حوادث داخليه وخارجيه وبس مقالات مفيده درج ميشود

موعظه رمضان
سبحان الله ! چه نعمت، چه سعادت ! حضرت خلاق عظيم الشان ما در سالى يکبار پيروان دين مبين حبيب برگزيده و رسول مقبول پسنديده خود محمد مصطفى صلى الله عليه و آله وسلم را به يك خلعت بهشتى رداى سعادت افايى ، و يك ضيافت فيوضات احتوای علويت انتهايى به تشريف ماه مبارک رمضان نايل و سزاوار ميفرمايد . يکى از قسمتهاى عظمایی که پرور دگار جمله مخلوقات ، امت ناجيه محمديه را به آن ممتاز فرموده همين است که در سال سى روز ما را مظهر بجا آوردن امر جليل روزه داشتن فرموده است . غير از فضيلتهاى شرعى و معنوى که درين ماه مبارک موجود است و در شماره ٢٢ سراج الاخبار الغانيه از بيانات فاضل تحرير عرفان الوف جناب مولوى عبد الرءوف درج صحايف افتخار نموده بوديم، بسى منفعتهای عرفى و مادى نيز درين سى روز فيوضات افروز مضمر و مستتر است که ما به بعضى از ان منفعتها به استجلاب انظار دقت اخوان دين و هموطنان ديانت مکين خود مان کوشش ميورزيم و چنانچه جناب استاد از جهت معنويات فضايل اين ماه مبارک را ايمانشان داده بود ، ما نيز بکندرى از جهت فوايد مادى و اجتماعى که درين شهر فضيل موجود است بحث ميرانيم : اين يك معلوم است که درين ماه مبارک دلهای مسلمانان را يك جلا و صفايى حاصل ميشود، حال بشرى انسانها بيك احوال ملكوتى تحول ميابد . خوردن، نوشيدن که از صفات يکانه

بشريت شمرده ميشود دفعهً معطل ميماند، در روزها هيچ فرد بالغ ومكلفى را نمى بينيم که بر فرو بردن يك لقمه نانى و نوشيدن يك جرعه آبى قادر گردد . بعضى بى پروايان لاابالى که در کدام آبدستخانه يا پس خانه در آمده يك لقمه يا جرءه از هر روز قوم نمايند داخل بحث ما نيست . ولى احوال عمومى از همين قرار است که بيان شد . حالا بايد انديشيد که آيا اين عدم اقتدار اكل وشرب که از لوازمات حيات بشر است از چه پيش آمده است ؟ هيچ شبهه نيست که اين حال از تابعيت با حکام قانون الهى پيش آمده است . و چنانچه از فقرات قانون بشرى انسان تجاوز کرده نميتواند چسان ميشود که با حکام قانون الهى عصيان ورزيده بتواند . مثلا قانون بشر بريك لوحه پاره مينويسد كه ( بدست چپ خود مرويد ) (۱) انسانرا بعد از مطالعه آن مجال آن نميماند که بدست راست خود برود . واگر برود از خوف جزا و سزاى قانون چون بيد بر خود ميلرزد . لهذا چون درين ماه مبارک احکام قانون الهى پيکسورت بسيار عالى اجراى حكم مينمايد، و عباد الله بكسورت بسيار عاجزى و شکستگى با حکام رب معبود خود طوعاً انقياد ميورزد ، باين سبب درين ايام سعادت انجام دلها را يك انجلا ، روحها را يك اعتلا و حسها را يك صفا فراميگيرد . هر فرد مسلمان از عالم دنيا تجرد کرده به عالم بالا توجه ميکنند . هر کس بيك تهالك تامى در جامعها و مسجدها روى آورد ، عبادت، طاعت، تلاوت يگانه مشغله عالم ميشود .
(۱) از هنگاميکه در سرکهاى دارالسلطنه کابل رفتار عرابه ها و موترها افزونى گرفته براى آنکه وقوعات و صدمات حاصل نشود بموجب اوامرات اعليحضرت پادشاهى در هر چهار راهى و بر سرکها يك لوحه آويخته شده که اين عبارت بران نوشته شده است .


شماره ۲۳
سال دوم

احوال عمومی درین ماه مبارک همین است . لهذا حضرات ملایان ، وواعظان وخطیبا را واجب است که ازین انجلای روح و این صفای دل گروه عوام که در عمان بیابان جهالت ، و عمالت در خانه شدن ، و دست و پا زدن هستند وقت را غنیمت شمرده و از فرصت استفاده کرده بموعظه های حسنه بخطبه های بیدار کننده ، به صحبتهای بکار آورنده دماغهای اهالی را پرورش دهند، تربیه کنند. ولی افسوس است که در جامعها و مسجدها ما از واعظان و ناصحان خود بپاره ئی حکایتهای سه چار هزار ساله قدیم زمانهای بنی اسرائیل را میشنویم. با بزرگ دنیا ، و گوشه نشینی وانزوا ، و توکل و فقیری، وعدم رغبت بسعی و کوشش گری تلقین و ترغیب میشویم .
حاشا که ما بگوئیم این چیزها بدست . ولی مقصد ما این است که مواعظ دینیه، و تبلیغات شرعیه به امزجه و احتیاجات عصر و زمان متناسب باید بود، حضرات پیران عظام نیز ملاحظه این نکته دقیقه را فرموده نظر باحتیاجات عصر و زمان خود امت شانرا ارشاد و رهبری فرموده اند. حفر خندق را بر گرد اگرد مدینه منوره باحیات وقت و زمان موافق یافته بنفس نفیس رسالتپناهی با اصحاب کرام خود در کندن خندق کوشش ورزیده اند. تیراندازی را برای مقابله اعدا از لوازمات عصر دانسته تعلیم آنرا امر فرمودند معنی حقیقی ترک دنیا نه این است که انسان دنیا را برای دشمنان دین و وطن خود ترك كند . بلکه مقصد فراموش نکردن آخرتست. توکل این نیست که انسان بگوید : « توکل وطن ما و خدا، خدا ملك ما را محافظه میکند» حاجت ساختن استحکامات و تقویت سرحدهای خود نداریم، بلکه مقصد از توکل این است که همه حاضری خود را بیند و بعد از آن توکل بر خدا بکند . « با توکل زانوی اشتر به بند» . آیا فقر همین است که انسان فارغ صنعت ، و تجارت، و زراعت کوشش نکرده همه محصول عرق جبین خود را در پیش پای صنایع و تجارت دیگران نثار کند؟ و خود را فقیر و ذلیل و حقیر ساخته دشمنان خود را توانگر بسازد ؟ از فضیلت علم ، و خوبی علم ، و ضروری بودن علم هیچ ملا هیچ واعظ هیچ مرشدی آسوده نمیشود که انکار بتواند. پس چرا انجنیری ، مهندسی ، کان کنی ، الکتریکی ، توپ اندازی ، عسکری و امثال اینچنین چیزهای که ترقی و تعالی عصر حاضر بر آنها موقوفست خارج علم شمرده بگوئیم : که این چیزها محسوس مردمان غیردین است. برای مسلمانان معارف و ترقی لازم نیست، مگر پروردگار ما بما نفرموده است که بر و بحر ، وخشک وتر و جدید و خیر و غیره را برای شما مسخر ساختیم ، مگر آفریده کار ما بما نفرموده است که برای شما هیچ چیزی نیست مگر اینکه سعی و کوشش کنید . بل اگر عادات و درمانده گی را از خود دور ساخته جد و جهد را پیشه کنیم جمله اشیا را تسخیر خواهم نمود. هر کسی که کوشش کرد پیدا کرد، هر کسی که بر آن افتاد ناکام رسید.

از خوبی اخلاق حسنه، از علویت اخلاق حسنه هیچ ملا هیچ واعظ ، هیچ ناصح انکار کرده نمیتواند پس چرا از حب وطن . از لزوم اتحاد و اتفاق از مذمت خانه جنگی و پدیداری و خونخواری، و خون طلبی، و رقابت و سیاداری، و اسرافات بجای عروسیها . و فاتحها وختانها وغیره بشدت منع نمیشویم . در حقیقت ما يك واعظ، يك ناصح يك مرشد داریم که آنهم پادشاه خیرخواه ترقی آگاه ماست. بر همه چیزهای نافع و بافایده ما را ارشاد میفرماید. براه های ترقی و تکمل برای ما میکشاید به پند خیرها و خوبیهای ترقی ملك وملت ما را رهبری میکنند، ولی فساد اخلاق آنقدر بر ما مستولی گشته که بجز پرورش نفس خود بر هیچگونه ترقی و تعالی ملك اقدام ورزیده نمیتوانیم .
این است که درین ماه مبارك كه يك استعداد طبیعی برای شنیدن وعظ و نصیحت در دلها و جسمها و روحها ، پیدا میشود واعطان و خطیبان ما راست که در تصحیح اخلاق ما ، در تشویق صنعت و تجارت ما در تحصیل علم و معرفت ما ، در حب وطن وعسكر شدن ما پند و اندرز را پیشه گیرند . بهترین مردمان آنست که نفعش بمردمان برسد يك آدم اگر هر قدر عابد ، زاهد ، مصلی . تارك دنیا ، صاحب تقوا شود نفعش بخودش میرسد . بهشت های برین را برای خود کمائی میکند. برای جلب انظار دقت بهمینقدر یک موعظه که خواه خوب بدانند خواه بد نوشتیم . باقی
تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال

حوادث داخليۀ

( استقبال هلال رمضان فرخنده فال ، و مراسم ختم شریف )
تگویی آمال

امسال هوای شهر عزیز ما بیک گرمی مفرطی بهم رسانیده بود. حتی چند روز قبل از ماه مبارک رمضان درجه حرارت از صد بالا رفته بود که برای دار السلطنه کابل از حرارتهای فوق العاده شمرده میشود . چون ماه مبارک روزه تقریب میورزید این شدت حرارت در دلها يك خوف و خشینی القا مینمود ولی فضل خداوندی همین که ماه مبارك شرف ورود ارزانی نمود دفعةً آن حرارت مفرط بیک هوای معتدله تبدیل یافت .
از قراری که جنتریها نشان میداد ماه شعبان المعظم ۲۹ روز و غره ماه مبارک رمضان میبایست که یوم دوشنبه میبود. ولی چون در روز یکشنبه ۲۹ شعبان رویت هلال شرعاً ثابت نگردید ازالتسبب ماه شعبان المعظم سی روز کامل بحساب آمده اول ماه مبارك رمضان فردای آن روز سه شنبه تصادف نمود . در نسخه های سال اول سراج الاخبار الافغانیه از مراسم استقبال هلال و ختم


سال دوم شماره ۲۳

شریف سعادت امال تفصیلات مکمله داده بودیم این است که امسال باز این مراسم شریف در همان چمن اطریف از قرار تفصیلات ذیل اجرا گردید : ساعت پنج روز یکشنبه ۲۹ شعبان المعظم ذات شوكتسبات پادشاه دیانت آگاه معظم مقدس ما اعلیحضرت سراج الملة والدين مدالله ظله في العالمين با همه شهزادگان عظام و اعیان و ارکان دولت و صاحب منصبان نظامی و ملکی، و اشراف و وجوه مملکت که بلباسهای فراکیت رسمی ملبس بودند، در صحن صفا پیرامن حضوری که اوصاف آن بار بار مذکور گردیده تشریف شرکت ردیف همایونی را ارزانی فرموده بودند و بهزاران افراد ملت با دیانت نیز در اطراف چمن و جامع نورالامع عیدگاه تمام آن احاطه را پر و کلو نموده بودند .

خیمه گاه همایونی بقرار سنوات گذشته بکمال دیدبه و احتشام برپا گردیده و میزهای سفره های طعام بقرار سابق حاضر ومهیا شده بود . در هر طرف یک جوش شادمانی ، يك انتظار ایمانی دیده میشد . قبل از غروب همه دیده های دیده داران بسوی سما متوجه شده برای دیدن هلال یک آرزوی عجیب و يك شوق غریبی در دلها مستولی شده بود. ولی انتظار همه گان را یکان رفته برای جمع آمدن فردا جمعیت استقبالیه امروز پراکنده گردید .

روز دوشنبه ۳۰ ماه شعبان المعظم باز به ترتیب روز گذشته همه اعيان و اشراف ورعايا و برايا با پادشاه دیانت همراه مقدس خود برای استقبال رویت هلال و بجا آوردن اوامر ایزد متعال در چمن مذكور تجمع نمودند. اما امروز ماننده پریروز جهت مأيوسی سال بوقوع نیامده نظرها را وصال هلال ماه مبارك فرخنده کی مثال احبا فرمود. تقریباً نیمساعت بشام مانده هلال غرة رمضان فيوضات احسان باشاره ابروی محبوبی نموی خود از رسیدن آوان فرمان خالق كون ومكان برای قرینه صیام سعادت اقتران مسلمانان را ارشاد کرده به بشارت این اشارت بر قدسیت هماندم از طویخانه سلطنت سنيه اسلامیه افغانیه به انداخت ۳۱ فیر طوب اظهار شادمانی، و تبلیغ امر فردا روزه داشتن عالم اسلامی اعلان گردید.

ابتدا از همین شب اول ماه مبارك يختم قرآن مجید حضرت خالق وحيد در جامع فيوضات لامع کبیر عیدگاه که متصل چمن حضوری میباشد بصلوة تراویح آغاز گردید، و در ده شب تا به اول ماه مبارک بيك صورت پرفیض برکتی بانجام رسید. در چمن موصوف باز بقرار سال گذشته در پنج موضع سفره های خوان نعمت ارزان پادشاهی گسترده شده بود . اول سفره ميز حضور ذات اعلیحضرت شاهانه است که بوجود مقدس خود ذات پادشاهی و شهزادگان عظام و دیگر نفری معززی که به ( نفری اهل میز حضور ) معنون اند تزئین یافته ، دوم سفره میز امراء واشراف و علما و ارباب مناصب و مامورین ملکی و عسکریت ، سوم سفره میز خدمه چهارم مایده بزرگیست که برای سه چهار هزار نفوس اهالی برزمین چمن صفا پیرا منبسط و گسترده شده ، پنجم نيز يك مایده بزرگیست که برای عساکر ظفر مآثر همایونی مخصوص است. و غیر ازین ها در خارج احاطه نيز يک دایره وسیعی برای غربا و مساكين و ابناء السبيل تخصيص شده که در انجا وان بیکسان بی خانمان از خوان نعمت بادشاه تمیم الاحسان طعام فراوان بذل و احسان میشد .

از ابتدای سلخ ماه شعبان المعظم تا به آخر ده روز اول ماه مبارك رمضان از شش بعد شام همه صحن چمن صفوت و أمن و سرور و گرما و اطراف جامع کبیر با هزاران مردمان شهر و اطراف پرو مالامال میشد. ارباب مناصب ملکی و عسكري وعلما واعزه و خوانين درباری و غیر هم با لباسهای فراکیت مزین خود شان صحن احاطه آن را رشك كلشن مینمودند .

به نماز شام تقریباً ده دقیقه مانده خرما و یا نقل افطار برحاضرين تقسیم کردیده همه مردمان خاص و عام در نماز گاهی که در خارج احاطه حاضر شده بود برای ادای صلوة مغرب جمع می آمدند و صفوف جماعت مسلمین نمونه بنیان مرصوص را بمنظر جلوه گر میساخت. مجرد انداختن طوب افطار ، و بانک آذان سیدالابرار علیه صلوات الله من مالك الجبار هركس بيك چيزى روزه خود را افطار کرده بین جماعت عظیمه که مرکب از هزاران افراد مسلمان است نماز مغرب ادا میگردند. بعد از ادای نماز ، فرقه اهالی از طرف دروازه شرقی ، وصنف ارباب مناصب و اشراف و اعیان از دروازه جنوبی در احاطه داخل شده هرکی در موضعهای مخصوصه خود شان برسفره میزهای خوان نعمتهای الطاف و احسان پادشاه معظم مهربان وولینعمت ذى شفقت كثير الاحسان خود به تناول طعام آغاز مینمودند . و بعد از تناول فوج فوج ، گروه گروه ، انبوه انبوه خلایق بسوی جامع کبیر عیدگاه برای ادای عبادت یزدان عظیم الشان وختم قرآن خالق كون ومكان بايك پادشاه ذي شوكت وشان اسلامیان جریان میگرفت که حقیقتاً در پوشش عظمت و شوکت و جلال این احوال سعادت آمال دلها مستغرق شكران بپایان نعمتهای ذات اقدس خلاق ذوالجلال میگردید .

این است که به اینصورت و این کیفیت در ده روز اول ماه مبارک رمضان ختم قرآن کریم ایزد منان بکمال سعادت و سرور به انجام رسید. در شب دهم که شب ختم شریف بود شیرینی ختم شریف در دستمالهای حریر برحاضرین تقسیم گردید ، ويك آتشبازی بسیار عجیب و غریبی برای تفریح قلوب أهالى و انوار نشانی نمود. وجوه اهالی که از خوان نعمت بیدریغ حضرت پادشاه در پاتوق در این ده شب مبارك انعام شده بودند بواسطه ايشيك آقای ملکی جناب علی احمد خان که مأمور این ضیافات عظيمة سنیه پادشاهی بودند بحضور همایون برای ایفای اوامر و عرض تشکر تقدیم کردیده مظهر التفات جهان در بیانات شاهانه شدند .


سال دوم
شماره ۲۳

تخمیناً در ین ده شب چهل پنجاه هزار نفر از افراد رعایا بر مائدهٔ سنیه بادشاهی حاضر شده اند که چنین يك ضیافت مکرمانه شاهانه حقیقتاً شایان افتخار اوراق تواریخ است. این راهم بطرز خصوصی تذکار باید کرد که وظیفه امامت و قرائت این ختم شریف را جناب حافظ جید بینظیر، وقارئ بی بدل شهیر حافظ (محمد حسن) خان ادا نمودند، حافظ مشارالیه بمنصب امامت حضور اعلیحضرت همایونی سرافراز، و در حسن قرائت و محاسن اخلاق ممتاز يك ذات پسندیده صفات میباشند. در لیلهٔ ختم مبارك بخلعت حیه ابره، و عمامهٔ شال و بنی التفاتهای شاهانه نایل و سزاوار گردیدند. جناب ايشيك آقاسی صاحب ملکی، و دیگر مأمورین ضیافت سنیه که در زیر نگرانی شان وظیفهٔ میزبانی را بجا می آوردند به بسیار خوبی و سررشتهٔ درست بر ایفای وظیفهٔ خودشان کامیاب آمده اند.

(سراج الاخبار افغانیه) دعای دوام عمر و عافیت اعلیحضرت (سراج المله والدین) بادشاه دیانت آگاه ترقیخواه مقدس خود را نیاز میکند تا بسایهٔ مراحموایهٔ همایونی شان بسی سالهای درازی به تذکار اینچنین لیالی پر شرافت و سعادت تزئین صحایف افتخار نماید.

ایزد سبحان جل ذکره مشغول بود بدعای ترقی دین و دولت اسلام و سلامتی اعلیحضرت قبلهٔ انام معطف می باشند وهی سعادت مندی ملت افغانستان — وهی بهره مندی رعیت افغانستان — آیا پدران عینی را در بارهٔ فرزندان صلبی شفقت و مرحمت ازین اضافه خواهد بود که اعلیحضرت شهریار رعیت پرور ما در بارهٔ دعاهای خویش دارند — مدرسه ها برپا — معلمان مقرر — خوراکه پوشاکه حاضر — مفتش ها و نوازشها موجود — مدارس حفاظ کم یازده مدرسه و یکصد و هشتاد و هشت نفر معلم و طالب مقررند اخراجات تمامی این مدرسه ها از خوراکه و پوشاکه و میوه پلی و غیره از طرف دولت مقرر میباشد ما باخان طبخ خودا که شب و روز ایشانرا می کنند فراشان بحضور ایشان میرسانند و خیاط های سرکاری لباس های دوخته برای ایشان آورده به تن ایشان می پوشانند وجه میوه پلی از خزانه ها بدون یکقدم زحمت کشیدن خود حفاظ نقد نقد برای ایشان میرسد مقری این نوازش ها برای ایشان تا انوقت است که طالب حافظ کامل شود بعد از انکه حافظ کامل می شوند و امتحان حفظ نمودگی کامل خود را میدهند بقدر اخراجات شخصی خود او در صورتیکه ناتوان باشد و به نقد علیحده و غله علیحده از طرف دولت تا زمان حیات او بطور مستمری سالیانه برای او داده میشود آیا کدام يك پدر را محبت اضافه برین با اولاد او خواهد بود. جناب من یکصد و شانزده نفری که حافظ کامل گردیده از مدرسه ها خارج شده اند قبل برین جزووار بخدمت آنمهربان تحریر نموده بودم و عرض کرده بودم که سی نفر دیگر تا آخر سال حافظ کامل خواهد شد اکنون بقراريکه ربوت ما رسیده و ملاحظه شد همان است که از حسن توجه و مهربانی های خسرو دره پرور ما چهل و سه نفر دیگر حافظ کامل شده اند که جملهٔ نفری حافظ کامل شده گی مدرسه ها یکصد و پنجاه و نه نفر می شود از مدرسه ها با دولت حفظ قران شریف خارج شده اند و تعداد نفری مذکور را بقرار ذیل معروض میدارم که خالی جناب گردد.

(تحریرات محکمه اطلاعات)

جناب فضایل اکتساب فیض مآب لازم الاحترام مدیر و سر محرر سراج الاخبار سعادت آثار افغانیه را همواره متمکین کرسی ادارهٔ شیرین سخنی و مسند نشین هودج شیرین زبانی خواسته و صفحات روز نامهٔ اوقات شباروزی اینشلق مکرم را در بلاد و امصار کامرانی و شهد کامی مزین مقبولات و مرقومهٔ عزت و صحت و سر فرازی و نیکنامی خواهانم — بتاریخ ۹ ماه رجب سال گذشته سجقان ئیل شمه از نوازشات و مراحمات اعلیحضرت سراج الملة والدین پدر مهربان ملت و رعیت دولت خداداد افغانستان در خصوص طلبای مدارس حفظ قرآن شریف و اینکه یازده مدرسه بدار السلطنة و ولایات قرار همان جزوی که بتاريخ مذکور بخدمت آنمهربان عرض شده بود و تعداد شاگردان و استقرار مدارس و منظوری معلمان و حفظ کردگی یکصد و شانزده نفر طالب مدرسه های موصوفه را در خط مذکور مفصل تحریر نموده بودم و عرض کرده بودم که تا آخر سال سجقان ئیل سی نفر دیگر هم حافظ قرآن شریف از مدرسه ها خارج خواهد شد جناب من چون ربوت مدارس ولایات تا بحال کامل بر این نرسیده بود بنابران در اول نوروز عرضی نتوانسته اکنون بخدمت عرض میکنم اینکه در یازده مدرسهٔ موصوفه در شب و روز یکصد و هشتاد و هفت نفر طالب و معلم به تدریس و تلاوت قرآن عظیم الشان

١٥٩
داخل عریضه سابقه — تا آخر سال حافظ کامل شده اند
١١٦ نفر
٤٣ نفر
از مدرسه دار السلطنه کابل
٤٥ نفر
سابق عرض شده بود بعد ازان که کامل شده اند در مدت نه ماه
٣ نفر
۷ نفر
از مدرسه دارالنصرت هرات
٢٥ نفر
سابق عرض شده بود تا آخر سال کامل شده اند
٢٢ نفر
۱۳ نفر


سال دوم شماره ۲۳

از مدرسه قندهار
۱۹ نفر

حفاظ معروضی سابقه کامل شده کی الی آخر سال
۱۳ نفر ٦ نفر

از مدرسه مزار شریف
۱۸ نفر

نفری که سابق کامل شده بودند ثانی کامل شده اند
١٤ نفر ٤ نفر

از مدرسه میمنه
١٥ نفر

نفری سابقه نفرى لاحقه
۱۰ نفر ٥ نفر

از مدرسه بدخشان
۱۳ نفر

نفرى ماقبل نفرى ما بعد
۱۰ نفر ۳ نفر

از مدرسه خانه آباد
۲ نفر

در اول در ثانی
۱ نفر ۱ نفر

از مدرسه جلال آباد
٦ نفر

معروضی اول تا آخر سال
۲ نفر ٤ نفر

از مدرسه قراء جدید حافظ کامل شده گی ندارد
که در سابق تحریر شده است
۱ نفر

مدرسه پشت رود
همان یکنفر سابقه بعد ازان ندارد
۱ نفر

مدرسه غزنین همان چار نفر که اول عرض شده جدیدی ندارد
٤ نفر

ندیده و نشنیده ام که هیچ سلطانی از سلاطین ما قبل در تعظیم و احترام قرآن شریف بچنین طرزی که سلطان جوان بخت ما از طریقه مسلمانی و دینداری اقدام فرموده اند ثبوت اخلاص خود را نموده باشند بلکه نيك امر علمی که از نزد ایشان بزمین مانده بود همین در رشده مبارک مدارس حفاظ بود که اعلیحضرت سرکار همایون والا باخلاص زیاد آنرا اجراء فرمودند — پس خسرو جوان بخت ما را سزاست که فخر کسب سعادت مندی پیروی و دوستداری قرآن عظیم الشان برحق را بر جمع سلاطین نمایند و ملت قوى سطوت ما را است که بهزارها زبان ادای شکر گذاری ایزدجان آفرین را بجا بیاورند وجود فایض الجود شهریار جهاندار خود را آنحیات داشته يك عطای عظیم خداوند تعالی جل اسمه بشمارند و با استاد — مهربان من هرگاه خادم وصف مخدوم ونوكر توصیف بادار و غلام اوصاف خداوند و رعیت صفت سلطان خود را نمایند حق دارند اما آنان که از طریقه علم و دانش بی خبر بوده گرفتار طبع مجهول خویش میباشند بعضی بخوش آمد و برخی بمداهنت و جمعی بغرض وطمع واكثرى بخوف وترس حساب وحواله می کنند و بهره ورانیکه از عقیده اسلامی و عز دین و اخلاص دولت و سوز محبت ملت و وطن خود آگاه بود از امر الهی جل جلاله و حکم شریعت رسالت پناهی صلى الله عليه وسلم با خبر میباشند میدانند که ذات شریف همایون پادشاهان اسلام و عموم اهالی اسلام که داخل سلسله اظهار کلیمه طیبه شریف خود را میگویند چقدر صاحب حقوق و واجب التعظيم ولازم التکریم میباشند و وجود مسعود همایون ایشان چقدر عطای بزرگ خداوند جهان آفرین و چقدر واسطه امنیت و رفاهیت و آسوده حال عموم اهالی اسلام می باشند خصوصاً بر رعایای دولت متبوعه خویش نخستین در دعای دولت خداداد و ملت قوی بنیاد ما را واجب است که اناً فاناً با طهارت صدق و اخلاص جبین عجز و نیاز بر زمین عبودیت گذاشته بر نفس شکر خداوند تعالی را بجا برسانیم و دعای بقای شاه جهاندار جوان بخت خود را بنمائیم — مشتمل بر کیفیت مختصری که از نوازشهای اعلیحضرت شهریار همایون والا در باب سر رشته و تكميل مدارس و نظری حفاظ قرآن شریف خداوند سبحان جل اسمه که بخدمت آن مهربان مرقوم نموده ام يك جزوی از کارهای تعلقه سررشته داری شخصی خود من در تحت نظارت جناب امین الاطلاعات صاحب می باشد که از صدها جزو مهربانی های شهریار ذو الاقتدار و الاعتبار همایون اشرف اعلى يك جزوی خواهد بود که عرض کرده، بدفعه ثانی اگر عمر وفا کرد نیز برخی از مراحمات و ذره نوازی های اعلیحضرت سراج الملة والدین شهریار والا را که درباره عموم رعایای دولت فرموده اند و ملاحظه نموده ام بطور اختصار خواهم نوشت — ختم کلام خود را بدعای خالی از ریای سلطان جهاندار جوان بخت خود میکنم که یارب بعزت مقربان درگاهت

مهربان من هرگاه الطاف خداوندی شامل احوال بنده ناقص گردیده و از اراده خداوندی رفته باشد كه يك جمی از بنده كان او بسعادت دارین فائز گردند پس در عالم ظاهر آن سعادت مندی را از در عیون جل جلاله بواسطه يك رهنمائى يايك مقتدائى يايك پيشوائى بأنها میرساند — به یقین ثابت گفته میتوانم که ملت افغانستان را سعادت ابدی جاوید یابی و اراده ازلی اسباب آمده است که شهریار چنین غمخواری رعیت پروری را رغبت آمده اند


سال دوم
٦٩
شماره ۲۳

و بحرمت پادشاه كان بارگاهت وجود قاضی الحاجات درود محمود حرمت به سبب همین خدمت شهر که بند و بست آن بذریعهٔ نمایندگان
سلمان مرحمت میان جوان بخت ما را با ادوات خداداد از آفات بشما عنایت و مرحمت شده است — لهذا از کیفیت نقل عريضهٔ
و بلیات و مکروهات ارضی و سماوی محفوظ و مسلم و از پرتو انوار وکلا و از ثبت فرامین اعليحضرت والا که بیست و چهار قلعه برای
و تجلیات خدای همایون ما سایه‌اش ظله مردم چشم ما اهالی بیست و چهار محال صادر شده نقل يك قطعه آنرا که همه بيك
افغانستان را روشن و منور داشت و بد خواهان سیه‌دل سیاه بخت مضمون اید و از نوازش و خامت که وکلا به آن سرافرازی یافته
سیاه روز کارش را سیاه و روسیاه نام و کور و کر بداری بالنون و از مرحمت و لطف شهریار والا گندوی را به شدن حرمت پادشان
والماء اللهم آمین این دعا از من از جملهٔ جهان امین باد روز ساخته لازم اطلاع دیده برای آن عالیجاه مفصل نوشتم و از خدای
خوشهٔ ۸ جمادی الثانی سنهٔ ۱۳۳۱ میر یوسف در رشتهٔ دار محکمهٔ تعالی برای پادشاه خود عمر دراز میخواهم که سایهٔ مراحموایه شان
اطلاعات و مدارس حفاظ قرآن شریف . ترقی ما به دولت روز افزون باشد آمین با دستهٔ ۱۳۳۱ برمضان المبارك
دستخط عبد الاحمد برگه ملکی و خان علانه غزنین و غیره

تحریرا نیست که از طرف جناب میرزا عبد الأحمد خان
و دعای و جان فزاین و سمت مغربی به اداره رسیده است
عالیجا عزت همراه اخوی محمود بيك خان مدیر و سر محرر
سراج الاخبار افغانی را خداوند حافظ و ناصر باد — چون از جریدهٔ
مبارکهٔ سراج الاخبار افغانیه يك نوعه باخبری عمومی از برای
ملت افغانستان حاصل و فایده شده و بواسطهٔ آن از احوال ملك خویش
و از احوال جهان از کم و بیش با خبر میشویم شکر این ترقی هائیکه
بداء الیحضرت والا سراج الملة والدین یوماً فیوماً به روی کار می آید
واجب و لازم هر فردی از افراد مسلمانان افغانستان است — و چون
بر همهٔ متفکران و خیر خواهان دولت لازم است که اگر بر بعضی
اجرا آن مدنیتکارانه و احکامات مصلحانهٔ اعلیحضرت انور والا
آگاهی داشته باشند یا آگاه شوند شما را نیز اطلاع بدهند تا بواسطهٔ
جراید اخبار عموم اهل وطن از ان آگاه گشته دعای دوام عمر
و اقبال شاهانه را ورد زبان سازند . لهذا خواستم که از کیفیت
دربار ۲۸ شعبان شما را معلومات بدهم . به این يك خود شما
این خبر دارید که ذات اعلیحضرت انور والا تعمیر يك شهر جدیدی
را در غزنین آرزو فرموده اند چنانکه کیفیت آن از نقل های عرایض
اهالی و فرامین همایونی که نقل آنرا برای آنجناب مینویسم
مستیان میشود . بتاریخ ۲۸ شعبان المعظم سنهٔ ۱۳۳۳ همه وکلای
طوایف تاجيك و غلجایی و هزاره و غیره محالات و مضافات غزنین
و یا اطراف آن که همه اشراف و اعیان قومهای خودها بودند
بلا استثنا به نام شرفیاب حضور پرنور اعلیحضرت والا گردیده
هدیهٔ خود شانرا تقدیم حضور انور نمودند و بحضور انور قبول
گردیده فرامینی که هر نکتهٔ آن یکجهان قیمت دارد — زیرا
که دعای پادشاه اسلام انشاء الله در حق رعایای صادق نشان مقبول است
و برای همه طوایف عنایت شد و خلعت های فاخره بهمهٔ خانان و ملکان
مرحمت شد و رخصت شدند و شروع کار شهر مذکور که بشهر
(غزنین سراج آباد) موسوم شده به سال آینده در اول بهار میشود
بندو بست آن حال شد — و از خوانین و ملکان را که خلعت داده شد
قدری دولت را از حضور انور بيك قطعه نشان ذیشان (حرمت)
سرفراز فرمودند و اعلیحضرت والا مرحمت فرمودند که این نشان

سمت مغربی

( نقل عريضه و کلای رعایای سمت مغربی )
حضور موفور السرور پادشاه دیانت آگاه اعلیحضرت سراج
الملة والدین بدر مهربان پادشاه خود مختار دوان خداداد خودها
را فدا شویم فدویان خوانین و ملکان که از جانب عموم رعایای علاقهٔ
غزنین و مقرور زمت و کنوار وارگون و وردك و جاغوری
و مالستان و بهسود و اجرستان و چرخ و خروار و جمله بالای آب امو کرده
وکیل شده با خطوط وکالت شرفیاب حضور انور ظل الله شده ایم
و حال همه حاضر در بار معلی میباشیم اول زبان عجز به دربار خالق بیچون
استدعا و در خواست میکنیم که این نعمت عظمی را که مراد از ذات
ابدی شاهانه باشد سال های دراز از زوال نگه دارد زیرا که
وجود مسعود بموجب آب و حیات میان و جمیع اهالی دولت خدا
داد میباشد و از روز جلوس میمنت ماوس همایون یوماً فیوماً ترقی
و بهبودی دیده و مشاهده می شود — ثانی به خانه های مبارك نصوصاً
از طرف خودها و عموماً و وکالتاً از جانب اقوام خودها که در ذیل
این عز الله نام نویس شده معروض میداریم اینست که قطاع فرمان مرحمت
ترجمان اعلیحضرت والا که اسمی بالیجاهان امیر محمد خان برگه
ملکی حاکم غزنین و میرزا عبد الاحمد خان برگه ملکی محرر دور
یافته بود که اعلیحضرت والا خیال يك شهر لایق را بغزنین
دارند زیرا که بند سراج قریب تمام رسیده و غزنین يك مملکت
وسیع و عریض و پر حاصل و پر آدم است و تجارت درست هم دارد
بك شهر جدید خدا بخواهد در خیال است که آباد کرده شود تا برای
دولت و ملت کار آمد باشد اما دو صورت دارد صورت اول اگر
مردمان تعلقهٔ غزنین و چهار اطراف غزنین کهمان شوند بالشهر
لایق و کلان تعمیر خواهد شد زیرا که دولت و ملت هر دو معاون
يك دیگر می شوند اگر مردمان رعیت عدد بیاورند و كمك نکنند
صورت دوم که در حال چه اونی نظامی و بارك شاهی و جای حکومتی
و محکمه و دفتر و غیره باشد بنا خواهد شد و ساخته می شود تعمیر شهر
به سال خواهد بود تا دیده شود اما این فقره اصلاح و رضای نامهٔ مردمان


شماره ۲۳
سال دوم

تعلق دارد که وکیلان درست معین و منتخب کنند و وکیلان با اقوام خودها حرف زده بعد باثر حضور شوند بعد از انکه حرف معلوم شد خدا بخواهد بند و بست ان بيك اصول درست فرموده خواهد شد جانها فدایت همه مایان که وکیل شده آمده ايم بيك اتفاق و يك زبان از جانب خودها و اقوام خود ها عرض میکنیم که در اول جاوس به ذات شاهانه همه به طیب خاطر و رغبت خود به صدق دل بیعت کرده ایم و عهد نامه ها داده ایم که بهمه حال و مال و جان و اولاد ماها از بر رضای پادشاه محسن ما اعلی حضرت والاخواهد بود بوقت خدمت که به خارج پیش شود به جان و مال در بع نداریم و بموقع که خدمت داخلی پیش آید بگوشش بدنی و مالی مضایقه نمیکنیم هر آینه پادشاه ترقی خواهد ما که این همه معموری ها به این حرسه سیزده سال جلوس خود به روی کار آورده اند مثل بند سراج غزنین که یک کار عمده و بزرگ و با عظمت و پرفایده است و شهر سراج قندهار که يک مملکت تو آباد شد و دیگر انهار و معموری ها و پل ها و راه ها و غیره و غیره از برای نفس خود نکرده اند برای ترقى ملت و دولت کرده اند و یا انتظامات نظام و اسلحه لايق و کوشش های که بقوه حربی سلطنت کرده اند و برای حفظ دین و ناموس ملت نموده اند پس این بنای خیر را که خیال دارند برای خیر دولت و رعیت و آبادی ملت ملاحظه دارند والانشيمن ذات شاهانه رايك قصر استور که ادنارین قصور دولت است کفایت است لهذا به بسیار خوشی کهمان و مدد درکار شهر مذ کود میکنم و همه طوايف يك اتفاق و یکدل پی تکلف عرض میکنیم که انچه کار که مناسب دولت باشد از دولت خرج خواهد شد و انچه ار قسم نفری مردکار که برای تعمیر قله شهر و چهاونی و ارك باشد قدر لازم بقرار تقسیم نفوس همه طوایف حصه حصه معين می کنیم و مرد کار نبويت كهمك وحته ميدهم وسوق وكاروان سراءها و دکان ها و حمام ها يك اصول از حضور معین خواهد شد که هر تاجر و کسبه بقرار نقشه خواهد ساخت و خرج از خود خواهد کرد و از ده یکه گرامیه را بدولت خواهند داد و یا است که از دولت نظری و مصالح خرج خواهد شد گرامه و امدنی ان بدولت تعلق خواهد گرفت - حویلی و سرای و بیوت کار داران و تجاران و عادة رعايا بقرار نقشه هر طایفه و مرقوم و هركسي برای خود به خوش رضای خود خواهد ساخت الحاصل كهمك نفری اوسی به درستی و خوشی و به سر رشته درست مینمائیم و میکنیم طرح و اصول کار را اعلی حضرت بهتر میدانند هر کار را که اول لازم بدانند مایان در کهمان نفرى مضايق و دریغ نداریم این عرض ما ان که تفریق صنف کار را نشان دادیم بقرار فکر خود مایان ات چونکه فکر پادشاه پادشاه فکرها است بهر کار که ضرور تر و بهتر سركار والابدانند كمك مایان رامایان کهمان و مدد ميکنيم انشاء الله تعالی زیاده از خداوند میخوانیم که همه نیکنامیها

بدنیا از پادشاه ترقی خواه ظاهر شد يك شهر لایق و اهل هم يادكار بنام اعلیحضرت والا صفحه روز کار باقی خواهد ماند اللهم امين باد زیاده والدعاء عمرت از خواهش ما افزون باد تحرير في يوم چهار شنبه ۲۵ شعبان المعظم سال او دائیل سنه ۱۳۳۱

( دستخط و مهر وکلای مردم اندری )
ملا سلطان جانخان ولد شیر دل خان قوم لكن خيل طائفة الدرى
کمیدان ملكي ملا محمد غوث خان ولد جلال خان قوم موسى خيل
طابعة الدرى احيين ماكي. عبد الفخار خان ولد عبد الظاهر عن
قوم مرجان خيل طابقة اندرى کمیدان ملکی ، خداداد خان ولد
عبد العزيز خان قوم جلال زائي طايفة اندری ، حاجی عبدالرحمن
خان ولد حاجي يطال قوم مرجان خيل طايفة اندرى . ملك دين
محمد خان ولد سلطان محمد خان قوم موزائي لكن خيل طاعة اندري

( دستخط و مهر و کاری رعایای متر )
محمد عزیز خان ولد مرحوم محمد صدیق خان قوم فیروز خیل مطابق ترک
کمیدان ملکی . عبد الرشید خان ولد محمد حسين خان قوم فيروز
خيل طایفه ترمكي احيدن ملكي - محمد رفیق خان ولد نظار محمد مان
قوم فيروز خيل طايفة و مكى - نامه دارخان ولد مهردار خان قوم
علی خیل خودرانی ، باز محمد خان ولد غلام محمد خان قوم ما تجر خيل
على خيل اجيدن ملکی، محمد عثمان خان ولد احمد خان قوم بدين
خیل طابقة تركي ، محمد افضل خان ولد داد محمد خان قوم بدین مخيل
طايق تروك ، عبد الله خان ولد بهلول خان قوم گر ز خیل ده کی خود
او در کوهستان بار بود پسر عموی او حاضر هستم کیطان ملکی .
پیر محمد خان ولد حاجی عبدل قوم سهول خیل طاقه ترکی - حاجی
غلام محمد خان ولد ایشان دوست محمد خان قوم گر برخیل طابق ترکی
محمد علی خان ولد باز محمد خان قوم سهول خيل طايفه تركي

( دستخط و مهر وکلای رعایای تاریکه غزنین )
میرزا محمد علی خان ولد مرحوم غلام حیدر خان ، نائب محمد افضل
خان ولد نصر الله خان ساكن منكور - ملك جلال الدين خان ولد
شمس الدین خان ساکن آرروز

( دستخط و مهر وکلای دارای قوم وردك )
عبد الغيات خان ولد محمد عثمان خان قوم نوری وردك كيدان ملكي
غلام قادر خان ولد میر افضل خان قوم معيار وردك كيدان مليك.
محمد سرور خان ولد غلام حیدر خان قوم معيار وردك - محمد عثمان
خان ولد سردار خان قوم معيار وردك . ملك غلام نبي خان ولد
میرزا محمد خان قوم ميرخيل وردك ساكن تشكل احيدن ملكي .. مطلبه
جمعه خان ولد ملك عبد العزيز خان ساكن ببالي وردك طايفة
میرخیل ، جهان خان ولد رحیم خان ساكن تكيه وردك قوم تورى
کيطان ملكي، محمد علم خان ولد نعمت خان ساکن خلیلی خوات
ملك يار خيل . حبيب الله خان ولد ملك شيرجان خان قوم دولت
خان جمال پور دلاسا کن او که راز، عبد الكريم خان ولد جان محمد


شماره ۲۳
سال دوم

در خط و مهر وکلای رعایای اقوام جاغوری و مالستان هزاره
عبد العليخان ولد سردار شیر علیخان ، میر علی ارباب ولد میر محمد اعظام على حسن من كيفان ملكي وعلى أكبر خان مالبستاني .

یهود هزاره
محمد حیدر خان ولد ميرايام بيك أوم قبطان ، غلام شاخان ولد خان جان خان قوم دولت پائی

ملا خیل او جرستان
صد وخان ولد محمد عالم قوم ملاخيل قلندر خيل وكيل طاينه انی وردك نوری

د خط و مهر وکلای قوم هزاره تعلق غزنین
میرزا محمد حسين خان ولد امام قلی خان، محمد یوسف خان جغتو
ملك محمد نعیم خان خواجه میری، جانمايخان وكيل جغتو .
على محمد خان ولد غلام حسین خان وكيل محمد خواجه کمیدان ملکی .
ساجی باز محمد خان ساکی قره باغ خزاین وکیل چهار دست .

متفرقه
غلام سرور خان وکیل مردم جایی افغانية منفرة: قره باغ ، حاجي دوست محمد خان مهی خیل کوجی ، سرباند خان ولد قاسم خان خرونی کوچی، نور خان سلام خان دفتانی کوچی تجار

د خط و مهر وکلای رعایای اقوام لهو کرد و چرخ و خروار
خراج، حسن ولد محمد جه نو خان تاجك برکی را جان ، شاه مند خان ولد قلندرخان تاجك بركى راجان، غلام جان خان ولد عطا محمد خان شاهمزاری، ملك محمود خان چلور زالی ، ملك عبد المجید خان وريا خيل خروار ، محمد انور خان ولد حاجی محمد عمر خان يوسف خيل خروار ، عظیم الدین خان ولد محمد نظر کهای خیل خروار ميرزا محمد صدیق خان برکی را جان - میر باقر شاه خان چرخی برادر زاده با نوت شاه خان ، غلام محی الدین ولدخان شیرین خان قوم تاجک ساکن چرخ منكرانه وكيل تعلقه فيض محمد خان و د محمد خان

دسخط و مهر وکلای ررای اقوام زرمت و کردز
عبد الغفور خان ولد دوست محمد خان قوم نموزانی فتح خیل زرمت
ملك خال محمد خان ولد محمد علم خان قوم يوسف خيل - طره بازخان ولد محمد بان قوم احمدزانی ، ولی محمد خان ولد سعد الدین خان قوم ماجك ساکن کرمانی های کردیز .

دسخط و مهر و کلای رعایای اقوام سلیمان خیل
و کتو از و سر روشه
محمد يعقوب خان ولد حاجي محمد الیاس خان سلطان خیل خان کشواز
حيات خان ولد سردار خان قوم جلال زائی سلیمان خیل ، حاجی عرض یکی و حیدر خان پسر او ولد آدم خان قوم ادین خیل
تور محمد خان ولد ميا خان ساکن شرن قوم منزائی ، شایسته خان ولد ظهر خان قوم على خيل ساكن موسی خیل کتواز ، عبد الرحیم خان ولد عزیز خان ادین خیل سلیمان خیل کتواز - ملا عبد الرحمن والد فضيات بناء قاضی ملا عبد الله - سیف الدین خان سر روضه واسبه خروني انا محمد خان تعلق از کون وفتن

( سواد فرمان مبارك )
( که برای وکلا هر طوایف بموجب عريضه شان )
( فرامین جدا گانه از پیشگاه حضور مبارك )
( اعلیحضرت الوروالا مرحمت شده )
( چنانچه نقل يك فرمان این است )
عزت و صداقت همراه هان خوانین وملكان وریش سفيدان وعامة رعایای طوایف اندری ناجانی به الطاف بادشاهی امیدوار بوده بدانند قبل ازین از حضور اعلی حضرت والای ما اسمی عالیجاهان عزت همراهان امیر محمد خان برکۀ ملکی حاکم غزنین و میرزا عبد الاحمد خان برکۀ ملکی خان سمت مغربی فرمان امداد بالله بود که اعلیحضرت والا خیال آباد نمودن شهر جدید سراج آباد غزنین را دارند هر گاه کل اقوام برای مشوره بحضور خواسته شوند برای رعایا تکلیف می شود بهر قوم خبر بدهید که از طرف خودها وکیل های دانسته بگیرند و وکیل های هر قوم بحضور حاضر شوند که بحضور در باب آبادی شهر جدید غزنین همراه وکلا، شان حرف بزنند لهذا درینولا خانان و ملکان که همه وکیل از جانب اقوام خودها بودند از طوایف تره کی و اندری و علی خیل متر و سلیمان خیل کتواز و تاجکیۀ غزنین و افغانیۀ و تاجکیۀ زرمت و افغانیه و تاجکیۀ اکون و قطن و سررود، و خروتی و اوهانی و خروتی و دفتانی تعلقۀ غزنین و طوایف وردک و طوایف هزارۀ بهسود و جاغوری و مالستان و طب، ملا خیل اجرستان و تاجکیه و افغانیۀ چرخ و خروار و چکۀ بالای لهو کرد و مردمان جغتو و افغانیه و هزارۀ قره باغ غزنین عرایض خط های شما این بمعرفت عالیجاه میرزا عبد الاحمد خان برکۀ ملکی شرفیاب حضور انور والا شده و در ذیل آن يك قطعه وکالت خط از جانب شما طوایف اندری از مورخۀ شهر جمادی الثانی سنه ۱۳۳۱ هجری و اهالی محکمۀ شرعیۀ غزنین و ملکان و خوانین و نام نویس و چهره نویسان بود به تاریخ یوم چهار شنبه ۲۵ شعبان المعظم سنه ۱۳۳۱ از ملاحظۀ حضور ما گذارش یافت اقرار و اظهار داشته بودید که جمهوری میان از طرف خودها هر يك ملا سلطان جان کمیدان ملکی قوم لکن خيل وملا محمد غوث خان قوم موسه خیل و خداداد خان


سال دوم
شماره ۲۳

قوم جلال زائی وعبدالعمار خان قوم مرجان خیل کیدان ملکی و حاجی عبدالرحمن خان قوم مرجان خیل و ملاک دین محمد خان قوم ممو زائی لکن خیل را وکیل خودها گردانیدیم که وکلاء مذکورین بحضور مبارک اعلیحضرت والا حاضر شوند و در باب آباد نمودن شهر موصوف هر حرفی که اعلیحضرت والا سوال کنند و حرف وانند همان عرض و کلاه مایان عرض مایان است لهذا وکالت خط و وکیل های شما و دیگر طوایف مذکور فوق به حضور مشرف شده همراه همه شان حرف زده شد و آنها همه عریضه علیحده تقدیم حضور داشتند ( چون نقل عرينه اهالی عیناً نوشته شده بود به کرار آن از هم دیده نشد )

صداقت همراهاناعریشه و وکالت خط های همه طوایف فوق سرا ملاحظه حضور والا رسید از حسن نیت و اتفاق و اخلاص شمایان که رعیت صادق دولت هستید و طرق، غیرت و دین داری و همت شمایان خاطر خدیو والا را خودسته ی زیاد دست داد زیرا که خیال اعلیحضرت ما و مضامین معروضه و کلای شما موافق آمد در صورتیکه نیت پادشاه و رعیت بیک کار برابر افتاد اگرچه کلان و عمده باشد خدای تبارک و تعالی آن را سهل و انجام خواهد داد و نیز بهمه شمایان و جمیع اهالی افغانستان معلوم شده است که هیچ کاری از حضور والا بوده ای صادقه خود تکلیف نمی فرمایند تا عاقبت بینی و ملاحظه خیر ملت و دولت پیش نهاد خاطر نباشد اگرچه این کار عمده و بزرگ است اما برای یک روزی کار آمد خود ملت و دولت خواهد شد و اصول آن مد نظر چنان خواهد بود که برای یک روز مبادا کار آمد دولت و ملت بوده همه وقت تجارت و سکونت و جمعیت جمع و جوش آبادی لایق بدولت شما باشد و این کار مذکور آنچه شایان دولت باشه دولت خواهد کرد و آنچه کمک ملت باشد شمایل طوایف فوق الذکر کمک و حدثر تقرر خواهید داد و تقسیم آن از هر محال از روی تقوی و گنجایش آن خواهد شد و بر شما این تکالیف شاق هم نمی شود زیرا که اینقدر طوایف زیاد که شامل شده همت و اتفاق اینقدر مردم و توجه سلطنت و پادشاهی بیک وضع درست تکمیل می خواهد انشاء الله تعالی و نوع استکار در حال نیست نقشه و اساس آن سال آینده برات باز گشت جلال آباد خواهد شد و کار آن انشاء الله تعالی سال آینده ۱۳۳۲ شروع شده امرصه چند سال که ممکن باشد اتمام خواهد شد انشاء الله تعالی مطلب ازین شرح و بیان این است که همه شمایان والف بوده به مطلب و مقصود این کار که روی کار می آید دانسته و حالی باشید زیاده از خداوند عالم خواسته در خواست مینمائیم که از برای شمایان و اولاد شمایان و جمیع اهالی افغانستان خیر و برکت و عمر با ایمان نصیب کند و شما و جمیع اهالی افغانستان را از زخم چشم زمانه و دست برد اعداء در حفظ و حمایت خویش مصنون و مامون داشته باشد و از بلاها و پریشانی ها محفوظ داراد چون

لازم بود که از رسیدن و کالت خط و وکیل های شما و معروفی ایشان و شرفیابی و مرخصین آن مفصل خبر داده شود اکنون بذریعه فرمان هذا شما را خبر داده شده و و کیلان شما به خامت فاخره سرافراز شده مرخص شدند ازین طرف قرین الشرق خاطر خودها را آسوده دارید که خیریت کلی حاصل و الطاف خداوندی شامل است فقط تحریر یکشنبه بیست نهم شعبان المعظم سنه ۱۳۳۱ دستخط و مهر مبارک ( سراج الله والدین ) بیست و چهار قطعه فرامین همه بدستخط و مهر مبارک برای طوایف که در عریضه جدا جدا معلوم است برای هر طایفه یک فرمان به مضمون فوق عنایت شده است فقط

احسان نشان

قبل ازین از طلب فرموده شدن نائب الحکومه (قندهار) نائب سالار ملکی و سردار درجه دوم جناب ( سردار محمد عثمان خان) نوشته بودیم و گفته بودیم که ذات مشارالیه یکی از مأمورین با اقتدار و کار گذار دولت متبوعه مقدسه ما میباشند. خدمات لایق و صداقتهای فایق که از ایشان در مدت مدیده مأموریت شان بدولت علیه خداداد سرزده و فعالیتی که در باب حضریات و عمارات ( شهر سراج قندهار ) ، و ساختن پلها و سرکها ، و حسن اداره ولایت موافق بر رضای اعلیحضرت متبوع مقدس خود بکار برده مستوجب حسن توجهات جهانداری اعلیحضرت پادشاهی شده بیک قطعه نشان ذیشان ( استور ) که از نشانه ای عمده دولتی شمرده میشود از طرف ذی شرف اعلیحضرت پادشاهی نایل و سزاوار گردیدند. جناب نائب الحکومه از حضور اعلیحضرت همایونی مرخصی فرموده شدند، و چنانچه قبل از چند روز فرزند ارجمند خود شانرا بسواری عرابه موتر بقندهار ارسال نموده بودند خود شان نیز در همین دو سه روز بسواری عرابه موتر عازم محل مأموریت خودشان میشوند که اینهم دلیل واضحی است که سرک قندهار بدرجه کامل برای رفت و آمد موتر مهیا و آماده و قابل گردیده است . توفیق رفیق شان باد .

دیگر

از طرف قرین الشرف ذات اعلیحضرت پادشاهی سینه صداقت دقیقه جناب ( دوست محمد خان ناظم ) حاکم سمت جنوبی نیز بیک قطعه نشان ذیشرف و شان ( استود ) مفتخر و مزین گردیده بصوب مأموریت شان رخصت شدند. حاکم مشارالیه نیز در اثنای سفر سعادت اثر ذات اعلیحضرت پادشاهی بسمت قزوین از خوست طلب فرموده شده بود، و در دارالسلطنه کابل شرفیاب حضور همایونی گردیده و در مدت بعضی سررشته های مهمه در باب اصلاحات آن سمت حاصلکرده در همین دو سه روز بصوب مأموریت خودشان حرکت میکنند. امید میکنیم که جناب ناظم در بازار در خصوص اصلاحات و انتظامات آن سمت و نواحی بفضل


شماره ۲۲ سال دوم صحیفه ۱۰

وکرم ذات اقدس الهی و سایهٔ توفیقات آیهٔ اعلیحضرت پادشاهی محسن صورت و درستی موفق و کامیاب آیند .

( وقات اسف انگیز )
بکمال افسوس و تمام حسرت از خبر وفات اسف انگیز کریمهٔ جناب مستوفی الممالك میرزا محمد حسین خان نائب سالار ملکی او نظامی شنیدیم . چون ذات مشار الیه يك شخص بسیار لایق ويك خدمتکار صادق دولت متبوعهٔ مقدسهٔ ماست به این کدورت و مصیبت شان جداً محزون و مکدر شدیم . از درگاه خدا وندی صبر جمیل شان را استدعا کرده بیان حزن و تعزیت مینمائیم .

اعتذار
چون كاغذيكه سراج الاخبار افغانیه بران چاپ میشد تمام گردیده ، و برین کنند موجوده تصاویریکه چاپ شود هیچ يك رونقی نمیگیرد لهذا تا موجود شدن کاغذ این ماده و شمارهٔ آیندهٔ ما بدون تصویر چاپ میشود .

یاد آوری
( سراج الاخبار افغانیه ) بکمال مسرت و افتخار مشترکین کرام خود را یاد آوری کرده عرض میکند که سال دویم ما با نسخهٔ شمارهٔ (٢٤) که میعاد انتشارش در غرهٔ ماه شوال المکرم است ولی بسبب تعطیلات ایام عید مجبوراً بعد از چند روز از وعدهٔ خود میبراید به انجام میرسد . البته ذوات محترمی که در خارج ممالك آرزوی اشتراك ارسال سوم این روزنامهٔ خادم اسلام و ومان داشته باشند قیمت سالیانهٔ آنرا پیشکی بر کار کن خارج ما فرستاده اسامی شانرا در دفتر مشترکین قید و ثبت خواهند فرمود .

احوال خارجیة

اجمال سیاسی
دنیادار انتقام است . بلغارها مجازات کردنیهای خود را دیدند ظالم دوام ندارد . ظالمهائیکه این طایفه بر مخلوق خدا روا داشته اند تا محال هیچ دیده و شنیده نشده است . آن با غارهایی که در اول امر بیرق صلیب را برداشته اعلان کرد که من برادران دینی ما کدونیایی خود را از ظلم تر کها رهایی میدهم و به آن اب صرب و یونان و کوهها را نیز با خود شريك ساخت ، بیچاره ها چه میدانند که در زیر این کاره برادری بیم کاسه برادر کشی پنهانست ! حتی اوروپا نیز این نهضت صلیب پرستانهٔ اخوتکارانهٔ بلغار ها را بنظر تقدیم و استحسان دیده با وجودیکه هزار رقم بدعتها و کاروانهای آنها را دیدند و شنیدند هیچ صدای خود را بالا نکردند . تا آنکه مسئله فیصله یافت . و به ملیونها نفوس زن و مرد و طفل و بر اسلام مقتول مصلوب محروق زنده مدفون گردیدند . اگر مقصد همین بود شده کرد . قینی ، مقصد همین نبود . بلغارهای خام طبع افکار زهرداری دیگری داشتند که بزودی بمیدان برامد ، یعنی بعد از انکه بقوت و معاونت متفقین خود دولت ترکیه را مغلوب و مشهور ساخت چشم طمع و حرص را بر خوردن همه ماکدونیا دوخت که مقصد یکانه اش از اول هم همین بود . نه تنها ماکدونیا بالکه البانیا را نیز فرو بردن ، و از بهر سیاه تا به بحر ادریاتيك يك دولت بلغارستان بزرگی تشکیل دادن بود . از ان بود که از یکطرف یونان و صربستانرا از حدود اراضی که در وقت اتفاق در اسباب هیچ کشکویی نداشت پس زنیله کردن گرفت و از دیگر طرف بر خط حدودی که توسط دول اوروپا در مابین میدیه و اینوز با عثمانی کشیده بود قناعت نورزیده بیشتر اراضی طلب مینمود . همان بود کا صرب و یونان به این حرکات حقوق شکنانه و این حرص و آز طمع کارانهٔ متفق خود تحمل را خارج دایرهٔ امکان دیده با او در آویختند . بلغار و نقشه که از اول کشیده بود همین بود که چون قوت بازوی صرب و یونان عثمانی را محو کند اول کارش همین باشد که کار صرب و یونان را تمام کنند . تا به آنوقت در زیر حمایهٔ روس بران مقصد خود کامیاب گردید . چون آن کار تمام شد برای پایمال کردن صرب بطرف حمایهٔ اوستریا دوید چرا که اوستریا نیز بودن صرب را در دنیا آرزو نمیکرد ، ولی چون آن دلك خیال پلو شیریانش بر سر خودش بچه شد یعنی همان میترال ( ساروف ) پهلوان شان که می گفت در ظرف دو سه روز به پایتخت یونان و صرب میدرایم از پیش عسکر صرب مانند روباهی که از تازی بگریزد تا به صوفیه فرار نموده در غار درآمد . از روش احوال بخوبی معلوم گردید که بلغار هیچ مردی نبود هر مردانگی که داشت بقوت متفقانش بود . این هم معلوم میشود که در بتعصر و زمان یکدولت اگر هر قدر پرقوت هم باشد با دو سه دولت مشفق کاری از پیش برده نمیتواند . یعنی زمانهای ناپولیون بوناپارت به این زمان قیاس قبول نمیکنند . دولت علیهٔ عثمانیه درین گیرودار متفقها تماشایین مانده نمیتوانست . چرا که اینهمه خونریزیها در خانهٔ خود او ، و برای خانهٔ خود او بوقوع می آمد . دولت رومانیا که در اول امر به بی وعدهای بلغار ساکت ماند بود مؤخراً آن وعدها را نقش بر آب و بر آن شاخ آهو یافت . از انرو به نیم دست برد . پس دولت عثمانیه اگر در چنین فرصتها استفاده نمیکرد تا به ابد عجز ضرر هیچ سودی


۱۱ سال دوم در ۲۳

نمیدید. همین بود که بيك سرعت عظيمه بکار آغاز نهاده ادرنه و قرق كلیسا و غیره را پس اثر داد نمود که سراسر حق بدست داشت . عهد و بیانی که با دول منطقه نموده بود تا به آنوقت بود که آنها متفق بودند، و چون اتفاق آنها بر هم خورده بیکدیگر دشمن شدند عهد و پیمان این طبعاً بر هم خورده پس جنگ باید در بگیرد . چنانچه در هم گرفت و خوب در گرفت . از دست رفتن ادرنه حقيقتاً همه مسلمانا را جگرخون نموده بود . هزاران شکر که در جامع سلمیه صوت ناقوس باز به اذان محمدی مبدل گردید . درین بساط سطرنج بازی بالغان که بازی کنندگان آن در حایات دول معظمه میباشند چالهای بسیار پخته و نافعی که رفت، همانا دولت انگلیس است . هنوز نتیجه معلوم نیست که چه خواهد شد .

( حالات محاربه با انسان وغيره )

از ترجمه های اخبارهای انگریزی و اردو که از طرف ترجمان بیت العلوم به اداره رسیده است.
صوفيا - موسيو كاديف وزیر خارجه جدید در باره استقلال بلغاریه بیان نمود که من یقین کامل دارم که دول یوروب ترکان را اجازه عبور نمودن از حدود معینه که دول مذکوره مقرر نموده اند نخواهند داد.
قطنطنیه - يك حصه سواران رساله ترکی بسر کردگی ابراهیم بن بدر و معاونت آن حصه فوج متحرك پیاده برایدر با توپل قابض گردید - کماندان افسر فوج متحرك پیاده انور بی بود . اوری مسافت ۵۰ میل را در ظرف ٢٤ ساعت طی نموده بود.
از لندن خبر آمده است که از تیره و تاريك ماوسی و افسردگی رصوفیا محیط گشته است اگرچه ازین تیقن که دول یوروپ وی را مجبور خواهند کرد که معاهده لندن را بنظر احترام بینند قدری تسکین پیدا میشود و از تلگراف زار روسی که به شاه فردیند بان مضمون فرستاده که روی متحمل تذلیل بلغاریه هر گز هر گز شده نمی تواند زیاده تر تسلی حاصل میشود .

انتشار مرض هيضه

از خبر های مخفیانه چنان معلوم میشود که مرض هیضه بشدت تمام در افواج بلغاریه انتشار یافته است - مرض مذکوره در افواج یونان نیز سرایت کرده است - منظر حدهٔ ملک که در آن جنگ جاری است از حد خوفناک و وحشت انگیز معلوم میشود - کل علاقه از تباهی آتش زدگی و شمشیر زیاد شده است - هزار ها مردم خانمان برباد و آواره گردان و سرگردانها افتاده اند و جنگ بدوند تمام جاری است .

( اظهار تشکر و شادمانی )

قسطنطنیه از سبب تسخیر ایدریاویل در جمع مساجد قسطنطنیه امروز نماز دوگانه بفرض شکر الحرب ذوالجلال والاکرام ادا نموده شد و عوام الناس مسرت و شادمانی فراوان کردند و در باب مسئله

اندريا نويل يك جلسه عظیم الشان برپا نموده ما بين جميع فرق قسطنطنیه اتفاق و یکانگیت قائم کرده خواهد شد -

( روس واستريا واتحاديان )

ایتهتز - روس و استریا یونان و سر و پارا از حد ترغیب میدهند که چونکه حالت زار بلغاریه نا گفته به است بنابراین لازمی است که معامله التوای جنگ بدرعت تمام طی نموده شود -

( اخبارات جرمنی )

اخبارات جرمی از آن تکلیف وعید کی که بوقت اختیار کردن دول پوریب تجاویز عاجلانه بر خلاف ترکی پیدا خواهدشد خبر کلی دارند - آنها اشاره بیان میکنند که ممکن است که تصفیه مسئله حدود بندی در حق ترکی مالا زیاده تر مفید ثابت خواهد بود.
قسطنیه - در قسطنیه بطور رسمی شایع گردیده است که بلغارها قبل از پس پاشیدن از کرلا کلیسا ذخائر سامان حرب جهالونی ها و عمارات سرکاری را بربادیده بودند - باوجود کش مکش و گیر و دار باشندگان باینقدر جوش و خروش اظهار مسرت و شاد مان نمودند که از احاطه تجرید بیرون میباشند زنان از فرط مسرت گریه کنان بر عساکر عثمانی گل افشانی میکردند -

( روانکی وکلای مختار )

وکلای مختار دول الحاديان بطرف بخارست روانه شده میروند . وزیر بلغاریه موسیو توک چیف و وکیل مختار یونان موسیو رانس نیز روانه شده اند - موسیو و ایز ملوس قبل از روانکی المرق بخارست برای ملاقات پادشاه یونان در سالونیکا رفته است.

( مسقط )

خبرهای مسقط مظهر است که در هفته گذشته بر قله اسماعیل يك حمله بی سود کرده شده بود . سلطان یمن کامل دارد که او بناوت موجود را در افواج زبر دست خود فرو کرده میتواند .
قططیه - مال غنیمت که بعد از تسخیر اید ریا نویل بدست عساکر عثمان افتاده است بقرار ذیل میباشد .
۱۵۰ عراده توپ که ٧٥ عراده توپ خالصاً از بلغاریه میباشد و یکصد هزار تنک از قدیم موزر - يك مليون حواله گندم و دو هزار جواله آرد .

( اخذ انتقام )

پایمال به عساکر عثمانی احکام سخت فرستاده است که از اخذ انتقام باز آیند مگر در آخری مذکور از شنیدن قصه های جوروستم لا تعداد باداریه آتش غیظ و غضب شعله زن شده است - دو نفر مسلمانان را در جرم قتل بر مقام ملگراور دو دستور سزای موت و هشت نفر دیگر را سزای حبس مابین سه و هفت سال داده شده است .
سارنیکا - اهل یونان از استحکامات كريسته بزور بازو


صفحه ۱۲
عبور نموده بر یلغارها و تیم دره حماه نمودند بلغارها مجالب جومانیه سه مراده توپ را نداشته فرار نمودند.

مورخه ۲۸ ماه جولائی
شاه کواستاتین تجویز مهلت جنگ برای سه روز باز مسترد نموده است و بنابرین جنگ بدستور جاری خواهد ماند. امی در زمان انعقاد مجلس بخارست جنگ نیز جاری خواهد ماند.

محاربه کردنه
جنگ که برده هانه دره گریسته بوقوع آمده از شدید ترین جنگ ها گفته می شود جنگ مذکور دو روز متواتر جاری مانده بود.

( تورکان در اندریا نویل )
قسطنطنیه — ولیعهد ترکی معء پسر سلطان المعظم بطارف ایدریانوپل روانه گردیده اند — در آنجا استقبال شان بجوش و خروش کرده خواهد شد و در پرید من هم بایشان نظامی اشتراک خواهند ورزید — دیگر افسران از برای سر رشته انتظام ملک روانه اند.

( آمد و رفت ریل مخصوص )
آمد و رفت قطار ریل مخصوصه مابین قسطنطنیه و ایدریانوپل بروز نشده باین غرض جاری کرده خواهد شد که مسلمانان نماز فریضه جمعه المبارک در مسجد سلیم واقع ایدریا نویل ادا کرده بخوانند.

سالونیکا مورخه ۲۹ ماه جولائی
جنگ بلغاریه و یونان
بلغارها بتاريخ ۲۷ ماه جولای برسیدن کان جرأت داری بانه بهمراه فوج یونان که در تعاقب آنها روانه شده بود متقابل گردیدند و بر مقام جومیه یک جنگ شدید و خون ریز بر پا گردید — بلغارها از یونان که طاقت آن سه چند بلغاریه بود یک استحکام را بزور پرچمه تفنگ گرفتند مگر بالآخر بلغارها بعد از برداشتن نقصان عظیم در عقب نشستند.

چونکه در فن محاربه جنوب مشرقی یوروپ تغیرات بوقوع آمده است بناءً علیه آستریا هنگری در تعداد افواج خود یک اضافه معقول خواهد نمود.

مباحثه برحالات ایران
در حین بحث دار الامرا در باب حالات ایران لارد کرزن بیان کرد که در حصه جنوبی ایران علاوه از ترتیب و قیام چندارمه دیگر اصلاح این ضروری میباشد عنقریب سرکار برطانیه در باب تقرر افسران انگرزی هند در ایران پر غور و خوش مجبور خواهد شد — لارد مارلی جواب داد که تجویز فرستادن افسران

سال دوم شماره ۲۳
هندی در ایران از عرصه سه سال زیر بحث میباشد مگر از غور و خوش مزید ثابت شده است که این تجویز کار آمد و مفید نمیباشد فقط.

ترکان در ادریا نویل
قسطنطنیه — ولیعهد عثمانی دیروز در شهر ایدریانوپل داخل شد و افسران ملکی و نظامی و هادیان دین متین استقبال او به بسیار گرم جوشی نمودند.

ولیعهد موصوف بجواب خطابه خیر مقدم بعد از بجا آوری تشکر ایزد تعالی بیان کرد که ایدریانوپل دار الخلافه ثانی ترکی است از سیب دلیری و شجاعت عساکر عثمانی باز در تصرف ترکی آمده بعد از چاشت باشندگان اندریا نویل انعقاد یک جلسه عمومی نموده بر این امر قرار دادند که جمیع اهالی ایدریا نویل متمنی و خواهان این امر هستند که زیر سایه عاطفت ترکی حیات مستعار را بسر ببرند.

قسطنطنیه — ولیعهد عثمانی بذریعه اعلان ظاهر کرده است که ، من یقین کامل دارم که یورپ در حقیقت نمی خواهد که ایدریا نویل را از ترکی غضب نماید اندریا نویل امروز نسبت به سابقی نزد ترکی زیاده تر مقدس و عزیز میباشد فقط.

عيناً مكتوب
فرحت مسلمانان پشاور
اللهم انصر من نصر دين محمد واخذل من خذل دين محمد الخ اگرچه عموماً خبر فرحت اثر دوباره قابض شدن ترکان برایدریانوپل در دنیای اسلام طوفان جوش و مسرت بر پا نموده است لاکن خصوصاً اظهار مسرتیکه در این باب باشندگان پشاور نموده اند بالخصوص قابل ذکر است.

یوم چهارشنبه چون خبر فتح ایدریانوپل بذریعه تار موصول شد، شخصی نبود که از فرط مسرت و شادمانی از خود بیخود نباشد و از شور مبارکباد در زمین و آسمان یک همهمه محیر العقول نه پیچیده باشد — شب جمعه بازارها و خانه ها و مساجد پشاور از باعث چراغان یک بقعه نور گشته و از وادی ایمن یاد میدادند، و جا بجا مجالس ختم قرآن و درود و محافل وعظ و نصایح ترتیب رفته و در مساجد جهت ادای نافله شکریه اجتماع عظیمی بنظر می آمد.

بساعت نه شب اکثر اهالی بلده از کوچک و بزرگ و وضیع و شریف بیرون کابلی دروازه در وکتوریه هال گرد آمده اظهار ترویج در تهیج می نمودند و انعقاد و انحصار این مجلس بر آن بود که از طرف سائر مسلمانان هند عموماً و از جانب مسلمین سرحدیه خصوصاً عرضداشتی تلغرافاً بحکومت هند فرستاده شود که دولت انگلیس در این باب مسلک بی طرفی و غیر جانبداری چنانکه از اول اختیار کرده است معمول دارد و از هیچ طریقی بر مداخلت


سال دوم
شماره ۲۳
اندام نماید چنانچه بعد از اتفاق آراء سائر الناظم و عمائد مجلس امضاء بر آن داده و ختم مجلس بردهای ترقی و از داد قوت و شوکت اسلام و مخذولیت و منکوبیت آبادی دین حضرت خیر الانام اتمام پذیرفت.
بجز این که خوابشان برد دگرچه کاری خواهند کرد ؟
وعظ و نصیحت موافق برواجبات و لوازمات زمان باید بود. و عظهایی که پیش از نجصد سال وضع و ترتیب شده باشد برای دمان این عصر هیچ ثمره نخواهد بخشید . لهذا در نجا وعظ و نصیحت ( خالده ادیب خانم ) نام بك فاصله ادبیه عثمانیه را از ترکی بنارسی ترجمه کرده در نظر قارئین کرام عرض میمانیم که در دالان بزرگ دارالفنون استانبول بعد از فلاکتهای متوالی که بر ملت عثمانیه در ین وقت وارد آمده در یک مجمعی که چهار هزار زن دران جمع آمده بودند تقریر نموده است . خواهند گفت: که محور دیگر مثالی در وعظ نیافت که وحظ يك ضعيلة در برای ما بیان میکند ؛ لكن مقصد ما از مثال آوردن وعظ ( خانده خانم ) این است که مردان واعظ ما از آن يك درس عبرتی بگیرند. و به بینند که زنان دنیا تناست وقت و زمان و ایجابات عصر و اوان تاچه درجه دانا و بینا کردیده اند و نسبت به حال و احوال ملت و احتياجات وطن خود چگونه تقریر های پر تیرت بیان میکنند و همچنسان بنی زنان ملت خود را که ما آنها راه ضعیفه . عنوان داده از جنس بشر هم یک درجه پست تر میشماریم حسان ارشاد و بیدار میسازند ؟

مقالة مخصوصة
واعظ - ناصح - مرشد
این هر سه کلمه عربی است که در فارسی یعنی اندرز کننده ، بند دهنده ، رهنماینده مستعمل میشود، واعظ همان اشخاصیت که در مسجدها مردم را نصیحت و بند میدهند . ناصح هر شخص نصیحت کننده را میگویند، مرشد آنست که در طریق تصوف به اسرار حقایق رهنمایی کنند. و پیر طریقت باشیخ طریقت نیز گفته میشود .

وعظ، اسبحت، رهنمایی از احتیاجات ضروریه جمعیتهای شریه است زیرا همه افراد جمعیت بهمه چیزها واقف و باخبر نیستند و بهمه خبرها وشرها آگاهی ندارند . لهذا همان مردمانی که با خیر تر و آگاه تر باشند ضرور است که دیگر افراد بخیر و ناواقف را بدرجه با خبری و آگاهی خود به اندرز ویند رهنمایی کنند. و از امور خیر و شر واقف ساخته بو طريق حق و صواب رهبری نمایند . و از نست که حضرت فخر کائنات پیغمبر گزیده صفات ما صلى الله عليه وسلم دین را عبارت از نصیحت فرموده است . پس به این صورت هر مرد دیندار با خبر بدرجه آگاهی خود از خیر و شر برای دیگر اخوان دین خود واعظ، ناصح، میشد شمرده میشود.

وعظ، نصیحت، ارشاد نسبت بمقتضای زمین و زمان و احتیاجات عصر واوان برای هر انسان لازمت. واعظ، ناصح، می شد میباید که مقتضیات وقت را در زیر نظر دقت گرفته به اندرز ویند و رهنمایی صرف نقدینه همت نماید. و برای هر صنف و هر گروه ملت نسيت عملك وكار و صنعت شان به پند و اندرز کوشش ورزد. مثلا و اعمالی که در مسجد های چونی های عسکری وعظ میکنند و اکثر شنوندگان آن از ان صنف میباشند هر گاه از فضایل گوشه نشینی و ترک دنیا و شکسته کی و انشاده کی و ناتواني و امثال آنگونه سخنانی که موجب ضعف دل و عبکری باشد وعظ و نصیحت کنند بجز ضرر هیچ فایده بران مرتب نمیشود و ایزاکر برای تجار و زمینداران از چیزهایی که به تنبلی و کاملی رهنمائی کنند وعظ و نصیحت شود بجای فایده ضرر میرساند .

وعظ و اسبحت زبان قومی و ملتی هر قوم و مات لازم است. مثلا واعظی که بر منبر پراید ، و دریای منیر نشسته کان همه افغان با فارسی زبان باشد و ولاحظ زبان عربی وعظ کنند آیا چه نمره حاصل خواهد شد؟ و بالعکس اگر واحظ زبان افغانی با فارسی بر مردمان عرب بارك بوعظ و نصیحت آغاز کند آیاشنوندگان آن

خطابه خالده خانم -

و بی پی ها :
يك ضرب مثل مشهور است که میگویند و هر انچه فکر در ویشت، ذکر در و پشت .. این ضرب مثل تنها برای در ویش نی . بلکه برای هرکی همچنین است. انسانها همیشه با همان حسها و اندیشه هایی مشغولند که در دانها و فکرهای شان حاکم شده باشد. قوت گرفته باشد. دايمايك وسیله میجویند که از همان فکر و اندیشه که در دل شانست بحث و بیان نمایند . چنانچه در انسانها همچنین است، در ملتها نیز همچنین است. ملتها هم مانند يكيك شخصیت، هر انجیزی که ملتها را بیشتر بخود علاقه دار میسازد. افراد آن ملت را نیز همان چیز علاقه دار میکنند. علی الخصوص در زمانهای فلاکت ملت . زيرا فلاكت مات فلاكت همه افراد مات جدا جدا میشود . همه کی با همان مشغول میشوند. از همان چیز سخن میگویند، همان در درا هر آن با ناخن میکاوند. چشمهای خود را یک آن از ان بر نمیدارند . این است ، که ملت ما یعنی همه ما در مقابل همچنین يك فلاکتی که بر تمام هستی ما حاکم شده میباشیم از است که در خانه ها در قهوه خانه ها ، در حمام ها در واپورها، و دیگر همه جاهای عمومی از همین فلاک سخن گفته میشود. از همین در دزمزمه میشود . و چون يك مجلسی و محالی برپا کردد همه ما منتظر میشویم که آدمی که برگردی خطابت براید از همین فلاکت ما تحت راند ، سیبهای این فلاکت را ، چاره های این فلاکت را نداری این فلاکت را بنا بگوید . از قدیم


صحیفه ١٤ سال دوم شماره ۲۳

الايام در میان ما بك سخنی جاری آمده است که در چنین زمانهای فلاکت ملی میگویند : « زنها بکارهای بزرگ تعلق ندارند » . این است که زنهای ملت ما بسبب این فکر و نیز بسبب جهالت به همچنين چيزها بيگانه مانده‌اند . مثلا انا کلانهای ما که محاربه های روس را دیده اند در میان آنها هیچ یکی را نمی بینیم که فلاکت آروز ها را تشریح کرده بتوانند ، با ماهیت آن فلاکت را بفهمند حتی بسیار پیره زنان سالخورده ما که در ان محاربه ها جوان بودند نامهای آن محاربه ها را هم ضبط کرده نتوانسته اند . اگرچه به این شبه نداریم که آنها نیز در ازمانهای خود شان همینقدر دانسته و حس کرده باشند كه يك فلاکت و مصیبت پیش آمده است . اما آن دانستن و حس کردن شان بیکصورت مهمی بوده است که حقیقت و ماهیت آنرا نداشته اند . هزار شکر که در ما بین حس آنها در انوقت و این حس ماها درینوقت يك فرق بسیار بزرگ و نمایانی موجود است . آنها ، آن فلاکت را یکچیز خارج از خودشان - مثلا مانند يك طوفان و آفت سماویی که در دور جا بوقوع آمده باشد - دریافت کرده اند حالانکه امروزه روز ما آن فلاکت ملی خود را تا اندر درون دل خود در تمام وجود و هستی خود حس میکنیم . درد و سوزشی که این فلاکت بما داده عبارت از يك ترس ، و حیرت خشك و خالی نیست . بلکه این درد از چنان دردها نیست که يك پدر اولاد خود را گم کرده باشد . يك خاندان خانمان شان سوخته و محو شده باشد . يك والده از جگر پاره خود جدا مانده باشد . اين است كه ما اين فلاكت را به اينگونه حسيات حس ميكنيم . و اين اول بار است كه زنان ملت ما مانند مادران حقيقى ملت به اين فلاكت مشترك ميشوند . به اين فلاكت متحسس ميگردند . براى چاره يافتن درد آن در يكجا كرد ميآيند . بی بها ! هزارها شکر که ما امروز وطن شناسیم . امروز وطن عبارت از يك ملكيت است که در دل ما ، در روح ما بنا یافته است . اگر بوطن دکه داده شود گویا بدل ما دکه داده میشود ، اگر یکوجب زمینی از وطن ما گرفته شود گويا يك پارچه از دل و جگر ما ربوده ميشود . چون چنیناست ، ای بی بها به اين يك باور كنيم و بدانيم كه در ميان اين اشكهاى چشمى كه امروز ميريزيم سنگ نخستين تهدابهاى وطن را بصورت بسيار محكم و متينى انداخته ايم . زيرا آن ملتى كه وطن را در دل خود جا داده است در تاريخ هيچوقت نمرده است . اين يك حقيقت تاريخى و فنيست . فلاكت و مغلوبيت ، آن جمعيت ها و خرمهاى انسانها را پراگنده و منقرض ساخته كه از دلهاى شان وطن بيرون بوده است . اگرچه بسيار مدنى و بسيار پرقوت هم بوده اند ولى چون وطن در دل شان بنا نيافته بوده باز هم زير و زبر شده اند . اما آن ملتهايى كه وطن را در دل هاى خودشان جاداده اند هيچ فلاكت هيچ مغلوبيت آنها را خراب نتوانسته ، اگرچه ميده ميده شده اند ولى آن ميده شدن براى يك زمان جزوى و موقتى بوده كه بعد از ان باز بهمان قوت وطن دوستى براى شرف و شان ملت خود موقعهاى بلند بلندى بنا نموده اند .

§

شنيديد اين وعظ يك ضعيفه را ! ما كمى از بسيار و مشتى از خروار موعظه خالده خانم را ترجمه كرديم . ولى آن وعظ تنها عبارت از همينقدر نبود . رفته رفته بسى مثالهاى تاريخيه ثابته در توضيح بيان نموده ، و مسئله را چنان واضح و ثابت ساخته كه هر شنونده را به اين قانع ميكند كه ملتهايى كه سنگ نخستين تهدابهاى وطن را در دلهاى خودشان وضع كرده اند هيچگاه خراب

فاجعه نای پرایس
مابعد از شماره ۲۲ سال دوم

روبر ، زود البته خود را از بر كشيده و براى خواب كردن حتى بلكه براى اينكه فردا چون به بينند بدانند كه مدت مديدى برين بستر صاحب بستر خوابيده است بر خوابگاه خود دراز كشيده انتظام بستر را ابتر نمود ، بقدر يك ساعت مستغرق بحر خيالات خود بماند . با وجوديكه چشمهايش باز بود از لذت خواب بسيار شيرين كه ميديد در سيماى لطيفش يك نور مسرت و فرحتى پديدار ميشد . از چشمانش چشمه انوار سرور و كاميابى همى درخشيد . بعد از انكه يكدمى بهمين حال بماند يكى يكبار از جاى خود برخاسته جبراً خود بخود گفت . — بلى ، هان .... خيلى مسافه قطع كردم . به اين حق دارم كه خودم از خود خشنود باشم . اگرچه هنوز براى رسيدن بهدف مقصود بسيار مشكلات ديگر هنوز مانده اما ، از بزرگترين تهلكه ها برهيدم . براى كارهايكه بعد ازين در پيش رو دارم از موافقت طالع ، و جرأت و جسارت محروم نيستم . بالاشده بالاشده آخر به ذروه اقبال واصل ميشوم . آرى، صاحب مشروع و يگانه اين اقامتگاه شاهانه شدن چقدر خوب و چقدر مرغوب يك چيزى خواهد شد ! اين است كه طالع برائيدن ها و بهجت اين سعادت را براى من حاضر ميكند . بعد از انكه اين سخن را گفت نوجوان از خوابگاه خود برخاست باز دريشى خود را در بر كرد . و يك طبانچه شش تكه كوچكى را در جيب انداخته از اتاق بر آمده، آمدنش از راه راست هر وقته نى بلكه از زينه پنهانى كه در اتاق توالت موجودست بوقوع آمد . در پهلويش دو كليد موجود بود كه با يكى ازينها دروازه را كه از عمارت شمولى ميراند باز نمود ، و چون كليد و قفل مذكور را خوب چرب و چال داشته بود بى آنكه ادنى تكانى حاصل كند باز شده بسهولت برآمد . با كليد دوم دروازه حولى را كه بکوچه ميرآمد


شماره ۲۳
سال دوم

( ادبیات )
تبريك رمضان كلام جناب ملا طوطی افغانی
( شکر الله که ماه رمضان باز آمد )
( رحمت حق طرف کون و مکان باز آمد )
( جام انوار تجلی بضیافت گه روح )
( از کف ملهم غیبی بجهان باز آمد )
( راح روحانی صفت از آدم منبع فیض)
( بهر تفریح دل پیر و جوان باز آمد )
( پرتوش بسته شوق مرافق عرش برین )
( لامکانی طرف اهل مکان باز آمد )
( ملک از کنگره عرش بغفران نیاز )
( بهر هر صائم ماه رمضان باز آمد )
( عالم خلق نه تنها که همه عالم امر )
( به نشاط ابد از قدس نهان باز آمد )
( مستی عالم لاهوت بناسوت فتاد )
( غمزه زیروی هلال رمضان باز آمد )
( روزه اشکنجه جسم ست و عذاب تن ليك )
( صیقل و نورده روح روان باز آمد )
( روزه کی لیلی و سلمی و نه عذرا آمدن )
( بل همان یوسف و اسمش رمضان باز آمد )
( کوکب بزم حقیقت همه مانور افشان )
( موکبش زبده بگشته عنان باز آمد )
( خسرو غازی آفاق حبيب الله خان )
( که بسجاده لاهوتی روان باز آمد )

نشده اند، و محو و منقرض نگشته اند... بلی بلی! هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد بعشق، یعنی عشق وطن. بلی، بلی! عشق وطن است که بر جریده عالم دوام ماها را ثبت میکنند. و محو و منقرض ساختن شانرا عدیم الامکان میگرداند. وطن محب وطن قایم است و هم محفوظ. که هست حب وطن تیر سهمناک وطن، بلی، بلی! سلاح یگانه محافظه و مدافعه وطن همین است که وطن را انسان در دل خود بگنجاند. وگرنه هزار ها طوب و تفنگ، و صدها قوتهای رنگارنگ بر محافظه آن مقتدر نمیشود. و چو گشت حب وطن جای در دل ملت، عدو بلرزه تند میشود هلاك وطن، بلی، بلی! دشمن وطن در پیش مالی که وطن در دلشان گنجیده است بر ناکامیابی خود قانع شده اگر هجوم هم کند لرزان و ترسان هجوم خواهد کرد و موفق هم نخواهد شد.

هزار افسوس که ما هیچگاه درینباب يك كلمه وطن هم نمیشنویم هر چیزی که میشنویم از ترک کردن آن، و دل نه بستن بران، وفانی بودن آن، و کناره جوئی ازان میشنویم. حالا آنکه دنیا و مافیها عبارت از وطن است. حفظ شرف، حفظ ناموس، حفظ دین موقوف بر حفظ وطن است. وطن چون برود همه اینچیزها یکجا با آن میرود، نه طاعت میماند نه عبادت، نه آزادی میماند نه ملیت نه وجدانها و بی ایمانهایی که بوطن خود خیانت میکنند، و بدشمن وطن خود کار دوانی و جاسوسی مینمایند هزاران بار ملعون تر ازان بدبختهای بی ناموسیست که دانه ی نان خود را میخورند، افسوس است که عرض و ناموس را در موضعه های نجاست پنداشته اند، و از حقیقت ناموسی که عبارت از وطن مقدس است غافل مانده اند. بهر حال.

رحق نیاز کند عاشق وطن ( محمود )
که دشمنان وطن باد زیر خاك وطن

باز کرده بی آنکه دربان خبر شود بدرك بولوار برآمد. اینوقت قطع مسافه نموده تا میخواست که به دروازه دراید یکی یکمرتبه در پیش شیشه های توانگران و معتبران شهر پاریس در پیش رویش يك سیاهی پیدا شده با يك صدایی که به صدای آدم درشتی در ما رسیده میماند این سخنانرا گفت: عرابه پیدا میشود، چونکه عرابه چی های پاریس در شب در خانه های عمله های آگاه با يك دیگر برای رفتن خود دیرتر مانده، و با آنکه بيك زنکه دیرتر از زن "معشوقه" خود عابر ورود ناگهانی شوهر زن بسیار مجبور میشوند، بهر حال بسیار دیر شد که با بخشه ای زیادی از عرابه های خود کباب میشوند. لهذا همیشه درین اوقات فارغ نمیشوند، روبر وقتیکه بکوچه رسید که یکی از همان عرابه ها بر خورده یکچند قدم پیش رفته، و مقابل یکچند فرانک برای محله (باینبول) رسانیده و کار گذار و پول را گرفته، و برای آنکه مبادا کار آخر بجای است باده زده روبر خود را بدست کرانه بدرفتار آمده تا خانه دایه یکدو دقیقه. صاحب! بدرون درآمدن تانرا یاد آوری میکنم. نوجوان ازین تصادف ناگهانی رم خورده، و یکقدم بطلب جاده وره وره خود را بر گشته، سخن مذکور بالا کرده گفت: زود پس میشوی از ره راست من، و یا آنکه همیندم مغزهایت را میپاشانم. به این حرفها لزوم نیست صاحب من. آدمی را که شما نصیحت خوبی بدهد از چه وقت این شرف یاد گرفته اید. آقای من! قسم است که این حرکت شما مرا بحدت می اندازد. آیا مثل تانرا ضایع گردید موسیو (روبر).

(باقی دارد)


صفحه ۱۶ شماره ۲۳ سال دوم

( بچه آمد بتراویح و بخشی قرآن )
( قیام شی وان شاه شهان باز آمد )
( دانش چیست رضای حق و اعتزاز خلق )
( که بگلزار جهان آب روان باز آمد )
( شیوه اش چیست سخا و کرم و فیض عمیم )
( که بجهان او خان جهان باز آمد )
( چه دهد در رمضان بهر مساکین هم شام )
( آنچه برجستی از باغ جنان باز آمد )
( هست بر خوان او از عرب و ز ترک و عجم )
( که ببیت کرمش طالب کان باز آمد )
( عیشش با که بود همره ارباب علوم )
( که بفراش همه از بعد مکان باز آمد )
( عسکرش زلزله افکنده در انظار زمین )
( شه افغان بچه سامان کیان باز آمد )
( شوکتش میشکند طنطنه قیصر و جم )
( آشنائیست که بر چرخ عیان باز آمد )
( وه چه دادی که به فصل بهار چراغان و جا جمع )
( که برش هر کسی خوش خنده کنان باز آمد )
( میزد خیمه زند مردم افغان بفلک )
( که برش شاه ملک و صف و نشان باز آمد )
( طوطی ) در گلشن کابل بشکست توبه خویش )
( بعد ده سال باشعار روان باز آمد )
( باد این کشور و این ملک باین جاه و جلال )
( تا که گویند همه ختم زمان باز آمد )

ناموران جهان
مابعد از شماره ۲۲ سال دوم اثر کرده است. بعد از سقوط بوناپارت) پس به پاریس بر گشته از طرف (لونی هجدهم) دو ملیون (۲۰۰۰۰۰۰) فرانک به او احسان شده است. بنامهای (ولفینه) و (قورین) دو ناول بسیار مشهوری تحریر نموده است و غیر از انها بسی اثرهای فایده مندی نگاشته که کلیات آثارش بر ۱۸ جلد مرتب شده بطابع رسیده است. استر اتو سیکه: — این زن در تاریخ قدیم يك حکایت غیرت آمیزی دارد، دختر (دمتریوس) نام پادشاه (ماکدونیا) بود که در حسن و جمال بیمثال بود. از پادشاهان ملك (سوریه) (سلفقوس نیقا نور) نام یاد شاه پخته سالی قرینه اوازه حسن و جمالی گردیده، و از پدرش اور اطلبکاری کرده در زیر ازدواجش کشیده بود این پادشاه (سوتیر) نام يك پسر نوجوان از دیگر زن داشت که پدرش محبت مفرطی به او میرو رانید.

این پسر مبتلا بمرض حزن گرفتار آمده بود که روز بروز زرد و پژمرده شده بمرك نزديك تر میشد. اما از یافتن دوای این بیماری عاجز ماندند. پدرش بدرجهٔ در اضطراب و اندر تب و تاب افتاده بود که از غم پسر خود قصد خود کشی خود را نمود، زیرا وارث یکانه او پسرش سویتر بود که غیر از و دیگر وارثی نداشت. و چون میدید که جگر پاره اش در عنفوان جوانی به اینچنین يك مرض دوا نا پذیری گرفتار آمده بهمه حاله میمیرد نمیخواست که بعد از و زندگانی کند. در میان طبیبانی که به تداوی شهزاده مأمور بودند (آراز پیترات) نام يك طبیبی بود که از دیگر اطبا ماهرتر و تجربه کار تر بود همه علامتهای بیماری شهزاده را بيك فطرت موشگافانه تدقیق کرده اصل ماده مرض را کشف نمود، مگر درد عشق بود، ولی چون شهزاده این اسرار خود را بهیچ فرد آفریده افشا نکرده بود معشوقه اش را نمیدانست که کیست و کجاست. باقی دارد

علم ثروت ملل
ما بعد از شماره ۲۲ سال دوم سرمایه مادی آن نیز افزونی نمیگیرد: و منابع ثروت آن نو بنو آهسته آهسته رونمایی مینماید. حاصل شدن سرمایه به تصرف — یعنی صرفه جویی، و حسن اداره — یعنی بخوبی دور دادن کار موقوف است. صرفه جوی و اداره این است كه يك آدم همه ثروت را که حاصل میکند بر نفس خود و عایله خود صرف نکرده حاصلات خود را پس انداز کرده و بصورت قیده مندی آنرا استعمال کرده یکمقداری نیزاید، و حفظ کند، واکر اینچنین نشود، و هر کس همه حاصلات خود را صرف و استهلاك نماید سرمایه محصول نمی آید. سرمایه که به اینصورتهای صرفه جویی و اداره حاصل میشود اشکال مختلف دارد که آن نها عبارت از زر نقد نیست. يك دهقانی که هشت خروار تخم بردارد، چون دو خروار آنرا ذخیره کرده برای کاشتن سال دیگر نگه ندارد کار دهقانیش بر هم میخورد لهذا آن گندم والات واداوات زراعيه دهقان سرمایه شمرده میشود. هنر و معلومات كه يك ادم بدست آرد نیز سرمایه شمرده میشود، مزدور کاری که از مزدوری خود يك مقداری را برای دیگر صنعت پس انداز کند انهم سرمایه میباشد. و اینکه سرمایه اکثر بشکل زر نقد دیده میشود

باقی دارد.

---
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته
---
محمود طرزی
---
در چاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید


اعلان

اَزْ هَر دَهَن سُخَنی
وَ اَزْ هَر چَمَن سَمَنی

هوسکاران مطالعهٔ آثار ادبیه را مژده میرسانیم، و ترغیب مینمائیم که از ین گنجینهٔ پر از جواهر آبدار، و ازین گلزار پر از ازهار يكيك نسخه بدست آورده از هر دهن سخنی بشنوند، و از هر چمنی سمنی بچنند.

در
مطبعهٔ عنایت

که بنیاد یافتهٔ همت عرفان نهضت شهزادهٔ جوانبخت معظم حضرت معین السلطنه سردار عنایت الله خانست زیور طبع آراسته گردیده، و در نفس مطبعهٔ مبارکهٔ مذکوره که در ده افغانان واقعست قیمت ۲ روپیه کابل از نزد عبدالروف سر مرتب مطبعهٔ عنایت خریداری کرده میتوانند، کتاب مذکور در دکان ملا غلام محمد کتاب فروش متصل بمدرسهٔ شاهی نیز بفروش میرسد.


٦٧٠

( اعلان )
صد ( ۱۰۰ ) روپیه انعام
ساعتی که وقت را درست نشان دهد، و در وقت چیزی
فرق داشته باشد هر کس که آنچنان ساعت را درست بتواند
انعام فوق به او داده میشود و اگر در ان ساعت دست بزند
و درست نتواند مبلغ بیست (۲۰) روپیه از و گرفته
میشود فقط .

( دیگر )
هر کی که در هر صنعت گری ، و کاریگری ، وفن پیشه
وری ، و کسب تجارت از من معلومات بخواهد و پرسان کند.
بتوفیق خدا کوشش کرده به او رهنمایی میکنم و میفهمانم .

( المشتهر هر دو اعلان فوق )
( تهكر ناران دهی منی ) سند دار انجنير هنرور و كاريگر
معروف به ( ابو تيلفون والا ) سرای عزیز در کابل ( ک )
مدت سکونت دارم)

اعلان
کتابهای فارسی - انگریزی - اردو - و گورمکھی
- بهاشا و غیره برای تعلیم ابتدائی بفروش میرسد .

المشهر
بالکرشن بازی درمدرس مدرسة اهل هنود نمر (۲)
در شور بازار کابل

( اسامی وکلای مادر خارج )
در پشاور جناب میرزا غلام حیدر خان سروشته دار داکخانهٔ علیه افغانستان . در مشهد جناب عبدالله خان کاردار تجارت دولت علیه افغانستان . در بخارا جناب حاجی غلام نبی خان مامور فروش پوست قره قلی . ذوات گرامی که در ممالک خارج افغانستان آرزوی اشتراک اخبار ما را داشته باشد بهر يك ازین وکلای ما چون وجه یکساله بابت بهاء اشتراک را بفرستند و از طرف وکیل ما به اداره اطلاع رسد از هما وقت اخبار ما بهمان آدرس و عنوانی که داشته جاری میگردد ، آدرس و عنوان واضع و روشن نوشته شود ، یک طلای پوند انگلیزی یا پانزده روپیه کلدار است .

در پشا


سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

شماره ٢٤
سال دوم

فهرست مندرجات

مبارکبادی عید فطر - موعظه عید

( ختام سال دوم )
سراج الاخبار افغانيه

اجمال سیاسی — پابندی شریعت اعلیحضرت امیر صاحب از اخبار المنیر معرفت ترجمان اداره ترجمه شده عيناً مكتوب از پشاور واقعهٔ کانپور — ترجمه اخبارهای انگریزی و اردو که از ترجمان بیت العلوم به اداره رسیده — ايضاً عيناً مكتوب
اعتذار

حوادثه خارجيه

فی ده ولوزی یعنی طبقات الارض
مقالات فنيه

غزل
ادبیات

چهار صد عروسی در يك شهر بيك رول — موجد ساعت — مصاحبه مابین دو رفیق — زن و شوهر — زن با کتاب فروش — يك اخبار والا بايك بيوه — يك دواساز و چار
سخنان هر رقم

فاجعه های پاریس

ناموران زنان جهان

علم ثروت ملل


اعلان
سیاحت بر دورا دور کرۀ زمین
چقدر فایده ها و شیرینیها دارد! علی الخصوص که آن سیاحت با آن بزرگی و وسعت
❧ به هشتاد روز ❧
اجرا شود! آرزو کننده گان این سیاحت خارق العاده هرگاه برای خریداری کتاب
(سیاحت بر دورا دور کره زمین)
بهشتاد روز
بقدر دور بیه کابلی يك مبلغ کمکی را صرف نمایند این سیاحت را کویلا (فلیاس فوق) سیاح و رفقایش یکجا اجرا کرده خواهند بود! محل خریداری این کتاب دکان (ملا غلام محمد) تاجر کتب متصل مدرسه شاهی میباشد و در نفس مطبعه عنایت که در ده افغانان است از نزد عبد الرؤف سر مرتب نیز خریداری میتوانند.
مؤلف این کتاب (ژول ورن) فرانسوی است که در نوشتن ناولهای فی مشهور آفاقت از فرانسوی به ترکی و از ترکی بفارسی ترجمه شده است. کتاب مذکور تنها ناول فی بلکه در ناول فی جغرافیا و جغرافیای ریاضی را نیز بطرز افسانه نشان میدهد.
در (مطبعه عنایت) که از مؤسسات شهزاده جوانبخت معظم دولت علیه افغانستان جناب عالی (معین السلطنه سردار عنایت الله خان) بزیور طبع آراسته شده است. این کتاب نایابرا ازو بدست آرید و فرصت را فوت مکنید که نسخه های آن زود تمام خواهد شد. و افسوس قاعده نخواهد بخشید.

(کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه)
(با جلد اعلا)
ودو کتابچۀ (علم و اسلامیت) و (آیاچه باید کرد؟)
(با جلد اعلا)
در اداره موجود است. آرزو کنندگان خریداری کرده میتوانند
قیمت همه (۲۵) بیست و پنجروپه کابلی

اعلان
افغان يك اخبار هفته وار اسلامیست که در پشاور او بزبان پشتو وارد و شایع میشود. در صوبه سرحدی یگانه محافظ جایز مسلمانان است. شکایات و معروضات شانرا بگوش حکام میرساند. بعلم و اخلاق و پاس دین مذهب آنها را ترغیب میدهد. این اخبار در هر طرف دنیا يك رغبت عمومی حاصل کرده است در افغانستان و بخارا، امريكه، افريقه، چین، ژاپن، مدینه، مکه روس، تالند، لندن، مصر، و غیره بلاد مشتری دارد
قیمه عام برای هندوستان و روسیه سالانه ۱۰ محصول دانه و برای ممالک غیر ۱۲ روپیه گلدار است.
المشتہر
(محرر افغان)

(شرایط درج کردن اعلانها)
سوداگرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشتهاری که باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود:
اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ۱ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطريك قرآن یعنی نیم روپیه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار فی سطريك قرآن یعنی نیم روپیه کابلی واگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فی سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطريك ستون اخبار ما (۳ – اینچ – ۴ – سوت) میباشد
هرگاه شخصی اعلان خود را متمادياً تا يك ساله نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشگی ادا نماید در ورق پشتی بر سر سطری ستار اجرت گرفته میشود.


صحيفه ( ١ )
سال دوم
شماره ( ٢٤ )

قيمت ساليانه
در دار السلطنة كابل ۸ روپيه كابلى
در اطراف داخله مملکت
با اخراجات داک ۱۰ روپيه كابلى
در خارج مملکت
با اخراجات داک ۱۰ روپيه انگليزی
بهر پانزده روز يکبار نشر ميشود
قيمت يک نسخه آن در کابل يک عباسی است

سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

مدير و محرر
محمود طرزی
الادارة و المطبعة
در ماشينخانه دار السلطنة (كابل)
همه امورات تحريريه به اداره خانه
بنام مدير فرستاده ميشود

تاريخ عربی يکم شوال سنه ۱۳۳۱
تاريخ انگریزی ۳ ستمبر
تاريخ شمسی ۱۱ سنبله ۱۲۹۲

درين اخبار از حوادث داخليه وخارجيه وبسى مقالات مفيده درج ميشود

آزادی میباشیم که همه حقوق دینیه ، مدنیه، سیاسیه ما آزاد است بادشاه مقدس خیر اندیش ما در محافظه آزادی و حاکمیت مليه ما همیات بلانهايات همایونی شانرا مصروف میفرماید، و در دربارهای عام بزبان فیض رسان مبارک خود برای آزادی ما دعا میکنند. باسان مبارک خود مارا وجود خود اولاد خود خطاب فرموده در مقابل مدعيات ومطالبات اجانب اشتراك رأی و افکار ملت خود را اهم میشمارد. این از چنان نعمتهایی نیست که قدر و قیمت آن در حیز حساب در آید. دیگران به تیغ بازی و خون ریزی بر چیزی که موفق نشده اند برای مایان خود بخود میسر شده است. ای برادران وطن! به بینید که ذات اقدس آفریدگار ما چه خوش وطن صفايي آئين ديانت مأمنی بما احسان فرموده، کهسار های سربفلک کشیده بر کردا کرد وطن مقدس ما استحكامات طبيعی خارقه نمایی تشکیل داده، نهرها آبشارها، چشمه سارهای خوشگوار لطيف الجريان جوشان و خرو شانی هر هر طرف مملکت ما را سیراب و شاداب نموده، اراضی ما از همه نوع زراعت گرم سیر و سردسيريا محصولات میبخشد، جوز، پسته، بادام، صنوبر، سيب، انجير، انار، امرود، آلوها، انگورهای رقم رقم از میوه های سر درختی ملک ماست که زمین بلند وطن مقدس ما بصورت بسیار مبذول و فراوانی بهزارها خروار خروار بر ما می افشاند. گندم، نیشکر، برنج، جواری، و جميع بقولات و حبوبات از محصولات زمینی ماست که دست پر کرم خلاقت زمینهای ما را با آن مستعد و آماده داشته، معدنها و کانهای توانگر و ثروتی که خاك وطن مقدس ما در سايه ثروت خفيه خويش بوديعت نگهداشته بسياری از ملتهای ديگر ممالک حسرت کش آنهاست. اهالی ما

سراج الاخبار افغانيه
عيد سعيد ميامن پديد و قطراً بر همه برادران اسلام و قارئين كرام خود مبارکباد گفته، کسب فخر و شرف ميورزد.

( موعظة عيد )
حمد بيحد ثنا و ثنا بذات اقدس يگانه بی همتا جل و علا که ما را پيروی شريعت غرای احمد مجتبی محمدن المصطفی عليه افضل الصلواة والتحايا نايل و سرافراز فرمود، و درينجا آوردن فريضه صوم صيام مغفرت انجام موفق و کامياب نمود . و بمکافات آن بيك عيد سعيد ميامن پديدی مبشر و مباهی ساخت. ای ملت نجيبه شجره افغان، وای قوم غيور بادين و ايمان بدانيد و آگاه باشيد که فضل و کرم ذات اقدس پروردگار ما بر ما از حد افزونست که شکر آن نعمهای بی منتها از حوصله طاقت ما سراسر بيرونست. اولا به نعمت اسلام مشرفيم . ثانياً همه ما يك قوم، يك دين، يك مذهبيم . ثالثاً آزاديم نه اسير. رابعاً عزيزيم نه حقير. پادشاهی داريم که از قوم ما، از جنس ما از ذات ماست. ملکی داريم که از حال خود ما، و از آبا و اجداد ماضی ما، از اولاد و احفاد استقبال ماست. پادشاه ما را برای عبادت رب معبود ما دعوت و ضيافت ميکند، و ما به آن دعوت اجابت کرده رسماً حسناً معناً طاعت ميکنيم . ما مالك آزادی وطن خود هستيم . ماليات ما که


سال دوم
شماره ٢٤

چنان استعداد و ذکای خلقی و طبیعی را مالک است که از هیچ ملتی پس نمیاند . دین مقدسی که پیرو آئیم ما را بر همه خوبیهای دنیا و آخرت سابق و رهبر است. پادشاهی که به تابعیت و رعیتی آن مفتخريم بجز خوبی ما و آبادی وطن ما ذکر آرزویی ندارد. چون چنینست : آنها چرا بی مال بی ثروت بی کمال بی صنعت مانده ایم ؟ تاجرا از زمینها، وكانها، وغيره محصولات و معمولات ملك خود بدرجة عشر عشیر ملتهای دور و نزديك خود استفاده نمیتوانند ، آیا آنها چهار چشم دارند و ما دو ! آیا آنها چهار دست دارند و ما دو ؟ آیا آنها دو کله دارند و ما يك ؟ آیا آنها دو مغز دارند و ما يك ؟ نی نی ، چیزی که آنها دارند ما هم داریم. چنانچه آنها انسانند ما هم انسانیم، پس ما چرا از سوزن يك اینچی گرفته تا بیسیم تلگراف هزارها کیلومتری بهر چیز به آنها محتاجیم ما هم زراعت میکنیم، بلکه اراضی ما نسبت به اراضی آنها قابل تر و مستعدتر است ولی هزار افسوس که ما از زمین خود نصف محصول آنها را برداشته نمیتوانیم. ما هم تجارت میکنیم. ولی چه فایده که بجای تنفع بوطن خود ضرر میرسانیم. ما هم معدنهای توانگر داریم ولی نه آنرا میشناسیم، و به دست زده میتوانیم. و اگر دست بزنیم مفقودش میگردانیم. از اینرو بقول اشخاصی که بگویند معدن در ملک شما نیست قانع گردیده تسلی خاطر میکنیم و ای هم وطنان دانش قرین ، ای هم ملتان همدین و آئین : بدانید که اینها نیست مگر از بی علمی ، و بد اخلاقی و بیخبری و كاهلي، و غافلي ما ! ديگران بعلم مال و ثروت پیدا کردند، زیرا علم است که فقیر را توانگر میسازد. بعلم هنر و صنعت آموختند. زیرا هیچ هنر و صنعت بیعلم پیش نمیرود ، ما یا کاهل و سست رفتار قول به میرانیم علم است که ماشینهای زراعت را ایجاد و اختراع کرده پیکان آهنین آنرا بقدر يك كر در خاک فرو میبرد و تا ما با کجریب زمین خود را قابل زراعت سازیم علم ده برابر زمین های ما را قابل زراعت ساخته محصولاتش را ده چند میسازد. بدی اخلاق ما را با علم دشمن ساخته کاهلی و غافلی ما را از سعی و کوشش واداشته، پادشاه ما برای تحصیل و تربية اولادهای ما مکتبها باز میکنند. ما اولادهای خودرا بکره دران داخل میکنیم. توان گران مانها اندوختن زر و دینار را در صندوقها توانگری میدانند هيچ يك جوانمردی پیدا نشد که یکچندی ازان اندوخته کیهای خودشانرا پر کشادن يك باب مکتبی يا تأسيس دادن يك كتبخانه يا فیروزه ساختن يك چند اولاد وطنی صرف نمایند. عجب وطنی غیرت ملی همین است که ما داریم ؟ حاشا ! حب وطن این است که ما وطن خود را از دستبرد دشمنان وطن خود که مترقب فرصتند نگاه داریم. نگاه داشتن آن میسر نمیشود مگر به آلات مدافعه، بعساکر منتظمه، بعلم و هنروری بمال و توانگری کشیدن معدنها از زیر هزاران من سنگها، ساختن ریلها و اور وپلانها بسیار گناه است که ما بگویم : اینچیزها را خدا فرنگها را مخصوص نموده مسلمانان نمی تواند آیا چرا میتواند مگر آنها انسان و ما هم حیوانیم اگر چنین میبود چرا در اول مسلمانان متمدن مانند مشمول بودند. و فرنگها نبودند؛ یکبار تاریخ تمدن اسلام را بنظر غور ملاحظه نمائید به بینید که اسلامها چه بود که نداشتند . عساکر منتظمه را اسلام مالک بود . حق و عدالت و اخلاق حسنه را اسلام مالک بود. عمارت صنعت، زراعت، تجارت، در اسلام بود ، علوم وفنون بدرجه در اسلام شایع بود که هیچ مالی از مال نداشتند ، هر چیزیکه دیگر مال گرفته از اسلام گرفته . پس چرا چنین شد که ما حالا هیچ نداریم و دشمنان دین و وطن ما هر چیزی دارند ؟ آيا اين يك درد جانگاهیست که اسباب حقیقی آنرا صاف صاف گفته نمیتوانیم ! پارسال ( بنام علم و اسلامیت ) و ( آیا چه باید کرد ) يك دو رساله ناچیزانه هدية سراج الاخبار افغانیه گفته طبع و نشر نموده بودیم و از بعضی اسباب الحالها بصورت اجمالی بیان کرده بودیم . ولی جهود ! در حالیکه از دوسه عصر به این طرف هر چه که شنیده باشیم همه کی عبارت از القای خوابانیدن ما بوده باشد بيك آواز و دو آواز چنان بیدار خواهیم شد ! ... ای برادران دین و ایمان وای هموطنان با عقل و اذعان ! این است که بعد از يك رمضان پرفیض و احسان يك عيد سعيد نورافشان درخشانی را نائل و سزا وار گردیدیم . با پادشاه مهربان محبوب القلوب خود روزه گرفتیم ، افطار کردیم ، نماز خواندیم ، ختم قرآن عظیم الشان نمودیم ، حالا نماز عید فطر را باين دبدبه و سطوت و شوکت اسلامی ادا میکنیم ، قدر و قیمت این نعمت را بدانیم . چنین شکر و ثنا را بدرگاه ایزدی بسائیم . هم دیگر خود را بسلهای بیغش و باصتها در آغوش کشیم، مصالحه ها و معانقه های همدیگر قوة جاذبه الكتريكي محبت ووداد ، و اتفاق و اتحاد را در دلها و جگرها و حواس خود قایم و دایم نمائیم . اتحاد و اتفاق اقوام و قبائل وعشاير مختلفه ملت نجیبه ما در وقت حاضر از اهم امور ضرور به میباشد. زیرا یک جاده مهمی که در محافظه وطن مقدس از تسلط دشمنان وطن باشد همین است . ما هیچگاه از شر دشمنان شمالی و شرقی خود ایمن نباید باشیم ، و اگر تفرقه و اختلاف در ما باشد دشمنان ما زود برما دست خواهند یافت. پادشاه خودرا وطن خود را، شرافت ملی خود را بدل و جان و ایمان و وجدان دوست نداریم، بادشاه ، وطن، ملت را وجود واحد . بدانیم . بادشاه محکوم و مشروط در اسلامیت دیده نشده، و علی الخصوص به امزجه و طبایع ملل شرقی، هیچ توافق نمیکنند حکومتهای اسلامی که برین کار اقدام کردند هیچ بهبودی ندیدند. آنها را درس عبرت داشته بادشاه ، وطن، ملت را وجود واحد و حاکم مطابق بشناسیم، اصلاح و خوبی و هدایت آنها را از درگاه الهی نیاز کنیم در اخلاق حسنه کوشش ورزیم. از نفاق ، رشوت کارهای ملا یعنی اجتناب کنیم . هم يك وجود گشته به ترقی و صنایع و تجارت


شماره ٢٤ سال دوم نمره ۳

باحالبدریش خود ساخته ، و یا آنکه برای مساله دین خودازان پوریا بافته . بعضی که خوانده اند هم و این نیست خوانده اند که باش بینیم که چه نقصان و قصوری دران پیدا کنیم با سنگهای ایراد و انتقاد سنگسارش کنیم. بعضی ( هر دلعزیز نیست ) گفته بیکسویش افکنده اند. ولی آنچنان صاحبان عرفان را هم دیده ایم که از میانه اول آن تا بسمار صحیفه آخرین آن به بسیار شوق و رغبت و کمال خواهش و دقت مطالعه کرده اند ، و از هر مقالات آن يك جهان استفاده نموده اند. و از يك نسخه آن تا بميعاد نشر دیگر نسخه ای به انتظار بسیار شدیدی مانده اند . مع ذالك مانه از عدم رغبت کنند گان آن مایوس شده ایم . و نه از هوس راغبان آن خشنود ، بلكه دايما وظیفه را مقدس دانسته دران میدان کمیت خامه را در جولان داشته ایم . و به نیت خالصانه دیندارانه و سعی و کوشش صيانه وطن پرورانه تا بحال بر ایفای وظیفه خود کامیاب آمده ایم. و اینهمه نیست مگر از اثر فيوضات عرفان پرورى ذات الميحضرت بادشاء ترقیخواه دیانت اکتناه معظم ما که این احقر با خاک برابر ازین آرزوی عرفان پروری شاهانه شان استفاده فرصت نموده امتیاز انتشار آن روز نامه وطنی را بدست آوردیم، و دو سال کامل به نشر آن موفق کردیدیم و امید است که بسايه مرا آیه معارف پیرایه همایونی اگر ما بمانیم با نمانیم این روز نامه مبارك تا بسیار سالها در وظيفه خدمت دولت و ملت ووطن پایدار بماند . با نسخه های سال اول خود دو کتاب یکی بنام ( علم و اسلامیت ) و ديگر بنام ( آنچه باید کرد ) هدية للقارئين گفته تقديم النظار أولى الإبصار نموده، ودرباب تأثیرات آن منتظر بودیم که آیا بر طبایع خوانندگان کرام ماچه گونه تأثیری خواهد بخشید ؟ آیا مقبول ، یامنفورش خواهند پنداشت ؟ چون هیچ صدایی و ندایی در اینباب نشنیدیم با خود گفتیم که چون طبایع هموطنان عزيز ما اكثر بشعر و آثار منظوم میل و هوس دارد ، حتى تحصيل ابتدایی نیز از کتابهای شعر و غزل آغاز میکند لاجرم در بنياديك دیوانچه غزلیاتی بنام :

( ادب در فن )

در عالم مطبوعات وطنیه در پیشگاه انتظار شایقین عوالم ادبيه وقتيه بمعرض عرض رسانیدیم . ( ادب در فن ) ادبیات را با فنيات آمیزش داده يك خليطه غير متزجی از ان بوجود آورده که در کوچه در فن ادب يك جرأت گستاخانه شمرده میشود، ولی بنا بر فحوای ( الجود بالموجود ) خزانه طبع افلاس آمود محمود بجز همین حزنباره ها ذکر موجودی نداشت . لاجرم هر چه بادا باد گفته . و نواقص خطایای آنرا به خطا پوشی نظر ارباب کمال حواله کرده عرض و تقديم نموديم ، ومن الله التوفيق .

و زراعت و عسکری کوشش کنیم، و بهمه اسلحه که دشمنان وطن ما بدست دارند مسلح شویم. این است که با وجودیکه نه واعظ نه خطیب و نه عالم نه ادیب عيد سعيد فطر را وسیله حسنة اتخاذ کرده سرنامه این شماره ( ٢٤) سال دوم خود ما ترا که قدم آخرین دو ساله شدن این روزنامه خدمتكار وطن مقدس ماست بهمینقدر يك موعظه که خواه خوب بدانند باید املاء نمودیم، وجنانجه وظيفة علما وخطبا و وبال ما همین است که ملت را از احکام دین و اخرویه آگاهی دهند و پند و نصیحت کنند همچنان وظيفة قلمیۀ يك روز نامه نكار وطنی نیز همین است که ملت را بر حب وطن بیدار نماید. و منافع و مضرات وطن را تا میتواند بملت نشان بدهد. اگر همه چیز را گفته نتواند همانقدر چیزی که گفته میتواند باید بگوید بعد از ان الله كريم عليه توكلت وهو رب العرش العظيم .

ختام سال دوم *
( سراج الاخبار افغانيه )

روزنامه وطنية ( سراج الاخبار افغانیه ) با این شماره بیست و چارم خویش سال دوم عمر خود را به انجام رسانیده سر از شماره آینده سال سوم قدم مینهد . دو سال کامل شد که قلم عجز رقم شکست کی توأم ( محمود طرزی ) وظیفه خدمت قلمی خود را بسايه عرفان پیرایه ذات معارف صفات اعلیحضرت ( سراج الملة والدين ) بادشاء معظم ترقیخواه عدالت آئین خود بانجامی آرد. و برین ایفای وظیفه خود شکر و ثنای باری عز وجل را ادا مینماید .

( وظیفه ) مقدس است . وظیفه را در اصلاح وطن عزیز ما ( فرض منصبی ) میگویند که به اصل موضوع كله وظیفه چندان مطابقتی ندارد. اگرچه برای کارهای دولتی تعبیر فرض منصبی صحیح است. ولی وظیفه يك شرط و عهدیست که انسان وجداناً آنرا برخود لازم گرفته باشد. وظیفه مقدسة قلم عجز رقم (محمود طرزی ) که دنیا و وجداناً خدمت آگاهی و بیداری ملت نجيبه خود را در باب حب وطن، وحال و احوال زمن بر ذمة عاجزي علامه گرفته است اگر چه بسیار مؤدبانه باشد باز هم تا یک درجه انشاء الله بر ایفای وظیفه خود کامیاب آمده خواهد بود .
در طرف این دو سال هر انچه نوشته ایم از قدسیت دین خود وطن خود ، بادشاه خود نوشته ایم هر انچه گفته ایم از ترغیب و تشویق ملت خود بر قایم داشتن دین ، بر تحصیل علم و هنر بر محبت پادشاه و وطن گفته ایم . اگر چه به اینهم دانسته ایم که بجز بعضی خواص هیچ کس بخواندن این روزنامه خادم و مان رغبت هم نموده و اکثر همچنان چیده در گوشه های طاقها فرسوده شده مانده و بی آنکه کسی بران يك نظری بیفکند


شماره ٢٤
سال دوم

( مقاله )

درین آوان سعادت توامان که عصر ترقی حصر اعلیحضرت
امیر کردون مسير سراج الملة والدين دام ملکه که بسی ویرانها از فیض
توجه مرحمتش آباد و بسیار بناهای ظالم به در پنجه معدلاتش برباد
و پی بنیاد گردیده است و طن امن ما من سعادت مسكن ما ( افغانستان )
بترقيات مادي و معنوی ورفاهيات کلی و جزوی سر دو چار
گردیده است و چونکه اهالی وطن عزیز ما هنوز باین مجددات مدنیت
پرورانه نوع نوع آشنا شده اند ذات شوکت سمات اعلیحضرت
بادشاهي يحكم محكم الناس على دين ملوكهم بنفس نفیس شاهانه خود
اجرای عملیات آن نموده رعایای صادق خود را آهسته آهسته
باین جانب راغب میسازند چنانچه اگر درین ایام بوقت عصر کسی
طرف دشت قومی باغ رفته نظر اندازد چه خواهد دید؟ دشتی
که سالها بجز چشمه مهر روشنی چهر سرایی هم بچشم ندیده بود.
امروز از آبیاری عدالت اعلیحضرت آفتاب جناب سیراب کشته
کردی از غبار اندوه و ملال بر خاطرش نمانده است.
ممکن عالم عالم فرحت - مأمن جهان جهان رفاهيت بدو طرف
دشت و متصل سرد است جوکهای چهار نفری برای اهالی وطن
مقدس نصب گردیده و طرف دیگر هوتل رفاهيت منزل و يك خيمه
عالی پایه برای ذات مقدس صفات شاهنشاهی برپا کردیده است.
پیش روی این دو جای با صفای برای بازی تیاس ساخته شده است بعضی
مشغول بازی نینس و برخی مصروف بازی گالف که در ان خود
اعلیحضرت جهانیان کامکار نیز چوکان مدنیت بدست گرفته گوی از
حریف بردن اصل سلسله کارشان است ؟
اکريك خود غرض هرزه درانی زبان طعنه کشاده این اوضاع
انسانیت پرور اند را تعبیرها دهد از عقل دور می نماید زیرا که این
اوضاع اعلیحضرت بادشاء محبوب القلوب ما از اعتماد کامل بررعایای
صادقه خودشان میباشد که الهی یوماً فیوم در تزاید باد برب العباد
واكر بغاوت ها را ازین باعث می پندارند دلالت بر خفت عقل
او می کند زیرا آب در عهد امیر کردون مهد حضرت ضیا الملكه والدین
هیچ بغاوت سر نزده بود آیا هیچ فسادی پریانشده بود ؟
بسیار ! .. - پس چه جای یاوه کوئی ......
اعلی حضرت قلب مربت امیر بنظير حضرت سراج الملت والدين
آنچنان پادشاه دیانت آگاه اند که بجای نشتر تمر هم معالجه می نمایند
چنانچه بغاوت مشکل که اکنون الحمد لله هیچ بی اطمینان در آنجا
معلوم نمی شود شاهد قول ماشده میتواند
پس بسخن یاوه گویان خود غرض کوش نگرفته دمای عمر
و های این خدیو کامکار و خسرو نامدار که ذات سامیش موجب
ترقى وتعالى دوات عليه افغانستان است از صمیم دل نمائیم

تو خیر اندیش خلقی پس دعای تو چنین باید.
الهی هر چه بهر خلق اندیشی همان بانی
از محروین اداره ( عبدالهادی)

اعتذار
چون کاغذی که سراج الاخبار افغانیه بران چاپ
مبتد تمام کردند. و برین کاغذ موجوده تصاويريكه
شود هیچ یك رونقی نمیگیرد لهذا نا موجود شدن
کاغذ این شماره و شماره گذشته ما بدون تصویر چاپ
گردید .

جواد خارجية

اجمل السيكا
حق به حقدار رسید، در چشم بر حق تجاوز کنندگان خاك
کوری کنید . یعنی ( ادرنه ) بنام دیگر ( ایدر یا نویل ) از طرف
صاحب ومالك حقيقي آن فتح و استر داد گردید . ( سراج الاخبار
افغانیه ) نیز با عموم برادران اسلامی خود همزبان و هم آواز شد.
برادران عثمانی خود را از صمیم دل تبريك ميگويد .
با غارها قم بدکرداریهایی که کاشته بودند در ویدند . هر فلاکت
و بلاهایی که بر مسلمانان آورده بودند به اشتعترین آن گرفتار
آمدند. برای خرابی دولت علیه عثمانيه يونان وصرب وقره
طاغ را بازی داده و باغهای زرد و رخ به آنها نشانداده مادر
و خیانت با خود متفق و بجنایتهای خونریزی و سفا کی با خود شريك
نمود .
جنايت يك شجره خینه ایست که هیچگاه مانند اتفاق يك
تمرة حسنة لذيذه را باز نمیدهد . نتيجه اتفاق بر جنايت ، لابد
به شقاق و نطاق پردهشتی منجر میشود. دزدانی که بردزدی .
رهزنانی که پرهزنی ، قاتلانی که بر قتل انسانی در اول با هم متفق
میشوند علی الاکثر در آخر کار اتفاق شان به نفاق و انشقاق تبديل
یافته است. این بود که این جنایت کاران نیز بعد از قتلها و ر هزنیهایی
که در سرقت ممالک عثمانی بکار بردند در وقت تقسیم با هم راست نیامده
بر روی همدیگر تیغ کشیدند، زیرا مالی که بدست آورده بودند
خیلی گرانبها و قیمتدار بود . محرك يكانه جنایت یعنی بلغار را
حرص و طمع بهیچ صورت نمیگذاشت که برخوردن دیگران قابل
کرده. آنها نیز برین قایل نمیشدند که بعد ازین همه جانکنها
آن لقمه نرم و شیرین را تنها برای او واگذارند . رومانیا که
از آغاز جنگ مترقب فرصت لقمه زبان بود این اختلاف راعين
مدعا دانسته از کمینگاه دفعه برجست . و يك نيرنکی بکار برد که
از هر جهت برای خودش نافع وسود مند بود .
بلغار اگر ترقی و وسعت باید بسبب هم حدودی مضرتهای بیشمار
برای رومانیا بوجود می آورد، از انر و اندیشید که این فرصت


سال دوم شماره ٢٤

اختلاف متفقین را از دست نباید داد. در بساط این طریخ بازی شاه بلغار را در چار خانه یافت. دواسپهٔ یونان، دورخهٔ صرب بیدن رای ما پشنگروه را به آن متوجه یافت. فرزین عثمانی که ذاتاً شاه بلغاری را قبل بند داشت شه جل رومانی را تسهیلات اغلائی بخشیده هماندم بحرکت آغاز نهاد، و بيك راندن پیاده و يك كشت دو اسپه چنانش مات نمود که از حیات در او باقی نماند. به این حرکت دل متفقین او را نیز بدست آورد. عثمانی را نیز ممنون معاونت خود ساخت. در عین زمان ممالک مهمه و اراضی زیادی نیز بدست آورد. و اصل مقصد و مدعا که بزرگ نشدن بلغاریاست حصولپذیر آمد که قاعدهٔ از فرصت استفاده را رومانیا به بسیار مهارت و حسن صورت درین بازیگاه بر مینای اداره توانسته است.
( سراج الاخبار افغانیه )

مجلس العقاد صلح نیز در ( بکرش ) بنام دیگر (بخارست) پایتخت دولت رومانیا منعقد گردید. و یکصورت تدویر چرخ مذاکرات سیاسیه بعمل آمد که تا بحال هيچيك اتفاق مهم و معلومداری در ان دیده نشد. اگرچه بلغار و واویلای بسیار در باب خالی کردن عثمانی ادرنه را بر تمام عالم نصرانیت برپا نمود ولی تا بحال هنوز کسی بر ان اویلاها گوش نهاده است. دول معظم هر چه که گفته اند مهم و غیر معین گفته اند. ذاتاً اگر دول معظمه درینباب فعلاً اشتراك قطعی نمایند بر پاشدن يك هنگامهٔ بزرگی در ان منصور است که نتایج و خیمه خواهد بخشید. و الحاصل در وقت حاضر چیزیکه موجب فرحت و مسرت مسلمانانست همانا تسخیر و استرداد ادرنه است که دولت علیهٔ عثمانیه به سرعت و مهارت تمامی آنرا پس بجنگ آورده است و ولیمه در سلطنت حضرت یوسف عز الدین افندی، و پسر بزرگ اعلیحضرت سلطان المعظم شهزاده ضیاء الدین افندی در انجا عزیمت نموده در جامع بزرگ سلیمیه که از عصرها به اینطرف ببانك آذان محمدی (صل) ملیونها نمازها در آن خوانده شده بود و موقتاً صدای ناقوس در ان نواخته شده بود، سردوباره بايك جماعت عظیمه اسلامیه نماز خوانده شد. اللهم انصر من نصر دین و اخذل من خذل المسلمین آمین

( پابندی شریعت اعلیحضرت امیر صاحب افغانستان )
همعصر معزز و محترم ما اخبار ( المشیر ) بعنوان فوق چنین مینویسد:
در تمام هندوستان بالعموم و در اکثر اضلاع صوبهٔ ما بالخصوص این رسم قبیح و این طرز شنیع رایج و جاری است که در موقع مناکحت مقدار و مبلغ مهر چنان بسیار متعین میشود که در وقت ادای آن نه صرف عریس کی بلکه اگر ورثای فریقین هم متفق شوند تکمیل آنرا کرده نمی توانند مثلا اگر اوقات مشاهده می شود که شخصی که ماها نه بیست روپیه نفع داشته باشد در وقت نکاح مبلغ مهر پنجاه هزار لک و یکنیم لک روپیه مقرر می شود و مردمانیکه هنوز خودها را قدری مهذب و اصلاح یافته می پندارند با وجود تقریر بیست یا بیست و پنج هزار روپیه به مبلغ مهر احسان عظیم و منت کثیر بر فریق عریس میگذارند - ولی محترم هم قلم سراج الاخبار افغانیه تفصیلی را که در باب مناکحت همشیره محترمهٔ اعلیحضرت امیرالمعظم با مدیرهٔ اعلیحضرت امیر دوست محمد خان مغفور جناب سردار محمد یونس خان شایع نموده از ان متیقن می گردد که اعلیحضرت امیر صاحب مقدار مهر را صرف مبلغ بیست و یکروپیهٔ کابل مقرر فرموده اند. آیا در چنین فریقین جلیل القدر بمبلغ حقیر بیست و یکروپیهٔ کابل کدام درجه شمار و امتیاز را مالک میشود؟ و از قرار مقدار و درجهٔ مهر رسم هندوستان شایان و سزاوار شان این چنین زوج و زوجهٔ جلیل القدر لازم بود که مقدار مهر مبلغ بیست و يك ارب روپیه و جواهرات و املاک بیشمار مقرر میشد مگر اظهار شان امارت با مهر واسطه و رابطهٔ ندارد و ازین سبب درین موقع صرف بر مهر شرعی اکتفا ورزیده شد - ای کاش مسلمانان بخیر از شریعت که در هندوستان میباشند از پابندی شریعت اعلیحضرت سراج الملة و الدین امیرالمعظم پند گیرند و رسم بد زیادتی مهر که رواج یافته آنرا ترک نموده از قرار مهر شرعی مقدار و مبلغ آنرا مقرر نماید فقط.
( از محررین اداره محمد عبد الرحمن مترجم )
این بیانات رفیق قلم معزز و محترم ما ( المشیر ) بسیار صحیح و با صوابست پیش ازین در وطن عزیز خود ما نیز همان عادات بد و ناروای افزونی مهر نکاح همچنین افراط طلبی های غیر شرعی مربوط بود ولی ذات اعلیحضرت پادشاه معظم مقدس مالك قانون نامهٔ بسیار متینی در پنجاب وضع نموده مهر ها را بيك درجهٔ معین و مقرری تحدید فرمودند که در این وقت حاضر هیچکسی از همان حد معین در مهر تجاوز کرده نمیتواند. انشاءالله در شمارهٔ آینده خود مفصلا ازین مسئله بحث و بیان خواهیم راند.

( عیناً مکتوب از پشاور )
واقعه کانپور
پشاور ١٥ رمضان سنه ١٣٣١
جناب محترم والاشان من امید است که آنصاحب از واقعهٔ جانگاه و انهدام مسجد محلی بازار کانپور و قدا کشتن چندی فدائیان اسلام بذریعهٔ اخبارات واقف خواهند بود - چنانچه در این باب در هر قریه و هرده و هر شهر هندوستان آبادی اسلامی است اظهار نفرت و ناراضی می نمایند و جانجا بتائید و همدردی شهدای کانپور جلسها منعقد می شوند و بندی و پس ماندگان شهدا و مجروحین و خرج مقدمه جانجا مردم مسلمان چنده میکنند و برای مدد شان میفرستند و بر گورنمنت هندی و ایسرای بذریعهٔ


٧ شماره ٢٤ سال دوم صفحه ٦

تار برای توجه نمودن بطرف این معامله عرض میکنند . همچنین در پشاور از یک جلهٔ عظیمی همدرین باب بیوم جمعهٔ گذشته منعقد گشته که رویداد آن بنابر اطلاع آن مکرم و مسلمانان آنولا معروض می نمایم یوم جمعه گذشته ۱۲ شهر رمضان المبارک سنه ۱۳۳۱ بعد از اختتام و ادای نماز جمعه در مسجد کنجه علیخان یک جلهٔ عظیمی بتائید و همدردی شهدا و مجروحین واسیران کانپور و بنابر اظهار نفرت و ناراضی و بدسلوکی و کوتاه اندازی کورمنت صوبه جات منعقده شد — درین جله تعداد مسلمانان تقریباً پنج شش هزار بود بعد از تقریرهای متعدد پرجوش که مبنی بر اظهار همدردی همرای مسلمانان و شهدا و مجروحین واسیران کانپور و نفرین برحکام آنولا بود این تجویز قرار یافت که از طرف مسلمانان صوبه سرحدی بخدمت وایسرای هند یک عرضه داشت نموده شود که جمله مسلمانان هند عموماً و مسلمانان صوبهٔ جاری خصوصاً بواقعهٔ هائلهٔ کانپور و بغلط کاری و بیوقوفی و بی انسانی و نظام و تجبر کورمنت موجبات مشوره سخت اظهار تاسف و نا راضی می نماید و عرض میکنند که این همه فساد و خونریزی و بیحرمتی مسلمانان نتیجهٔ غلط کاری و کوتاه اندیشی حکام زیر دست می باشد — مسلمانان سرحد صوبه به بسیار ادب جناب وایسرای ممدوح را به این طرف توجه میدهند که درین باب عدل و انصاف را منتظر اند . تا ظلم و زیادتی که حکام کانپور بهمراه مسلمانان بعمل آورده اند تلافی آنرا نمایند و امیر اینکه بیگناه درین وقت مبتلا شده اند رها نموده شوند و مجروحین و پس مانده گان شهدا را دلجوئی شان کرده شود و حکام زیر دست از انشأت گوریلا کرفت تاینتریت یا ازین صوبه تبدیل شوند و یا موقوف . فقط بعد از ختم تار این فقره اضافه نموده شد که اگر کورمنت هند باین عرض ما گوش نگذاشت باعث ناراضی سخت و دلکن مسلمانان دره در حد و الدین افتاده نام خداور بود و ایشان لاجرم براه راست کورمنت برطانیه بلندن برای چاره جوئی عرضداشت خواهد کرد . بعد از اختتام کار روان جلسه برای پس ماندگان شهدا و مجروحین و برای خرج ماده چنده نموده شد چون مردم از فرط جوش و غم و غصه از هم رفته بودند اگری که چیزی نداشتند جامه های خود را بطریق چنده تقویس نموده و در ان واحد مبلغ کثیری جنده جمع شد لیکن این فقره بسیار بافسوس تحریر میشود که درین باب مردمان دون رتبه و بزرگان را هیچ دخلی نیست و گاهی در چنین مجالس و مجمع از ترس وقوفی مناسب خود و بنا بر چاپلوسی و خیر خواهی سرکار حاضر میشوند البته ایشان در چنین جلسه ها حاضر می آیند که باعث خیر خواهی سرکار و بدخواهی و خواری قوم باشد زیرا که ایشان آرا باعث ترقی مناسب خود می دانند افسوس است بمالک بدی چنین بیدین کنندم نمای قوم فروش که بعوض دنیا عقبی را فروشند و در اوقات تنك بخدمت قوم معروف نمیشوند

درین جله تابه ای که نظر کار میکرد همه مردم تجار و پیشه ور و غربا بودند یکی مقبول و اهل منصب بنظر می آمد افسوس است که خود را از خو شاهد و نور چنین افراد قوم فروش دنیاوی اسلام را میفروشنده رمان دهند و برای خود چنان افراد قوم پیدا کنند که باعث ترقی دین و همدردی و وابستهٔ ملک و ناموس شان باشند فقط والسلام .

***

سراج الاخبار الافغانیه
انشا

از زمانها است که این فکر و اعتماد در ممالک عزیز ما زبانزد و معتمد شده آمده است که قانون دولت انگلتر نسبت بقانون دولت روس عادلانه تر و مفیدتر است و چون پرسیده شود که چرا میگویند که قانون دولت انکار در امورات دینیّه و احترام جوامع اسلام و معابد غیر دین شان خیلی مساعده کارانه و ملایمانه و دور از تعصب رفتار می نماید و دولت روس درین باب بشدت و درشتی و تعصب زیادی حرکت میکند — بسیار های افسوس است که درین اوقات قضیه را بالعکس مشاهده میکنیم . یکبار میشنویم که مسلمانان ممالک روس اتفاق کرده و بالاتفاق جمع نموده در پترسپورگ که پایتخت دولت روس است یک مسجد بنا نمودند . دولت روس به آنها اجازه حتی مساعده هم نمود . باز می شنویم که در فلان شهر روس دولت روس برای مسلمانها مکتب باز کرد . درین روزها شنیدیم که مسلمانان شهر (کوستنجه) که در زیر ادارهٔ حکومت رومانیا میباشد یک جامعی در انجا بنا نمودند خود پادشاه رومانیا با ملکه و بسیاری از اعیان برای رسم افتتاح آن حاضر شده به احتفالات تمام رسم افتتاحیه را اجرا نمودند هزار افسوس که دولت انکار در باب مسجد کانپور بر خلاف مسلکی که پیش نهاد خود داشت حرکت نمود . و تمام مسلمانان را به انحرک ناهنجار خود واداشته و مأیوس نمود . ولی هیچ شبه نیست که این معامله از سوء ادارهٔ حاکم ورئیس بلدیهٔ آنجا بوقوع آمده باشد . زیرا به اینچنین یک خطای سیاسی که برای یک پیچ و تاب سرك ملیونها نفوس رعیت خود را از خود متنفر کردن خلاف عقل دیده میشود . ای هموطنان عزیز از ینگونه مثالها عبرت گیرید . هر موی بدن خود را زبان ساخته شکر آزادی وطن خود را ادا نمایید . به بینید که اسارت چه نتیجه ها باز میدهد .

( ترجمه اخبارات انگریزی که از طرف )
( ترجمان بیت العلوم باداره رسیده )
انتشار افواج بلغاریه خلاف توقع دلیل این امر میباشد که آن بر دول یورپ اعتماد کلی دارد که آنها ترکان را برای خودت از خط اینوس و میدیا لاین مجبور خواهند کرد .


سال دوم شماره ٢٤

( سراج الاخبار افغانيه )
سبب بوقوع آمده است که اقوام وزیرستان در این ایام لفات طرق جدید و کثرت دارند فقط

سراج الاخبار افغانيه
تنه انگیزان از ینگونه خود کشیها سود میبرند . بازی خورده کان غافل و جاهل پی نمیبرند که بر انگیزنده شده کیست و برای چیست و به این خوش که ما بهادری کردیم ، لعنت بر این وجهالت باطل میباید

حالات مسقط
از مسقط حالات جدید ترسیده است و نمیدانم که سلطان در فرو کردن بغاوت عمان تا یکدام حد کامیابی حاصل کرده است سرکار هند بسبب معاونت مستحق تشکر خاص سلطان مسقط میباشد چرا که او از سبب مدد و معاونت سرکار هند در باب دار السلطنه و شهرهای ساحل خود حالا چندان متفکر نمیباشد يك لنگر جهاز انگریزی در بندر کصب و دیگران در بندر گاه مسقط لنگر انداز میباشند و دو صد و پنجاه نفر از قبیله بنی عمر ۱۲۵ جهة طرف مغرب مسقط رفته بر مدخل دره خود را مستحکم کرده اند باین طریق راه آمد بامیان و ارزاق مسقط و مطره کاملاً مسدود گشته است - موجودگی جهازات و فوج انگرزی دار السلطنه سلطان و شهر ساحل را بالکل محفوظ ساخته است - اکنون افواج سلطان برای مدافعت یاغیان در هر مقام رفته میتوانند - سرکار انگریزی برای معاونت او باین سبب مجبور شده است که سلطان در مسدودی تجارت اسلحه حسب الخواهش سرکار انگریزی سعی بلیغ نموده بود .

سراج الاخبار الثانیه
بلی اینهمه در و شور و قال ولما برای این بود که اسلحه از اطراف به اشرارها نگذرد ، ولی ناقل ازینکه غیر از راه مسقط دیگر راهها هم هست .....

معاهده بخارست
عزل و نصب دول
اخبارات فرانس امید واثق دارند که این مصالحه قطعی خواهد بود و پادشاهی دارند که وی بخاطر دعاوی بلغاریه بر کولا چندان مصر نخواهد ماند چرا که کولا زاده به تصرف روم تعلق دارد نه بهمراه بلغاریه - این امر قابل ذکر است چنانکه اخبارات ایتالیا امید دارند که معاهده بخارست بدون مداخلت دول یورپ بهمین طور که فیصله شده است بحال خود قائم خواهد ماند (خبر اصابه صلحنامه در ستنجی و بالکرن کمال طمانیت) و خورسندی وصول کرده شده است - قیصر جرمنی به ولیعهد یونان عمده بهادری اعلی عنایت کرده است چونکه این امر بوضاحت ظاهر شده است که بر معاهده بخارست نظر ثانی نکرده خواهد شد بنا برین اخبارات مو

صفحه ۷

( سراج الاخبار افغانيه )
بکدام حق و انصاف مجبور خواهند کرد ؟ آیا در وقت تجاوز بلغاریه بر خاك عثمانی چرا کسی او را برجعت از این ناحق مجبور ننمود .

اخبار لودوبدا میگوید که فرانس پیروی توهمات و خیال و مساعده روس و فرانس را با کمال میکنند .

ضرور یست که بر شرایط معاهده مذکور نظر ثانی کرده شود .

اخبار وقیع روسی میگوید که فرانس در باب حکمت عملی مجبور دوم پیروی خیالات داخلی و وهمی را نموده ما را تنها گذاشته است فقط

اظهار مسرت و شادمانی یونان
شاه کواستنتائین موسیو وینز بلوس را تنها بهادری اعلی عنا کرده است و حکم داده است که به افتخار خوشی بر خانه صاحبنامه در جمیع قلاعه جات یونان بکنند و يك فير توپ کرده شود جوش و خروش و اظهار مسرت و شادمانی در این شهر از حد و اندازه ندارد .

ایضاً شاه کواستنتائین حکم داده است که جمیع قلمرو حیات یکطرف از دره دانیال الی سالونیکا و طرف ثانی از جنینا الی بحر اوقیانوس ۱۰۱ بار فیر توپ بکنند .

اخبارات یونان از اظهارات صادقانه و دوستانه معلوم میباشد و شاه کواستنتائین را فاتح عظیم الشان میگویند - استقبال او وقتیکه او در دارالسلطنت واپس خواهد آمد بجوش و خروش و سر گرمی تمام کرده خواهد شد .

کوائف ــ حد
از وزیرستان ربورت عجیب و غریب جنك بين الاقوامی سرحد در حال رسیده ربورت مذکور بیان میکند که بتاریخ ۳ ماه اگست محمود سینگاه و توری خیل برای تصفیۀ تنازعات با همی انعقاد يك جرگه نمودند و قتیکه نفری قوم محمود در قرب آباد توری خیل رسیدند اشخاص محارب موخر الذکر برای حفاظت قریه جات خود روانه شدند چرا که اندیشه پیدا شده بود که قوم محمود بر قریه جات آنها حمله خواهند کرد ــ چنانچه آنها گلوله بازی را شروع کردند و جنگ کل شب الی صبح جاری ماند ــ برای امداد توری خیل میره خیل و مدد خیل از قریه جات قرب و جوار رسیدند چرا که آنها نیز بهمراه محمود سینگاه دشمنی و عداوت داشتند اگرچه اندازه تلفات تا حال معلوم نمی باشد مگر تقریباً ۲۶ نفر کشته و چند نفر زخمی شده اند ــ این نقصان عظیم غالباً باین