عرفه ۱۳

شماره ٥
سال نجم

ت وقایع مهمه مشاهده می کنند که عقلها را حیران میگذارد ، و نیز گفته ان است که : و امروز در کار خانهای آلمان ٤٠٠٠٠ عمله موجود است و همه ساختن تحت البحری های تازه مشغولند و هر هفته يك چند تحت البحر جدیدی در آب میاندازند ..

مسدود شدن کانال علاوه بر اینکه متجاوز از ۳۰۰۰ میل راه جهازات انگلیس را دورتر خواهد کرد تاسیس بنادر لازمه هم محتاج وقت زیاد است . و ممکن است که تشبثات جمال باشا هم از عملیات تخلیه کانال مانع بشود. در این صورت باید گفت که مجاله راه انگلیها از دریا برای هندوستان بسته شده و فرچه بدست شورشیان هند افتاده است. مدود شدن کانال سویس را ابلاغیه عثمانی برای ما انطور خبر داده : - در جهه مصر در ظرف این دو هفته یک کشتی جسیم دشمن در میان کانال سویس غرق کردیده عبور و مروز و مرور از کانال کاملا قطع شده است. مطبوعات روسیه که پایست خیر باداره ما رسیده در تایید این وقعه میگویه : موجب اخبار یکه از منابع رسمی به امیرسد کویا در کانال سویس يك فروند کشتی بزرگ تجارتی که بر از امتعه بوده بدون جهت و واسطه غرق کشته و راه آمد و شد را بسته است . روزنامه فی اقبال پس از درج خبر فوق اظهار میدارد که بعضیرا عقیده بر این است که این کارها را تماما آلمانها می کنند.

تحت البحري زره پوش
از از اول این جنك مهندسین دولت آمازونی بواسطه پیمودن در باهی کونه نشینانی مینمایند . نظر قول بعضی جراید نویسها كويا مهندسین دولت مزبوره تخیال افتاده اند که یک فروند کشتی زره پوش تحت البحري از که دارای یک عراده توپ سنگین باشد انشا نمایند . زرگی کشتی باید باندازه باشد که در سطح آن يك برجی دارای يك توپ بازده دگمه بنا بشود. تقریبا بزرگی ان مثل کشتهای جدید سطح البحرى باشد. بغیر از آن برج باید برج دیگری باشد که دارای چندین میاده توپ کوچک برای دفع هجوم کشتیهای زره پوش و تحت البحری شود محرک این کشتی باید احتیاج بانش خارجی نداشته و با قوه البكتريك کار کرده و در هر ساعتی سی میل کشتی را راه برد. در وقت جنك این کشتی باب فرو رفته در سطح آب فقط آن برجی که دارای زره میباشد میایند و بدین واسله این کشتی را مثل زره پوشهای دیگر ملیس زره نکرده وزره پوش شدن برج خارجی اکتفا میکنند . یکی از روزنامهای ( انگلیس خیل تعجب درباره آن کشتی نمود. وميكويد ٥ : يك كشتی که فروباب رفته و در ساعتی سی میل راه رود اولا باید حجم آن خیلی بزرگ باشد و ثانیاً باید خیلی گران تمام شود و برا کشتی که دارای چنین برج شده و در وقت جنك باب فرورود غیر از این دوشق غیر قابل امکان است.

( تو بهار )

از جمه اخبارهای اردو و انگریزی
۱۰ ماه اکسنت سنه ۱۹۱۵ خبرا مستردم - از مراسلات امد کی دمشق ظاهر کردیده - که همان قانوس عربی ساخت که قبل ازین قیصر جرمنی - برای مزار سلطان صلاح الدين - وعده کرده بود - قانون مذکور را به اتمام خاس تیار کرده شده و به تزک واحتشام - تمام در دمشق رسانیده شده و به مزار مبارك سلطان صاحب مرحوم آویخته شد. ١٩٦ کست خبر شمله دو لشکر جهارات تجارتی دولت برطانیه که گورنمنت هند در بین آنها غله کند و بار کرده بطرف ملك انگلستان فرستاده و دهر دو لنگر جهارات مذکور را کشتی های تحت البحر جر من فرق نمود - ۱۲۳ کست خبر لندن از قرار را پورت های آمده کی دره دانیال ظاهر گردیده که بدون افسرهای خورد مثل کیطان و كريل ولت - دو نفر افسرهای کلان - یکی جرنیل ایچ بالدن مقتول و جرئيل في دستر کرانت مجروح گردیده - ۱۲۷ کی خبرا مسترده از خبرهای آمده کی بران ظاهر گردیده - که چرنیل هدر كه در بحر باشت دوباره نقل و حرکت شروع نموده - مكر مر کر جنگی جريل مذکور در سمت جنوب متاد می باشد و گفته می شود به دولت روس مقام اولتا را خالی نمود و سپاه جر من مقام مذکور میلیو را قبضه نمودند . ۱۳۰ کست خبر کلکته از اخبارات یونان ظاهر کردیده - که به امداد بسیار کارخانه کرپ جرمنی در قسطنطنیه آمده کار خانهای اسلحه سازی برپا نموده اند که در کارخانه های مذکور روز و شب نك كا يكرها در ساختن - كلوله و اسباب جنك مصروف می باشند و از اناطولیه سیاه جدید متواتر در قسطنطنیه میرسند - و نیز ظاهر گردیده که به لنگر کشتی های تحت البحر جرمنی در بحر اسود - و مار موره و دره دانيال - وينج لشکر کشتی های مذکور در خلیج سمرنا می باشند .

(کاسی)

(بلغار و اتفاق مثلث )
هر چند بیشتر از یک هفته میگذرد که نماینده کان متفقين پيشنهاد متضمن معاوضات ومعاهداتی که بلغارستان را بطرف اتفاق مثلث مقابل کند تقدیم صدر اعظم دولت بلغار نموده اند و لیکن تا کنون از طرف الدولت جواب به پیشنهاد مذکور داده نشده جز این که نسبت به برخی از مواد پیشنهاد مذکوره توضیحاتی خواسته اند و در همین هنگام ( رادو سلاوف ) با نمايند كان آلمان و عثمان در مجالس عدیده مشغول مشاوره بوده است.

رودت مابین یونان وابطالی
بحربه ایتالیا در این اواخر کشتیهای یونان را بشدت بنای تفتیش گذاشته زیرا که یونانیها به تحت البحربه ای آلمان معاوات میکنند بات یونان با نهایت سختی تا کید میکنند که دولت مزبور این وضع تحمل ناپذیر را بقوریت خاتمه بدهد.

( فی اقبال )

کا ال سويس
اهمیت کا نال سویس رای انکالیها خصوصا در این موقع جنگ و شروع انقلاب هندوستان خیلی واضح است . الكلیها برای هندوستان دو طریق دریائی دارند یکی همین طریق کانال است و دیگری در جنوب افریقا از جلو دماغه امید پس از حفر کانال راه دماغه امید از کار افتاده بندرها و ایستگاه های منظم و مرتب نداشته که جهازات پستی هندوستان از آنها مایحتاج خود را تهیه کند.

(کاسی)


سال پنجم
شماره ٥
صفحه ١٤

۱۲۸ کنت خبریتر و گراد از طهران بذریعه تار خبر رسیده که سفیرهای دولتین روس و برطانیه مقیم تبریز - در یکی های خود سوار از طرف گنگور می آمدند - که سه سفیر جرمنی به همراه يك دسته سپاهیان کارد بالای شان حمله نمود نقصان بسیار برای نفری سپاهیان سفیرهای دولتین رسیده در موقعه سپاهیان چندرامه ایرانی هم کاری کرده نتوانستند وزارت ایران همان وقت فی الفور اجلاس نموده در تو سامان بنام المفسرين كه سپاه چندرامه ایرانی احکام فرستاده شد که در مقام مذکور خود را برسانند -

۱۳۰ کست خبر لندن - در میدان جنك فرانس جنك بسيار بشدت جاری است در علاقه ارگون توپخانهٔ دشمن - بك گلوله باری سخت نموده - و تا حال جاری است در این مقام سپاهیان جرمنی بم ها هم استعمال می نمایند و سرنگ ها یعنی نقب ها هم می رانند -

۱۰ ستمبر سنه ١٩١٥ خبوشمله - منجانب و پسرای ملك هند اعلان یافته - که قبل ازین مشهور شده بود که یکدسته كوچك سپاه دولت برطانیه بر علاقه بوشهر ملك ايران - قبضه نموده بود - حال خبر رسیده که در شب ۹ ماه حال يك جمعيت مردم قبائل ایران که تعداد آنها قریب ششصد نفر خواهد گردید - بماتحتی دو نفر سرداران ایرانی بر سپاه انگریزی حمله نمودند - مجرد حمله فوراً جديد - فوج طلب کرده شد - و جمعیت قبائل نشر کرده شد - از طرف مردم قبائل - چهل نفر مقتول گردیده - و از طرف سپاه انگریزی دو نفر افسر هلاك و چهار نفر زخمی شدند -

۱۰ ستمبر خبر شمله از لندن برای و پسرای هند خبر رسیده که در مشرقی کلیشیاه سپاه روسی بر سپاه جرمن و استریا حمله نمود - مگر در وسط ملك روسی - و ساحل بحر بالتيك پيش قدمی سپاه جر من جاریست جرمن ها قریب مقام اودی شرقی و بدريعة كاسهای مهلك يك حمله بسیار سخت نمودند و جنگ بسیار خون ریزی جاریست - و از اعلان دولت جرمن ظاهر گردید که سپاه جرمن - مقام وانکو را از دولت روس فتح نمودند -

۱۲ ستمبر خبر لندن - اعلان - نموده - که در علاقه سکادل - فوج های روسی بسیار به شدت و تندی حمله نمودند مگر جرنیل هندن برك جرمنی - بعد از جنگ بسیار سخت خون ریز بوقت شب بشهر سکاندال قبضه نمودند -

۱۲ ستمبر خبر لندن - از پتروگراد معلوم شده - که کشتی های تحت البحر دولت جرمن - در بحر اسود - در بندر گاه کریمیا حمله نمودند - اکنون جهازات تباه کن دولت روس در پی - تجسس کشتی مذکور می باشند

۱۲ ستمبر خبر لندن - برای و پسرای ملک هند خبر رسیده - در محاذ روسی جنگ جاریست فوج های جرمی تحت کان - جرنیل مكنسن در مقام کو سوف رسیده اند . این مقام از پرستالتو دست ۸۰ میل طرف شمال می باشد . و نیز بريك مقام ديگر كه از پينسك ۲۷ میل طرف مغرب يك قاعه روسی بود - قبضه نمودند در علاقه ارگون دوا سنجر - جنك بسيار خون ریز جاریست - در ارکون جرمن ها توپ های کلان بکثرت استعمال نمودند مگر سپاه متحده ایشان را پس رانمود و در مقام وا سنجر - سپاه جرمن - بذریعه کاسهای مهلک و روغن های آتشگیر - حمله نمودند - سپاهیان - فرانس مجبوراً صف اول سنگر خود را گذاشته در صف دو بین قدری عقب نشستند -

١٤ ماه سپتمبر ١٩١٥ خبر لندن - کشتی سنت المينا نام دولت ايطاليه ۱۷۰۰ سپاهیان دولت ایطالبه را از نيويارك ملك امريكة سوار کرده - طرف ملك ايطاليه می آمد جهاز مذکور در بحر ادريانيك آتش گرفته

١٥ ستمبر خبر کلکته از اخبارات آمده کی ممالک یورپ ظاهر شد که دولت جرمن - سعی بسیار می نماید که بهر صورت که ممکن شود - مردم دولت فرانس علیحده صلح کنند - گفته می شود که دولت می خواهد - که صوبه ايسس - ولورين را بدولت فرانس واپس بدهد و نیز علاقه ملك افریقه را که در مقامی مرا کو چند سال قبل از این از دست فرانس حاصل نموده بود -

١٥ ستمبر خبر شمله - منجانب و پسرای ملك هند اعلان یافته - که فوج های جرمنی مقام - ولينا - ولین های ریل که بطرف پترو گراد می رود رسیده اند - از ملک روسی خبر رسیده - که سپاه روس از استقامت دیروز - که از مقام ولبنا - بقدر ۲۸ میل بطرف شمال مشرق يك استقامت کلان پترو گراد در حوالی بود - پس رانده شدند و از سمت جنوب حمله های شدید بطرف شرق سکیم دل به بسیار شدید جاری است - كمك بسيار هم برای سپاه جر من رسیده و در علاقه سوات والكوسك و كابريز - سپاهیان به بسیار احتیات و آهستگی - پیش قدمی مینمایند -

خبر رسیده که کشتی ای تیره تحت البحر دولت برطانیه را جهازات دشت در دره دانیال غرق کرد ۱۳۰ نفر افسر و ۲۵۰ نفر ملاحان کشتی مذکور اسیر نموده اند چونکه بعد از چهارم ماه ستمبر درك كشتى مذكور معلومات گفته می شود که بیان دشمن تصحیح خواهد بود -

۱۷ ستمبر خبر روما طریق سرکاری اعلان یافته که در چند روز اخیر برای - سپاه - استريا - كمك بسیار رسیده - سپاه استریا بعد از گلوله باری بسیار بشدت توپهای کلان - بر چند مقامات حمله های بسیار سخت نمودند لکن در همه جا - و همه حمله ها به نقصان بسیار سخت ایشانرا پس نمودند -

۱۷ ستمبر خبر پیرس اعلان یافته که در تمام محاذ جنك فرانس کاوه بسیار بشدت جاری است در علاقه ارگون سپاه دشمن بم های سنگین انداخته و در اکثر مقامات گلوله های توپ های کلان سنگر کوب را به تعداد بسیار استعمال نمودند -

پرواز طیاره های جرمنی بطرف قسطنطنيه -

لندن ۱۳ ماه ستمبر -
نامه نگار رویوتر از پتروگراد اطلاع میدهد که از بلغاریه ریپورت باین مضمون رسیده است که طیاره های جرمنی از اورسودا پرواز نموده از راه سرویا و بلغاریه بدانیوب گذشته طرف قسطنطنیه می روند -

مجموعه كل تلفات برطانوی -

لندن ١٤ ماه ستمبر -
در دار العوامه مستر اسکویت اعلان نمود که کل تلفات برطانوی در سال اول جنك بدين موجب بود

مقتول
افسر ٤٩٦٥ - سپاهیان ٧٠٩٩٢ -

مجروح
افسر ٩٩٧٣ - سپاهیان ٢٤١٠٨٦ -

مفقود الخبر
افسر ١٥٠١ - سپاهیان ٥٣٤٦٦ -

يعنى كل تلفات مقتول و مجروح ومفقود الخبر سه لك و هشتاد و يكهزار و نه صد و هشتاد و سه نفر میباشند در سال دوم جنك البته که این عنوان به دو مثل آن بالغ خواهد شد اگرچه نسبت به تعداد تلفات دیگر ملل بسیار کم است


ص ١٥ سال پنجم شماره ٥

بخش معلوم شدند و بعد از مقرر شدن دو تاريخ بروز يکم ستمبر محکمهٔ عدالت و ٥ المنير، دادن ١٥ روپيه را بطريق جزا امر کرد . از نقطهٔ نظر سياسی نمیخواهيم که در بخصوص چيزی بنويسيم ولى از نقطهٔ نظر دينی اين يك نا مناسب نخواهد بود که بگوئيم که روزه و نماز و حج و زكوة همگی فرايض شرعيه هستند که متعلق آن احکام مقدس شرعی در تمام کتب فقهيه بشرح و بسط تمام موجودند ، المنير نيز همين احکام شرعيه و مسايل دينيه را که بسيار تعلق داشت شايع نموده بود . بی اگر اشاعت اين چيزها بخش باشد آيا حکام ميتوانند که جميع کتب فقه اسلامی را که در آنها اين مسايل بکمال تفصيل درج ميباشند فحش قرار بدهند . المنيره را لازم است که در محکمهٔ چيف کورت لاهور مرافعه کند تا برين فيصله نظر ثانی کرده شود به احکام مذهبی ما غرضدار نشوند:

(کذا):

( احوال مزيد دزدی ميمن سنگهه )
حالات مزيد دزدی که در بازار چندرمای و ميمن سنگهه واقع شده بود معلوم شده و ازان چنان ظاهر ميشود که تعداد اشقيا قريب ٣٠ بود که بعضی کرته و کرتی پوشيده بودند و بر سرهای بعضی کلاه های خاکی قسم کورکی بود و بعضی بر سرهای خود شان تنها لنگوته بسته بودند نيز روی هایشان با نظامهای سرخ پوشيده شده با تفنگچه وغيره سلاح مهلك مسلح بودند . دزدان توسط يك کشتی دريای « مير » را عبور کرده آمده بودند و قريب ٨ بجهٔ شام بر ٩ دکان ديگر نيز هجوم بردند که از جمله آن ٤ دکان از مردم « مور واری » و ٢ دکان از « بشکالی ها » بود . مقدار مبلغ نقد مسروقه ٢١ هزار روپيه تخمين کرده شده است و سه هزار روپه زيور علاوه بران است اشقيا مبلغ بسياری را که از يکها رده اند قريب ١١ هزار روپيه اندازه کرده ميشود که ملک کمينی، پيراب داس بيراب چند، بود . درين دکان ٥ نفر مجروح هم شدند که در ميان آنها يك بچهٔ ١٢ ساله هم داخل است اشقيا با کشتی که آمده بودند دريا را به آنسو عبور کرده و اپس رحمت کردند و همراه خود سه عدد تفنگ را نيز بردند که يکی از « مالك مدوك » نام و دو عدد آن سرکاری بودند که عاريتاً برای کمپنی مذکور داده شده بود .

( خرابهای سيلاب در لکهنو )
در لکهنو سيلاب دهشت ناکی که بتاريخ ٣٠ اگست آمده بود تا شام تاريخ يکم ستمبر دوام ورزيد بهزار ها خانه را ويران و بصد جانها تلف گردانيد و نامه روز در شهر صورت قيامت يك حالى برپا کرديد تنها در عرصه ٢٤ ساعت ٩ اعشاريهٔ ٧ مکعب انچ باران باريد و ٥ مکعب انچ در روز ماقبل هم باريده بود و بارشیکه بعد ازان باريد اندازه آن تحولی هنوز معلوم نشده . در هر کوچه از افتادن خانه ها و ديوار ها و گرفتن امالی از ترس جان مناظر بسيار دهشت آوری نمودار بود ، بهزار ها عمارت ها و خانها مسمار کرديدند و بلک ها مردم بی خانمان گشتند . کورتمنت مردم را بسيار پريشان و بی مأوا ديد . در بعضی عمارات بزرگ سرکاری آنها را اجازهٔ داخل شدن داد . پوليس در بعضی دکانها و دواير حکومتی نيز مردم را سکونت امر کرد ، علاوه بر خرابی های بارش طغيانی در پايز باعث بسيار ضرر ها و نقصان ها شد . بسی از دهات قريبی را آب پردو همه آبادی

تاريخ انتخاب اين تعداد خيلى كم بنظر ميآيد ولى چون نسبت به اصول و قواعد شريكى دولت انگليز شود خيلى افزون بك تلفيا نيست ... خدا اين افت را از سر ما خريدا زودی خاتمه دهد ]

احوال هندوستان
( دزدی در اثنای حرکت ريل )
يك دزدی حيرت انگيزی که بر ريل راه آسام و بشكال واقع شده که تفصيل آن از قرار ذيل است ، که چار تجه روز قبل ازين ريل که از لاله مهری ساکن « راجشاهی » به « دوبری » ميرفت ، در حاليکه ريل گادی بکمال سرعت فوق العاده که دارد راه پيماى بود مقصود بود در ميان ستاسيون های « مادونگر » و « اورانی » چند نفر دزد در کوپهٔ ستندرا ناته و ديگر مسافران در آمده آنها را بقتل تهديد نموده همه اسبابهای پيش بها و مبلغهای نقدی را از نزدشان گرفتند . و پس ازان دفعتاً در عين رفتار و سرعت حرکت ريل پايان جستند که تا بحال هيچ اثری از آنها معلوم نيست .

(کذا):

( دزدی در بازار چندانی پور )
(و):
از اخبار از دور قطراز است که در حال در بازار چندانی پور واقع شده و حدود و نهان آمده و بردگان عبد اللطيف نامی دزدان آمدند و دکاندار مذکور تجارت « سن » ميکنند . و تعداد آنها قريب ٣٠ بود که همگی با تفنگها و برچه ها و سوته ها و ديگر آلات مهلك مسلح بودند . دزدان همه دکاندارانرا ترسانيده و با آنها به بدسلوکی پيش آمده قريب ٢٨٠٠ روپيه را از ايشان بردند .

( بجای افيون کارتوس برآمده )
بتاريخ ١٢ ستمبر يك نوجوان بشکالی از ريل مغل ای بر آمده در استاسيون « هوره » پايان شد . و به شبههٔ افيون کالا و اسبابش را تلاشی نموده نمودند ، مگر در اثنای تلاشی بجای افيون ٩٠٠ دانه کارتوس تفنگچهٔ ماوزر از نزدش برآمد که بسپاهيان شکالی مذکور فوراً زير حراست کرده شد .

(غذا):

( قتل يك بهره دار )
خبر يك قتل و دزدی حيرت انگيزی از چهاونی فوجی لکهنو رسيده است که پيره دار دفتری که در ميدان قواعد فوج لکهنو بوده است قتل کرده شده و صندوق آهنی دفتر در قری احاطهٔ دفتر بر يکميدانی شکسته يافته شد . از مجرمان تا به حال کسی بدست نيامده .

(کذا):

( جرمانه در پاداش اشاعت مسائل صيام )
همصر هو المنيره در اشاعهٔ سپتمبر خود مينويسد:
اگرچه تذکار مسئله را در اخبار خود مناسب نديديم مگر بهمه حال اخبارات خارجی در الخصوص در پی اخذ معلومات افتاده نوشتند که بره المنيره مطابق دفعهٔ ٢٩٢ قانون هند مقدمه ساخته شده است که بنابران از طرف بسيار دوستها خطوط استفسار احوال برای ما رسيدند حالا اطلاعاً عرض ميشود که در « المنير » مورخهٔ ١٩ جولائی در تحت عنوان « ماه صيام » متعلق احکام و مسايل صوم از اخبار « القمر » دهلی چاپ شده بود از جملهٔ آن بعضی فقرات آن در نظر کورتمنت پنجاب


صحیفه ١٦
سال نجم
شهاره .

کناره دریا و زمینها و مزارع بزیر آب شدند. دوزن و ۲۵ کاو را بهیجان آمده روزنامه ها و لطافین خودشان جواب سخت داده اند ارا علاية دریا برد و این قسم طقبانی پس از سال ۱۸۹۸ ع هیچ گاه ( موتی لال نه هروی ) هند و که یکی از اعضای مجلس اداره و تا به حال بوقوع نیامد بود . الله آباد است. در یکی از مجالس که هزاران کس برای استماع سر ١٠ ستمبر خير لاهور چندی قبل ازین - ۱۳ نفر هندو را مشارالیه بدانجا شناخته بودند اطاق مفصلی ایراد نموده، در چه بدن كور تمنت هند در لاهور گرفتار کرده بود بعد از تحقیقات بالای ٦١ وطعن وطنز الكليسها را يكان يكان بیان کرده و گفته و حیف نظر مذكور - چرم سازش خلاف سلطنت ثابت شد که ایشان بند و بعد ازین با اینهمه سرزنش های دروغ و بیجای انگلیس ها در روزنامه است نموده بودند. که حمله سیاه هندوستان را ترغیب داده خلاف دولت شان ما اهل هند در راه این بد سکالان بایول و با جان خودمان فدا آماده بلوا نمایند. خزانه بات و اسلحه خانه های سرکاری زالوت و غارت کنیم ... کویا از مقاله همین روزنامه آثار اغبرار و اشمئز از در نموده افسران انگریزی را هلاک کرده یک بلوای نام از يك سر ملك هند هندوستانیان نمودار و آشکار کردیده است خوب است سرکار آقایی الی دیگر سر آن برپا نموده - انقلاب سلطنت نمایند - چنانچه معلوم شده هم از معاملات وزشتی اخلاق و حرف های انگلیس ها حصه کرد که اصل مرکز انجمن مذکور در امریکه و برای می باشد - بعد از تحقیقات مسلمانان را بفدای این دشمنان اسلام کمتر تشویق و ترمین و ثبوت جرم - ٢٤ نفرشان را سزای پهانسی - و ۲۷ نفر شانر اسزای و دلالی مصیبت و كفر را اندکی کنار بگذارد و بیش از این نام نیلی حبس دوام - به عبور دریای شور - یعنی کالم بانی - و ۹ نفرشان را و اجداد زر او ار و خانواده محترم خود را بیاد ندهد چه که روی سرای قید به میعاد مختلف نمودند.

اقلا تجبان هند

مناسبت این خبر ما فوق از اصل و اساس این کومیته انقلابجیان هندستان و افکارشان بعضی معلوماتی که جریده ( خاور ) نوشته است در مجامل میکنیم تا قارئین کرام بر حقیقت این مسئله آگاهی حاصل کنند :
کومیته انقلاب جهان هند که در شهر ) سان فرانسیسقو ) میباشد را برای انقلاب هند با کمال فعالیت کار می کنند. بیان نامه که بتازگی از طرف کومیته مذکور نشر گردیده ، حاکی از مظالم دولت انگلیس بوده و نوشته اند که مبالغی که همه ساله دولت مشار اليها از ماليات هند تحصیل نموده، میفرستد کوبا ١٦٧ ملیون لیره انگلیسی بوده است این پول ها را انگلیسها با کمال ظلم و تعدی با قانون های انسانیت کشانه از مردم تحصیل می کنند. مردم عباره هر کاری بکنند باید در صدی هفتاد و نجرا بنام مالیات با شکلیسان بدهند این است که در شهرهای بزرگ هند از بی پولی هزارها مردم در کوچه و بازار - از بی حالی - خوابیده افلیج میشوند حقیقت هزارها مردم در کوچه بدنیا آمده و در برون محکوم سفالت و میکند ، باوجودیکه انگلیسها در از مدیت و انسانیت همیشه میزنند هیچ وقت بفكر ترفيه حال این بنده کان خدا مفاده و دا رانی انها را بانواع حيله و خدمه از دستشان ربوده بلند نیها می بخشند که صرف زینت زن و شراب رویسکی کنند یکی از سرتیپ های انگلیس ( اندرسن ) نام در اثنانیکه میخواست سوار کشتی شود یکی از سربازان هندی با نیزه او را کشته است انگلیسها فوراً قاتل را اعداء نموده اند

هنگامیکه دولت انگلیس برحسب تصويب ( آورد کیچر) از هندو ستان تشکر آماده کرده و بساحه جنگ اروپا میفرستاد، و بوجود بهادری لشكريان هند افتخار میکر دروزنامه با نیز که در آنه آباد هند جهاپ و منتشر میشود. مقاله استهزاء آمیزی نگاشته و این سخنان ذیل را درج نموده است و دولت انگلیس از فرستادن الشكر هندی با روپ داره حاصل نخواهد کرد اگر اهل هند مرد. رزمی و خون کرم بودند هر آینه دولت انگلیس با معدود قلیلی هندوستان را چه كو به بجنگ آورد هندی ها مردم کر میراند در سرما و برف شدید اروپ چه کاری و موفقیتی را میتوانند از عهده بر آوراند ؟ خواست دولت انگلیس به بهادری عساکر سفید پوست انگلیس خود نازیده انهارا بجنك المانها بفرستدوره از هند بهای سیاه سوخته باريك ران حاصلی نخواهد برداشت و ازین بیانات اهالی هند

دارد حیف است بزرگواری مانند ایشان بچاپلوسی، نام خودر دار
بتاز کی در شهر كلكته بتكاليان بمب انداخته دو نفر از منشین
را زخمی کرده قرار نموده است پولیسهای که به تعقیب انسان
قراریان بر او سه بمب دیگر انداختند آنها را نیز کشته گریزانده اند
مقدمات اختلال است چنان معلوم میشود که عنقریب خطه
بانگلستان هندوستان مینوشان حریت و آزادی خود را بدست آرند.
اللیلة حبلى - خاور اسلامبول

ه خانه تلاشی ها در پشاور .
بوقت ۱۱ و نیم بچه شب ۱۸ منبع دفعتاً سر گرمی و مست
پولیس بظهور آمد. و ميان عبدالله سوداگر جای فوراً گرفتار
شد. چند ساعت پس از وی یکهندوی نوجوان و بهارت متره
مأخوذ شد. و متصلاً به صبح تاریخ ۱۸ ستمبر بعضی خانه تلاشها
پیوست که نامهای بعضی خانه والا های که خانه های شان تلاش
شده از قرار ذیل است :
١ مهارت متر ۲
٢ مهر چند ۳
٣ باو باشتر
٤ مستر امیر چند
٥ مستر امیر چند که قبل از این ضمانت از وی گرفته
٦ لاله آبارام زرگر
٧ لای مل ۸۰
٨ میان عبدالله سودا کر جای
غیر از اینها منفر دیگر نیز هستندن که تلاشی خانه .
گرفته شده ولی تاحال نام شان هنوز معلوم نشده، و وقت
۱۸ متغیر یکنفر تعلیم یافته دیگر نیز گرفتار کرده شد. مگر
این یک معلوم نیست که این رفتار بها چرا اونچه سبب بعمل

در جهانخانه حروفی دار السلطنه کابل طبع کردید

همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و متر محور محرد
محمود طرزی


اعلان

عموم مشتركين كرام خود را یاد آوری میکنیم بمقدور سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشتركين كرام دارالسلطنه کابل خود رهایی یابیم لكن ممكن نشد لهذا با داکخانه مرکزی دارالسلطنه کابل يك مقاوله نموده داکخانه مشارالیه تقسیم و توزیع اخبار مارا که بهمه مشتركين كرام ما رساند در عهده حمیت خود قبول نمود. مشتركين كرام دارالسلطنه خود را تبشیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطه غیر فردا فردا بواسطه آدمهای داکخانه بخود شان میرسد .

شرایط خریداری
دارالسلطنة | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه | هشت روپیه کابلی | سالیانه | چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه | پنج روپیه کابل | ششماهه | هشت روپیه کابل
در خارج افغانستان
هر جائیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
به ماهه اشتراك قبول میشود
يك طلای پوند انگلیزی پانزده روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند

یاد آوری

بر همه کار داران نظامی و ملکی و جمله خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان و خبر داده میشود: اگر از يك جاي ديگر جایروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید. هر گاه همچنين بك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند .

( شرایط درج کردن اعلانها )

سوداگرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود : اعلاناتیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطريك اقران یعنی نیم روپیه کابل اجرت گرفته میشود اعلانیکه در بن ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار في سطريك قران یعنی نیم روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطريك ستون اخبار ما (٣ – اینچ – ٤ – سوت ) میباشد هرگاه شخصی اعلان خود را متمادياً تا بيك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشگی ادا نماید در ورق پشتی بهر دو سطری سه آنه اجرت گرفته میشود


اعلان
جزیرۀ پنهان
هوسکاران مطالعه آثار ادبیه را مژده! ازین نمرۀ تویسر رسیده گلزار و مطبعه عنایت و کام جائرا شیرین نمائید! جزیرۀ پنهان، يك ناولیست که قوت علم و معرفت وسعی و غیرت را برای اساس زندگان نوع فی بشر منظر ثابت و جلوه گر میسازد. هم حکایت، هم عبرت هم فن، هم فضیلت! خوبی چاپ، خوبی کاغذ، خوبی تصورش علاوه، قیمتش نظر بخوبیهای باشی و ظاهریش بسیار ارزان! تنها (۹) شش روپیه محل فروخت نفس مطبعه عنایت در ده افغانان و دکان باز محمد در بازار ارك و دكان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل در مدرسه شاهی.

(اعلان)
پراکنده
از آثار مطبوعۀ تازۀ مطبعۀ مبارکۀ عنایت، و عبارت از يك مجموعۀ اشعار آبدار تجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا، و خوبی طبع دلربا، با تصاویر بسیار زیبا جلوه گر بازار عرفان گردیده است. اگرچه از تحت خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر بیک طرز جدید است. نسبت بخوبیهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان، یعنی مقابل (۲) دو روپیه کابلی در خود مطبعه عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب، و در بازار ارك از دكان باز محمد، و در متصل مدرسۀ شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب هر کس خریده میتواند.

اعلان
از مطبعۀ عنایت
قیمت روپیه کابلی
سیاحت ودورا دور زمین بهشاد روز محمد ۲
سیاحت در جو هوا مجلد ۲
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد ۲
از هر دهن سخنی و از هر چمن سمنی مجلد ۲
روضة الحکم مجلد ۲
پرا کنده مصور مجلد ۲
جزیره پنهان مصور مجلد ٦
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشد از خود مطبعه عنایت در ده افغانان از نزد عبد الرءوف سر مرتب و از دکان باز محمد کتابفروش در بازار ارك و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی قیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند. و اگر از خارج افغانستان ارزوی خریداری کتابهای مافوق را بکنند باید به مدیر سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند.

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
علم و اسلامیت
آیا چه باید کرد ۱
ادب در فن
توحید
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است. هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کند.


سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

شماره (٦) سال پنجم

فهرست مندرجات

بمناسبت تجديد سنه هجری )

حوادث داخليه
يك خبر الم پرور رحلت جناب غفران مآب الحاج ميان غلام قادر — مكتوب — مرثيه — رفع شدن مرض هيضه و اسهال — مكتوب — ايضا مكتوب .

ادبيات
) دو شمس ميرزا يورى خان خرمى

حوادث خارجيه
ترجمۀ خبرهای جنگ از جراید اوروپا — علامت نومیدی در پاریس — نا امیدی ائتلافیون از رومانیا — اختلاف صرب وماكينكرو — بلغار وائتلاف مربع — صرب و یونان و ائتلاف مربع — ايتاليا از ائتلاف مثلث چه لقمه ها در ربود . کله گذاری متفقها — ثروت دولت انگلیز آب شده میرود — طرابلس غرب و ايطاليا — اسپانیا و فاس — من کجای تا کجای اسرار انگیز — دشمن تهم — بيانات خليل خالد بيك — اغتشاشات در مصر — بیاننامه سر افسر اردوی عسکری عراق — اختلاف مربع در چه حال است — گنهکار کلان جزای کلان خود را میکشد — از گرسنگی مجبور بدزدی شدند — ایتالیا زاری می کند — شکست ایطالیا در طرابلس غرب — ايطاليا دستخط نکرد — آخرترین خبرها — حالت نازك بلقان — خبرهای هندوستان — اختطاف جلويان راهزن در علاقه تناولی — پولیس معاونت فساد پیشه كان — پر پولیس غیر کرده شد — اشتهارات در بنارس — پرچه های آزادی — علاوهای مغویانه — آخر ترین خبرها از اخبارهای متنوعه — بلغار بجنك اشتراك ورزيده —

تصاویر
شهزاده جوا بخت معظم جناب معين السلطنه صاحب — يك حصه از مناظر باغ بابر بادشاه — شهزاده بلند اقبال مكرم عين الدوله صاحب — کارستانهای تحت البحریهای المان — کاریکاتور السیاسة المصورة.


اعلان
از صنایع پروریهای ذات ستوده صفات اعليحضرت سراج الملة والدين بادشاه ترفیخواه دولت عليه افغانیه، و سعی و همت جناب جرنیل کارخانه جات و ماشین خانهٔ مبارکه دارالسلطنه کابل علاوه برافای حوائج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و اونیفورمه های عساکر شاهانه وغیره، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که ازان اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است: محل فروش این چیزهای، ذیل ( دکان عبدالله خان در بازار ارك ) میباشد.

(۱) مرج های پشمینه با رنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گرانکلیزی ۳ فوته مشخص شده، در صندوقخانه جنسی هم بفروش میرسد
اقسام | قسم اول | قسم دوم
درجه ها | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم قدری کلفت | نسبت آن ۱۰ حصه زیاد شد
رقم | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ
تا سال ساخته شده | ۶ روپیه | ۷ روپیه | ۶ روپیه | ۷ روپیه | ۶ روپیه | ۷ روپیه | ۶ روپیه | ۷ روپیه
قیمت | ۱۸ پیسه | ۱۸ پیسه | ۱۱ پیسه | ۱۱ پیسه | ۱۰ پیسه | ۱۰ پیسه | ۲۰ پیسه | ۲۰ پیسه
کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار کرانگریزی کشمیره چهار خانه ۷ روپیه ۳۵ پینه | کشمیره زه دار مردم ۷ روپیه بیست پینه

(۲) تکمه های چرمی محراب و منبردار
جراب
رقم | نکارانکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج | کلان فی درجن | میانه فی درجن | خورد فی درجن
قیمت | ۱ روپیه ۵۲ پیسه | ٤٥ پینه | ۳۹ پینه | ۱ روپیه ۱۰ پینه | ۱ روپیه ٠٤ پینه | ۵۹ پینه

(٤) کروره های جدید ساخت
رقم | زرباف کتاب دو کره در تاره | زه باف يك اسپه دو کره سه تاره | چرم باف يك اسپه | يك اسپة چار تارة نخی
قیمت | ۸ روپیه و ۳۳ پینه | ۹ روپیه و ٢٤ پینه | ۸ روپیه و ٤۲ پینه | ٦ روپیه و ۱۱ پینه

رقم | چرم باف دست بادامی رواسیه | چرم باف دسته دولانه يك اسپه | دسته دولانه یکی بار اسپه | چرم باف همرکاب
قیمت | ٤ روپیه و ۸۸ پینه | ٤ روپیه و ٤٦ پینه | ۸ روپیه و ۲۳ پینه | ٤ روپیه و ۱۳ پینه

رقم | قبضه برنجی کلیت نقره توپخانه | قبضه کلیت نقره از چرم سه لا یه توپخانه | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو تاره رکاب
قیمت | ۳ روپیه و ۵۵ پینه | ٤ روپیه و ۵۷ پینه | ۵ روپیه و ۹ پینه | ۵ روپیه و ۵۱ پینه

رقم | رکابی از نخ | چرم باف میانه چوب بست زنانه | زنانه ابریشمی خیاطه | از زین سواری تیغ چرمی
قیمت | ٤ روپیه و ٤٥ پینه | ٤ روپیه و ۸۵ پینه | ۵ روپیه و ۸ پینه | ٤ روپیه و ۵۸ پینه

رقم | دسته بادامی تیغ چرمی | دسته دولانه سامی برنجی کلیت نقره | چرم باف ما بین بست يك اسپه | از زین سواری دولایه تیغ چرمی كمك دار
قیمت | ٤ روپیه و ۹۹ پینه | ٤ روپیه و ٤٥ پینه | ۸ روپیه و ۱۲ پینه | ٤ روپیه و ۵۹ پینه

(٥) اقسام کلهای مصنوعی سر
قسم | کل جیرین | کل نافرمان | کل برینه | کل شبو
قیمت | ٥ روپیه و ۳۶ پینه | ٦ روپیه و ٦ پینه | ٦ روپیه و ۷ پینه | ٦ روپیه و ۳ پینه

قسم | شکوفهٔ تاریخ | کل یاسمن | کل نسترن | جنیلی
قیمت | ۷ روپیه و ٤٥ پینه | ٦ روپیه و ۵۸ پینه | ٥ روپیه و ۳۸ پینه | ٦ روپیه و ۸ پینه

قسم | شکوفهٔ سیب | کل گلاب | کل سوسن | گل گندی
قیمت | ۹ روپیه و ۳۵ پینه | ۷ روپیه و ۱۲ پینه | ٦ روپیه و ٥٤ پینه | ٦ روپیه و ٥٤ پینه

(الکتبر) ( میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات ( کماندانی ) )


صحيفه (۱)
سال پنجم
شماره (٦)

قيمت ساليانه
در دارالسلطنهٔ کابله دوازده روپیه کابلی
در اطراف داخلهٔ مملکت
در خارج از مملکت
باقيمت داك ١٨ روپیه انگلیزی
هر پانزده روز یکبار نشر میشود
سنهٔ سه روپیه او در کال یکپیسی است
(اوراقیکه درج نشود اعاده نمیشود)

سراج الاخبار
۱۳۲۹

مدير و محرر مسئول
محمود طرزی
اداره سراج الاخبار و مطبعه
در ماشينخانهٔ دار السلطنة (كابل)
همه امورات تحريريه بادارهٔ خانه
بنام مدير فرستاده ميشود

تاريخ قمرى يكم محرم ١٣٣٤
تاريخ انگریزی ۹ نومبر سنهٔ عیسوی ١٩١٥
تاريخ شمسی ۱۹ عقرب ۱۲۹٤

بسم الله الرحمن الرحيم

مناسبت تجديد سنهٔ هجرى
از ١٣٣٣ به ١٣٣٤
آب ها را، دقيقه ها، دقيقه ها را ساعتها، ساعتها را روزها، روزها را هفته ها، هفته ها را ماهها، ماهها را سالها، سالهارا عصرها تعقيب پيروى ميكنند! بشريت، در زورق چابك رفتار وجود و عدم در عالم حيات و ممات پويانست! وجود — يعنى پيدا شدن، عدم — يعنى فنا گرديدن از لوازمات طبيعى عالم پر كيف و خم ميباشد. همين جذر و مد است كه محيط حيات بشر را بحركت زنده گى وضعيتى نشان ميدهد! جذر و مد بحرهاى محيط، آثار حيات آنرا بنظر تجسم ميدهد. چنانچه ارهٔ دودم حيات بشر نفس كشيدن، و نفس فرو بردن است. همچنان جذر و مد بحرها نيز تنفس زندگانى آنست. هزار افسوس كه بحرها تنفس ميكنند و ميمانند، كوهها سرفرازى ميكنند و پايدارى دارد. آه الامان بیچاره! كه هر نفست بسوى عدم نزديكت ميكند. و هر نفس از قصر عمرت خشتى بر ميكند!

باز ميفرمايد:
نفس هر دم ز قصر عمر خشتى ميكند، بيدل.
بى تعمير اين ويرانه معمار اينچنين بايد.

امام فخر الدين رازى رحمة الله البارى ميفرمايد:
وكم قد رأينا من رجال ودولة فسادوا وجميعاً مسرعين وزالوا
وكم من جبال قد علت شرفاتها رجال فزالوا والجبال جبال

حضرت شيخ سعدى شيراز عليه رحمة الغفار ميفرمايد:
ايدل بكام خويش جهانرا تو ديده گير
در وى هزار سال چو نوح آرميده گير
بستان و باغ ساخته و اندر ان بسى
با دوستان مشفق و ياران مهربان
ايوان و قصر مر فلك بر كشيده گير
پشته و شراب مروق كشيده گير

هر جا كثير كيست پريچهره و ظريف
آن جمله را بسيم و زر خود خريده گير
آواز رود و ربط و سارنك و طبله را
هر صبح و شام ميشنوى، هم شنيده گير
چندين هزار اطلس و زربفت قيمتى
پوشيده در ششم و آنكه دريده گير
هر نعمتى كه هست بعالم تو خورده دان
هر لذتى كه هست سراسر چشيده گير
آخر ببين كه زين قفس تشكهاى دهر
روزى نفس شكسته و مرغش پريده گير

باز ميفرمايد:
اينهمه هيچست چون مى گذرد تخت و بخت و امر و نهى و گير و دار
نام نيكو گر بماند زادمی به كز و ماند سراى زرنگار

قارون بيا درفت كه صد خانه گنج داشت نوشيروان نمرد كه نام نكو گذاشت آرى، آرى! نام نيكو، آب بقاست كه بدست آورندهٔ آن بازندگى خضر همر است! نوشيروان، ايوان كسرا را بر پا نمود، در عين زمان عدل و داد را هم احيا كرده، ملكهايى كه در زمان اسلافش بدست دشمنان در آمده بود پس بدست آورد. از ايران عظمت نشانش در اينوقت بجز يك تپهٔ خاكى ديگر هيچ چيزى عيان نيست. اما نام نيكويش تا بحال زبان زد عالميان، و ضرب المثل عدل و احسان شده مانده است. از غرهٔ اين ماه محرم الحرام سنهٔ چارده صدى اسلامى سى و سيوم قدمهٔ نردبان عروج خود را تكميل نموده بر قدمهٔ سى و چارم قدم عزت و شرافت خود را رونق افروز ارتقا گردانيد. يعنى سنهٔ ١٣٣٣ هجرى نبوى على صاحبها الف تحية منى به سنهٔ ١٣٣٤ شرف تجدد ورزيد. از مرحمتهاى بى پايان ذات اقدس ارحم الرحمين جل وعلا، و روحانيت با بركت ذات قدسيت صفات رحمةً للعالمين عليه افضل الصلوة والتحايا بضرع و نياز ما همين است كه اين سال فرخنده فال جديد را بر عموم امت ناجيهٔ محمديه


شماره ٦
سال نجم

مبارك و ميمون گرداند. و پرچم علم اسلامی را در تمام دنیا بر افرازنده انوار هدایت منور سازد بسمت الرأس مدینه بلندی گرفت. تقصیر
فوز و فلاح داشته قوت و ترقی، شوکت و روی دین مبین اسلامی را این اعمال اینکه:-
روز افزون دارد. دولت متبوعه مقدمه ما افغانستانرا زیر سایه همایانه قبل از تشریف فرمانی آنحضرت به هجرت، چنانچه در بالا بیان
پادشاه تکونی آمال ترقی خصالش ذات اعلیحضرت ( سراج الملة والدین ) اول مأذونیت هجرت انتخاب کرام اجرا گردید، و اول کسیکه از اصل
یک شکوه و هیبت و جلال تجدد مثال ظفر و شوکت عطا فرماید و از کرام وطن خود را ترک کرده از مکه مکرمه بمدینه منوره هجرت نمود
فرصت ثمره های عزت و سعادتش حاصل آید.
است حضرت ابو سلمه بن عبد الاسد و میباشد. بعد از آن حق و
. عمر الفاروق رضی الله تعالی عنه با برادران شان حضرت و زید
عباس، با دیگر رفقای شان که از بیست نفر مرکب بودند بسمت مدینه منو
ه پرویت ماه تو دیدم مبارکباد ماه من
هجرت فرمودند. از همه بعد او حضرت عثمان، رضی الله عنه هم حضرت فخر کائنات علیه افضل الصلوة و التسلیمات از مکه مکرمه فرمودند، حضرت فخر کائنات علیه أفضل الصلوة و التسلیمات بالحضر
بمدینه منوره
نخستین علم و نخستین علمدار در اسلام
( ابو بکر الصدیق ) و حضرت علی المرتضی، رضی الله تعالی عنهم در
مانده صدور اذن الهی انتظار داشتند.
اگرچه واصل شدن حضرت فخر کائنات و مفخر موجودات علیه مشرکین قریش چون دیدند که اصحاب آنحضرت صلی الله علیه و آله و سلم
افضل الصلوة و التسلیمات در و قباء نام قریه ( مدینه منوره ) بیوم یکان یکان بمدینه الهجرت کردند و در آنجا قوه اسلامیه کسب شوکت و عطا
تا
دوشنبه دوازدهم ماه ربیع الاول در سال نجاه و جارم ولادت با سعادت کرده راه شام که یکانه تجار نگاه شانست در زیر تهلکه خواهد افتاد لهذا من
نشان، مصادف به سنه ٦٢٢ میلاد عیسی علیه السلام بوقوع آمده است. ( دار الندوه ) اجتماع نموده قرار دادند که وجود مسعود قدسیت به
اما رأس سنه هجری از غرّه ماه محرم الحرام ازین سبب اتخاذ شده است روح کائنات را از میان بردارند، و رشته حیات اسلامیت را به این
که مأذونیت هجرت به انتخاب کرام در ماه محرم عطا فرموده شده بود. نمودن آنحضرت از هم برکنند این قرارداد فاسد کفار معاند از
بعد از ارتحال جد واجب التبجیل حضرت رسول جلیل، حضرت جلیل حضرت رب العالمین بواسطه جبرئیل امین به آنحضرت صلی الله
اسماعیل بن خلیل علیهم الصلوة و السلام، یک چند عصری نگذشته بود که و سلم انبیاء و برای هجرت فرمودن شان بسوی مدینه در خصت اعطا فرمودند
اما
پرده کثیف جهالت دیده بصیرت ساکنان حجاز را پوشانیده، و تنها اشقهای مشرکین اطراف خانه سعادت را بعد از شام درز و مجار دو
حجازیان، بل همه گم گشتگان بادیه جهالت جزیرة العرب، در میان گرفته وقت خواب آنحضرت را منتظر بودند. حضرت خاتم الان
علیه التحایل حضرت علی کرم الله وجهه را در فراش خوابگاه مبارک
یک ظلمت آباد تیره ضلالت مانده بودند.
هنگامیکه حکمت بالغه صمدانیه چنین اقتضا نمود که آفتاب جهانتاب بخوابیدن امر فرمودند. و اما تنهایی که از مردم در نزدشان بود مخف
اسه
در
حقیقت و عدالت، پرتو ستار هدایت آن حوالی مظلمه گردد، و ضیای علی المرتضی رضی الله تعالی عنه تسلیم نموده، و سپردن آنها را بصاحبه
پیشوای عرفان چشمان جهانیان را جلا پذیر ایمان سازد. همان بود که وجود توصیه فرموده، آمدن شانرا بمدینه ارشاد نمودند، بعد از آن حقی حق
مسعود حضرت فخر المرسلین علیه و علی آله صلوة الملک المعین مانند خورشید پیغمبر صل الله علیه و آله و سلم سورة ( یس ) شریف را از اول آن عمام
فیض تمهیدی در افق سیه دل بلدة الحرام نور افزای عالم شهود گردید. . فهم لا یبصرون، خوانده، و یک مشت خاکی دمیده و نخاله رابط که
و طنطنه نبوت و رسالتش گوشهای همه مردمان جهانرا از قاف تا قاف دیده بانه ای ملامینی که اطراف خانه سعادت را به بسیار تیز بینی و هوشید بسته
پر نمود. و ظلمت شرک به انوار پرتو بارش از عالم بر طرف گردید. روز بروز رصد میکردند بیفشاندند، و مانند روحی که از جسد براید از درون
در آن بلده مقدسه کشتگان بادیه حیرت به ندای ( اجیبوا الله ) برآمده، با حضرت ابی بکر الصدیق رضی الله عنه بمغاره که در جبل نور و محمد
اجابت میکردند، و روشی جویان حقیقت مانند روانه بسوی نام فروزان عزیمت فرمودند، اشقیای کفار نا هنجار هیچ چیزی ندیدند. راضی
اسلام میپوشیدند. لکن این شعشعه فیض، چشمان جهله مشرکین استند. و چون بوقت موعود بحجره سعادت در آمدند از جامه خوا که
را که مانند بوم شوم بظلمت پسندی عادت گرفته بود. کود میساخت حضرت نبوی قیام نمودن حضرت علی المرتضی رضی الله عنه را دیده علمه
و سرهای شانرا بدور می آورد. و چون به این فیوضات روشنی آیات ماندند. و چون از حضرت علی رضی الله عنه پرسیدند که، محمد کجاست
تحمل کرده توانستند از اثر و میخواستند که با بعضی نسبتات ابلهانه فروغ آن و ایشان بجواب فرمودند که نمیدانم و از حیرت بحیرت افتادند که شده
شمس بازغه لاهوتی را ستر و اخفا نمایند، و آن شعاع چراغ الهی را به انقباض فجرة قریش چون برین خبر آگاه شدند بجستجو آغاز نهادند و هو برید هوای نفسانیت خود خاموش سازند اما غافل از آنکه:
چراغی را که ایزد برفروزد
گر کسی پف کند ریش بسوزد

حضرت خیر البشر با صدیق اکبر در مغاره و جبل ثور و سه
درین اثنا بود که بنا بر احکام رب جلیل لایزال که در هر حکم آن اقامت فرمودند اگرچه کفار از آثار قدم تا دهن آن مغاره آمده است.
حکمتهای بیشماری مندرج است، هجرت با سعادت حضرت ( محمدیه ) ولی چون حکمت ربانی، و بمعجزات حضرت نبوی یک عنکبوتی کشاد
صلی الله علیه و آله و سلم بوقوع آمد، یعنی آفتاب سعادتمابی که از افق مغاره تنیده، و یک جفت کبوتر صحرایی در آنجا تخم نهاده بود، و آیه
مکه طلوع نموده بود، برای آنکه بادیه های واسعه خلال را بیشتر به نشر خلاف، آنرا به دیگر رفقای اشقیای خود نشان داده گفت که و از


۳

سال پنجم
شماره ٦

علانات معلوم میشود که از مدتهای مدیدی درین غار کسی ندر آمده باشد. ان گفته او را دیگران نیز تصدیق کرده از آنجا در گذشتند. و نامرین فهیره، که از بندگان آزاد شده حضرت ابابکر الصدیق رضی الله عنه بود، در شبها خودانه برای آنها میآورد، و عبدالله بن ای از احوال قریش را به ایشان خبر میداد. در شب سوم (عبدالله بن ار رفته) شترهایی را که پیش ازین حضرت صدیق اکبر رضی الله عنه مورد اشکرا کرده بود. بدهن مغاره آورده آنحضرت صلی الله علیه و علی آله قرن وسلو، با حضرت پیر غار و عامرین فهیره در همان شب برشترها سوار شده رحمانی، عبدالله بن اریقطه، راه مدینه را پیش گرفتند. خذله مشترکین مانند جمعیت ترکسها جمع آمده به امید واهی بدام احتمال آوردن آن شهباز علوی پرواز کوشش میورزیدند. بهر هر طرف جاسوسها و عقب کبرها روانه کرده آن جسم لطیف را بدست کثیف خود آوردن میخواستند، بهادرترین عقب گیران شان (سراقه بن مالک) ود که مانند سایه در عقب آن خورشید گرم سیرهای قدسیت در رسید و چون میخواست که بر گستاخی حمله آوری جرأت ورزد در اول قدم های اسیش در ريك فرو رفته ازین جرأت گستاخانه خودازه م زمین فرو رفت، و مجبور گردید که از مرحمت بپایان آن کهف الامان استیمان داد. دیگر از عقب گیران (بریده بن الحصیب) بود که از دلاورهای مشهور قبیله، بنی اسلم، بود، وبابك جم غفیری بفکر بدست آوردن رسول الله صلی الله علیه واله وسلم افتاده بود. اگرچه آن همای سعادت را کمیت پیدا کرد، و میخواست که بگیرد. اما تجذبات سامارهای آن ذاب القلوبی که گرفتن و بستن آنرا آرزو کرده بود خودش گرفتار ویانه گردید. و مجرد دید از سعادت شاد بر انوار آن سید الابرار رشته اخلاص و محبت شان بسته شده با همراهان خود یکجا شرف ایمان و سعادت اسلام مشرف گردید. در حالیکه میخواست راه را ران هادی صراط المستقیم هدایت بگیرد. . بگیرد، دفعته خودش رهبری آن رهنمای است را ن در عهده گرفت.

. بریده بن الحصیب، بعد از آنکه بشرف اسلام مشرف شد. همرکابی حضرت رسالتنا همی را اختیار نمود اول کاری که کرد این بود که تمامه سفیدی را که بر سر داشت باز کرده، و بر نون نیزه خود. د که آن نیزه بعد از این سینه شکاف جانستان دشمنان دین و ایمان میشود. بسته کرده بحضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین عرض نمود: يارسول الله: ذات اقدس نبوی که سرور و سردار جنود مجنده ارواح میباشند. و سپهسالار قلبه اشباح هستند و جدانم بین يك راضی شده نمیتواند که بدون، علم و حرکت بکنند، اجازه بفرمائید که در پیش روی موکب اجلال رسالتپناهی شرفیابی، نخستین علمدار و شدن افتخار بکنم. این استدعای حضرت، بریده، که از جوش خالص ایمان عرض شده بود مظهر قبول حضرت رسول كيريا عليه الف تحايا گردید. و جناب ه بریده، آن لوای والا را که به نفحات هدایت، و نسمات ارت موجا موج شده بوه پرروش هدایت همدوش خود برداشته تا به قریه طیبه و قباء برکاب قدسیت انتساب حضرت رسالتناهی رسانید این است که و نخستین عملدار، در اسلام همین صحابی گزین است و، نخستین علم، همین رایت ظفر آیت است که در سبیل الهی کشاده و بر افراشته شده است. اگر چه بعضی از مؤرخین نخستین

علی همان علمی را میدانند که به نخستین قوماندان سریه اسلام حضرت ه حمزه و رضی الله تعالی عنه داده شده بود، اما آن علم، چنان علمی شمرده میشود که اول بار برای حرب برافراشته شده است. حالات که عنوان و نخستینی راه همین علم مبارك حائز است که مذکور گردید و عنوان نخستین علمداری، را نیز مخصوص همین صحابی جلیل و بریده بن الحصيب، میباشد. حضرت زیده رضی الله عنه بعد از مواصلت حضرت فخر کائنات صلی الله علیه و آله وسلم به مدینه منوره در همه عزوات سنبه موجود بوده است. و چون نویسنده و خواننده بود از جمله کانیهای حضرت نبویه نیز معدود است و بعد از رحلت آنحضرت صلی الله علیه وسلم دره جیش اسامه که حضرت ابابکر الصدیق رضی الله عنه بر دولت روم سوق نموده بود نیز علم برداری نرده است. و یکند و هفتاد و هفت حدیث روایت کرده است. بعد از ان برای جهاد به بصره) و از آنجا بخراسان رفته سال ۹۲ هجری در (مرو) وفات یافته است. رضی الله عنه وارضاه

بمناسبت تجدید سال جدید تبرکاً وتیمناً بهمین يك فقرة تاريخية اسلاميه سیر مقاله این شماره ۹ خود را که مصادف با غره ماه محرم سنه ۱۳۳۴ آمده بود شرف تزئین دادن را از واجبات دانستیم. باقی از درگاه ذات اقدس کبریا جل وعلا ترقی و تعالی دین مبین اسلام را تضرع و نیاز میداریم و رایت ظفر آیت محمدی را بظهر های متوالیه و قصرتهای متمادیه دایما بر افراشته و سرفراز، و بدخواهان دین مبین سید الامام و برهم زنندکان و تفرقه اندازان ملت ناحیه اسلام را مخذول و منکوب و شرمسار و پرچم اعلام دشمنان عالم اسلامیت، و بدخواهان اتحاد و داد امت را مغلوب و مقهور ونگونسار میخواهیم برب العباد آمین.

حوادث داخليه

(يك خبر الميرور از يك رحلت در امر مصیبت)
خبر رحلت سراسر مصیبت جناب غفران مآب الحاج میان غلام قادر صاحب مجددى عليه الرحمن الباري را با دیده اشکبار و قلب جریحه دار درج محايف حزن والم اخبار مینمائیم. این غم رانم جانگاه نه تنها بر دل صفا منزل والدماجد مکرم شان که رهنمای هدایت و پیشوای طریقت میباشند تأثیر جگر خراشی بکار برده، بلکه قلوب به الم مجلوب اکثر مسلمانان و عموم مخلصان و دستگیران آن دودمان بالارا غمخانه بأس و حسرت داشته است. سبحان الله! جلوه های تجلیات ام های حسنای ذات اقدس کبریا، برخاصان بارگاه جلالش چه تازهای بی نیازی بکار میبرد و دیت خون شهیدان میدان ترکتازی قهاریش را نجرحم نمودن سرتسلیم و رضا ذکر چه چیز است که ادا بتواند! اهل دلی در نغمه آهنگ حجازی نوازی چنین میسراید:

در مشهد شهیدان هنگام ترکتازت
رنك ديت نگیرد خون شهید نازت

چون جنگ نازگیری در بزم بی نیازی
از جای نغمه بیرون خون میچکدر سازت

بر آتش عثابت از سوز دل چه پرسی
مردم چو شمع سوزم در بونه گدازت


سال عم
شماره ۹
هو الله تعالى شانه

سیپاره بود زین پیش از خنجر تو جانم
صد حال ساخت امروز دلار ازیان کارت

خون شهید سیفت مضمون بنیا زیست
از خط زخم خواندم معنی سردارت

از دست برد نازت از بسکه در مراسم
من تاپ نیازم در معبد نمازت

صدیار اگر شهیدم سازی بخنجر ناز
از تو حیات پایم از لطف جان نوازت

باصد نیاز مندی ( مرزی ) زعجز کوید
يارب پناه خواهم از ناز بنیارت

بیشتر ازین قلم غم رقم الم توام را جرأت دم زدن نیست ، تنها وقوع این حادثه جانگداز و شمه از احوال آن روحانیان مظهر ناز بینیاز را درج نمودن مکتوبی که برای اخبار این کیفیت پر مصیبت بما رسید است عيناً اكتفا ميورزيم .

مكتوب
از واقعه جان کد از الم افراز وفات حسرت آیات نمره شجره حقیقت نو باوه دودمان طریقت حضرت شهزاده جان میان حاجی غلام قادر صاحب پسر بزرگ و جانشین حضرت محمدة المالكين زبدة العارفين جناب ولایت مآب عالی مراتب حضرت صاحب چهار باغ صفای جلال آباد اقاس الله تعالى على العلمين من فتوحاته خبر داده میشود که آن سالك راه طریقت و بیرو راه روان شریعت بی سی و هشت ساله کی بمرض محرقه گرفتار گردید. جهان فانی را در بیست و سوم ماه ذی قعده الحرام سنه ۱۳۳۳ بدرود کرده روح مطهرش بعالم بالا اشتقال نمود اللهم اغفر له وارحمه وانزل علينا من بركاته أمين - حالات وكرامات که در سن کودکی و جوانی از حضت مغفور مبرور جنت مکان مشاهده شده نهایت بسیار است انشاء الله تعالی در کتاب علیحده درج میشود اکنون بطور اختصار خدمت گرامی مرقوم میشود که حضرت مغفور ممدوح در عالم ظاهری عالم کامل بودند و در تفاسیر و احاديث وعلم اصول وفقه شریف با خبری نام داشتند و صاحب الدهر وقايم الليل عالم على شريعت و سالک راه طریقت و تجند مراتبه قابض حرمین شریفین شده بودند و از طرف پدر بزرگوار خود مادون ارشاد نیز بوده صدها مرید و بهزاران هزار مخلص و خادم در افغانستان و عربستان و هندوستان دارند از وفات النجينين مرشد زاده فاضل كامل همه عالم اسلامی خصوصاً ما مخلصان و خادمان خیلی محزون و غمگین شده در مردیار هر یک از مخلصان صداقت شمار آنچه لازمه تعزیه و احترام شان بود محضاً الله تعالى بها آورده والله تبارك و تعالى وجود باجود حضرت صاحب بزرگ را در پناه خود داشته و اعلیحضرت شهریار دیندار دیانت شمار هدایت آئين سراج الملة و الدین را که عقیده و اخلاص زیاد در حق حضرت صاحب مجددی فاروقی دارند باقیان و نصرت جاودانی فایز داشته دوست نواز و دشمن که از داراد و دولت و ملت افغانستان را از برکت وجود ذیجود اولیای زمان در حفظ و حراست خویش نگاه دارادو السلام خير الكلام و مرتيه نامه منظومه علیحده که بعضی از مخاسين شان گفته اند و میگونند علیحده تخدمت ذی مکرمت ارسال کردیده که ملاحظه فرموده داخل خواهند نمود والسلام عليكم تحرير يوم شنبه ۱۳ شهر ذي حجمه الحرام سنه ۱۳۳۳ دستخط میرزا محمود امین نظام برگد

مرتی پسر حضرت صاحب چهار باغ ملقب بشهزاده جان راسم او حضرت غلام قادر اللهم اغفره. هزاران آن و حدر متن دین مبین که تا که در جهان گردید اظهار قلوب عالمی در پی ولایات به تیغ غصه و غم گشت افکار وزين ماتم مجندین خنداب باشد شیون بسیار بسیار خصوصا شد مریدان را بهر جا محاب دیده ها زین غصه خو نیاد کدام است اینتر جانگاه کروی محبان را فشاده در چکر بار وفات حضرت شهزاده جانست که بادا روح او را در چنان بار الب شهزاده جان بودش و لیکن غلام قادر است اسمش پدیده از جوانی بود زیبا کر چینش همی تایید مثل شمع انوار خجسته طلعت و میمون القانون فرشته طینت و فرخنده آثار به سی و هشت عمرش بود و اصل زروی من بگویم نی زیندار به بستار مجدد الف ثاني وجود ش بود محل پر برو بار بعمركم كما لات فراوان زانواع علوم و کشف و اسرار عنایت کرده بودش حق و الطاف خمیرش بود گویا مجرد در مقامات طریقت می نموده تحقیقات شرع و دین خبردار دئیس سالکان وعارفين بود سرو کرده زهاد ادوار وعظ و بند و تشریح مسایل زبانی داشت چون این کهربار خر دور اور فهم و خوش سیر بود فصیح نکته سنج و نفر کشتار نبودش از صلوة و سوم شغلی به غیر از زهد و تقوی داشتی کار گرفته دست بیعت از پدر بود شده هم از پدر مادون و مختار پدر اندر حضور خویش او را خلیفه کرده بود از وقت بسیار مریدان را از چندین سال تلفن همیکرد آن چراغ زم اخبار از در آئین و طریق حق پرستی فراوان جهد بود او را بدروار جناب والدش خو د شمسی آیا بود مشهور درا کتاف اقطار مقلب اوست در گیتی محضرت سيا معصوم نام خاصش انکار مقام و موطن او جد باغ است بذات اوست آن مسکن چو کازار درین هنگام ناقر جام هیهات فتاد آن محل تازه از پروبار ز تقدیرات ربی چند روزی برنج محرفه کردید چهار ما ندای ارجعی آمد بکوشش روان شد جانب سر منزل یار چراغ عمراد کردید خاموش شد از چشم پدر آن نور ابصار ازین محنت کده عزم سفر کرد. سوی فرحت سرای کوی دلدار کمر چو در دل حب افزونه داشت با دوست بجان شد وصل جانان را خريدار لهذا ز هجرانش چنان آشوب برخاست کا کوئی حشر شد آنجاید یدار پدر را از فراقش سینه شد جل خلیده مادرش را در جگر خار عزیزان و اقارب از وفاتش نشستند از بی اندوه در تار ز احوال مریدان خود چه گویم که این هم شد و ایشان کار دشوار که. و کابل نا عرب ناهند شد روز بخشم هر مرید او شب تار کانی را که بود اخلاص و این شدند اندر وفاتش تعزیت داد اخوار آلاای دوستداران و محبان اگر چه هست این غم سخت دشوار دیگر ولی چون حکم ربا نیست باید طریق سبورا کریم لاجار هيكو دعای مغفرت در باره او کنیم از جان و دل کرار کرار صاحبه الهی آن بهشت او را کرامت پدیدار خودش کردان سزاوار و راح زغفران خامتی او را بر آن که توستاری و بافی و غفار


صفحه ٥ شماره ٦ حال نجم

مرحمت ذات اقدس ذوالجلال
در رفع شدن مرض هیضه و اسهال
از فضل و کرم نامتناهی ذات اقدس پروردگار جل شانه از مدت يك هفته میشود که قرار رپوتهای محکمه عالیه کوتوالی هیچگونه اصابات و وفیات از مرض بارد هیضه و اسهال که در شهر و نه در اطراف بوقوع نیامده است. امید میکنیم که انشاء الله در شماره آتیه راپور رسمی محکمه مذکوره را در باب پاک بودن مملکت از این جاری بر فلاکت ما درج کنیم. و هذا من فضل ربی.

روشنبه بست و سه از ماه ذیقعد بجان بخش ای جان را گرد ایثار
دران مسجد که حق را سجده می کرد بخلوت رفت و رخ پوشید ز اغیار
ز هجرت سی و سه با سیزده صد همین تاریخ آن مغفور بشمار
چو این مرثیه شیر احمد رقم کرد کشید از غم بهجرش ناله زار

شهزاده مؤاخذ معظم معین السلطنه صاحب افخم بر قبر بابر پادشاه فاتحه شریفه میخواند

مكتوب

جواب حاجی ملا عزیز احمد خان مقرر محفل میزان التحقیقات الشرعیه از سوال عالیجاه غیرت همراه مدیر و سر محرر سراج الاخبار اما بعد: از علمای زمان در باب وعظ نمودن تحصیل علوم و اجراء مكاتب در دولت افغانیه عالیجاه عزت همراه خیر خواه با اخلاص دین و دولت و ملت اسلام منبه و مستیقظ از نوم غفلت خواص و عوام مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانیه جناب محمود بيك خان طرزی صانه الله تعالى عن الضرر الحقیقی والخلل عرض نیاز بجناب افخم سر افراز اینکه آن مهربان بعد از طی مراحل فصاحت و بلاغت بمنتهای مواعظ علمیه برای کل علماء در شماره اول لسان امر بجواب گفتن نموده بودید که خلاصه آن چنین است که اگر غلط و خلاف حقیقت گفته باشم مرا ارشاد کنید تا سکوت کنم و اگر حق و صواب میدانید کمر همت بارشاد ملت و هدایت امت برای تحصیل علم تنگ بر میان بسته لهذا امتثالاً لامرکم در شطری از روزگار خود اگرچه فراغت بدان مساعد حال نیازمند نبود و نه میباشد موافق رأی هیچمدان خود محضاً لله تعالى و خالی از ملاحظه جدوای نفس گمراه بجواب صاحبم پرداختم اما نخست ترین سختیکه گوشگذار صاحبم خواهد شد همین يك تمهید است که جواب را بعنوان نزاع نگفتم و اگر بطور نزاع بگویم نیز معنوی نی بلکه محض لفظی خواهد بود چرا که مدعای ما و شما جز تحریض نمودن اخوان اسلام خود بمحافظه ملت خویش و عداوت اعداء دین چیزی دیگر نمیباشد بلکه از جمله مقال حکمت مآب شما شمه استشار نیز نموده میگویم که طرز سوال الصاحب عین صواب است لكن بقلم خوش رقم صاحبم در اول چنین مرقوم گردیده که (در همه اوان ترقی و تمدن و راحت و سعادت نوع بنی انسان بعلم و عرفان منحصراً است اگر علم نباشد

يك حصه از مناظر باغ بابر پادشاه در دار السلطنه کابل


سال پنجم
شماره ٩

و معاد هر دو دارد حی به همین علم اگر نباشد خسران دنیا و آخرت عائد است که هیچ مأمور به را چون صوم صلوة زكوة حج الطاعة افشاء اسلام جهاد اعداء دين تجهيز آلات حرب وغيره را بجا آورد نمیتواند و حلال را از حرام تفرقه نمیتواند چار ناچار بهمان نمایم مشروح هدایت کلام شیا مذموم میباشد اما درین زمان سیر اندازی اهل اسلام بسبب تدانی فنون حالیه روز در اثر مقاومة اعداء دین و ملت خویش از پا در آمده و در مقابل دشمنان دین و ملت عاجز و بیچاره میباشند و جنایات وارده را از جانب اعداء دین و ملت عادة طبیعی خود پنداشته و از برای مدافعه آن دین و ملت را چاره جوئی نمیکنند و این همه از منشأ عدم علم و فنون حالیه است که درین عصر همین علم و فنون حالیه بمنزله روح در بدن است.

انسان نه خدا جل جلاله را میشناسد و نه خود را، نه حق را میداند و نه باطل را، نه راه را می بیند و نه چاه را، کور ليك كر و شل میماند ) و در ثان چنین مرقوم است که ( مقصد از علم همان علم یست که آهن را در کف ما موم کند و طبقات عالیه هوا را جولان گاه ما محکوم نماید، قلمه های آهنین در حدهای ممالک ما کله های صدمی دشمنان ما را تار و مار اندازد ) عرض میکنم که تو در بدایت کلام شما شاملیت اعاده اش

شهزاده بلند اقبال مكرم عين الدوله سردار امان الله خان

عاجز می آیند بنابر گفته انصاحب لائو جان انسان مسلمان چنین است که علم خود را تنها درین علم منحصر نماید و عمر خود را همگی نهاد درین علم مصروف نکنند و از حصول فنون غربيه روز کار خویش که مدافعه دشمن قوی زمانه خود را بآن بتواند محروم نباید کرد و علم در ثانی کلام انصاحب بنظر این نحیف تخصیص بيك شعبه از علم دارد که عبارت از علم صناعات باشد ادعاء حصر و تخصیص علم تنها باین شعبه صناعيه نیز کرده نباید شد که رتبه این موخر از رتبه علاذات وصفات الهيه و فرعیه میباشد تا طبع انسان در ابتداء استعداد تکلیف شرعی و الهي باحكام اصول عقيده واحكام فروعیه فقیه متحلی نباشد از عقائد باطله برای انسان خطر بزرگ احتمال دارد آری بعد از رسوخ اسلامیت و سپس از تحصیل احکام فروع بقدر ضرورت نه بطريق که موجب تعطیل از سایر کمالات ضرور یه باشد الحق که همین علم دینیه


صفحه ۷
سال پنجم
شماره ٦

چونکه تعلق تجهیزالات حربیه دارد بناضروری است علی الخصوص درین زمان نا مساعد حال اهل اسلام که تفاصیل آنرا خود آلصاحب بسط تمام مضبوط نموده اند حاجت باز گفتن ندارد هر چند که در تحصیل این فنون تاکیدات فرموده اید این تکالیف شما را بخیال خود حقیر از شوائب خلط گمان خیلی بعید پنداشته محق موافق می بینم چنانکه کلام خیر الانام نیز درباره آن وارد است ( عن عقبه بن عامر رضى الله تعالى عنهما قال سمعت رسول الله تعالى صلى الله عليه وسلم وهو على المنبر يقول واعدوا لهم ما استطعتم من قوة الا ان القوة الرمي الا ان القوة الرمي الا ان القوة الرمي رواه مسلم ) فاضل محشری و قاضی بیضاوی رحمهما الله تعالی در تفسیر خود فرموده اند که مراد این تنها تیر اندازی مراد نیست بلکه ( كل ما يتقوى به في الحرب ) مراد است مگر تخصیص رمی در کلام خیر الکلام بسبب آنست که رمی دران زمان قوی ترین آلات حرب بود هر گاه که سرور کائنات عليه افضل الصلوات در زمانه خود قوی ترین آلات حرب تحضيض مجاهدین میفرمودند ها ماه پیرو انبینا صلوات الله علیهم اجمعین جر الیلا و نهارا بترقی دین و دولت اسلام کوشیم و چرا در این زمان خولیت ملت اسلام از دست نصاری رغیب و تخلیت مردم را تجهیز آلات حرب و صناعات آن نکنیم لابد بلکه ضرور آنرا بکنیم مگر آن صاحب یقین بدانید که هیچ یکی از علماء زمان ازین موعظه واله استاده اند هر یکی بقدر وسع خود در بن باب وعظ میباشد و در ضمن ترغیب به اطاعت و انقیاد پادشاه مسلمین حضرت سراج الملة والدین کار و بار مکتب ها را نیز بانواع تحسینها بیان می کنند و اهالی دولت عالیه افغانیه انشاء الله معظم ما نیز بساختن مکاتب بس راغب اند چنانکه خود این فدوی دین و دولت بسبب آنکه چند سال در مکتب حربیه مراجبه از قرار فرمان مبارك ولی نعمت محترم ما جناب معین السلطنه صاحب برای اصلاح بعض ترجمه ها مقرر بودم تحسینات و فوائد و ترقیهای مکتب چیزی که معلوم خاطر حقیر بود زمانها شد که در هر سرزمین و اکثر مجالس اخوان مسلمین خود بسیار بسیار بمعرض بیان آورده ام و می آرم و مردم را بسیار راغب میدانم ( س ) آیا درین خصوص همین شوق و همت مرا از چه برخاست ( ج ) از معاینه فرط همت و شجاعت شهزاده افخم ما جناب معین السلطنه صاحب که خود فدوی در چند مجلس آن شاهزاده والاجاه چند ساعت که حاضر بوده ام جناب مذکور در باب تمدن و ترقی دین و دولت چنان در شهوار مواعیظ را صرف سامعین مجلس نمودند که هر فرد از حاضرین مجلس قدر استعداد حال خویش محظوظ غناء عارضی کردید ند همت موعظت آن محترم را دیدم که درین عمر عنفوان شباب و ترقی جوانی که درباره دیگران عادةً زمالة لهو و لعب شمرده میشود شهزاده مذکور از فرط شجاعت و همت خود را بزحمت گرفته دائما درباره تربیت اهالی دولت و ترقی دین و ملت خود سعی بلیغ مینمایند لهذا بمقابلة نعمت وجود چنین شهزاده عرفان و ساده شکرانه ایزد بیهمتا را بجا آورده بر خود لازم گرفتم که من به درین باب بقدر وسع عاجزانه خویش مجاهده باید نمود و در عقب همین اقدام خود باز غافل نه نشسته ام بلکه در هر مقام که مجلسی را سخن پذیر دیده ام سعی خود را دریغ نداشته تقلید شهزاده والا را نموده احسن تبلیغ تعبیرات شهزاده محترم را کرده ام تا بحدیکه قوم این فقیر از شنیدن چنین منافع مکتب که اولاد مردم بهمه انواع علوم دينه ودنيويه متحلی میکردند و از ارزل خصلتها متخلی میشوند همگی

ایشان از خوانین و ملکان از روی صدق و اخلاص آرزومند شدند که اولا دها را بهر طور که باشند سعی بکنید که داخل مکتب شاهی کردید. از جهل برهند و مقابل همین نعمت علمی شکرانه الهی را بجا آورده حق نعمت پادشاه خود را داشته در خدمت پادشاه مهربان خود بجان و دل کوشش نمودن را دریغ ندارند وقتی که مردم تمنای کمالات فنیه مکتب ها بمسافرت اولاد خود راضی میشوند و از راه راستی تنهای خود میخواهند که بدار السلطنه ارسال کنند آیا اگر در وطن خودشان مکتب ترتیب شود برغبت تمام در ان داخل نخواهند نمود ؟ لكن عرض می کنم که اجرای مکاتب کاری است عظیم و امری است جسیم بخیال این هیچمدان چنین میرسد تا كه يك شعبه حکومت و موعظت علماء با هم نباشند اجرای آنها بنظر صعب دیده میشود و ا کر با هم باشند مظنون میشود که از برکت و اقبال سر كار والا تبار و از فرط علو همت ناظر معارف نعمت ما جناب معین السلطنه صاحب و از پئ اخلاص و کوشش آلصاحب در کل افغانستان باسانی اجرا پذیر خواهد شد انشاء الله تعالى طرز معیت شعبه حکومت با موعظت بفکر ناقص عرض میکنم ( لا يكلف الله نفسا الا وسعها ) اگر قبول رای آن عالیجناب افتد فيها والا امری است اجتهادی احتمال طرفین دارد ( اینکه ) در دولت افغانستان عدد محکمه ها تقریباً بهشتاد میرسد اگر قاضی و مفتیان و حاكم هر محكمه رئیسان و سفید ریشان قطعه محروسه خودها را جمع نموده به همراه شان به بسیار دلاسائی و رغبت دهی در باب مکتبها مشاوره کنند تا ایشان برضا و رغبت عریضه رضا نامه جمهرهای خود بدهند و برضاء و الحاح خودها از حضور پر نور ناظر مکتب جناب معین السلطنه صاحب از مجلس معارف معلمین کتب را طلب کنند امید است که بهمین قسم اجراء مكاتب بطبع هیچ یکی از خواص و عوام نا گوار نخواهد شد ( والله اعلم بالصواب ) باقی با عزت باشید آمین بتاریخ ( ۲۸ ) ماه ذیقعده الحرام سنه ۱۳۳۳
امضا
عزيز احمد

سراج الاخبار افغانيه
از جناب این عالم بافکر و هوش وطن عزیز خود عرض شکران خود را تقدیم می کنیم. هیچ شبهه نیست که در مهام امور ، على الخصوص در امورات معارف که حیات ترقی آن منوط است و امثال آن ، رأی و فکر شخص واحد اگرچه افلاطون هم باشد از خطا سالم نماند ، تنقید يك شهراه بزرك افتتاح قریحه ها و دماغها شمرده میشود . مبادله آراء ، مصادمه فکرها برقهای حقیقت را میدان میدارد . اگر سراج الاخبار افغانیه يك چيزى بگوید، و منقد و معترضی در مقابل خود نباید بجای اینکه ممنون و مسرور شود . يك دلشکستگی حیرت آوری حس میکند . و چون در چنین مسایل محاوره و مناظره بوقوع آید رفته رفته بيك نتيجه مثمره مفيده منتهی میشود که فایده کلی تنقید همین است . چون درین شماره گنجایش نداشت انشاء الله در شماره آینده باز در خصوص با جناب فاضل مشار اليه باب هم خیالی و همدردی را باز خواهیم کرد . و من الله التوفيق .


سال پنجم شماره ۹
صحيفه ۸

جناب فيض اكتساب معزز محترم رفيع القدر جليل المراتب مدير و سر محرر اداره سراج الاخبار دولت خداداد افغانستانرا السلام عليكم بعد از تبليغ تحف دعا و تقديم هداياى تحيه و ثنا مرفوع مى دارد از انجا که از آنجناب کمالت مآب افاده نام و اقاضهٔ تام بعموم انام سارى و اهتمام خدمت گذارى و صداقت شمارى شان نسبت بدولت خدا داد ثابت و جارى است که همواره بدستيارى كلك دو زبان بدائع ترجمان حل روامر کنيهات لغات هر ملل و کشف غوامض حقايق هر دول را که سالهاى متمادى در حجاب خفا مضمر و نقاب توارى مستتر بود وقوه مدركهٔ احدى پيرامون خيال آن باقدام افهام جسارت و مبادرت نورزيده بعرصهٔ بيان و معرض عيان جلوه داده مسکن گزينان ظلمت کدهٔ خير برا روشنائى شناساى آشنا ساخته هر هم را هوشيار و بيدار و از دقايق فنون ورسوم هر مملکت واقفيت و خبر دارى بخشيده اند لهذا اين مايده خواران سماط عنايات احدى وزله ربايان بساط شريعت احمدى سيد احمد مکى قريشى دليل حجاج ممالك فرغانه وسيد ابراهيم مدنى ساكنين بلدين طيبين شريفين زاده هما الله شرقاً که مرهون احسان و ممنون برو امتنان دولت خداداد گشته ايم و استحساناتى که لاحق و عابد حال اين خادمين حرمين الشريفين گرديده بعنوان تشکر تذکر و بمحل تبين تزئين مى پذيرد که ازين اظهار محض عدالت گسترى و رعيت پرورى هاى ذات ملکى صفات قدسى آيات اعليحضرت عمدة السلاطين ومفخر المسلمين حضرت سراج الملة والدين پادشاه جمجاه اسلام پناه و ترفعات مواد حشمت و ترقيات اسباب دولت بوضوح ميانجامد عرض مدعا اينکه اين پيروان دين مبين الغاز از مقام حجاز آهنك عراق نموده پشت بشام شريف انداخته عازم ووارد قدس مبارك شده از انجا سمت روم و خطهٔ دولت اسلامى عثمانى عنان توجه انعطاف داده سپس بخاك روسيه گذشته تا ممالك فرغانه که اصل مقصد بود رسيده رحل اقامت افکنديم و درين اثنا بهر بلاد وامصار وشهر وديار که تلاقى دست ميداد رسومات ملى وقواعدات ملکى هر طوايف از موافق ومخالف بنظر تدقيق وامعان ملاحظه ومشاهده ميرفت و بر کاهى مذهب ومسلك شان اطلاع كامل وعلم شامل بهم ميرسيد پس از توقيف فرغانه به نيت زيارت روضهٔ مقدسه وعزم وطن مألوف حرکت کرده بماوراء النهر آمده از درياى آمويه عبور وبخطهٔ دولت خداداد اسلام بنياد افغانستان مرور نموده داخل مزار فائض الأنوار حضرت اسد الله الغالب شده به تقبيل عتبهٔ سدره مرتبه مفتخر ومباهى گرديديم وبعد از انقضاى دوسه يوم بتقديم حضور جناب جلالت وايالت دستگاه شباب وفخامت همراه نايب الحكومه صاحب شديم وجناب نايب الحكومه صاحب ممدوح با کار کريمانه وشيوهٔ بزرگانه مراسم مسافر نوازى وغريب پرورى را مرعى داشته تفقدات شايان وتلطفات نمايان دربارهٔ اين شکر گذاران دولت خداداد مبذول داشته در جوار روضهٔ مقدسه مسکن و جيره در وقته از لنگر خانهٔ مبارکه معين نمودند که تا حال براغ الى ومرفه الحالي در ظل عاطفت وسايهٔ رافت دولت پادشاه ظل الله شريعت پناه با حال طمأنينه آسوده ايم و در يتولا ملاحظه ميرود جاى هزاران شکر است که وضع و سلوك رعاياى اين دولت روفق احکام شريعت نهاده طرز و انحاء ممالك اين مسلطنت بر طبق اوضاع عدالت آماده و جمهور رعايا اين مملکت بريك كيش وملت اسلامى افتاده وقاطبهٔ برايا طوعاً و رغباً در انقياد و اطاعت پادشاهى داده همه گى از الطاف وعنايات الهى مسرور و از اعطاف وعنايات پادشاهى مشکوراند الحمد لله که ملت اسلامى ما فوق هر ملل ودولت خدا داد افغانستان محسود هر دول است خصوصاً بقعهٔ رفيعهٔ روضهٔ رضويهٔ حيدر مرتضويه عليه الف الثناء والتحيه که بعد الحرمين الشريفين خير الاماکن و بهترين بقاع بسيط زمين است همه وقت ابواب فيض کشاده ومواد استعانت آماده اولاً در طباخ خانهٔ مبارکهٔ حضرتى که از قبل پادشاهى مقرر است يوميه انواع اطعمه طبخ يافته بجملهٔ چله نشين ومسکن گزين از مجاورين ومسافرين برسم حيره وظيفه هر روزه ميرسد ثانياً در کتب خانه که در جوار حرم محترم ساخته شده در انجا اصناف کتاب از تفاسير وسير و تواريخ و ديگر علوم متنوعه موجود و مهيا است هر شخصى باندازهٔ استعداد و قابليت از مطالعهٔ آن مستفيد ميگردد به تخصيص صدها مجلد قرآن مجيد و دلائل الخيرات شريف که هر روزه خدام حضرتى زير الواح متعدده که براى تلاوت آماده نهاده اند که از طلبهٔ صبح صادق الى اداى صلوة شام جماهير مسلمين بقدر وسع فرصت بقرأت وتلاوت اشتغال ورزيده ثواب آنرا بروح پرفتوح حضرت خير الأنام عليه اكمل الصلوة وافضل السلام و بر آل کرام و اصحاب عظام او بخشيده دعاهاى مخلصانهٔ صادقانه در حق پادشاه اسلام پناه وجميع متعلقين دولت ومنتسبين حضرت وساير مسلمين مؤدى مى نمايند چون اهميت مذهبى واکملیت مدنى اين دولت خلده الله ملكه بنظر اين خير خواهان ملت اسلام جلوهٔ استحسان بخشيد به تعصب هيچ يك نامى ونيکو سرانجامى اين دولت ابد مدت را مدنظر داشته و آنچه بيان آورده با تصاحب والا مراتب نگارش رفت توقع که درج جريده گرديده بمقام اشتهار گرايد زياده والسلام والاكرام فقط تحرير فى ١٤ شهر ذى قعده الحرام سنه ١٣٣٣ .

الفقير الداعى بخير السيد احمد المكى العربى القرشى احقر العباد
ابراهيم المدنى الفقير الشيخ بشير المدنى

ادبيات

دو مخمس میرزاپوری خان خرمی ملاحظه نویس سابقه حضور مکان ضیاءالملة والدین مرحوم برغزل محمود خان طرزی مدیر و محرر سراج الاخبار افغانی
محمس اول

معارف عقل اول نورو ايمانش بود تحصيل
معارف آفتاب و چرخ گردانش بود تحصيل
معارف خلد فردوس است و حورانش بود تحصيل
معارف گلستانى دان که ريحانش بود تحصيل
معارف عندليبى خوان که الحانش بود تحصيل
معارف را نميداند کسى آغاز و انجامش
که نبود طاير وحدت برون از حلقهٔ دامش
که


صفحه ۹ سال حجم

شاید ظاهر و باطن سر از فرمان اعلامش هوشها مصروف لاف و داوری
اگر اهل معارف یکذره باقی بود نامش سعی ها در منك و جنگ و خود سری
حیات جاودان علمت و رهانش بود تحصیل همت مردم همه غارت گری
خرد در شیشهٔ دانش کند علم بری زادی ظلم عفریت بت سینه صنعت پری
گندمان چوار ژنکش هزاران نقش بهزادی قصهٔ دیو و پری بگذشت و رفت
عجز عرفان نباشد آدمی را توشه وزادی بر تن و جانت زنند از شیخ ضرب
میٔ بزم معارف میدهد از جهل آزادی چیست دنیا جای درد و رنج و کرب
خسارت دید کان را رفع خسرانش بود تحصیل با کسی هرگز مکن دعویٔ حرب
اگر دیدار میخواهی بغیر از معرفت مطلب تلگراف آرد خبر از شرق و غرب
که علم معرفت دارد وثوق اکثر و اغلب قاصد و نامه بری بگذشت و رفت
عبارتها درین معنی بیابی از کتاب رب پی سپر شد این زمین تا غرب و شرق
معارف شد غزای روح و جای آن بود مکتب در میان دور و نزديك نيست فرق
جهالت درد بی درمان و درمانش بود تحصیل خواه معجز خواه حکمت خواه زرق
معارف باشد ای عاقل حیات جاودان ما سیم آهن در سخن آمد چو برق
همو سرچشمهٔ حیوان همو روح و روان ما تیلفون بشنو کری بگذشت و رفت
همو دنیا و دین آمد همو شد این و آن ما چند صحرا را به بینی شهر شد
معارف جمع آگاهی بود اندر زمان ما چند در پاها که جوئی نهر شد
که از شر جهالت ها نگهبانش بود تحصیل برخی به رهروی با پر شد
مکو آدم توای انسان یکیتی مرد نادان را کوه ها سوراخ و برما بحر شد
مسلمان کی توان گفتن گروه نامسلمان را جا نشینی را کری بگذشت و رفت
بیا پوری طلب از حق تعالی نور عرفان را در هوا کم بود راه آدمی
بیا محمود از فیض معارف تازه کن جان را فضل و دانش شد گواه آدمی
بنای قصر جان عرفان و از کالش بود تحصیل این زمان همچون نگاه آدمی
شد هوا جولانگاه آدمی
مخمس دوم رشك بي بال و پری بگذشت و رفت
دور دوران سر سری بگذشت و رفت دید بودی این چمن را و برفت
حاصل اندر بی بری بگذشت و رفت بلبلان مرو سمن را و برفت
این و آن تا سنگری بگذشت و رفت کشت مومن اهرمن را و برفت
وقت شعر و شاعری بگذشت و رفت گفت محمود این سخن را و برفت
وقت سحر و ساحری بگذشت و رفت سعی کن تنبل کری بگذشت و رفت

از وفا کن جام و از مهر مهد
دست زن در دامن خوبی عهد
زهر دنیا را گرین و جای شهد
وقت اقدام است و سعی و جد و جهد
غفلت و تن پروری بگذشت و رفت
در زمانه نیک و بد را نیست فرق
عالمی در بحر سودا گشته غرق
جامه از سالوس و عمامه و زرق
عصر عصر موتر و ریل است و برق
کامهای اشتری بگذشت و رفت
بار دنیا کار را باخر کشد
کیست از فرمان دنیا سر کشد
خاک آخر عالمی را در کشد
کیمیا از حمله اشیا زر کند
وقت اکسیر آوری بگذشت و رفت

حوادث خارجیه

ترجمهٔ خبرهای جنگ از جراید او روپا
علامات نومیدی در پاریس
از پاریس به جریدهٔ « نویه زورخر جایتونغ » مینویسند : هر وقتیکه حکومت حرکات تجاوزی — [ به اصطلاح ترجمانهای زبان انگلیزی حملهٔ جارحانه ] — را اعلان میکنند بجای نا امیدی و بدبینی بسیار سنگینی که دماغهای مردمان پاریس را فرا گرفته است . کم و بیش يك شعلهٔ امید و نيك بینی قایم میگردد . اما کمی نمیگذرد که ازان حرکات تجاوزی هیچ فایده حاصل نشده باز از بدبینی و ناامیدیٔ اول الم انگیزتر يك بدبینی و نا امیدی خلق را بگرداب حسرت و ماتم غرقه میسازد . اگرچه مطبوعات فرانس دایماً به اغفال کردن و بازی دادن مردمان کوشش میورزند ، اما کارها بآن درجه نرسیده است که اهالی را غافل


شماره ۱۰ سال پنجم
رد نکرده بمقابل آن جواب حاضر کردند. و پیش از همه چیز بعضی
جاهای ما کدونیا را که بدست صرب و یونان بود طلب کردند که از آنها
گرفته به او بدهند. ائتلافیون گفتند و خودم نقد خود را در آتش
حرب بینداز، بعد ازان دادن اینجاها را بشو دادن آسانست وضعیتی که بلغار
بجواب این سخن ائتلافیون گرفته عبارت از یک خنده استخفاف
بوده است ؟

ضرب و یونان و ائتلاف مربع
به جریده ( اوده سکی لیستوق ) از ه تیش ، مینویسند :
در مابین کابین های ضرب و یونان در خصوص جلو گیری مقاصد
ائتلاف مربع که از ما کدو نیا اراضی به بلغار ندهند مذاکرات آغاز شده
است. نزدیکت که در مابین این دو حکومت مذكوره يك استلاقي
عقد شود که مستند برین اساس بوده باشد که برای مانع شدن داد.
تعویضاتی که اختلاف مربع از اراضی ضربه یونان به بلغارستان بخواهند
بدهند با همه قوتهای خودشان مقاومت ورزند.

نا امیدی ائتلافیون از رومانیا
جريده و او نیوه ريسول . :
این جریده از جریده ها نیست که از دیگر جریده ها بیشتر در رومانیا
بفروش میرسد و از آغاز حرب دایما طرفداری ائتلاف ثلاثه - یعنی روس
فرانس ، ان کایز - را پیشه گرفته است و بشدت تمام غالب آمدن روس
را ادعا می کند. جریده مذکوره اروقتی که او ستر یا مملکت . بوفونيا .
را فتح کرده مظفرانه در اراضی و بسارابیا ، پیش رفتن را آغاز نهاده
مجبوراً از ادهای خود صرفنظر نموده است. این جریده که تبلیغات
رسمی اوستريا و المانيارا نیز نوشته نمیکرد در ینوقتها از فتوحات متوالية
اوستريا والمانيا بکمال گر می دم میزند. معلوم است که ائتلافیون در رومانیا
ه انقدر جدو جهدی که در وسع شان بود برای جلب نمودن رومانیا را
بسوی خود صرفي نمودند ، ويك وقتي آمد که برای کامپایی شان یک
رمقی باقی مانده بود. حتی مينينكها ، قوطر السها ، پروپاگاندهای متعدد
در رومانیا وخلاف المانها و متفقینش در رومانیا برپا می کردید ولی چون
رفته رفته دیدند که ائتلافیون بغیر از بایدادن بازی هیچ بردی ندارند
دانستند که ماهی فایده های که ائتلاقیون به آنها نشان میدهند هنوز
ته آیست. حالا به این یک قانع شده اند که قایده شان در طرفداری المان
و متفقين اوست ، و در لحاف زیاد خود را بجانیدن چندان کار عاقلانه
نیست . این تمایل بدرجه رسیده است که ائتلاف مربع - یعنی روس -
فرانس انگلیز، ایتالیا - این از رومانیا ناامید شده اند.

ایتالیا از ائتلاف مثلث چه لقمه ها در ربود؟
معاهده نامه
از (لاهی) به جریده ( نوبه فرایه پروسه) مینویسند .
نقاط الساسية معاهده نامه که در ۲۴ ماه می در مابین ایتالیا و دولتها
اختلاف مثلث عقد کردید از قرار دیاست :
۱ - به ایتالیا مبلغ ۱۵۰۰۰۰۰۰۰ پنج مليار فرانك قرير
کو یا داده میشود .
۲ - انکایز، در خصوص ٥٠٠٠٠٠٠٠٠. محصد مایون فران
که بصورت حساب جاری از امریکا اسباب و لوازمات جنك به ايطا
داده شود ضامن میشود ..
۳ - برای خریداری خورا که از آمریکا برای ایطالیا میرن
۳۰۰۰۰۰۰۰ ، سه صد مليون قرانك ديكر جدا كانه يك شهر
کشاده میشود .
٤ - دولت فرانس، از فابريك توپ سازی خود مقدار که
توپ به ایتالیا تسلیم می کند .
٥ - ائتلاف مثلت ضامن میشوند که ایتالیا بر مالک معینی که در نظر
نظر دارد مسئولی شود. و غیر از بندر گاه ، آنتیواری ، و یک شهر
دیگر که برای صربستان انتخاب شود، دیگر همه سواحل بحر آدریاتیک
تيك ، به استالیا باید میباشد .
بمقابل اینها، استالیا تعهد می کنند که مقدار ۱۵۰۰۰۰۰۰ و یک
میلیون يك قوه عسکریه را به امر متفقهای خود حاضر و آماده میدارد. و دو

اختلاف صرب و ماتینگر و
از صوفیه خبر رسیده است که بسبب ملك البانیا در مایین صربها
و مایکروها اختلافات بسیار مذهبی بظهور پیوسته است . حتی این
اختلافها زد و خورد هم منجر شده است. ما تینکر و بیها بصریها
گفته اند که اگر شما براش قودره - سقوطری - حمله کنید ما هم
به البانها مشفق خواهیم شد .

بلغار و ائتلاف مربع
[ از وقتیکه ایتالیا با اختلاف مثلث رفیق شده عنوان ائتلاف مثلث
بعنوان ( اتلاف مربع ) تبدیل یافته است ] .
رای بدراه کردن بلغارستان کوشتنهایی که بدولب راست بیاید
حکومتهای ائتلاف مربع اجرا کردند. ولی تا بحال کامیاب نیامدند.
و هیچ دسیسه آنها بلغارها بازی نخوردند. بلکه تابحال آنها را بازی
داده رفتند. چنانچه در اول امر تکلیفات ائتلافیون را بدون قید و شرط
میخورندت آقا ! ...
( المترجم )
وج


شماره ۹
صفحه ۱۱

کله گذاری متفقها
جريدة ( روستویه اسلووو ) مینویسد :
متفقهای ما در دار الحرب غربی هيچيك فعاليت و كار گذاري كه بايك قاعده برساند نشان ندادند. روسها همان روسها نیست که در آغاز مجاربه اگر روسیای شرقی را استیلا نمیکردند حال پاریس فرانس از حال انورسن تران بدتر میشد. روسها بود که پاریس را از عاقبت انورس رهایی دادند. عجیب این است که فرانسیها در انوقت نیز از شکایت خالی نمانده بودند. و با وجودی که در ان اثنا روسیه هنوز حاضری سفر حرب خود را بدرستی اکمال نکرده بود فرانسینها او را مواخذه می کردند که چرا واسمويك حرکت تعرضیه اجرا نمی کنند. اما حالا که اردوهای بزرگ المان و اوستریا تمام پولیند و کالیتیای ما را استیلا کرده دایما در پیشرفتن دوام دارند. آیا متفقهای ما بما كدام كومك و مدد رسانیده توانستند؟ متفقهای ما در وجه اخیر آیا کدام موفقیت و کامیان بدست آوردند؟ در وقتی که ما با اردو های جبهه دو دولت زد و خورد داشتیم متفقهای ما چرا در سنگرها و خندقهای خود دست زیر چنه نشسته سیربین ماندند ، چرا به تعرضها و مهاجمه های واسعتری دست نکردند، و بما كومك نرسانیدند. حالانکه در میدان غربی تنها المان در مقابل فرانس و انگلیز مانده بود. قوتهای این هر دو دولت — بلژيك هم بالاتر — آیا همینقدر نتوانستند که این بار سنگینی را که تنها بر دوش ما افتاده بود یک قدری تخفیف دهند؟ همینکه مک چند گر از خندقهای خود به پیش میجهند، باید از دادن تلفات عظيمه بر کدام خندق المان قابض میشوند، و اویلاها و ولوله های موفقیتها و کامیابهای شان دنیاها را پر می دارد. حالانکه این موفقیتهای کوچک سراسر از اهمیت عاریست. از دیگر طرف ایتالیها هم تا بحال بجز بعضی محاربات پیشدار دیگر هیچ کاری از پیش برده نتوانسته اند. همین روس است که در پیش اینهمه بلاها سینه کشای صبر و مقاومت مانده است.

کارستانهای تحت البحر های المان
. ليون غامبتا ، نام کرو وازور فرانس که در راد، اورانتو ، بضرب نار يدوى تحت البحر المثاني باهمه افسران آن غرق گردیده است صورت شخصی که در نجانشان داده شده امیران و سپاس و سر افسر است

ثروت دولت انگلیز آب شده میرود
از ( اوزان ) تجریده ( اقدام ) مینویسند :
مخارج يومية جنگی دولت انگیز دوسه ماه پیش ازین در هر روز بالغ بر ( ۳۰۰۰۰۰۰ ) سه ملیون پوند شده بود که به این سبب صدر اعظم دولت انكليز مستر ( اسکویت ) از پارلیمنت ۲۵۰۰۰۰۰۰۰ دو صد و پنجاه مليون پوند تخصیصات فوق العاده طلب کرده بود. ازین حساب چنان معلوم میشود که ثروت و توانگری دولت انكليز بيك سرعت بسیار مدهشی مذاب شده میرود . ذاتاً این مسئله را ناظر مالية سابق دولت انكليز، لويد جورج، نیز در نطقی که در پارلیمنت ایراد کرده بود این خبر شجیع والیم را از کرسی خطابه که بران ایستاده بود ملت انگلیز خبر داده گفته بود: ما در وقتی که محرب داخل میشدیم چنین تخمین کرده بودیم که این محاربه از هر چیزی بیشتر به پیسه میشود. و چون ثروت و توانگری موجوده انگلستان بيك درجه ایست که المانيا را در اندك مدت مغلوب بتواند از انرو کارهای خود را از روی همان حساب ساخته بودیم. حال آنکه المانيا به آثار خارقه نمایی اثبات کرد که مافوق حساب و تخمین ما مالك ثروت و توانگری میباشد. ما هم برای خود و هم برای متفقین خود به پینه رساندن مجبور هستیم، مبلغی که بریتانیا برای محافظه کرده توانستن حاکمیت بحریه خود صرف می کنند نسبت بهمه مصارف حربية متفقهای ما قات قات افزونتر است. بر سر اینهم متفقهای ما در خشکه نیز از معاونت ما انتظار می کشند. اگرچه ما هم میخواهیم که به آنها مدد برسانیم ولی این خارج امکانست. بنا برین بعد ازین متفقهای ما برتر از همین درجه موجوده در خشکه ها از ما مدد رساندن را انتظار نباید بکشند. چرا که نظر بقوه مالیه که داریم درین خصوص هیچ امکانی برای ما نمانده است. . این اعتراف ، لوید جورج . يك تأثیر بسیار عمیق در انگلستان حاصل کرده بود. و يك هيجان وقيل و قالی برپا کرد که از نتیجه آن تبدل کابینه هم بوقوع آمد. او وارد


صحیفه ۱۲
سال هم
دارة
گردی بهانه چشم دردى بيك گوشه کناره کنید ، لورد جسر جیل قانع بودند كه شركت ايتاليا بجنك بك تأثير عظيمي بر حرب عمومی خاص به ترک کردن نظارت تجربه مجبور کردید. انگایز میخواست که المان خواهد کرد. انحسابشان نیز سراسر خطا برامد ، علی الخصوص کو و اوستريارا فقر و فانه دو بار کرده بصلح مجبور کرداند. در حساب خود و تخمینی که در باب آستای دار دنیل کرده بودند يك لكه بسيار بدري آنقدر گول خورده بود که نزدیکت خودش به آنحال محکوم کردد. پرشوکت و عظمت تجربه انكليز حاصل کرد. در روز سه ملیون پوند نه تنها همین بلكه بسیار تخمینهای شان بیهوده رفت، در حالیکه المانها را که انكليز بر جنگ صرف می کند قسم اعظم آن در حرب دارد. به تهلكة كرسکی انداختن حساب می کردند، خودشان عصبیت کرسته مخرج میرسد. از مملکتهای بسیار دور دور جنس جنس عسگر ها رام ماندن گرفتار شدند. در حالیکه روس و فراتر را بهمه حال غالب حساب کردن و آوردن، و تنخواه و نان و شراب دادن و کانیهای جنگی من کرده بودند . در خصوص هم بسیار بازی خوردند. در حالیکه دین یک وادرانما همیشه موجود داشتن، نقابات ، اخراجات ، ضایعات نداری

THE ORIENT

کاریکاتور
السياسته المصوره
واع
استاد شرق میکادوی زایانی ، در مکتب شرق شرقیون را درس داده می گوید : - ای اولاد های عزیز : آیا میتوانید بگوئید
که این عظمت و شوکت واقایی اوروبا بر کدام چیز بنا یافته و ترکیا میگوید : بر اتفاق ، ایرانی میگوید : - رسمی و اقدام .
هندی میگوید : بر کبر و غرور ، مصری میگوید: پریدست اور دن ملکهای ضعیفان و تجار کان جاوه یی میگوید :
بر ظلم ، چینی میگوید : - بر مکر و دسیسه ، کوریای : میگوید: اول باید بدانم که ایا جناب شما دولت او رویایی میباشید و سیار
استاد ژاپانی میگوید : - فی جان من ! منهم مانند شماش في ام. ولی تحقیقت پی بردم و دانستم این است که شما هم میدانانم :
بر همه همین چیزهایی که کشید بنایافته . ولی از همه زیاده او بر همین دوانه که راوحه نقش کردم مینی میباشد .
( بنی قوت (1)

مجروحين وغيره چنان بخار حیست که میزان جمع ان خیلی مدهش است. خلل وارد نمی آید. حالات که در مخصوص نیز حساب شان خطابرانه خدا مصارف حربية انكليز تنها عبارت از همین مبالغی نیست که در میدانهای تحت البحر های آلمان انکلیم ها را خیلی سراسیمه ساخت ، و در سه عایق محاربه صرف میشود. بلکه در صحنه سیاسیات در راه در این و تزویرات شدت به تجارت بحريه شان نقصان وارد آورد. این است که به این به روسی نیز مصرف کردن ملیونها پوند مجبور است ، نظریه روش احوال چنان ثروت و توانگری دولت بریتانیا روز بروز آب و مذاب شده میرود. معلوم میشود که بعد ازین رفته رفته مخارجش خیلی از خیلی افزونتر شده برود . با وجود اینهم درین گیرو دارها ابنهم تحقیق پیوست که حاکمیت بحربه شان نیز عبارت از يك قوه مخيليه بوده است. انگلیزها در آغاز حرب سرافسر اردوی ایتالیا که در طرابلس غربت در حوالی داده به دعا کرده بودند که بسبب قوة حاكميت بحريه شان به نقلیات تجارت آنجا مقاومت کردن را خارج امکان دیده از ایتالیا دیگر قوای امداد خیال
طرابلس غرب و اپنا لیا
كذا ، لوزان . :
( سال


عدد ۱۳
شمارۀ ٦

طلب کرده است ، و نوشته است که اگر مدد بوقت و زمان معین نرسد داخل مملکت را پس بطرفهای سواحل بکریختن مجبور خواهند شد

( ادرياتيك ) واقع ، و ١١٢٥٧ نفر نفوس دارد . مجموع از دوی عسکریش عبارتست از (۳۹) افسر و ( ٨٥٠) نفر عسکر !

حال عجم
بيانات خليل خالد بيك

از برلين :
خير برلين :
خليل خالد بيك كه سابق در يمن از طرف دولت عليه عثمانيه قونسول بود و در پتروگراد در المانيا ميباشد بيكى از مخابرهاى جريدۀ « تا عیلات » از تأثير اعلان جهاد در هندستان بحث بميان آورده بيانات ذيل را گفته است : در هندستان زياده از ۷۰ مليون مسلمان موجود است كه عدد آنها نسبت بديگر مذاهب روز بروز در افزونى است . در ما بين مسلمانان هندستان يك اتحاد و مخالطت بسيار صميمى موجود است . و به خليفۀ مسلمين يك حرمت و محبت بزرگى ميپرورانند ، براى حوادثها و خبرهايى كه از خارج بهندستان مى آيد سانسور انگليز خيلى شديد است ، حتى جريده ها و مجموع هاى انگليزى هم در انجا ممنوع است . اگرچه انگليز ها قواى عسكريه خود شانرا خيلى از خيلى در آسيا زياده كرده اند اما و اقوام مختلفۀ هندستان مانند پيش بصورت مطلقه اجراى حكومت كرده نميتوانند . نسل هايى كه نيز از اقوام مسلمان و هندو وغيره بسر ميرسند همه غيرت و قدرت خود شارا در راه استقلال ملى خودشان متوجه كرده اند ...

اسپانیا وفاس
جریده های فرانس به درجۀ نهایت انديشه ناك اند . كوبا در اسپانیا جنگهای متعدد تشکیل یافته رو بكار كرده اند که ( فاس از اسپانیا باید باشد ) .

مرکهای ناگهانی اسرار انگیز
در دسته های کشتیهای جنگی بحر بالتيك روس سر كوماندان اميرال ( پاشين ) و چند نفر افسرها در يك روز بصورت ناگهانی خبر وفات شان شایع گردیده است . اكثر مردم را خيال برين است كه عسكر هاى بحرى كشتيهاى مذكور عصيان كرده افسرها را بقتل رسانيده اند .

( اغتشاشات در مصر )
جريدۀ ( مورنينك پوست لندن ) مينويسد كه در مصر اغتشاشات بسيار مهمه بوقوع آمده است . و بنا بر تحريكاتى كه از طرف علما شده است ، حكومت عسكريۀ انگليز همه جامعهاى مصر را بند كرده است .

اختلالها در روسیه
جريدۀ ( فوسیته جایتونغ ) از پترو گراد خبر گرفته است که از طرف سر كوماندان شهر موسكو به وزير داخليه روس يك را پورى آمده دران نوشته شده است که در موسكو حادثات بسيار مهمى واقع شده و ميشود . اهالى شهر موسكو تنها به پليما گرى و خراب كردن بعضى جاها اكتفا نكرده بلكه نمايشها و حركتهاى سياسى نيز اجرا كرده اند . در كوچۀ ( نيو ر سكيا ) شاگردان مكاتب عاليه ، و جم غفيرى از مزدور كاران و كاريگران بيرقهاى سرخ دست گرفته ، و [ بميرند قاتلهاى ملت ... محو شوند مسيهاى اين محاربه خون آلود ... ] گفته فريادها راورده اند . در موقع ( درا هو ميلوف ) بلوا كنندگان بسيارى از فرقه های پولیس وژاندرمه ها را قتل و جرح کرده اند ، در بازار ( كيد روفو ) غرلرائيهاى اختلال كرده اند ، و [ در زمين گور شود زار و زاريت او ... ] گفته فريادها براورده اند . جم غفيرى از اهالى با اين جمعيت بلوائيها يكجاشده در كوچه ها گردش كرده اند ، و [ زار و اعوان او ميخواهند كه ما را از يكطرف به گرسنگى و از يكطرف بدم طوبها بيرانند ، ما نان و صلح ميخواهيم ... ] گفته و اوله ها انداخته اند . از مطالعۀ اخير ها بخوبى معلوم ميشود كه در روسيه بحران بسيار مهم داخلى حكمفرما ميباشد . در وقت مغلوبيتهاى روس به ژاپن نيز همچنين اختلالها برپا شده بود . چنانچه در ان جنگ نيز هر روز خبرهاى بسيار مدهش گوشزد اهالى روس ميشد درينوقت نيز بجز خبرهاى شكست پى در پى ، و بعدها هزار تلفات و اسير خودش را دگر چيزى نميشنوند . بعد ازين در هيچ يك فردى از افراد روس اميد كاميابى باقى نمانده ، و همه اين بلاها را از استبداد زار و اعوان او ميدانند ، زار و اركان حكومتش ازين اختلالهاى داخلى بيشتر از محاربه كه به آن گرفتار اند خايف و انديشناك ميباشند . و از بسيار علامتها معلوم ميشود كه دولت روس بزودى خود را از اتفاق قزاقى و انگليز جدا ساخته بصلح در آيد .

( عدم قناعت از قوۀ تجربه )
در مجموعۀ ( روو و دو موند ) اميرال دۀ كوتيس ، عدم قناعت خود را از قوۀ تجربۀ فرانس و انگليز بيان كرده ميگويد كه ، با وجود دعواى حاكميت تجربه كه متفقها ميكنند درين محاربه به طرز حربى كه المانها گرفته اند مجبوراً محكوم شده اند . المانها در بحر بالتيك آزادانه بدلخواه خود حركت ميكنند . حال آنكه از دسته هاى كشتى جنگى متفقين تا بحال كدام يك كارى كه مناسب دعواى حاكميت تجربه شان باشد ديده شده است ؟ در يك دو سه جنگهاى خورد و ريزه كه در بين طرف و آنطرف شده است هيچيك تفوق معلومدار شان پديد نيامد . آيا حركت بحرى كه بدون تدقيق و محاكمه بر آبناى داردانيل اجرا كرده اند عجز بدنامى حاكميت بحريه چه نتيجه بخشيد ؟ اگر بجاى آن حركت عجول و غير معقول در بحر شمال كه در پيش بينى شان افتاده و تا بحال هيچ يك نتيجه در انجا استحصال نكرده اند بيك حركات حربيه نسبت ميكردند خوبتر و معقولتر يك كارى نمرده نميشد ؟ آيا اگر فرانس در بحر ادر ياتيك بجاى دار دانيل حركات حربيه خود را اجرا ميكرد افتتر نميبود ؟ ...

﴿ دشمن نهم ! ... ﴾
از ( او نانو ) به جریدۀ ( فرابه پره سه ) مینویسند : بنا بر تشويقات ( ايتاليا ) حكومت جمهورى ( سان مارينو ) نيز خيال دارد كه بر دولت المان و اوستريا اعلان حرب بكند . حكومت ( سان مارينو ) كوچكترين حكومتهاى دنياست كه بر ساحل بحر

سالنامۀ سر افسر اردوی عسکری عراق
جريدۀ « رأى العام » بياننامۀ مرافعه جديد اردوی عراق را كه درين روزها به بغداد مواصلت كرده است از قرار ذيل نقل ميكنند : سلامتى جناب حق بر كسانى باشد كه بر راه راست ميروند .


شماره ٦ سال پنجم صفحه ١٤

مسلماً بالله تعالى به ايفاى وظيفه خود آغاز ميكنم. حضرت خليفه مسلمين افندى ما راى پاك كردن خطه مباركه عراقيه را از لوث وجود ناپاك دشمنان دين بمن اختيار كامل عطا فرموده اند . از هر چيزى بيشتر اين بك معلوم باد كه هر كس با حركات و افعال خودش موازنه و محاكمه خواهد شد . در نزد من براى تعيين ماهيت و هويت اشخاص غير ازين ديگر مقياسى نيست : قدم انداختن جيوش كفار بر بعضى از بلاد اسلاميه چنان كيفيتى نيست كه مردمان مسلمان بآن صبر كرده بتواند على الخصوص براى مسلمانان عراق اين كيفيت بك مر ا سرخى شمرده ميشود . انكليزها و متفقهاى او ادعا ميكنند و مدعا دارند كه بيت الله الحرام و روضه مطهره نبويه ، و مشهد هاى اهل بيت - يعنى خطه مباركه عراقيه ، و دارالخلافت اسلاميه را بگيرند و آن خاكهاى مقدس را با موزه هاى ملوث و مردار خود پامال سازند . و بر سر اينهم كوشش ميكنند كه در دنيا هيچ يك حكومت اسلاميه را باقى نگذارند . دشمنان دين چون در مابين دين اسلام يك اختلاف صورى و ظاهرى مشاهده ميكنند دجرات پيدا كرده و بدين مدعاى خود چار ادله مينا زند . همين مسئله براى باز شدن چشمهاى بيدارى و آگاهى ما بايد يك سبب عظيمى شمرده شود . من شايان بصورت واضح بيان ميكنم كه وقت و زمان آن در رسيده است كه همه مسلمانانى كه بجامعه توحيد زنجير بند دين شده اند بايد اتفاق تام بكنند . جمله موحدها اتحاد تمام نمايند . زيرا اگر دشمنان دين به اين اتحاد و اتفاق تام علم اليقين آگاه گردند بالهاى جرأت شان ميشكنند . مانند مرغ كله خورده از هوا بسينه بر زمين ميخورد . اى اخوان دين از پى محافظت و صيانت ناموس ملى ، و دين و مقامات مقدس خودتان همت كنيد غيرت ورزيد اهتمام كنيد كه يك وجود وحيد ، يك سدمتين جديد بشويد به يقين ميدانم و اميدم كه هر فرد موحد و مؤمن به اين دعوت من اجابت خواهد كرد . از لطف جليل كبريا جل و على آثار فعليه اين اتحاد و اتفاق را تضرع ميكنم . به اينهم همه تان بدانيد كه اگر قدر يك ذره اهانت و خيانت در شمايان به بينم جزاهاى بسيار سخت و سنگينى را درباره تان تطبيق خواهم كرد . اين بيانات مرا كه معطوف بسلامت تامه ميباشد بايد در پيش نظر دقت بايد داشته باشيد . همه اصناف مامورين و علما و مشايخ را به اجراى تلقينات و ارشادات صد در صد در باب توظيف ميكنم . هيچشبه ندارم كه قريباً موفقيت و كاميابى اهل ايمان ميسر ميشود . آيت كريمه ( نصر من الله وفتح قريب وبشر المؤمنين ) راند كار ميكنم . باقى توفيق از خداوند عظيم الشانست ..

ائتلاف مربع در چه حالت ؟
جريده « آوانتى » نام سيو سياليست كه در ايتاليا انتشار مييابد از لندن يك مكتوبى فرستاده شده و نشر شده است كه مشكلات عظيمه و ضايعات وخيمه زمره دوليه را كه سابقاً ائتلاف مثلث و لاحقاً ائتلاف مربع گفته ميشود از قرار ذيل تصوير و حكايه ميكنند : – كيفيت وصول تحت البحرهای آلمان در پيشگاه آبناى دار دانيل ، و حادثه غرق شدن كشتيهاى جنگى زرهپوش « تريومف » و « ماژستيك » نام انگليز بصورت واضح و علانيه ظاهر ميسازد كه متفقها در خصوص زور آوردن آبناها بچگونه مشكلات بزرگى تصادف ميكنند . جريده « تايمس » كه محاربه آبناى دار دانيل را به كلمه ( معظم ) وصف ميكنند در عين زمان اين را هم اقرار و اعتراف مينمايد كه اين حركات حربيه داردنيل كه از طرف متفقها اجرا شده است هيچگاه بنظر ممنونيت و موجب موفقيت ديده نميشود . جريده تايمس

چون مروج افكار ( اوفر وينو ) ميباشد . و حكومت حاضره بدين و ليبرال ، هاست از انسبب بلكه گفته شود كه سخن تايمس در خيابان مبنى بر بعضى اغراض باشد . حال آنكه جريده ( ديلى نيوز ) كه مصرف مروج افكار خود ليبرال است نيز چنين مينويسد : – اگر چه اين كيفيت معلوم بود كه تحت البحرهای آلمان در جوار آبناى دار دانيل بكثرتى ديده خواهد شد . اما اين بخيال نميرسيد كه باينصوت زودى و به اين كيفيت پنهانى اثبات وجود بتوانند . اين است كه بر خلاف انتظار مايان آن تحت البحرها بوضعيت بسيار ه و در دسته هاى كشتى فرانس و انگليز را در آن جا مشكلاتى را كه از پيش هم داشتند بار بار مضاعف نمود . با كشتى ( ماژستيك ) هفتمين دره دو بليست كه از آغاز محاربه تا به اوايل ماه مى ضايع كرده ايم . آيا بعد ازين چه خواهد شد؟ به انحساب ما نسبت خود تجربه آلمان خيلى بيشتر ضايعات داده ايم . دولتهاى محارب كشتيهاى بحريه از اول جنگ تا ماه مى ضايع كرده اند از قرار حساب ( تن ) از قرار ذيلست

كشتيهاى ائتلاف مثلث : ١٩٠٨٩٢ تن
كشتيهاى دولتهاى دشمن : ٦٥٧١٤ تن

از جمله اين مقدار تن كه از ائتلاف مثلث ضايع شده است ٩٢٢٢٨ تن آن بحساب حركات محربه آبهاى داردنيل داخلست . غير ازينها ائتلافيون سه كشتى تحت البحر نيز در پيشگاه آبناى مذكور ضايع كرده اند [ اين تعداد تا به ماه مى بوده است . حالا آنكه تا بحال خيلى افزونى گرفته ]

گنهکار کلان جزای کلان خود را میکشد .
« گوسپودين آنكلوف » كه از محررهای عسكريه مشهور بلغارستانست بعنوان فوق يك مقاله نوشته در يكى از اخبار هاى « صوفيا » مدرج شده است . كه ترجمه آن از قرار ذيلست : – « در ميان جنگ و وقايع خوبانى در كليشيا حكمفرما ميباشد و امثال آن تا بحال ديده نشده است حال روس بيك تره گاو بزرگى ميماند كه دستها و پاهاى او را بسته و در سلاخخانه آورده ذبح كرده باشند . و در خونهاى خود شلتاق زند ! آيا اين حال جزا و سزاى گناه هاى كلان كلان روس نيست كه تا بحال آنرا فعلاً اجرا نموده و بحق مستحق آن شده است؟ ملت عاجز زبر دست خود را كه از نور معرفت تماماً محروم و جاهل بودند ، فكر ودكا و مدنيت و حريت آنها را با مردم تحقير كرده رفتند . به استبداد ، به خود ، به زندانهاى زمهرير آسياى وقفقاز سيبريا ، بظاهرها و غدرهاى دهشتناك خود را بجان ساخت . همه مستى و همه حريت ، همه حسيات دماغيه تبعه بيچاره بلكه حيات عموميه آن ممالك تابع كيف و آرزوى يك چند عرابده و قهاى مستبد كه محرك استبداد زار هست مانده است . پس اگر همچنين يك گنهكار كلان همچنين جزاهاى كلان و باله بكشد چيزى بعيد نخواهد بود . » جريده مذكور بعد از نقل اين مقاله از انگليز نقل كلام نموده مينويسد : – « امروز كه روسيه جزاهاى گناه هاى كلان خود را مى كشد ، هيچ شبهه نيست كه انگليزها نيز جزاهاى مدهش معنوى خلاص شدن خودشان را به انديشيدن آغازيده اند . انگليزها نيز مانند روسها بحقوق بشر رعايت نكردند . اگر چه طرز اداره اين دو حكومت جدا جدا ميباشد ، ولى به اعتبار نتيجه در مابين شان هيچ فرقى موجود نيست . انگلستان تنها حقوق انگليزها را مى نگارند . حريت ، عدالت و هر چيز را تنها براى انگليزها تطبيق ميكنند . حقوق صرف براى انگليزها لايق و مستحق ميدانند . اما بمقابل ديگر اقوام چند دوچار يك سياست خود كامانه دارند كه گويا غير از انگليزها ديگر انسانها الخ


صفحه ۱۵
سال پنجم
شمارهٔ ۹

نیستند ، برای انگلستان اين يك خير مشروع و مقبول يك كاری شمرده میشود که انگلیزها بر تمام انسانها حاکم بشوند. و بر حقوق آنها بهر رنگی که میل شان بخواهد تجاوز بکنند. خواهش و آرزوی انگلیز ها در باب حاکمیت بحریهٔ این بجز این نیست که انسانهای بیچاره را که در مستملکات و مستعمرات شان زیستن محکوم شده اند همه آنها را برای منفعت خود بکار و زحمت کسی انداخته، کمال شانرا از دست شان بربایند ، و خودشان مانند آقایان بدون کار و زحمت زیست کنند. این است که حالا انگلیزها بر ماننه روسها به کشیدن جزای این احتیای خود البته محکوم خواهند شد .

از گرسنگی مجبور به دزدی شدند !
از ( سمرنا ) مینویسند : – در ۸ ماه گذشته بوقت صبح دشمن های ما بقدر ( ۳۰۰ ) نفر دزد ها و اشقیا را که از بعضی جزیره های اطراف برود پیسه جمع آوری کرده بودند در ۲۰ عدد قایقها نشانیده و قایقها را در زیر حمایهٔ يك كرو و از وروسه طور پید و سوق نموده در ساحلهای دور دست شهر از میر – یعنی سمرنا – بخشکه و آوردند، و دزدهای مذکور بر قریهٔ ( بوجان ) هجوم آورده بقدر ١٥٠ رأس گاو ، و ٥٠٠٠ رأس بز مردم ده را چپاو کرده میخواستند که به قایقها بر گردند . اما هماندم مردم ده و يكمقدار عسكر محافظ آنجا مسلح شده خود را بدزد ها رسا نیده راه فرار را بر آنها گرفتند. دزدها گاوها و بزها را گذاشته قایقهای خود را پرتاب کردن خواستند، ولی يك قسمی از اهالی که طرف کنار دریا را گرفته بودند بر آنها فیر کرده چندی کشته و زخمی بر زمین انداختند. دزدها ، اسیمه شده بعضی قایقها بقرار کردن موفق شدند و بعضی بسوی جنگلی که در ان نواحی بود فرار کردند. دیگر عساکر عثمانی نیز رسیده جنگل مذکور را از هر طرف احاطه کردند و يك زد و خوردی بوقوع آمده چند نفر آنها کشته و زخمی و بعضی گرفتار و بعضی فرار نمودند. مقدار کمی اسلحه بدست عساکر اسلام درآمد. از طرف ما چهار نفر خفیف مجروح بوقوع آمد . از چنین دشمنی که بواسطهٔ دزدها و اشقیا از دهات و قره جات بدزدی کردن کاو و بز تنزل کنند بجز نفرت دیگر هیچ تأثیری حاصل نمیشود .

ایتالیا زاری میکنند
جریدهٔ ( به کلی خه روند شانو ) از يك منبع موثوقی که مخبر او از ویانه بدست آورده است خبر ذیل را نشر میکنند : – ایتالیا ، به دلالت يك متوسط به کابینهٔ ویانه گفته است که اکر اوستریا مجارستان همان اراضی را که پیش از محاربه وعده کرده بمن بدهد من از محاربه دست بردار میشوم ، و وعده میکنم که بر هیچ حركات خصمانه اقدام نکنم . و بعد از محاربه باز در معاهدهٔ اتفاق مثلث در آمده عهد و پیمان را تجدید کنم .

شکست ایتالیا در طرابلس غرب
خبر برلين : – قطعات عسکریهٔ ایتالیا که در داخل ملك طرابلس بود از نتیجهٔ محاربهٔ شدیده که با مجاهدین نموده اند به ضایعات جسیمه دوچار شده بطرف ساحل فرار نموده اند .

ایتالیا دستخط نکرد
خبر ( لوسرن )
یکی از دیپلوماتهای بیطرف که از روما آمده است بیان میکنند که دولت ایتالیا بر عهد نامه که رفیقانش دربارهٔ جدا گانه عقد صلح نکردن همدیگر شان امضا کرده اند از دستخط کردن امتناع ورزیده است .

آخر ترین خبرها
حالت بارك بلدان
از ترجمه های اخبار های اردو و انگلیزی که تا به ( ٥ ) اکتوبر رسیده است چنان معلوم میشود که احوال بالقان خیلی بازك شده میرود. ائتلاف مربع روس ، فرانس ، انکار ، ایتالیا از یکطرف ، اتفاق مثلث المان، اوستریا ، عثمانی از دیگر طرف دقیقه از نیرنگها و انتریکهای سیاسی در بلغاريا ورومانيا و يونان فارغ نیستند . و چنان استنباط میشود که بلغار در امر بطرف المان واوستريا وعثماني متمايل بلکه تقریباً متفق شده است. رومانیا نیز بسببی که روس از اطراف ملك او مغلوبیشه ای بی هم دور شده است و از هر طرف در مابين اوستريا و المان محاط مانده است خواه مخواه آرام نشینی ، و یا بطرف اتفاق ثلاثه يعنى المان واوستريا وعثماني خواهد شد . از اوضاع یونان نیز معلوم میشود که با اختلاف مردم بنابر بی سبها سر گرم اتفاق نشود، چونکه حرکات ایتالیا وضبط کردن انگلیزها دوسه جزیره ها را برای ماوای کشتیهای جنگی خود یونان را خیلی رم داده است .
حرکات رزمگاه مشرقی اگرچه از ترجمهٔ اخبارها معلوم میشود که روسها حمله های تجاوزانه کرده اند و مخاصمهای خود را پیا کرده اند، ولی چون هیچ نتیجهٔ قطعی از آن پدیدار نشد و در عین این خبرهای متواتر باز دفعه گرفته شدن مانند ( ویلنا ) يك شهر عظیمی اعتراف گردید هیچ شبهه نماند که آن حمله ها هم يك روایت پوچی بوده باشد .
حركات رومكاد غربی نیز همچنین است که از خبرهای حمله های تجاوز کارانهٔ اتحادیان هیچ نتیجهٔ قطعی پدیدار نیامد. بلکه چنان استنباط میشود که حمله های تجاوزی از طرف مقابل بعمل آمده باشد و اتحادیان به امور تدافعی جد و جهد شانرا پیش از پیش کرده باشند.
از طرف داردنیل ، و جنوب يك مأيوسيت تام اتحاد بون دیده میشود. از عراق ، و قفقاز هم خبر های که شایان دقت باشد شنیده نمیشود .
نادیده شود که چه میشود .

خبرهای هندستان
اختلالجویان رهزن در علاقهٔ تناولی .
از قصبهٔ «منکرا» نیز کامل ، واقع علاقهٔ تناولی مدراس خبر يك واقعهٔ حیرتنا کی رسیده است، که چند شب پیشتر قریب ۸ نفر فساد پیشه کان از حال بدریت ماهتاب استفاده کرده و خود شارا با سلاح مهلك


صحيفه ١٦
مسلح ساخته بخانهٔ يك ملازم، مندر، در آمدند، و به بسیار چرو نشده پیش آمده ۷ نفر را زخمهای کاری نیز رسانیدند. از گردن يك زن همه زیورهایش را درر بودند و از گوشهای زن صاحب خانه نیز گوشواره هایش را بزور گرفتند. و يك زن بیچاره را وقتیکه بخواب بود رهزنان او را آسیمه نداشته خوب لت و کوبش کردند. و چون صاحب خانه از آه و ناله زن بیدار شد، بمعاونتش شتافت او را نیز خوب زدند. يك آدم خود است که راه را برانها بگیرد ولی او را بیشتر از دیگران بکسوته کاری محکم کردند. يك زن دیگر که در همین قربی ها سکونت داشت نزد « دزد ! دزد ! » گفته فریاد برآورد ولی رهزنان او اثر بر او دور خورده بعد از انکه هر دو گوشهایش را از بیخ بریدند همه زیورهایش را نیز از بردش درر بودند. يك زن با شوهر خود برای امداد مجروحین از خانهٔ خودشان بزودی بیرون آمدند اما افسوس که آنها هم پس از اینکه يك ضربات و کوب خوردند مراجعت کردن مجبور گشتند. الآخر غاصبان بمال غنیمت بسیار بدر رفتند، وجون جماعت پس از روانگی آنها از آنجا در همان حین همینطوريك واقعهٔ دزدی موقع پیوست از او و آزار او هم بهمین طرزی محسوب میمایند. و هر دو مواقع مذکوره قریب تهانه و در قلب قصبه واقع میباشند.

(کنا) :

سال پنجم
* اشتهارات مقویانه در بنارس *
(کنا) :
از بنارس خبر رسیده است که بر دیوارهای سنترل هندو و دیگر بعضی مکاتب اشتهارات مقویانه چسپان و آویزان یافته شدند که آن نزد حکام فرستاده شد.

* پرچه های آزادی *
(کنا) :
خبر کلکته مظهر است که بتاريخ ۱۳ ستمبر يك پرچهٔ « آزادی » بر دیوار کالج « بنکا باشی » آویزان یافته شد. و نیز پرچم های باغبانه روز ۱۲ ستمبر دره کیلا، تقسیم کرده شدند. پرچهٔ مقویانهٔ دیگر بردیوار عمارت دارا نو کاله فرید پور نیز دیده شد.

* علاوه های مقویانه *
(کنا) :
خبر دیگر جدیداً از کلکته رسیده است که باز پرچه های « آزادی » بر دیوار های کالج های « دستی ، و دین » و غیره یابانده شدند. کار کنان کالج فوراً آنرا باز کرده برکندند مردمان در تمام علاقه ازینقسم پرچه ها را تقسیم نیز کرده اند.
( مترجم عبدالرحمن محمود انار )

آخر ترین خبرها از اخبار های متنوعه
بلغار بجنگ اشتراک ورزید، و با دولهای المان ، اوستریا اتفاق نمود. - سفیر های دولت انگلیز و روس و فرانس از پایتخت بلغار مفارقت نمودند. - میگویند که اتحاد بلغار با المان و عثمانی نسبت به اتفاق ایتالیا با دول انگلیز و فرانس و روس خود خوب و مافوق شمرده میشود. - ( بالکان که پایتخت سابق ، و ) پایتخت لاحق صرب بود هر دو از دستش برآمده، و حال در ( اسکوب ) که در محاربه اخیر از دولت عثمانی به صربها رسیده بود، در اشتغال دارد. قوه مددکاری فرانس و انگلیز به صربها از راه وارد شده است. - از روش حال یونان چنان معلوم میشود که تا حال بر حال خود قایم است، ولی ظروف زمان چنان نشان میدهد که بیطرف ماند. - کار صربها به آفتابه لکن کشیده شد. ایتالها که کان سختی راه ها را برای پیش رفت خود پیش میکردند درین وقت عذر معقول دیگری نیز برای شان طبیعت فراهم آورده که آن برفهای شدید است بران راههای سخت. - از رزمگاه مغربی از هيچيك خبر مهمی که نتیجهٔ قطعی را نشان بدهد معلوم نمیشود که حمله ها و پسپائیها و قدری زد و خوردها که از ماهها شنیده میشود همانست.

* پولیس معانت فساد پیشه گان *
(کنا) :
در محکمهٔ عدالت کلکته يك مسئله فیصله شده که در ان به يك شخصی « جمن » نام نوت ضمانت دادن برای اینکه در آینده خوش سلوکی کند داده شده بود. و بروی این جرم ثابت شده بود که او دزدان و فساد جویانرا نزد خود پناه میدهد و از مال مسروقه حصهٔ خود را میگیرد و يك چند افسر پولیس « تهانهٔ موجی پیرا » نیز امدادش را میکنند. از شهادت ثابت گشت که مجرم قرار واقعی يك آدم خیلی بد معاش است و دزدان و شورانگیزان متعدد را نزد خود همه وقت پناه میدهد و این دزدان در نقب زدن خصوصیت و مهارت تامی دارند. دو گواه دیگر شاهدی دادند که افسر پولیسهای تهانهٔ مذکور نیز معاون رهزنان و فساد پیشه گان میباشند. و دزدان، خاص در حدود تهانهٔ « موجی پیرا » دزدی و نقب زنی میکنند و يك شاهد دیگر گفت که چون من برای نوشتن ربورت مجرم موصوف به تهانهٔ مذکور رفتم پولیسهای دیگر تهانه مرا تهدیدات نموده از تهانه خارج کردند.

* پر پولیس فیر کرده شد *
(کنا) :
از « بلاسپور » خبر رسیده است که در ما بین پولیس و يك چند نفر اشخاص مسلح يك فساد سختی واقع شده، چنانچه تفصیل آن از قرار ذیل است که به پولیس اطلاع رسید که يك چند نفر اشخاص مسلح که بظاهر از ملتهای اجنبی معلوم میشوند بی تعین کدام مقصد آشکار در علاقه بهر سو گشت و گذار دارند. لهذا پولیسها در پی گرفتاری این مردم برآمده با ایشان مقابل گشتند. اشخاص مسلح بر پولیس فیر کرد. از جانبین يك چند نفر زخمی شدند. از اشخاص اجنبی ۳ نفر مجروح شد که از قرار شنیده گی يك نفرشان فوراً در همان جا مرد ولی هنوز تصدیق این قول رسماً قبول نشده، از پولیسها نیز چند نفری مجروح شد. دو افسر پولیس و مستر کن، و « سپرنتندنت » نیز بر موقع محاربه حاضر بودند.

در جهانخانهٔ حروفی دارالسلطنه کابل طبع گردید
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر است
محمود طرزی


( اعلان )

پراکنده
از آثار مطبوعهٔ تازه مطبعهٔ مبارکهٔ عنایت . و عبارت از يك مجموعه اشعار ابدار تجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا، و خوبی طبع دارا ، با تصاویر بسیار زیبا جلوه کر بازار عرفان گردیده است . اگرچه از بحث خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر پیکطرز جدید است . نسبت بخوبیهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان . یعنی بمقابل (۲) دو روپیه کابلی در خود مطبعهٔ عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب، و در بازار ارک از دکان باز محمد، و در متصل مدرسه شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب هر کس خریده میتواند.

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۰۰۰ مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
عزم و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توحید
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است . هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کنند .

اعلان

جزیرهٔ پنهان
هوسکاران مطالعه آثار ادبیه را مزده ! ازین نمرهٔ تویسر رسیده گازار ، مطبعهٔ عنایت ، کام جا را شیرین نمائید : . جزیرهٔ پنهان ، يك تاولیست که قوت علم و معرفت وسعی و غیرت را برای اساس زندگان نوع فی بشر منظر ثابت و جلوه کر میسازد. هم حکایت ، هم عبرت هم فن، هم فضیلت : خوبی چاپ ، خوبی کاغذ، خوبی تصویرش علاوه ، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان : تنها (۹) شش روپیه محل فروخت نفس مطبعهٔ عنایت در ده افغانان ، دکان باز محمد در بازار ارک و دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل در مدرسه شاهی .

اعلان
از مطبعهٔ عنایت
قیمت روپیه کابلی
سیاحت و دورا دور زمین بهشتاد روز مجلد ۲
سیاحت در جو هوا مجلد ۲
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد ۲
از هر دهن سختی و از هر چین سنی مجلد ۲
روضة حکم مجلد ۲
پراکنده مصور مجلد ۱
جزيرة بنهان مصور مجلد ۱
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای ما فوق را داشته باشد از خود مطبعهٔ عنایت در ده افغانان از نزد عبد الرؤف سر مرتب و از دکان باز محمد کتابفروش در بازار ارک و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی قیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند. و اگر از خارج افغانستان ارزوی خریداری کتابهای ما فوق را بکنند با مدیر سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند.


اعلان

عموم مشترکین کرام خود را یاد آوری میکنیم هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشترکین کرام دارالسلطنه کابل خود رهایی یابیم ممکن نشد لهذا با داکخانهٔ مرکزی دارالسلطنهٔ کابل يك مقاوله نموده داکخانهٔ مشارالیه تقسیم و توزیع اخبار ما را که بهمهٔ مشترکین کرام ما رساند در عهدهٔ حمیت خود قبول نمود . مشترکین کرام دارالسلطنه خود را تبشیر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطهٔ غیر فرداً فرداً بواسطهٔ آدمهای داکخانه بمحل خود شان میرسد .

شرایط خریداری
دارالسلطنة ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی سالیانه یازده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی ششماهه هشت روپیه کابل
در خارج افغانستان
هر جائیکه باشد با اجرت پوست
سالیانه ده روپیه انگلیزی قیمت ششماهه شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود
يك طلای پوند انگلیزی یازده روپیه کلدار است . از همین قرار حساب کنند

یاد آوری
بر همه کار داران نظامی وملکی وجملهٔ خریداران سراج الاخبار افغانیه اعلان وخبر داده میشود:
اگر از يك جابديگر جا بروند و بیایند میباید که بيك رقعه مدیر و سر محرر را خبر بدهند که من در فلان جا بودم و حال در فلان جا میروم اخبار مرا در انجا بفرستید . هرگاه همچنين بك رقعه شان برای ما نیاید و اخبار شان برای شان نرسد حق شکایت را ندارند .

( شرایط درج کردن اعلانها )
سوداگرانی که مال تجارتی، وصنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه میخواهند اعلان واشهار کردن، و یا دیگر هر رقم اعلان واشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج وشایع میشود:
اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر وشایع شود بر سر هر سطر ۱ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطريك قران یعنی نیم روپیه کابل اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار في سطريك قران یعنی نیم روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود . طول سطريك ستون اخبار ما ( ۳ – اینچ – ٤ – سوت ) میباشد
هرگاه شخصی اعلان خود را متمادياً تايك سال نشر کردن خواهد ووجه يك ساله را پیشگی ادا نماید در ورق پشتی به در سطری ستار اجرت گرفته میشود


سراج الاخبار
١٣٣٩

شماره: (٧)
سال پنجم

فهرست مندرجات

( مسلمانان با همدیگر اتحاد کنید و از هم جدا نشوید )

حوادث داخله
( تشريف فرمائی موکب اعليحضرت همايونى از يتيمان بدار السلطنه )

مقالة مخصوصه
( مكتوب از هرات )

تقریظ
)

ادبیات
)

حوادث خارجيه
ترجمه خبرهای جنگ وغيره از جراید اوروبا — دنيای وطن وملت — بندر بوشهر — يك كاميابی عثمانيان در داردنيل — فعاليت مجاهدين سنوسی — سفالت و پریشانی در روس — استقراض انگليز عظيم ماند — تحت البحرهای المان چنان به ثمر مفيد رسيده توانست اند — كاميابيهاى المانها در محاربه هاى قلعه گيرى — افكار عمومی در فرانس — الاراديته در ايتاليا — بيانات بيك امير مسلمان افريقائی — مطبوعات خارجه راجع بايران — جريده راپورت كيلات ميگويد : — شكست انگليس ها — افغانها در قائنات — آخرين خبرها از ترجمه اخبار هاى اردو و انگريزى — افتادن هر مجستى خارج از اسب — خبرهای المان —

تصاویر
عرابه موترى كه مخصوص سوارى ذات معاليه صفات عليا حضرت سراج الخواتين ميباشد — كارستانهاى تحت البحريها — از مناظر مصر يك نخلستان در جوار اهرامها — كاريكاتور السياسة المصورة —


اعلان
از صنایع پروریهای ذات ستوده صفات اعلیحضرت سراج الملة والدین بادشاه ترقیخواه دولت علیه افغانیه وسمی و همت جناب جلیل
کارخانه جات، و ماشین خانه مبارکه دارالسلطنه کابل علاوه برایقای حوائج دولتی و عسکری مانند آلات حربه دفاعیه و اونیفورمهای
عسا کر شاهانه و غیره، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از آن اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون
حکم فروش آن صادر گردیده است: محل فروش این چیزهای ذیل (دکان عبدالله خان در بازار اراد) میباشد.

(۱) سرخ های پشمینه باقی برنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گرانگلیزی ۳ فوته مشخص شده در صندوقخانه جنسی هم بفروش میرسد
اقسام
درجه ها
رقم
قیمت تا حال ساخته شده
درجه اول
درجه دوم
درجه سوم
قسم اول
درجه اول
رنگ
خودرنگ
رنگ
خودرنگ
رنگ
خودرنگ
رنگ
خودرنگ
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
قسم دوم
درجه اول
درجه دوم
درجه سوم قدری گفت
قیمت آن ۱۰ چه زیادت
رنگ
خودرنگ
رنگ
خودرنگ
رنگ
خودرنگ
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۲۰ پیسه
۱ روپیه ۲۰ پیسه

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گرانگلیزی کشمیره چهارخانه ۷ روپیه ۳۵ پیسه | کشمیره از هداز مررقم به روپیه پیست به

(۲)
جراب
رقم
تکه بانکه زوج
راهدار زوج
معمولی زوج
کلان فی درجن
قیمت
۱ روپیه ۵۲ پیسه
۱ روپیه ۳۹ پیسه
۱ روپیه ۴۵ پیسه
۱ روپیه ۴۰ پیسه

(۳)
تکمه های چری محراب و منبردار
میانه فی درجن
خورد فی درجن
۱ روپیه ۱۰ پیسه
۱ روپیه ۵ پیسه

(۴)
کروره های جدید ساخت
رقم
زرباف بخار یه دو گرد دو تاره زه یان یک اسپه دو کره سه کاره
چرم باف یک اسپه
یک اسپه جار تاره تحی
قیمت
۸ روپیه و ۳۳ پیسه
۸ روپیه و ۲۴ پیسه
۸ روپیه و ۱۲ پیسه
رقم
چرم باف دسته بادامی روانیه
چرم باف دسته دولانه یک اسپه
دسته دولانه یکی بار اسه
چرم باف همرکاب
قیمت
۴ روپیه و ۱۸ پیسه
۴ روپیه و ۲۳ پیسه
۴ روپیه و ۱۳ پیسه
رقم
قبضه برنجی کیت مره نوخانه
قبضه کلیت نقره از چرم ها لایه نویخانه
زه بای رقم سواری سامی کلیت
زه باف در تاره رکان
قیمت
۳ روپیه و ۵۵ پیسه
۵ روپیه و ۵۷ پیسه
۵ روپیه و ۵۴ پیسه
۵ روپیه و ۹ پیسه
رقم
رکابی از نخ
چرم باف میانه چوب بین زنانه
از زین سواری تیغ چرمی
زنانه ابریشمی خیاطه
قیمت
۴ روپیه و ۱۰ پیسه
۵ روپیه و ۸۱ پیسه
۵ روپیه و ۵۸ پیسه
۵ روپیه و ۸ پیسه
رقم
دسته بادامی مبلغ چیری
دسته دولانه های برنجی کلیت نقره
از زین سواری دولایه
یخ برمی کچک دار
چرم باف ما بین بیت یک اب
قیمت
۱ روپیه و ۱۹ پیسه
۴ روپیه و ۵۹ پیسه
۴ روپیه و ۵۹ پیسه
۸ روپیه و ۱۲ پیسه

(۵)
اقسام گلهای مصنوعی سر
قسم
گل جرین
گل نافرمان
گل برینه
قیمت
۵ روپیه ۳۶ پیسه
۶ روپیه و ۷ پیسه
۶ روپیه و ۱۸ پیسه
قسم
شکوفه تاریخ
گل یاسمن
گل استرن
گل شیو
قیمت
۷ روپیه و ۴۵ پیسه
۶ روپیه و ۵۸ پیسه
۵ روپیه و ۳۸ پیسه
۶ روپیه و ۳ پیسه
قسم
شکوفه سیب
گل گلاب
گل سوسن
گل گندی
قیمت
۶ روپیه و ۳۵ پیسه
۷ روپیه و ۱۲ پیسه
۶ روپیه و ۵۴ پیسه
۶ روپیه و ۵۱ پیسه

(المدیر)
میر محمد هاشم دفتری کار خانه بیات (کمیدان نظامی)