شماره ۲۲ | سال چهارم | صحيفه ١٠

عنان ما مبر از شاهراه معرفت بیرون | مرادر رائج صنعت دمادم ناشر معنی
مكن ما را درین وادی میان هم کنان رسوا | که کرد این فیض را دیگر روان بر روی این کشور
الهی آنچه پسندی مکن ما را بالاشغال | که از شادی شکافت اندر دل پیرو رخ برنا
مکن پنهان خداوندا صراط المستقيم از ما | معين السلطنت سردار والا جاء نيك اختر
مر این شهزاده را از بخت و دولت بهره ور گردان | که از رویش فروغ دولت و حشمت بود پیدا
بار توفیق خدمت از ره دین مرحمت فرما | چنانش برده از جا شاهد عرفان و آگاهی
بگذار او وطن دارد جو دایم فکر سر سبزی | که جز بهبود ملت نیست فکری در سرش اصلا
نهال آرزویش را مده افسردگی اصلا | بعالم دشمن اوضاع و اطوارش نباشد کج
| بلی بر خاطر عالم ولایش کرده استیلا
امضا | بکار دین کمر بسته روی فتنه در بسته
محرر اداره : عبدالهادی | هزاران رمز دربسته کنند پیدا يك ايما
| سخن از علم و حکمت بود و منهم نکته دارم
| که از صد دفتر حکمت بود در چشم من زیبا
| نخستین علم ای جان برادر علم دین باشد
| که ناب هر گروه از علم دین گردیده بردنیا
| همان علمی که بر تعلیم او از راه دین افتی
| کر از تحقیر دین گوید ز تعلیمش گریزان شو
| اگر باشد معلم في الحقيقه بوعلى سينا
| سر و سر دانش در حقیقت کی بکار آید
| قدر دارد چون نبود ولایش در دل از مولا
| سپس چون علم دین آموختی در کار ملت شو
| ز عمل خویش کن بهر ملت خدمتی بو
| که تا این هر دو کرده موجب خوشنودی کونین
| که تا این هر دو کرده باعث جمیعت دلها
| سه بیت دلکش و شرین که اکنون میکنیم اضمین
| ز گفتار سال یاد من آمد درین اثنا
ه جو علمت هست خدمت کن جو دانایان که زشت آید | گرفته چیدان احرام و مسکن خفته در اطحی
جو علم آموختی از حرص آنکه ترس کاندر شب | جو داردی با چراغ آید گزیده تر بود کالا
تو چون موری و این را هست هم چون موی مهرویان | مرو ز پی تقليد و بر تخمین و برعمياء
قدیم از مو سخن بار دگر گفتی خوش گفتی | بنازم طبع موزونت كه ريزد لولو لالا
بیا اکنون ز تکلیف شعار شاعران بگذر | برسم خاص بینی چند كن بهر دنا انشا
خدا وندا بحق احمد مرسل شه لولا کی | که عالم از طفیل ذاتش کن کرده پیدا
بچشم ما زود معرفت كن سرمه پیاش | بر من خفيه وباريك حكمت سازمان بینا

دین ، دولت ، ملت ، وطن
ملت و وطن آنچنان با هم مربوط و با یکدیگر پیچیده و رشته و بافته چیزهای میباشند که اگر هر دو را يك چيز واحد بگوئيم جادارد . زيرا اين دو چيز بدون همديگر يك معنى مستقلى را در بر نميگيرد . ذاتاً در اول مقاله خود ثابت ساختيم كه اين چهار كلمه مقدسه با يكديگر بدرجه مرابطات و مناسبات دارند كه اجزاء لا يتفك شمرده ميشوند، و يكى بدون ديگر قائم و دايم نماند.
چنانچه قبل ازين گفته شده بود باز تكرار ميكنيم كه اگر خدا ناخواست وطن يك ملت از دست شان برآمده بدست دولت غير دين وغير ملت شان بيفتد اول چيزيكه با وطن يكجا محو شده است ( دولت ) و ( دين ) آن ملت است . زيرا مثالهاى تاريخى بصورت واضح بما نشان ميدهد كه دريك ملت ووطنى كه اجنبى مسئولى شده است محو شدن ( دولت ) آن ملت و وطن بصورت آنى و دفعةً واقع شده است . چونكه تا دولت يك ملت ووطن محو و منقرض نشود بران وطن وملت اجنبى مستولى شده نميتواند . اما دين آن ملت و وطن شان بصورت تدريجى آهسته آهسته محو و منقرض ميگردد ، و شرافت ، حقوق ، اخلاقيات ، ادبيات ، زبان ، تهذيب ، تربيت آن ملت يكى بعد ديگر محو و منقرض شده ميرود تا هيچ اثرى از ملت آن هم باقى نماند . اما بعضى خواهند گفت كه آقاى سر محور در باب مبالغه گوی میکنند . این استدلال که بعضی مملکتهای بسیار نزدیک همسایه شما که با وجود استیلای غیر دین و غیر ملت شان بران، باز هم به این درجه هائیکه سر محور میگوید چیزی نشده است ..
حال آنکه اين يك تسلى و دلخوشى ايست كه خود آن گوينده بخودش ميدهد . و چون عينك دور بين حقيقت را بر ديده نهاده بخود و با نصاف نظاره كند بعضى از ان مقدمات را سراسر محو و منقرض مى بيند . و بعضى را نيم منقرض ، و بعضى را رو به انهدام و انقراض مثلا دولت و وطن شانرا ، اثر محو و منقرض مى بينيم . زيرا دولت شان همان دولت


صحیفه ۱۱ سال چهارم شمارهٔ ۲۲

غير دين وغير ملت شان است که بر آنها حکم میراند و از خود دولتی ندارند، و وطن شان يك پارچه از اعضای بدنیه همان وطن است که وطن اصلی دولت حاكمه شان میباشد. چرا که قانون هر دولت همچنین حکم میکند که هر پارچه از پارچه های قلمرو هر دولت يك عضویست از اعضای وطن همان دولت ، اگرچه وطن اصلی آن دولت در غرب باشد . و آن پارچه ای در شرق، و دین شانرا باید نیمه مفروض بدانیم. زیرا اولا نماز جمعه وعیدین که بخطبه موقوفست ناقص شمرده میشود. و بعضی از احکام دینیه تمامها اجرا نمیشود که اگر یکان یکان ازانها تحت براهین یک کتاب عقاید باید بنویسیم، ملت شانرا رویه انهدام و انقراض میسپارند، زیرا زبان خودشان که یکی از اهمترین امتیازات ملتی شان شمرده میشود زبان رسمی دولتی شان نیست، و با وجودیکه زبان شان از فارسی و عربی واصل زبان خودشان مرکب است رفته رفته بعضی از اجزای مرکبه آنرا سراسر کشیدن و حذف نمودن میخواهند. مثلا زبان فارسی که در یکوقتی زبان رسمی سامانیان، زبان ادبی اصلی شان بود، و در وقت حاضر زبان دو دولت مهمه اسلامیه میباشد . و از زبانهای بسیار عمدهٔ شرقیه شمرده میشود. این زبان را سراسر میخواهند لغو کنند و تحصيل و تعلیم آنرا منع نمایند. و ممکن است که رفته رفته زبان عربی را هم که جزو ثانی زبان شانرا تشکیل داده نیز محو سازند. و بالاخره زبان اصلی شانرا نیز از میان برداشته زبان ملتی و حکومتی خود شانرا قایم کردانند که این مسئله حقیقتاً خیلی دهشتناک و یک ضربه ایست که بر جانگاه ملیت شان حواله مینمایند ! تنها نه زبان بلکه بسیاری از حقوق ملی شان پامال است . این احوال مملکتهای نزدیک ماست که بسبب استیلای دولت غیر ملت و غیر دین شان به این حالها مبتلا، و چنانچه وطنیت و حاکمیت شان سراسر محو و منقرض گردیده ، دین و ملیت شان نیز تدریجاً زایل شده میرود. حالا آنکه اگر یکقدری دور تر رفته به ( اندلس ) نظر بیندازیم درانجا هیچ اثری از آثار این چار کلمه مقدسه را با میکرو سکوپ هم دیده نمیتوانیم .

پس ای نونهالان چمنستان وطن عزیز ! بر حال و احوال عالم بیناشوید ! و بر نعمتهای که خالق یکانهٔ بی همتای ما جل و علا بر ما و شما احسان فرموده دانا گردید. این چهار عناصر مقدسهٔ حیاتیه خود را از جان و جهان عزیزتر و قیمتدار تر بدانید ! زیرا منافع دین و دنیا در دوست داشتن همین هاست ؛ زیرا حاصل کردن حیات ابدی در فدا کردن جانست در راه همین ها ! زیرا مالك شدن بر بهترین اخلاق حسنه نقش كالحجر ساختن محبت همینهاست در دلها ! زیرا صاحب شدن بر همهٔ علوم عالیه و آلیه تربیه کردن دماغست بر دوست داشتن همینها ! زیرا ناموس، شرف ، عزت ، اعتبار ، سعادت ، افتخار همه گی در محبت اینها ، در ارتباط قلب با اینها ، در قایم بودن اینها ، در دوام و بقایم ماندن اینهاست !

ای ابنای وطن عزیز . ای ملت نجیبه با تمیز !

الحمد لله ، دين مقدس ما احسن و اشرف و اقدس و اعلا ترين همه ادیانست زیرا خداوند تعالی را یکانه گی ، و بی مانندی ، و لاشریکی میشناسد . سبحان الله آن ملتهائی که بعذاب تثلیث گرفتار آمده اند چقدر معذب ، چقدر متردد ، چقدر مشغول الفکرند ! تا يك را دو ، دو را سه ، و باز سه را يك كنند چه عذابها ، چه مشکلاتها می بینند !

پیغمبر بر حق ما ، قرآن قادر مطلق ما بجز خوبی بجز نیکوئی ، بجز عدالت نیز راه های نجات و سعادت دیگر چیزی بما نشان نداده ، راه های راست دنیا و آخرت را برای ما باز داشته است. با همه افراد بی نوع بشر ما را بر خوبی و حسن سلوك مأمور فرموده . و با همه ملتهای که همدین ما باشند خواه در شرق باشند خواه در غرب به برادری و همدردی و یکوجودی دستور داده است. دولت متبوعه ما ( دولت اسلامیه افغانستان ) است که ما تابع آنیم ، صاحب دولت - یعنی بادشاه ما ذات اعلیحضرت ( سراج الملة والدین امیر حبیب الله خان ) است که از وطن خود ما از ملت خود ما از دین خود ما، تشييد بن و مؤيد احکام شریعت سید المرسلین است در ترقی و خیر اندیشی دولت همه وقت صرف افکار میفرمایند. از زمان جلوس میمنت مأنوس این بادشاه حقایق آگاه محبوب القلوب ما چه ترقیها ، چه سعادتها نیست که بر روی ملت و وطن باز نشده است .

نظارهٔ عملیات نهر سراج قندهار در حد تورمه


شماره ۲۲ سال چهارم صحيفة ١٣

عادل ، رحیم ، شفیق ، ترقی پرور، نرم گستر یک پادشاه مقدس است. ملت ما ( افغان ) است از حیثیت تابعیت به دولت افغانستان افغان است از حیثیت معیشت و سکونت در خاك پاك افغانستان افغانست، دیانت، شجاعت، اطاعت به اولوالامر در نهاد و فطرت ما ودیعه الهیست. افتخار شرافت ملتی، بدرجه افراط وطن دوستی، غیرت ناموس، ذکا، هوشمندی از شیم عالی ایست که خداوند عالم بصورت بسیار وافری بما احسان فرموده ، وطن مقدس ما ( افغانستان ) است که حضرت خالق ارض و سما جل و علا از همه ثروتها و توانگریهای طبیعت آنرا معمور و مملو داشته است. چه زمینهای زراعت نشان ، چه چشمه سارهای خوشگوار، چه جویبارهای با آبشار ، چه کوههای سر بفلک کشیده، چه جنگلهای نبرندیده، چه میوه های حلاوت بار ، چه غله های بیشمار چه معدنهای مختلفه، چه حیوانات متنوعه نیست که دران نیست .

لاجرم، همچنین
دین مقدس، همچنین
دولت و پادشاه مقدس
همچنین ملت مقدس
همچنین وطن مقدس
خود را اگر تمام
وجدان و ایمان
دوست نداریم .
و در راه اعلای آن
در راه صداقت آن
در راه شرافت آن
در راه محافظت آن
جان فدا ساختن را
شرف عظیم نشماریم
خدای ما بر ما غضب
خواهد کرد. دولت
بر ما لعنت خواهد
کرد . ملت ما را
مطرود و وطن ما را مردود خواهد نمود !
ای برادران همدین، و هم تابعیت ، و هم ملت ، و هموطن ! بیائید که همه دست یک کنیم. دلهای همدیگر خود را زنجیرهای محبت این عناصر اربعه مقدسه چنان بیکدیگر مربوط نمایم که شیرهای قوی پنجه مفترسه و خرسهای عظیم الجثه و حشیه نتوانند آنرا از هم بکنند ! اگر دشمنان این مقدسات تصور چشم زخم رسان را در يك گوشه از گوشه های دل خود، در يك حسی از حواس دماغ خود جا بدهد. بقوت اتحاد و ارتباط همان محبت این عناصر مقدمه ، دلهای شانرا از درون شان بر آورده ریزه ریزه کنیم، مغزهای شانرا از دماغهای شان کشیده حواس شانرا پاره پاره نمائیم !

بلی ، علی : برای حفظ این مقدسات خود بیدار گردیم، هشیار شویم، هر دم و هر لحظه حاضر باشیم ، بیاموزیم ، بیندوزیم ، غیرت ورزیم، همت کنیم که بهترین اخلاق حسنه همین است والسلام در این شماره همینقدر ، انشاء الله در شماره آینده از حقوق متقابله اینها بحث میرانیم .
( باقی در آینده )

مقاله مخصوصه
( تذكار شرف و تقدس رمضان )
هذا بيان للناس وهدى و موعظة للمتقين
لفظ رمضان مأخوذ از رمض است که معنی آن شدت حرارت و حدت گرمی را در بر میگیرد. و نیز از فحوای بیانات بعضی کتب چنان استدلال و استنباط میشود که در ایام قبل از ظهور اسلام در عربها حساب و رسم بعضی ماههای شمسی و فصلی رواج داشت . و چون این ماه همواره بموسم گرمی و تفته گی نهاری و بیادی ریگزار عرب تصادف نموده هر دانه ريك و سنك تلال و جبال ارض مقدس را مانند يك يك اخگر آتش پرشعله و شرر میساخت از انرو بدین سبب آنرا برمضان منسوب و موسوم نمودند. اگر عصرهای بسیار قدیم و سالهای نخستین اسلام را از روی تاریخ در زیر دقت مطالعه آورده و حظ نظر الحدیثة خود ما را تا به ۹۱ سال پیش از هجرت تمدید و توسیع دهیم ، ناگاه بجنان لوحه های عجیب و غریب انقلابات و تبدلات مادی و معنوی عالم انسانیت برخواهیم خورد که به هیچ صورت از يك حیرت فوق العاده خودداری نتوانیم ! عین در زمانیکه تمام کره ارض در زیر فشار و انحصار يك ابر کثیف تیره و تار يك ظلمت و جهالت درآمده بود ، و آفتاب حقیقت و معرفت در عقب پرده فلاکت زده تمام برقع غفلت و وحشت غایب و محتجب گردیده بود، و ملکه کامکار تکوینی و حسنات از دیو غدار معصیت و ضلالت شکستهای سربسر برداشته در هیچ يك زاویه دنیا اثری

قوس ایوان قلعه بست از آثار عتیقه مهمه در ولایت قندهار


صحیفه ۱۳
شماره ۲۲
سال چهارم

از وی باقی نمانده بود، وآلهة كريهة ظلمت و تیر کی بر همه کائنات مسلط گردیده با جنود مردود خود قوت نور و حقانیت را بهم تهدید مینمود. و در هر طرف دنیا بر خلاف اوامر واحكام الهی و سماوی علم تیره کی برجم نی و عصیان برافراشته شده بود، و تقریب بود که دیو باطل کفر وطغیان ملك سليمان توحید و ایمانرا در زیر نمکین آورده سراسر ضبط و تسخير نمايد، و همه اطراف و جوانب عالمرا يك ظلمت شديد شرك و عصیان استیلا کند، که یکی یکبار در میان این همه عالم تاریکی و سیاهی از غار پر اسرار کوه حزایک شیای بسیار درخشان و منوری در شمشمعه افشانی و نور افشانی مشاهده شد که از وضعیت و ادایش چنان ظاهر است که در يك مدت بسيار اندك بكمال سرعت خرمن کفر و معصیت را سوخته و بر باد داده و همه عالم بشریت را از دستبرد و ظلم ظلمت و تیر کی وارهایده با مزده حقانیت و نورانیت مقدس خود چشم همه کارا روشن گردانید. و بيك حمله شدیده لشکر دیو بیکر وحشت و غفلت را از هم پاره پاره کرده بر فرار و هزیمت مجبور ساخت و به اینصورت حکومت قدیم از دست رفته تهذیب و انسانیت را بیش از پیش مستحکم کردانیده بر دنیا راستی و حق پرستی اجرای احکام شد و او امر حقه نمود و روی زمین را از چرك شرك و فساد با آب شایشکی و مدنیت شسته، و بايك رشته مقدسة جمیع پر کی های را که از دست درازی ضلالت و جهالت پردامن لطافت پیرامن توحید و معرفت و اراده آمده بود دوباره ربط نموده و در روی دنیا سر از نو فرشته برکت سررشته امن و امان بجای شیطان لعین و دیو بیدین فق و فساد حکمران کرده !!

این ضیای سعادت احتوا عبارت از ذات بابرکات محمدت صفات حضرت سيد المرسلين وخاتم الانبياء محمد مصطفى صلى الله عليه وآله وسلم است که در همین موسم گرمای عرب بتأثیر شدت حرارت هیچ بان نیاورده و روز های دراز تابستانی را اهمیت نداده در غار تیره و تار کوه حرا روزها از اکل و شرب الما و شبها نيز از عالم انزوا ورزيده بطاعت و عبادت الهی روز را تا به شب بقاقه و شیدا تا به سحر به سر می آوردند. در همین شبهایک شبی بود که بر همه ماديات بك سكوت و سكونت عمومی حکمفرما کردیده بود، و افلاك و سيارات همه از عالم بالا بر عالم سفلي بيك ورود مسعودی دیده انتظار دوخته و همه تن چشم گردیده باین شیوه بسیار والهانه برزمین علف و صرفنظر داشتند ، و در کره خاکی نیز طبعاً جميع حيوانات و نباتات و جمادات بزبان خاموشی چنان نشان میدادند که چون برای يك تشريف سعادت ردیفی كوش بهوا میباشند از انرو هیچ بك كلمه با هم دیگر خود نمیگویند تا مخل فکر و اندیشه شان نشود. در حالیکه در یکطرف غار مبارك كوه حرا همان عزلت كزين وزاویه نشین محترم هم دیده میشود که از همه عالم تجرد ورزیده در حصول رضای خالق كاينات رياضت و عبادت مشغول و در تقدیس و تحمید ذات پاکش محو و از خود بیگانه شده در بحر ناپیدا کنار معرفت و شناسائی اش فرورفته است تا گاه جبرئیل امین با معشر ملایك قدوسی از سما به غیرا فرو آمده وبر صاحب غاراعی ذات احمد مختار وسيد الابرار ( س ) كيفيت وحى طاری گردیده و جبرئيل يك چند آیه بدو تلقین نموده و از انشب حامل وحی به تنزیل دادن قرآن هدایات ملآن در سینه نبوت دفينه اش آغاز نهاده رسالتش را ثابت ساخت . و همین شب را خداوند عظیم الشان در کلام سعادت پیام خود به « ليلة القدر » تعریف و تسمیه فرمود . و آنرا بسبب شرف نزول قرآن پرهزار ماه فضیلت بخشید و جبرئیل و ملايك را بتقریب همان ليله مسعوده بر فرو آمدن زمین امر کرد. و آتشب را تا به فجر از همه آفات و بلیات سالم داشت « انا انزلناه في ليلة القدر، و ما ادراك ماليلة القدر ؟ ليلة القدر خير من الف شهر تنزل الملائكة والروح فيها بإذن ربهم ! من كل امر سلام ، هي حتى مطلع الفجر ! » این ليلهٔ مقدمه که به انزال قرآن در ان آغاز نهادند . و آنرا در سینه بي كينة مبارك بيغمبر ما ( ص ) تنزیل و تحویل دادند . وجبريل امين با ملایک در ان رحمت و برکت را از آسمان زمین آورده بر عالم تقسیم و توزیع نمودند از ماه رمضان پر اهمت و احسان يك شب سعادت موهی بود. « شهر رمضان الذی انزل فيه القرآن هدى للناس و بينات من الهدى والفرقان ! » . .

چون در اوایل اسلام و ابتدای بعثت حضرت خير الأنام عليه الصلوة والسلام عدد امت ناحیه آنقدر افزونی و زیادتی نگرفته بود و ملت اسلامیه عبارت از چند نفر متعددی بود که آنهم در مکه معظمه که از شر کفار ظالم شعار ساعتی را به آسوده کی و استراحتی نمیتوانستند که برانند . و از دستبرد اذیت کارانه شان بهم تحمل هرگونه تکلیفات و مصايب خود را مجبور میدیدند از آنرو جناب جلسبحانه تعالی در ان وقتها روزه را بدین سبب براهل اسلام فرض نکردانید تا کفار نگویند که چون حالا مسلمانان بر چیزی مقتدر نیستند و خوراك و معاش خود را تدارك و تهيه نميتوانند، لهذا بالمجبوريه تحمل جوع و رجوع نموده و نام صوم و فرضيت آنرا بظاهر يك بهانه ساخته اند. و غیر از ان در آغاز چون اسلام بسیار ضعیف بود و هنوز کسب قوت و متانت نموده بود و حقیقتش هم تا آنوقت بخوبی در معرض شهود نیامده بود اگر صوم فرض میشد ممکن بود که بسایکه در صوم نفس را بشدت ایذال کردن لازم میشود این عمل از دست هر کس میسر نیامده و هر شخص پابندی این قیود را مشکل پنداشته در مسأله مهمه اشاعت و توضیح اسلام يك سد بزرگ واقع و مانع میگشت ، خیر ! بهمه حال این يك محقق است که سال دوم هجرت نبوی در مدینه طیبه زمانیکه اسلام روز بروز قوت و متانت حقیقی خود را جلب مینمود و مردمان گروه گروه بدین فضایل تدوین خداوندی داخل و شامل میشدند، و از همه طرف از هر گونه نعمای نامتناهی الهی بر مسلمانان کثرت ووفرت گرفت و چون همه وقت غنایم از کفار جمع و فراهم می آمد از جمیع لوازم و احتیاجات معیشت و زندگانی خود چنان ایمن و مطمئن کردیدند که نزد هر يك از صحابه کرام کنیزکان متعددی که در غنیمت از کفار گرفته بودند حاضر و مهیا بود ، لهذا حق سبحانه تعالی برای اینکه مسلمانان شکر نعم خدا و ندیش را که برایشان انعام و احسان فرموده بجا آرند و از انسبب در روزی شان برکت و افزونی وارد آرد بنابر مناسبت تذکار شرف نزول قرآن عظيم الشان واسوة حسنه پیغمبر آخر الزمان صيام ماه رمضان سعادت فيضا را برهمة مسلمانان على الاعلان فرض كردانيد وبدینصورت این قانون جاری نافذ و جاری گشت « يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم ! لعلكم تتقون ! » .

کردیم،
السلام
اینها
(
حرارت
چنان
سقياط
ايام قبل
سلام
سابق
راههای
رواج
چون
واره
وقته
بسیادی
خراب
مردانه
تقدس
و شعله
باخت
سبات
البهای
لحديثة
چنان
غایت
باری
و از
لیقت
غایب
مقدار
بودی


سال چهارم صحیفه ١٤ شماره ۲۲

از ان روزیکه این آیه هدایت غابه بسوی حضرت رسالت منزلت (ص) بصورت وحی القا گردیده است تا کنون بر معتبر اسلام هر ساله در ماه رمضان فیضرسان قیام صیام مانند ادای صلوة بکفرش دینی و مذهبی شمرده میشود، و صوم نیز مانند صلوة بشرایط و آداب مخصوصه اش بجا می آید، و چنانکه نماز بی طهارت و وضو و نیت درست نیست همچنان روزه نیز بی آنکه انسان جمیع مطالبات و آرزو های نفسانی خود را ترک نکند، و از نقاید مادی مانند خورد و نوش و قبیل آن دست بردار نشود، و تمام جوارح و اندام خود را از استعمال منکرات و خشات باز ندارد روزه اش صحیح تسلیم نمیشود. در آداب صوم ذات فخر کاینات علیه افضل التحیات تحدی تا کید فرموده اند که اگر وقتی برای صایم کسی دشنام های سخت دهد و مقابله اش بر خواسته متلش آماده شود، صایم بجوابش تحمل ورزیده و هیچ آثار قهر و غضب را نشان نداده بگوید که من روزه دارم، چنانچه در حدیث صحیح مذکور گردیده است « اذا كان يوم صوم احدكم فلا يرفت ولا يصخب، فان سابه احد وقاتله فليقل انى امرؤ صائم » . و دیگر با فرموده است که کسی که روزه گرفت در رمضان، با ایمان، و آداب شرعی آن جمیع گناهان گذشته اش عفو وسمح شود « من صام رمضان إيماناً واحتساباً غفر له ما تقدم من ذنبه : كتاب صحيح » : حالانکه اکثر مردم را بکمال تاسف می بینیم که حدود و آداب صوم را هیچ ملاحظه نکرده به بسیار جسارت و گستاخی در ماه صیام پیش از عادت خش و هزیان را بر زبان می رانند و به تقدیس و تعظیم صوم هیچ باک نیاورده و آن فرض مقدس و مبارک الهی را آلة محرکۀ فسق و فساد و جنک و جدال خود میسازند، و تاوان و الزام جنگهای بیهوده خودشانرا بر آن قانون پاک سماوی افترا و بهتان میکنند « فاستعذ بالله انه سميع عليم » . از آن هم بدتر بسیاری از عوام الناس در هر کوچه و بازار دیده میشود که بجای آنکه نماز بخوانند و پاشها روزه گرفته بکسی ضرر رسانند و خلاف آن در ماه رمضان به قمار مشغول و مصروف میباشند و اگر از نزد شان پرسیده شود که این عمل شنیع را چرا میکنید؟ میگویند که روزه خود را میگذرانیم « واذا قيل لهم لا تفسدوا في الارض : قالوا انما نحن مصلحون » عجب روزه بانوانى كه ميعاد مقرر آنرا كه در انوقت ما به حسنات و ادای صلوات و عبادات مأموریم برادر کمتر ام الحبايث، ابو الفسوق میسر نیازی و ساعت تیری بسر آریم هم در صورتیکه خدای قهار در کلام هدایت انجام خود ما را بشدت و تکرار از ان منع فرموده و درجۀ خیانتش را پس از خمر و پیش از بت پرستی نشان داده است « يا ايها الذين آمنوا : انما الخمر والميسر والانصاب والازلام رجس من عمل الشيطان فاجتنبوه لعلكم تفلحون » . غير ازينها يك دو فریق دیگری که بدرجه ها از ایشان بدترند نیز موجود است و با وجودیکه خود شانرا مسلمان هم میگویند ولی روزه نمیگیرند گروهی از ان عوام الناسی است که از شدت غفلت و بیخبری، و عدم تعلیم، و جهالت خود از نماز و روزه منکر، نی! بلکه تنها قبول دارند و دیگر هیچ اثری از دوام و عمل آن نشان نمیدهند و تکلیف نفس را تحمل نیاورده پوشیده روزه را میخورند که این یک طبقه بسیار سفیهه است که عدد

انچنین اشخاص شکم پرست هم بسیار قلیل است « اولئك كالأنعام بل هم اضل و اولئك هم الغافلون » ، و گروه دیگر آن، عبارت از بعض کسان متعددی است که خود شانرا نمونۀ تهذیب جدید پیش میکنند و با آنکه خود را عالم و متفنن میدانند و از اسلام و مسلمانی دعوا دارند بنابر مدنیت یوریی روزه را یک قسم اعتقادات زمانه های قدیمه بیهوده شمرده و آنرا به رسم کهنه و فرسوده گفته و هیچ درجۀ اهمیت را به آن داده از ان سهل میگذرند و به اینصورت احکام جلیل الهی را استهزا و اهانت میکنند و از خود خبر ندارند « الله يستهزئ بهم ويمدهم في طغيانهم يعمهون » . و خداوند جزای عمل اینچنین کسانرا به بسیار شدت و کمال صفت قهاریت خود ادا میکند « انا جعلنا في اعناقهم اغلالا فهى الى الاذقان فهم مقمحون » والحمد لله تعالی که ازین طبقه در کل ملت نجیب افغان کسی نیست. حالا آمدیم بر یک جماعت دیگری که جمیع فرایض سماوی و اوامر الهی را مقدس و محترم دانسته با ملاحظۀ آداب و حدود الله آنرا بجا می آرند، و روزه میگیرند، نماز میخوانند، متکف میشوند، صلوة تراویح را میگذارند، زبان خود شانرا از غیبت و هزیان محافظه می نمایند، رشوت نمیخورند، سود نمیگیرند، برای اغراض شخصی خود حقوق عباد الله را پایمال نمیکنند و با آن بکمال صداقت در خدمت وطن و ملت سعی و غیرت میورزند، و خیرات و زکوه را به مستحقین و مساکین میدهند، امانات را خیانت نمیکنند در اموال شاما دست درازی را روا نمیدانند، و از حرام خوری ابا و انکار میکنند، غرض از جمیع منکرات بشدت اجتناب میورزند و در اوامر و نواهی الهی بدقت حرکت میکنند. پس اینها بندگان حقیقی خدا گفته میشوند، و « عباد الصالحين » عبارت از ایشانست زیرا برای رضای خداوند خود تمام آرزو های نفسانی خود را پشت پا میزنند و در اظهار عبودیت و بندگی و اعتراف عجز و فروتنی همه مطالبات شخصی خود شانرا ترک میکنند « اولئك على هدى من ربهم وأولئك هم المفلحون » . مگر بکمال تاسف چنان ظاهر میشود که در وطن ما این طبقه عبارت از چنان یک گروه بسیار کوچک و مختصری است که وجود و عدم آن هم در شبهه است. بهمه حال ما از درگاه خداوند متعال بعد عجز و نیاز آرزو داریم که همه افراد ملت ما را به همچنین اخلاق حمیده و عادات حسنه که دران رضای خدا و خوشنودی پادشاه و آسوده گی رعیت و خیر وطن و ملت مضمر و مستتر باشد، متخلق گرداند. در هر سال چون ماه صیام فرحت اختتام از ورود برکت آمود خود به جمیع اسلامیانرا بدیدار سعادت آثار خود روشنی میبخشد، ذات شوکتماب پادشاه دیانت آگاه ملت پرور محبوب القلوب معظم مادر عشرۀ اول آن | بشرطیکه یک عذر مشروعی نباشد | یومیه بوقت شام با جمیع ارباب مناصب ملکی و عسکری و یک جمعیت بزرگ رعایای صادقۀ شاهانه شان در میدان با صفای خوش آب و هوای چمن حضوری دار السلطنۀ کابل تشریف می آورند، و قریب ١٤ پنجهزار نفر یومیه بوقت افطار صیام با پادشاه مقدس خود شان بر یکخوان گستردۀ الطاف و احسان ملوکانه یکجا بهم نشسته بخوردن اقسام قواکه واطعمه لذیذه مشغول گردیده بعد از فراغ افطار ذات اعلیحضرت جمعیت این جمعیت عظیم بسوی مسجد عیدگاه حرکت و عزیمت فرموده


مینه ١٥

سفت صلوة تراويح وختم كلام الله رانجا می آورند که هر مسلمان چون
اینهمه قدر و مرحمت شاهانه شانرا در حق دین و ملت بیند به هیچصورت
از یک دعای خالی از ریای دوام عمر و دولت ذات مراحم صفات این
بادشاه دیانت اكثناه حقایق آگاه خود داری نمیتواند !!.
(عبد الرحمن محرر اداره )

جواد داخلية

پشت رود

( پشت رود ) يك موقع بسیار مهمی و حاکم نشیی کلان علاقه
قندهار است. از مدتی بود که حاکم مخصوصی نداشت و رأساً بولایت
قندهار ملحق شده و آن صورت اداره میشد. از انجا که مرحمتهای
ذات اعليحضرت ( سراج الملة والدين ) بادشاه غمخوار مرحمت کردار
رعایا و برایا بر عموم تبعة صادقة شاهانه شان شامل است ، اهمیت موقعیه
اتجارا مد نظر اكبير ثمر فرموده مالیجاه عزت همراه ، فتح الله خان ،
حاكم سابقة ( فراه) را امسال در پشت رود حاکم مقرر فرمودند.
از قراری که از زبان بعضی واردین مسموع افتاده حاکم مشار اليه
مجرد رسیدن به آنجا اجرا آن بسیار لازمه و مفیده را مرعی نموده
بی ناگواریهایی که در انجا پیش آمده بود به اندک مدت رفع نمودند.
و دردها و رهونها و بعضی از بر دستها شکیه راحت و سعادت در عایای پادشاهی
را اخلال نموده بودند بسر رسانیدند، و باقيات ماليات ووجوهات
سرکاری را حسن صورت اینها و سررشته انتظام آن ولا را به بسیار
خوبی بجا آورده اند که الحمد لله بسایه توجهات مراحم آیات اعلی حضرت
پادشاهی کار و بار آنجا به بسیار خوبی در براه شده است.

جواد خارجيه

گفتگوهای تجاربه

نقل از اخبار تو بهار منطبعه طهران

یاد داشت دولت ایران

کابینه آقای مستوفی الممالك دریاد داشتی که محکومت روس تبلیغ نموده
از تجاوزاتی که بواسطه عساکر روسی در انتهای مراجعت از آذر بایجان
رعایای ایران و املاک و اراضی آنان شده و خساراتی که وارد آورده اند
بشدت پروتست کرده در یادداشت مزبور بمناسبت حوادث ذیل اظهار
شکایت شده است.
۱ - سوزانیدن دهات شمالی آذربایجان
۲ - نگهداشتن چند نفر از معتبرین اهالی به عنوان گروگان -
۳ - تخریب حوالی خوی و غارت و احتراق دهات شاه بولاق -
روزنامه اقدام منطبعه اسلامبول در يك مقاله اساسی یادداشت مزبور را
مورد بحث قرار داده میگوید - از اخبار فوق دو نتیجه بدست میآید
نخست درجة مظالم روسها - دویم حالت توانائی دولت ایران و داشتن
این اندازه جرأت و جسارت که بوسیله اینها بتواند در مقابل حرکات

سال چهارم
شماره ۲۲

روسیان پروتست نماید مسئله اولی ذاتاً از مسائل بدیهیه است چه مظالم
بیگانه و حرکات روسها که حتی در هیچ قوم وحتى نيز امثال و نظاير
آنها دیده نمی شود چندان تاریکی ندارد هر قدر دیپلو مانهای روسی
بخواهند این حقیقت را بالفاظ خوش بظاهر مستور بدارند و بهر اندازه
که متفقین روس یعنی فرانسه و انگليس تابع مطامع و منافع روسیه شده
اینهمه تعدیات ظالمانه را تاويل بسكوت و اغماض بگذرانند باز هم مردم
دنیا بدون هیچ تردیدی این مظالم را تصدیق میکنند -
روسها با کدامین حق و صلاحیت داخل ایران شدند ؟ آیا برای اصلاح
باید دید که روسها در ایران چه ها کردند؟ این دیار لطیف اسلامی را
بچه حال تباهی انداختند !! در ایران چقدر خون بی گناهان را ببخشند
به معابد مقدسه ایران چگونه بی احترامی ها کردند و برای اینکه این مملکت
را بدون هیچ گونه حتی تصاحب کرده باشند چگونه این کشور زیبا را
محکوم ساختند که در تحت خبر و تضییق با یک سم حالی زنده کانی نماید در تشریح
این مطالب چندین جلد کتاب نوشته شده است حتی صحیح تر این است که
اغلب این قبیل کتابها در انگلستان تالیف وطبع شده است همین
انگلیسه که امروز باروس دست بدست همدیگر داده اند. یکی دوستان
بیش نیست که در موضوع ایران بایک نظر فرا آمیز به روسها
نگاه میکردند آری اینک دولت ایران از معاهدات اخلاص کارانه دولت
عثمان که نه فقط از حیث همجواری بلکه از نقطه نظر نژادی و دینی با ایران
مربوطیت تمام و مناسبات کامل داشته و دارد استفاده کرده و از مظالم
روس پروتست نموده است .
انسان وقتی که به سیاسات ساراتوف روسی نظر میگذراند عادتاً روسیه
را در یک موقع ملاطفت کاری ملاحظه نموده تصور میکنند که عثمانیها
دشمن ایران و روسها بار جان و دوست گرامی ایرانیان میباشند فقط زمان
که هر حقیقتی را بعرصه ظهور در آورده سفیدی را از سیاهی مطلقاً
تشخیص میدهد - این اقدامات مضحك و نظريات مصنوعی سازانوف را
بقوت تکذیب میکنند .
على اینک روس و اینک عثمانی - حقایق بطور خیلی واضح ، عیان شده
و از این روشنتر هم جلوه گر خواهد شد .

خبرهای عتیده

مكتوبات عجيب

از جیب و بغلاكثر مقتولين روس مكتوباتی پیدا کرده اند که در آنها
تلفات مدهش روسها در میدان های جنگ تذكار و به عساکر روس توصیه
شده است برای هوای نفسانی زار روس و اتباع او خود را به کشتن ندهند .

گرانی ارزاق در روسیه

در روسیه گرانی ارزاق بی اندازه موجب تشویش شده کلیه مطبوعات
روسیه در این موضوع بس شکوه میکنند. روزنامه ( نويه ورميا ) فوق العاده
اظهار تلاش کرده میگوید - نرخ ارزاق و حوائج ضروريه بايك سرعت
مدهش رو بترقی گذاشته و محتمل است و اندازه آنی بحد مافوق تحمل رسد .

تجاوز قزاقان روسی به ناموس

قزوین و - در این چند روزه دو مرتبه قزاقهای روسی در خیابان
جلو زنان را گرفته که با خود برند کسبه اجتماع کرده جلوگیری میکنند


حصه ١٦
سال چهارم
شماره ۱۲

جهاز مذکور شش هزار تن وزن داشت و در سال گذشته به اتمام رسیده بدریا انداخته شده بود — چون در وقت ۱۱ بجه روز — ۲۷ — ماه مذکوریم در جهاز سه مسئوله مذکور افتاد — بمجرد افتادن — يك آواز بسیار مهیب برخواست و روی بحر را دود گلوله مذکور بمثل يك ابر بسیار تیره مستور ساخت و بعد از بازده دقیقه چون دود مذکور آهسته آهسته نائب شد — نشانی از جهازات و نفری باقی نبود البته تکه های جهازات که از صدمه هم بریده بودند بنظر می آمدند آوازیم مذکور — در مقام میدستو که از بندرگاه مذکور ۲۲ میل دور است شنیده شده — و در مقام ستنك بورن که از جای وقوعه — ده میل فاصله دارد — از صدمه هم مذکور آینه های اکثر عمارات شکسته و سقف بك عمارت مسمار شده — از مقام و مینیم که از شیراس ٤ میل فاصله دارد — عمال يك خياط — برای شوهر خود — در شیراس بذريعة تيلى فون اطلاع — داده دریافت نموده — که این چه کیفیت است که اول یک آواز بسیار مهیب شنیده شد — و يك لحظه بعد آن — يك زوج بوت ويك عدد كاثر — ويك بوند مسکه از هوا در صحن باغچه مایان افتاد — و در بندر گاه شیرنی ازین صدمه برای جهازات دیگر هم بسیار سخت نقصانات رسیده — در بندر بسیار غربی هلاك و زخمی شده اند — گفته میشود — که متعدد جهازیکه در ان وقت در بندر مذکور بودند همکی فنا شدند — از حمله نفری که در بندر — و جهازات بودند — یک نفر آتش كار بك جهاز و سه نفر دیگر اشخاص نجات یافته باقی همکی غرق وهلاك كردیدند

۲۸ -- ماه می — خبر لندن در انگلستان یک اطلاع سرکاری شایع شده که در وقت حمله جهازات هوازی دشمن مردم دروازه ها و کلکین های عمارات خود را بسته کنند تا که دود زهر ناك گیس درون عمارات نرود —

لندن ٢٦ ماه جون - ١٣ شعبان -
پيرو گريد - وزير جنگ روس استعفای خود را داخل کرده است. ميگويند كه استعفاى وزيرجنگ روس بر شکست های گلیشیا مبنی است وقلت سامان حرب نیز یکی از اسباب استعفای او می باشد .

( يك نظريه فلسفيه )
منقول از جريدة فريده حبل المتين
يكى از اجله فلاسفه در موضوع این جنگ چنین پیشین گوئی مینماید و بزرگترین صدمه و لطمه که به اخلاق آسیائیان از این جنگ وارد آید آن است که پس از خاتمه این جنگ از روی فنون احصائیه ثابت خواهد کردید که ۲۵ ملیون عده زنان در اروپا بر مردان فزونی خواهد یافت و خواه مخواه دست طبيعت این جماعت بی مونس و صاحب و رفیق را مانند سیل دمان بذاره آسیا فرو خواهد ریخت . بعقيدة ما فساد اخلاقی که فلاسفه اروپا را از آزادی زنان و وضع معاشرت آنان بستوه آورده پس از ورود آن میهمانان ناخوانده بسرعت برق آسیا را هم فرا خواهد گرفت و جلوگیری از آنهم به اندازه مشکل است که میتواند به پایه محال دانست چه هیچ چیز نمیتواند شد مجاری طبیعت را نماید پس باید گفت بزرگترین صدمه که از این جنگ به آسیا برسد همان وقعه اليمه ورود مهمانان ناخوانده محبوب است .

دی شب و امروز که خیابان دکانها را بسته به کمیسیری رفته عريضه تظلم داده اند که این مسئله ضرر مالی نیست که توانیم تحمل نمائیم و تا بحال از اقدامات كبیری نتیجه ظاهر نشده است .

( ملحق شدن به اعراب )
بوشهر از قراریکه شهرت دارد یک عده از سربازان انگلیس در بصره به اعراب ملحق شده اند .

( آخر ترين خبرها )
ترجمة اخبار های انگلیزی وغیره
قوت دشمن
اندازه شده است که قریب بیست تك جرمن و استروی در کلینیا موجود میباشند و ازین چهارتك و نجاه هزار محض بر کنار در پای نیستر در جنگ مشغول هستند — وكل فوج حريف از ساحل بالتك الى بكو وينا جهل لك تخمين است روسیه از نمبرك بمسافت شش یا هفت میل دور تر گریخته اند .

یسپانی روسیه از نمبرك
لندن ٢٤ ماه جون - ١١ شعبان - روسیه از نمبرك به ترتیب و سرشته درست پسپا کشت و اهل آستریا هیچ مال غنیمت در نمبرك نه یافتند به اینکه در ان وقت در بندر امستر دم - خبر رسمی و آنیا بیان میکند که نمبرك را فوج دویم ما فتح نموده است -

لندن ۲۳ ماه جون - ۱۰ شعبان -
ای مستردم - خبر رسمی برلن اطلاع میدهد که نمبرك را افواج استریا بوقت شب گرفتند — و روسیه از علاقه سان و کنار دریا و سچولا گرفته می رود

لندن ۲۲ ماه جون - ۹ شعبان -
از کوین هیگن ( واقع دنمارك ) ، ایمستردم (واقع هالیند) خبر رسیده که جرمن ها مقام لیبارا بسیار مستحکم کرده می روند سونوبهای کلان بمجری دادر بازار ها نهاده اند .

لندن ۲۲ ماه جون - ۹ شعبان
يك توب جرمی که از مسافت بسیار کلوله می اندازد بر دنگرك كلوله باری را شروع کرده است — و پانزده کلوله بمب انداخته بسیار ضررا گشته است

لندن ۲۲ ماه جون - ۹ شعبان -
اینتر پایه تخت یونان پنج کشتی ابدوز خلیفان در بحیره مارمور رسیده راه آمد و رفت افواج را بطرف کیلی پولی مسدود ساخته اند —

( خبر مهم )
۲۱ ماه چون خبر کانکته — گورنمنت هندوستان در ایران تجارت های هندو بندرات جهاز حکم فرستاده که بعد از تاریخ امروز برای دولت بلغار به هیچ قسم اشیاء تجاری فرستاده نشود و برای دولت یونان و رومانيه — اشیاء بکار آمد مصارف فوجی که در آن اشیاء خورا کتاب انسان و حیوان باشد ارسال کرده نشود —

۲۸ ماه می - خبر لندن - در بندرگاه شیرنس واقع ملک انگلستان که قريب لندن يك بندر گاه بسیار کلان و مشهور است — يك كلوله بم از يك جهاز هوای دولت جرمن در جهاز برانس آئرن نام دولت برطانیه افتاد — جهاز مذکور — همراه دو صد و پنجاه نفر مسافر تباه کردید

در چاپ خانه حروفى دارالسلطنه كابل طبع گرديد
همه مقاله هائيكه دستخط ندارد از طرف مدير و سر محرر تحرير يافته
محمود طرزى


( اعلان )
پَراکنده
از آثار مطبوعۀ تازۀ مطبعۀ مبارکۀ عنایت ، و عبارات از يك مجموعۀ اشعار ایدار مجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا ، و خوبی طبع زیبا ، بالتصاویر بسیار زیبا جلوه گر بازار عرفان گردیده است . اگرچه از تحت خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر بیک طرز جدید است . نسبت بخوبیهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان ، یعنی مقابل (۲) دو روپیه کابلی در خود مطبعه عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب ، و در بازار ارک از دکان باز محمد ، و در متصل مدرسه شاهی از دکان غلام محمد هر کس خریده میتواند .

( اعلان )
جزيرۀ پنهان
هوسکاران مطالعۀ آثار ادبیه را مژده ! ازین ثمرۀ نو رسیده ببازار ، مطبعۀ عنایت ، کامها را شیرین نمائید . جزیرۀ پنهان ، يك ناول ایست که قوت علم و معرفت و سعی و غیرت را برای اساس زندگان نوع بشر بنظر ثابت و جلوه گر میسازد . هم حکایت ، هم عبرت هم پند ، هم فضیلت : خوبی چاپ ، خوبی کاغذ ، خوبی تصورش علاوه ، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان ! تنها (۹) تش روپیه محل فروخت نفس مطبعۀ عنایت در ده افغانان ، و دکان باز محمد در بازار ارك ، و دكان غلام محمد متصل در مدرسه شاهی .

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۰۰۰ مصور مجلد
علم و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توحید
این کتابهای فوق در اداره موجود است . هر کس که آرزوی خریداری آرا داشته باشند به اداره مراجعت کنند .

اعلان
از مطبعه عنایت
قیمت روپیه کابلی
سیاحت پر دورا دور زمین بهشتاد روز مجلد ۲
سیاحت در جو هوا مجلد ۲
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد ۲
از هر دهن سخنی و از هر چمن چمنی مجلد ۲
روضۀ حکم مجلد ۲
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشد از خود مطبعه عنایت در ده افغانان از نزد عبد الرؤف سر مرتب و از دکان باز محمد کتابفروش در بازار ارك و از دکان غلام محمد کتاب فروش متصل مدرسه شاهی قیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند .
و اگر از خارج افغانستان آرزوی خریداری کتابهای مافوق را بکنند با مدیر سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند .


اعلان

عموم مشترکین کرام خودرا یاد آوری میکنیم که هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشترکین کرام دارالسلطنه کابل خودرها بیابیم تمکن نشد لهذا بداکخانه مرکزی دارالسلطنه کابل بيك مقاوله نموده داکخانه مشارالیه تقسیم و توزیع اخبار مارا که بهمه مشترکین کرام ما برساند در عهدهٔ همت خود قبول نمود. مشترکین کرام دارالسلطنه خود را تبشیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطهٔ غیر فرداً فرداً بواسطهٔ آدمهای داکخانه بخود شان میرسد.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه | هشت روپیه کابلی | سالیانه | چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه | پنج روپیه کابلی | ششماهه | هشت روپیه کابلی

در خارج افغانستان
هر جائیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراک قبول نمیشود
يك طلای پوند انگلیزی یازده روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند

یاد آوری

بر همه کار داران نظامی و ملکی و جملهٔ خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود:
اگر از يك جابديگر جا بروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید. هر گاه همچنين يك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند.

(شرایط درج کردن اعلانها)

سوداگرانی که مال تجارتی، وصنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود:
اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپيه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطريك قران يعنى نيم روپيه کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار في سطريك قران يعنى نيم روپيه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطريك ستون اخبار ما (٣ – اینچ – ٤ – سوت) میباشد هرگاه شخصی اعلان خود را متمادياً تا بيك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق پشتی ده سر سطری ستانه اجرت گرفته میشود


امان افغان
۱۳۲۹

شمارهٔ ۲۳ سال چهارم

فهرست مندرجات

جشن مقدس اتفاق ملت ( فواید اتفاق )
قصیده در بیان اتفاق مای دولت افغانستان ( کلام جناب شیر احمد مخلص تخلص )
اخلاقیات ( دین ، دولت ، ملت ، وطن )
حوادث داخلیه ( اطلاع از طرف جناب ايشيك آقاسى ملكي متباب ماخ )
زراعت ( مادهٔ یگانه حیات فی بشر است )
حوادث خارجیه ( نقل از اخبار تو بهار — سودن هدین — امریکا وژاپان — اندیشه های لارد زارژ — موقعیت ايطاليا — ترجمهٔ اخبارهای انگریزی — خبر روما — سیر لندن ۱۸ ماه جون به لندن ۱۷ ماه جون — کذا — جنك روس — پیشقدمی غنیم در علاقهٔ پولیند — مبارکبادیهای طعنه آمیز — نمونهٔ نقصان جان — خطرهٔ وارنا — رزمگاه غربی و جنوبی — خطرهٔ هندوستان — خبر ذیل از طرف وزیر هند به وایسرای رسیده است — ایجاد جدید حیرت انگیز جرمن — اخبار بواسطة ريوتر — عزم جزم قیصر جرمن در شهر برلن — انتشان در پاریس کار بملائکه ها ماند — نامه نگار خصوصی ما از مرو مینویسد — حمله های شدید جرمن )

( روزه — شکریه ختم ماه مبارك رمضان فيض رسان )

تصاویر ( سر افسر کل ماشین خانه جات دولت علیهٔ خداداد افغانستان جناب جرنیل محمد سرور خان )
( يك حصه از قصر سعادت حصه استور در دارالسلطنهٔ کابل — پل کهنهٔ شهر جلال آباد يك منظرهٔ )
( دیگر از همان موضع — )

( صفحهٔ اول ) ( صفحهٔ ثانیه ) ( و ثالثه )


اعلان
از صنایع پروریهای ذات ستوده صفات اعلیحضرت سراج الملة والدین بادشاه ترفیعخواه دولت علیه افغانیه و سعی و همت جناب جرنیل کارخانه جات، ماشین خانهٔ مبارکهٔ دارالسلطنه کابل علاوه بر ایفای حراج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و اونیفورمه های عساکر شاهانه وغیره بعضی دیگر مصنوعات داخلی که ازان اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایونی حکم فروش آن صادر گردیده است: محل فروش این چیزهای، ذیل ( دکان عبدالله خان در بازار ارك ) میباشد.

(۱) سرج های پشمینه باقی برنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گزانگریزی ۳ فوته مشخص شده و در صندوقخانه جنسی هم بفروش میرسد

اقسام
قسم اول
قسم دوم
درجه ها | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم | درجه سوم قدری کلفت قیمت آن ۱۰ پیسه زیاده شد
رنکه | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ
رقم | تا حال ساخته نشده | ۷ روپیه | ۶ روپیه | ۶ روپیه | ۶ روپیه
قیمت | | ۷ روپیه ۱۸ پیسه | ۶ روپیه ۱۱ پیسه | ۶ روپیه ۴۸ پیسه | ۶ روپیه ۱۰ پیسه
کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گزانگریزی کشمیره چهار خانه ۷ روپیه ۳۰ پیسه کشمیره رهدار هر رقم ۷ روپیه بیست پیسه

(۲)
جراب ها
تکمه های چرمی محراب ومنبردار
رقم | نکه بانکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج | کلان فی درجن | میانه فی درجن | خورد فی درجن
قیمت | ۱ روپیه ۵۲ پیسه | ۴۵ پیسه | ۳۶ پیسه | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۵۰ پیسه

(٤)
کروره های جدید ساخت
رقم | زرباف کتابی خانه دو کره دو ناره | زه باف يك اسپه دو کره سه تاره | چرم باف يك اسپه | يك اسپه چار تارهٔ نخی
قیمت | ۸ روپیه و ۳۳ پیسه | ۹ روپیه و ۲۴ پیسه | ۸ روپیه و ۴۲ پیسه | ۶ روپیه و ۱۱ پیسه
رقم | چرم باف دست بادامی دوالسپه | چرم باف دسته دولانه يك اسپه | دسته دولانه یکی چار اسپه | چرم باف همرکاب
قیمت | ۴ روپیه و ۱۸۹ پیسه | ۴ روپیه و ۱۶۹ پیسه | ۸ روپیه و ۲۴ پیسه | ۴ روپیه و ۱۳ پیسه
رقم | قبضه برنجی کلیت نقره توپخانه | قبضه کلیت نقره از چرم سه لایه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو کاره رکابی
قیمت | ۳ روپیه و ۵۵ پیسه | ۴ روپیه و ۵۷ پیسه | ۵ روپیه و ۵۴ پیسه | ۵ روپیه و ۹ پیسه
رقم | رکابی از نخ | چرم باف میانه چوب بست زنانه | از زین سواری تیغ چرمی | زنانه ابریشمی خیاطهٔ
قیمت | ۴ روپیه و ۱۰۱ پیسه | ۵ روپیه و ۸ پیسه | ۵ روپیه و ۵۸ پیسه | ۵ روپیه و ۸ پیسه
رقم | دسته بادامی تیغ چرمی | دسته دولانه سامی برنجی کلیت نقره | از زین سواری دولایه تیغ چرمی کجک دار | چرم باف ما بین بست يك اسپه
قیمت | ۴ روپیه و ۱۹ پیسه | ۴ روپیه و ۴۵ پیسه | ۴ روپیه و ۵۹ پیسه | ۸ روپیه و ۱۲ پیسه

(٥)
اقسام کلهای مصنوعی سر
قسم | گل جرین | گل نافرمان | گل شبو | گل برینه
قیمت | ۵ روپیه و ۳۶ پیسه | ۶ روپیه و ۶۹ پیسه | ۶ روپیه و ۳ پیسه | ۵ روپیه و ۷ پیسه
قسم | شکوفهٔ نارنج | گل یاسمن | چنبیلی | گل استرن
قیمت | ۷ روپیه و ۴۵ پیسه | ۶ روپیه و ۵۸ پیسه | ۹ روپیه و ۸ پیسه | ۵ روپیه و ۳۸ پیسه
قسم | شکوفهٔ سیب | گل گلاب | گل سوسن | گل گندمی
قیمت | ۶ روپیه و ۳۵ پیسه | ۷ روپیه و ۱۲ پیسه | ۶ روپیه و ۵۴ پیسه | ۶ روپیه و ۵۴ پیسه

♦ المشتهر ♦
( میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات )
( گیدان نظامی )


سال چهارم
شماره (۲۳)

مدیر و محرر
محمود طرزی

الاداره و المطبعه
در ماشین‌خانهٔ دار السلطنة (کابل
همه امورات تحریریه به ادارهٔ عالیه
بنام مدیر فرستاده میشود

سراج الاخبار افغانستان
١٣٢٩

صحیفه (۱)

قیمت سالیانه
در دار السلطنه کابل ۸ روپیه کابلی
در اطراف داخلهٔ مملکت
اخراجات داک ۱۱ روپیه کابلی
در خارج مملکت
اخراجات داک ۱۰ روپیه انگلیزی
بهر یازده روز یکبار نشر میشود
قیمت یک نسخه آن در کابل یک عباسی است
(اوراقی که درج نشود آماده نمیشود)

تاریخ انگریزی ۲۸ جولائی تاریخ شمسی ٥ اسد ١٢٩٤
تاریخ ۱۵ رمضان ۱۳۳۳

و پذیرایی کرده است. اتفاق يك قلعهٔ جنگی رصینیست که قوت مند ترین سلاح هم حصار سنك بست آنرا ضرری رسانیده نتوانسته. اتفاق يك حصن حصینیست که هر که آنرا در زیر محاصره گرفته با برداشتن خسارات و تلفات عظیمی از فتح آن مأیوس شده به عقب نشسته است. اتفاق يك آلهٔ مدافعهٔ بسیار مهلك و هیبتناکی است که بار بار از توپهای بزرگ ۱۷ انجی و زیبان های عظیم برقوت و دهشت بالاتر است اتفاق يك سد سدیدی است که هیچ یک سیلاب تندی آنرا آفت و نقصانی رسانیده نتوانسته و خود را بيك كنار كشیده با شور و شر رستاخیز خود از پهلوی آن جریان و سیلان نموده است. اتفاق يك حرارت بسیار شدیدی است که از دور وجود روئین تنان را با جوشن شان از شدت گرمی خود آب میسازد. مختصراً اتفاق چنان يك ماشين بديع مرعبی است که بعد از انکه در کارخانهٔ قدرت الهی جوشها خورده پخته شده است بمیدان شهود و تجربه برآمده این يك را باثبات رسانیده که یکچنان قوت محیر العقولی را مالك و حاوی است که اگر بهر چرخ بزرگ کارخانهٔ احتیاجات و لوازم انسانی متوجه شود آنرا به دور و حرکت می آورد و هم هیچ قولی به عملیات و اجرا آن مهمه آن دافع و مانع شده نمیتواند. اگر اتفاق نمیبود تمام عالم را امروز بيك فلاكت عمومی سر دچار می یافتیم، انسانها را از همدیگر شان متنفر، کره ارض را از آثار عمران و آبادی سراسر خالی، عالم بشریت را از لباس و پوشاک عاری می دیدیم. قوت مميزه را معدوم، زبان را از نطق محروم، وجدان را مانند نقشهٔ موهوم تلقی میکردیم. خود ما را وحشی، برهنه، گرسنه، ترسنده سراسیمه، آواره و به جمیع صفات وحشت و حیوانیت متصف می یافتیم. خوراک خود ما را از شکار گوشت تمام حیوانات و پوشاک خود ما را از برگهای درختان تدارک می کردیم و بلکه برای لباس و ستر هیچ لزوم هم نمیدیدیم، روزها را در دشتها و جنگلها و شبها را در مغاره ها و گودالها بسر می آوردیم، در تمام دنیا نه از علمی اثری و نه از فن خبری، نه از زمین شجر و باروری و نه از درخت دانه و ثمری بنظر نمی خورده، نه از تجارت نامی نه از صنعت نشانی، نه از جامه و کالا اثر خامی و نه از زراعت

جشن مقدس اتفاق ملت

( فواید اتفاق )

اتفاق چیست؟ اتفاق يك حصن طبیعی است که ذات حضرت خلاق حکیم دانای قادر توانا جل وعلا برای ترتیب و انتظام عالم و آسایش و رفاهیت بنی آدم آنرا خلق و ایجاد فرموده در قلوب عبودیت مجلوب بندگان خود تودیع و توزیع نمود، تا بدریعهٔ آن از راحت، امنیت بختیاری، سعادت استفاده توانند و بتوسط آن بدرجه های رفیع و قلل منیع کوه با رفعت و شکوه ترقی و تعالی برآمده از انجا مناظر لطیفهٔ اراضی وسیعهٔ صنعت حرفت زراعت، تجارت، معدنیات وغیرهم را یکان یکان از زیر نظر دقت خود شان بگذرانند. اتفاق يك آلهٔ فعالیت که بيك ادا حرکت دادن آن، سعادتها، برکتها، کامیابیها، مظفریتها، ترقیها بریم انسانرا از نشان دادن صورتهای خوب و اشکال و قیافتهای مرغوب خود شان بیش از حد ممنون و مسرور میسازند. اتفاق یکقوهٔ برق آسائی است که هیچ یکقونی در مقابل آن ایستاده نمیتواند و جمیع قوتهائیکه روی دنیا دیده شده و میشوند دفعات از این قوت مزبور شکسته و هزیمتها برداشته بالا خر در پیشروی آن خود را به تسلیم و اعتراف ضعف و ناتوانی مجبور شده اند. اتفاق يك چنبهٔ آهنینیت که همه دستهای برقوت و متانت از تاب دادن و برتافتن آن عاجزند. اتفاق يك قفل بسیار آهنین است که هر کلید در کشودن آن کامیاب نیامده خود را قاصر یافته است. اتفاق يك كوه بلند با تمکینیست که هیچ فردی به برآمدن و در زیر پای آوردن قله های آن موفق نگردیده، اتفاق يك عسكر پر سلاح بسیار متینیست که همهٔ عالم را از هیبت خود بلرزه در آورده و هر جا که قدم گذاشته فتح و نصرت نیز پیش از آن اولتر او را استقبال


صحيفة ٢
سال چهارم
شماره ۲۳
کرده نانی پمیدان می برامد . قوانین و انتظامات امروزی عالم انسانیت را
مراد مفقود و از روی زمین بکلی نفی و مطر و دو محو و نابود می یافتیم.
و از جنين فلا كنها حقيقتاً احوال انسان ضعیف ناتوان و وضعیت این جرم
خاکی بی جان که بران کونت داریم و خامت بزرگی منجر میشد. عذاب
خسوف ، وحشت محنت دهشت ، ، جهالت روز روز کسب فوت
و متانت نموده ما را به انواع عقوبتها وزبونها مانند العام وبهايم ، وتسليم
روح و صرف عمر مجبور میساخت، مکر چون خالق عظیم الشان و قادر
سبحان از اول و روز اول این اسباب را دیده بود لهذا اتفاق را بیافرید
و آراية في نوع المسان عنا و مرحمت فرمود تا بمعاونت این سلاح از دستبرد
وستم هر گونه مصایب و آقات فلاح و از جور و جفای و جوش و سباع
نجاح باید .

ضعیف زین اقوام دنیارا کو بگیریم که نه ما کمیت داشته باشند.
و نه پینه داشته باشند و به سلاح و معاونی را مالک باشند و علاوه بران
حکومت شان هم سلب شده باشد و در ز ر ا طاعت و انقیاد من غیر
شرف مليت ، و حقوق قومیت شان سراسر پامال گشته از دست غدر و ظلم
حکومت غیر دین و ملت شان بکلى مبتذل و مضمحل گردیده باشند با اینهمه
اگر یکبار اختلافات جزر و مذهبی خود شا را رفع کنند و خودشا را در
از يكوطن ويك ملت پنداشته متفقاً بكوشند ! آیا که گفته میتواند که در
کمترین اوقات حکومت خودشا را واپس بدست آورده نشوانند ، و یا
آزادی معنوی را مالک نشوند ، ويا حلقة اسارت و قیادت ملت غیر را
از کردن خودما جدا نکنند ؟

دور چکان کربکنند اتفاق شیر زیارا بدرانند پوست
وقتی که از يك ملت اسیر اینچنین کارها را انسان به برکت اتفاق محتمل
بداند پس چون افراد يك ملت با شرف و ناموس ، رجسور و غیور دنیا
مانند قوم جليل وملت نبيل افغان که از آغاز و سالهای دراز متصل
غیرت، همت شجاعت خود شانرا بر تمام دنیا بارها به اثبات رسانیده
باشند . وجميع اقوام ومثل عالم بتكرار ، تهور، دلیری قوت ، متانت
شارا اعتراف و تسلیم نموده باشند. و کمال اخلاص و صداقت در خدمت
دين ، ومحافظة وطن ، وخير ملت ، و محبت پادشاه از شعایر و خصایل
لازمی طبیعی شان باشد، و از ته دل حیات و آزادی خود را به حیات
و بقای دین ، دولت وطن ، ملت خودها موقوف و منوط دانند. یکی
یکبار با همدیگر دست محبت و وداد داده يحبل المتين اتفاق و اتحاد مضبوط
و مربوط کردیده و همه اعراض نفسانی را پایمال ساخته برای ترقی و خیر
اندیشی دولت و ملت به مدیکر خود معاونت نمایند. در اندک فرصت خواهیم
دید ، که ترقى ، تعالى ، تهذيب ، تمدن ، علم ، فن ، صنعت، تجارت
سعادت ، آسایش ، امنیت ، همه را مالک شوند ، و از جمیع اعمار
حلاوت باز اشجار باغ فرحت سراغ سر زمین مسرت ٦ كين اتفاق
شیرین کام کردید. بهر طرفی که رخ نمایند از غیرت ملی و حميت ديني و فاتح
مظفر ، غالب ، منصور قدم بر فرق دشمن نهند و در تمام دنیا در عرصه
وسيعة علم و هنر از همه كان سبقت برده بیشتر بمانند و خود شار ایتهای
مدارج ترقی و رفعت رسانیده و بنقطه اوج کمال لاحق کردیده بر همکنان
قایق کردند . و همه عالم را از چنین ترقى سريع السير فوق العاده خودشان
در ورطه تعجب و حیرت اندا زند . میدانید ؟ که کدام چیز بر دنیا
حکومت کرده است ازور وقوت ! که آنهم نتیجه و محصول اتفاق و اتحاد
است . ژاپون به آن کوچکی را دیدیم که ببرکت همین اتفاق ومؤدت

روس به آن عظمت و بزر کی دا هزیمت دار ، حالا هم می بینیم که دولت
آلمان بقوت همین سلاح برمثانت برسه حریف دهشت ردیف خود غلبه
و نصرت یافته است و تا کنون بكوجب زمین از اراضی ممالک او را
هیچ کدام از خصیاتش تصرف نموده است، و بلکه بر خلاف آن قطعات
بزرگ علاقه های غنیم خود را ساب بوده در حکومت و قلمرو خود شامل
و اضافه کردانیده و هنوز هم که انکار کرده میتواند که تا اخیر بهمین نهج
کامیاب نماند و اراده خودش را حسب المرام التمام و سر انجام تمديد خير !
اینها یک چند مثالی بود که برای اثبات و تصدیق دعوای خودمان همیان
آورده از ان بحث راندیم تا هموطنان خود را از فواید اتفاقاً کاه گردانیده
و از نتایج عظیمه آن در حضور ایشان باداوری وند کار نما شیم

آنروز چه روز فیروز سعادت اندوزی است كه يك جمعیت پرهیبت
دو کرور نقوس با ناموس شجاع دلیر، غیور اسلامیه افغانيه بيك آواز با هم
ده ساز کردیده بهمدیگر خود صدای اتحاد داده و بسوی اتفاق و مؤاخات
من غير باشند. يك ديگر خود شاتر اصلا و دعوت نمودند از نفس خودها يك نفر را بادشاه
و امير خود انتخاب و تسلیم نمودند و بقرار احکام الهی و حدود شرعی
اطاعت و فرمان او را بر خود لازم دانسته در زیر سایه یک علم اسلامی
در آمدند و برای خودشان یک قطعه و سیمه زمین را که بران ساکن و در ان
متولد و به آن مدفون گشته و میکردند وطن مقدس گفته حفاظت
و حراست آنرا بر خود یکی از فرایض دینی قرار داده در مدافعه آن با جمیع
قوای متانت احتوای خود بکمال شدت غیرت و جسارت فطری شان
سی و اقدام را برده خودها لازم گرفتند. و در مقابل همه عالم اعلان
آزادی و استقلال خودشان را به آواز بلند در داده در صفحه اولین فهرست
اقوام ذی حیات و باترف دنیا نام خودر ادرج وداخل نموده، و حاکمیت
ملی خود شاترا به اثبات رسانیدند. پس ایتروز مسرت افروز را که
در ان جمله افغانان بالم بيك رشته اتحاد و اتفاق مربوط كشته اند عبد زرك
افغانی و نوروز نخستین بهار ملی باید گفت و چون بتقریب این عبد
فرحت نشار در هر فرد ملت نجیب افغان طبعاً يك سرور و شادمانی و مسرت
و فرحناکی مشاهده میشود از انرو هر ساله در تذکار این روز میامن بروز
از ۱۲ ماه سرطان دو شب و دور و زمراسم يك جشن فرحت بخش عمومی
از طرف تمام ملت اجرا میشود و دوایر رسمی و غیر رسمی و بازار های
جميع ممالك محروسة المسالك افغانستان صانها الله عن الاقات الدوران
با كمال زينتها و چراغاها آران و پیراسته میشوند چنانچه در این سال
فرخنده قال جشن اتقان ملت باز با همه فرحت و مسرت در زیر سایه
مراحم آیه بادشاه مقدس محبوب القلوب ملت تجيبه افغان اعليحضرت
( سراج الله والدين امير حبيب الله خان ) ادام الله دولته إلى اخير الدوران
بکمال دید به اجرا یافت. این است که تفصیل آنرا از قرار ذیل بیان میکنیم.

مراسم دربار معالی بار جشن اتفاق ملت )

روز یکشنبه ۲۱ ماه شعبان مطابق ۱۲ سرطان بوقت ۹ بجه صبح
اگر کسی از خانه خود برخاسته جانب دايرة فاخرة ارك مبارك بك
سیاحت اجرا مینمود در راه یک، تازگی ، فرحت النشاط فرخنده کنارا
که عموماً بهر طرف حکمفرما بود حس و مشاهده مین و دو نیز از يك تماشای
مسرت بخشای دیگری که عبارت از جوق جوق آمدن نظری مدعوین
و اهالی دربار است که دو روز پیشتر بموجب رقعه ها و تکت های خبری
دربار جشن از طرف ايشك آقاسیان ملکی و نظامی اخبار گردیده بسوی
سلامخانه عزیمت دارند حظ و استفاده میتوانست ، به ساعت ۸ ارباب


شماره ۲۳
ساله چهارم
مناسب ملکی و عسکری و علمای عظام و خوانین حضور بلباسهای سفید گفتند . که چون از مرض كم و بيش يك أرى باقيست لهذا بالذات رسمی و ملكان وكلانتران و صنعت گران وغيره متفرقه بلباسهای معمولی از اشتراك بمراسم در بار معذورم و الحمد لله شما را هم بصحت ديدم و حالا خودشان در پیشروی سلامخانه نام جمع و فراهم آمده بودند به ساعت ۸ عودت میکنم ، اهالی دربار سلام آخرین خدا نیز ادا توده به ساعت و نیم چون اکثر نفری حاضر شدند در واژه عادلی سلامخانه کشاده شده ۱۱ موثر به حرکت افتاد، و هر كس دوباره به داخل سلامخانه عودت نموده همه نفری دربار حضور را داخل شدن و برحابها و چوکی های مناسب به جای خود نشسته پس از وقفه ۱۵۱۰ دقیقه ذات فخامت پناهی خودشان به شتن امر و اجازه داده شد. در پرنده سمت شمالی سلامخانه نائب السلطنه صاحب افخم داخل دربار گردید. از طرف عموم تعظیم مردم متفرقه مانند میرزا های دفترها و کاریگرهای ماشینخانه وغيره واحترام شان بجا آورده شد. به ساعت ۱۱ و هم به تقسیم نمودن شیری اشته بودند. و در پیشروی آنها خارج از برنده سایه بانها و تجیرهای و حاضر کردن طعام امر داده شده که یک ساعت در تقسیم نمو در دستمال های که زده شده زمین آن با قالین ها و شطرنجی های اعلا نفریش گردیده بود شیرنی و جای خوردن صرف کردید به ساعت هم زنك طعام نواخته شد . برای یتیم خانه ، و ملکان، و کلانتران و غیره مردم تخصیص داشت. در اثنای خوردن طعام و ميوه و غير ايشك آقاسی ملکی حضور همایونی عمال ظفر ما و نیز در هر هر طرف صف بسته شوک بودند منظره قرار دادی که در انتظام و ترتیب نمودن نظری دارد. گاهی به برنده و خارج داخلی دالان زرت سلامخانه به انواع کانها و کلدانیهایی که بر میز نانخوری سلامخانه و کاهی بداخل سلامخانه آمده و نظم در بار نظارت می نمودند . به ساعت حضور چیده شده بودند رونق و تزیین یافته بود. از سقف کادار زرین یک از طعاء فراغت حاصل شد و به ساعت ۲ دربار معالی بار جشن اختتام یافت.

§
و شب چراغان و شهرا ئين
و تفريشات خوشها عطف نظر می نمود في اختيار شرفيابي يك ديدار خبر چراغان شهر و بازارها برای شب جمعه و شنبه یک روز بیشتر لعه نثار را در قلب و حواس خود بيك عراق شدیدی حس می نمود از طرف مأمورین صفائی به عموم دکاندارها وغيره اهل كسبه ابلاغ یعنی همه اهل دربار بيك هيجان فوق العاده تشریف آوری موکب و اخبار گردید رو نجشنبه در همه اطراف شهر مینو بهر عزیز ما سعادت موهب اعلیحضرت بادشاهی را از پغمان انتظار داشتند - که و در جمله افراد على الخصوس در احوال اطفال خورديك فرحت و خوشحالی به ساعت ۱۰ همه نفری حاضرین را در بیرون سلامخانه به استقبال همایونی فوق العاده مشاهده میشد. هر دکان به انواع پردهای زرین و قطعه های و ادای سلام امر شد . هر کس یکمال سرعت مشتاقانه به بیرون برآمده بزرگ بزرگ تصاویر آراسته شده بود. یكان يكان تصوير جنك حالاتي همه گان در پهلوی سرک محیط نامه ارك مبارکه در عقب عمارت با شوکت هم بنظر بر می خورد که عوام الناس بکمال حیرت به آن معطف نظر داشتند و رفعت سلامخانه متصلا صف بسته احترام کردیده به ساعت ۱۰ و نیم یکان تصاویر مشاهیر او ر و پا را که مردم میدیدند آنرا عکس بادشاه جرمن ذات شوكليات اعلیحضرت سراج الله والدين، بواری عرابه موتر گفته هر كس به الطرف بكمال شوق ورغبت متوجه میشد و در پیشروی از یغمان تشریف آورده موزیکه عسکری سلامی شاهانه را اشعار نموده عکس ایستاده رایها میدادند ، ازین شوق و رغبت اهالی بخوبی معلوم از طرف عموم مراسم سلام ذات شاهانه اذا واجرا کردیده از طرف میشد که جنگ در نجا هم بسیار تأثیر و سرایت نموده است و هرکس قرين الشرف همایونی هم به ردا آن سر افراز گردیدند ذات پادشاهی بتوقف از آن خبر کشته با آن یکه جی بی حاصل نموده است. موثر اشارت فرموده بعد از اینکه همه حاضرین را به احوال پرسی نایل ذات شاهانه در هر دو شب پسواری موتر تمام بازارها را دوره کردند و مفتخر ساختند از بالای موثر عموم را مخاطب فرموده بدین طریق ابتدا و در هر جا از لطف و احسان و کرم و سخای شاهانه دست باز نداشتند. بكلام مبارك ور زیدند . و اکثر دکاندار های را که دکانهای خود شارا به چراغها و شمع های من از درگاه الهی ترقى وقوت اسلام را على العموم وازمات ووطن بسیار آراسته می بودند مشت مشت طلاو پیوند مرحمت و بخشش فرمودند. خودم افغانستان را علی الخصوص میخواهم این جشن جشن مقدس ذات عالى شهزاده معظم حضرت معين السلطنه صاحب افخم نیز در شب اتفاق ملت است که جشن آزادی و استقلال ملت است هر کسی در ان اول بواری موتر خصوصی خودشان باذات شاهانه معیت و همراهی آزاد است. من اصلاح ملت خودم را از خداوند عظیم الشان آرزو داشتند . به شب دوم جمیع شهزادگان عظام وغيره نفری اراکین و مأمورين ورجا دارم و من عمل هر کس را به خودش سپرده ام کسی که عمل خير ونيك بزرك دولت در بعضی دکانهای بازار ارک بخریداری بعضی اشیا و اسباب کند. در پیش خدای خود شرمسار و مسئول نخواهد بود . و كسيكه جدید و عجیب و غریب مشغول بودند و به اینصورت برای نفری تجار ازین بد میکنند من از خدا اصلاح او را خواسته ام که او را هدایت فرماید . باقی دادوستد واخذ وعطا بك واردات درستی بدست آمده نفع برداشتند روز سلامتی همه شما را خواهانم .. شنبه چراغان و شهر آئین وغيره مراسم پر مکارم جشن مقدس اتفاق ملت در نجا از هر طرف این جمعیت بزرگ که از سه جار هزار نفر تشکیل به حسن انتظام و خیریت تمام به انجام رسید. داشت آوازهای دنیا و صداهای زنده بادا بادشاه ما ، بر آمد. باز ذات اعلیحضرت باد شاهی ابتدا به کلام نموده از شدت مرض های مبارک شان محت مفصلی راندند و خواص مرض نقرس را قرار معلومات فنیه داکتری ایراد فرمودند. و بالآخر حاضرین را از تخفیف مرض خودشان خبر داده دلهای همه را تسكين و تضمین نموده همه کان دعای سحت وجود مراحم آ مود شاهانه را خواستکار کردیدند . و اخیر اخطاب فرموده

( عبد الرحمن محور اداره )

او دولت
ود عليه
او را
قطعات
شامل
این نهج
خيرا
ان عمیان
داند.
احیت
از باهم
اخات
بادشاء
شری
سلامی
زدران
فاظت
ا جميع
شان
اعلان
پرست
اکمیت
اک
عد
اسرت
پیروز
بوی
های
اوران
سال
سات
ضرت
اوران
کنیم.
کی را
نماشای
تعوين
خبری
بوی
ارباب


٤
سال چهارم
شماره ۲۳

قصیده در جشن اتفاق ملتی دولت افغانستان

ساقیا در سر خمار باده ام از مدت است غلامی بر می پرستان خوف رنج و علت است
خیز يك ساغر بده کو سر خمارم را برد زانکه وقت نو بهار است و زمان عشرت است
خاص تر امروز و امشب کرسی عیش و طرب شش جهت گسترده فرش انبساط و فرحت است
از عنایات شهنشاهی بدار السلطنت بلکه در هر شهر جشن اتفاق ملت است
جمله اهل دولت اسلام را این روز و شب همچو عید فطر و قربان فرخ و با حرمت است
پیروان دین احمد در چنین روز سعید یکجهت گردیده با هم زان سبب پر بهجت است
کر شبش را قدر و روزش عید گویم می سزد کاین شب و روز از نشانهای صنع قدرت است
از کمال لطف سبحانی و فیض دین حق این شب و این روز را پس احترام و عزت است
آن سراج ملت و دین پادشاه مسلمین کر خدا او را عطا تاج و نگین و دولت است
بر سریر سلطنت پشته باعز و وقار مر خدا را شکر پرداز عطای نعمت است
سایر ارکان و اعیان و غلامان و خدم در حضورش ایستاده از برای خدمت است
خوش بساط عیش و اسباب طرب افگنده اند عالمی را در دماغ و دل نشان عشرت است
باغ شاهی رونق ترتیب نیکو یافته در جهان امروز این گلشن نظیر جنت است
روضه های اوست چون قطعات گلزار بهشت دوحه هایش نیز چون فردوس عالی فطرت است
طایران خوش نوای سبز بال نغمه سنج بر فراز شاخها هر يك بذكر وحدت است
شاه بار عام داده اهل ملك خویش را کاندین شب ترک تعظیم است و رفع کلفت است
افسران ملکی و سر کرده گان فوج را در سرو بر جامه های فاخر است و شوکت است
بر فراز مسند شاهی بزم خسروی هریکی بر کرسی بنشسته با خوش زینت است

خسرو از فرط نوازش با گروه چاکران در مقام پرسش و آمیزش و هم الفت است
میوه های تازه و تر هم ز نقل و حلویات در میان طشت ها آماده باشد لذت است
هم ز ماکولات و مشروبات گوناگون بسی خوانچه ها مشحون برای مردمان بی زحمت است
هر که بر هر خوان نشیند از هر چیزی خورد اعتراضی نیست کس را از حضورش رخصت است
جامداران کاسه های جام را همچون شراب گردش خوش داده گرد جان و دل را راحت است
محفل عیش و طرب گرم است در هر خانی حمد لله طبع شه را با کمال فرحت است
صحت و فرحت قرین سال او همواره باد کی حمایت های او اسلام را بس رفعت است
کوئی استور و باغ ارك ازین شمعها گوئیا از نور امشب کرده در تن کسوت است
بسکه مشك و عنبر و عطر و عبیر افشانده اند وار سیده در دماغ عالمی این نکهت است
شمع های برقی و کافوری از بالا و زیر گرد وفور نورشان خورشید و مه را حیرت است
در میان ارك و باغ شاه روشن بوده اند نور مه از پرتو آن نورها در خجلت است
بر فراز نخل ها فانوس ها آویخته هر یکی در روشنی و نور انجم طلعت است
نیز در بیرون ارك و باغ شاهی همچنین شمعها افروخته در چار رکن دولت است
باغ و راغ و کوچه و بازار کابل هر طرف پر چراغان گشته مشعلها بسی در کثرت است
هر دکان داری پی آرایش دکان خویش چون نگاهی میکند يك کشتی پر زینت است
شهر کابل گشته امشب غیرت ارژنگ چین حلیه ها و زیوری آورده کافزون قیمت است
بلکه او را زینت و نقش و نگار و نزهت است
یارب این فرخنده دولت را بذات شهریار استدامت ده که این سلطان همایون خصلت است
عشرت دارین او را کن عطا با عمر بیش کز وجود امجدش خوش رونقی در ملت است
در شب دو شنبه و از ماه سرطان سیزده ابتدای روز یکشنبه طریق عشرت است
سال هجری یکهزار و سه صد و سی و سه است یافته کاین جشن ترتیب نکو در ملت است
کرده شیر احمد رقم این نظم بهر یاد کار تحفه او را در حضور پادشه اعلیحضرت است


شماره ۲۳ صفحه ٥ سال چهارم ۱۳۳۰

سرافسر کل ماشین خانه جات دولت علیه خداداد افغانستان جناب جرنیل محمد سرور خان که از نتیجه حسن خدمت و صداقت خود مظهر تلطفات و مواطفات ذات شوکتیات اعلیحضرت پادشاهی گردیده و در هفته گذشته بخطاب فرزندی لطیف شده اند.

لازم است. تا معلوم شود که حق يك مقدس بران مقدس دیگر چیست: ازین چار کلمه مقدسه، کلمات اول و آخر آن یعنی (دین) ، و (وطن) حق دار ، و صاحب حق هستند. اما ( دولت ) ، و ( ملت ) چنانچه یکی با دیگر خودشان به ادای حق همدیگر مجبور و مکلف میباشند ، همچنان هر دوی شان در بجا آوردن حقوق دین و وطن نیز در زیر تکلیف شمرده میشوند . اولا از حقوق متقابله دولت و ملت باید بحث برانیم که این بحث خیلی مهم ، و بسیار نازک است. و بیان آن بر اظهار حقیقت ، و عدم کتمان و آفتابی کردن هر چیز موقوف است. با اینهم محرری که میخواهد از مسئله مهمه بحث راند میباید که يك معلومات و عرفان فوق العاده واسعی در

اخلاق

دین ، دولت ، ملت ، وطن
( حقوق متقابله )
[ اينها ]
حالا یکقدری از حقوق متقابله این مقدسات تحت و بیان راندن


صحیفه ٦
سال چهارم
شماره ۲۳۰

مالک باشد، و قلمی که میخواهد ازین نکته سربسته چیزی بشکارد، میشاید که یک میدان فراخ بی سنگلاخ آزادی را صاحب باشد تا جولان شعلهٔ جواله آسانی خود را تمامها بکار آرد حال آنکه این محرر عاجز را نه معلومات و عرفانی اشکارست، و نه قلم لنك بايالهنگش را قوت جولانی پدیدار است، لاجرم از بعضی بیانات ساده و بسیط بدیهی و آشکار این مسئلهٔ مهمه چیزی چیزی میشکاریم، تا در ترتیب موضوع بحث ما یی انتظامی نیاید.

يادوات في ملت ، يامات بی دولت را بچه چیز تشبیه داده میتوانیم؟ بارها گفته ام و بار دگر میگویم ، که ملت بی دولت بيك كنند اسپهای فربه و توانای بدمستی نهاند که افسار و نجاریهای شان گسایده و لجامها از سرشان کشیده شده، و در يك ساحهٔ محدودی که با چهار دیوار از چهار جهت محاط باشد به لكه كونی و کب گیری همدیگر آمده باشند یا به رمه های گوسفند بی چوپان ، يا به عراء موتر و انجن ريل حالات بدون موثوران مشابهت میرساند؛ آباد وات پی ملت چه خواهد بود؟ هیچ ایلی ، لك هيچی و عدم مطلق ؛ دولت بوجود ملت، و ان دولت را کرد میتواند، و گرنه يك پادشاه و يك چند نفر و وکیل را در يك دشت بی آدم چه نام خواهیم داد؟ پس معلوم میشود که دولت و ملت با وجود است که سر آن دولت و بدن آن ملت است. چنانچه تن پسر زنده شمرده نمیشود، همچنان سر بی تن نیز همان حکم را در بر میگیرد. چون بحث سر و بدن در میان آمد لازم شد که حقوق متقابلهٔ دولت و ملت را هم از نقطهٔ نظر فن ( منافع الاعضا ) در زیر بحث بیاریم :

معلوم است که همه اجرای حرکات اعضای بدن تابع دماغ - یعنی سر - است زیرا دماغ موضع عقل و حواس میباشد. عقل پادشاه، و حواس و هیئت قوهٔ حاکمه است که بر تمام اعضای بدن ارادهٔ حکمرانی را اجرا میکنند. عقل تمیز ، تصور ، تخيل، تفكر، محاكمه، دیدن، شنیدن ، شمیدن ، چشیدن، دانستن اگر نباشد اعضای بدن حرکت کرده نمیتواند، واکر حرکت بتواند آن حرکت همان حرکت غیر اختیاری فی الکامانهٔ مهلکه خواهد بود. این است که حق دولت بر ملت بمثابهٔ حق دماغ است بر اعضای بدن :

ملت بد است ؛ در بدن پای ، دست ، و پنجه ، شانه ، کردن ، کمر معده ، جگر، قلب وغيره اعضای مهمه موجود است که هر يك از آنها وظایف حقوق حیات را نجامی آرند. دست ، پای ، پنجه ، شانه، کمر: می و کوشش زراعتی، تجارتی ، صناعی ، عسکری مات است که مواد غذائیه و مالیه و معدنية ذهبيه و فضيه و تدافعيه را تدارك و احضار میکنند. معده استهلالات نافعه را اجرا کرده مادهٔ ما به الحيات خون را حاصل ، و كيميا خانه و ضرابخانه و اداره خانه های چکرها و کردها و زهره و غیره آنها را تصفيه وتربيه، وديكر العملات نافعه کار برده زرمهنای خون را در خزينة عامرة قلب جمع آوری میکنند . که از انجا بواسطه مأمور های اجرا آن شرائین و وریدها در تمام بدن ساری و جاری داشته و اعصاب و اعضا را حیات وقوت بخشیده بحضرت دماغ عرض و تقديم مینماید، این است که حق ملت بر دولت مشابه حق اعضای بدنت بر دماغ ؛

اما این راهم
باید داشت که
حقوق متقابه
دولت و ملت چنان
با هم رشته و بافته
است که اگر یکی
در ایفای حق خود
قصور و تکامل
ورزد در بجا
آوردن حق آن
دیگر نیز قصور
و نقصان وارد
میشود. مثلا اگر
دولت در وضع

( يك حصه از قصر سعادت حصر استور مبارك )
( در دارالسلطنهٔ کابل )

قوانين متين ، و نظامات مفيد زمن نشین برای اجرا آن عدالت و آسایش مملکت ، و معموریت و سعادت و رفاعیت وراحت عمومی ، وتعميم معارف عمومی ، وانتظام عسكر كارى ، واعتدال ماليه كبرى ، و ترویج صناعت ، و امرون تجارت وغيره غيره كوتاهی و سهل انگاری کنند. از فواید و منافعی که از ملت حاصل شدن باشد امید باید نکنند. در انحال دولت بدماغ مختل و ضعیفی مشابهت میرساند که حرکات اعضای بدن نیز تابع همان قسم فعالیت دماغ مانده در هر آن و هر لحظه تهلکه افتادن، و غیر انتظامیهای گرفتن ، ورفتن ، و سوء هضم و بیماریهای مختلفه از عدم انتظام جولان دم ملحوظ است. کذالک اگر ملتی که به قوانین موضوعه، واحكام مرعية دولت خود عدم صداقت و عده اطاعت ورزد آن ملت را مفلوج ، معیوب و به انواع امراض عصبيه مبتلا باید شناخت که نه خودشان از دوران ، و به دولت شان از چنان ملت هیچ استفاده نمیتوانند . که هم محو وهلاك هر آن با آن توأم افتاده است .


۲۲
سال چهارم
نهاره ۲۳
اگرچه قواعد حكميه و منطقيه وسياسيه بسیاری در باب این حقوق متقابله دولت و ملت از طرف علمای حقوق بیان شده است. ولی ما اران مسایل مهمه مغلقه صرفنظر نموده به همچنین بیانات خود گرندی ساده وقريب الفهم وجيزى قناعت ورزیدیم .. در خانه اگر کست يكحرف يت ..
حالا این را بکوشیم که دولت با ملت و ملت با دولت چنانچه به ایفای وظايف حقوق متقابله همدیگر خودشان مکلف اند. همچنان در نجا آوردن حقوق ( دین ) و ( وطن ) نیز مکلفیت و مجبوریت قطعی دارند دولت چنانچه قوانین و نظامات و سر رشته های تدبیر و سیاست ، ملت را آسایش، سعادت ، معرفت ، صنعت ، تجارت می بخشد، و ملت نیز سمی و کوشش و علم و صنعت خود دولت را قوت ، ثروت ، خدمت تقدیم میکند، همچنان لازم و واجب است که دولت و ملت هر دو با هم دست يک کرده با تمام هستی و همه قوای خود شان حقوق دو حقدار مقدس خود شان - یعنی دین و وطن - را بجا آرند. نخستین وظیفه نجا آوردن حق این دو مقدس همین است که از هجوم و حمله دشمنان دین و وطن آنها را محافظ و مدافعه کنند. یعنی اگر دشمنان دین و وطن بخواهند که برخاك باك مقدس وطن که دین ، دولت ، ملت در آغوش شفقت و حمایت آن عنوده گهواره سعادت و راحت است. قدر يك قدم از حد خود تجاوز کنند، هماندم دولت با همه قونهای ناریه کوههای آتش فشان آسا ، واسلحة جارحة برقى ما، وملت با همه هستی وجود توانا، مردوزن و بیروبرتا چنان صوتهای شیرانه و چنان مدافعه های مردانه نشان بدهند که تمام هستی ملکیت و ملیت دشمنان را از بیخ جائیکه جوسبز بوده تمام کرده آسیاب مردم از دست ملخ شد شده و بنياد بارزه انهدام وزلزله نحو و اعدام در آورند . ناحق دین و وطن نجا آورده شود. احکام دین را عجا داشتن، و محبت مفرطه آنرا در دل تان کاشتن نیز از حقوق مرعى الاجرائیست که دولت و ملت به اشد لزوم به آن مکلف است . آباد داشتن وطن ، و مزروع ساختن وطن و بکار انداختن معدنهای وطن، و همه چیزمانیکه موجب زنده کی و تازه کی و رونق و ثروت و سعادت وطن باشد حاضر و آماده نمودن از از حقوق مشروعة لازمی ولاندی ایست که رزقه دولت و ملت فرض وقرض است. در عین زمان محبت مفرطه وطن را در حواس و قاب پروریدن نیز از وظایف حق شناسی عظیم دولت و مات است در بجا آوردن حقوق وطن .
مراوحة اخلاقیات مادر باب این چار عنصر مقدس با این مقاله عاجزانه خود خاتمه میدهد، انشاء الله در ما بعد از دیگر محاسن اخلاق و فضایل تهذیب که موجب تنویر اذهان اولاد وطن عزیز ما کرده بحث و بیان خواهيم راند. ذاتاً وظيفة بكانه قلم مجز رقم و محمود طرزی درين الخبار وطنية مقدسه بجز همچنین بخشهای که یک خدمت عاجزانه شمرده شود دگرچه چیز است! ( ومن الله التوفيق)

که از محال زمین داور در موسی قلعه پشت رود تاريخ ١٤ ماه حال خير
رسیده که نور محمد نام مالدار صحرا مزدی خود را نصب کرده بود .
ثانی همراه مالداری خود کدام طرف رفته - زوجه مذکور یکنفر پسر
شیرخواره دو ماهه خود را بگهواره خوابانیده خود جهت جمع کردن
هیزم رفته بود. بعد سی دقیقه که حاضر شد آنقدر ملخ بالای گهواره طفل
دو ماهه خود دید که از هوش رفت هر قدر کوشش کرد که پسر خود را
گرفته صحرا برد توان خود را ندیده بسرعت تمام دویده - بدیگر
غزدیها رفته داد و فریاد کرده - كهمك و معاونت طلبیده چند نفر آمده
بعضی ملخ ها را کشته و برخی را دور کردند آنقدر بود که بحساب نمی آمد
ولته های طفل را تمام ملخ خورده بود و دستمال روی طفل را همراه
لب زير ونوك بيني و يك جانب روی و دست و پیشانی که بقدر یکدر هم خورده
کرده بیست دقیقه معطل می شد. البته طفل معصوم کامل خورده می شد.
و نیز غزدی مذکور را شکاف شکاف کرده بودند بعد از ان غزدی مذکور را
برداشته در بین غزدیهای خود نصب نمودند و آنقدر ملخ در محال مذکور
واقع است که بحساب نمیرسد آدمان کهن سال هیچ بیاد ندارند که چنین
ملخ کامی آمده باشد . دیده شود که عاقبت چه خواهد شد ـ فقط
واقعه نكار قندهار به قطعه خطوط ارسالی خود تحریر داشته است.
قطعه اول اینکه خط حاكم كشك نخود از مورخه ۲۵ رجب رسیده که
در ۹ ماه حال از حد گذشته ملخ چوچه دار پایدار آمده که گردا گرد
افتاده و مخلوق خدا زیاده به تنگ آمده شب و روز آرام نداریم - کیا.
سبز و برگ درخت در ملک نمانده کنندم که خشک بود عرضدار نشده
کندم که خشک بود عرضدار نشده جائیکه جوسبز بوده تمام کرده آسیاب مردم از دست ملخ شد شده و بنياد بارزه انهدام وزلزله نحو و اعدام در آورند . ناحق دین و وطن
بخته کرده نمیتوانیم اگر پنج روز دیگر باشد آدم را خواهد خورد
گذران کوسفند و اشتر و عوامل حال بسیار سخت میباشد - هر قدر انسان
سعی کنند که جای پای گذاشتن باشد صورت ندارد تمام خانه های مردم
و دیوارها و زمین پر است فقط
قطعه ۲ از مورخه ۲۸ ماه مذکور اینکه اليوم خط غلام دستكير
خان ضابط نجوایی و سفیدروان اسمی فدوی دولت رسیده که در توابع
قلعه میراخور حسن نام طابقه خشکی ساکن مندوزانی تاریخ عره رجب
هفت ساله بچه و شش ساله دختر که عقب مادر و پدر خود سردرو خوشه
کندم را می چیدند طرف صحرا رفته طفلان مذکور را ملخ ضایع نموده
و گوشت های آنها را خورده بدون سرهای شان آثاری باقی نمانده - هر رو
نفر هلاك شده چنانچه از محمد صدیق خان نورزانی که خان قریه مذکور
نیز بود استفسار شد که این فقره واقعی میباشد - نامبرده اظهار کرد که
واقعی و صحیح است و هجوم ملخ بدرجه هست که گنجایش ندار دو عاف
ورشقه وتال را خورده - سبز رکی باقی نمانده فقط و خط محمد طاهر خان حاکم
دهله نیز رسیده که کیفیت ملخ همین است که در دهم جمادی الاول مان بردار
در ملک آمده تخم کرده - و در ۲۰ جمادی الثانی میخ آن پیداشده
که بعضی احال پر کشیده و برخی پایدار میباشد . و در وطن باقی است
و نقصانات زیادی درا که تر قریه جات علاقه محال مذکور مثل سردر حتی
وزراعت جو و گندم و علف رسانیده که نه وک درخت مانده و نه میوه
کندم سبز را با تمام رسانیده و کندم که درو میباشد قدری نقصان
قطعه سيوم مد انور
از مورخه ۱۰ شعبان این که خط حاکم شو رايك رسيده محر بر داشته است

جواد داخلية

از طرف ايشيك آقاسی صاحب ملکی به اداره رسیده
میاب پیدا شدن ملخ بقرار ذیل اطلاع رسیده بدنموجب واقعه نکار رسانیده هنوز ماخ مذکور دفع نشده - فقط
پشت رود بخط مورخة ١٥ رجب المرجب ارسالی خود تحرر داشته است

ك از آنها
له كمر:
که مواد
میکنند.
حاصل .
ه وغيره
ی خون
مأمور
ی داشته
و تقديم
دقت
ن راهم
مت کے
ت چنان
و یافته
اکریکی
تكامل
زنجا
حق آن
قصور
وارد
تلا اکر
وضع
منين .
مفيد
نام برای
عداك
راحت
المالية
وسيل
امید باید
حركات
تهلكه
ملفه
قوانين
دورزه
شناخت
استفاده


سال چهارم شماره ۲۳

که قبل از رسیدن فدوی ملخ زیادی در محال مذکور آمده گیاه های سبز را کامل خورده - که غیر از خار خشک چیزی باقی نمانده - از قرار بیان مردم شورایک که فصل گندم - و جو مایان نیز نقصان زیاد رسیده و بعضی جا که گندم و جو خشك شده کم نقصان رسانیده - و برخی که سبز بود کامل خورده شده - و علمقدوی نرسیده - که خرابی زیاد رسیده و با اندك فقط واقعه نكار جاغوری و مالستان و بهسود بخط ۲۲ رجب خود تحریر داشته اینکه در ۱۹ ماه حال از قریه مارخانه علاقه بهسود خبر رسیده که ملخ زرد بالدار - بسیار پیدا شده بیست و پنج خروار حاصلات و زراعت بهاری قریه مارخانه را خورده - و هنوز هم ملخ مذکور دفع نشده فقط الله رب العالمین فضل خود را بکند تحریر ۱۷ شعبان المعظم سنه ۱۳۳۳
علی احمد

زراعت

سر الزين شماره يك سرلوحه بسیار نافع و قیمتداری در جریده خود علاوه نموديم ، ( زراعت ) مادهٔ يكانه حيات في بشر است . ترقى مدنيت ، ترقى عمارت ، ترقى ثروت و سعادت ملل به ترقى ( زراعت ) مربوط و منوط است .
اگر زراعت نباشد ، علم، صنعت، تجارت هیچ کاری کرده نمیتواند چرا که به گرسنگی هیچ کاری نمیشود . خزینه دولت را هیچ چیزی پر کرده نمیتواند مگر توك بيل دهقان ، دولت اگر مالك مليونها عسكر ، صاحب مليارها توپ و تفنگ پرشرر باشد چون گدامهای پروبیان غله و ارزاق نداشته باشد هیچ است . سعادت و بختیاری کلی در زراعت است ، چونکه زرها ، جواهرها ، قصرها ، سامانها پریچهره ها و چها چها هیچ یکی قدر و قیمت خوشه های گندم ، و دانه های جواری ، و کلچه های نان و سیب های زمینی را پیدا کرده نمیتواند ؛ چنانچه حکیم دانای شرقی شیرازی میفرماید :
کر نبود بالش آکنده پر خواب توان کرد هجر زیر سر
ور نبود دلبر همخوابه پیش دست توان کرد در آغوش خویش
این شکم بی هنر پیچ پیچ صبر ندارد که بسازد بهیچ
هم چه حاجت ! این جنك عالم افروز جهانسوز بر همه عالم ثابت نمود که مهمترین قوای حربه ، و یکانه اسباب غالبیت و مغلوبیت بر غله و ارزاق موقوف میباشد . انگلیز ها هر قدر سعی و جهدی که داشتند صرف نمودند ، تا المانها را از گرسنگی بمیرانند ، حال آنکه آنها برین کار خود بدرجهٔ المانها كامياب آمده نتوانستند ، زیرا المانها از یکطرف بقوت کشتی های زیر بحر خودشان رزق را بر جزیره نشینان بریتانیا بند نمودند ، و از دیگر طرف بقوت متفق خود عثمانی آبنای دارد نیل را سد کرده غله های بیحد و حساب صحرا نشینان سیبریا را در انبار خانه های بندرهای شان پوسیده ساختند . و در عین زمان باغچه های جنت مثال حيوانات و نباتات و منتزهات برلین و دیگر شهرهای بزرگ ملک خودشان را با میدانهای

سیرانگاهها و همه زمینهای خالی زیبا و فرح افزای شهرها را بسیب زمینی و کچالو مزروع ساختند که از همین یک معلوم میشود که مسئلهٔ زراعت تا چه درجه وقعت و اهمیت فوق العاده دارد .
( سراج الاخبار افغانیه ) در زیر این سرلوحهٔ ( زراعت ) خود انشاء الله از مواد مهمة ( علم زراعت ) بحث و بیان خواهد راند . و امید میکنند که حکومت متبوعة مقدسة ما ، و نیز زمینداران و کشتکاران وطن عزیز ما يك توجه تام و يك اهميت مخصوصه به این سرلوحه و عنوان ما عطف نموده هر انچیزی را که قابل تدقیق به بینند در تطبیقات و عملیات آن سعی و همت فرمایند . و چون امسال چند بار از اطراف ولایات شاهانه خبر دهشت اثر ظهور یافتن ( ملخ ) که مدهش ترین آفات و بلیات زراعت شمرده میشود برای ما رسیده ، لاجرم در اول امر وظيفهٔ خدمت و قلمية عاجزانه را در بخصوص حصر نموده از قرار معلومات و تجاربی که خود این مدیر و سر محرر عاجز در انتهای سیاحتهای ممالک عثمانی و غیره حاصل کرده ام و کتابها و رساله هایی که در خصوص بدست آورده ام بعضی تحریرات لازمی را عرض انظار قارئین کرام مینمایم :

تعلیمات
در خصوص محو و تلف نمودن تخم ملخ -
اولا : – در هر جایی که ملخ پیدا شود از دو حال خالی نیست : یا این است که آن ملخ بصورت پرواز سیلاب آسا از دیگر طرفها آمده میباشد ، و یا آنکه از تخمهایی که پیشتر در اندرون زمینها گذاشته میباشند بصورت مچخ پیدا شده ملخ میشوند . بهر دو صورت ، بمجردیکه در يك زمين يا يك ده ، يا يك قريه ، يا يك قصبة ملخ ظهور کند هماندم ریش سفیدها و ملیکهای آنجاها به حاکم نشینی خرد یا کلانی که آن ده و قریه به آن تابع باشد بخبر دادن مجبوراند ، و آن حاکم به حاکم کلانتر از خود و او به نائب الحكومه و نائب الحكومه به دار السلطنه خبر باید داد تا برای جلو گیری آن در هر هر طرف ملك يك بیداری و با خبری حاصل باشد .
ثانياً : – چون ملخها در تیر ماه پیش از انکه هواها خنك شود همگی در همانجائیکه پیدا شده اند یکجا جمع آمده تخم می اندازند و تخمهای خودشانرا در خط پنهان میکنند و بعد از يك روز یا در همانجا و یا در نزدیکیهای همانجا خود آن ملخها که تخم داده اند مرده می افتند . این است که در همان روزهای تخم اندازی ملخها ، در هر ده و هر قصبه كه ملخ ظهور يافته باشد ملکها و ریش سفیدان آن ده و قریه همه اهالی خودشان را جمع کرده به پالیدن و جستجوی تخم ملخ آغاز کنند . و جای آنرا پیدا کرده به حکومت آن محل خبر و نشان بدهند ، و حاکمها از طرف دولت باید مجبور باشند که ضرور خودشان متوجه شوند و سر در آنجا رفته بهر وسیله و واسطه که باشد جای تخم نهادن ملخ را پیدا کنند .
ثالثاً : – به اين يك بخوبی باید دانست که چاره یکانه دفع ملخ بجز تلف ساختن و محو نمودن تخم و میخ آن دیگر چیزی نیست ، و دیگر هیچ دوا و هیچ تدبیری برای آن موجود نشده است . اگر اهالی چنین اعتقاد کنند که این یک بلای سماوی است و هیچ تدبیر ندارد ، و دست بسته و پا شکسته نشسته تماشای آن بشوند قحط و گرسته مرکی را بر خود قبول باید بکنند . لهذا بمجردی که در دهات و قریه جات ملخ ظهور نماید همه مردمان باید برای مدافعه آن چنانچه برای دفع دشمن حاضر میشوند


۲۱
سال چهارم
شماره ۲۳

ب زمینی
زراعت
واميد
شکاران
انوان ما
العمليات
شاهانه
بليات
اخدمتو
تجاري
ارده ام
درات
م ریش
. وقره
از خود
السامة
بداری
که شود
نجمهای
یکهای
در همان
کرده
مجبور
وسيله
خ مجز
شوند

همچنان حاضر و آماده شده ملک ها و ریش سفیدان و مأمورین میمانند. بعد از ان بکردش آمده آهسته آهسته بخوراک میآیند. ولی حکومت همه مردمان دهات و قریه جات را که سالم و توانا باشند بر جمع از وقت برآمدن شان از تخم تا قدر دوسه هفته بی قوت و بی قدرت بوده آوردن تخمها و تلف ساختن میخ های ملخ بر کارند . مانند بیهوشان کردش میکنند. بعد از سه هفته مانند مار که پوست می اندازد ملخ هم پوست انداخته و روز بروز قوت گرفته به خیر زدن و کم کم پرواز کردن آغاز میشهند . این است که تلف ساختن و محو کردن ملخ در همین دو وقت ممکن میشود. یعنی یکی در موسم تیر ماه که تخم میدهند. و بصورت جمع کردن و محمو ساختن تخمهای آنها و یکی در موسم اول بهار که نو از تخم برایند و پیش از انکه به پرواز بیایند آنها را جمع کردن و محو ساختن .

رابعاً : - برای محو کردن و جمع آوردن تخم و مجخ ملخ از طرف ملخ، و تخم ملخ را چسان جمع و ناف میکنند ؟ دولت يك قانو نامه مخصوصه باید ساخته شده بطبع برسد، و در هر ولایت در موسم تیرماه پیش از انکه هواها خوب خنك شود، مانها باهم نائب الحكومة تشيني، وهر محل حاكم نشيني نسخه های مطبوعه آن جفت شده به تخم دادن و گور کردن تخم های خود ابتدا میورزند . نظامنامه توزیع و تقسیم شود، و بموجب فقرات آن نظامنامه حکومت در عین در زمینهای قولیه اشده سخت و یا ریگزار تخمهای خود را بجفوری باید همه مردمان سالم و تندرست را بر جمع آوردن و تلف ساختن تخم ملخ هفت هشت قدم گود میکنند. وقتیکه تخم دادند اگر هوا یکقدری و خود ملخ مجبور سازند، و کسانیکه در غیاب به امر حکومت اطاعت سردتر باشد در همانجا، و همانروز میمیرند، واكرهوا يك قدری گرمتر نکنند موجب فقره که در باب مجازات در ان نظامنامه نوشته شده باشد. باشد یک دو روز زنده مانده و يك چند ساعت مسافه دور تر رفته پسرا برسند . در انجا میمیرند .

خامساً : - چنانچه حاکمهای خورد محاکمهای کلانتر از خود چنانچه در اول و دوم فقره نمایاننامه بیان کردیم وقتیکه در نزدیکیهای و آنها بنایب الحكومه ها مجبوراند که خبر پیدا شدن ملخ را بدهند. در عین موسم تیر ماه در هرده و قریه که تابع يك حاكم نشيني خورد با کلان سيلاب زمان به اینهم مجبور و مکلف میباشند که بموجب احكام نظامنامه خودشان ملخهای کلان پرواز کننده می آید جمع کردن و محو کردن شان غیر ممکن نیز حالا بتدابیر لازمه در همانجا آغاز کنند. مثلا اول از پنج شش نفر است ، از اثر و همه مردمان ده ها و قریه ها با خبری و هوشداری بکنند. کلان شوندگان همان مملكت يك انجمن تشكيل داده در باب تطبیق دادن حتی که ملخ ها بکجا میروند و در کجا تخم میدهند که در بخصوص ميبايديك فقرات نظامنامه تلف ساختن ملخ مذاكره و مشاوره کنند و زودی در لحظه عاقل نشوند و چون در انروزها از یک طرف ملخهای ماده حامله هر چه تمامتر حیات آن انجمن را با قوه شابطه یعنی کوتوالى، ويا خاصه شده سنگین شده میروند، و از دیگر طرف تروساده شان با هم جفت میشوند دارها يا عسکر ها شیکه جمعیت آن حاکم مأموراند با خود گرفته در جائیکه از انسیب ممکن است که در انوقتها ملخها را جمع کرده بتوانند . و اگر ملح با تخم أن ظهور یافته بروند. و اهالی قریه هایی که دران جوار باشند ملخها در وقت جفت شدن دیده نشوند البته بعد از ریختاندن تخمهای همه را جمع آوری کرده بوقت معینی که مقرر شده باشد بسررشته بسیار خودشان در يك طرف مرده
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


صحیفه ۱۰ سال چهارم شماره ۲۲

نمایند تا اینکه تلف شدن ارزاق عباد الله، متلف شدن آن حشرات مضره دهشت همراه بر طرف شود.
درین شماره خود بهمینقدر اکتفا ورزیدیم. انشاءالله در شماره آینده ترجمهٔ قانوننامهٔ دولت علیهٔ عثمانیه را که در پنجاب مبنی بر همین قواعد به ترتیب قانون و نظام نوشته شده ، و يك نسخهٔ آن بدست ما آمده ترجمه و درج خواهیم نمود ، و من الله التوفیق .

حوادث خارجیه
( نقل از نوبهار )
( سودن همه دین )
که از اهل سوئد و از محررین و دانشمندان اروپا است که در ضمن سیاحتهای مفصله خود بایران نیز مسافرت نموده و دارای مقام عالی و صاحب تالیفات متعدده است. این شخص معروف که تالیفات او به اغلب السنه ترجمه شده است. یکی از اعضاء انجمن جغرافی انگلستان بود. در این اواخر از قرار اشعار تلکرافات روتر، انجمن مزبور مشارالیه را از عضویت خود منفصل دانسته این انفصال را مستند به تمایلات او نسبت به المان نمود چنانکه رفیق ما (عصر جدید) در شماره ۲۷ این مطلب را در ضمن یاد داشتهای اساسی خود قید نموده ، ما نیز در تعقیب مطالعات راجع باین قضیه ، يك قسمت از مقاله دانشمند مزبور را که در بعضی مطبوعات اروپا اشاعت یافته و بایست اخیر بار سیده، در اینجا اقتباس می کنیم :
مطبوعات انگلیس ، به ملت آلمان و حتی خطاب میکنند. ملتی که امثال (سیللر) را به عرصه ظهور آورده و حتی و بریری نمیشوند بلکه آن جماعتی که باصربیهای قاتل و با روسهای مستبد بنای اتحاد را گذاشته و مال سیاه پوست و زرد پوست را برای قتل ملت سفید پوست متمدن سوق داده ، و بواسطه ایجاد جنگ در افریقا تمدن نوزاد این اقلیم را منهدم میسازد، شایسته تر است که حقیقه و حتی و بربری بشمار آید. انگلیس تجارت تریاک را در چین معمول داشته و باین واسطه، مرتکب و حشیگری شدند، قبایل وحشی را برای جنگ با متمدنین سوق داده و باین وسیله جنایت بزرگی را بعهده گرفتند. در موقعیکه تصور میشد که هنگام پیشرفت تمدن است. ياتيك انگلیس، اوضاع قرون وسطی را در نظر ما مجسم میسازد : بسیاری از دوستان من که در انگلیس هستند: از این اوضاع شاکی و متنفرند ..
کذا

امریکا و ژاپان
از قرار معلوماتی که از پترسبرك به (وینه) رسیده بر حسب استخبارات روز نامه ( رج ) سفیر امریکا مقیم ( بیکن ) اعلام نموده است که از هر گونه امر ضائیکه مخالف با تمامیت ملکیهٔ چین بوده باشد. با نهایت شدت مدافعه خواهد کرد.

حرکت کرده نمیتوانند همه کی بر همین چوبها و شاخه ها و بوته ها میباشند. لهذا بوقت صبح وقت مردم برانها هجوم برده به بسیار آسانی آنها را جمع کرده میتوانند، و یا آنکه در اطراف آنها آتش افروخته همه را میسوزانند. و چون به اینصورت میخهایی را که هنوز نو از تخم برآمده اند تلف نمایند دریت ملخ را از آن جاهایی که ظهور یافته از بیخ و بن بر میکنند، ولی میباید که قدر دوسه هفته هر روزه همچنین دوام نمایند تا هیچ اثری ازان باقی نماند.
ملخهایی که نو بیا و جویدن آمده باشند. دایماً یکجا به کی بهر طرفی که رو آورده باشند. بهمانطرف میروند. برای تلف ساختن آنها قاعده چنانست که اهالی را بر دو قسم تقسیم میکنند. يك فرقه که از بسیار مردمان مرکب باشند با جارو بهای دسته دار و یا چوبهای شاخله دار در پیش روی رفتار ملخ می افتند. و سعی و کوشش تمام برفتار پیشرفتن آنها مانع میشوند. و يك فرقه دیگر اهالی نیز با جاروهای دسته دار و با چوبهای شاخله دار از عقب آنها زده و تلف کرده میروند. و چون ملخها غیر از همان راهیکه در پیش گرفته بدیگر طرف رخ نمیآورند، و بعقب هم بر نمیگردند. در میان همین دو فرقهٔ اهالی خرمن شده میمانند. و به اینصورت با چوبها و جاروها تلف کرده میروند. دیگر اینکه بهمان طرفیکه ملخها رو براه شده اند به جانوری يك گز بابت و نیم گز و بدرازی لازمی جرها و جویچه ها کنده میشود و خاکی که از آن جرها کشیده میشود بطرف مقابل مانند دیوار بالا میکنند. وقتیکه ملخها از اینجا میگذرند در میان آن چقوریهای می افتند. و چون ملخ در جنوری مذکور افزونی گرفت با کهای کنار را ویران ها انداخته تخته میکنند.
و برای باقیماندگان آن باز همچنین يك دوسه جرهای دیگر بیشتر ازان کنده همه را در همچنین جاهای یکی از دیگر بیشتر انداخته تلف میکنند.
اگر ملخها در وقت کوچکی شان محو و تلف نشوند، و قوت پیدا کرده زیاده تر مجهودن و کم کم پرواز کردن آمده باشند. در انوقت جرها و جویچه های که کنده میشود باید یکقدری چقورتر و بردار تر باشد. و این خاکهای آرا که در جهت مقابل جر، مانند دیوار پر میکنند. بران خاکها از یکسر سر تا دیگر موجز پرده های که از چادری بوری باشد و یکقدری بسوی جر مایل باشد میکشند که ملخ ها ازان گذشته نتوانند، و بدان پرده مصادم کرده ای به جر بیفتند. بعد ازان خاکها را بر سر آنها تخته کرده و یکقدری چونه بران انداخته به اینصورت محو و تلف میکنند.
برای محو و تلف کردن تخم ملخ ، و میخ ملخ که هنوز تخمیدن بسیار نیامده باشند ، و بال نکشیده باشند همین اصولها و قاعده ها بود که بیان شد . امام بعد ازان که ملخ ها قوت بگیرند و به پرواز بیایند. جمع و تلف ساختن آنها خیلی دشوار میشود . و اگر آنقدر بزرگ شوند که مانند سیلاب از روی هوا پرواز کنند در انوقت علاج آن غیر ممکن است . لهذا در خصوص و طیفه جمع کردن و محو و تلف ساختن تخم ملخ و میخ و خود ملخ را در وقت ظهور یافتن آن یعنی در تیر ماه و اول بهار - میباید که دوکها ، و حاکمها و نائب الحکومه ها و ملکها و همه مردمان و جمله اهالی بدون تأخیر از سروقت به بسیار سعی و کوشش تشت و اقدام تمام
نما


۲۲
صحیفه ۱۱
حشرات
كذا
قواعده

انديشه های ( لاردا رز )
و لارد زارز، وزیر مالیه انگلیس در با نکود منطقی کرده ضمناً میگوید در خصوص آلمان مادچار اشتباه بوده ایم حالا حقیقت مطلب که از پشت پرده بیرون افتاده ما را رم میدهد این فکر و ذکاوت آلمانها که در صدد برآمده اند که از سیب زمینی بقدر کفایت تان تدارك نمایند یک مسئله دهشتناکی است که ما فوق ظن و تخمین ماست اینکه بطور استهزاء جوی آلمان نگاه كرديم يك حركت عاقلانه نبوده و من از تعبیه های (هند غيرك ) بیش تر از اینها میترسم

سال چهارم
همان اندازه که مادر دریا وظیفه مهمیرا بعهده گرفته و انجام میدهیم . در خشکی وظایف خود را انجام میدادند امروز ما خیلی موفقیت تحصیل نموده بودیم .
علاوه بر اینکه خسارت مادی ما از سایر متفقين بيشتر است ، از نقطه نظر دیپلوما بی نیز مناسبات ما بادول بیطرف بیش از روس و فرانسه دجار تها که گردیده است تدابیر سیاسی که ما اتخاذ کردیم موجب استفاده بطور استهزاء روس و فرانس کردید در همان حینی که مناسبات حسنه متفقين ما در سایه همان تدابیر بادول و ملل بيطرف برقرار است تولید احساسات خصومت آمیز نسبت نخودمان نموده است !

اختلافات ما بين
متفقين
روس و فرانسه فیلا میدانستند که دولت الكليس اعزاء يك استعداد نظامی را با رویای بری عهده دار نبود، با این تقدیر مساعی (از دکشتر ) لازم بود که امتان متفقین را جلب نماید و انگلیس پیش از وظیفه

جريدة عنها فيشر لويد - از مطبوعات نيويورك مطالب قبل اله نمونه
در ضمن از وضیعت مقام عالی جریان افکار عمومی پاریس و لندن است. نقل میکنند: ه در پاریس غلیان شدیدی دار بعدی فرما با اقتباس انگلیس حکم و همین طور نسبت حکومت درمانی ( بوردو ) هیجان در یده های زاد است. مل ملت حکومتر امتهم میکنند باینکه اهمیت موقع مملکت را داشته خلافت آشده ن جنك میلیاردهای رند. خود داروس دوستان قارات وج با نهایت

پل کهنه نهر نیلاب
پلان منظرة المهر پلاب در موقع جنت مثال دره کانه از که بعوض این پل شکسته و ريخته معلومه بساية عمر انوایه اعلیحضرت پادشاه ابی روز پل آمین باشکوهی ساخته شده است.
كذا

موقعیت استاليا
یاری خود اصرف غیرت کرد. اگر عملیات ما احكام ما هذه تطبیق میشد. اول الكاليس همان ماه ( نوامبر) می بوانت مريها بكويدي (من وظیفه خودم را انجام دادم شما چه خواهید بودن خزانه التفقين اكون انگلیس را مدار مینماید. اکر اعضای داده است اکراند کی موقع مملکت از روی مال انديشي موضع دقت پارلمان انگليس ميگويند ( متفقين ما شمشیر بدست بما هجوم کرده و میگویند یا باید ما پول بدهید، و با اینکه ما علیحده صلح خواهیم کرد ) :
معاونت عمده مخصوصاً در معاونها و كمك های مالی از انگلیس انتظار دارند در ایام اخیره انچه از نظریات رجال سیاسی استنباط شده است . این است که : از همان ساعتی که موضع صلح فرانسه مطرح کرد د انقطاع مناسبات الكليس و فرانسه محقق الوقوع خواهد بود . فقط در حال حاضر فشارها یکه از يك خصم مشترك مردو دولت متوجه است. موقعی برای ظهور اختلافات نظر باقی نگذاشته . افکار مات انگلیس در این زمینه سپر میکنند که فدا کاریهای بريطاني كبير اوسار متفقین بیشتر است میگویند اگر روس و فرانسه روز نامه من بود، مطالعات خود را در این موضع ادامه داده میگوید : حاکمیت روس در بحر انجه تجارت نو اد ایتالیا را که ناز د مخدر شد میرسد. محو خواهد کرد. و اتصال آندولن را با مستملکانی که در نجر احمر و بحر محيط هندی دارد. منقطع خواهد ساخت. این تها که به از طرف روس پایتانیا متوجه میشود. خطر تاكثر و مهلک از صدمان


شماره ۲۳
سال چهاره
صحیفه ۱۲

کربند ديوك ( سپه سالار افواج روسى ) بيك ترتيب خوب افواج خود را واپس می آرد افواج روس برضا و رغبت خود پسپا نشده اند بلکه دشمن در مقابله فوج نهایت کثیر آورده بود. جرمنها ودهانه بحیره ابیض تقبهای بحری را نصب میکنند تا به روس سامان جنگ رسیده نتواند — و جهازات سویدن و نا روی را اطلاع داده شده است —

لندن ۱۷ ماه جون —
جهاز دخانی را فورد که معارف سیلانی میرفت در بحیره آولینه بضرب تارپیدو غرق شده است و جهاز ترنول نيزه کا وله تارپید و خود دلیکن بر کنار رسید .

يك منظره ديگر از همان موقع در اثنای عملیات پل ساختن

كذا
افواج
جرمن و استریا
در علاقه
کابنیا پیشندی
کرده
میروند و افواج
روس طرف
مشرق بسیار
میشوند
و بتاريخ ١٥
ماه جون
وقت شام
طرف مشرق
مقام فتورت
دره تخارست
فرج انگريزي
حمله کرده
خط اول
خندق های
جرمی را

گرفت لیکن در شب مجبوراً پس باشد - یک زیپلین جرمنی تاریخ ۱۵ ماه چون بر ساحل مشرقی انگلستان حمله آورده بمبها انداخت و یازده نفر مقتول و یازده نفر مجروح شدند — و در بعضی مقامات آتش در گرفت — در میدان جنك گاليشيا تخميناً سی و پنج جيش فوج جرمن و آستریا جمع شده اند — و از انجمله يك ثلث بطرف جنوب دریای بیسترو باقی مانده بر دریای سان موجود میباشند - مقصد جر منها ماسوای تسخیر لمبرك این است که روس را شکست داده افواج جنوبی روس را که مرکز آنها کیفت است از افواج شمالی که مرکز آنها ماسکو ، پترو کرید میباشد جدا کنند و باین مقصد خود نزديك است که کامیاب شوند

است که از طرف انگلیس بان دولت وارد شده و میشود . در این موقع کافی است مخاطران را که چندی قبل از مناسبات روسیه با حبشستان برای ایتالیا فراهم شد . بنظر بیاوریم . عليه ائتلاف منك از طرف دیگر مالکیت ایتالیا در طرابلس نیز به نهاد که خواهد انداخت در حقیقت بهر اندازه که قدرت و نفوذ فرانسه زیاد شود بهمان در چه مالکیت ایتالی در طر پاس غرب بخطر خواهد افتاد . اينك آمال خود پرستانه روس راجع به بغازه ای دولت ایتالی و حكومات بالکان را بیش از آلمان و اتریش تهدید می کنند . طبیعی است در صورتيكه اتحاد منك ، آلمان اتریش عثمانی و غالب آیند تمامیت ملكيه ومنافع حيانية تمام دول ، ایتالی یونان رومانی و بلغار ، را تامین خواهد نمود.

كذا
قطه نظر رومانيا
یکی از
اقتصا ديون
مشهور ،
رومانی
در روز نامه
پلتيك و كه
دره تخارست
منتشر میشود
كذا
مطالعات
ذیل را
اشاعت داده است

اشغال بغاز چناق قلعه از طرف روسها تجارت دولت رومانیا را درصدی شصت تنزل خواهد داد، رومانیا برای صادرات خویش طرق بحری آزاد را لازم دارد از پترويلتيك اتلاف ملت تولید اندیشه های بسيار بزرگ برای رومانی می نماید

لندن ۱۸ ماه چون
ترجمه اخبارهای انگلیزی که ترجمان انگلیزی ترجمه کرده خبر رو ما مظهر است که کشتی زیر آب میدو سانام ایطانی را یک کشتی زیر آب دشمن بذريعة ضرب تارپید و غرق کرد - ويك افسر و سه نفر دیگر که زنده برامدند - اسیر شدند -

لندن ۱۸ ماه چون — ه شعبان —
از حالت جنك ميدان مشرقی در روس پریشانی پیدا شده است .

فيلد مارشل فرنچ مینویسد که بروز سه شنبه جنك برخط مدافعت انگریزی جاری بود خط مدافعت دوم را که بوقت صبح گرفته بودیم در قبضه خود نگه کرده نتوانستیم —


صحیفه ۱۳ سال چهارم
شماره ۲۳

لندن ۱۸ ماه جون —
از را تردم ( واقع هالبند ) احوال آمده که چهار لك فوج جرمن از طرف سرحد هاليند بطرف خط مدافعت رفته است و جر من بر مقام کورت راهی توپخانهٔ عظيم الشان مع ۲۰۰ توپ گلانرا جمع نموده است ويك لك سپاهی را بطرف لابانی و یپرس روانه کرده است .

جنك روس
پترو کرید — قرار خبر سرکاری در علاقهٔ آوزار و جنك بشدت جاری است و جرمنها بر کنار چپ دریای و سچولا پیشقدمی نموده اند - بتاريخ ٢٦ ماه جون روسها بر کنار دریای نیلای فرار کردند

پیشقدمی غنیم در علاقهٔ پولیند
خبر رسمی پترو گرید — لك تعداد كثير افواج جرمن مابين منبع های دریای بی در و ويك واقع پولینه پیشقدمی نموده میرود -

مبار کبادی های طعنه آمیز
اخبار مارتنك پوست به ديوك نكولاس سر کرده افواج رومی تلگراف مبارکباد فرستاده که پسپائی افواج روس با نچنین کامیابی بوقوع آمده است که نظیر آن در تواریخ دنیا موجود نیست ديوك مذكور بجواب تلگراف نوشته که فوج روسی مانند فوج دیگر رفیقان خود برای فتح و ظفر بسپاشده میرود !

نمونه نقصان جان
يك امریکوی که میدان جنگ را بچشم خود ملاحظه نموده بیان میکنند که در يك مقام مابین اورتی دنبوول (واقع فرانس) قريباً ده هزار نعش مقتولين جنك فرانسوی برزمین افتاده بود که کسی آنها را دفن کرده نتوانست — ازین اندازه نقصان جان بخوبی میشود —

لندن ۲۹ ماه جون — ١٦ شعبان —
روما بقرار اطلاع سرکاری از سبب باران و خرابی موسم جنگ ایطالیه معطل میباشد قرار بیان اهل استريا يك كشتی زير بحر استروی يك كشتی تارپیدوی ایطالیه را غرق نموده است .

شمله ۳۰ ماه جون — ۱۷ شعبان —
از تلگراف وزیر هند بنام وایسرای ظاهر میشود که روسیها از حصهٔ شمالی دریای نیستر نیز پسپا شده اند — و در پولیند كمكي جنگ جاری است .

خطره وار — سا
لندن ۲ ماه جولائی — ۱۹ شعبان —
وزیر هند تلگراف ذیل بنام وایسرای هند ارسال نموده است بسبب پیشقدمی استریا و جرمی از کلیشیا به علاقهٔ پولیند و ارسا در معرض خطر میباشد چنانچه حمله های جارحانه جرمن مابین دریای و یپرز و دریای يك جاری میباشند و افواج روسیه پس شده میرود و بسبب این فتوحات جرمنی ، در مشرق در پای و سچولا ، روسیه مقامات زاوی چوست و اوزرو و سینورا که استحکامات مضبوط او میباشند خالی کرده است

يك احوال جرمنی مظهر است که در مشرق لمبرك از روسها اثری پدیدار نیست

رزمگاه غربی و جنوبی
فرانس بیان می کنند که بعد از گلوله باری سه روز جرمنی در نواحی بكامل بريك حصهٔ خط مدافعت فرانس متصرف گردید — و در شمال وردن هم گلوله باری نمود — و ایطالبه بیان میکنند که بسبب ناموافقت موسم کار توپخانه ها معطل گردید و درین اثنا دشمن خود را مضبوط ساخت مكر بر سر حد آسوتز و ایطالبه حمله های استریارا پسپا نمود و بقرار بیان استریا ایطالیه استریا را پسپا نه نموده بلکه استرا ایطالیه را پسپا ساخته است —

لندن ۲ ماه جولائی — ۱۹ شعبان —
اطلاع رسمی خبر میدهد — که جنگ در مواد آسونز و بسیار شدید بود — لاكن فوج ایطالیه به نقصان کثیر بنباشد اگرچه فوج مذکور قریب خندقهای استریا رسیده بود —

لندن ۳ ماه جولائی — ۲۰ شعبان —
پیرس — به جرئیل کوارد که سر کرده افواج فرانس در در دانیال بود زخم شدید رسیده است و عوض او جرنیل بی اود مقرر شده —

لندن ١٦ ماه جون — ۳ شعبان —
هجرت بعضی نوجوانان از حصهٔ غربی اثر ليند بطرف امريكه موجب حیرت میباشد —

خطرهٔ هندستان
۲ جولائی — خبر دهلی — بتاريخ ۳۰ ماه جون بوقت مغرب يك شخصی به لباس فقیرهای هندی در يك برج لال قلعهٔ دهلی که مشهور به برج سلیم کراست بطريق خفیه از عقب برج بالاشده توپهائیکه در برج مذکور بودند اسبابهای آنها را خراب میکرد — و چند عراده توپ را خراب هم کرده بود — که شخص مذکور را پاهیان انگریزی گرفتار نمودند ازین واقعه برای حکام بسیار خوف پیدا شده — که این معامله پيش خيمهٔ يك واقعه کلان خواهد بود اما تا حال حقیقت آن ظاهر نشده —

خبر ذیل از طرف وزیر هند به وپسرای رسیده است ..
پیشقدمی افواج جرمن و استریا در پولیند جاری میباشد و افواج آنها رزاموسك و برعلاقهٔ شمالی تانینو قابض شده اند — والی مقام نارلو تعاقب روسیان را کردند — و روسیان تسلیم میکنند که پیشقدمی دشمن جاری است و تاريخ ۲۹ جون با فوج محافظ عقب جنگ شدید واقع شد و فوج جرمني بمقام گوهایی رسیده است و جرمها بر مقام دندان حمله کردند که از لیبا بمسافت شصت میل واقع میباشد — و حملهٔ جرمن ها در علاقهٔ از کان بشدت میباشد — و در جنگ علاقهٔ آسوار و پیشقدمی اطالویه ای نهایت سست میباشد — و قرار خبر استروی فوج استریا افواج اطالبه را پسپا نموده برای حملهٔ جدید تیار شده است — نامه نگار اخبار تایمز در باب جنگ در دانیال مینویسد که در جزیره های کیلی بولی حمله خلیجها بی فائده است چرا که هیچ موقع کمزور و بی استحکامات در انجاها نیست .


صحيفه ١٤
شماره ۲۳
چهارم سال

ایجاد جديد حيرت انگيز جرمن -
لندن ٦ ماه جولائی -
نامه نگار اخبار دیلی میل از شهر راوتردم واقع هالیند، مینویسد تازه ترین ایجاد های جرمن برای تباهی و حيراني دول حليف طريق پر کردن توپهای کلان میدانی مثل تفنگ آتش فشان میباشد که خود بخود بر میشوند چون جرمها برای حمله بر محاذ مغربی تیار شدند سرعت آتش بازی آنها بسبب اختراع مذکوره خلاف قیاس و از حد زیاده خواهد بود .

اخبار بواسطة ريوتر
عموم جزم قيصر جرمنی در شهر برلن -
لندن ٥ ماه جولائی - ۲۲ شعبان
پیرس - يك شخص مشهور از دولت غیر جانبدار که از شهر برلن آمده است بیان میکنند که در هفته گذشته در دوران يك تقرير بر موقع يك رسم عسکری قیصر قسم خورد که عزم جزم کرده ام که تا زمستان هیچ جنك نخواهد بود و جنك حاضر در ماه اکتوبر سال روان باختتام میرسد - و افسران و سپاهیان اظهار خوشنودی کردند و در دار السلطنه برلن نهایت جوش پیدا شده است - همه اهالى عموماً وقسم عسكري خصوصاً اعتماد تمام دارند که نقشه ها و اختراعاتی که جدید بروی کار آورده شده است جنگ را بهمه حال پیش از زمستان خاتمه و فیصله میدهد و دشمنانرا مجبور به تسلیم میکنند .

اغتشاش در پاریس
٦ ماه جولائی
در شب گذشته باشند کان شهر پیرس بسیار مشوش بودند زیرا که جرمها بیان کردند که آنها افواج انگریزی را بعد از کشت و خون بسیار در میدان عریق بالکل مغلوب و مهزوم نمودند .

( کار بملا یکه ها ماند ! )
۱۷ ماه جون - سنه ١٩١٥ - خبر لندن - از میدان جنگ خبر رسیده که يك دسته سپاه برطانیه در حالیکه از مقام ماز شکست خورده - پس پائی شدند - در ان وقت يك جماعت ملائکه را دیدند - که در بین سپاهیان - انكليز - وسوار ان جرمن حائل شده - و سپاه - جرمنی را از تعاقب سپاه انکلیز بازداشته منتشر نمودند .

۳ جولای : خبر لندن مستر - جی پی - مارکن - انگلیز که در ملك امريكة بجهة خريداری اسباب حرب رفته بود يك شخص جرمنی که در امریکه در یک مدرسه مدرس است بالای انکلیز مذکور - دو فیر تفنگچه نمود - مستر مارکن - هلاک شد - از قاتل پرسیدند که چرا چنین کردید گفت تا دوباره مردم انكليز ترغیب خریداری اسباب جنگ را از ملک امريکه نه نمایند .

٥ جولای خبر لندن - جهاز کارتیج - نام جنگی - دولت فرانس را از ورود در دانیال قریب راس همچین کدام کشفى تحت البحر ترك بذریعه تارپیدو غرق نمود از عمله آن ۶۶ نفر نجات داده شد - و شش نفر مفقود الخبراند .

٥ ماه جولای خبر ایمستر دم - کشتی تحت البحر يو نمبر ٣٠ - دولت جرمن که قبل ازین غرق شده بود - جهاز مذکور را جرمن ها بعد از مدت ۳۶ ساعت - از قعر در یا کشیدند - از عملیه آن درین مدت ٣٩ ساعت در زير بحر صرف يك ملاح هلاک شده بود باقی جمله نفری حیات بودند .

۸ جولائی - خبر روما - بطريق رسمی خبر رسیده - که در شب گذشته جهازات دولت اطالبه در شمال مجرای ادریاتک در تردد بودند که کدام کشتی تحت البحر - دشمن بريك جهاز جنگی - قسم کروزیر - ایلفی نام دولت اطالیه تارپیدو انداخت چون تار پیدو بجهاز رسيد بيك طرف کج شد - و بعد از چند دقیقه غرق گردید . در اثنای غرق شدن نفری جهاز هود را کشیدند و از شاه خود دعا کردند .

۹ ماه جولائی خبر لندن - امروز بوقت صبح به مقام هاونسلو که بسمت جنوبی مغربی شهر لندن يك موضعی است. در يك كارخانه بارود سازی - اتش گرفته صدای بسیار بشدت پریدن بارود - شنیده شد. بعد از ان يك ستون بسيار بزرگ دود بر هو ا ظاهر گردید - صدای پریدن مذکور - در ۱۵ - میل دور از مقام مذکور شنیده شد - در این وقت کدام جهاز هوائی دولت جرمن بر کار خانه مذکور بمب انداخته است. نفری زیاد هلاک شده و از کارخانه اثری باقی نمانده است .

نامه شکار خصوصی ما از مرو مینویسد .
کنسول دولت روس که در مملکت ایران بود آنرا معزول رسانیده اند تا حال معلوم نیست که مردم ایرانی مقتل رسانیده و یا از طرف دولتهای محارب دو شهر روس را در حد قفقاس عسکر عثمانی فتح نموده - درین روزها جمعیت عسکر روسی در شهر باد کوبه میباشد از قرار گفته که از حد زیاده عسکر دولت مذکور بلکه آنچه قوت که بوجود مذکور بوده است کامل را شهر باد کو به برده عسکر های دولت معظمه عثمانی و جرمانیه و اوستريا اطراف شهر مذکور را محاصره نموده معلوم شود که چه میشود حرب کلان مذکور ان بهمین شهر باد کو به است اگر این شهر از دست روس رفت احوال مذکور خیلی خراب خواهد شد از دست انور پاشا روز ندارد در اخبار های خود نوشته میکنند انور باشا اگر جرمن نیست در فن خود از جرمن کم هم نیست - امیرها یعنی کلان ترهای مردم ترکی را حکومت روس از هرجا به مور خواسته بود به ۲۰ شهر رجب المرجب ایلچی تركمن ها بشهر مور جمع شدند. بودند بغیر ليك يعنى حاكم مور به ایلچیها گفت که دولت روس از شما مردم فی الحال الحين بيست و پنج سوار برای خدمت میخواهد ایلچی ها در جواب مذکور گفت که چند مرتبه روس از ما مردم پیل نقده و اسب و نفری خواسته ما مردم دادیم مدعا هر چه که از طرف دولت حکم شود ما مردم قبول کردیم حال که روس فی الحال الحين بيست و پنج سوار میخواهد صحیح است ما مردم رعایا هستیم لازم است که تا خورد و کلان محارب برویم و سر خودها را دریغ نمائیم لاكن امسال که دولت روس حرب داشت از ما مردم خیلی نفری و اسب و پیل نقده رفت هیچ معلوم شد و نمیشود حال که باز همین نفری از ماها گرفته شود و مثل ساخته بی جای میرود فی الحال برای ما مردم تفنك و سلاح کامل داده شود. بعد از ده یوم آنچه که هستیم به هر جای که حکم باشد می رویم و خدمت میکنیم افسر و غیره هیچ چیز بدون سلاح از روس قبول نداریم کامل از خود ما مردم باشد حاکم مذکور گفت که این عرض شماها قبول نمیشود ایلچی ها گفت که این عرض ما مردم قبول نمی کند پس ما مردم هم این حکم را قبول نداریم چونکه پس از


صحیفه ١٥
شماره ۲۳
سال چهارم

خدمت ما مردم بکنیم نام نیکی از دیگر شخص باشد. اخیر حاکم مذکور ده بوم وعده داده بود که بعد از ده یوم جواب میدهم لاکن مردم از هم جان خود بعام و خاص تفنك داده نمیتواند و مردم ترکمن هم يك نفر نمیدهد — فراخوت های هوایی جرمن شهر لندن را در داده خیلی نقصانها بشهر مذکور رسانیده — در این روزها به تاشکند می آید در اخبارهای خود نوشته میکنند که برای هواخوری و صحبت می آید لاکن غلط است معلوم میشود که از بیم جرمن يك جا و در پایتخت خود سکونت کرده نمیتواند قند و من و پولاد در مملکت افغانستان از طرف دولت مذکور می آمد می و پولا در ایک قلم قدغن نمود و ازقند مي پوت سه منات از خانه سر کار بخریدار قند داده میشود قند حال در نجا في دانه چهار تیم روپیه رسیده

۱۳ ماه جولای سنه ۱۹۱۵ خير سماله منجانب وزیر هند برای و پسرای هند از لندن خبر رسیده - که چرتیل سرجان فرنج سپه سالار فوج های دولت برطانیه از میدان جنك ملك فرانی رقمطر از است که جرمن ها در مقابل فوجهای مایان این قسم کاسهای تیز و زهرات مهلک در مقابل سپاه مایان استعمال می نمایند که چون دودکاس مذکور بدماغ انسان میرسد مجرد رسیدن بوی دود .. بر انسان يك حالتي يقسم سکته طاری میشود و بعد اران به بسیار تكاليف تمام - و حالت دردناک و هلاک میشود جرمنها قبل از حمله نمودن در صورتیکه رخ هوا بطرف فوج مایان بوده باشد. ناس های مهلک را بمثل ایر بسیار تیره - بطرف مایان می فرستد و چون دود مذکور در بین فوجهای مایان رسید و سپاهیان از دست کاس به تنگ آمده بجان خود شدند بعد ازان سواران شان حمله نموده يك حالت دردناکی برپا مینمایند . چنانچه از همین کارروائی کاس های خود در نواح پیرز يك فائده بسیاری نمودند -

١٥ جولائی خبر لندن - از پیتر و گراد خبر رسیده که دولت جر من بسیار فوجهای بزرگ خود را در شمال و از ساور به نقل و حرکت آورده - وبتاريخ ۱۲ ماه حال فوجهای دشمن در محاذ ناريويك حمله بشدت جار خانه نموده - راب دریای بسیا روز ۱۳ ماه حال سنگرهای مایان را قابس شدند ١٦ جولائی خبر پیرو گراد بطریق سرکاری خبر رسیده که برای فوجهای جرمن و استریا در میدان جنك روسي بتاريخ ١٤ ماه بسیار سپاه نازه دم كهمك رسيده حال در علاقه جات شاولی جرمها يكايك بك حمله بسیار بشدت نموده پیش قدمی نمودند و در بعضی مقامات دریای دلستر را عبور نمودند

١٥ جولائی خیر پیترو گراد - از میدان جنك بك حكم نامه - فوجي بدستخط جرئيل ميکنسن جرمنی دستیاب شده است که این تسخیر دوباره عظیم الشان ملك - كابتيا - محض بك جنك بسيار بشدت جاری است فقط در ان تحرر تمهید - رومان يعنى فانه - جنك موجود است باب دویم - رومان مذکور - در نواح کیف ظاهر خواهد شد. وازین نسبت که در استحکامات و قلعه بندی های کلیشیا مدت جدوجهد نموده - فوج های مایان در مدت یک ماه تمام استحکامات و قلعه بندی های ایشا را تباه نموده - تمام كليشيا را تسخير نمودیم - پس ازین نسبت -- باید که مایان - ازین گروه در قلیل مدت در پای

تخت دولت روس خود را برسانیم - و تمام علاقه جات مغربی روسی را قابض شویم —

( حمله های شدید جرمن )

لندن ۱۳ جولائی - سلخ شعبان
خبر رسمی پیری مظهر است که چرمها در علاقه آراس جمله های جدید شروع کردند و بعدد کاوله های کلوکیر در حمله دوم بر فرستان و خندقه ای نواحی آن قبضه نمودند در مقامات خصوصاً در سمت جنوبی بذریعه کلوله های باب دستی حمله هایی شدید آوردند

لندن ۱۲ ماه جولائی - ۲۹ شعبان -
خیر پترو کرید مظهر است که بطرف جنوبی لبان جنگ جاری است. و در بعضی مقامات جر منها ان قسم غازها را استعمال می کنند که نسبت اول غلیظ تر و سریع تر می باشند - لهذا از آن ها نقصان زیاد میرسد سامانیکه برای زائل کردن از غار تجویز شده بود بی کار ثابت شده است و جرئیل میکنن ( جرمنی ) بیان کرده که باز گرفتن علاقه کلیشیا چندان وقعت ندارد - روسی ها ناده ماه کلیشیا را مضبوط می ساختند و ما در يك ماه كل استحكامات آن را رهم نمودم و امید است که ما در وقت کمتر نادار السلطنه قدیم روی ( وارسا ) خواهیم رسید و علاقه جنوبی و مغربی روس قبضه دائمی خواهیم کرد —

نامه نگار اخبار دولى كرافك خبر میدهد که در وسط پولیند جرمن ها مرد شته ذیل کرده اند - ما بین و ارسا و او در سه خط مستحکم ساخته شده و فوج صرف در خط اول میباشند و دو خط دیگر احتیاطاً تیار شده اند که بصورت پسپائی بکار بیابند - همه طریق های استحکام که تا حال در دنیا مروج بود با استعمال آورده اند بلکه بعضی طرزهای جدید هم اختراع کرده اند و درخت های جنگل را سوراخ ها نموده پس پشت آن ها برای سپاهیان جای ساخته اند - و در ساختن خطوط خندق ها تخته های فولادی استعمال کرده اند - پیشروی خندق ها احاطه سیم خاردار میباشد و پیش روی آنها نادور قبها موجود میباشند و پیشروی شب های مذکور انجنین نقب ها می باشند که بمجرد نهادن پای می کنند و در پمپ ها نماز زهر دار بر میباشد و سرک های ریل نیاز شده است که بسرعت تمام سامان جنگ ابرده شود . و هر آبادی را به صورت قلعه تبدیل نموده اند و در آنها توپ های ماشین دار را نهاده اند و در شاخهای درختان برای توپ ها و سپاهیان جای ساخته اند — در علاقه بالتيك متعلق روس تعداد كثير مالکان آراضی از نسل جرمن میباشند و در ابتدای جنگ ملازمین آنها ( که در اصل تخری نظام جرمنی بودند ) غائب کردیدند و اکنون بطور رهبر فوج جرمن کار می کنند چون جرمن ها از حالات آن علاقه بخوبی واقف بوده لهذا فوج جرمنی در علاقه مذکور بذريعة موترها رفتار می با چهل میل روزانه پیش قدمی کردند —

لندن ۱۲ جولالی - ۲۹ شعبان -
نامه شکار دیلی کرانیکل از نیو یارک مینویسد که در یک کشتی انگریزی که از بروکلین بطرف مار سیلز قند میبرد در يك خريطه قند تب ترقيد و بعد از تحقیق در چند خریطه دیگر نیز بمب ها یافته شد. میگویند که در کار خانه های قند سازی امریکه اکثر نفری از نسل جرمن میباشند —


شماره ۲۳
سال چهارم

لندن ۲۰ ماه جون
يك سپاهی استریلیا در خط خود نوشته است که معرکه گیلی پولی سخت ترین معرکه های جنگ حاضر میباشد . او میگوید که در هیچ وقت کسی از آتشباری پناه بخته نمی تواند .

شمله ۸ ماه جولائی — ۲۵ شعبان —
تلگراف ذیل از طرف وزیر هند به و اپسرای رسیده است — بعد از توقف عارضی دشمن در علاقه پولیند پیشقدمی نموده است . و مقصد دشمن گرفتن لبان میباشد و بعد از جنگ شدید افواج جرمن و آستریا ير هر دو طرف كراستك خط فوج روس را برهم ساختند - و روسیان به نقصان کثیر یسیا شدند - روسیان بیان میکنند دشمن ما بين كراستك و دریای ویپ رز بطرف لبان حرکت میکنند - و در کاپشیای مشرقی روسیان پا شده دریای زوتالیا را عبور نموده اند .

اندن ۷ ماه جولاني — ٢٤ شعبان —
بقرار اندازه يك كمپني فرانس الى ٣١ ماه می از افواج فرانس چهار لك نظر مقتول وهفت لك نفر مجروح و سه تک نفر مفقود الخبر شده اند .

لندن ۷ ماه جولائی — ٢٤ شعبان —
جرمنها از راه بلجیم توپخانه جديد بطرق مغرب میرند - و افواج شان نیز به همان سمت حرکت میکنند و کوشش دارند که مقصد حرکت افواج شان از دشمن مخفی باشد .

لندن ۸ ماه جولائی — ۲۵ شعبان —
حمله جر من ها و مقام سوچیز جاری میباشد - و آنها در شب گذشته بطرف مشرق سنت مهیل بذریعه کلوله باری حمله سخت آوردند و بريك مقام خط فوج ما را تا مسافت هفت صد میتر شکست اندند بطرف مشرق یوس لی پریتز جرمنها در جه خود آتش روان و سیال استعمال کردند .

افغانی

شكرية ختم ماه رمضان المبارك
شکر الله که ماه رمضان باز آمد آن که مهمان عزیز است جو جان باز آمد
یار دیرینه ماوه که پس از يك سالی یاد ما کرد و بصد عظمت و شان باز آمد
صالحا ترا است ازین مزده نشاط بجد طالحان را بدل اندوه کران باز آمد
مومنان را همه جا خاص به افغانستان در کف از ادهم مقصود عنان باز آمد
زان که با عادت پارینه مختم قرآن شاه با جمله اعیان و سران باز آمد
یعنی آن خسرو کینی که دراج الملت لقبش در همه آفاق عیان باز آمد
بسکه شوقی به نماز و به عبادت دارد از این طاعت شهر رمضان باز آمد
سوی جامع بترار و روان شد از ارک باوی آن حافظ فرخنده انسان باز آمد
بهرده روزه اقامت نجمن زار حضور فه رایت شده نور فشان باز آمد
خیمه و بار که خروی آمد بچمن چون بهاری زیی رفع خزان باز آمد
پهن کردید سماط نعم سلطانی وقت افشار برو بیرو جوان باز آمد
بر سر خوان شهر یافت صلا خاص و عوام بهرو ر از اعمش خلق جهان باز آمد
بعد افطار همان جمع غفیری ا شاه سوی مسجد همه تا خورد و کلان باز آمد
مسجد جامع عيدين درين مه ده شب ربی صومعه ها فخر کنان باز آمد
ختم قر آن بدهم شب جو پذیرفت اتمام مومنان را از غم تار امان باز آمد
یارب این خسرو اسلام که فیض کرمش همچو دریا بهمه اهل زمان بازآمد
تا به کینی بود آمد شد ماه رمضان خلق گوید که چنین رفت و چنان باز آمد
هر در باد به افزون عمرو دولت که با سلام از و امن و امان باز آمد
هست شیر احمد مخلص جو دعا کوی درش شاغل دعوت او روز شیان باز آمد

نه په پشو نه په لا سوق نه په نورو اندامو پر کنه و کی اقدام
قبل زان وساتي مدام خپل زان اعلی درجه دا ده
چه تر تو لو نه اعلی ده چه زره پاک له ما سوا کی
وابسته به به مولا کی دا روژه ده د خاصا تو
دیاری د مقبو لا تو چه روزه به وی گناه کی
فایدہ نکی زاں تباہ کی رو زاتی چه کنه کاروی ق
به مثال د دی بهاروی : ه پرهیز کی میوه نخوری
او په لوی لاس زهر و خوری
( صالح محمد )

روزه
روژه میاشت ده بختور زان خبر که نور دی
د روزی فضایل در دی له حساب تر حید تیر دی
خو را دیر به توا بونه دی په دك تول كتا بونه
روزه خدای ده خاص کری و خپل وان تی منسوب کری
دا حدیث شریف قدی دی بداشان « الصوم لي ، دى
« انا اجزی به » گوره دی د دی پشان کی وروره
خدای ویلی به قرآن په شه طور او به شه شان
چه « شهر رمضان » « انزل فيه القرآن »
خورا نيك مياشت ده جانه زان به پوه که بر ما گرانه
رحمانی انوار له پس — تالیژی سم له لاس —
هم دهر چار زق دیر بڑی تعشو پریوا نیزی —
روزه داری قسم ده خانه زان که بوه واروه له مانه
درجه چه به اداره زان خبر که هغه داده
نه خورل او نه چشل دی او دبطن وفرج سائل دي
ها روژه ده دعوامو د مطابق مسلما كانو —
د نیکانو روزه دا ده چه مقبوله د مولا ده
باید قول اعضا نگاه کی له گناه به پناه کی

در چاپ خانهٔ حروفی دارالسلطنهٔ کابل طبع گردید
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر شمرده میشود
محمود طرزی