صفحه ۱۲

به ایطالیا فرستاده شده اند، و باقی آن همه گی یا مقتول یا مجروح یا مبتلای مجنون شده اند.

از اخبار (اخوت اسلامیت) منطبعه توکیو
در طرف نیم عصر آخرین مردم فرنگستان از دیگر مردمان روی زمین این قدر جاها و نفوس ضبط کرده اند.

نام جاها | میل مربع زمین | مقدار نفوس
در آسیا | ۵۳۲۸۴۰ | ۳۳۴۲۱۰۰۰
در افریقا | ۷۷۵۲۹۹ | ۹۸۰۸۵۰۰۰
در امریکا | ۵۹۴۴۰۶ | ۱۰۷۶۰۰۰۰
در اوسترالیا | ۱۶۰۹۰۵ | ۶۳۲۰۰۰
در جزیره ها | ۱۰۳۲۷۸ | ۶۰۶۰۰۰۰
جمع دیگران به | ۹۱۲۱۴۶۹ | ۱۳۴۵۹۰۰۰۰

سلطان جدید مراکو
مردمان جنوب غربی مراکو با (شیخ جیب) نام یک ذات بسیار معتبری که همه مردمان صحرای بیر و سودان غربی به او اعتقاد دارند بیعت کرده او را بسلطانی خود بر داشتند. و از بیعت عبدالحفیظ خانمین دین داست خود را کشیدند.

دسته ای کشتی جنگی انگلیسی در بحر سفید
لارد کچنر باین راهی نشد که عدد کشتیهای جنگی انگلیس در بحر سفید کم شود. و بلکه واجب بودن یک کشتی زره پوش را در آنها بی دلایل ثابت ساخت.

خطبه والی سالونیک کاظم بیگ
جناب کاظم بیگ والی ولایت (سالونیک) بعد از نماز جمعه (در مسجد قاسمیه) یک خطبه بسیار بلیغی در باب (عالم اسلامی باخوات) ایراد کرد که ما آنرا از اخبار معتبر (الهلال العثمانی) ترجمه و نقل میکنیم: «وقتی که شمس مشعشعه تابش اسلام عالم را به انوار پر لامعه شمار خود روشن ساخت مسلمین بزودی نضرین نموده و در بحر با خواست قومی لایق بنا نهادند که در ظل انقلابات اسلامیه کرده تنزل است. و همچنان که دستور داده شده است. و ابتدا از اروپا شروع میکنیم: هرگاه یک نظری بسوی عالم اسلامی بیندازیم مرکز یگانه افراد دارالخلافه اعلامی) عثمانیه که هر جمعه باسی عالم اسلامی به آن با رابطه معنوی متصل میباشند ۲۰۰ الی مسلمان این روی زمین را در زیر نظر تحقیق و تدقیق در آریم: [چین] — ابتدا از شرق اقصا نائیم، زیرا در اینجا یک صد و پنجاه ملیون مسلمین در توحشیم که یک حال خوب و ترقی زیست دارند و در یک از با تیمی میباشند و در نزد دیگر برادران چینی خودشان محترم و معزز شمرده میشود.»

اشتراک ورزیده اند. بنابرین احوال بسیار وخیم است.

عرابه های موثر در پاریس
همه اخبار های پاریس، عدد عرابه های موتر، و تراموایها موتر را با عدد خسارتهای آنها حساب کرده به اتفاق از حکومت طلب کرده اند که یک قانونی برای سرعت موتر ساخته شود که در شهر و کوچه با سرعت رفتارشان بیکدرجه معین باشد.

بچه ها و دختران انگلیس در پاریس
یک قافله هشت صد و شصت و چهار نفری بچه ها و دختران انگلیز به پاریس آمده اند. اینها در مسابقه موسیقی نوازی و غزل سرائی اشتراک میورزند او جاهای شایان تماشای پاریس را سیر میکنند. این انگلیزهای کوچک خورد و بزرگ فرانسیسیها را بسیار ممنون ساخته اهالی در هر طرف این مهمانان کوچک خود را بسیار بصمیمیت تحسینها کرده اند.

از روم پلان
از ایطالیا خبر میدهند: در شهر تورین امروز صبح (نمازینو) یا نام صوبه دار از ندر و پلان - یعنی کشتی هوائی بر زمین افتاده هلاک شده است.

از جراید ترکیه و عربیه
موازنه بحر سفید
از نتیجه ملاقاتها نیکه ما بین رجال سیاسیه انگلیز و جزیره (مالطه) بوقوع آمده ثابت گردید که دسته های کشتی جنگی بحر سفید دولت مشارالیها متقابل بر گونه احتمالها حاضرا مهیا میباشند. درین روزها انگلیز و فرانس برای استعمال کردن موقعها، و استحکامبانیکه در بحر سفید دارند به یکدیگر اختلاف کرده اند. انگلیز با عسکریکه در مصر دارند بی اقرار گرامهای نه غال احتیاطی که در جبل طارق و مالطه موجود بود خوشتر محافظه و سر رشته میشود. نقصانهائیکه در کشتیهای جنگی فرانس و انگلیز باشد در محل آن تکمیل میشود. بتقابل این حرکات فرانسس انگلیز (اوستریا مجارستان) نیز که در موازنه بحر سفید بشدت علاقه دار است بکمال گرمی ابراز فعالیت و کارگذاری دارد، کارخانه کشتی سازی (پولا) شب و روز بکار مشغولست. دسته های کشتی جنگی ایطالیا معلومست که یکه تک و تاز میباشند.

تلگراف خصوصی (المؤيد، الفرا)
بسیاری از عساکر ایطالی به اردوگاه عثمانی در بنغازی خود را تسلیم کرده اند. و صورت تسلیم شدن شان این که هیچ فائده در مواصلت حرب ندیدند. این تسلیم شدگان تاکید بیان کردند که این تنها قسم عسکری ایطالیا در بنغازی روز آینده، سی هزار به تا کمال میبیت و دو هزار نفر نرسید، که از انجمه سه هزار آنها عصیان کرده و از پس


صفحه ۱۳۰

[ هند ] – تاریخ ساز می آیند و دوستان بسیار قدیم است. هر گاه به احوال اسلامیه که در ان ممالکه واسعه نگرانی کرده بودند نظر کنیم داشته سلطان محمود غزنوی و بابر بادشاه و اکبر جلال الدین و سلطان تیپو، و سلطان علی حیدر و غیره را که هر یکی ازین سلاطین عظام اساسهای عظیم موقیت را درین حالقه واسعه وضع نموده اند و در عصرهای این سلاطین آفتاب معارف بران بلاد تا بیدن گرفت و ان حالقه عظیمه بحیث به لبتا نهادی عرفان شاد، بی یافت. چه خواسته چه امید به من سیار چه معمار او از ان بظهور آمد، ولی یک شرکت بدبختی بسیاری از کیس خود تدارک کرده آهسته آهسته آن بلاد عقیقه را سراسر استیلا نمود.

[ افغان ] – بعد از آنکه از هند بگذریم بلاد افغان را می بینیم که یک حکومت اسلامی استقلالیست در شرق، و حضرت امیر (عبدالرحمن خان با مرحوم) یک رئیس خلاق مرکز و استقلال دولت افغانستان سیدها وجهه ای دینی و سیاست عظیمی بکار برد، و ذات اصلیت امیر (حبیب الله خان) آن سیاست را مکره روی فرمود، و به صورت استقلال افغانستان را محافظه کردند، افغانیان هم قوم شجاع دلاوری هستند که در حرب و ضرب مهارت کامله را با کمک میباشند.
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


صفحهٔ ۱۲
نمبر ۲۰

سراج المله والدین شهنشاه اسلام پناه سرسبز و شاداب و سفته عمر طویل المان در روز افزون ترقی نصیب گرداند باری از استماع چونکه در زمان ولایت خود را جدید سراج الاخبار اندرون افغانستان روشنی تهذیب یوروپ واقع شد مناسب دانستم که تازه ترین کرشمه تهذیب یوروپ را که در دارالخلافه العظمی رساله والله ارج کرده ترجمه نموده ارسال داشته اند طبع نمایم و این رساله است که باعث دلچسپی ناظرین سراج الاخبار خواهد گردید و بر اوراق سراج الاخبار کوشا بها و بنده تازه ترین کرشمه تهذیب یوروپ را مانند لعل و گهر انداخته اند می بفشاند و دیگر اینکه این کرشمه تهذیب یوروپ برای شهزاده بر صفای کائینات کائینات مسطوره که سررشته دار با وجاهت و منصور اند که در وقت بخشش نمره ۱۱ را بکسی بخشیدند ازان مسرور گشته پیراهنش را دریده عریان گشت و مردم شهر او را واجب القتل قرار دادند مگر الحال وقت همچنین مظالم نمانده چرا که قدرت این بر تصنع یعنی دار و پرستان فتح حاصل کرده و زمانه رسیده که از زبان فروزان مذهب این الفاظ میشنوی کسی میگوید انقدر طیب در فلسفه بیت الله یا معجب بوقت خود - انسانی ساختگی تهذیب انقدر طاقت داشت که دست بر جنگی سر سره را بریدند با این عابد است که در برهنگی در استان اول نظرت بنظرشان می آید در یوروپ مشهور است که بعضی نه زنان آواره در جمع مخصوص مردان برهنه شده رقص میکنند تا هم این فعل بد تهذیبی و بد اخلاقی شمرده می شد و قانون بهیچ صورت اجازت همچنین افعال قبیح را نمیداد و در مجالس زنها نبود که در مجمع عام برهنه رقص نمایند لاکن فی الحال یک نوجوان زن حسین بالحلال - کمال عریانی خود را نی نموده بر زمانه ثابت کرد که برهنه رقصی کردن هرگز بد اخلاقی نیست بلکه مطابق فطرت و مکمل جلوه ارائی طبیعت است اسم این حسینه با کمال (مس دیلانی) و مشهور ریح صبح شهر پیریس دارالسلطنه فرانس است مس دیلانی اول در مجالس مخصوصه مختلف کمال خود را نموده مقبول نظر ناظر گردید وجود و فی الحال در شهر (مونیخ) جرمنی مشهور ترین مشهوران و نقاشان دست تراشان به طلب داشته و بر روی ایشان کتاب رقص بر مبنای خود را نجی را افسران پولیس که پابند اصول کهنه فرسوده و او از بهر پاشیده اند این رقص را نهایت سخت بداخلاقی و به تهذیبی تصور میکردند و در تدارک بر طرفی آن سعی و کوشش میکردند ولی دیلانی کی بودند قضا را یکی از محلات کائینات شهر میونخ بر پا ایستاده رقص میکرد که افسران پولیس رسیده مداخلت بیجا نمودند صحبت یاران بزم بر هم خورد و مس دیلانی رقاصه را چالاین عدالت کردند چون مقدمه بعدالت نزد حکام رسید قریب نصف رجال مصوران جرمنی حاضر عدالت شده شهادت دادند که ما باین چشم خود برهنه رقص مس دیلانی را دیده ایم و دعوا میکنیم که این رقص نهایت درجه جدید شیرین اصول طبیعیه پیدا بود در اعلی ترین کمال انسانی نظر من آمد ازین رقص و فن خود بما خیلی مرد رسیده کلانتر نقشان جرمنی پروفیسر کول باش ازین هم رامین تر شهادت میده و میگوید این رقص بحیثیت علم و فن بسیار اعلی و بسیار مهذب و معزز بود چنانچه زوجه خود را

دنشات خود یک میل طبیع بطرف برادر مسلم خود داشته میباشد . سپس اگر ما احکام اجتماعیت ، اگه این ما بر ما فرض کرده بی آریم اتحاد را در میان مسلمانان کره زمین بدون واسطه و وسیله مهیا و خواهیم نهاد ، زیرا این ما اینه پویار مسئله . و من شما را تبشیر میکنم که ما سعی داریم که در دار الخلافة العظمی عثمانیه یک جامعه اسلامیه تاسیس و بنا نهیم و عقلای مسلمانان بر طرف دنیا را در آن تجمع آورده ذاکره و مباحثه نمائیم . دیگر اینکه اصلاح محب ذاتی است اور مقامی بر همه است مهدی دهر حکومت اسلامیه فرض و واجب است . و نیز اینهم بر شما با فرض است که قوتهای حریقه خود ما را قوی و تخریب کنیم زیرا عسکر روح است است . و اینهم فرض است که اگر دشمن ما بر ما شبکه های به و فیوزهای آتش فشان استعمال کند ما هم مثل آن مقابله کنیم تا بر قول نص جلیل ( ومن اعتدى عليكم فاعتدوا عليه بمثل ما اعتدى عليكم الايه ) عمل کرده باشیم . اختراعات ناریه جهنمیه که اوره پا برای هلاک بنی نوع بشر بوجود آورده اند بقدرجه عظیمه بالغ شده است . سپس واجب است بر ما که مدافعه را مستحکم ساختن بلاد خود بنمایم و خود را به اسلحه با مسلح سازیم و همه و سایل دفاعیه که لازم باشد عموماً کوشش ورزیم ، والله التوفق بالخیر و الصواب

عيناً مكتوب
لاهور بیرون موچی دروازه مورخه ۲۷ جون سنه ۱۹۱۲ جناب مکرم محترم معظم مدیر سراج الاخبار افغانیه ادام الله الطافکم — بعد از تسلیم نیاز ، اینکه شکریه جناب باری بجا آورده میشود که اتالیقان وطن مالوف ما اعراض خود به اخبار را در ولایت مخصوص نموده اند و به سرپرستی جناب والا مرتبه ایشیک آقاسی ملکی حضور اعلیحضرت همایون و به وجه و سر محوری جناب عالی اجرای سراج الاخبار به پایه تکمیل رسیده نقاب از رخ جهان نمای خود بر داشت دید دوستانتان را ضیا بخشید حضرت باری تعالی این نورسته نهال چمنستان کابل را که از فیض نظرات سحاب مرحمت و الطاف خسروانه اعلیحضرت

فاجعه ها پاریس
ما بعد از نمبر ۱۹

حالا اگر قارئین کرام خود را قدم بقدم برین مسأله دور و دراز با قلم شلیده بیچاره همراه ساخته روان سازیم خیر از اینکه چند بار افتاد و نچاد و سر تا بپا در قلبها غلطیده بجای احوال ساعت استعمال اورا به بیننده و گر چیزی نخواهند دید . قلوتیله بسیار آرزو میکرد که یک آن دل تراجل به امدادش رسیده در راه بیجان بیفتده ازین عذاب رها ئے یابد . ولی از نیم مردم مانده بهزار عذاب ، بهزار زشت افتان و خیزان تا به آن اقامت گاه خود رسیده .

توانسته است .
وقتیکه در پیش خانه اقامت گاه خود رسیده
و بصورت چار خاورک بر زینه های تاریک بالا بر آمده
در اتاق سرد و تاریک خود واصل شده ساعت دو شب بود .
مجرد یکه در اتاق خود در آمد مانند شخصی که جانش
بگوش آه باشد فریاد بر آورده گفت :
— غونتران برس ! ۰۰۰ به امدادم بیا
که مردم ۰۰۰
چون در خانه غیر از خود کسی را ندید . فریاد خود را
بجواب دید گفت :


نمبر ۲۰ صفحه ۱۵

جهت دیدن این رقص با خود برده بودم آن هم تقسیم میکند که در برای رقص که در قابل اعتراض خوبی نیست - پریزیدنت در استکهلم یائی با شهر سویچ مو پروفسیر ترس در شهادت خود زیاد تر گل افشانی کرده میفرماید من که خوش میشوم که میس دیلانی بجای اینکه اشخاص مخصوص را بهر اندوختن گرداند در مجمع عوام روبروی مردم عام حالات خود را اشکارا کنید چراکه این ترقی تہذیب انسانی جهت امور صحت عطا خواهد بود است که را کردن حسن و جمال جسم انسانی در تهذیب رفته نمی آید الغرض القدیر زده و موثر شهادت پیش کرده شد که بچاره افسران پولیس را نسبت بچاپاکرون میس دیلانی عرق انفعال بر چهره آن - پیر اهل جمهوری یعنی بیشتر ان عدالت فیصلہ نمودند که میس دیلانی در رقص خود گویا ضخامت یک اعلی فن و ایجاد می آرد این عقد که این فعل فعلات اصول اخلاق عامه بود لغو و بی بنیاد است - حالا امید است که میس و میلانی به بسیار بی باکی و بی تکلفی و آزادی و بفخروناز این رقص عریانی خود را به نظر عوام جلوه خواهد داده و کاری خیال مزاحمت بر دل افسران پولیس عبور نخواهد کرد لاحظه فرمایند اهل یوروپ را که جهت اصول اغراض ومقاصد خود اصل مسئلہ تہذیب را چه سان بر طاق نسیان گذاشته تا کجا پاس ناموسی و ننگ را دارند

[ امضا ]
( خاک بوسید احمد شاه )

ادبيات
منزل
حامد انرا هجو اسیزم میخورد ناره حسد آتش سوزنده بر کشید یا بر سینه حسد
می نمائی تا کی ای دشمن ارم و کمال زیر برگشتی تمریر دل خود را ماجراے حسد
میکنی پنهان تو شمس علم را زیر حجاب کار دارد علم بستی میکنی کار ستم حسد
با زبان کفر گوئی جهل است و نفاق میکنی فخر و چه فخر ماند می تو با ر همه حسد
بهر حامد شد جزا نار حجیم پر غضب درد دنیا را یا آتش بود یا زحمت حسد
حامد این این سراج نور پاش علم و فن سوخت در ناوک تا شد گرفتار جفت حسد
تا زانوار (سراج ملت و دین) نور پاش گشت این اخبار رها در محمود و با گشت رصد
مقطع شکسته

— آه مرا تنها گذاشت ها ! ... متروکم نمود ها ! ... تنها بسر خود خواهم مرد ها ! ....

زن بیچاره در تاریکی دست پالک کرده بستر خود را پیدا نمود و بی اختیارانه خود را بر ان پرتاب کرده اما سرش برتختگاه برابر نیامده بر تخته بستر بشدت مصادمه نموده از شدت درد هماندم بیهوش شده از خود در گذشت فلو تیلد تا بساعت سه بچه صبح در همین حال از اشتمال بیهوش افتاده مانده بود. اما یک ساعت و حرکت ناگهانی که در اوتاق پیدا شد باعث بهوش آمدنش گشت . زیرا در تاریکی شب دید که یکی آمده دروازه را باز کرده و در اوتاق در آمده با کمال احتیاط دروازه را بند نمود ۰

قلو تیله از این زیارت ناگهانی ترسیده و از بستر بر داشته پرسید که :
— کیستی که به اوتاق درآمدی ؟
خونتران — ( با یک صدای جر و خشن ) منم... اما از برای خدا خاموش شو ...

— ۳ —
قلو تیله با وجود این رجا و یا آنکه بنا بر این امر شوهر خود
[ باقی دارد ]


صفحه ۱۶
نمره ۲۰

ناموران جهان
ما بعد از نمبر ۱۹

آستیدامه — زن (اقامت) نام پادشاه مملکت قدیمه ( پولقوس ) بود . یکی از شهزاده گان مملکت ( تراکی ) که ( پولوس ) نام داشت بنزده ( آقاست ) التجا آورده بود استیدامه از دیدن شهزاده نوجوان مذکور بدام مرض عشق گرفتار آمده در شب به پنهانی خود را بخوابگاه جهان شوهر خود رسانده عرض تسلیمت و مطالب وصال نمود . ( شهزاده پولوس ) ازین خیانت ابا کرد . لهذا آستیدامه بر شهزاده مذکور تهمت و افترا نموده شوهر خود را بران داشت که شهزاده مذکور را به دار بیاویزد . ولی شهزاده مذکور بیشتر ازینکه بر او دست بیابند پیش دستی کرده هم (اقامت) و هم آستیدامه را بقتل آورده مملکت شانرا در زیر تسخیر خود در آورد .

آسیه — نام همان زنیست که حضرت موسی علیه السلام را از ( نیل ) گرفته پرورش و حمایه کرده است . اگر چه در تورات مذکور نیست که این زن زوجه فرعون بوده باشد . ولی نظر بتواریخ اسلام زوجه فرعون است که در قرآن عظیم و احادیث نبی کریم ثنا فرموده شده است و سببی که بحضرت حق تعالی جل و علی ایمان داشت و بدعوای الوهیت شوهر خود فرعون مخالفت و عصیان نموده بود بسیار آزارها و جفاها از فرعون کشیده است و آخر در زیر همان عذابهای سنگین او فدا جان کرده است . حضرت موسی را صلوات الله علیه و نبیّنا و علیه از شر فرعون رهائی دهنده ، و در سرا فرعون پرورش دهنده همین زن مبارکه است حالا میخواهیم که یک قدری از حقیقت این حکایت بر قارئه های محترمه خودمان عرض بیان نمائیم :
[ مابینش در نمبر آتیده بیاید ]

علم و ملت
ما بعد از نمبر ۱۹

که یکی ( سعی ) ، دوم ( سرمایه ) ، سوم (قوای طبیعیه) یعنی همه اشیائی که در خشکه ، و دریا و هوا و در وی و زیر کرهٔ زمین موجود است میباشد که این واسطه قوای طبیعیه تاسع بشر بران صرف نشود اجرای صنعت بر آنها کرده نمیشود . کذا لک هر صنعت بیک قدری از ( سرمایه ) محتاج است ، اما سرمایه چنانچه در ما بین مردمان زبانزد شده که عبارت از چه نقد است . تنها به همان نقد منحصر نیست . بلکه همه اشیائی که برای استحصال ثروت بکار است سرمایه شمرده میشود . مثلا یک کشت کار تا تخم ، و گاو ، و تولبه ، و غیره اسباب کشتکاری را تدارک نکنند کشت کاری نمیتوانند . کذا لک اگر یک ماشین خانه والا اشیای خامی را که برای او بکار است . و آلات و ادوات و بنای ماشین خانه و مشتملات آنرا تدارک نکنند اجرای صنعت کرده نمی تواند . و همچنان اگر کشتیهای تجارتی بخاری و بادی و ریلها و یا حیوانهای بارکش نباشد تجارت ممکن نمی شود که همه این چیزها بسیجیکه برای صرف شدن و در راه استحصال ثروت تدارک شده و جمع آمده است از جمله سرمایه شمرده میشود . سعی و عمل یک چیزیست که مخصوص عموم بشر است و مقصد ازان این است که یک فایده از ان خواه برای قوای عقلیه باشد و خواه بقوای جسمانیه حاصل شود .
[ باقی دارد ]

همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف سر محرر تحریر یافته و بمهر سر محرر سراج الاخبار افغانیه رسیده

بسعی و اهتمام الحاج عبدالخالق سپرنتر مهتمم چاپ خانه دارالسلطنه کابل
بقلم میرزا محمد جعفر قندهاری
طبع شد


صفحه ۱
سال کیم
نمبر ۲۱

نگران
ایشیک آقاسی ملکی حضور اعلیحضرت

قیمت سالیانه
در دارالسلطنه کابل سه روپیه
در ولایات و محالات متعلقه چهار و نیم روپیه
و خارج مملکت با اجرت داک نیم پوند انگریز
قیمت یک صفحه آن کابل یک عباسی آ
تاریخ عربی ۱۵ شعبان ۱۳۳۰

سراج الاخبار افغانیه
١٣٢٩

مدير و محرر
محمود طرزی

اداره خانه و مطبعه
در ماشین خانه دارالسلطنه کابل

همه امورات تحریریه به اداره خانه
بنام مدیر فرستاده میشود
بهر پانزده روز یکبار نشر میشود
تاریخ شمسی ۸ اسد ۱۲۹۱
ماه انگریزی ۳۰ جولانی

درین اخبار از حوادث داخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود

فهرست مندرجات
تماشای آتش بازی در چمن حضور — حوادث داخلیه — حوادث خارجیه
مقالات علمیه هم تاریخ — مواد عسکریه — عالمه های زایان
علم ثروت ملل — ناموران زنان جهان — ادبیات
فاجعه های پاریس

تماشای آتش بازی در چمن حضور
در شماره سابقه خود از مراسم (جشن اتفاق ملت) این تفصیلات داده بودیم. ولی چون بعد از ترتیب یافتن اخبار با کیفیت بوقوع آمده بود بنا بر عدم گنجایش موقع از تماشای آتش بازی چمن حضوری که در شب یکشنبه ۲۱ ماه رجب المرجب بوقوع آمده بحث و بیان نتوانستیم لهذا لازم آمد که تا یک درجه از کیفیت آن شب فیوضات موجب بر قارئین گرام خود عرض نمائیم: (از هر چه میرود سخن دوست خوشتر است) بلی! خاطره یاد آوریهای کلمه مقدسه (اتفاق ملت) آنچنان بشوق و ذوقی در حواس انسانی می اندازد که انسان از تذکار یاد آن ضبط عنان سخن نماید!

این جشن مبارک همه ساله یک روز و چهار شب دوام میورزد. روز اول آن همان روز فیروز دربار و رسم قبول عموم قمت است که در شماره سابق خود از ان بحث نمودیم. شب آن متعاقب ما بعد آن نیز همان بود که در تک و تا یافته بود. حالا از شب آخرین جشن مبارک مذکور که ما اهالی افغانستان آنرا بسیار مقدس میشماریم یک شمه بیان کنیم: این چهار شب جشن پر سرور (اتفاق ملت) اگر تقسیم شود دو شب آنرا یعنی شب اول و چهارم آنرا از طرف حکومت بشرف اهالی، و دو شب وسطه آنرا از طرف اهالی بشرف حکومت جشن قایم میگردد. همه ساله این شب چهارم جشن مبارک منحصر به تماشای چراغان و انواع آتش بازیهایی نور افشان میباشد که در سنوات سابقه مجلس شبانه نشست پر مسرت در برج شمالی بوقوع می آمد، و میدان این آتش بازی در باغ ارگ مبارکه متصل برج شمالی تخصیص شده بود. درین سال فرخنده فال ذات اعلیحضرت پادشاه مراجع خصال ما برای تماشای آتش بازی چمن صفا پیرای چمن حضوری را تخصیص فرمودند که این فکر شاهانه بر دو مقصد مبنی بود: یکی اینکه اهالی در دایره یک میدان بسیار واسعی از تماشای آتش باز استفاده کنند دیگر اینکه شدت گرمی که درین چند روز


صفحه ۲
در شهر عزیز ما حکم فرما میباشد بهوای واسع و فضای جسیم چمن نشاط ما من تعدیل و تخفیف یابد. در عین زمان فائیده برداشتن شرکت تجاری کلپ چای خوری عصریه را نیز در بر میگیرد.

بنا بر تبلیغ نامه های رسمی که از طرف جناب ایشیک آقاسی ملکی حضور اعلیحضرت همایونی برای شرفیابی مجلس شب جشن مذکور بر همه اهل در بار حضور توزیع و تقسیم شده بود دعوت شدگان مجلس چنین عالیشان بر دو خط حرکت خود شان مختار و ازاد گذاشته شده بودند، ذواتی که از چهار و نیم بجه عصر در دایره شرکت چای خوری عصریه بالباب رسمی فعالیت بیایند هم تماشای بازیها و هم هوا خوریها خود را کرده بساعت هفت شام که شروع افروختن آتش بازی میباشد مجلس تماشای اتش بازی ها حاضر میشوند. برای این اشخاصیکه از وقت عصر بیایند البته چای و شیرینی و میوه که شرکت تقدیم میکنند خریدار کرده صرف خواهند نمود. و کسانیکه بهفت بجه حاضر مجلس تماشای اتش بازی بشوند و بعد از انجام یافتن تماشا معیت اعلیحضرت شاهانه در مجلس جشنی که در باغ ارگ مبارکه بحال زینت و آراسته گی بر پا میباشد عبور رفته بهمه گونه ماکولات و مشروبات مشروعه طیبه از خوان نعمت الوان پادشاه عمیم الاحسان نواله چین شکران بیکران میگردند.

بنا بر این مدعوین برفتن خودشان در مجلس تماشای آتش باز می آزاد بوده از چهار و نیم بجه عصر برفتن و جمع آمدن آغاز نهادند. در شماره سابقه خود از کیفیت چمن حضوری و شرکت عصریه و بازیهائیکه در ان میشود بیان کرده بودیم که درینجا بتکرار آن لزوم نمی بینیم. در وقت شام همه مدعوین در بارستا بار در مجلس حضور اعلیحضرت همایونی حاضر شده بودند و بهزاران مردمان از اهالی شهر و اطراف شش کردی صحن چمن صفا مأمن را پر و مملو نموده بودند.

تقریباً ساعت هشت و نیم به افروختن آتش باز آغاز گردید. انواع و اقسام آتش بازی های رنگارنگ عجیب و غریبی در داده شده، فرحتها و سرور کامل حاصل گردید.

تقریباً ساعت ده ذات اعلیحضرت همایون بهمراهی موتر تشریف فرمای ارگ مبارکه شده، مجلس

نمبر ۲۱
با شکوه بسیار عالی را که در ( نصف هشت برج ) نام مواقع باغ موصوف برپا شده بود به تشریف میان ردیف شاهانه ایشان مفتخر و سرافراز فرمودند. ذوات مدعو شدگان مجلس مذکور یگان یگان جمع آمدند. جمعیتها و مصاحبه و مسرت تشکیل یافت میوها، شیرینیها، چایها، طعامها از خوان الوان نعمت پادشاهی مبذول و رایگان صرف می شد. چراغان و تزئینات این مجلس شامانه نظر ربائی و روح افزائی تامی داشت. مجلس تا بساعت سه به انواع فرحت و مسرت دوام ورزید بعد ازان اجازه انصراف عطا فرموده شد و آخرین شب جشن مسرت آئین ( اتفاق هفتم ) به انجام رسید. از درگاه خالق یگانه خود نیازمندیم که بسی سالهای بیشمار بسلامتی شهریار معدلت شعار ما این جشن پر مسرت باقی و پایه دار باد آمین

سراج الاخبار افغانستان

حوادث داخليه
احوال هوائیه
از چندیست که شهر عزیز و دلپذیر ما بعضی روز های بسیار گرمی نشان میدهد. مملکتهای سردی ماست و طن مقدس ما چون گرمی فوق العاده نشان میدهد و طنیان آن بر خلاف معمول آنرا یافته بسیار متاثر میشوند.

از قرار رپوت درجه هوا که از توقف سر دروازه ارگ مبارکه به اداره خانه ما رسیده درجه گرمی هوا را از تاریخ ۱۳ رجب تا به ۲۷ ماه مذکور در چهاریکه روز تا دوازده ما بین (۹۰ الی ۹۹) درجه ظاهراً نهایت نشان داده شده است که درجه ۹۹ حقیقتاً برای کابل ما از گرمیهای شدید می شمرده میشود. حال آنکه اگر یک قدری مشکل پسندی نکرده بر مملکتهای از خود گرمتر نظر بیندازیم بشکرهای عظیمی بجا باید بیاوریم. چونکه در یکی از اخبار اردو دیدیم که در همین روزها در بعضی جای های هندوستان درجه گرمی تا به (۱۲۸) درجه واصل شده است و میوه های سر درختی لطیف مانند زرد آلو و آلوبالو


صفحه ۳
نمبر ۲۱

جوار خارجيه

اجمال سیاسی
سبحان الله ! این کشمکش محار به حیات یعنی
جنگ کردن زندگی تحریک عجب مصیبتی بر بشریت بوده است؟
نه تنها بر بشریت ، بلکه تمام عالم طبیعت را به این کشمش
محار به حیات گرفتا ر قتل و قتال و آماده جنگ و جدال
می یابیم !
حیوانات مفترسه زمینی مرغان درنده جوان
نهنگان خورند و دریائی آیا با آهوان دکبوتران ، و ماهیا
ئے
چه عداوت و چه رقابت ، و چه مغایرت با هم از
پدرهای شان میراث مانده ، و کدام دعوی
میراث اراضی وغیره در ما بین شان پیش آمده
که از ابتدای خلقت شان تا به این زمان همدیگر
خود را پاره میکننده و میداند و میخورند ؟
نی نی ! ... نه عداوتی دارند . نه دعوائی !
تا بلکه این یک ( مجاد از حیات ) است و بس. پیچ
شکم سیری را نه ببینید که بر یک گوسفند می حمله آورده
و شده را نه جنید که بر یک بودنه
بال و چنگ شاید . هیچ سنگ ماهنی سیر شده را نه میبیند
که بر ماهیان دیگر دهن با نه کند.
حیوانات غیر درنده نیز معصوم شهر و و نمیشوند.
بعضی از آنها سبزه ها و انوا ع نباتاتی را که یک نوع
حیاتی دارند و هزاران پشه ها و حشرات کو چکے
که بر آنها نشسته باشند میخورند ، گنجشکان ، کبوتران
وغیره نیز انواع کرمها و حشرات جاندار و تخم ها می کردند
مستعد جا نرا فرو می برند ماهیان آن بهستان ایات خود خورد ترمعین می داند
بعد این کجا دار عظیر و مقالہ عالم حیات شمرده میشود که در کائنات
طبیعت حکمت از لی لم یزلی حضرت احدیت ہم براے
کیفیت حیات دهم در عین زمان برای فتاد حمایت مخلوقات
قانون لایتغیری وضع شده است .
تا در شماره ۱۱۹ اخبار خود در زیر عنوان ( ضرورت
بودن جنگ عمومی ) یک مقاله مخصوصه نوشته بودیم.

رقم رقم گلاس، والو آلو بالو بالو د د غیره غیره کا کمال رسیده کی د پختہ کی را حاصلکرد وانده توت مبارک هنوز در جوش شیرینی و فراوانی میباشد. انگور سیاه تند با رمی نو بنو خوشه های پر دین اسا خود را بجلوه گری در آورده است .
آیا چنین دفور نعمتهای میوه ها را بجز بین دار نیس خاوری به اراده خالق یگانه از نقصان بری دگر چه چیز سبب شده خواهد بود ؟ پس بر ما و همه همشهریان عزیز ما واجب است که این نعمتهای عضهای آگهی را شکر کرد و بخوریم. شکر گروه خوردن آن این است که با حقیات داندازه بخوریم . از میوه های نمائیم.
مامورین صفائی شهر را نیز لازم است که در اینچنین روزهای گرم پر میوه در باب ایفای وظیفه و فریضه منصبی خودشان کال وقت و اعتنا را بکار برند، و در های خام و یا بر هم خورده استان صفائی شہر بیش از پیش کوشش در زند.

صحت عمرے
المحمولة والمن صحت عمومی بر کمال است. هیچگونه
امراض ساریه و نزمنه در شهر و دیگر اطرافنه موجود نیست
تنها مرض چیچک و سرخگان که بلا می پیش خانه و میران حفلات
در شهر عزیز موجود است . لہذا صاحبات افعالی که جگر پاره
خودشان را خال نزده اند اگر یک آن اول تر بشفا خانه غربی
مبار که برده بحال زدن شان مسارعت و رزند از احتیا
کے

آب پنمان
ما در یکی از نسخه های سابق خود از مقصد خیر مرصد
اعلیحضرت با دشاه مراجم خصال مکارم آمال خودمان در با
آوردن آب با صفای خوشگوا به پنهان را بکابل بیان
نموده بودیم. در نوقت بنظر شکران دار متبان وغیره نیز انواع کرمها و حشرات جاندار و تخم ها می کردند
دیده می شود که بکار تمدید نمودن گلهای آپنین
و ساختن مخزنها ے آپ آن بکمال سے وجود
صرف ہمت و کوشش بدل می آید. و امید است
که در اندک مدت (سراج الاخبار ا فغانية
مراسم افتتاحیه آنرا سرلوحه صحایف افتخار
بنماید .


صفحه ۲۴
نمبر ۲۱

دینجاور دیں ( اجمال سیاسی ) خود آن ضرورت را نه نقطه نظر ( مجادله حیات ) محاکمه مینمائیم : گیرم پیله را البته دیده باشید. تخمهای کوچک بجان، بیک حرارت مخصوصه جان گرفته بخوردن آغاز می نهند. هر چه بزرگ میشوند بیشتر میخورند، و همان قدر که میخورند مقدار وافری افوازات حریریه حاصل میکنند و بر خود تنیده و تنیده بار بار افزونتر از حجم خود حجمها پیدا میکنند، و رفته رفته بال کشیده بر هوا پرواز میکنند که آنهم منتهای ترقی شان و آغاز زوال عمرشان. این است که اوروپا بر اوروپائیان از غوزهٔ کرم پیله نیز تنگتر و پر فشار تر شده است. آسیا افریقا را در یک هرج و مرج پر اتش و دودی در انداخته از کنار بحر محیط اطلسی تا بخلیج فارس همه اراضی اسلامی را بک تب لرزه همائی در آورده اند، ممالک مغرب اصلی و تمام سواحل افریقه دی بحر سفید، و همه جزایر بحر مذکور، و بالقانها و تمام روم ایلی و همه سواحل بانی بحر احمر و سواحل عربیه بحر عمان تا بخلیج فارس در زیر اتش های حرص و طمع مجادلة حیاتیه اوروپائیان مانده است. این ( مجادله حیات ) یا بدست آوردن منافع شخصیه یک پرده ایست که چشمان شانرا از هر چیزی میپوشاند، و همه فضیلتهای انسانیته را در نظر متمدن ترین دولتهای شان محو و بی نشان میگرداند. هیچ بخیال و خاطر ما نگذر در اتفاقهای دول اوروپا خالصانه و صمیمانه بوده باشد. در زیر پرده هر اتفاق یک نفاقی، و در لای هر میل و وداد یک کین و رقابتی مستتر و پنهان است. ولی با وجود آنهم اگر همه آن کینها و رقابتها را یک گوشه نگذاشته و نفاقها سیاسی خودشانرا بلباس های اتفاقهای سیا نپوشانند در نقد ربانی خودشان کامیاب نمی آیند که اینهم باز یک رقابت تازه و کین بی اندازه دیگری را بوجود می آورد. و آن رقابت منفعت پرستی باز دیگر گونه یک اتفاقهای دوستی را در زیر پرده نفاق سیاسی می پروراند و آن اتفاقهای گوناگون باز دیگر گونه حرص و طمعها برمی افرازد که نتیجه این همه کشمکش های مجادله حیات یک روزی از روزها بهمه حال بحال به ضیقۀ مات منجر شد نیست .

انگلیس بايطاليا جمیله با وحسنه های بسیار نشانداد تا او را از اتفاق مثلث بیرون برآرد آیا بیشتر از این حسنه چه باشد که به بکرات هم که در دروازه هند دستان شمرده میشود او را حاکم نمود، در مصر قاعده بیطرفی را در باب دولت علیه عثمانیه تمامها مراعات نموده ولی در باب دولت ایطالیا در بسیار چیزها محمد کارها نه حرکت کرد. و چونا پرسیدندش که چرا؟ گفت او نیز در محاربه (ترانسوال) با من معاونت کرده بود! استاد کاریگانه این چالها و زرکیها (جرمن) است که از همه بیشتر (بمجادله حیات) مجبور مانده است. زیرا در یک تنگنای بسیار پر فشار سختی مانده است. همه راههای بدر رفت خود را در زیر انحصار رقیبان خود می یابد. در قوت بری در وقت حاضر مقابل هر چسان قوتی که باشد توانائی میتواند. اما در حقیقت بقوت بحر نیز باید بر رقیبان خود غالب آید، و ازین است که شب و روز در تزئید و تقویت آن همیکوشد و در عین زمان نفاقهای سیاسی عجیبی بسیدان اتفاقهای سیاسی می اندازد. فرانس با وجود کینها و بغضهای قدیمه محاربه های دهشه خونریزانه که سالها می درازید تهدید یافت و انگلیز را سبب یگانه فلاکتهای فرانس شدند و صحیفه های تاریخ شاهد عدل آن واقعات میباشد باز هم آن کینها و بغضها را بر اساس نفاق سیاسی بنیاد نهاده درینوقت بلباس اتفاق سیاسی جلوه گر می سازند. اتفاق مثلث که در حقیقت حال (نفاق مثلث) باید بگوئیم: در عین بغض و کین و رقابت بود بگیر برای مجادله حیات یا بدست آوردن منافع مادیه بچنان زنجیر هائی باهم مربوط اند که حرص تقیۀ ربانی انفکاک شان را بجوشان یکی از آنها موقوف و منحصر گذاشته است. بلی اگر ایطالیا مغلوب و مضمحل گردید جرمن و اوستریا حالاً ممالک ایطالیا را در ما بین خودشان تقسیم کرده نام او را از خریطه عالم برمیدارند. و چون جرمن یکجا را از راه مطالب ایطالیا به بحر سفید راه بیابد.


صفحه ۵

مناسبات سياسيا
دولت علیه افغانستان ـ با ـ دولت ایران

چندی میشود که بسیاری از اوراق جراید عالم یک مناقشه جزایر سرحدی سمت غرب جنوبی افغانستان و ایران را سرمایه مقال اتخاذ کرده بسی حدس و قیاس های عجیب و غریبی حکایت در روایت نمودند . بعضی گفتند که دولت افغانستان را غنیمت دانسته ضم و الحاق نمودن خط ( سیستان ) را تا بجایبها للعب و دولت علیه افغانستان مصمم نموده است . حتی بعضی از ارباب این مسئله را بر موافق قانون مجادله ( حیات ) دانسته خیلی طبیعی و ضروری هم پنداشتند . بعضی از پیش رفتن عساکر نظامی افغانستان در خاک ایران بکمال کامیابی و بلا موانع و بحث راندند . و الحاصل هر کس یک فرض و تخمینی در میدان نهاده اوراق حوادث را بیک واقعه جدیدی ، دسرمایه یا فتین قیل و قال مدیدی منتظر و امیدوار نمودند . اگر راست بگوئیم ما را نیز این واقعات دلوله انگیز اخبار ها بفکرها و اندیشه های دور و درازی انداخت . احوال جغرافی و تاریخی و خریطه سیستان را در زیر نظر مطالعه در آوردیم . سیستان را یک خطه وسیع و حاصلخیزی در جهت جنوب خراسان یافتیم . نصف غربی آنرا به ایران و نصف شرقی آنرا به افغانستان تابع دیدیم . نهرهای معروفه ( هری رود ) و ( فراه رود ) و ( خاش رود ) و ( هلمند ) را در ( نیزار ) و ( زره ) نام دو کول ـ یعنی تالاب آن در آمیخته مشاهده کردیم . در تاریخ ایران قدیم مسقط راس ( رستم ) زال را نیز در اینجا دیدیم .

نمبر ۲۱

نخستین قدیم مظفریت او در میدان فتح و غلبه بیاد آورده میشود . و الحاصل چون خوب نظر کرده شود هر دو دولتها را بیک ( مجادله حیات ) بسیار پیش پویان و منهمک می یابیم تا دیده شود که کدام یک آن دیگری را گول زده یک تقریب چرب و شیرینی تازه تری بر باید .

دورهای استلام فشار بسیاری از علما و ادبای معروف ( سنجری ) و یا ( سجستانی ) نیز بآنها رسیده آنجا را یافتیم . یک وقتی همه آنجا در زیر تابعیت دولت غزنوی افغانستان ، و باز در زیر حکم دولت غوری افغانستان ، و باز سراسر در زیر تابعیت دولت صفوی ایران و باز یک وقتی ـ یعنی در اوایل تشکیل یا فتین حکومت مستقله افغانستان سراسر در زیر حوزه حاکمیت افغانستان و درین وقت نصف بیشتری آنرا باز مال افغانستان و نصف دیگر آنرا مال ایران می یابیم .

با خود اندیشیدیم که اگر چنانچه تماسینوس به آذربیجان و حرکات اردوی نامی ( کاکاس ) عثمانی را در طرفهای ( ارومیه ) بحرکت آورد تمامی خراسان آن نیز اگر افغانستان را در طرفهای ( سیستان ) بحرکت آورده باشد اندیشی جدی داشته خواهد بود ! بلی ، اگر روس در مشهد تمکن ورزد بر افغانستان لازم میشود که برای جلو گیری سیلابها آن رفته منقطه صاف و هموار سیستان با قوتهای لازمه اشغال و داخل سازد .

این قیل و قالهای اخبارها و این اندیشه ها ما را مجبورا برین وا داشت که درین باب تحقیقات موشکافانه اجرا نموده بلیغی بکار برده و تحقیق نتیجه حقیقت را بر قارئین کرام خود ظاهر سازیم اگر چه در شماره ۱۸ اخبار خود مستند بر بعضی استخبارات مجمل ، خواهی نه تحریری که از بعضی دوایر دارالسلطنه نموده بودیم چیزی چیزی در باب ایضاح کیفیت این مسئله نگاشته بودیم اما درین بار نتیجه تحقیقات ما بواسطه بعضی نامه نگاران مخصوصه روزنامه مبارکه ماست که در اصل مواقع واقعه ـ یعنی در ولایت ( هرات ) و ( چخانسور ) حدود سیستان را فغانی اجرا نموده با خبر داده است . حتی نامه نگار ما بلا ذکر نقل و صورت یک قطعه مکتوب والی یعنی نائب الحکومه هرات نیز دستیاب شده به اداره گانوستا و که اگر فرستد تنها درج آن مکتوب از همه اینواقعه که سبی تخمین ها و قیاسها اوراق حوادث را سبب شده است قارئین کرام را بحقیقت مسئله رهبری مینماید.

اصل حکایت را


نمبر ۲۱
صفحہء
حقیقت این است که از هنگام نادانسته شد ولی شدن ایران و تسلط یافتن دولتین جنبه بر آن خواند آن ملت ای در دست دارهای باری خان اعوان قدیمی ما جانخراش گرفتار آمده که ناز حکومت و قانون، و نه از نظام و انتظام و نه از نظم و نسق هیچ یک شام و نشانی در ان نمانده. یعنی این شعر گویا برای احوال حالاتی ایران منظم آورده شد.
با جوان آن شهر باید گفت
که فریاد درست اندانی گریست؟
و ازین است که مردمان سرحد نی تابعه ایران از عام قوت و انتظام دولت متبوعه خود استفاده کرده چندی قبلا زین مالداران بلوچی ایرانی برای تلف چرا از حدود (قلعه کا) و (اناروره اپنی) دولت علیه افغانستان تجاوز نمودند. و نیز چندی بیشتر ازین از اهالی مردم (قائنات) ایرانی منطقه بران را تجاوز کرده در قرب سرحد خاک افغانستان بعضی اراضی را بغیر حق شرع نظامی بزراعت و فلاحت آغاز کردند که این حرکات سراسر مغایر حقوق همبستگی و دوستی شمرده می شد و تا بخار او تا بحال بسیج همچنین چیزی بیش شده بود. طبیعت که سرعه داران دولت علیه افغانستان آن تجاوز کنندگان اجنبی به ابشد منع و دفع نمودند. بنابرین در ما بین دولتین علیتین مخابرات سیاسی بازگردید که ما بدیگر مخابرات آن که از طرف جناب آقای حاجی (نبیل الملک) کارگزار امور خارجه خراسان و سیستان بواسطه جناب عبد الله خان وکیل تجار دو افغانستان مقیم مشهد عرض تقدیم بارگاه معامله پایگاه بنا ہوئی نموده و جواب و تعلیماتیکه از پای تخت سلطنت سفیه بجناب نائب رسید و دستیاب نشده ام و در حالی اگر یا فتم بر شما میفرستم اما از مطالعه دیگر بعضی اوراق رسمیه گردید و ما باین نائب الحکومتی و مرکز و وکیل التجار رد و بدل شده بتوسط پیر ب ایران شده نه از طرف افغانستان که اصل تجاوز از طرف ایران شده نداد از چاه نسور با خبر داده این را هم موثوقاً با خبر میدهم که یک خط اعتذار نامه از طرف جناب حشمت الملک رئیس قشون ایران برای جناب نائب الحکومه اصابت رسیده که از ارتکاب خطای

نامه نگار ما از چاه نسور چنین مینویسد:
(سردار خداداد خان سیستان)
یکی از سرداران صاحب نفوذ سیستانی ایرانی میباشد تاریخ یکم ماه جمادی الاول با بعضی از اتباع خود از حدود خود تجاوز نموده و بر قریه (و کدیله) واقع (قلعه فتح) خاک افغانستان هجوم برده اموال محمد خان و رعایای دولت علیه افغانستان را بتاراج بردند و به اینهم قناعت نکرده بر عرض و ناموس نیز دست اندازی کرده عیال و دختران (محمدخان) نام شخص معتبر قریه مذکوره را در ربودند. این کیفیت در عرف یک هفته باراک ضروری از طرف جناب حاجی شیر دل خان حاکم و سرحد و سرحد دار چخانسور، و جناب غلام احمد خان بر گدھا کو نظامی آنجا کدی العرض بو جب تعلیمات مخصوصی که گرفتند به بلوک عسکر نظامی منتظم و یکراهه طوب موقعی که افراد دشت خوابگاه میگویند ارسال گردید. جا که مذکور اشقیا می سیستانی ایرانی را ضرب و شتم نموده و را از موضعهای شان که در منطقه اراضی غیر تجدید شده متنازعہ فیها بود و بصورت فضولی در این موضع گرفته بودند. فرد و واقع نمودند. و نیز عالیجان شیر محمد خان بلوک مشترک با عبد الصمد خان نیز و جناب آقای حشمت الملک حاکم سیستان فرستاده شد. و از حاکم مذکور در زیر باز خواست گرفتن سردار خداداد خان را او استرداد همه اموال و رعایای افغانیه را که تاراج برده اند با عیال و وصیه‌های محمد خان نام طلب نمودند. فرقه عسکر به فراو و چاه نسور اکمال میشود. امید است که درین روزها استرداد مال و عرض رعایای دولت متبوعه مقدمه به احسن صورت و کمال صلح و مسالمت به انجام رسد. اهالی و عساکر شاهانه ازین عمل ناگوار به سر بردند. سیستانی ایرانی خیلی متاثر شده به هیجان و بیصبری تمام به نتیجه انتظار میکشند (۱۱۰)
این واقعاتی بود که نامه نگار مخصوص، و نامه‌ها که اصل تجاوز از طرف ایران شده نداد از چاه نسور با خبر داده است و نامه نگارها از هرات چنین مینویسد:
لا خصوصی من زیات سرقه من استفسار نمودند


نمبر ۲۱
صفحه ۷

روايت
سردار خدا داد خان معرفى اعداد نموده و قباحت اعمال خود و پسران غم سردار موصوف حمل نموده و در گوشمالى دادن آنها و باز شده جمع آورى خيال و تهيه نموده محمد خان نام با يک شتر چا در بها نوشته است. از روش حال چنين معلوم ميشود که انشاء الله در ما بين اين دو دولت اسلام هيچگونه منازعه و مناقشه که موجب دل سردى و آزردگى شود روندهد و دولت عليه ايران متجاوزين سرحد هاى خود را گوشمالى و تنبيهات لازمه داده به احسن وجوه نايله واقعه مرفوع گردد. اگر چنين نشود هيچ مشبوه نيست که مسئله به تحديد خداداد فضلى ميانه شد فيمابين منجر گردد. درينوقت بهمين قدر معلومات اكتفا ورزيده انشاء الله در ثانى صورت بعضى مکاتيب مهمه را بدست آورده براى شما خواهم فرستاد. باقى هميشه برات باشند و السلام)
نے ۲۸ جمادى الاخر نامه نگار مخصوص شما از هرات )

مص
اما از شان اميرى شان زيرا حوال عالم باز در دو ماه قبل غيرت و در انجاک بليغ در اعلاى شان کلمه هاى دوستاره هاى ما بين شده است. چنانچه ارشاد هاى سابق ما مفصل نوشته شد که درين وقت جهان نصيحت را است الفطرت است. سراج الملة والدين با بادشاه معظم ما حالا درينجا نقل و صورت نامه نامى را که از حضرت پادشاه جنود مقدس ما را در بندر دى عالم اسلامى تاج سرورى بخشيده اند. ارسال داشته ايم مى آيد که از حضرت پادشاه معظم خود ما که براى جناب مستطاب فخامت مآب (سعيد پاشا) ارسال داشته اند. نظر بدولت قلب و ترجمه و هر يک از اطراف دارد. اين ماهوار تهيه مى صادق صورت تجارى آنها را يک تقريرى بدست آورده ايم توانسته ايم محض براى اطلاع بيشتر کاتبين کرام خود درج صحيفه افتخار مى نمائيم :

نقل و صورت
ملا نامه نامى ذات المحضرت سراج الملة والدين با فخامت باب سعيد پاشا دوست عزيز مهربان ما جناب محمد سيد پاشا صدر اعظم دولت عليه عثمانيه زاد الله تعالى قدره – مکتوب محبت اسلوب آن عزيز مهربان که مورخ ۲۷ شهر ذى الحجة الحرام ۱۳۲۹ هجرى قدسى نبوى صلى الله عليه وسلم که متضمن بر اداى شکريه منجانب جماعه آواره رسيدگان بيخانمان استانبول بود بدست اين دوست از اسلام و اهل اسلام بر وجه پيوست از شکريه آنها خورسندى خاطر حاصل نموده حضرت بارى تعالى جل و علا شانه را شکر گذاريم که مبلغ اکنون مينويسم که نيازمند درگاه حضرت ذوالجلاليم و همچنين بدرجه نيست که از يا بسرت شان دل شاد و بحسرت شان غمناک ميشوم. بايد چندى قبل ازين از مطالعه اخبارات متواليه استقدام شده که از دست برد ايطاليان بر ساکنان طرابلس غرب بدولت عليه عثمانى انواع مصيبت ها که از استماع اين ماجرا جوش دختر و شبکه پروانه ما از درگاه ايزد متعال تظلم رابطه اتحاد دولتهاى اسلاميه را منزل من جا گرفته کيفيت و حقيقت آن از اينجا بين چه از خطوط تلغرافيه افغانيه مستحکم شده باشند که تاثير آن تا فيصدى مهم مذکور باقى در خاطر خواهد بود بنابران در مقام همدردى بر آمده بستر رشته وجه اتحاد و اتفاق خاطر محزونين و دست کشى از قيام بمشهد اين صالحين فرا بلس غرب کوشش بکار برده کتابچه هاى مستعد و براى اهالى افغانستان ارسال فرموده شد که بقدس حوصله و طاقت خوشى در رضاى همت خود درين مرحله اعاده حقوق شناسى و عدالت پرورى که اين حقوق و مطالبات آدمى بنمايند خدا نخواهد انتظام اين سررشته را اهالى افغانستان با نهايت رغبت تام مى نمايند چون وسعت آباد صفحات افغانستان الحمد لله تعالى وسيع است لا محاله در فراهم آمدن وجه اعانه مذکوره فى الجمله منظم بهم خواهد رسيد فعلا مبلغ ششصدها و غيره انگليسى فراهم شده و اين مبلغ را نيز به خاطر مجروحين و ايتام شهداى صالحين اينجا بذريعه محبت بيان جعفر بے قونسل دولت عليه عثمانيه مقيم بمبئى حضور آن عزيز مهربان فرستاده شد انشاء الله تعالى بعد ازين هم هر قدر مبالغى که فراهم شود فرستاده خواهد شد زياده از مرحمت الهى خيريت است.
فقط فى ۲۸ شهر ربيع الثانى سنه ۱۳۳۰

دولتين عليين عثمانية وافغانية
قوت اسلاميه که بسيار جهت با وضع سياستها و طرز مناسبات و تعلقات مستند اخوت دينى و معنوى و هم اسلامى داشت از بالاى اين ساخت که دون معلم اوروپائى نا حق شناسى علم و هشت فصل نوشته ميشد که اين حقوق و مطالبات آدمى بنمايند و ما نيز به عالم اسلامى از دير متصد اين حقوق شناسى و ديگر حرکات پنهانى شان عالم اسلامى را بر حسب حقايق و دقايق بيدار و هوشيار ساخته بعد تحرير خود شان ديدند که آيا اين چه حال است؟ و اين چه حرکت بود و اين چه واقعه بود؟ که موجب غفلت خود را درين وقت دانسته بودند که هر که باين سو نظرى کند و يا کمکى برساند و يا اصلا زبانى کشايد و يا فغانى کند و يا آهى کشد و يا بيغيرتى و ناجوانمردى بزرگى مى شمارد. ديدن و ايثار و مددگارى بر اين افتادگان ممنوع و همجنس خود اساس وضع کرده است. بر خلاف ديگر تمدنها که قوت و زور و تعصب پرستى خود را بر حقوق و وجهه عدالت بر ترسيد انند. ! ولى حاصل اين وقوف و تنبهات اخيره موجب يک يقظه و آگاهى عظيم مسلمانان گرديده واجب شمرد که هر گاه يک برادر يک برادر ديگر خود را محکوم قتل چند و چند کردن اعضاى آن مشغول يا بد و بدونه زمانى دادن او را دسترس نداشته باشد به يک کلمات سختى تعيين و يا بيک نظره الى بدان برادر خوده در سايه نديدن را از واجبات انسانيت مى شمرد. و بر انسان آن عمل او را در دايره احکام و قوانين انسانيت و شرافت است. اين تأثرات و اين تحسنات بود که قلب مبارک ذات اعليحضرت پادشاه بزرگ مستقل و ملت اسلاميه افغانستان در تأثر و مضطرب نمود. يک خلق بسيار موثر و حساسى که براى افغانستان مردمان فرمودند.

[ موضع دستخط اعلي
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


صفحه ۸
نمبر ۲۱

نقل و صورت
جواب تار المنى صدر اعظم سعيد پاشا است
به پيشگاه عالى امارت پناهى شهامت و فخامت مآب حضرت امير افغان
معروض چاکر کياشانست .
نامه های امارت پناهی شان که از تاریخ ۲۸ ربیع الثانی بسنه ۱۳۲۹ مبنى بر وصول عريضه تشکريه که در باب رسيدن يک هزار ليره انگليزی برای انسداد احتياجات حريق زدگان استانبول جانب شان فرستاده شده بود و نيز مبنى بر احسان فرمودن شش هزار ليره انگليزی که بنا بر تشويق نامهٔ عالى حکمداری شان که محض برای معاونت مجروحين و عايله های شهدای طرابلس غرب بر اهالى نجيبهٔ افغانستان خطاب فرموده شده و بنابران خطابهٔ امارت پناهی شان جمع آمده بود بواسطه سرشهبندر بهيج واصل و سبب تعظيم و مباهات گرديد. برای تعيين المبالغيکه از حريق خانمان سوز بر مصيبت زدگان آن وارد آمده بود و برای آبياری نمودن و رهايی مجروحين غزات و اقيام دارالامل مجاهدينی که در ميدان حرب بمرتبهٔ شهادت رسيده اند اين عنايات و مراحم آيات شهريار پناهی شان که در باب استحصال اعانات آنها مصروف فرموده اند. و نيز هميمهٔ کريمهٔ معاونت کاری که از طرف اهالى نجيبهٔ افغانستان ايراد گرديد و حقيقتاً که موجب ممنونيت و مسروريت عظيمی گرديده ادعيهٔ خيريه دوام عمر و اجلال سرور اثر ميمنت را تلاوت و تکرار نموديم. و به اين وسيله بحضور شهامت موفور امارت پناهی شان عرض و تائيد تعليمات و تکرار نمودن تحميدات خود را دريغ نکرده بپائے حسنه اتخاذ کرده در هر حال امر و فرمان از حضرت ولی الامر است.
۲۳ جمادى الاخر سنه ۱۳۲۹
صدر اعظم محمد سعيد پاشا

جرايد مصر القاهرة وافغانستان
ترجمه از اخبار ( الاهرام ) اثر مكتوب
ن
الدولة العلية - وحضر امير افغان
حضرت فاضل مدير جريدة الاهرام الافريقية واكراماً . چون حضرت شما دائماً اعانه هائيکه از هر ملت اسلاميه برای دولت عليه عثمانيه جمع ميشود از وقت ابتدای محاربه طرابلس غرب در صفحات جريدهٔ غرای خودتان نشر ميکنيد از آنرو خواستيم که از يک عمل جليل اعلیحضرت امير افغان جلالت امير ( حبيب الله خان ) بشما خبر داده و نشر آنرا رجا کنيم . اعلیحضرت امير يک خطبه بر افغانيان خواندند و آنها را بر اعانهٔ مالى دولت عليه عثمانيه بقدر استطاعت خودشان تشويق فرمودند. و برای جمع آوری اعانه کتابچه های مخصوصی در مطبعهٔ سرکاری کابل طبع نمودند و آنرا بر تمام ولايات مملکت خود تقسيم و توزيع کردند. مبلغی که فعلاً از ان جمع آمده بيست و شش هزار روپيه کابلی ( کوشش برادران افغانی ) يا ششصد ليره انگليزی بالغ شده است. و مبلغ مذکور بمحلی فرستاده شده است که در استانبول فرستاده شود. چنانچه اين کيفيت در جريدهٔ ( سراج الاخبار افغانيه ) نيز منشر شده است. پس از خدمت شما رجا ميکنم که اين کيفيت را در جريدهٔ تان نشر نمائيد تا يک شکريه برين عمل جليل جلالت اعلیحضرت امير باشد و هم يک اثر تشويقی برای ديگران شود تا ذات اعلیحضرت آن امير معظم را پيروی نمايند و اسلام . ( مدير جريده چهره نمای فارسی )

ترجمه از اخبار ( العلم )
اعليحضرت امير افغان اقوام و قبيله ها افغانيه را بر اعانۀ دولت عليه عثمانيه دعوت ميکنند
( سراج الاخبار افغانيه ) که در کابل ، پای تخت دولت علیه افغانستان بزبان فارسی طبع ميشود. در شمارهٔ مورخهٔ اول جمادی الثانيه خود خطاب اعلیحضرت امير افغان را که بر قومها و قبيله های افغانيه بيان نموده اند نشر کرده که خلاصهٔ ترجمهٔ آن اين است : [ بعد ازين ترجمهٔ منطوق دارد ] اعلیحضرت با رساله ای به انوشته که بنا بر عدم گنجايش از تحرير آن صرف نظر نموديم ( مبلغ شش هزار ليره انگليزی که بنا بر اثر خطابهٔ حضرت امير جمع آمده بود بواسطهٔ غلام رسول خان و ميرزا محمد خان و احمد علی خان مامورين مخصوص افغانيه به بيچ فرستاده شده که بواسطهٔ شهبندر دولت عليه برای صدراعظم دولت مشار اليها روانه شود. الحق که که اين حميت و عنايت اعلیحضرت اميرت بيان شکران داستان بزرگی شمرده ميشود.

ترجمه از اخبار المقطم
حضرت فاضل حاجی میرزا عبدالمحمد ایرانی مدیر اخبار چهره نما فارسی برای ما مينويسد که اعلیحضرت ، امير افغان باب اجتماع بزرگ کبار افغانيه را عقد نموده و خود بخطيبی آن برپاشده و آنها را تشويق و تحريک نمود به اينکه در باب محاربهٔ دولت عليه عثمانيه با ايطاليا به اعانهٔ مردم بکوشند. و کتابچه های اعانه را در مطبعهٔ کابل طبع نمودند و نسخه های آنها را در اطراف بلاد خود توزيع نمودند. و قسط اول آن اعانه يکصد و شصت و سه هزار روپيه کابلی - يعنی شش هزار پوند انگليزی بالغ آمد که اعلیحضرت شان آن مبلغ را به بيچ فرستادند که برای صدارت عظمی فرستاده شود، و نيز حضرت کاتب ما خبر ميدهد که مردمان افغان مکان خود و رضای خاطر در عطاى اعانه به نهايت همت بنمايند. و جريدهٔ سراج الاخبار افغانيه تفصيلات آنرا مفصل نوشته و صورت مکتوب ذیاب امارت پناهی را نيز که برای شهبندر دولت عثمانیه نوشته درج نموده است پس کافه عثمانيون شکر گذاری امير افغان و افغانيان را برين حميت و غيرت شان ادا ميکنند از جناب حق نياز ميکنيم که خدا جزای خير به آنها بدهد.

از جريده ( صباح ) منطبقه استامبول
خلاصه نقل و ترجمه شده
اوروپا در اول امر از تعبير کلمه ( اتحاد اسلام ) ترسيده بودند، و چنان گمان کرده بودند که در تحت کلمهٔ اتحاد اسلام برای ترکستان ستيز با عالم کرستين حاضر میشوند. حال آنکه اين يک از اوهام و خيال واهی بود که خودشان نيز درينوقت آنرا بخوبی دانستند. و چون دانستند درينوقت تعبير کلمهٔ اتحاد اسلام را هيچگاه بر مقاصد سياسيه عطف نميکنند. بلکه تعبير اتحاد اسلام را به تعبير ( مسئلهٔ تيقظ اسلام ) يعنی ( بيداری اسلام ) تبديل دادند. که در جناب سر امر صحيح و درست يک فکری پروريده اند. تنها و قومهای اسلاميه که برای بيداری و ترقی با هم اتحاد بکنند و به تقويت دادن علاقه های حسنهٔ ما بين همديگرشان خواهشگر باشند و بقبول کردن پرتوی از ترقيات مدنيه خود را آماده


صفحه ۹
نمبر ۳۱

جتنی را دیدم که بلباس و کلاه فرنگستانی ملبس بود، و لی چهره اش از زیر کلاه مانند فوری میدرخشید. این تحر یک نوجوانی از افغانهای سرحدی علاقه انگلیزی بود که در لندن برای تحصیل مکتب رفته در نیوقت کاملا لتحصیل شده بوطن خود بر می گشت بقدر یک صد و پنجاه پوند انگلیزی با خود داشت، مبلغ مذکور را با دیگر حوایج خود درینجا در پیش یک شخص معتمدی بودیعت سپرد و گفت اگر بسلامت آمدم وجه خود را می ستانم و اگر بمرتبه شهادت رسیدم بهین مبلغ به جمعیت هلال احمر سپرده شود این را گفته بمیدان حرب روانه شد. یکی ازو پرسید که آیا شادی – یعنی ازدواج کرده اید؟ او جواب گفت که این وقت شادی مسلمانان نیست هر وقت که فتح میسر شود آن وقت شادی خواهم کرد.

خبرها مختلف

از برلین پای تخت جرمن خبر میدهند که گلیوم دوم ایمپراطور جرمن با مقبول قیصر روسی درین قریه ها ملاقات خواهد کرد. معلوم است که این یک نیرنگ بزرگیست که در عالم سیاسی بکار میرود.

نصرت عظیم عثمانی

مشرکت عثمانی از وزارت حربیه رسماً تبلیغ شده است که در ۱۳ ماه جون بوقت صبح دو بلوک عسکر عثمانی و بسیاری از مجاهدین برآمده با پیشدار ما برده استحکام بسیار متین دشمن که در جهت شرق موضع به بسیار محلی ساخته بودند و با هشت دیوار سمنتی بی همتا محاط بود هجوم بردند و مدت هفت ساعت محاربه بسیار خونریزانه دوام ورزید آن در استحکام متین را که با سیمهای آهنی و آلات ناریه به پشتوانه مستحکم و هجونها شدید فتح کردند. و همه عساکر ایطالی را که در استحکام بودند بقتل رسانیدند و زمین را با اجساد دشمن فرش نمودند غنایم بسیار بدست مسلمانان در آمد.

خود کشی از کرسنگی

از ویانه پای تخت اوستریا خبر میدهند که در قضیه (دردوون) (چندورف) نام یک شخصی که بر بی گرمی مشغول بود و از نهایت و فلاکتی که داشت بعد از انچه بچه های کوچک خود را قتل نموده خودش و زنش و پسر بزرگش اینجا خود را کشته.

مانند شایان عتاب شهرت و نیکنامی پیدا شدند اما چگونه شایسته عتاب ایده خواهند شد؟ پس معلوم شد که درین وقت اسلام با عبارت (اتحاد اسلام) بر المان غازی به نصارا کرای نیست بلکه این اتحاد عبارت از اتحاد بر بیداری و ترقی و تمدن است. لهذا دولتهای متمدنی که صاحبان تبعه در اراضی اسلامیه اند بجای اینکه ازین اتمی در بیم و هراس باشند میباید که این مسئله نقطه اتحاد اسلام موجب ممنوعیت شان گردد. زیرا این مسئله نقطه وحدت در اتحادیه خود واقع مسئله بیداری اسلام را نامه مبارک را اعلیحضرت پادشاه معظم و متنوع مکرم ما را بیک زبان شکران و تمجید می در سر لوحه اخبار موصوف ترجمه نامه مبارک اعلیحضرت صدر اعظم سعید پاشا نوشته اند که درین اواخر اجرای جناب صدر اعظم سعید پاشا نموده است. دیگر بعضی اخبار های استانبول نیز از نامه همایونی و واصل شدن (۶۰۰۰) پوند انگلیزی برای اعانه بازماندگان شهدا و مجروحین طرابلس غرب بلسان شکران و محمدت بحث و بیانها نموده اند.

اخبار (العلم) منطبق مصر القاهره مینویسد که: یک جوان مرد افغانی اهل (کابل) که در هندوستان بیک صنعتی مشغول بود محض به نیت اینکه درین حرب طرابلس غرب با برادران دین خود بداد دشمن اشتراک ورزد عزم داد طلبی نماید، نموده یکی از مردمان کریم انفس مسلمانان هندوستان برین عزم او آگاه شده باز افغانی مذکور بجا نمود که مخارج و نفقه زاد و راحله اش از جیب من باشد تا در ثواب مشترک باشند یک برادر بجان و یک برادر بمال.

بجواب غیرت افغانی از میدان قتال به اداره (العلم) رسیده که مضمون آن این است: (به درنه) رسیدم، لشکر اسلام و دشمن را مخذول و مقهور دیدم.)

نامه نگار ما از مصر مینویسد

دوست ما غلام نقشبند خان کحال افغانی از مصر در یک مکتوب برای سراج الاخبار افغانیه چنین مینویسد افغانانی که در مصر و شامات و بغداد و اناطول استانبول بودم چون از نطق ذات اعلیحضرت پادشاه معظم خود توانستم سراج الاخبار افغانیه آگاه شدند با خود گفتند که برادران ما در وطن بمال معاونت میکنند ما چرا درینجا بجا نهاے آزاد و توانا ے خود با برادران دین خود معاونت نکنیم؟ بنا برین بسیاری از افغانانی که درین صفحات بودند پنج پنج ده ده از راه مصر بمیدان حرب در گذشته اند. حتی تا بحال قریب یک صد نفر افغان را خود ملاقات کرده ام که ازینجا در گذشته اند، از جمله یک افغان نوجوان بسیار


صفحه ۱۰

حکایات میارید از حمید است ظهرا امیری
خلاصه التوجیت که به امضای ( این منصور به جدید ( العلم)
القرار از اردوگاه عثمانی بجوار در نه واصل شده است :
بدش نزدهم ماه شباط که بقترن و مجروح شدند.
(۱۳۰۰)

الاسقا
نظر ایتالیانی نتیجه پذیر گردید. چیز که شایان تذ کا راست این است
که یکی از افسران انگیزی که بشرف اسلام مشرف و بنام مستر (عثمان المهد)
موسوم بود از تاثیر اور تفنگ دشمن که بر سینهاش رسیده بود مقتول کرد
در این مجار به هم این اخیر انگلیزی و هم یک نفر افسر المانی کهہ دیر منت
نفر شهدای ما که درین محاربه
و نفرین نیز موجود بود که یکی از بنها بعضی نشیند با خوانده نجا هدایت
برجها د تشویق و ترغیب مینمود. یک مصر علی از ان نشید ما را با اکرده ام که ترجمه ان
این می [کلمه؟] دارد این بیع میباشد. علاوه بر اینکه نهایت گردان و باریک است. آن کریم نمی خورد
دان شکن آن ریشه پاره شدن کمتر
یک انچ حجم داشته خوار بدستہ کا نانه کور برای جاب نہایت موزون بہت
هیجان جوش و خروش اگر برای آن سیاری قسم خاص ساخته میشود انا سیاہی مروجه جناب ہم بچھو ہے
مانی ما بدین بیک بخش شمشیر
تجار یہ خواب بچه ها نیز اشتراک ورزیده
جوک عسکر نظامی تحلیل داده است.
پسران مها بدین میباشند نور بیگ
که بعد از تابه می به آنجا

- ایران
بر حمایت مرد مینه های نیک مینی در جلو ماسهای روسی ، اجتماعی کو میشن
شانی دروس بریج یک نتیجه مسبق قرار گرفت و مجبور شدند که به اجتماعات
دند که به اجتماعات در میان میکنند که از بین راه آهنی سرحد هندوستان غیر محفوظ خواهد شد و آن همه
هندوستان خانه در شند. مرخصهائی که از طرف ترکیه آمد و بودند بصورت
وسایلی که محبت مستحکم ما بین هند و هندوستان اختیار کرده شده بودند.
بسیار ناسازگاری حرکت حالیه مسئله (اروپایی باید صنایع خود بشود - علاوه براین بقول مدیران مذکور و انگلستان را ازین
این مقابله هر دو طرف حل و فصل شده میتواند راه آهنی نقصان تجارتی نیز خواهد شد. و خیال آنها انگلستان از اجرای راه
دولت های ایران قبول کردن احکام معمول و اراضی روم را تکلیف
گفتند اگر چه این تکلیف را قبول کردند ولی گفتند که نقشه با وساطت بانیان راه آهنی مذکو را جتناب نماید روسیه در شمالی ایران تعمیر راه آهنی بنماید تغییر راه آهنی باید این
راه آتل که دوست ایران در باب سند ایران نرسید و از ایران آورده شود که اجازت توسیع آن الی جنوبی ایران مرکز داده نشود انگلستان از این
از روی آن هفته به مذاکرات ختام در رد شود، اما بسیار افسوس که تجارتی خود را به رینه بندی و ریلولی حاصل کرده میتواند - اصحاب با خبر
در دست حکومت ایرانیه از اینگونه خریطه با دانه های تحدید صد دو فلش
هندوستان از آرامی مدیران انگلستان اتفاق دارند و الحاق دیگر
که خوب بحث کرده اند دلیلی که به های هندوستان ثابت است بدست
ایران و هند دستا نرا و دوستانرا در حق هند خطرناک می پندارند

نمابر ۲۱
خریطه با نقشه را میگوبند ( خریطه امریه عملک) نقشه تمام ملک بلکه است
د خرید صومیت املاک ، نفت یک ولایت با یک شهر با یک قضیه با یک
رجه یک دوست امیگویند که برای پر درست بدست داشتن در مهار
هر رقم آن از ضروریات مهبته امور است.

باز و آل استام که در منتهای شمال غربی امریکا واقعت خبر رسید
که در اینجا یک سیب با یک سیلاب پیش باید این خاکستر از مسافه هفت صد میل این
طرف که مینهای بنش نشان ( اگه تو ناین) در جریان آمده است. در انجانا
ہے کو بہائی اتش فشان بحال فعالیست و شکایت آن موجود است.

از بلاهای مشن کو بها می اتش فشان یکی با ریدن با را نهای نظیر
استر [کلمه؟] اداره میکرد شهید گردید کوماندان ( انور بیگ ) خودش باند است
خاکستر است از مجرای دینه های کوههای اتش نشان خاکستر غلیظ
بسیار وافری ہوا با نامی به آید در اثناء یک باران سیدا و شدید
باریدن میگیرده آبهای باران در جو با خاکستر آمیخته شد و از عوض
ولی چون وظیفہ کو ماندانی عمومی برد بود تا به اواخر طویکی گرمی دوام نخواست
آب قبل بسیار غلیظ کریمی باریدن می‌برد و آن کلی سیلا بهار الحقین میکند
رسیده گرفته بها درانه آتش مینمود. ویسی اراضی و املاک را بعضا خسارتهای کلی میرساند.

کا کل ابدیتین در ساختن کان فلز محل کا میابی حاصل کرده است .
وران اگر برای ساختاتن کا نذ نهایت بایت شده است - دعوا می ایدیشی است
خالق و محکم است نیز دیده و خوشنما

رفیق ما در بارگزات جنویسید :
یک درخت عجیب به نام بتایاک واقع ملاک سیام یک درخت محبت داده ها شده
بلندی درخت مدور نظر می آید ۱۲۰
میباشد و بران بسیار در از دانه را فرا می آید به جایی که ضرورت آب میباشد و با اغلب
رویج و بچه موجودی است، وجود انور بیک بالا شنا میشود در برگ درخت خرما سوراخ میکنند و از آن برای آب شیرین
و با لذت جاری میشود این آب برای مسافران یک نعمت الهی است.

دیگر
تیل نورانی سائنس دان ملک جرمنی تیل یا سیستم خام
ایجاد کرده است که ان به یک چیز جسم دارد مانید و شوه وشوه کیفیت درونی ان
والی معلوم میشود مثلا اگر خیل کا کور به یک قند و می باید شود در استان
که در وان صند وقت با شد بخوبی معلوم میگردد

بل مجوز ایران و هند استانی


صفحه ١١
نمبر ٢١

مقالات علمیه
علم تاریخ
کیفیت خلقت بشر
ما بعد از نمبر ١٩

حالا قبل ازینکه به تحقیقات آغاز کنیم در اول مرتبه بر اقوال علما در باب کیفیت خلقت بشر گوش نهیم ببینیم که حکمت چه میگوید : اگرچه تطبیق کیفیت تشکل کرده ارض تا یکدرجه به اندیشه دوانی ، و تعمیق فکر محتاج است ولی در باب خلقت بنی آدم و وجود یافتن دیگر ذیحیات دلایل و براهین یقینه و بدیهیه که فنون نشان میدهد انقدر ساده و واضح است که به ادنا اندیشه و فکر کیفیت تکوین ظاهر و هویدا می سازد . مثلاً ما برای العین می بینیم که در یک سیبی که هیچ سوراخ و اشکانی نداشته باشد در درون آن یک کرمی پیدا میشود . هیچ بخیال و خاطر نباید آورد که این کرم از خارج در سیب در آمده است . زیرا هم فن نباتات و هم فن حیوانات اشکال را نشان میدهد که این کرمها از خود سیب بوجود آمده است . اما حالا این سوال در خاطر میشود که آیا این کرمها از کجا و چسان پیدا و چگونه حاصل میشوند ؟ کوتاه ترین جواب این سوال این است که میگوئیم و هم ایمان داریم که اخیر با عبارت از اثر صنع جلا لسرا به یک صانع قدیم واجب الوجود و قادر عظیم الشان نیست که به کیفیت صنع و قدرت او عقلها قاصر و ادراکها در بحر حیرت مانده قدم از تقدم برداشته نمیتواند . ولی با وجود اینهم عقل و فکر و اندیشه از فضای خود باز بنا بر جهان اثر صنع عجیب الاسرار در نمی ایستد و تا وقتیکه از نکته و تازه بیفتد در آن آثار صنع و قدرت غور و تفکر نموده و قواعد فنون علمیه ثبات را پیرو کتب مقدسه جلیله سماویه نموده تا به بسیار جا های بعیده خود را رسانیده میتواند . آری فنون حکمیه نیز بهمین جواب مجبور می شود که بوجود یک فاعل و یک هستی دهنده موجودات و حقیقت و ذات جهان پنهان آن پی برده میشود و انکار صنع آن در هر چیز را یک نهایت محیر العقولی پدیدار است .

فن میگوید که بر وجودیکه نشو و نما میکند رفته رفته بیک درجه میرسد که استعداد پیدا کردن دیگر وجود ها را حاصل میکند . مثلاً در وجود انسان مانند استپش در شک بعضی چیز هائی حاصل میشود که اینها قطعی از خارج در بدن انسان نیامده و میباشند بلکه وجود خود انسان یک نوع استعدادی حاصل میکند که اینگونه چیز ها از ان بوجود می آید . از حکمای جدیده جرمنی ( الگ زاندر استر ) نام حکیمی تحقیقات مورد حیات - یعنی از جا نیکه حیات دارد میشود - اندیشه دوانی کرده و درین مسئله تحقیقات نموده و ( داره وین ) نام حکیم مشهور را نیز بر تجربات عمیقه خود علاوه بر خود نبی نظریه های خیلی دقیقاً با تبیین در جزئیات بسیاری کرده است . از مطالعه آنها چنان معلوم میشود که بعضی حیوانات ذره بینها که بر زمین یا بر اجسام دیگری که بر زمین باشد تنها از استعدادی که در زمین است نیست . بلکه مادهٔ اصلی این فیض حیات بخش از آفتاب می آید . هوا نیز با زمین در ان باب همکاری کرده انرا می پروراند . مثلاً یک جگر درست بسالم یک حیوانی را در بیرون می آوری بعد از چند روز می بینیم که آن جگر تحلیل پیدا کرد و در آن بعضی کرمها پیدا شد . این است یک مورد حیاتی که ظاهر و آشکارا افتاده است . زیرا در محلات کیمیویهٔ جگر یک نوعی از فیوضات حیات پرور می آفتاب آمیخته شده با کرمها بوجود آمده اند . اما با وجود اینور هیچ یکی از حکما و هیچ فنی از فلاسفه تا بها برین یک هنوز هیچیک قرار قطع اتفاقی داده نتوانسته اند که آیا مبداء حقیقی حیات کدام نقطه خواهد بود و مادهٔ حیات چه چیز ( روح ) چه چیز باید بود ؟ خون گفتند ! نور هوا ! لفتنه ! نبود ، حرارت ، آب الکتریک و غیره گفتند ! ثابت شد پس معلوم شد که استعدادات کیمیویهٔ ارضیه فیوضات حیات پرور می نیستند ، مواد عنصریه و هوائیه آلات و ادوات حیات شمرده میشوند . ولی حقیقت ( روح ) نبودن اینچیز ها فتنه ثابت شده است . و از این است که این بحث در ادیان سماویان موجب ایمان بشر است ، و از ان سبب قرآن عظیم الشان حضرت خالق کون و مکان میفرماید : «از تو ای حضرت محمد ! از تو بحث ( روح ) را میپرسند ، بگو که آن چیز از امر پروردگار ه ، آنها هرکس نمیداند مگر کسانیکه در علم راسخ باشند .»


صفحه ۱۲
نمبر ۲۱

ای معتبر مسلمین؟ اگر چه از صد و بحث ما خارج است ولی با هم میگویم که اگر با ایمان آورندگان این کتاب مقدس کریم و شناسندگان است اقدم خلاق اعجاز خود مان، بواحدانیت عظیم چشم حقیقت و دیدهٔ بصیرت خود را بر قرآن خود ما باز کنیم میدانیم که پروردگار عظیم الشان ما، رابطا فرمودن این کتاب علم و حکمت و معرفت همه مخلوقات و جمله کائنات را بجی عطا فرموده است. برانقدر که فن کیست و فلسفه ترقی کند حکمت پر عظمت آیات بینات آن همانقدر دوست میگیرد. میرا انقدر که ماده پرستان و طبیعت شناسان در با نان حقیقت ماده و یا طبیعت کوشش در نزد حقایق انسان با ایمان و قرآن آنرا قدمه تا نخستین نردبان معرفت حق یافته بهامی با بران قدم نهاده بفرسخها انسان بالا میرایند و انه است که آن فیلسوف و ابنی انگلیس قرآن را برداشته علنا فریاد بر آورده گفت: (ای قوم! یا برین کتاب ایمان بیارید و یا در محو کردن آن چند امر همت بر بندید، آیا چرا چنین است؟ زیرا هیچ چیز برا از ان بیرون نیافت. و دانست که تا این کتاب بدست مسلمین با هیچ علم هیچ فن، هیچ حکمت بران غلبه نمیکند.
(ما بعدش در نمبرهای آینده می آید)

مواد عسکریه
ما بعد از نمبر ۱۹
(هر گله آدم نیک)

هر کسی به این فکر است که با این آلات و ادوات ناریه که در وقت حاضر از طرف همه حکومتهای مختلف قبول کرده شده، محاربه کردن نسبت بمحاربه های زمانهای قدیم خیلی خونریزانه تر و وحشیانه تر میباشد، حال آنکه در حقیقت همچنین نیست، برگاه محاربه های زمانهای قدیم را که اقوام وحشیته گلو بگلو با همدیگر در می آویختند. و یا با فلاخن و منجنیق و تیر و نیزه و شمشیر و خنجر همدیگر خود را میکشتند با این محاربه های وقت حاضر با آن طوبهای دهشتناک و طور پیلهای خوفناک بوقوع می آید مقایسه کنیم تلفات آن محاربه های قدیمیه را بارها افزونتری یابیم، حتی محاربه هایکه با تفنگهای چاقماقی و طوبهای دمین پر برنجی بوقوع می آمد. باز هم خونریزانه تر ازین وقتها بود. و این ازین است که هر گله آدم میگشت، چیزیکه از زخم عالمه و شمشیر و سرنیزه زیاده تر عسکر تلف میکند

همانا خوشیها و بیماریهای مختلف میباشد بنابرین قبول شدن اسلحه کمیاب جدیده که از طرف اردوهای دوستهای عالم قبول گردیده بعالم ان نیست یک خدمت بزرگی گویا اجرا شده است.

در محاربهٔ روس و ژاپان یک محله تنگ شفیقهٔ یک نفر عسکری ژاپانی را به رازی هفت سانتیمتر شکافته مغزش را پاره کرده و له در گذشته است. نفر ژاپانی ازین زخم بسیار مدهش بی آنکه بشعورش خللی برسد جور شده است و نیز یک پارچه شرنیل چنه یک نفر عسکری ژاپانی را پاره پاره کرده بود و بعد از تداوی تنها بجز اینکه جای و نشان زخمش باقی باند دیگر هیچ ضرری به او نرسیده به خدمت عسکری خود دوام نموده است. و نیز یک محله تفنگ از پیشانی یک نفر عسکر روسی سبزش در آمده از شقیقه اش بیرون برآمده و کاسه خانه سرش را پاره پاره کرده است. تا با وجود آنهم نفر مذکور صحت یافته است و بعقل و ذکای او نیز هیچ خللی نرسیده است، مانند این بسی مثالهای دیگری نیز در غیاب موجود است.

حالا یک چند مثالی در باب محاربه های عصر جدید بیاریم: در محاربهٔ روس و ژاپان که بیشترین محاربه های عصر جدید و مهمترین تجربه گاه آلات ناریهٔ جدیده است. سه ملیون یعنی سی لک عسکر بنی بشر با یکدیگر دست و گربیان و زد و خورد نمودند. در ظرف دو سال که این سی لک آدم در مانچوری کشت و خون نمودند تلفات هر دو طرف مقابل به (۸۳۰۰۰) هشتاد و سه هزار نفوس بالغ شده است که چون این را با محاربه های دور فرانس یعنی در محاربه های (بره سلام) که مجموعاً عسکر طرفین پنج لک (۵۰۰۰۰۰) بود، و هشت ماه بهم جنگیدند (۱۰۰۰۰۰) یک لک نفر تلفیات بوقوع آمده است که ده بار از محاربهٔ مانچوری نسبتاً افزونتر است - بنا برین باید دانست که مظفریت در محاربه به شجاعت و مهارت موقوفست نه بصرف کردن گله.

(از الماناق عسکری ترجمه شده)


صفحه ۱۳
نمبر ۲۱

عالمهاى ژاپان
از سیاحت نامه عبد الرشید ابراهیم افندی
ما بعد از نمبر ۱۹

يوقوها ما

یکی از بندرگا های مشهور تجارتی ژاپان شهر ( يوقو هاما ) میباشد . من در ژاپان این اول شهریست که می بینم ، و محبت ژاپان را نیز اول از همین شهر می بینم . زیرا چیز هائیکه در راه دیدم همه گی عبارت از یک تصادفی بود . شهر ( يوقو هاما ) یک شهر بزرگیست که زیاده از دو صد هزار نفوس دارد . از ممالک ژاپان اول بندریکه برای تجارت اوروپا باز شده است همین بندر است . من در بیستم تشرین اول درینجا آمدم . صبح وقت برای گردش و تماشای شهر بر آمدم . بصاحب خانه گفتم که اسباب مرا بانی کرده بمن نام تپه و نشان خانه خود را بدهید که در وقت برگشتن زحمت نکشم . – باصاحب خانه مکالمه با بزبان ژاپانی بود . زیرا من تخته بچه جیبی خود دیده و لغتها و نامها را با ربط بهم بسته مقصد خود را می فهمانیدم . ضرور و احتیاج نیز انسان را در زبان آموختن مجبور میکند . صاحب خانه بمن گفت : – که در شهر ما تنها یک باغچه موجود است . بهر یکیش دالانی که بگوئید مرا در پیش رو می باغچه برسان بی گفت شما را در اینجا می آرد .

پوشاکی که من پوشیده ام طبعا در نظر ژاپانی ها خیلی عجیب و غریب یک قیافتی باید شمرده شود . ولی این را باید ستایش کرد که تمام روز گردش کردم بهیچ یک شخصی که بنظر حیرت و تعجب بمن نظر کند بر نخوردم حال آنکه بهر حال و اطوار ژاپانیها موجب حیرت و تعجب من می شد . از همه بیشتر این را بگویم که در هر کس یک حرکت و فعالیت دیده میشود و کوچه ها مانند جویهای آدم ، حد و نهایت آیندگان و روندگان نیست . هر کس به بسیار سرعت براه میرود علی الخصوص صدا های نعلین پای زن و مردی که در رفتار اند بگوش انسان خیلی عجیب بر میخورد . اما صد شکر که کوچه ها با سنگ فرش نیست . و هم در روز چند بار آب پاشی میشود . ازین سبب بسیار معلوم نمی شود . دگر نه آن صدا های نعلین ها گوش انسانرا بی راحت میکرد .

حدود شمالیه یو قوهاما بحر است و اطراف آن سراسر کوهستان است با کوه ها محاطت . اگر چه یک قسمی از شهر بر دامنه ها واقع شده است اما قسم اعظم آن بر زمین هموار است . نی بلکه اگر براستی گفته شود شهر در میان یک دره واقع شده است . از میان شهر نهرهای بسیار میگذرد ، کانالهای بسیار می نیز موجود است . و از پلهای عجیب و غریب بیشماری دیده میشود . همه روزه از یک سر شهر تا بدیگر سر شهر با تراموای رفت و آمد کردم . بسیار جاها را نیز پیاده گردش نمودم .

در بر طرف شهر که گردش شود معلوم میگردد که ملت جاپان بهر نوع استعداد مالک و خیلی فعال و کار گذار یک ملتی میباشد همه دکان ، مغازه صنعت خانه فابریک ، در هیچ طرف بهیچ یک کاریگر نشسته باشد بر خورده نمیشود . هر قدر بناهای بزرگی که دیده شود آن بنا بنای ( مکتب ) است . بغیر از سرای های حکومتی و قونسلی نه ها و بعضی اوتلها دیگر هیچ یک بنای بزرگی مانند بناهای مکتبها نیست . در همه مملکت خانه ها یک طبقه عمارت و دو طبقه گی نادر دیده میشود .

در سر هر جاده و بازار یک کلبه تلفون عمومی و یک کلبه پوست دیده میشود که بطرز خود ژاپان بنا یافته است . هیچ یک سر کوچه و بازاری نیست که در آن یک تلفون خانه عمومی نباشد . در بعضی راههای بزرگ صندوق های سرخ داک دیده میشود که هر روز از ساعت شش صبح تا بریم شب در هر ساعت این صندوقها باز شده مکتوبها ئیکه از شکاف آن در ان انداخته شده گرفته میشود ، و بهر جا چالان میشود . اینچنین صندوقهای داک حقیقتاً در دنیا کم یافت میشود .

( ما بعدش در نمبر آینده می آید )


نمبر ۲۱
صفحه ۱۳

ادبیات
بهار — و — عشق

آبشار ها را از انجماد در آمده و بیک انبساط پر نشاطی جریان میکند . هیچ مشهور نماند ! بهار جفا نما . . . از تعریف قدم منحس حیات اثام با همه لطافتها و حسنها و جاذبها ی خود ظاهر و پدیدار گردید . این است که طلوع شمس عشق و تجلی عشق اینها همین خاصیت را نشان میدهد! هیچوقت افسرده ، سر در پیش ، متحیر ، مستغرق به یاس نباشد! وقتیکه پر تو انوار شاه شعشعه با . . . بی برهان تا به یک گرهی یک با خبر می گردد این نوجوان نادان میگردد ، تا میتواند که بداند چه بود! از طوفان یخبندان خاموشی بجو هم آورده افسرده گشته و او هم میورزد ، اما این عارضیست ! کمی نمیکند که باز هم از حیات افزا بهار حرارت نما ، عشق بیک لمحۀ در لمعۀ شوخ نگاه را بردل بیکار به خاطر از عشق یار، و فکر به خاطر میآید ، و تجلی میکند. درین باره دل نوجوان یک جنبشی می آید، و این چه حال آنکه بر یک چیزی قرار به است ؟ و سبب هم اینست که از حالی بحالی از شوقی بذوقی و از هوسی بهوسی می افتد ، در هر طرف که نظر میکند جهان تجلی ، جهان انوار ، جهان پر تو !
زمستان ! با تمام شدت قهر و غضب خود دوام میکند . چه عالم بیخبر به تقلب و قساوت! رفته رفته ناگهان هوا های لطیف بوزیدن می آید درختان ، بلبلان ، را یک شادمانی استیلا میکند باز آن هوای لطیف شباب طوفان باد و باران برف را ابو ر میدل میشود ، اما این عارضیست ! کمی نمیکند که باز یک هوای لطیف بر زمین می آید ، درین باره مرغان بهر تیر خود را بصدای میکنند ، دره کهسار ها اشجار را آب حیات زندگی میدهد ، زمین یک نفس گرمی میکشد ، تخمها نباتات در زیر خاک یک بالیده گی پیدا میکند اگر چه یک دو بار باز ناگهان باد های باد را نها میورزد و میوزد و سیل ایجاد میکند + صحرا و چمن ها را میجنباند ، شاخهای درختان را باد که با نسیم سحر خیز است پر پشت و پر برگ مزین می سازد ، بلبلها ، مینا ها ، قمری ها یکبار خود را مبارک باد و میگویند ، سبز با همراه شکوفه ها می شکفند ، جویبار ها ، سیلاب ها

فاجعهٔ چهارم
ما بعد از نمبر ۲۰

موزه و پوشش ها و غیره اشخاص بر خاصه و این شناسانها و گروپ گروپ ها از زیرین بالا بر آمده و با پیش در و ازهٔ اتاق نمبر (۲۴) جمع میگشتند . بعد از کمی در و ازهٔ اتاق با قونداق تفنگ فشار یافته کلمات مهیبه ( در را بجایم قانون باز کنید) نیز شنیده شد . به این تکلیف خونخواران دو راندال هیچ یک جوابی نداد . قلو شمله با وجودیکه بیدار بود . دلی چنان می پنداشت که یک خواب بسیار دهشتناک می بیند . درین اثنا از بیرون در باز یک صدا نگران
باز هم هم از پرسان فارغ نشده بود که درین دفعه نیز از یک طوریکه وحشیانه و قدارانه شمرده می شد گفت : — میگویم چپ باش ! خاموش شو ! زن جوان خاموش شد . بقدریکه و ثانیه نگذشت در و اتاق یکباره صدای تفنگ زدن یک آدم دیگر چیزی نشنید و نشد . اما بعد از کمتری در طبقهٔ زیرین بعضی صدا های مختلف آدمان مخالف اصوات و قیل و قالها می دهشت ساعت ، و آواز های پا های


صفحه ۱۵
نمبر ۲۱

غزل
بر کسی که بگوشش کند، اخبار سیاست
شک نیست که یکرو نه کنند کسب سعادت
ارباب همم محترم اول جهان است
از سعی کمالات بیابند همه عزت
ممتاز بشر شو تو بعرفان و کمالات
از علم و هنر میشوی شایسته حرمت
تحصیل معارف بکن ای نور دو دیده
تا آنکه شوی مرد یک دیده رغبت
با کوشش و با سعی بشهراه ترقی
می پری و میکوشی و بشوی حایز
انوار هزاره نما است به دنیا
ساعی شود هر دم بگشا چشم بصیرت
با علم و هنر سعی چو شد منظم و همدم
بی شبهه ز اقران ببری گوی سبقت
از علم و ادب گشت توان صاحب عرفان
و زکسب هنر یافت توان پایه رفعت
که نظم و گهی نثر و گهی خوب و گهی بد
(محمود) همیگوید و قصدش شده خدمت

یک سبده نماند ! سلطان عشق، با همه شوکت و عظمت خود بر ملک دل صفوت نزال مستولی گردید، آن افسرده گی آن انجماد آن بیخبری نماند. دل از همه چیز خالی با همه کائنات پر گردید ! بله، عشق کائنات است، عشق حیات است، عشق بهار است ! عشق با دل کار دارد : دل با دل راه دارد : دل نشیمنگاه انوار احدیت است، دل اسرار گاه تجلیات حقیقت است، دل آینه مقابل عشقست، هر چیزیکه در ان انعکاس نماید عیناً جهان انعکاس را بمقابل خود عکس میدهد. آفتاب بر آینه میتابد جهان انعکاس بیک شعاع شدید تر ازان چشم را میدرخشاند. این انعکاسات تنها همین شعر بیدل همه دل را نتیجه می بخشد :

دل بمن داده تا در و نگرم
من هم آئینه در کفش دادم

فقط

نوره گفت :
— اگر در را باز میکنید بکنید ! و گرنه بنام قانون بزور باز خواهیم کرد.
باز صدای صاحب خانه موسیو و مینیوشنیه شد که میگفت :
— از برای خدا ! بزور دروازه را نشکنید بمن زبان میرسد من دیگر یک کلیدی دارم باز میکنیم.
غونتران — ( از درون ) به این نیارم شرف و اصالتی که من دارم در بندیخانه نخواهم درامد.

بعد ازین سخن یک روشنی بسیار خفیفی در داخل اوقات پیدا شد که بواسطه آن روشنی شور مثال تلو تلو کنان دیده توانست که شوهرش بپا ایستاده و دهن یک تفنگچه را بشقیقه خود گرفته است. اما دیدن جهان، و برخواستن صدای ( دُروم!) یک خیانچه بهان بود ! ... در عقب صدا دود کثیفی خانه را استیلا کرده، و افتادن یک جسمی بر روی تخته اوتاق خانه بمثل زره در آورد ! ... به افتادن جسم مذکور صدا و آنگاه فغان یک زنی نیز شنیده شد ! ...
( و باقی دارد )


صفحهٔ ۱۷
نمبر ۳۱

علم و ثروت ملک
ما بعد از نمبر ۳۰

و تنها سعی و عمل جنسی کوشش و کار در سرای مزد و ر کارها که برده و درستی روز را شب کار میکنند ، مخصوص نیست . بلکه جمیع فضیلتها سعی و اهالی یک مملکت مثلاً فلاحست ، بازرگانها علوم و فنون ، تجرتها ، هر قسم با سوادن و قدرتمندان عبارت از یک یک نال و ستاخی نیست که بنا به و منفعت جمیعاً سلسله علی چنانچه سابقاً گفته شده بود که ثروت و این چیز نیست که با غصب این مبادرت و در راه و مقابل قاعده و نحوۀ تربیت استحضال کند . لهذا سعی و عمل و باید علوم و فنون متنوعه آموخت بعدا گنده ثروت شمرده میشود که مانند صنعتها می تواندی و اگر مباد و ثروت پیدا کنند ، تا اینکه تنها به و در استخراج بعضی آلات و ادواتی که کار باز فنون و علوم بخشکند ، و بواسطه آن برای دیگر کارها آسان و کم مصرفی پیشین شود و سببی که قابل مبادرت است همین ثروت شمرده میشود . که دو کلمه اگر مأمورین حکومت که زمام امور این ۱۱ سال پیش و تسهیلات و رعایت های نقد ملک و اهالی بدست شانست خدمت خود را با تمام اجرای که سلیقه اند قیا سبب و برابر سازند سعی و عمل اینها نیز مزید الکشته و ثروت میشود . در نظر ( علم ثروت ) هر سعی و عملی که ثروت مملکتی جان سعی و عمل اصلی سعی و عمل حقیقی شمرده میشود . بنا علیه اگر سعی و عمل نیک صورت معدود و سفیه و صرف نشود موجب استحصا ل ثروت نینگردد . [ باقی دارد ]

جمله مقالها نیک دستخط شده از طرف سررشته دار میرزا و سررشته دار سراج الاخبار افغانیه

باهتمام الحاج عبد الخالق پسر قندهاری مقیم چاپخانه دارالسلطنه کابل
بخدمتکار بنده میرزا محمد حیدر قندهاری

***

ناموران جهان
ما بعد از نمبر ۳۰

کا ہنها چون گفتند که : این بچۀ اسرائیلی یک طفل به تنهایی آید که آن طفل سبب زوال دولت تو میشود ، فرعون در هر سر طرف جفاو نا معتبر کرد ، حلقه ها و محاکات و رفاذ این بسی اسرائیلی در آمدن گرفته ، و هر طفل شریف نوزادی را که می یافتند بقتل میرسانیدند و من اثنا حضرت موسیٰ علیه السلام به دنیا آمد ، والده او یک صندوقچه فلزی ساخته ربانی حضرت موسی را در یک صندوقچه فلزی داری نهاده به نهر ( نیل ) انداخت ، آب هر چند که این را برده و سائل برای فرعون رسانید حضرت ( آسیه ) انرا دیده و جاریه بفرستن و اوردن صندوقچه امر نمود ، چون باز کرده دید که طفل چون یکپاره نوری ظهور یافت ، حضرت آسیه از دل و جان او محبت نمود ، در دربار تربیت دیده و پررسش او کمر همت بر بست ، برای شیر دادن اش ، دایه های کثیری می طلبید بسیار را دایه آوردند ولی حضرت موسی پستان یکی از انها را نگرفت ، تا والده موسیٰ علیه السلام بمیرۀ خود را در عقب صندوق دیده و باین مقرر کرده بود ، چون قضیه که صندوق بسبرای فرعون در آمده و در سرای بیگم خود را جای اقامت داده اند بجانب سر این خبر را به شیره خود رساند والده موسی علیه السلام خود را بحضرت دایه عرض و تقاضا نموده ، موسی حالاً پستان والده خود را مکید آغا : نها و ، این است که باینصورت الی آنکه کسی از فرعونیان آگاه نشود والده خود موسی علیه السلام در سرای خود فرعون حضرت موسی را تربیت و پرورس داده است ، اینهم از حسن اتفاقات است که ( سامری ) نام مرد منافقی که بعد از زمانی یافتن بنی اسرائیل معجزات با هرات حضرت موسیٰ علیه السلام از جنگ فرعون مردمان بنی اسرائیل را بگوساله پرستی اغوا و گمراه نموده نیز ( موسی ) نام داشت و در همان شب رحلت موسی علیه السلام تولد یافته و نیز به دنیا آمده است . [ باقی دارد ]


صفحه ۱
سال یکم
نمبر ۲۲

نگران نے
ایشیک آقاسی ملکی حضور اعلیحضرت همایون
سلمه الله
قیمت سالیانه
در دارالسلطنه کابل ۸ روپیه کابلی
در اندرون ممالک با اخراجات ڈاک ۱۴ روپیه کابلی
در خارج ممالک با اخراجات ڈاک نیم پوند انگریزی
قیمت یک نسخه آن در کابل یکبایسی است

سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

مدیر و سر محرر
محمود طرزی
ادارهٔ اخبار و مطبعه
در ماشین خانه دارالسلطنه کابل
همه امورات تحریریه به ادارهٔ اخبار
بنام مدیر فرستاده میشود
بهر پانزده روز یکبار نشر میشود

تاریخ عربی یکم رمضان ۱۳۳۰
تاریخ انگریزی ۱۴ اگست
تاریخ شمسی ۲۳ اسد ۱۳۹۱

درین اخبار از حوادث داخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود

مغفرت انجام دارد اگر چه از طاقت قلم شکسته رقم این محرر عاجز، باز بارِ عالی تر و بلند تر افتاده است ولی چون این نسخه شماره بیست و دو ما با غره ماه مبارک رمضان تصادف می نماید ضرور است که بقدر طاقت قلم عجز رقم چیزی در باب این ماه مغفرت توأم بعضی آثار ادبیه و اخلاقیه را صفحهٔ قرطاس نموده بنگاریم تا حصهٔ نخستین اخبار مناسب فخر و شرف نماید:
معلوم باد که روزه گرفتن — یعنی از یک وقت معین تا به دیگر وقت معینی که شارع تعیین فرموده هیچ چیزی نخوردن و ننوشیدن و نکشیدن بر همه امت ناجیه محمدیه صلی الله علیه وسلم با آیت جلیله قرآنیه که در سوره بقره نازل فرموده شده است (فرض) گردیده که هیچ فردی از افراد این امت بجز همان مریضها و یا مسافران و غیره که باز شارع تحدید فرموده از روزه گرفتن مستثنا شمرده نمیشوند. معنی و مآل آیت جلیله قرآنیه این است:
» ای اهل ایمان! روزه، چنانچه به دیگر امتهای پیشتر از شما فرض گردیده بود بر شما نیز فرض کرده شد، تا که نفس خود را از معاصی

فهرست مندرجات
رمضان فیض سیمان — مکتوب —
قرآن عظیم الشان — حوادث خارجیه —
ابیات تبریکیتی — ناموران باختر —
علم شروط علی — فاجعه های پاریس

رمضانِ فیض‌نشان
ماه مبارک رمضان فیض رسان که ذات اقدس خلاق عالم و مکان به نازل فرمودن قرآن عظیم دران یک شرف و قدسیت عظیمی به آن احسان فرموده، بکمال مسرتها و تمام انتظار با شرف ورود ارزانی فرمود.

آمده شهر صیام، سفر سلطان رسید
دست بدار از طعام، مائده جان رسید
تصویر نمودن فضایل و مزایائی که این شهر صیام

اول


صفحه ۲۲
نمبر ۲۲

اگر چه در فرضیت روزه که آیا از چه وقت فرض شده اختلاف است، ولی این یک متفق علیه است که بعد از وقوع (تحویل قبله) آیه کریمه بر فرضیت آن شرف نزول فرموده است. از ان قال قدیمی جمال آیت جلیله ما فوق صریحا معلوم میشود که قبل از دین مبین محمدی صلی الله علیه و آله و سلم در دیگر ادیان سالفه نیز روزه فرض بوده است حتی در نزد علما متفق علیه است که در شریعت حضرت ابوالبشر آدم صفی الله علیه السلام نیز روزه فرض بوده است.

حضرت ذات اقدس حکیم مطلق جل جلاله برای قوام انتظام و دوام انجم عالم در هر وقت و هر زمان بنا بر مقتضاے همان وقت و همان عصر متناسب به احتیاجات زنده همان اقوام و همان امم شرایع وضع فرموده است و اینهم از مقتضیات احکام حضرت الهی است که چون نوع بنی بشر برویۀ دور هر آنقدر که ترقی و تکمل کرده اند و رفته رفته کسب صلاح و قوت ورزیده اند، از آنرو یک قسمی از احتیاجات بشریه شان زایل شده بجای آن دیگر بعضی احتیاجات حادث گردیده است که تجدد شرایع نیز از آنسبب بحکمت بالغۀ سبحانیه اقتضا نموده است. این است که از وقت خلقت آدم علیه السلام تا به بعثت پیغمبر ذیشان حضرت محمد آخر زمان صلی الله تعالی علیه وسلم برای طوایف مختلفۀ بشریه از طرف حضرت باریتعالی جل و علی نبی پیمبر های ذیشان و شریعتهای قدسیت نشان فرستاده شده است و به این صورت تا بهنگام سعادت پیام ظهور نور محمد صلی الله علیه وسلم نوع انسان استعداد تام و قابلیت مالاکلام هر نوع معالی و معارف را پیدا کرده، و تعلیمها و تربیه های ابتدائی خود را اکمال نموده مستعد ظهور ان نور با کمال که بظهور آن تا به آنکه بدیگر نوری حاجت نماند گردید. این است که در چنین زمان سعد اقتران آن

در شهوار نبوت و زینت ساز و اورنگ رسالت فخر رسل خاتم الانبیا علیه افضل التحایا بحث فرموده شده است که شریعت مطهرۀ او اکمل شرایع، و احکام محتویۀ آن برای استحصال هر گونه احتیاجات و سعادتهای ماضی و حال و استقبال نوع بنی بشر کافلاً ضامن است. و چون سببی که مبنای شریعت غرای محمدی صلی الله علیه وسلم بر طبیعت بشریه و فطرت انسانیه بنا یافته از انرو این شریعت مقدسه و این شهراه مستقیمه که به تمسک آن مفتخر و مباهی میباشیم بلاشک و شبهه تا مادام القیامه دایم و باقیست، و بدیگر شریعت هیچ احتیاجی نیست. اما چون دیگر شرایع بر مقتضیات زمان مبنی بود تجدد آن ضروری بوقوع می آمد.

این است که اساس بنای فرضیت روزه نیز بر طبیعت بشریه گرفته شده است. زیرا اگر انسان سال از دوازده ماه بیک قرار و یک رنگ بخوردن و نوشیدن و مشتهیات جسمانی مشغول شود طبیعت بهیمیه بجوش و خروش آمده در حظوظات و شهوات نفسانیه زیاده تر خواهشات و انهاکات پیدا میکنند، و بر وجود یک قسم کسالت و بطالت عارض شده تأثیر به سمی آن بر قوای ذهنیه نیز اثر کرده قوۀ عقلیه به ادراک معانی و اتصال حقایق راه نمی یابد و به اینصورت انسانیت که در نوعیت اصل گفته میشود از اوج اعلای ملکیت به حضیض سفلای بهیمیت تنزل میکند، چنانچه جناب (سعدی) که از پیشوایان عارفان است میفرماید:

شعر
تهی از حکمتی به علت آن
که پری از طعام تا بینی

بر روشندلانی که بشرف نعمت اسلام و خلوص اعتقاد و ایمان مشرف و مفتخر اند پوشیده نیست که صوم در میان عبادتها سید قوم است. غیر از فواید روحانی که دارد منافع جهانی آن نیز بسیار است.

شاعر عرب میگوید:
تَنَقَّلْ فَلَذَّاتُ الهَوانِ تَقَلُّلُ
آیا اینچه لذت و نعمتی است که انسان دوازده ماه یکجا


صفحه ۳۳
نمبر ۲۲

بالازادی صبح ، چاشت ، عصر، شام میخورد و دو وقته کماهی می آید که در تمام اقسام روز قطعیا نه چیزی میخورد و نه چیزی میپوشد ، تا بقابلان در تمام اقسام شب بخوردن آزاد است، این یک تمثل حیات است که خیلی ندیده است . در حدیث قدسی حضرت نبوی صلی الله علیه وسلم آمده که : صوم محض برضای الهی گرفته میشود . زیرا کسیکه روزه میگیرد از شایبه ریا بری میباشد . لاجرم معلوم است که بهترین عبادتها عبادت بی ریاست ، و چون در صوم ریا نیست از انرو بهترین عبادتهاست .

این است که رمضان فیض رسان با اینهمه سعادتها و فیضهای عالی خود شرف حلول ابد ارزانی فرمود و ( سراج الاخبار افغان ) از صمیم قلب همه قارئین کرام و هموطنان قومی الاحترام خود را تبریک میگوید . و برای دعای خالی از ریای دوام عمر و اقبال و تزاید صحت و شوکت و اجلال اعلیحضرت پادشاه دیانت همراه مکرم ، و متبوع مقدس حقایق آگاه معظم خود ختم مقال مینماید .

قران عظيم الشان

خدمات اعلیحضرت با دشاهی در راه آن افراد امت ناحیه محمدیه صلی الله علیه و سلم را ذات اقدس حضرت واجب الوجوه جل علی بحنان شرافتها و سعادتهای نامتناهی مظهر و سر افراز فرموده که همه انجم عالم برادر شب و حسد می برند . هیچ شریعتی از شرایع بدرجه شریعیت غرای محمدی صلی الله علیه و سلم رهنمائیهای حقانیت ، و عدالت و آزادی و مساوات را ننموده است . دین مبین اسلامی از بدو ظهور خود با استعداد و قابلیت جهانگیری و ساختن همه دنیا را یکدولت ، یک حکومت ، و یک ملت معظمه مکمله مدینه فاضله تاسیس و تشکیل یافته است که اگر در معانی قرآن عظیم الشان بنظر غور و امعان و قوت علم و عرفان تدقیق و تحقیق شود این معنی ظاهر و عیان استغنی عرض و بیان دیده میشود و هرگاه بقرار اولوالنور خود کا بحال قدم بر قدم احکام آن قانون مقدس الهی را ایمان آورندگان آن تبعیت و پیروی میکردند هیچ شبه نیست که این فیض مستمرا باین این خوشی بظهور می آمد . زیرا که کریم حق، عدل، اخلاق حسنه، اخوت مساوات دستورالعمل

نهاده و از کین و حسد و بغض و عیلمی و چیزی قطعیًا نهی فرموده و اقدام مثبت بسعی و عمل را قایم و رهبر مقرر فرموده و از کسالت بطالت ، عطالت غفلت سرا سر منع فرموده دروغ، غیبت، رشوت را لعنت نموده و در خلقت شما غور و تدقیق کردن، و از اثر بمؤثر پی بردن و از همه نعمها کردن و شکر و ثنایی ان استفاده ها را ادا کردن در درجات شمرده ، سیف و قلم را دو شهبال پرواز علو دین شناسانیده . پس اگر این قرآن عظیم الشان با این احکام متین نشان خود جهانگیر نباشد کدام حقوق و کدام قانون و کدام دستور جهانگیر خواهد بود ؟

این نکته را تنها جهان را بهینه علما می بایست درک کرده بود و بس که تلاش عظیمی افتاده با قبول و یا محو انرا بر قوم خود تبلیغ و ارشاد نمودند ، اما غافل از اینکه مستمسکین ان حبل المتین قدیمیت عین از این تهدیدات اونا اثر تلاش و هم نشان نداده از زیر لب تبسم نمودند . زیرا بر محفوظ بودن آن تا مادام القیامت بقرار حکم جهان قرآن عظیم الشان ایمان آورده اند .

هرگاه ما بخواهیم که فضایل و معالی قرآن عظیم الشان حضرت خالق کون و مکا را بیان نمایم میباید که از ابر و ازل و همه کائنات کُنهها بحث رانیم که آنهم ما فوق تصورات است . زیرا در صفحه نخستین آن ام الکتاب عظمت مآب همه اینها محتوی میباشد لهذا ، در اینجا بهمین قدر یک مقدمه مختصر اکتفا نموده از جهات معالی آیات پادشاه دیانت آئین و شهریار عدالت قرین اعلیحضرت ( سراج المله والدین ) که در باب خدمت باین کتاب مبین اجرا فرموده اند یک شعر بعرض معلومات می پردازیم و در غیاب صورت یک قطعه مکتوبی را که از دفتر مجله برادرانه از اطلاعات بنام عاجزانه ما به اداره رسیده عیناً درج مسترت و افتخار مینمایم و مطالعه آن مکتوب بر قارئین کرام ظاهر میسازد که در دست مراحم آیات دیانت مصفاست پادشا و مقدس محبوب القلوب معظم ما در خصوص تا چه درجه نوال همت جهان قیمت شانرا مصروف فرموده میفرمایند :

صورت مكتوب

بجناب مستطاب معظم محترم محمود بیک خان سردبیر جریده حفظ و حمایت ایزد متون بوده دولت اسلام با حضرت در جلو مراعات برادران افغانیت جاودان ثابت باد که کارهای محوله بملک و ملت که شعبه داری بیت است یعنی نشریه دفتر هفته کلام ربانی است...


صفحه ۳۰۸
نمبر ۲۲

بتاریخ ۲۸ شهر رمضان المبارک سنه ۱۳۲۹ از پیشگاه حضور فیض گنجور اعلی حضرت نائب السلطنه صاحب فرمان صادر فرموده بودند که اینکه عالیجاه ارجمند سعادت و اقبال میرزا سردار نصر الله خان نائب السلطنة والحفظه الله تعالی از آنجا که همت با سعادت اعلیحضرت سراج الملة والدین همواره در صدد ترقی و بهبود دین مبین حضرت خاتم النبیین است بنابران رای صواب نمای والای ما اقتضا بر این نمود که باید سعی و کوشش با دست همایون از کلام حضرت الهی در بلاد مملکت محروسه دولت خداداد افغانستان بسیار شوند و فایده ان بخاص و عام برسد سپس درینصورت آنچه فی الحال منظور دیده و ضرور دانسته ایم این است که مدرسه ها قایم و دیر پا شود و حافظان تام و جید از جانب سرکار مقرر باشند و اندازه نظری و معلم و طالب در هر ولایت مقرر و مخارج لازمه و تنخواه تعیین شود اکنون به دارالسلطنه کابل و یازده ولایت فی الحال منظور گردیده بقدر تفصیل ذیل هر جا تقریباً صد نفر طالب خواه بنیاد خواه اعلی منظور فرموده و تنخواه و مخارج سررشته آنها بقرار ذیل تجویز نمودیم که از نقد و جنس صرف مدرسه شود و محافظ و محسن و تفقد در کابل باشد و هفته یکمرتبه در مدرسه مذکور رفته علم آوردی کند و همچندی را لازم است که با بسیار ضروری سر رشته امر مذکور را به بسیار خوبی بقرار فوق بسر پرستی عالیجاه صداقت بیان ما قمر محمد صفر خان امین الاطلاعات که او را ناظر و سر رشته داری و با خبری مدارس مذکور مقرر شده باید همواره مهتم و با خبر مدرسه باشید و ناظر مذکور را هدایت شده که کیفیت مذکور را خواه از اطراف باشد خواه از مرکز [اسعاف؟] او ماه بماه در حضور پر نور فقط

فرش مدرسه بقدر اندازه اندکلیم و طاق و توشک منظور است
در زمستان و تابستان بقای پیشین خروار زغال برائے هر مدرسه منظور است
تیل چراغ و دکرو و دیگچه و کوزه و جام آبخوری کسی کماں منظور است
دو نفر فراش برائے خدمت طالبان منظور است که شبانه روز در مدرسه حاضر باشند
برائے چهار نفر معلم عربی سال ۱۲ تومان که ۴۸ تومان میشود مقرر است
برائے دو نفر طبیب فی سال ۱۰۸ تومان مقرر است که طبیب خوراک طالبان مذکور میکند
خدمتکار برائے صفائی مدرسه از دفتر صفائی مقرر است
حتی که یکرو جاروب از طرف دولت مقرر شده داده میشود
که طالبان مذکور من کل الوجوه خاطر جمع اند

بعد از صدور فرمان حضرت اعلیحضرت ظل الله بقرار تفصیل ذیل بقرا — تجویز حضرت نائب السلطنه صاحب بازو در سالها و در یازده ولایت فی الحال منظور گردیده بدینموجب شهر جلال آباد — شهر غزنین — شهر قندهار — شهر قندهار — شهر پشت رود — شهر هرات — شهر میمنه — شهر بلخ — شهر بدخشان — شهر خان آباد — داد السلطنه کابل و در هر یک ازین سیزده محل که عبارت از خانمان و اخراجات و خوراک و پوشاک که برای هفت صد و هفتاد و هفت نفر هفتصد و هفتاد و هفت مکی و جنسی مذکور منظور و مقرر و حسب الفرمان همایون اجراء بوده و میعاد مقرر شده که تا سی و سی و پنج سال است و در مدت مذکور یکصد و پنجاه و هفت نفر حافظ کامل انقضا یافته و در هر سه ماه یکمرتبه شانزده نفر حافظ کامل ازین سیزده مدرسه موجود باید و بیست و هفت نفر حافظ کامل و جنس خارج شده اند و انشا الله تعالے تا به آخر همين سال فرخنده فال همچنان چهل و هفت نفر دیگر حافظ کامل خواهند شد و نفری که حافظ کامل شده اند بموجب

جدول اخراجات و مصارفات مدرسه های موضوعه
بموجب منظوری مدرسه به دفعه اول سال بدفعه دوم مشروح لسان همایون امر شد و شخصی که در مدت مذکوره فقه کامل شود خوشا حال او تصدیق حاصل کند نقدی و جنسی که برای حفاظ مقرر شده است همه ساله از خزانه دولت بازیافت دارد فقط
هر طالب را تا هنگامی که در مدرسه بدرس مشغول است برای پوشاک داده میشود
پیراهن و زیر جامه صحن ۳ دست
جوتے ۱ زوج
مندیل ۲ طاقه
کلاه پوستی ۱ طاقه
کمربند دار بهاری ۱ ثوب
پوستین کلاهے ۱ جلد
روپیه سه ماهه پائے تخت ۱۲ روپیه
خوراک شب و روز از قسم پلو و شوربا و نان و غیره مقرر است

جدول تعداد حفاظ ولایات
و دارالسلطنه


نمبر ۲۲ صفحه ۵

من کلام موزون اقبالقلم مستنبط
شد غم از شهر که ماه رمضان می آید وز پیش عید بصد شوکت و شان می آید
یازده ماه پس این ماه مبارک در شهر از پی دل پی پیر و جوان می آید
می رود بعد یکی ماه و پس از سالی گر بهر دلداری این دلشدگان می آید
دیر دیر آید و زود از بر عشاق رود رسم معشوق چنین است و چنان می آید
گر نه معشوق جهان است بگوئید شما پرده زد و چرا دیر چسان می آید
بر شبش باده صافیش و نشاطش سرد روز عید است که هر شب بجهان می آید
از خطورش چه دل آشرح و دستورش بیان ای بجان تن ازان تاب توان می آید
ای شکم بند و مخور غم که درین ماه شریف میرود رنج تن و راحت جان می آید
اهل این شهر و این ماه مبارک سیب بر سر خوان شه ملک ستان می آید
شاه این دولت معمور سراج ملت که منش نه درین دوره زمان می آید
وه شب قدر این ماه شریف رمضان از پی ختم و تراویح روان می آید
با چنان جمع کثیری و چنان هم حقیر که شمارش به تحریر و بیان می آید
کنند انتظار و کند ختم و تراویح مدام در پی این از پی این و پی آن می آید
جمع کردند خلایق همه در جامع عید این دو عید است که هر شب بجهان می آید
چکنی و صیف شب و روز چنان مستغنی وصف آن روز و شب آن کی به بیان می آید

در جلال آباد تحت نگرانی جناب میرزا محمد هاشم خان کوتوال سرشته ۲ نفر
در بدخشان تحت نگرانی جناب میرزا غلام حیدر خان حاکم بدخشان ملکی ۴ نفر
در مشرقی قندهار تحت نگرانی جناب میرزا محمد شاه خان سپه سالار ۱۳ نفر
در پکتیا و خوست تحت نگرانی میرزا عبدالرحمن خان حاکم ۱ نفر
در غزنی تحت نگرانی فتح الله خان حاکم حال تحت ملاحظه برید منشی حاکم ۱ نفر
هرات تحت نگرانی بنام محمد سرور خان المجاور جرنیل ملکی ۲۲ نفر
میمنه تحت نگرانی جناب عبدالرحیم خان حاکم ۱۳ نفر
قطغن تحت نگرانی مرحوم سردار عبدالمجید خان و اینک در تحت ملاحظه سابق حال تحت نظارت سردار عبدالقدوس خان ناظر العلوم ۱ نفر
تخار و پامیر و بدخشان تحت نگرانی جناب محمد اسحق خان حاکم ۱۰ نفر
خان آباد تحت نگرانی بنام محی الدین خان و میرزا غلام قادر خان و غیره ۱ نفر
دارالسلطنه کابل تحت نگرانی جناب وزیر معارف و وزارت اطلاعات صاحب ۳۸ نفر
میزان کل نفری ۱۱۶ نفر

چون حفظ قرآن شریف امر دشوار است در مدت مذکور که یک صد و شانزده نفر حافظ کامل شده اند گفته میشود که خاص از توجه ذات بابرکات حضرت اعلیحضرت است که در سال هزار و سیصد و سی و چهار هجری درجات قرآن شریف و نگهداشت کلام ربانی را در صد و سینه حافظ منظور داشته اخلافت و خون را بدین دولت عظمی سرفراز میفرماید مهربانی و رحیمی در حق این پسر صلبی هم اضافه ازین نموده ختم سخن را به دعا میکنم که آگهی زنده باد پادشاه جوان جوان بخت افغانستان و پاینده باد دولت با سعادت خوش بخت افغانستان اللهم آمین فی تحریر ۹ شهر رجب المرجب ۱۳۳۴

عارض میر محمد یوسف سررشته دار
دفتر اطلاعات


فمبر ۲۲ صفحه ۶

اعلیحضرت میخواهند که در ملک شان یک نهر عظیم جاری
و سار می باشد فن عکاسی که از نقطه خیالاتی اسلام
کفر میباشد نیز اجرا یافته و خود اعلیحضرت بهمایونی در آن
ماہر کامل هستند و بسیار اوقات محض برای تفریح
طبع تغییر مٹانا نه عکس های اشکال مختلفه میگیرند. در
از این ماشین خانه کابل بسیار وسیع است که اینجینهای
دخانی در آنجا موجود و حاضره میباشند - چند نفر رنگیس
نیز در افغانستان بر عهده ها می اصلی مامور و مقرراند.
چنانچه یکی از ان با مو تهران اعلیحضرت امیر صاحب
قصه کو تاد اعلیحضرت امیر صاحب ہر چیز زمانده جدید را بدان
و جان شیدا میباشند. میباشند اما افسوس که اعلیحضرت امیر
صاحب در قیام امنیت مک و حفاظت حقوق جایز در این
رعایا ی خود داری غافل هستند در ملک افغانستان امانی
با لعموم در تعدا د کثیر و مردم ندا هب دیگر در تعدا د قلیل
یافته میشوند و کور غنت افغانستان گاهی برین پولیس کے عمل
پرانیشود که با افراد قلیل تعداد سلوکی حسنه وه
روا دارد یو میکنند چون بام
رعایا می دولت خدا داد افغانستان که در ان
نیستند که اهل اسلام از ان مشرف و ما مشرف و مفتخر است بلکه
ایل هنود بواسطه اینکه مذاهب جدا گانه دارند
و مبلغ چهار رو به کلدارت الیا نہ جزیہ ادا
نظر از ایل میشود در حد و و قلمر د افغانستان داخل و خارج
میشوند اور الجو دا د خال و خروج در بندرد کی نسبت
از اہل اسلام چهار روپیه محصول اضافه ادا میکنند
کسی از اهل میشود اجازه ندارد که بموجب احکام
تور مذاهب خود مصروف عبادت شود و در و هرم سال
و سعید های خود نا قوم نواخته بتوانند کسی بر خلاف ہند
با در نمیکند با در نمیکند و یک رونی ترین مسلمان رونی ترین مسلمان رها چیزی گفته نمیتوا
- تعداد د پرم سال و معبد ها ی اہل ہنود خیلی
قلیل است نا اہل اسلام در هر نقدا و و هر جای مساد
و خانقاها بنا کرده میتوانند و کسی از آنها را اندین کار خیر
باز نمیدارد و هرم سال و معبد تا در عهد خلد اشتیان
حضرت ضیاء المله والدین مرحوم در هر تعداد و هر جا
که تعبیر شده بودند موجود هستند و در تعد ا و انها این
اضافه قبل نیامده و این امر محض مشکل نه بلکه نا ممکن است
که در تعد ا و موجوده آنها اضافه کرده بتوانند لفظ اضافه
بلاشک از نامکانات است چرا که در حال این تجاری

حوادث خارجیه
لایحه

در باب تردید اقوال غلط قال (سنت نهال سنگی) نام هند و یکه در اخبار عام نشر شده بود از طرف رعایای هند و می دولت علیه افغانستان تحریر یافته و به اداره عاجزانه با فرستاده اند که مبینا درج اخبار خود نمائیم. این که عینا درج میشود : عالیها مشفق کرام مهربان و الامشان محمود یک خان مدیر سراج الاخبار بعزت باشند. چون در نیونت از ترجمه اخبار مورخه ۱۵ ماه می اع مطابق ۲۷ ادی الاولی های چند نفره بلاطه خدمت کاران و رعایای اهل هنود مقیمه دار السلطنه کابل رسیده که از شرح اخبار مذکور مفصل برای شما خبر داده امید میکنیم که اصلا اخبار مذکور و جواب های مایان ایل هنود و رعایای دولت خدا داد افغانستان که در ان دستخط و اسم خود را را مفصل امضا کرد و بجهت شمار سا داشته ایم درج اخبار مبارکه خود نموده نشر فرماییند تا شخصی که این اخبار این اخبار را کرده بغلط صریح و سخنان لایعنی خود که صرف دروغ محض است بجالت بکشد تا دوباره چنین سخنان دروغ را شایع بخند مهر با نی کرده سرایا داخل اخبار مذکور فرمائید شرح ترجمه اخبار پایون اینکه یکنفر از اول نو د لا و والا سنت نہال سنگه ) ایک مضمون بسیط بعنوان این که در افغانستان چه دیدم تحریر کرده در ضمین ان مینگارد در این امر محال استبانه که در دولت علیه افغانستان سرکها و راهای پخته تعمیر نموده وسیم های تیلفون در سلطانپور از جلال آباد ہے دار السلطنه کابل تحمیل یافته ته است و راه جلال با دو پخته و پاکیزه است که مرد دین بران آمد و رفت داد و عرابه ما بکثرت می آیند و میروند و عوام الناس باسییل ها رواج داده اند ما ساعتها نیز نزد هر اشخاص یافته میشود و در ارک مبارکه شاهی چراغهای برقی روشن کرده میشوند و در این شهر کابل یک منار ساعت تعمیر کرده شده است به ارس بنان بوده شده و در چهار بدون روز جمعه رجمه هر روزه قواعد نظماں می بل می آید حکام


صفحه
نمبر ۲۲

اندیشیده شده اند که بیخ کنی این تله موجود و نیز عمل آورده شود بر سنگ دوه خون آلود کر دشوهرش چوم ، زمین واقع مطلع کرد به
تقبیلاً عرض میکنم و ر خود شهر کابل حسب الامر ا علیت امیر تاب اندوهناک شده در بارگاه اعلیحضرت امیر صاحب عریضه با روان
خالصہ دہرم سال مال بند کرده شده است اگر چه اهل میشود کرد و او خواه شد اما هیچ جواب برنامه میرا اتنا که خود ا علی است
بحضور را علیهجرت بهمایونی برای باز کردن آن عرضداشت امیر صاحب در اشاعت اسلام کو م کوشش می نمایند چنانچه ای
تقدیم نموده اند تا عریضه شان از بارگاه خسروی با جان برای برهمن نو مسلم مبلغ هفت صد روپیه و برای چتری
مقرون اشد و انچنانین حسب الامرا علیحضرت امیر صال تو مسلم شش صد ر و پیه و برا می پلیس تو مسلم مبلغ پنجصد روپیه
دام اجلاله در موضع سلطانپور چشمه با با نانک که یک تجریبه زیارت و برای شهید ر نو مسلم مبلغ چهار صد روپیه مقرر فرموده اند
معتبر اہل ہنو دغیر علاقہ جات میباشد معه و هرم سال ضبط پولیتکے استحضرت امیر صاحب نسبت به پو لینکے اعلیحضرت امیر
نمود و شده است و بجای آن دہر ہر سال که حال متهدم حجاب مرحوم سرا سر مخالف است در عهد حکومت اعلیحضرت
کرده شده است خانه با تعمیر کرده شده اند علی ہذالقیاس امیر صاحب مرحوم اہل ہنود کی مزاحمت هر وقت و هر جای
سمت شمال جلال آبا و در علاقه کامه یک دهرم سال زمانه رفته میتوانستند انستند اما در زمانه موجوده آنها به دون حفاظت
قدیم منهدم کرده شده است و نیز یک دسر سال خسته تا به وسیل را ه رفته نمیتوانند نیکه به معاش اند خیلی تقویت
و فرسوده شهر کچه که از یک پہلو افتاده بود مطلقاً ویران یافته اند و روزی نیسکندر د که یک نفر یا دو نفر بند و در کدام
کرده شده است برای تعمیر آن اجازه داده نشده بلکه در قتل نشوند یا مال و اسباب آنها بغارت برده نشوی
حاکم علاقہ مذکورہ تهدید آامل میشود را تنبیه کرد که آنها این
چنین حرکات ناپسندیده باز آیند و الا متحمل نقصان خواهید اهل ہنود مقیمه دار السلطنه کابل خدمتکاران در در با جایا ہے
شد چنانچه دهر هر سال مینو د شهر که هنوز در حالت تخریب اہل نشود دولت تو شوکت دولت خدا داد افغانستان
خسته گی است - اگر کدام مسلمان از ر ا و عداد رسید جواب تحریر میداریم که هر شخصی این اعتراضات
ذاتی طلائیه بگوید که فلان بیند و با فلان زن مسلمان تعلق کرده باشد خالی از عرض الموده کی وحد بردن به فدویار
نا جایز دارو بهمان وقت آن هند و را گر فتار کرده جبراً دولت خدا داد اہل ہنو و افغانستان که همگی مایان برخوشی
در اسلام داخل کرده میشود و اگر عزم از ارتکاب این د خوشنودی چه از کار گذاران و تجاران و بلک واران
حرکات قبیحہ انکار کند اور انجیلی پیر حمی قتل نموده میشود و کسبه کاران کی بدولت تو شوکت بادشاہ صل الله الیورت
اگر یک مسلمان با کدام زن هند و تعلقات ناجایز داشته امیر صاحب خود داریم و خود تا را هم شریک و یک جهت
باشد از و پیچ بازخواست میشود بعضی اوقات با این حیله با مردم مسلمان افغانستان میدانیم دهستیم از حسودی
نا تراشیده که فلان زن هند و در دام عشق فلان شخص بسیار دیده ندارند که ببینند و این اسباب سازی را
مسلمان مبتلا شده میخواهد که مشرف به اسلام شده پیشه خود ساخته البته به قالی دارد و الا هر فقره را جوابی
با شخص مذکوره ازدواج کند خواه آن زن بچاره این مینویسیم از زمان سعد اقترانی کا سر کار شهر یاد جان طاع
خیال هم نداشته باشد آن زن را جبر اگر فتا اگر فتار کرده بر سلمان اعلیحضرت امیر صاحب ما شده ۱۰۰ قا تیکه متعلق ، و بظهور پیوسته
سپرده میشود من بخشم خود دیدم که از یک قربه متصل شهر یک یک را به تحریر می آمدیم تا به اند و و و بار و چندین حرفهای
که یک زن هند د و که در در ستین بیست ساله گی خود به بود از شیوم غرض جولی را در میان نیا ورق اوان نیک به تحریر آورده
خود تا براض شدہ ہمراہ والدہ خود سو وسوی خانہ والدین میر کا آبادی سرک اور اونا دیخی کار تعمیر شده وسیم ہے
که وفقا یک مرد مسلمان زن هند د را دیده آمد و گفت که تیلفون از جلال آباد الی کابل درخت و آمد هرا به و با شکل
این زن با من وعده کرده بود که از قیود کفر آزاد شده و موتر را که نوشته است - الحق که جناب اعلیحضرت
داخل دین مبین اسلام خواهم شد بعد ا نه گفتین ان الفاظ خود امیر صاحب ما در آبادی سر کجا و را مامی کل مملکت مالک
ذکور زن هند و را گرفته در مسجد تربیه متصله داخل کرد جبراً مجرد سے دولت خدا داد افغانستان چه از سمت مشرقی از
اور اور نکاح خود آورد زن بیچاره خیلی شور و شخب کرد و که ایی کابل و چه از سمت مغربی از کابل الی قند نار
و مادرش بسیار آه کشید در دره ورہ اضطراب سر خود را و هرات و چه از سمت جنوبی از کابل الی خوست و پیوار

ضافه


مبر ۲۲

والا ما مردم اهل هنود افغانستان که از چند پشت از پدر پدر
مقیمه و سکونت در ولایات افغانستان داریم در هیچ زیانا
دارند انشاء الله تعالی روز بروز ترقی خواهد رسید - دوم
در باب ماشین خانه و قواعد نظامی و منار ساعت و غیره که
نوشته است که نوشته علیه زرت سرکار والامی ما خیال
اعلیحضرت امیر صاحب سراج اللہ والدین کو همواره
متوجه احوال ما مردم اهل هنود بوده در پیچاب مرحمت
با دست هی را از باره ما یان دریغ نفرموده اند چنانچه
بقرار درجه خود با بدر بار معلی بعضی منصب چو کی نشین
مقرریم و در جشن با وسیله نا و عید بن بدر با ر محله حاضر بوده
بچھو کی اسی منصب خود و از کار دار نیز به رجه خود و تجار
و کلانتر و چو در یها در محفل حضور نشسته شیرینی و میوه و فواله
از شفقت باد شاهی برای مایان میرسد و علاوه بران
بروزهای جشن نان و طعام برای همه گی مابان بقرار
بر سر رشته حضورا علیحضرت بهمایونی طباخها می بهنود خود ما
طبخ مینمایند که نفری تجاره تجاران ان و و کلان شوندگان
و معتبرین چهار طایفه از بر همن و چتری ویس دشو در در ارک
مبار که متصل اسلام خانه حضور حاضر گردیده تنا ول میکنند
این هم گاهی نشده که عرض مایان از هر مایان از هر یک سمع
مبارک با دشاه ما رسیده باشد شد و اعلیحضرت امیر
صاحب ما عدل و مرحمت درباره ما یان بقرار قانون
و قاعده مقرره غور رسی و عدالت و حقداری نفرمود
نزده باشند بخیال مایان این فقره را بر شخصی نو هر نوشته از فراش
جوئی است فقط - ششم اینکه اینکه نوشته است که که
مبلغ چهار روپیه کلدار سا لیا نہ اہل مینو د چیز یه ادا میکنند
چون کدام نفری از اہل ہنود در حدود قلم و افغانستان
داخل و خارج میشود در بندرد که از او خال و خروج
چهار روپیہ فی نفر محصول اضافه ادا میکنند جواب اینکه
این فقره جزیہ کہ فی نظر ا علی مبلغ شانزده روپیہ کا بجائے
و فی نفر ا وسط هشت روپیہ کا بلی و فی نفرا دنی چهار رویدا
بقرار درجه توانائی کا مردم اہل ہنود انه قدیم الایام میبندیم
این جدید نیست و از خارج علاقه مذکور که داخل شود بینین
بقرار درجه اوسطه و ادنی است زیرا که کلانها درگذشتگانه
مردم اہل ہنود این فقره را با برخیه بر خیر خواهی و بهبود ایل
منو د افغانستان و شخصی که داخل قلم و شود قبول کرده ام
بنا بر اینکه بعد از ادا می جزیه خون ما همراه خون مسلمان
برا بر بر میشود میشود چنانچه چنانچه در هر وقت کدام هند و را مردم ساری
خواه به معنی شخصی از اهل اسلام بقتل رساند و با برساند

صفحه ۸

و چمنی وچه از سمت شمالی از کابل ایی دریای با موید از سمت
بلخ و بدخشان شب و روز مصروف در آبا دمی سر کهبا و را با توجه
دارند انشاء الله تعالی روز بروز ترقی خواهد رسید - دوم
در باب ماشین خانه و قواعد نظامی و منار ساعت و غیره که
نوشته است که نوشته علیه زرت سرکار والامی ما خیال
دارند که تمامی رعا با ی افغانستان از مسلمان و هندوانه
اسباب و ساخت ماشین خانه دولت خدا دا و یکی اسب
و هنر یادگیرند دوم اسلحه دیران از ساخت کارخانه های
خود دولت خدا را دافغانستان داشته باشند و هر
زمانیکه خدمتی بدولت پیش شود و بظهور برسد ہمہ کی کمر
مردانه گی بسته و به یکجهتی انجام کنند انشا الله تعالی
که مسلمان وهند و می افغانستان بقرار یکه خیال با ده ها
یجان و دل نجیبت بوده بهر خدمتی که هر زمان حکم شود
بجا خواهیم آور و سوم اینکه نوشته است که چند
الخميس تمیس به دلت خدا دا د افغانستان لازم لازم است
کار داری دارند چون با دشاه قل الله اعلیحضرت امیرضا
خیال کلان دارند و دولت خدا داد افغانستان را
از طریقه تجمتی و اتفاق با دولت بهیته انگلیس دوست
مشفق میدانند و میخواهند و میخواهند که هر چیز بدرستی سر رشته شود
از آنروازه هر و دلت و هر ملت خدمتگاران و ملازمان
هر فن را که بیابند و به استی و صداقت کا ر کنند لازم
نگهداشته و میدارند که روز بروز در برا مور ترقی و نزده
کارهای دولت خدا دا د شود چهارم اینکه نوشتن
است که اعلیحضرت در قیام امنیت ملک و حفاظت خود
رعا یا خود قدری غافلاند - جواب اینکه این حرف
محض غلط صریح و بتهان قومی است که علم نیا در ده چنین
بستان نموده است با دشاه خلا سه ما شب و روز در صدد
ارامی و خوشحالی و نیکنامی رعایای دولت خدا و اداز
مسلمان و هند و میباشند و تا حال حرفی دیده نشده و
که این سخن بهتا نر ا ثابت سازو سے پنجم اینکه نوشته
است که مسلمانان با لعموم در تعداد کثیر و مردم مذاهب
دیگر در تعداد قلیل و گورنمنت افغانستان کا ہی برین
پولیتکے عمل پیرا نمیشود که به افراد قلیل التعدا د سلوک
و بهدر وی را روا دار و بر عکس آن اہل جنود ربع ان
آزادی را مالک نیستند بواسطه اینکه مذهب جداگانه
دارند جو - جواب اینکه این حرف را نمیدانم که این
ر گذر درج اخبار آورده اند و در این چه مدعا می غرضوج نا


صفحه ۹
نمبر ۲۲

برگا و داعی او معلوم دار باشد به شوت برسد برا بر دبیر حکم قتل از حضور بادشاه براو میشود و هرگاه مدعی پیدا نشود برا به خون مسلمان بازخواست شده دست خون او گرفته بوارث او میدهند چنانچه در همین زمان اعلیحضرت میرهان این نوع شده که شخصی دیوان چند مل هند و نویسنده ریزه کوهستان از قوم چتری بوده محمد زمان نام طرنچی کو بد امنی با چند نفر قطاع الطریقیان همرا نامی خود در عرض راه کوهدا من چند ملی هند و ارا بقتل رساند بودند سرکار والا اعلیحضرت امیر صاحب با تحقیقات زیادی نموده خود محمد زمان را بدار غزغوره حکم قتل فرمود در چهار نفر مهر امان اور انشم کور کردن حکم دادند و ده نفر دیگر را بقرار سیاست پادشاهی حکم فرار کردند حال جای غور و تمیز است که عدل ازین ما بعد چه باشد و بازخواست و غور رسمی ازین زیاد چیست بیگ چهار روپیه کلدار که هشت روپیه کابلی شود دادن که بازخواست مایان ازین قرار شود چرا ندهیم و بهر حال شکرانه ایزد تعالی را از غور رسی بادشاه خود همواره بجا آوریم و بقرار شرع شریف و امر کتاب الهی معمول میداریم فقط — هفتم اینکه نوشته است که کسی از اهل هنود اجازه ندارد که موجب احکام غذا خود مصروف عبادت شود داد هرم سال و معبد با نانوس نواخته بتوانند کسی بر خلاف هند با در نمیکنند که این حرف هم محض غرض آلود است زیرا که در همین است مرید که قریب پنجصد سال بلکه اضافه میشود کلانهای ما یا نر بادشاهان قدیم در افغانستان آورده اند و هرگاه کسی برای عبادت خداوندی که حاصل زندگانی است انها را نمیگذاشت تا این زمان در افغانستان احمد از اهل نبود نمی بود از مرحمت بادشاهی همه مایان بقرار قواعد دین داری و دهرم خود هیچ وقت از عبادت حضرت رب المعبود فارغ نبودیم نیستیم و گاهی از طرف بادشاهی ممانعت این حرف برای مایان نشده بلکه امداد فرموده اند چنانچه ما مردم برای زیارت کردن تبا کر پنجشیر بهنزا و زحمت در محال بخشیر میرفتیم، حضرت ضیاء الله والدین مرحوم مغفور خلد آشیان جهان تباکر پنجشیر را در عراده با امر فرمودند که آورده در آسانی که زیارت کل چهار طایفه جات اهل هنود افغانستان و هندوستان است و اهل هنود افغانستان و هند و

به آسانی و تنها که بخشی اعتقاد دارند تنها که بخشی را در استان گذاشتند با زورین زمان اعلیحضرت امیر صاحب حال چون سیرک و راه با بقرار رجمه احکام بهر جوانب از حضور و را با وی و تعمیران شده بود سرک طرف سمیت مغربی قندهار استاد کاران تعمیرات که وجه انداختند برابر در استان آسمانی آمد و برج آسمانی را کار دارا تعمیر برای سرک می انداختند اعلیحضرت پادشاه قل الله ما فرمان مبارک بدستخط مبارک خود تحریر نمود و عنایت کردند بنا بر دل جوئی و خورسندی دار عایای اهل میشود معماران تعمیر سرک را مانعت فرمودند که الحال بیان فرمان دستخط مبارک سرکار شهریار والا می ما در استان آسمانی در چوکات و آینه گرفته بطریق یادگاری ما اضافه نصب است چون حضرت سرکار والا امیر صاحب این طریق نوازش و رعایا پروری در حق این کیندگان جزیه دارند حرف های نوشته اخبار نویس اگر عرض آلود نیست چیست و در باب نواختن ناقوس کاهی رواج در اینجا نیست و نبوده و گاهی مایان را کسی منع نکرده بلکه خود نمایان نواختن آنرا درین ولا به لایلی زیادی بغیر می شماریم نه ناقوس داریم و نه می نوازیم فقط هشتم اینکه نوشته است یک ادنی ترین مسلمان اصلی ترین هند و را دشنام و نخش داده میتواند و بر خلاف این جواب اینکه اعلی ترین هندو ادنی ترین مسلمان را چیزی گفته نمیتواند جواب اینکه این نوشته هم چندان صحت ندارد اول اینکه شخصی که با محاله عقل و فکر دارد بدون سبب با کسی را دشنام و نخش نگفته و نمیگوید چون در هیچ ولایت و هیچ محال خالی از اشخاص لوچه و اوباش نیست اگر احیاناً کدام لوچه و به معاش کسی دشنام بدید همان وقت دستنام رد و بدل شده هرگاه شخصی زبر دستی کنند علامت خود بسنرای خود میرسد زیرا که پادشاه ظل الله ما در هر کوچه و باندر پهره دار و تهانه داران کوتوالی و کلانتران برای همین مقرر فرموده اند که هرگاه کدام شخص لوچه یا زور آور یا بد معاش بکسی چیزی بگوید و جنگ شود یاد کافی و خانه دزدی شود فی الحال اور بکوتوالی حاضر نمایند که بقدر کنا و خود بسرا برسد و اینکه نوشته که اصلی ترین هند و به ادنی ترین مسلمان چیزی گفته نمی تواند این حرف هم محض غلط است اول اینکه غیر حق و بی سبب چرا شخصی از سلمان و هند و باشد


صفحه ١٠
چیزی و شنام بگوید دویم در هر جا شخصی صاحب آب و لوچه بکردار و افعال خود اند خصوصا بعضی اشخاص صاحب مردم اہل هنود که به دفتر های بادشاہی و بخدمت بلاط دارند بخوبی و درستی بشخصی که گناه کار و ملامت باشد بقرار قانون و قاعده و دستور العمل — با دستاویزی شخص گناه کار را بعقوبت لازمه سزا میرسانند بعد مال و محصول سرکار چگونه جمع میکنند — نهم اینکه نوشته است تعداد دهرم سال و معبد های اهل هنود خیلی قلیل است اما اہل اسلام در هر تعداد و هر جای مساجد و خانقاه بنا کرده میتوانند کسی آنها را ازین کار خیر باز نمیدارد و دهرم سال و معبد ها در عهد اعلحضرت خلد آشیان ضیاء الملة والدین مرحوم در هر تعداد و هر جا که تعمیر شده بودند موجود هستند و در تعداد آن هیچ اضافه نیامده و این امر محض مشکل بلکه ناممکن است که در تعداد موجوده آن اضافه کرده بتوانیم لفظ اضافه بلا شک از ناممکنات است چرا که در حال این تجاویز اندیشیده شده که سیخ کج این تعداد موجوده نیز بیل آورده شود و تسهیل عرض میکنم که در خود شهر کابل حسب الامر اعلیحضرت امیر صاحب خالصه دهرم سال بند کرده شده است و اگر چه اهل هنود بحضور اعلیحضرت همایونی برای باز کردن آن عرضه داشت تقدیم نموده اند اما عریضه های شان از بارگاه خسروی باجابت مقرون نشده و همچنین حسب الامر اعلیحضرت امیر صاحب دام اجلاله در موضع سلطا نپور چشمه بابا نانگ که یک تیرته زیارت معتبر اهل هنود و سعد دهرم سال ضبط شده است و بجای دهرم سال که حال منهدم شده خانه ها تعمیر کرده شد و علی هذا القیاس سمت شمال جلال آباد و در علاقه کامه یک دهرم سال زمانه قدیم منهدم کرده شده و نیز یک دهرم سال فرسوده شهر کچه که از یک پهلو افتاده بود مطلقاً ویران کرده شده است و برای تعمیرات اجازه داده نشده بلکه حاکم علاقه مذکور تهدیداً اهل هنود را تخویف کرده که آنها از این چنین حرکات ناپسندیده باز آیند الا متحمل نقصان خواهند شد

خبر ٢٢
چنانچہ دہرم سال ہنوز در حالت قریب خستہ گی است — جواب اینکه نوشته جات مذکور از خود نمائی و بیهوده سرائی بنظر می آید . در خصوص معبد خانه ها ما مردم اهل هنود که نوشته است که اضافه کرده نمیتوانست با مردم چرا معبد خانه های خود را اضافه کنیم این معبد خانه و دهرم سالها است موجوده خود را کامل کرده نمیتوانیم زیرا که ما مردم اهل هنود دارالسلطنه کابل و توابع آن جزوی میباشیم هرگاه نظری بود و بود باش ما بلکه نفوس می بود و یک خانه داری میداشتیم اگر چه ما مردم اهل هنود افغانستان مطیع الاسلام و فرمان بردار بادشاه خود میباشیم و هستیم سر رشته معبد خانه های موجوده خود ما را بخوبی و درستی کامل مینمودیم و در باب تعداد اضافه هر گاه کمبود میداشتیم بحضور بادشاه عرض میکردیم نه ما عرض کردیم و نه در این باب از حضور سر رشته حاصل کردیم که جدید بکار نداریم — در باب خالصه دهرم سال که بند شده بود این است که از جور و جبر بادشاهی بند نشده بود محض از بی عاقلی و نادانی چند نفر سکه های ما مردم اهل هنود که بحضور جناب معین السلطنه صاحب شهزاده والا جاه عرض بیقانونی کرده بودند و شخصی بحضور شهزاده والا جاه اخبار کرده بود که جای مسجد اهل مسلمانان را مردم اهل هنود در دهرم سال خود داخل کردند شهزاده ممدوح از طریقه عدالت پروری برای تحقیق این فقره بملاحظه آن تشریف شریف برده بودند درین بین تحقیق و غور و علم آوری چهار نفر سکها غیر حق شور و فغان و عرض بیجا کردند شهزاده صاحب امر کردند که فی الحال تحقیق بخوبی شود دروازه قفل شود بعد ازان چون کیفیت تحقیق بحضور مبارک سرکار شهریار والا اعلیحضرت سراج الملة والدین رسید احکام فرمودند که به اصل دهرم سال و احاطه تعلقی خود دهرم سال که از قدیم بود دخلی نیست و واگذار شده قفل دروازه دهرم سال را باز کرده برای اهل هنود ببندند چنانچہ دهرم سال خالصه باز است فقط —