صحیفه ۱۰
سال مجم

در انجا جناب خطيب نقل موضوع بر حمله مصر نموده گفت: شمایان از صعوبت و مشکلات راههای مصر از طرف ریکستان خوب خبر دارید که از زمانهای قدیم تا امروز شنیده نشد که کسی توانسته باشد که از انجا عبور کرده مصر را ضبط نماید غیر از دو اوردوی که یکی از اینها قیادت قائد شهیر | اسکندر کبیر | که بعد از هلاک شدن دو ثلث عسکرش از گرمی و گرسنگی و تشنگی بمصر رسیده توانست . و دیگری فاتح عظیم | یاور سلطان سلیم | است که آن هم بعسر رسید، بعد ازان که قسم اعظم عسکرش شهید شدند، لکن جای شکر و فخر است که چند ماه پیشتر اول باز جوئی مظفر ما واسطه تدابیر و کوشش عظیم حکومت تا بقتال السويس رسيده بودند و يك نفرشان بدین سببهای که مذکور شد هلاك شدند. در حین رسیدن مقدمه عساكر استكشافية ما قبال السويس بعضی از افراد که جوش و خروش ملیت ووطنيت بدلشان فوران آمد فوراً در حین رسید نشان قبال خود را بهمراه اسلحه وذخائر بآب انداخته خاستند که قبال را عبور کنند و به كومك و نجدت برادران خودشانرا رسانند لكن انگلیزها بهزارها کله ها و قبرها اینها را زدند بعضی شهید شدند و بعضی که بساحل مقابل رسیدند هدف عذاب مختلف الانواع وحشیانه انگلیزی شدند : بعضی از ساکنان می کنند که جیش مظفر ما برای فتح مصر رفتند حالانکه ان محض غلط است بلکه مقصد ما مملكت اسلامية مفتوحست و بر سر قبابش بیرقهای اسلامیه منصوبست لکن ما میخواهیم که برای نجس انگلیزها را از ان زمینهای مقدسه بکنیم و از دست انگلیزها که حیات و آزادی و استقلال وحريت ما مسلمانان را زیر و زبر نمودند رها کنیم. دیگر چیزی نیست ایا فراموش کرده شید تصریح نمودن | غلادستون | وزیر سابق انگلیز را که بر منبر مجلس مبعوثان انگلستان بالابرآمده و قرآن کریم را بدست نجسش گرفته و بطور مستهزیانه گفت : [ مادامیکه این کتاب رزمین موجود باشد امن و آرامی برای ساکنان روی زمین نیست ] که این عبارت در نظر ما دشمنی و بغض انگلیزها را در حق اسلامیت بخوبی جلوه گر میسازد. واه واه چه آراء نحیفانه و چه نظریات سخیفانه! ایا فراموش کردی ای غلادستون که قرآن عظیم الشان باچنان يك وقت نازل شد که نه آرام و نه امن بروی همه دنیا موجود بود . بيك وقت کمی بمعجزات ظاهره همین قرآن دنیارا امن و آرام حاصل شد و يك مدنیتی تشکیل نمود که بهیچ وجه مدنیت شما انگلیسها و فرانسوی ها که برغش و خداع و دروغ و ریاء مبنیست مشابهت ندارد ! آیا ای ( کیچنر ) دیوانه : وقتیکه علناً تصریح نمودی که تا حال قبر پیغمبر تانرا بخاکم لگد کوب کنم و حرمتان را برای زیارت همه ساکسان دنیا باز کنم نخواهم گذاشت ! آیا ای کیچنر فراموش کردی که ماوراء آن امکنه مقدسه به صد ملیون نفوس اسلام بفدا کردن جان و مال و روح و اولاد خودشان برای محافظه انجاهای مطهره حاضر و آماده ایستاده اند. عجیب است از چنین آدمها که عقل را ادعا می کنند حالات که از دیوانه ها بدتر هستند. چنان معلوم میشود که ضربه ها و فعالیتهای فوجهای المان و منصور یهای مهمه عساکر مظفره عثمانیان مادر دار دنیل حس و عقل اورا سلب کرده باشد :-
( العدل )

شماره ۱۲

احوال هندوستان
( اختلالات بیدایان )
ترجمه از اخبارهای هندوستان

( قتل انسپکتر پولیس )
( کلکته )

کلکته ١٦ جنوری :
امروز صبح ساعت ۱۰ در کالج ستريت کلکته قريب مكتب داكنه دو نفر نوجوان ناشناس حسب الحکم ( نايب افسر ) فرع محصور کا پولیس کلکته را که مدهسودن بهتا جارجی نام داشت آماج تفنگ ساده که کشتند دو گله از پس پشت او خورده از سینه اش برید . نفری بسیار انجمله را دیدند و مذکور على الفور فوت شد . قاتلها از انجا فراری شده از راه کوچه ها گریخته کم شدند و یافته نشدند .

( قوت دارها )
ه خطوط تهدید آمیز .
از کلکته : – خبر رسیده که در چند روز بعضی خطوط تهدید آمیز بنام بعضی اشخاص متمول رسیده اند که از داره زدن خانهای شان تنبیه و اطلاع بود. هر چند تا حال داره در ان خانه ها نیفتاده اند، لیکن متمولين مذکوره سپاهی ها بطور محافظ و چو کیدار مقرر کرده اند.

برقه
( در داکخانه بزرك بمبئى )
معلوم شده است که در ۳ جنوری در داکخانه بزرك بمبئى يك صندوق که بسیار سخت و مقفل و در یکخانه محکم افتاده بود باز شده و مبلغ ده هزار روپیه کلدار از انجا برده شده است دزد معلوم نشده است .

پامب
( دردا كخانه بزرك لاهور)
در « جنرل پوست آفس » لاهور بوقت ده بجه روز هنگامی که یکنفر نوکر داکخانه بر کاغذ ها مهر میزد يك آتش مهلكي از يك پاكت که با صدای مدهش بر آمده دست فتح محمد مذکور زخمی شد . ظاهراً در لفافه يك مساله آتشگیرده موجود بود .

دارها
، در نواح کلکته .
(۱)
در « لو لو پور » ضلع « سیرام پور » يكدر جن بنا وريها بر « پنالال دت » داره زده با اهل خانه بدسلوکی کرده قريب يك و نيم لك روپیه کلدار بردند، برسیدن اطلاع، وار دل « سپرنتندنت مکلی » با انگلیسهای مذکور رفته در راه با اعضای داره برخورده و از دست آنها مسترد نموده که خوب لت خورد، نفری داره گرفتند .
(۲)
در « شمشیر پور » یکداره دیگر در خانه « بهوت ناته کهوش » سوار شده او را آنقدر زدند که گریخت . . . . اما بعد هم ا . . . داره والده مذکور را کشتند .

قیمت


۱۱
سال پنجم
شماره ۱۲

(۳)
دره استارا و یکداره دیگر در خانه يك متوطن مشمول آنجا افتاده و ساز سلوک های فاحشن با اهل خانه رفتند اینجا هم هیچ کس گرفتار نشد .

* * *

* دره *

* در ارماشان *
از ارماشان خبر رسیده است که غلام حسین نامی در خانه خواب بود که صدای دروازه او را از خواب بیدار ساخت . دروازه زننده گفت که من غلام شماستم و چیزی آورده ام .
چون غلام حسین دروازه را خلاص کرد، نفری دزده در خانه او داخل شد و ( بقول غلام حسین ) زیورها و اجناس که قیمت آنها به ۱۱ هزار روپیه کلدار میرسید با خود بردند .
پولیس سر گرم تفتیش است ! ...

خبرهای جنگ
۱۷ ماه جنوری سنه ١٩١٦ ع خبر امستردم - در قسطنطنیه قسم سرکاری اعلان یافته که فوج راد داخل ( کرمان شاه ) گردیدند مقام مذکور در سمت مغربی ( همدان قریب سرحد ترکی واقع است و در علاقه همدان سپاه روسی بندوبست محصور نمودن سپاه چندرامه ایرانی را که زیر دست افسران سویدنی و جرمنی می باشند نموده اند و این سپاه ترکی عنقریب به كمك شان خواهند رسید .
۲۹ جنوری خبر پترو گراد - از میدان جنگ روس و جرمنی خبر رسیده که جر من سپاه خود را از محاذ (بگو دینا) پس کرده در کدام سمت نامعلوم برده اند و معلوم شده که دولت جرمن در اسباب حرب سپاه خود بسیار زیادت کرده خصوصاً توپهای ماشین گن به تعداد بسیار مهیا کرده و يك قسم توپهای بسیار بزرگ جدید که قطر دهن شان (۲۱) انچ میباشد در ماده به کور آورده در برجهائی که از فولاد وغیره ساخته می شوند نصب می نماید .

از کارستانهای تحت البحر های المان
( لوزیتانیا ) جهان بگرداب نایاب عدم پویان میشود ؟

یکم فروری سنه ١٩١٦ خبر لندن — قبل ازین در باب مفقودالخبری یکلشکر جهاز داك ( آیم ) نام انگریزی که از ملك افریقه روانه و به انگلستان شده بود اعلان کرده شده — حال از ملك امريكه خبر رسیده که جهاز مذکور را يك جهاز جنکی قسم زیر آب دولت جرمن بعد از غرق کردن هفت لنگر جهازات دیگر انگریزی قریب جزائر (کنری) بیکار نموده و ۱۳۸ نفر مسافران جهازات مغروق را هم بالای او سوار کرده بطرف ( نار فوك ) ملك امريکه برده چنانچه اليوم جهاز مذکور در بندر گاه ( نار قوك ) رسیده لنگر انداز گردید و بقسم امانتاً بین بیرق دولت جرمن بالای او نصب میباشد و دولت امريكة بطريق

سرکاری اعلان نمود که جهاز مذکور از روی عهد نامه دولت جرمن و امریکه مال غنیمت دولت جرمن دانسته خواهد شد . و در جهاز مذکور علاوه از دیگر قسم اجناس و اسباب بیش قیمت قیمتی هفتاد و پنج لك روپيه كله دار و زر سرخ میباشد — در باب جهاز مذکور در بین دولت جرمن و امريكه وبرطانیه گفتگو جاری است —
یکم فروری خبر لندن — در شب گذشته متعدد جهازات هوائي قسم زپلین دولت جرمن بر مختلف اضلاع ملك انگلستان حمله نموده و علاقه جات ( دربی شائر و ( لیستر شائر ) و ( لنکاشار ) و ( لتا فورد شائر ) وغيره علاقه جات ملك انكلستان قريب به صد عدد بمبها


صحیفه ۱۲
سال حجم
شماره ۱۲

۲ ماه فروری سنه ١٩١٦ ع خبر لندن – اسد پاشا نام یک شعر البانیست که قبل ازین در باب او اعلان یافته بود که نامبرده در ملک الله انداخته اند و تا حال معلوم شده که ۵۹ نفر هلاک و ۱۰۱ نفر مجروح شده اند و علاوه از ویرانی بسیار عمارات رعيتي بك گوجه ويك وعظ قریب بیست هزار سپاه جمع نموده و تقریب بطرفداری دول شما گاه و دو کارخانه : آب و سه کارخانه اسباب سازی و بعضی استیشن های شريك جنك خواهد شد. حال بقسم در کاری اعلان یافته که بان ریل ویران گردیده – موصوف را حکام دولت اطالیه گرفتار نموده بطرف ملاك اصلی فرتا

۳ فروری خبر پتروگراد – وزیر اعظم دولت روس از باعث خراب اند واکثر مردم های البانیه را دولت آستریا زور روپیه ورشه صحت خود از عهده و زارت استعفا نمود ۳ فروری خبر لندن – يك بطرفداری خود آماده کرده که ایشان در البانیه بخلاف دول منها لذكر جهاز (فراز فشر ) نام دولت وطانیه را يك جهاز هوائی قسم ایلن فتنه و فساد برای نمایند جرمنی بذریعه هم اندازی غرق نمود.

۴ فروری خبر لندن – در علاقه سلاميك جهازات هوائى قسم زیلی جرابی هر روزه هم اندازی می نمایند که از ان اکثر نفری فوجی وملكي هلاك وزخمی شده اند اکنون خبر رسیده که برم حد سلانيك در این سپاه متحده و دولت بلغار به جنك خفيف پیش آمده توپخانه بلغار به بريك دسته فوج طلايه دول متحده آتش بازی نمود.

فروری خبر لندن – از ( او تاوه) واقع كنادا ملك امر كا عقير دولت برطانیه خبر رسیده که عمارت پارلیمنت مقام مذکور که در عمارات عجيبه عالم دانسته می شد. در عین موقعه اجلاس عمومی از تر كيدن يك عدد هم آتش گرفته از سعی و کوشش انجن ها و عمام آتش کل کردن فائده حاصل قشد و عمارت مذكور كامل سوخته ها

از منظره های محاربه
ماشینگن ها یعنی طوبهای آتشفشان المان عسکر روس را در ریکادر و میکنند

کردید و از جمله تعمیران پارانیت هم دو نفر مفقود والخبر می باشند حری را در مقام ( هنسپار ) واقع كنادا مقبوسه دولت برطانیه که شاید در این آتش بر آمده خواهند بود بعد از سومین عمارت دولت برطانیه آتش زده اند – مذكور آنتی بسیار مشکل فرو کرده شد گفته می شود که از آتش حکام انجا بعضی نفری وزيز يك بل ريل موسومه ( و کنتور به برج ) را بذاریما زد کی مذکور بقدر ده تك بوند که مساوی به یکنیم کرود رو به کادار میت پرانده اند . وده باشد انقسان برای دولت وطالبه رسید – را در شبه آتش زدن دارت مذکور گرفتار نموده اند

و عراق عرب .
۴ فروری خبر لندن – يك انكر جهاز ( بیل آف فرانس ) نام دولت مصايب ملحقه به انكليز به سبب صعوبت های راه نیمه رطانیه را آب روزهای دشمن غرق نمودند.

۱۹ جنوری
۶ فروری خبر لندن – از ( او تاوه ) خبر رسیده كه يك كارخانه ست اما برای کار آمد قرهی را در ۱ او تاوه ) و لك كارخانه اسباب

معاينة عينى نامه نگار رسمی انکایز :
در بنده روز گذشته سخت باران و خنک شدید بود که ما را در
خود


شماره ۱۳
عنه ۱۳

ساله نجم
در امور فوجی خرابی ظاهر شد. مانند میدان فليندرز انجانيز مصیبت
اره کل موجود است، ولی مانند سرکهای خوب خوب فلیند رویا دیگر
ماهای آن در نجوا میسر نمی شود. و افواج شب و روز در کل ها خیمه میزنند
ا باید به هم طغیان می کنند . ار اند اختن جای در آب جوشیده آن
اله ای آب امیری نمی کنند.
افواج (مجبور به) در وقت کوچ سامان کله و بارود را به بسیار
باری بر سر های خود گرفته، بکس های پر کنه و با رود را گرفته
سته آهسته میروند . هم چنین حوصله دولی بردارها و غیره لایق تحسین است
مجدد در نجا تو بخانه دشمن مانند رزمگاه غربی شدت و حدت ندارد
و در با حریفان ما را مواقع طبیعی مدافعه حاصل است. و ما در میدان
بیع هموار چیه رخت و جنگل ، و بیده و سرك ، ولی جر وجوی پیش
بتمن استاده ایم و آنها از پشت سنگرهای سنگین و موقع های متین آتشفشانی
می کنند تا بین ما متحمل خسارات نهایت زیاد شده ایم.
الله نكار مذكور مكتوب خود ابا ينقره عجیب خانه میدهد
سارت پیشقدمی و ناملایمی موسم و صعوبت راه بر حوصله و استقلال فوج
الله واستانها) هیچ اريدي الداخله بتواند 1

سال نجم
تهدید نموده اند که اقدام بصالح جدا گانه نمایند بلغاریها فرانسویها را
از دو طرف واردار واردار تعاقب می کنند یونان ضمانت کرده است که
قشون فرانسه و انگلیس به اختیار خود عقب بکشند ولی بیطرفی خود را
قویاً رعایت می کنند - در صورتیکه دولت رومانی بکلی عبور دسته
جات قشون روس را مانع شده است - قوای روس که از کشتی پیاده
شده اند. دروار تا از طرف قشون بلغار والطريش والمان معدوم شده اند
در فتح عثماني نزديك | كوت العماره | غارت زیادی بدست آمده بعلاوه
و سه صد اشتر باردار و شش اوین انگلیس که مملو از ذخایر بوده بغنیمت
برده اند ترکها با کان شدت قشون انگلیس را تعاقب نموده به علاوه عقب
کسی آنها را بواسطه قبایل عرب وجار زحمت شده است فقط
روز چندی قبل اطلاعداد که از طرف روسها
دروار تا سرحد بلغار لشکر پیاده شده و بعد از دو روز باز خبر داد که
قرار اطلاعی که رسیده پیاده کردن اشکر از جانب روسها دروازشان
ماخذ بوده از این دو ابلاغیه که هر کدام متضاد است حقیقت بالفعل نمایان
نمی شود تا بعد ازین از پس پرده چه ظاهر شود فقط

و سفر ما بين برلين و استانبول .
اخبارات جرمنی بکمال شوق و شفارت این اعلان را کشیر نموده اند
که از تاریخ یکم جنوری در هر هفته دوبار کاریهای سریع السیر ریل
في مارين و برلين ، و قسطنطنیه و برای حمل ونقل فوجی و غیره امور
لازم به حرکت اقتصاد واسه این دریل متوسط فشار ها
و کاریهای دیگر یا ، ویانا ، و و موقع ، ایرا ملحق و متصل گشت .
و در هر قطار به خانه برای استراحت موجود و منها خواهد بود.
٢٥ ١ کشتی تحت البحر بزرگ در بحر متوسط )

لندن ٥ جنوری :
کی از نامه نگاران جریده ایکودی دیر اس با چنان تخمین می کنند.
که در پلوقت در خر سفید ٢٥ عدد کشتی های تحت البحر جرمی موجود
است. و از روی افواههای نام گمان میرود که مرکز عمومی همه این تحت
البحرها و سواحل جزار یونانی است. چنانچه بعضی از اینها در سواحل
غربی ، موریا، و بعضی دره کریت و و و کارفو ، و غیره جزایر یونان
جدا گانه مراکز و مرجعی را برای خود اتخاذ نموده اید و هم حکومت
یونان خود مسئله رسانیدن تیل و غیره ما یحتاج این تحت البحری ها را
امید کرده است . از قرار یکه مشهور است حکومت یونان برای مصرف
ماشین های آبدوزهای مذکور نیل تدارك نموده بر نمايند كان الماني
می فروشد و آنها نیز حقیقتاً توسط جهازات همه آنرا بهمین جزایری که
دران مرکز تحت البحری ها موجود است به بسیار تیزی و جلا کی
میر سانند

( کدام کی را باعث فلاکت سروپا قرار داد ) )
نامه نگار اخبار و تاثیر لندن و ازه روم، با تخت ایطالیا مینویسد .
که در نجا در دلهای همه مهاجرین صربی که از وطن عزیز خودها جدا
شده از راء البانيا به ممالك ايطالى داخل شده اند طبعاً این خیال پیدا
شده است که ساعت همه این فلاکتها و مصیبت های امروزی اینها اتحادیون
على الخصوص انکایزی که بران از همه بیشتر اعتماد داشتند بوده است .

آخر ترین حوادث از اخبار های ایران
نقل از اخبار عصر جدید

اوضاع داخله
نزاع در کاشان - بطوری که شایع است در کاشان مصادمه مابین قشون
روسی و مجاهدین واقع شده و قشون روسی هم در خود شهر کاشان اقامت
دارد از نیچه مصادمة الصحيحا اطلاعی نرسیده
نزاع در اسدآباد از قرار یک خبریکه اخیر می رسد مجاهدین کرمانشاهان
در بیع اسد آباد آمده در آنجا بین آنها و قشون روسی و . و دو خوردی
مرین دارد.
در حوالی طالش در این چند رو زین قشون روی با مجاهدین
ما کوچک خان در قومنات و حوالی طالش چندین مرتبه مصادمه
واقع شده و همه روزه از استعداد رشت و ازلی به آن طرف ماموریت
پیدا نموده ولیکن تا حال موفقیتی برای قشون مزبور حاصل نشده
توانسته اند دستی بسواران میرزا کوچک خان پیدا نمایند
نزاع روسها با شاهسونها بمناسبت آنکه امش یک نفر از قزاقان روس را
کشته در طریق مظفری پیدا نمود و این قتل را بطابقه آرای منسوب
کرده اند یک استعدادی با تفاق قونسول اردبیل مامور سرکوبی طایفه
مذکور می کردند در مرتبه اول پس از منازعه سخت نظامیان روس موفقیت
با خوده قونسول مزبور عبور مراجعت و تزیید قوای ثانوی کشته
امام قوای ثانوی منجر بمنازعه سخت می گردد

اخبار واصله بسفارت اطریش
المانها ساحل نمره ۱۹۳ واقع در شمال شرقی سوان را متصرف
نموده اند صاحب مناسب ۱۳۰ سرباز اسید گرفته دو متر الیوز بغنیمت گرفته اند کلیه
معه سومین استقراض المان ۱۲۰۱۶۹ ملیون مارک است - جراند فرانسوی
بت از کلیها را در سربی و دار داخل بکلی تنقید نموده و بطور حتم قشون
خود را معدوم تصور می نمایند اطریشها داخل در منکر و شده و صریها
دا در ايك مغلوب نموده هزار اسیر گرفته اند دول متفقین متتكرو را


سال پنجم
صحیفه ١٤

( منع از شکار کبوترها )
لندن ۲۰ جنوری
محكمة حربية انگلستان اعلان ذیل را شایع کرده است : که چون يك عده کثیری از کبوترهای نامه بر که در راه خبر رسانی بری و بحری خدمت میکنند نشانه و هدی گلوله ها و صاحبه های تفنگ شکاریان شده است . از انرو همه شکار بها را اخبار و تنبیه میکنیم که اگر در بین کبوتران صحرائی و نامه بر آنها امتیاز نتوانند می باید که من بعد کبوتر را بکلی شکار نکنند! .

( مستقر تحت البحرهای جرمنی )
از روى نتيجة تحقيق وتفتيش فرانسوی ظاهر میشود که سبب اصلی غرقابی جهاز پرشیا چشم پوشی و تغافل حکومت یونان است در خصوص مستقر اتخاذ نمودن آبدوز های جرمنی و اوستریانی در بحرهای یونانی . جریده « ایکودی پاریس » بیان میکنند که بر سواحل یونانی جهازهائی که برای تحت البحری های مذکور اسباب ما یلزم و سامان رسد را میرسانند همواره موجود میباشند و انتظام نقل و حرکت آنها خاص در دست اختیار یکوزیر سابق یونان است، مستقر این جهازهای نقلیه بر سواحل جزیره « سیسلی » است گفته میشود که مستقر د و جهاز بار برداری بر سواحل شمالی جزیره « کریت » و « کارفوه » نیز در پشوقت موجود است ، و آبدوزها مدتی است که در لیمان « اینجلیان » که ملکیت ذات امپراطوری قیصر است که در جزایر پناه گرفته و علاوه بران مشهور است که در جزایر « سامیوس » و « کوساروس » نیز مستقر جهازهای بار برداری کاین است .

( ترکان چنان جنگ میکنند ) (۱)
« يونايتيد پريس » مضمون ذیل را که مستر « و ليم چی شیر » نامه نگار « یونایتید پریس » از « نیویارک » نوشته است شایع کرده است : ترك مانند « جنتل مين » يك آدم شريف النفسی جنگ میکنند . هر افسر و سپاهی انکلیز که او را يك کمی واقعیت از محاربات « کیلی پولی » و « در دانیال » باشد در تأئید این سخن متفق اللفظ میباشند . در محاذ برطانوی سالونیکا اکثر چنان عسکری موجود است که انها را خواه مخواه با ترکان قبل برين يکدوجائی مصروف پیکار شدن پیش آمده است چنانچه مرا با اینها اکثریه در بخصوص مکالمه میباشد روزی من در یکی از خیمهای فوج ایرلاند نشسته بودم همه افسران در شجاعت و بهادری ترکان رطب اللسان بودند. يك كپتان ايرلاند گفت كه تركان مثل جنتلها می جنگند مگر بسیار شریف هستند، جرمنيها اینقدر هم فرصت و مهلت نمیدهند که مقتولین از میدان برداشته شده دفن کرده شوند و یا مجروحین را از میدان جنگ بشفاخانه ها نقل داده شود، ولی ترکان بر خلاف اینها گاهی در خواست عارضی " التوای جنگ " را برای حمل مجروحین و دفن مقتولین رد نکردند، با ترکان نبرد آزمائی نمودن بسیار کلان با مردانگی است چرا که آنها همواره بعزت و انسانیت جنگ میکنند. يك افسر دیگر گفت که ما روزی سهواً چند عدد توپ خود در اقریب شفاخانه نصب نمودیم و بعد بی یکقدری غلطی که در ابلاغ احکام صادر گردیده این حرکت از ما سرزد شده بود، ترکان فی الفور او را درك كردند و به اشاره های « بیلو گراف » [ از قبیل آینه برق ] حالا بما گفتند که « ا ترنها توپهای خود را از نزديك شفاخانه اس نکنید ما ناچار خواهیم شد که قریب شفاخانه شما کله بازی کنیم بعد ازین افسر موصوف گفت که ما درینوقت بجواب شان گفته ایم بلی ! درین خصوص بی شبهه از ما غلطی واقع شده و اینست که ما فی الفور از اینجا توپها را پس کرده بدیگر طرف می بریم، چنانچه ما فوراً از آنجا توپها را حرکت داده بدیگر جا منتقل نمودیم .
افسر دیگری گفت . که من يكروزي از ترکان يك وضع شرم آور و يك حركت عجیبی مشاهده نمودم چنانچه در اثنای که جنگ وقفه عارضی برای برداشتن مجروحین و دفن کردن مقتولین بند بود و ما در حال و نقل زخمی ها بشفا خانه و کار خود مشغول بودیم که ناگاه ترکان با آینه برقی ، بزبان فرانسیسی برای ما این پیام دادند که :
سپاهیان را عزت و سربلندی نصیب شود ! و :
رجال سیاست همواره در بدر و آشفته حال کردند !!
همین افسر گفت که مرتبه يك گله توپ که با آمده زانوی يك افسر ما را اصابت نمود و آن بیچاره در فاصله میان خندقهای برطانوی و کوه افتاد، ترکان فوراً ما را همینقدر فرصت دادند که ما رفته آنرا آوردیم و سپس آنها با « آینه برقی » گفتند كه « يك سپاهی سهواً افسر مذکور را یکی از افسرهای منتظم فوجی دانسته تفنگ برو آتش داده ایم و با آن یکقدری معذرت هم ازین غلطی خودها خواستند !
علاوه بران يك افسر دیگری گفت که با ما نیز عیناً هم چنین يك واقعه پیش آمده بود که از کمپنی ما نیز ترکان معذرت خواستند ، و آن جنگی بود كه يك دفعه يك گله آمده بر موتر کار هسپیتالی خورد . و ترکیه از روی صدا دانستند که از ایشان درین خصوص غلطی سرزده است فوراً بذریعه « تلگراف برقی » از ما معافی خواسته گفتند که « ما بسیار افسوس میکنیم که این حادثه از طرف ما واقع شد » باز افسر دیگری گفت که رزمگاه کیلی پولی يك صحنه هلاکت آفرینی است. و موقع آن مشابه به يك سنك خوردیست که از هوا بالای سطح صحرا آویزان شده باشد و در انجا انسان محض الكلام و بزور مصروف پیکار شده میتواند و اینقدر گنجایش در آن یافته نمیشود كه هیچ احدی خود را پس کشیده بتواند و یا خود را از تباهی و بربادی نجات داده تواند . ۱ گرقوی ضعیف را از جایش بر کنده عقب نشاند بر عهده او بدون بحر دیگر ملجائی نتواند شد و ضرور میباید خود را در بحر غرق كند وفي الحال در کیلی بولی کیفیت ما همین قسم بود که می بایست از هر دو از جانبین کمزور شویم تا ناچار فوج خود را کم کرده نمیتوانست از ترس آنکه قوی بود به ادنا يك پیشقدمی خود بدریا می انداخت، در تاریخ عالم کیلی پولی يك رزمگاه خوفناک دهشت آوریست، بخيال من که چون متعلق به حریم تام کمال حقیقت اصلی این رزمگاه و حالات آن معلوم شود و اینهمه نوشته ها تحریر بیایند، بی شبهه نسلهای آینده از شنیدن و خواندن نام آن در خود را دهشت زده و متحیر خواهند کشت .

( خدا شکر خوارن را هر جا شکر میدهد )
بعنوان فوق در « لندن تایمز » متعلق عيش و عشرت النسوان انگليس، جرمی که در انگلستان محبوس میباشند يك مكتوب يك نفر مادام « الیزابت آدام » شایع شده است :


۱۵۶
سال پنجم
شماره ۱۲

مینار کلیسار | از پا در آوردند

جناب من ! این يك كار معلوم و آشکاری است که قیدی های جرمن در انگلستان بسیار در عیش و استراحت می باشند در مقابل قیدی ها عباره اری که در جرمن محبوس هستند، در ین چند وقت اگرچه گفته شده که در تمام شهر یافتن ماهی يك محال قطعی است مگر با آن دختر من با یکی از ماهی فروشان دو عدد ماهی بسیار اعلانی آویخته یافت چنانچه بعد از انتشار معلوم شد که این دوماهی را در کاندار مذکور برای دو نفر افسران جرمنی نگاه داشته بود ، و چون برای خریدن آنها دختر من بسیار اصرار کرد دکاندار باوی بمناقشه درآمد، و چون ممکن نشد لهذا برای روز آینده ما بطریق خصوصی برای خریدن ماهی فرمایش دادیم، ولی آن دکاندار وطن پرست مایک حصه از سرماهی جدا کرده برای ما فرستاد باقی آنرا برای افسران جرمنی گشتاند در يك و براو و دیگر محبوسين جرمنی حکم داده شده بود که بهترین گوشت ها را مهیا سازند چنانچه نتیجه از چنین شد که قصابان مذکور برای مشتری های سابقه خودشان گوشت نابود و خرابی که مانده بود دادند .

( جنگ ایران بر سر حد بلوچستان )

پتروگراد
ادکار اخبار « بورس كزيت » مقيم طفلیس مینویسد که در ایران صورت واقعات يوماً بعد يوم در ابتری است ، پسپائی ماها را در عراق [و پسپائی انکلیز] در هر جا برزوال عظمت فوجی و عدم قابليت در ساحل میکنند على الخصوص نمایندگان المانی این سخن را به بسیار پروشور در هر طرف اشاعت داده اند و مدعای شان از آن اینست که ما بین عثمانی و دول وسطای آسیا رشته ارتباط و اتحاد هنوز هم مستحکمتر شود .
بعدمه وفوج متطوع قبایلی ایران دوباره مطابق کار فرمائی جرمنی ها تاخت و تاز را شروع کرده اند .
بهرام خان يك جمعیت زیر دست قبایل را با خود گرفته بر سر حد بلوچستان به تاخت و تازی همه کرد ، و او را پیش خیمه جنگ بلوچستان تصور باید کرد .
انتظام و تیاری های همه این فوج کشی در دست اختیار قونسول المانی کرمان و غیره اجنت های جرمنی مقیم کرمان است، علاوه بران جمیع عقاید بانفوذه با او ایران شاه را متنبه ساخته اند که کروی برعکس استدعات خواهشات ملت عمل پیرا شود پس ضروراً و مجبوراً او را نیز مانند خودش برای مقابله کردن خلع و فلاکنهای دیگر لازم خواهد شد .

( جنك بر سر حد يونان )

لندن
نامه نگار اخبار « تریبیون » مینویسد که بر سر حد یونانی ، مکدونیا ، جرمن ها و تركها ، وبلغارها بيك صورت متفقه مصر که آرائی کردند در يك صف عظیم مرکب است از افواج اوستريا ، و جرمنی که قلب آن در مناستر است و این در مقام جنگی بلغاری ها در « دویران » است که در شمال سلانيك بر سر حد یونان وقوع دارد ، در میسره دشمن يك لاك فوج تركي موجود است که از گیلی پولی آمده است و از مقام « زینهی » گرفته تا به « کو ملجنه » منتشر میباشد ، « زینهی » بر سر حد « مقدونیای » بلغاری واقع است، و در « دواران » که به تازگی آغاز شده ، اتحادی ها نیز از طرف مقابل جواب آنرا میدهند .

يك بيان رسمی جرمی تصدیق می کند که جرمنی ها مینار کلیسای « نیوپورت » بلجیم را خراب کردند ولی عذری که در خصوص خرابی آن پیش کرده اند آنست که اهل بلجیم از مینار مذکور کار دیدن نقل و حرکت فوجی را می گرفتند —

( کیفیت موسم در رزمگاه مشرقی )

لندن
يك تلگراف پترو گراده متعلق کیفیت موسمی رزمگاه شرقی مظهر است که این زمین رزمگاه که امروز مانند يك پارچه بلور و يا سنك مرمر سخت و منجمد است چند روز بعد بصورت يك گل نرمی تحويل می یابد و به يك شب تنها در يك چند ساعت دریا وضعیت بک سیلاب مدهشی را کسب نموده بنظر میدراید ، جرمنی ها این چیزها را اندیشیده برای درست کردن و استحکام نمودن سنگرهای « گرادناو » از هزارها قیدی روزمره کار میگیرند. واز « کرادناو » تا به « برست لیتووسك » بكمال سرعت و فعالیت ریل را پیش می برند .
نامه نگار « مورنينك پوست » مقيم پترو گراد بیان میکنند که بر مهاد « دونیا » [ دونك ] نزد جرمنی ها موترهای مسلح بسیار بزرگ قسم جدید موجود است که به بسیار آسانی و سهولت بالای برف و یخ رفته میتوانند، و علاوه بران توپخانه سبک بار توپهای قسم « میکریم » را نیز با خود برده میتوانند .

ترجمه اخبار های انگلیزی و اردو معرکه خونین

نائب وزیر حرب برطانی در پارلمنت ( مجلس ملی ) اظهار امرغریب فوق العاده نمود — او گفت که در معر که لوئیس در فرانس ، تنها نقصانات انگلیس شصت هزار صاحب منصبان و سپاه بود ( ۶۰۰۰۰ ) از انجمله یازده هزار ( ۱۱۰۰۰ ) در میدان جنگ کشته شدند . ٹائمس آف اندیا می گوید این قدر نقصانات در يك معر که در همه تاریخ دولت برطانیه هیچگاه یافته نمیشود . و افسوس این است که پس از ین زیان بسیار سودی بزرگی هم بدست نیامد صرف يك ميل يا دو میل زمین که در دست جرمها بود بدست انگلیس افتاد و بس! همین طور نقصان عظیم از تلف نفوس در حمله نیوچپل در بلجیم و در قتال جزیره نمای گیلی بولی بوقوع پیوست - برین هر سه میدان جنك عساکر بسیار ضائع شدند اما در هیچ جا قایده محسوس حاصل نشد .
اکنون تامل باید کردن که از مدت یک سال و نیم عساکر جرمنی در خانه فرانس داخل شده اند — و درین مدت عساكر فرانس و انكليس وبلجيم بالاتفاق بسیار کوششها بعمل آورده اند — اما هنوز ایشان را از خاک فرانس بیرون نتوانسته اند — و نتیجه حمله های فرانس و انگلیس بارها چنین خرابی و فلاکت شد چنانکه در لوئس و نیوچپل وگیلی پولی ، لشكر جرمن نه تنها بريك حصه فرانس قابض شده است بلکه بر همه ملك بلجیم تقریباً و همه ملك پولند و همه ملك سر و پا هم متصرف گشته — از جانب دیگر لشکر انگلیس و فرانس بری و بحری قریباً یازده ماه در جزیره نمای گیلی پولی همه قوت خود


صحيفه ١٦
سال نجم

ر نفس و نفيس صرف کردند و قریب پنج يا شش لك از کشته و زخمی و مریض زبان کرده بکمال ذلت و بار جان خود را بسلامت بردند، در جزیره نمای بلقان نیز رجعت قهقری لشکر انگلیس و فرانس از سرویا به سالونیکا يك جلوهٔ شجاعت خارق العاده و سزاوار تحسین و آفرین شمرده میشود قصور ایشان نیست. نجم سعادت ایشان در هبوط است و روز گار نا مهربان بخلاف ایشان بر سر پیکار!

۱۰ فروری خبر لندن — در ملک انگلستان اکثر مردمان مزدور پیشه با هم متحد شده و خلاف قانون ملازمت جبره جک ها و کارروائی مناسب می نمایند —

۱۱ ماه فروری خبر لندن — چند انکره جهازات جنگی قسم تباه کن جرمنی بر چهار لنگر جهازات مركب بردار دولت برطانیه در شب گذشته قریب (دا گريك) حمله نمودند يك انكر جهاز (ارسيس) نام دولت برطانیه را غرق نمودند و بريك جهاز ديگر تارپیدو انداختند مگر برای او نقصانی نرسیده سه نفر افسر ۲۱ نفر ملاحان جهاز مغروق را جرمنی نجات دادند باقی مانده هرسه لنگر جهازات خیریت واپس آمدند —

۱۱ فروری خبر لندن — دولت جرمن جمله دولت های غیر جانب دار را مطلع نموده که چونکه دولت برطانیه جمله جهازات تجارتی خود را مسلح نموده و اکثر دیده شده که جهازات مذکور حسب الحكم افسر محكمة بحرى دولت برطانیه بر جهازات جرمنی و حلیفان آن حمله می نمایند و در اکثر مقامات بیرق های دولهای غیر جانب دار را استعمال می نمایند — لهذا بعد از تاریخ یکم ماه مارچ سنه ۱۹۱۹ دولت جرمن جمله جهازات تجارتی دول های دشمن را جهازات جنگی تصور نموده بالای شان حمله خواهد کرد — باید که نفری دول های غیر جانب دار در جهازات مذکور سفر نه باشند

۱۲ فروری خبر لندن — يك لنگر جهاز (سير تكويل نام) انگریزی که عازم هندوستان بود آبدوزهای دشمن قريب (مالتا) بذریعه تارپیدو غریق نمودند نفری آن ۷۳ نفر عمله آن نجات یافته —

۱۳ فروری خبر لندن — يك انكر جهاز (البا) نام دولت ناروى ويك لنكر جهاز (آرتميس) نام دولت هالند و يك لنكر جهاز (روانك) نام دولت بلجيم را آبدوزهای دشمن غرق نمودند و يك لشکر جهاز جنگی قسم کرو یز دولت برطانيه همراه سرنك بحرى تصادم نموده شکسته و از جمله عمله و نفری آن ده نفر هلاك شده

۱۲ ماه فروری سنه ۱۹۱۹ع خبر لندن — از بخارست خبر رسیده که پنجاه هزار سپاه دولت جرمن در مقام (رستچوك) رسیده از آنجا بطرف ملك تركی روانه گردیده اند گفته می شود که جرمن فوجهای مذکور را برای كمك دولت تركی فرستاده

۱۳ فروری خبر لندن — يك افسر بزرك انگریزی قریب (هيز بروك) برای سپاهیان انگریزی تعلیم هم اندازی می نمود اتفاقاً يك عدد بم در دست افسر مذكور ترکید افسر معلم همراه پنج نفر سپاهی هلاك و ٢٤ نفر مجروح و فلج شد —

***

شمارۀ ١٢

اعلان
سراج التواريخ
جلد اول و دوم

زندگانی جاودانی هر قوم و ملت (تاريخ) است (سراج التواريخ) آئينه حيات نمای ملت جليل افغانست. زيرا از آغاز تشكيل و تأسس يافتن دولت افغانيه حاليه بحث ميراند که برای حال و استقبال ملت بهترين درسگاه عبرت، و خوشتر ازين آباء ملت تصور نميشود، هر فرد فرد ملت را واجب است كه يك نسخه از آنرا بدست آرند و مانند حرز بازوی جان در كتابخانهٔ قلوب خودشان نگهدارند، على الخصوص كه كتاب مذكور به نيت خالصانه و خير خواهانه استفادهٔ عمومى به امر و فرمان ذات اقدس اعلى صفات پادشاه مقدس ما اعلیحضرت، سراج الملة والدين، تأليف و تصنيف و در مطبعهٔ حروفی دارالسلطنه کابل زيور طبع و آرايش و تزئين يافته است.

جلد اول اين كتاب از ابتدای سلطنت خاندان ذيشان (سدوزائی) يعنى از آغاز تأسيس و استقلال دولت عليهٔ افغانستان تا ورود اعليحضرت امير كبير امير دوست محمد خان مرحوم جنت مكان از هند در كابل تختگاه دولت و جلد دوم آن از حكومت خاندان جليل الشان (محمد زائی) يعنى از ابتدای حكومت اعلیحضرت امير كبير امير دوست محمد خان تا به اول جلوس ميمنت مأنوس اعلیحضرت، ضياء الملة والدين امير عبد الرحمن خان، طاب ثراه، وقايع مهمهٔ تاريخيه را جامع ميباشد بر كاغذ اعلا معروف به طبع رسيده است. در ضمن كتاب مذكور نسبت زينت و خوبى تجليد آن از قرار ذيل است.

نمبر (۱) پشتی چرمی چرم صواری دانه دار کابلی تخت چهار گوش جدول طلا بر کار نشان دولت و اسم کتاب از ورق طلای اصلاح بندی شده مبلغ شانزده روپیه پخته کابلی —

نمبر (۲) پشتی مقوا رویه گیر معاشی چهار کنج و زیر چرم سفید حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا وجه سیزده روپیه پخته کابلی —

نمبر (۳) پشتی مقوا رویه کبود لاجوردی چهار کنج و زره میشی سرخه کابلی پخت حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا وجه یازده روپیه پخته کابلی و ده شاهی —

نمبر (٤) پشتی مقوا رویه ابری چهار کنج و زیر چرم میشی سرخه کابلی پخت حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا کنده شده ده روپیه پخته کابلی و سه شاهی —

نمبر (٥) پشتی مقوا رویه ابری سرخ چهار کنج و زیر گیر سیاه اسم کتاب و نشان دولت ورق طلا به کله بندی شده نه روپیه پخته کابلی و پانزده شاهی —

محل فروخت
در نفس ارك مباركه از تحویل خانه جناب محمد ولیخان سرحافظ
در بازار ارك از دكان عبد الله خان

چون كتاب مستطاب سراج التواریخ چهار جلد میباشد اگر در يك وقایه و شیرازه میشد هم كتاب موصوف كلان ميشد لهذا اعليحضرت همایون و الا امر نمودند که جلد اول و دوم در يك وقایه شیرازه بسته شود و جلد سوم و چهارم آن كه هنوز در زیر طبع میباشد و پس از اینکه از طبع برآمده مقوا کرده شد انشاء الله اعلان فروش آن نیز کرده خواهد شد فقط

در چاپخانهٔ حروفی دارالسلطنه کابل طبع گردید
همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر محرریه
محمود طرزی


اعلان
عموم مشتركين كرام خود را ياد آورى ميكنيم مكرر سعى و كوشش كرديم كه از شكايت نرسيدن اخبار مشتركين كرام دارالسلطنه كابل خودرها زدایم ممكن نشد لهذا با ادارهٔ کخانهٔ مركزى دارالسلطنهٔ كابل يك مقاوله نموده با کخانهٔ مشاراليه تقسيم و توزيع اخبار مارا كه بهمه مشتركين كرام ما رساند در عهدهٔ همت خود قبول نمود. مشتركين كرام دارالسلطنه خود را تبشير و ياد آورى ميكنيم كه بعد ازين اخبار هاى شان بدون واسطهٔ غير فرداً فرداً بواسطهٔ آدمهاى دا كخّانه بخود شان ميرسد.

شرایط خریداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی | سالیانه چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی | ششماهه هشت روپیه کابل

در خارج افغانستان
هر حالیکه باشد با اجرت پوست
قیمت سالیانه | ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه | شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نميشود
يك طلای پوند انگلیزی یازده روپیهٔ گلدار است از همین قرار حساب کنند

( شرایط درج کردن اعلانها )
سودا گرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا به سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و یا دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود : اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود بر سر هر سطر ١ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطريك قرآن يعنى نيم روپيهٔ کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار فى سطريك قرآن يعنى نيم روپيهٔ کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند فى سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطريك ستون اخبار ما ( ٣ – اینچ – ٤ – سوت ) میباشد هرگاه شخصی اعلان خود را متمادياً تايك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق وقايه حتى در هر سطرى سه آنه اجرت گرفته ميشود

اعلان
حَسْبُنَا اللهُ وَنِعْمَ الْوَكِيْلُ
قطعهٔ زمین
در ۲۹ روز
آسیا، اوروپا، افریقا
( مطبعهٔ عنایت ) يك اثر دلپذیر جدیدی در نظر همکاران عرفان جلوه عرض میدهد. بدست آرید، بخوانید. در ظرف ۲۹ روز يك مدت کمی سه قطعه زمین را با سیاح آن یکجاه و همراه دور و سیر میکنید. ملکهایی را که بران میگذرید مفصل و مکمل جغرافیا و تاریخ آنرا خوانده میتوانید. چه چیزها می بینید، چه چیزها میشنوید، چه لذتها چه سرورها میگیرید: علمی، ادبی، سیاسی در عین زمان شاعرانه عاشقانه هوسات رانگیزانه - يك اثر! این اثر از سه جلد مرکب و در يك وقایه مجلد میباشد. تقریباً (۷۰۰) صحیفه، و با (١٠٥) قطعه تصاویر مناظر مختلفه و اشخاص معتبره و نقشه های مهمه مزین است. نسبت با اینهمه خوبیهای آن قیمت (۷) هفت روپیه کابلی آن هیچ نیست. کاغذ اعلا، چاپ حروق، تصاویر زینکو گرافی، جلد محکم و استوار: دگرچه میخواهید! همینقدر که یا در نفس مطبعهٔ مبارکه در یدِ افغانان به (عبدالرءوف) خان سر مرتب مطبعهٔ مبارکه، یا در بازار ارك بدکان (باز محمد) تاجر کتب یا در بازار کتب فروشی متصل مدرسهٔ شاهی بدکان حاجی ملا (غلام محمد) خان تاجر مشهور کتب رو آورده و مبلغ فوق کتاب مذکور را بدست آرید دیگر کاری نمیماند.


( اعلان )
پراکندۀ
از آثار مطبوعه تازه مطبعة مباركة عنايت . و عبارت از يك مجموعه اشعار ابدار تجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا، و خوبی طبع دارها ، با تصاویر بسیار زیبا جلوه کر بازار عرفان گردیده است . اگرچه از بحث خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر بیکطرز جدید است . نسبت بخوبیهای ظاهری و معنويش قيمتش خیلی ارزان - یعنی مقابل (۲) دو روپیه کابلی در خود مطبعه عنایت از نزد عبد الرؤف خان سر مرتب، و در بازار ارک از دکان باز محمد، و در متصل مدرسه شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب هر کس خریده میتواند .

اعلان
جزیرۀ پنهان
هو سکاران مطالعه آثار ادبیه را مژده و ازین وبسر رسیده گلزار ، مطبعه عنایت ، کامکارانرا شیرین نمائید . جزیره پنهان ، يك ناولیست که قوت علم و معرفت و سعی و غیرت را برای اساس زندگان نوع بشر منظر ثابت و جلوه کر میسازد . هم حکایت ، هم عبرت هم فن هم فضیلت : خوبی چاپ ، خوبی کاغذ ، خوبی تصورش علاوه ، قیمتش نظر بخوبیهای باطنی و ظاهریش بسیار ارزان : تنها (٦) شش روپیه کابل فروخت نفس مطبعه عنایت در ده افغانان ، دکان باز محمد در بازار ارک و دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل در مدرسه شاهی .

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانيه مجلد
کتاب سال دوم ۰۰، مصور مجلد
کتاب سال سوم ۱۰۰ مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
علم و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توحید
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است . هر کس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کنند .

اعلان
از مطبعۀ عنایت
قیمت روپیه کابلی
سیاحت ردو را دور زمین بهشتاد روز مجلد ۲
سیاحت در جو هوا مجلد ۲
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد ٤
از هر دهن سخنی و از هر چمن سمنی مجلد ۲
روضة حکم مجلد ۲
پرا کنده مصو ر مجلد ۲
جزیره پنهان مصور مجلد ٦
هر کس که آرزوی خریداری این کتابهای ما فوق را داشته باشد از خود مطبعه عنایت در ده افغانان از نزد عبدالروف خان سر مرتب و از دکان باز محمد خان کتابفروش در بازار ارک و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی بقیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند . و اگر از خارج افغانستان ارزوی خریداری کتابهای ما فوق را بخواهند بنام در سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند .

اعلان
کتابهای مجله سراج الاخبار افغانیه، و کتابچه های علاوه ان و شماره های متفرقه آن ، و همه کتابهای مطبعه عنایت ، خریدارانی که آرزوی خریداری آنها را داشته باشند از دکان حاجی ملا غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی ، و از دکان باز محمد خان تاجر کتب در بازار ارک بقیمت های معین آن خریداری کرده میتوانند و نیز در خود اداره در ماشینخانه مبارکه ، و در خود مطبعه عنایت در ده افغانان هم بفروش میرسد فقط


فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
١٣٢٩

شماره ۱۳
سال پنجم

فهرست مندرجات

اگر مسلمانان با هم متحد و متفق شوند

صفحه خانه ادبیات ( قصیده در مدح اعلیحضرت سراج الملة والدین بادشاه معظم افغانستان )

حوادث خارجیه از جهاز هوای نترسید — خسارت اخلاق اروپ در این جنگ — غداری ارامنه و شیدائی انگلیس — تفصیل محاربه عراق عرب ... قبول اسلام وطن پرستی عثمانها — اختلالات هندوستان — ايضاً اختلالات هند — قوانين ظالمانه در هند — خبرهای جنگ — احوال آخر ترین خبرهای جنگ

اعلان ( سراج التواريخ )

اخبار از مناظر هندوستان — سکندرا نام بنای عالی تاثیر جلال الدین اکبر بادشاه در انست — یک حصه از دیوان عام نام بنای عالی در دهلی از آثار پادشاهان اسلام — روح پرنس بسمارك به مارشال هیند تبریک مصالحه شکر می کند — از منظرهای مجاز به دخول مظفرانهٔ عساکر سواری اوستریا مجارستان در پولیند —


اعلان
از صنایع پروریهای ذات ستوده صفات اعلیحضرت سراج الملة والدین بادشاه ترقيخواه دولت علیه افغانیه و سعی و همت جناب حربیه در خانه جات ماشین خانهٔ مبارکه دارالسلطنه کابل علاوه راهای حوائج دولتی و عسکری مانند آلات حربیه دفاعیه و اونیفورم عساکر شاهانه و غیره، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از آن اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است : محل فروش این چیزهای ذیل ( دکان عبدالله خان در بازار اراک ) میباشد.

( ۱ ) سرخ های پشمینه باقی رنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گزانگلیزی ۳ فوته مشخص شده و در صند و قخانه جنسی هم بفروش میرسد

| جوالر | قسم سوم قدری الله قیمت آن ابه ۱۰ پیسه زاید است | قسم دوم | قسم اول | اقسام
|---|---|---|---|---
| | درجه سوم | درجه دوم | درجه اول | درجه سوم | درجه دوم | درجه اول | درجه ها
| خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | خودرنگ | رنگ | رقم
| ۹ روپیه ۹۰ پیسه | ۹ روپیه ۹۰ پیسه | ٦ روپیه ٤٢ پیسه | ٦ روپیه ٤٢ پیسه | ٦ روپیه ۱۸ پیسه | ٦ روپیه ۱۸ پیسه | تا حال ساخته نشده | قیمت

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گزانگلیزی | کشمیره چهارخانه ۷ روپیه ۳۵ پیسه | کشمیره رهدار هر رقم ۷ روپیه بیست پیسه است

( ۲ )
نکمه های چرمی محراب و منبردار
جراب
| خورد فی درجن | ميانه فی درجن | کلان فی درجن | معمولی زوج | راهدار زوج | تکبانکه زوج | رقم
|---|---|---|---|---|---|---
| ٥٥ پیسه | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۱ روپیه ٤٠ پیسه | ٣٩ پیسه | ٤٥ پیسه | ۱ روپیه ٥٢ پیسه | قیمت

( ٤ )
کروره های جدید ساخت
| بك اسپه چار تاره نمره يك | چرم باف يك اسپه | زه باف يك اسپه دو كره سه تاره | زرباف مخالف دو کره دو تاره | رقم
|---|---|---|---|---
| | ٦ روپیه و ۱۱ پیسه | ٩ روپیه و ٢٤ پیسه | ٨ روپیه و ٣٣ پیسه | قیمت

| چرم باف همرکاب | دسته دولانه یکی چار اسپه | دسته دولانه يك اسپه | چرم باف دسته بادامی دو اسپه | رقم
|---|---|---|---|---
| ٤ روپیه و ۱۳ پیسه | ٨ روپیه و ٢٣ پیسه | ٤ روپیه و ٢٣ پیسه | ٤ روپیه ٤٨٩ پیسه | قیمت

| زه باف دو تاره رکاب دار | زه باف رقم سواری سامیه کلیت | قبضه کلیت نقره از چرم مه لابه توپخانه | قبضه رنگی کلیت مرة و توپخانه | رقم
|---|---|---|---|---
| ٥ روپیه و ٥٤ پیسه | ٥ روپیه و ٩ پیسه | ٤ روپیه ٥٧١ پیسه | ۴ روپیه و ٥٥ پیسه | قیمت

| زنانه اریشمی خینه دار | از زین سواری سیخ چرمی | چرم باف میانه چوب بیت زنانه | رکابی از نخ | رقم
|---|---|---|---|---
| | ٥ روپیه و ٨ پیسه | ٤ روپیه و ٥٨ پیسه | ١ روپیه و ١٥٩ پیسه | قیمت

| از زین سواری دولایه چرم باف ما بين بيت بك | تیغ چرمی كمك دار | دسته دو لا تمامی رنجی کایت نقره | دسته بادامی سیخ چرمی | رقم
|---|---|---|---|---
| | ٨ روپیه و ١٣ پیسه | ٤ روپیه و ٥٩ پیسه | ٤ روپیه ٤٩٠ پیسه | قیمت

( ٥ )
اقسام گلهای مصنوعی سر
| گل ارغوان | گل نا فرمان | گل حریر | قسم
|---|---|---|---
| ٦ روپیه و ٧ پیسه | ٦ روپیه ٢٦ پیسه | ٥ روپیه ٣٦ پیسه | قیمت

| جلیل | گل یسمن | شکوفه نارنج | قسم
|---|---|---|---
| ٩ روپیه و ٨ پیسه | ٦ روپیه و ٥٨ پیسه | ٧ روپیه و ٤٥ پیسه | قیمت

| گل گندمی | گل سوسن | گل گلاب | شکوفه سیب | قسم
|---|---|---|---|---
| ٦ روپیه و ٥٤ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه | ٧ روپیه و ١٢ پیسه | ٦ روپیه و ٣٥ پیسه | قیمت

( میر محمد هاشم دفتری کار خانه جات ) ( کیپتان نظامی )
( المدير )


سجنه (۱)
سال ١٣٢٩
شماره (۱۳)

سراج الاخبار افغانیه
۱۳۲۹

مدیر و س محمد محمود طرزی

الافغانیه و مطبعه
در ماشین خانه دار السلطنة (کابل)
همه امورات تحریریه به اداره خانه
بنام مدیر فرستاده میشود

قیمت سالیانه
بر دار السلطنه کابل ۸ روپیه کابلی
در اطراف داخله مملکت
با اخراجات داکه ١٤ روپیه کابلی
در خارج مملکت
اخراجات داکه ۱۰ روپیه انگلیزی
بر دوازده روز یکبار نشر میشود
بینک نسخه آن در کابل یکسانی است.
(اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود)

تاریخ قمری غره جمادى الأول ١٣٣٤
تاریخ انگریزی ٩ مارچ عیسوی ١٩١٦
تاریخ شمسی ١٩ حوت ١٢٩٦

اگر مسلمانان با هم متحد و متفق شوند ؟

ووداد کنند و از نفاق و شقاق رو گردان شوند تا در چنین وقت نازك
دین خودشانرا ، بادشاه خودشانرا ، ملیت ، وطيئت خودشانرا با بدرجة
که در وسع و طاقت شان باشد یعنی تا به آخرین نفس - محافظ
و نگهبانی بتوانند .

چسان اتحاد باید کرد ؟
اول - اتحادد می باید کرد : دین اقدس و اعظم اشیاء است . اتحاددی
همین است که عموم ملت ، بدون تفريق طايقه وقبيله وزائي وغيره برين يك
متحد الفكر و متفق الكام شوند که مادین خود را نمی گذاریم که اعمال تحقیر
و ستم غیر دین ما بشود . و این وابسته است باین که حکومت ملیة اسلامية ما
بر قرار باشد. و پادشاه ملت ما بكم ال عزت و افتخار و تمام شوكت و اقتدار
مطاع ملت و متبوع ملت باشد. و او امر بادشاهانه اش بر مطابق شرع شریف
محمد به نافذ و واجب الاطاعه باشد. و این پوره نمیشود مگر باین که ملت بصدق
ایمان، وصفوت وجدان از دل و جان پیادشاه خود مطبع ، محب ، هم فکر
هم خیال باشند .

على الخصرص که حضرت باریتعالی جل و علا که مسبب الأسباب حقيق
همه ترقبها و جمله ندنیهای کائنانست مانند و جود ذیجود اعلیحضرت
(سراج الله والدين) يك بإنشاء عدالت همراه منظم و مقدسی بمدت افغانيه
عطا فرموده است که در راه دین ملت، در راه ترقی و تعالى ملت ، در راه
شرافت و عزت ملت، در راه محافظه ملت شاهانه خود از مكابد ر نكار تك
این دهر بیدرنگ بخوبی و خیر اندیشی و حسن تدبیر و صفوت وجدان و ضمیر
دا بما همت جهانقیمت شاهانه شانرا مصروف داشته اند .

(شربت) عموماً باید با هم متحد و متفق باشند و تا حق اشرفیت و اکملیت
و مدنی بالطبعی نوعی خود را بجا آورده باشند : علی الخصوص (اسلامیت)
المضرور بالضرور بك وجود و يك بنيان مرصوص گردند : تا امر جلیل
المين دليل (واعتصموا بحبل الله جميعاً ولا تفرقوا) را ایفا کرده باشند
مان تحية شجيعة افغانيه : لابد ، لاجار ، ضرور ، مجبور با هم اتحاد
هیچ شده نباید کرد که هر صاحب مال ، پر حفاظت و صیانت مال
خود از دیگران بدلسوزی خراستر و بدوستداری افزونتر است . مات
مال پادشاه است که بوجود آن مال حلاوت مال اكتساب معیشت
می کنند و نشوونمای موجودیت می گیرد، آیا هیچ صاحب مالی تصور
خواهد شد که به کویه خوردن و موش زدن ، و بر هم شدن ، وزاره اره

اگر مسلمانان باهم متحد و متفق شوند؟
(اگر) آدات (شرط) است . بشرطیکه مسلمانان متفق شوند
کتاب میشوند ! (مکر) هم از آدات شرطیه است . بشرطیکه مسلمانان
طلق نشوند ، تا کامیاب میانند ! يك چیز دیگری هم هست که آنرا
(کاشکی) میگو بند و عربی آن (لبت) است . بالیت ، ایکاش آنچنان
شود ، و اینچنین نشود !!
بیا پروردگارا ! چه عظیم الشان خالق فعال توانا و دانانی که آبرا
ای خلق المعاد در يك محیط عجیب الخلقه (انسان) نام بدیعه خلقتت
ای ما بهم جمع آوریده . (فتبارك الله احسن الخالقين) !
شریعت تجمع يك مجموعه اضداد است و آب با صفای حیا بخشای اخلاق
خفته ، با آتش سوزان خانه وران صفات زدوده در کالبد تیره و تارش همه
بی باک گرد آمده ، باد تند نیز نخوت و غرور حرص و طمعش خاکهای
میوه علم و قناعتش را می رویاند ! مواد مذاب شده غضب و کین و بعض کوه
آتش فشان نفس و هوایش بسیلان و جریان آمده آبهای مصفای صدق
از اجلاس و حقوق شناسیش را از آمارهای غلیظ و کثیف حیله و خدعه
آنها و خیالش تحویل و تبدیل میدهد !


سال پنجم
صفحه ۲

داشتن مال خود راضی گردد؟ نی نی نمی گردد خوب می اندیشد خوب نگهبانی می کنند، خوب اجرا آن بکار میبرد .

بادشاه مقدس محبوب القلوب معظم ما عاقل ، دانا ، توانا ، خیر خواه دین پرور ، شفقت گستر، ملت دوست، وطن دوست يك پادشاه بزرگ حقایق آگاهی هستند که پیروی افکار و خیالات حقایق بنیانه ، وهم دردی مقاصد خیر مراصد ملوکانه شان موجب خیر و سعادت دنیا و آخرت شمرده میشود. موجود مقدس پادشاه محبت و انقیاد و امنیت و اعتماد موجب سعادت ملت است .

دوم – اتحاد ملتی و وطنی باید کرد، و آن چنین میشود که به ایمان کامل و وجدان پاك فاضل عزم جزم قطعی باید داد که ما آزادی و استقلال پر شرف و شان مائی خود را، و حقوق حاکمیت و موجودیت وطنی خود را پسروجان و مال و تمام هستی خود در زیر بیرق سلطنتی اسلامی خود مدافعه و محافظه می کنیم. و این میسر نمیشود مگر به اینکه ملت اغراض شخصی و مقاصد نفسی و سیانداری های قومی، و رقابتهای عشیرتی ، و تفرقه های جدی و فروعات مذهبی را از مابین خود برداشته بصفات حسنة اتحاد و اتفاق حقیقی متصف شوند. نفرت، عداوت، رقابت را یکسو افکنند . همه (با) های ابتی قومی و جنسی و زبانی و عشیرتی و قبیله گری را با هم حل وصل نموده يك وجود سازند ويك (یا) ی نسبت ( افغانی ) را ازان تشکیل بدهند. وظيفة بزرك پيشرفت این مقصد خیر مرصد بورقية سادات کرام، و علمای عظام و مشایخ علویت مقام ترتب می کنند . نصائح ووصايا ، وتلقينات و ارشادات این گروه معظمه در راه حق و صواب تأثیرات عظیمه دارد .

از در گاه حضرت واجب الوجود بعیون و جرا نیازمندی بزار نالی همه افراد ملت ، در بنوقت و فرصت همین باشد که در چنین هنگامه رستاخیز که دنیا را يك دریای خون و جهارا يك آتش جحیم نمون ساخته و عالم را مستعد انقلابات و قلمون و تبدلات غیرت مشحون نموده همین دوات مقدسة اسلامية مامات عاجز را که در وسط نقطۀ آسیا از سالهای سال در پیش مهاجمات و مصادمات مدهشه دو رقیب دیو سیرت طماع و محافظة استقلال و موجودیت آزادانه خود قایم و دایم مانده پامال زوال نسازد و از فضل و کرم نامتناهی خویش هر انچه خیر و سعادات و ترقی شرافت که باشد نصیب گرداند . آمین بجاه سید المرسلین .

صنايع ادبيه

قصیده در مدح ذات اعلیحضرت پادشاه مستقل مقدس افغانستان سراج الملة والدین امیر حبیب الله خان به استعارات و تخیلات فنون ریاضی

◆ بسم الله الرحمن الرحيم ◆

سياق ميز تحرير بين مدير و سر محرر سراج الاخبار افغانيه مستخدم از وقتیکه این نسخه نایاب و این مصباح عالمتاب از مطبعه ذهن دار الطباعه خارج آمده است عالم اسلام بلکه جمیع انام مقتبس نورويته خصوصاً این حقیر از روزیکه آن عقل اول وضع اوراق این نامه نامی را کرده اند،

شماره ۱۳

این دیوانه از منزل عقل هیولائی جانب شهرستان عقل بالملکه آمده است. چند روز است که خواستم چیزی نویسم اگرچه هر چند در گوش هوش من نصیحت حضرت جامی قدس الله سره آمد فرد

زخون دان نه نیکوست لاف بلاغت :: مکن بوالفضولانه ذکر فضائل

اما دریای فکرتم از اثر حرارت این سراج منور از حالت انقباض روی بحالت انبساط نهاد نه بلکه از قوه الکتريکية اين مهر اور صفت جزری را گذاشته روی بحالت امتداد آورد لهذا قلم را از بنا گوئی بر آورده فرد

روان چابك و چست و فرفر نوشتم :: چو هنگام ترغیب كلك محاسب این من خرفات ۱ انشا کردم وبحكم محكم حكيم حقانی رحمة الله عليه قف در سال بگوش هوش من گفت :: وصف تو که با ضمیر شد هم

کای مادر موسی معانی :: فارغ شود فاقد فيه في اليم

و این جمع مغالطات را در بحر براهین آنحکیم نامور انداختم که شاد مقبولهٔ ای ارباب عقول شود فقط .

صلاح الدین السلجوقی ابن حاجی ملا سراج الدین الخطیب ساکن مدرسه های حصار دارالنصرت هرات .

◄ قصیده ►

شاه تمدن گرفت عالم ما هو ترا رایت پلتیک را کرد باوج ارتقا
آمد و چون هم نشست بر سر ملك جهان ما صنع خویش را کرد بمارو نما
ساخت از کشت و عمل زال کهن را جوان کرد زعلم و هنر فصل دگر ابتدا
روی هوا را گرفت جنبش طیاره گان همچو هجوم جراد بر سر کوه صفا
ابر صفت ژاله ریز باد صفت در گریز صاعقه سان تومب باش دیو صفت بر هوا
با همه آنکه هست دیو رجیم شهاب دیو شهاب افکنست بر طرف زیرا
یا که ابابیل وار بر سر اصحاب فیل تاره سجیل و ار میفکنند از سما
یا که عقاب مربع کان زپی اصطياد جانب نسرین چرخ می شودش اقتضا
پاسکه بود گر کسی کرب نعش فلك حوصله واسع کند از جهت اعتلا
از صفت زیبلین مدحت موثر به است کان زار وابود وین بود از ملکها
از همه طیار کان موثر بهتر بود زان که جراد بکف به زكلنك هوا
بر سرك ملك بين کش مکش موتران در وسط کهکشان چون زشهب تیرها
در وسط جرم باد سعی کنان همچنانکه سعی مجدد افك برقلوات خلا
اینت عجایب مها بر سر نار و هوا دار دو در زیر پا چار خط استوا


جلد ۳ سال پنجم شماره ۱۳

همچو سپهر برين منزل يك روز اوست شاه کلیدس عمال کر حکم و حکم اوست
ز آخر افغانستان تا خط مكدو نيا جرم زمین در کفش کره جغرافیا
حرکت قطعی او هست بدور زمین کر بهزار اجناح خصم تثبت کنند
شعلهٔ جواله سان دور زنان برهوا می نتواند نمود قدر ورا انتها
فکرت اکلیدوار از پی احصای ارض زانکه بمکر و حیل سر کوتاه او
بسته کمپانی است فاقر قبله نما بر سر ابعاد عرض کی کندش اعتلا
شکر خدا را که گشت از روش موثران ای بهتر مهترین دورهٔ بهائیان
دولت افغانیان همسر برطانیا وی بسخا بهترین ذریه ارمیا
این همه نعمت بما از چه سبب رویکرد شاه ترقی بشو مفتخر و ملتجی
ورنه هیولی کجا روح قدس در کجا یار تمدن ترا شیفته و مبتلا
از گرم کرد کار قدس اسمائه کر بخرامی برون باشد افراخته
وز مدد تخت شاه سایهٔ لطف خدا کرد دقو تو کراف لوحهٔ بنطاسیا
دادرس ملک و دین خواجهٔ روی زمین کف تو مزن المطیر قلب تو بحر الکبیر
صاحب تاج ونگین پایه عند العلا خُلق تو ريح الغير رويتک شمس الضحى
شمس علامت محزم ماه شباهت بعزم فکر تو در طبعیات شرح مجسطی بود
همچو جو بستر به بزم مرسی صفت در و نا نطق در عالیات رمز انو الوجیا
هست و را در حکم فکر ستورن شیم لب سراج تو هست این لکن خالد و آب
هست و را در حزم حسن عطارد ضیا هست حباب رو سقف زجاجی بنا
آید. دست او آمده تا پولین برد حبیب الهی وقد شاهنشهی
خادمه بزم او آمده ویکتوریا باد مبارك ترا بر سر این متکا
باسل آفاق گیر کافل برناو پیر رای تو کیوان مثال حسن نو زهره همال
فاضل رو شنضمير حامل فهم و ذکا علم تو بر جیس قال حکم مثل ذکا
صاحب حلم وحيا واهب فضل و سخا ملك تراو نيوس هست بمنظوم شمس
راغب صدق وصفا ما كب جودو عطا چار حدود ویت چار مهش دایما
تاسر تیغش چولا منتج توحید شد ز آتش تیغت نهنگ آبشود در بحار
رفت زیاد جهان یوری و نام ترأ از لف بندوق تو موی شود اژدها
جوهر تیغ و را هست عرض پنج بحر لطف تو در هر زمین منبع کولف استریم
آیت را یات اوست قبله که مصطفا خشم تو در هر مکان مور دصد هیکلا
از صفت آدمی صورت خالص شده است حزم ترا بر قمر کو بیکار د کی
سهم عدویش که هست نام بشر الوری واقف و ثابت شود شمس صفت جابجا
صورت منظور نیست زانکه بیک صور شد ور بسبا اوفتد زمزمهٔ عزم تو
شاه جهانگیر ا کنوست قیصر کالی کلا کرده ذوالحرکتین همچو کلوبس سها
فرق معانی بود شرط باشیا از آنکه جوسق اقضا لك فاق عن الفرقدين
ازره صورت یکی ست شکر فاوانيا کوکب اشارك دام على الانجلا
چشم زمانه ندید همسرش اندر جهان وقت نبردن زمین سکان توالت جهان
از زمن را مس تابدم نیکلا زلزل زار الها اخرج اثقالها
رایت شخصیه را تا که بر افراخت شد آتش تیغت چو کرد شورش صفر الجسم
سطوت سنپورها شوکت جمع سنا میران بود مر ورا داروی سقمونیا
نفس و جیدی که نیست در طرفین زمین رای تو تا بر جهان حلقه دانش گرفت
از سه نژاد جهان همچو وی از اصفیا عقل زحل را گرفت علت ماخولیا
جار مال از جهان پنج قطع از زمین لوح ضمیرت ز بس صیقل ادراك ديد
شش روش سلطنت گشته بوی مهتدا زال جهان را نمود آینه قد نما
هفت قوای هشت جزو در تن باشوکتش به عرش و ده حواس چیده شد از ماسوی


صحیفه ٤ سال نجم شمارهٔ ۱۳

مدح حسام ترا هر که بتصریح گفت
کرده بهرام وار حائر کور خفا
جمله ستان گر روی نکته مانند مهر
از خط منجوریا قالب هسبانیا
تا باروپا رسید صیت تو بهر گریز
پای بدریا نهاد دولت ایطالیا
گر ندرد خصم را شخص تو نبود عجب
زانکه گریزد پلنك از دم حيض النسا
تو جسم ملکی و هست موثر کرسی نو
نقش مداد زحل خاتم بقمر ترا
رمز کتاب کریم در حق اخبار تست
فکرت محمود هست هدهد شهر سبا
هر ورق نسخه اش حامل صد گونه عرش
خانه بلقیس وار گشته چوین پرنیا
حوض زجاجی بود چار خط صفحه اش
عکس زصافیش شده برورقش مو بها
اینت کتاب کریم همچو کتاب کلیم
هست ورقها زسیم جلد ز اوج طلا
اینت سراج عجب بیغم دود و لهب
غاله علم و ادب یافت ز نورش ضیا
تا که مشکواة ذهن جانب فانوس عین
آمده دریافت زان بیت تمدن سنا
تا که روی زمین رفت بهم پرشکست
قدر گرا فيك را رفعت او سزا
ملف برشته کشید همچو لالی و گشت
رشته شیرازه اش حبل متین را غما
صفحه آئینه را زنگ آید از دل
هست بپای چراغ آینه دیدن خطا
وقعه ز اخبار اوست رعد صدهای رشت
برق زنور ویست جبهه خورشید را
حوضه زاینده رود جدولی از صفحه اش
یافت از ان جدولش تازه بهاران نما
از شفقش یافت نور مجلس ایران تو
یافت ز رأ گاهش عصر جدید اعتلا
طوس ز نور ویست روشن وز اقبال او
سر بسر ادبار گشت تبت و زافغان و هندیا
هست و را تلگراف جمله پیام سروش
مهتمم و حامیت زمره اسلام را
نسخه محمود هست زانکه بود مخبرش
خامهٔ محمود خان زبده اولی النها
در رخ گیتی نماند شاعر ساحر یکی
تا کف و کلکش نموده معجز دست و عصا
آمده از خامه اش لوح ملل را الف
ساخته از آهه اش چشم دول توتیا

خامه از در مثال در کف جان بخش او
همچو شهاب مبین نزد شدید القوای
زاده فخر الکلام منتجا خاص وعام
طرزی والا مقام صاحب فهم و حجا
ای زیم فکرتت رای قلیدس نمی
وی ز خم حکمتت در دل هرشل عنا
ویکه زحب وطن کشته مرجح زدل
بر شهی اجنبی خادمی افرا
من بجناب وطن منفعل زانکه او
جنك محلقوم من دار دروز جزا
حق وطی هجرتت از وطن اجنبی
گرچه بود موطنش میدو یو نامیا
زین ورق دومین فکر دبیر فلك
هر نفسی میکنند كلك ترا مرحبا
روم بداز من بگور از وی بیرون شدی
زانکه نه نیکو بود یکده و دو پادشاه
چونکه بهند آمدی ملک ستان از زحل
دست تو و جیب او مگذر ازین ادعا
كلك تو تمساح وار از پی هیجان شده
از تك محر سیاه جانب رو ما نیا
خامه امریکویت طرفه سیه پوستلیست
داده زما دل حیوان اهل وطن را شقا
دانه علم و هنر بدر ببر در زمین
کردی و زاخبار خویش بر زبرش چوبها
قدر تو نشناسد آن شخص که جاهل بود
فرق ازین آسیا تا بدر آسیا
اینکه فزودی بملك عزو هنر را بی
ویکه نمودی زخود حق وطن را ادا
فکرت سلجوقی است طبع ترا قدردان
حضر شناسد همی لذت آب بقا
مادر طبع چو کشت منتج چندین گهر
عاق مرا کرده اند هفت آب بر جدا
هیچ مرا نصه نیست زانکه مرا کافیست
يك پدر مهربان حامی ما و شما
تربیتم گر کنند میشوم از علم و فضل
عمده تر از بوعلی نخبه تر از بوائل
شمس معانیستم من کز علم و کمال
نیست مرا با کسی حاجت کسب مه
یازده مدر کات یازده سیاره ام
هیزده عمر منست هیزده اثمار ها
این همه از اخبار تو دعوی شمسی کنم
ورنه بدم پیش ازین دو ذنب و مه
به که کنم بر دعا ختم مقالات خود
زانکه دعا کار من هست بصبح و مسا


صفحه ۹ سال پنجم شماره ۱۳

تا که بود نزد عقل فرق هيولي و جنس
جنس بلا شرط شیء ماده باشد طلا
حکم و را امتثال تالی و محکوم باد
وجه ضرورت بود حکم و را مطلقا
امضا : صلاح الدين سلجوقى هروى

مخمس
دوستان وضع جهان رنك دكر مى بينم
آتشی را بملك پرده سر مى بينم
کز بس همه عالم بشرر می بینم
این چه شور است که در دور قمر می بینم

از مناظر هندستان و سکندر اباد بنای عالی که قبر جلاالدین اکبر بادشاه در انست ، در آکره

همه آفاق پر از فتنه و شر می بینم
روم و ایران به هم ملت و ناموس و نام
روس و انگلیس نیز پی خود افتاده بدام
صبح اقبال یورپ گشته بعالم چون شام
هر کسی روز بهی می طلبد از ایام
مشکل آنست که هر روز بتر می بینم

جاهل آنست که چشمش زره حق بند است
در بیابان ضلالت ابدا پابند است
بدوروز عشرت دنیای دنی خرسند است
اظلمان را همه شربت زگلاب و قند است
قوت دانا همه از خون جگر می بینم
کفر افراشته بیرق به سپهر گردان
شور افکنده ز غوغای تمدن بجهان


صحیفه ٦ سال پنجم شماره ۱۳

اهل اسلام زبن مانده کی خود حیران خواجه را صدق و اخلاص نه نوکر دارد
اسب بازی شده مجروح زیر بالان هیچ رحمی نه برادر به برادر دارد
طوق زرین همه در کردن خر می بینم هیچ شفقت نه پدر را به پسر می بینم
چشم عبرت بگشا و بنما نيك نظر تو غلام حیدر بیچاره بدل پاکی کن
دید و نيك خلايق به تفكر بنگر جهد بیرون بدن از ورطه تاریکی کن
هر یکی بسته کمر تنك بكين ديگر در سخن های بزرگان همه باریکی کن
دختران را همه جنگ است و جدل با مادر بند حافظ بشنو خواجه رو نیکی کن
پسران را همه بحواء پدر می بینم که من این پند به از در و گهر می بینم
هیچ الفت نه بهم مادر و دختر دارد کتبه غلام حیدر نویسنده حاکم بهسود هزاره
نی بهم مهر و محبت زن و شوهر دارد

از مناظر هندستان

يك حصه از ديوان عام، نام بناى عالى در دهلى از آثار پادشاهان اسلام

حوادث خارجيه
از جهاز هوائى نترسيد!
يك نامه نگارى كه درين جنگهاى عالمسوز در ميدانهاى محاربه موجود بوده در خصوص جهاز هوائى چنين بيان معلومات ميكند: جهازهاى هوائى كه درين جنگها استعمال ميشوند بر دو قسم است كه يكى را ( زپلين ) مى گويند، و ديگرى را ( نه ورپلين ) مينامند. زپلين ها قسم اعلاى جهازات هوائى شمرده ميشود كه بسيار كلان يك چيزيست. هم فوت گاز يعنى كيس، هم فوت ماشين بر هوا پرواز مى كنند. و بسيار وقت بر روى هوا مانده ميتوانند و مسافه هاى درازى را طى كرده ميتوانند و از پنج آدم تا دوازده آدم در ان نشسته ميتوانند و بمها و آله هاى ناريهٔ بزرگ و بسيارى در ان بار ميشود. اين رقم جهازهاى هوائى بسيار آله هاى دفعه شمرده ميشود. ازين رقم جهازهاى هوائى را بغير از دولت المان هيچ دولتى مالك نيست. مخترع آنهم ( قونت زبيلين ) نام امپراطور ميباشد كه بنام خود نام اين جهاز ها را زيپلين نهاده است. و تا در يك ظلمت ماتم همين زپلينها در اورده است ازين نوع جهاز هم فقط دولت انكليز و ديگر متفقينش ندارند. ديگر رقم جهازهاى هوائى ( ندروپلين ) است كه ازين قسم هم


شماره ۱۳ سال سیم
و دولتها دارند. این جهازها بدرجهٔ زیپلینها دهشتناک نیست، در میان یوروپاینها از دو آدم بیشتر نشسته نمیتوانند که یکی از آنها جهازران و دیگرش دیدبان است. از چهار پنج بم زیاده تر انداخته نمیتوانند و مسافه های دراز را هم طی کرده نمیتوانند. در متانت و صلابت این درجهٔ زیپلینها نیست. زود خراب میشوند. بر اندازی اینچنین جهازهای هوایی هیچگاه از بم اندازی طوبها دهشتناکتر نیست بادگه های که از طوبها می افتد درجهٔ تأثیر شان خیلی افزونتر است. اما در جاهایی که چشمها بدیدن آن عادت گرفته بلند چون دفعه در میان هوا يك جسم بر غرغر و ترتری به بینند و از آن هم هم بیفتد اندك خوف و رعبی بدلها می اندازد. اما بعد از انکه يك چند بار دیده شده و درجهٔ تأثیر آن پی برده شد. هیچ اهمیت و ترسی از ان نمیماند، و از جملهٔ چیزهای عادی برقم میرود. علی الخصوص که بعضی تفنگچیان نشان انداز برین اگر به بعضی موقعهای بلند بسو و قابو گرفته بكلولهٔ تفنگ جهازران آنرا بقتل برسانند، یا ماشین آن کدام کله کاری برسانند مردم مانند يك کله پاره بر زمین می افتد. چنانچه در محاربهٔ طرابلس غرب مجاهدین اسلام چون اول بار جهاز هوایی رقم نه ور و بلین را بر سر خود دیده بسیار بترس افتادند، اما بعد ازانکه حضرات مشایخ سنوسی آیات کریمهٔ قرآن مجید را که در باب رحم شیاطین بود برانها تفسیر نموده آنها را بانتقاد راسخ و تسلی داد و افسران عالی دلایل عقلی آنرا بیان نموده رعب و رعب شان که به بالای سماوی بودن آن حاصل شده بود زایل کردند. هیچ اهمیتی به آن ندادند. علی الخصوص که بعضی نشان اندازان مجاهدین یکی از آنها را بكلولهٔ تفنگ برزمین انداخت هیچ خوف و رعبی از ان باقی نماند، لهذا از جهازهای هوایی دشمن غدار مسلمانان راسخ الاعتقاد میترسند و بیم را بدل راه نمیدهند.
[براستی که هیچ ترس و اندیشه را از جهازات هوایی بخیال و خاطر نباید آورد. در اخبارهای انگریزی هر وقت ریپورتهای حمله های زیبیلینهای جرمنی را براندن میخوانیم همین یک ترانه را میشنویم که اینقدر زیپلین تلف نمود و اینقدر هم انداخت. ولی هیچ نقصانی نرسانید یک طفل یا دو طفل یا يك دو زن مجروح یا هلاک شدند. پس بم اندازی زیبیلین ها که مدهش ترین جهازات هوایی میباشند چون به این درجهٔ بی اهمیتی باشد آیا طیاره های موتر و پلینک ها را چه اهمیتی خواهد بود !!! ]

جوش و خروش افغانها در بغداد شریف
اخبار شهبا يك مكتوب يك افغان مقیم بغداد را که برای یکی از رفقای خود مقیم شام نوشته درج صحایف خود نموده که ما نیز عیناً آنرا ترجمه و درج میکنیم :
در شهر بغداد شریف از مردم افغان تقریباً دوصد نفر مقیم هستند و کار این مردم غیرتمند بهادر و توانا باسبانی املاك و لالاگری اولادهای حضرات سادات عظام کیلانیه میباشد. هنگامیکه لشکر انکلیس در موقع استیصال غرب نمودند مردم در بغداد علی العموم و در افغانان علی الخصوص يك جوش و خروش عظیم برپا کردند. ( غوث الدین ) نام يك افغانی که در دلاوری و بهادری یک شهرت عظیمه در بغداد پیدا کرده همه افغانان مقیم بغداد شریف را در باب الشیخ نام موضع جمع و دعوت نموده بانها از قرار ذیل نطق نمود :

صفحهٔ ۳۰۱
برادران ! نزديك شده كه مقامات مقدسهٔ پیشوای مذهب ما حضرت امام اعظم صاحب ، و پیر دستگیر ما حضرت غوث الاعظم صاحب و امامان دین مقدس ما و اولاد رسول برحق ما در زیر کریهای پوتها و موزه های نجس و مردار دشمن دین و ایمان ما پایمال شود. آیا کدام ایمان، کدام وجدان کدام غیرت، کدام ناموس بر خود گوارا کرده خواهد توانست که بچشمهای سر خود به بیند که کوره های لعین و مردار با پوت های پر نجاست خود درین مقامات مقدسه داخل شده حقارت کنند؟ [ از همه افغانان بيك صدا حاشا حاشا ! هيچگاه هیچگاه ! ]
برادران ! به بینید که روس منحوس در ایران چه کرد ! قبر مبارك امام رضا صاحب را به توپ زد، ویران کرد، با موزه های نجس خود آن مقام مقدس را لگد مال کرد، شکمهای بزرگان دین شان را دریده بدارها آویخت هیچکس هیچ نگفت، تا که کرکسها بغیرت آمده بر بیرق قونسلخانهٔ روسی هجوم برده بیرق را به منقار و پنجه پاره پاره کردند آیا ما از کرگسها هم بیغیرت تر و بی همیت تر خواهیم بود که بچشمهای خود به بینیم و چار زانو مانند زنها نشسته باشیم و فرنگی آمده در کعبهٔ مقدس پیر دستگیر ما حضرت باز عبدالقادر کیلانی و پیشواهای ما درآیند و اگر همچنین بی خونی در ما مسلمانان دوام داشته باشد فردا خدا ناخواسته اگر کعبهٔ بیت الله و مرقد قدسیت احتوای حضرت رسول الله را هم بلا تشبیه پامال کنند نیز بیغیرت و حمیت هیچکسی شور نخواهد خورد. نی نی برادران ما باید اینچنین روزهای منحوس را نه بینیم، چشمهای خود را کور کنیم، جانهای خود را در راه محافظهٔ بغداد شریف قربان سازیم. حالا بگوئید که کیست با من همراهی کند و کیست که دین خود را از جان خود زیاده تر دوست داشته باشد؟ . .
این سخنان ( غوث الدین ) مذكور يك جوش و خروش پرهیجان عجیبی در افغانان برانگیخته و همه کی متفق الكلمه شده در عقب غوث الدین بدائرهٔ عسکری در پیش قوماندان رفتند و ما فی الضمیر خودها را بیان کرده برضای خودها داخل شدن خود شانرا در سلک عسکر نظامی استدعا کردند. به این شرط که جمعیت شان را از همدیگر جدا نسازند و در میدان حرب در يك نقطه که محافظهٔ آن با هجوم بر آن بهمه حال بغدا کاری عظیمی موقوف باشد سوق و تعبیه نمایند همچنین هم شد. از جملهٔ دوصد نفر هشتاد و یکنفر شان شربت شهادت چشیدند. خود غوث الدین از زخمها زخمی شد. سواران شجعان عرب و عسکر ظفر مآثر نظامی عثمانی انگلیزها را از سه طرف احاطه کرده چنان قتل عامی بر آنها وارد آوردند که دوباره نام بغداد را هم بزبان نیاورند، تقریباً شش هزار مقتول و مجروح و اسیر شان درین میدان حرب بوقوع آمد، یازده عراده طوب و دو طوبهای ماشينكن و مقدار كثيرى تفنگ و جبه خانه و خيمه و اسباب و لوازمات فراوانی بجنك غنيمة مسلمین درآمد، و چنان سراسیمه گی و پریشانی فرار نمودند که نظیر آن کمتر دیده شده است.

نقل از گرامی روز نامه حبل المتین
( خسارت اخلاقی اروب درين جنك )
یکی از دانایان میگوید خسارهٔ این جنگ اروپا به اندازه نیست که بشرح و بیان در آید اولین خسارهٔ آن همانا بربادی اخلاق است :
اروپاشیان از سی صد سال باین طرف در تمام کرهٔ ارض نقارهٔ تمدن و اخلاق خود را کوبیده خواه مخواه بملل عالم قبولاندند که تمدن مخصوص


صحیفه ۸
سال پنجم
شماره ۱۳

( خسارۀ علمی )
اعظم خسارات اروپ درين جنك همانا اعدام بسیاری از رجال بزرگ عالم و کافی در هر فن می باشد که قرنها مانند آنان پیدا نتواند شد و این خسارۀ بزرگ را اروپ از قانون اجباری قشونی دارد چرا که از هر طبقه و هر سلسله مجبور بخدمات قشونی و خدمت در جنگ است و همینکه شمولیت بجنك محمود خواه مخواه به تلفات دوچار میگردد بان از واقفان امور حساب نموده میگوید درین جنگ خانمان سوز اروپ تا کنون هشتاد هزار علماء متبحر و فضلای علی مقدار از هر فن و صنعت رهسپار وادی اعدام کردیده اند و این نتیجه منحوسه تولید نشده است مگر از قانون مشق اجباری که موجب عزت وقوت و افتخار اروپ کردیده بود فقط چيزيكه درين جنك ترقى نموده همانا برخی صنایعی است که برای اعدام بنی نوع انسان ایجاد میشود و همه روزه نیز در فکر احداث آلۀ قتالۀ جدیدی میباشند :

( خسارت تجارتی )
يك از مهندسين هولاندی در اول جنوری سنه ۱۹۱۹ حساب نموده میگوید که درين مدت جنگ با اندازۀ کشتیهای تجارتی و ماهی گیری و جنگی غرق گردیده که هر گاه جمیع کارخانجات جهاز سازی دنیا شب و روز کار کنند در مدت بیست سال جبران آنرا نتوانند نمود و همین باندازۀ لطمه به تجارت و صناعت اروپا تواند زد که تا دیر باز حیرانش به نکردد باین خساراتیکه شده از ان ذکر شد هنوز هم خم به ابروی جنگجویان نرسیده است :
كذا

( پلتيك كاری آلمانها در اصفهان )
چيزيكه بيشتر براهالی زرنگ اصفهان تاثیر نموده آن است که جزای قونسل آلمان كاولۀ طوبی از چوب ساخته که طول آن قرب يك متر است و بیست و چهار انج دور آن است ، و در دور آن کاوله به با خط بسیار جلی و روشن کنده شده ( بانتقام بمبار دمان مرقد مطهر منورۀ على ابن موسى الرضا عليه آلاف التحية والثنا انداخته میشود) براهالی اعلان نموده که این شبیه کاوله ایست که در کارخانۀ کروپ برلن ریخته شده و این کاوله در اردوگاه المان که بجانب پترسبرغ موجود است که به کلیسای بزرگ آن شهر در اولین موقع انداخته اند . این بیان بقدری در قلوب مردمان اصفهان و نواح آن اثر نموده که دسته دسته بزیارت این شبه کلوله آمده اظهار تضرع و خضوع مینمایند و دور نیست اگر چندی بدین منوال بگذرد این شبیه کاوله صورت يك امام زاده بزرگی را کسب کرده مردم از و مطالب خود را بخواهند . و کم کم دارای خدم و حشم بشود بتازگی دو نفر از آن که از اصفهانها دامن همت بر کمر زده مرد ما را مجتمع ساخته بزیارت این شبه کاوله می آورند و دور نیست عنقریب زیارت نامه هم برای او بخوانند و این تدبیر قونسل المان بقدری در قلوب اهالی اطراف اصفهان اثر نموده که مافوق آن متصور نیست .

غداری ارامنه و شیادی انگلیسی
اخبار عثمانی مینویسد : از زمانيكه تر كان درین جنك شريك شدند . جرائد انگلیس از بیرحمی و سفا کی ترکان بر ارمنيها که رعایای ایشان هستند هیچگاه غافل نشده ، و وقتاً فوقتاً تفصیلات جوروستم ترکان را بر ارمنيها بدور دنیا

به اروپا و حسن اخلاق و مروت و انصاف از خصائص اروپائی است هر ملت كوچك اروپا مزیت خود را بر بزرگترین ملل آسیا مسلم میداشت فقط اسم اروپائی برای ابراز تمدن و جلوه اخلاق و آئینه مروت و انصاف کافی بود باندازۀ شعلۀ تمدن اروپا چشم عالمیا را خیره میساخت که هيچيك از ملل آسیا ولو دارای هر قدر قدامت تاریخی و تمدن دیرین بودند و او در خلوت هم بود برای يك آن هم تصور مدیت اخلاقی به هيچيك از عناصر اروپای نمی نمود و این نکته بك مزيت مسلمه برای اروپا شده بود که برابری با آن میسر نبودی و قیمت آن برای اروپا از همه چیز بالاتر شمرده میشد این جنگ خونخواره آن مزیت شعشانی اروپا را زائل ساخته نزدیک است که اقوام و ملل آسیا در تمدن و اخلاق دعوی همه كونه مزیت بر اروپائیان نمایند .

خسارۀ جانی
خسارۀ جانی این جنگ از روی قطع بعد از خاتمه آن از بیست مليون كمتر قلم نخواهد آمد نفوس کلیه اروپا را چهار صد میلون میگویند و اگر این خساره تقسیم به عموم شود صدی پنج خواهد شد و این عده نقصان خیلی زیاد است و بیشتر این خسارۀ عايد به دول بزرك جنك جو است و دول بیطرف چندان حصه از آن ندارند و این عده تلفات چون تمام از جنس ذکور است بر عنصر اناث بی رفیق و صاحب اروپ خیلی خواهد افزود و طبیعت آنها را مجبور به انتشار در آسیا خواهد ساخت و همین نکته نیز بزرگترین لطمۀ اخلاقی است که از اروپا در قلوب ملل سازه های توا ند گرفت اما خسارۀ مالی این جنگ به اروپ نه باندازه ایست که به احصا دراید :

( خسارۀ مالی )
خسارۀ معینۀ جنك جويان تا آخر جنك يقيناً از بيست هزار ملیون ایره بالغ خواهد بود خسارات صناعتی و تجارتی اروپ پیش از آن است که بتوان بیان کرد مثلا يك از محاسبين میگوید تخمینۀ عایدات اهالی اروپ روی هم رفته ماهانه سه لیره بوده والان نوزده ماه است که آن عایدی نکت نموده بيك ليره تنزل کرده است و گویا هر ماهی هشتصد ملیون از عایدات اهالی اروپ کاسته و حال آنکه بهمان مقدار هم بواسطۀ گرانی اجناس بر مصارف شان افزوده است اهالی آسیا هم اگرچه تابک اندازه درین نقصان با اروپائیها شمولیت داشته ولی از طرف دیگر جای خالی این خساره را طبیعت پر کرده است بدین معنا که اروپا بواسطۀ اطلاع بجنك نتوانسته است که مبادلات صناعتی را که هماره به آسیا میفرستاد برساند و برعکس چون محتاج بود لوازمات معاشیه خویش را به قیمت رفیمتر تحصیل کرده به اروپا برده و بدین سبب است با تفق مبصرین حالت اقتصادی تمام ممالك آسيا امروزه نسبت به قبل جنگ خیلی بیشتر و بهتر است ثروتهائی را که از سیصد سال باینطرف اروپا با مقنا طیس علم و عمل بخود جذب نموده بود آلان دارد در دو مجرای اجباری یکی به آسیا و دیگر به امریک میریزد معلوم است که اگر چندی دیگر کار بدین منوال باقی ماند فقر الدم اروپارا احاطه خواهد نمود اگرچه برخی از دول بیطرف اروپ درين جنك اندك فايده تروقی میگیرند ولی در جنب آن همه خسارات دول بزرك مقداری قابل الذکر نیست و امروزه با ثروت ترین دول وملل محتاج بقرض و توام با احتیاج ذلت است .


صفحه ۹
سال پنجم
شماره ۱۳

بالله در عالم انتشار داده اند که مسلمانان دور دیار حیرانند که چرا درین وقت نازک که دولت علیه عثمانیه دو چار مسائل موت و زیست میباشد بلاوجه در پی آزاد رعایای خویش شود بلکه چه گونه فرصت بدست آورده که بدین امور غیر معقول اشتغال دارد ؟

مسئله اراسته جزو ایست که بمسلک علی انگلیس و روس و فرانس در ممالک عثمانیه از سالهای دراز تعلق دارد - برای ایضاح مسئله دانستن بعضی واقعات تاریخی لازم است . چون ( سلطان محمد خان ثانی ) در سنه ۱۴۵۳ ع قسطنطنیه را فتح کرد حسب فرمان سید الکونین که ضمن وصیتنامه باهل ذمه وصیت فرموده بود - بر رعایای نصرانی که تازه داخل حمایت اسلام شده بودند مراعات فوق العاده و تفضلات غیر متوقع ارزانی داشت مثلاً قائم بذات خود باتريك قسطنطنیه را قالب فرش استقبال کرده او را بمنصب خویش جای داد و بدست خود کلاه و چوبه و غیره از علامات منصب پاتریکی اورا عطا کرد - و ملل نصرانیه را اختیار فیصله کردن معاملات مابین خودشان - و حریت تعلیم اولاد بدون مزاحمت حکومت و غیرها بخشید -

دین مسیحی از آغاز تا سه صد سال بواسطة دعوت و تبلیغ ترقی کرد اما وقتیکه قسطنطین اعظم که بانی بلده قسطنطنیه بود دین نصاری را قبول کرده آنرا دین ملی دولت رومی قدیم گردانید . عادت فرستادن داعیان بقوام غیر نصرانیه منقطع گشت . و این حالت تا زمان ( مارتین لوتو ) قریب از يك هزار سال دوام کرد - وقتیکه ( لوتو ) فرقه ( پرو تستنت ) را بوجود آورد و از شیوع این فرقه انگلستان و جرمنی و سویطزرلند و غیرها از ممالک یوروپ از ریاست پاپای روم خارج شد - پاپای روم باز عادت فرستادن داعیان دین مسیحی باقوام غیر مسیحیه احیا کرد تا از اقوام آسیا و افریقا تلاقی ملاقات از یوروپ نماید - و ممالک عثمانیه برای چنان دعوت بسیار موافق افتاد . زیرا که حضرت مسیح و دین او در ممالک عالیه نشو و نما یافته بود - دیگر فرقهای نصرانیه هم تدریجاً بپیرای روم تقلید کرده داعیان ( مشنریهای ) خویش را بممالک عثمانیه فرستادند . این داعیان نصرانی رعایای عثمانی را که نصرانی بودند بافکار فاسده اغوا نموده بخلاف دولت عثمانیه بغاوت برانگیختند . و دین را آله سیاست ساخته در هدم بنای سلطنت علیه کوشیدند - در مدت سه صد سال از زمان فتح قسطنطنیه از اسباب کثیره ضعفی در بنیان حکومت عثمانیه راه یافت اما اقوام یوروپ در همین مدت در علوم و فنون جدیده . و نظام عسکری و اقتصادی ترقیات نمایان کردند - و در ابتدای قرن تاسع عشر عیسوی بدولت قوی یعنی انگلیس و فرانس و روس خود را حامی رعایای نصرانی دولت علیه عثمانیه قرار دادند - در حمایت این دول قوای فتنه و فساد و بغاوت و خیانت میان نصرانیان در ممالک عثمانیه منتظم و مستحکم گردید - و ولایات ممالک واسعه عثمانیه مثلاً یونان و رومانیا و سرویا و مانتی نگرو و بلغاریا به تشجیع و تقویت دوله یورپ تدریجاً یکی بعد دیگری از ملک محروس عثمانی خارج شدند .

چون ترکان روشندل و وطن پرور دیدند که فتنه داخلی از تحریک خارجی پیدا میشود - در سنه ۱۸۷۶ ع باجرای دستور و اعطای حقوق سیاسی بالسویه بهمه رعایای عثمانی بدون تفریق دین و نسل دادند . و به اینصورت فتنه و فساد را

استیصال کردن خواستند . اما این طریق انسداد فساد در بلاد عثمانی روس و انگلیس و فرانس را خوش نیامد ، بانجمنهای شورشی بلقانی که در سینت پیترز برك و لندن و پاریس بودند اشارت رفت تا کشت و خون ناحق در بلغاریا جوش و خروش بوجود آوردند - و جرائد یوروپ در دسیسه شامل شده و مبالغه و غلو را بکار برده کاه را کوه نمودند - مستر کلیدستون که پیشوای سیاسی ملت انگلیس بود بخطابهای شورانگیز که به (نیابت مدلو وهین) مشهور گشت همه عالم متمدن را خلاف ترکان برانگیخت و ترکان را وحشیان خونخوار وانموده و چنین أراجیف خلائق یورپ را بهیجان آورده بدول معظمه التجا کرد که ترکان را از خطه یورپ با ساز و برگ بیرون رانند - از شور و فریاد کلید ستون روس جرأت گرفته در سنه ۱۸۷۷ ع بخلاف دولت علیه عثمانیه جنك كرد و در سنه ۱۸۷۸ ع بلغاریا هیئت استقلالی بدست آورد - و کلید ستون لقب آزاد کننده بلغاریا یافت .

در سنه ۱۸۹۲ ع کلید ستون وزیر اعظم انگلستان شد ، و دو سال بر مسئله هوم اول ( استقلال اداری ) برای آیرلند ضایع کرد و در سنه ۱۸۹۴ ع از وزارت استعفا کرد و بجای خود لارد روزبری را وزیر اعظم ساخت اکنون حالت وزارت خوب نبود - خواستند که خیالات ملت برطانیه را بمسائل خارجیه در آویخته بقای وزارت روزبری را امتداد دهند . مسئله ارمنی را بوجود آوردند . و تائید کلیدستونرا هم حاصل کردند . مردم مانند کیڤن مالکم میکال و جیمس برائیس و ديوك آف ويست مستر کلید ستون را که پیر فرتوت شده بود گفتند که ترا آزاد کننده بلغاریا می گویند باید که آزاد کننده آرمینیا هم بگویند ... و طرفدار مسئله آرمینیا ساختند - بواسطة انجمن شورشی ارمنی در لندن بقوم ارمنی در ملک عثمانی پیغام فرستاده شد که ایشان شور و فساد بکنند دولت انگلیس ایشان را حمایت خواهد کرد - و بذریعه قونسلهای انگلیسی در ملک عثمانی اسلحه هم بطور خفیه فرستادند - پس ارمنیهای سامسون نزد شهر وان در خریف سال ۱۸۹۵ ع از ادای خراج دوانی ابا نمودند . این چیزی شگرف نبود در آن حدود در زمان سلطان عبدالحمید خان حسب عادت آن عهد لشکر را فرستادند تا محاصره کرده ارمنیها را برادای خراج دولتی مجبور کنند . ارمنیها علی خلاف عادت از خانها بر لشکر تفنگ انداخته بعضی را از سپاه عثمانی کشتند . لشکر عثمانی مجبور شده فتنه را بضرب تفنگ و اطلاق رصاص فرو نشاند لا محاله تنی چند از ارامنه کشته شدند در میان کشتگان يك دو زن و بچه هم بوده باشند چون این خبر بانگلستان رسید - يك شور و غوغا کرد را بپا نهادند - در جرائد یومیه و در سائل شهریه تفصیلات گزاف از کشته و خسته ارامنه بآلاف رسانده در یورپ و امریکا هیجانی عظیم پیدا نمودند - پس وزارت روز بری در ابتدای سنه ۱۸۹۵ ع با حکومت روس و فرانس اتفاق کرده هیئتی مفتش مشتمل بر نمایندگان هر سه دولت را بمحل واقعه از سامسون فرستاد - از تفحص و تحقیق بر محل واقعه معلوم شد که شصت و پنج یا شش از منی کشته شده بودند و این عدد را مطبوعات لندن به پنجاه یا شصت هزار کشته رسانیده بود . درین اثنا وزارت روزبری ساقط شد -


تبال نجم
شماره ١٣
رفتند این شوخی و بینا کی و برخی و سفا کی ارامنه خیالات مردم را در ولایت اناطوليا عجوش آورد تا پس بر ارامنه حمله کردند و خیلی کشت و خون بظهور پیوست - کلید ستون بار دیگر بخلاف حکومت ترکی خطابه شدید کرد - و سلطان عبدالحمید را سفاك اعظم خواند و رای دادی ترکی ارزوی اظهار عدم رضامندی محکومت ترکی از قسطنطنیه سفیر بر طالب ر باز طلبند. اما لارد روزبری باین رای کلید ستون اتفاق نکرد. و از ریاست فرقه افراد خود را باز کشید . چنین بود انجام نافرجام وسائر انگلیس و ارامنه در سال ۱۸۹۶ ع . دوازده سال دیگر گذشت و عالم بدیگر وقائع و جنگ ها اشتغال داشت. و انگلیس را فرصت نیامد نافته خوابیده مسئله ارامنه را بیدار کند. بلکه بعضی انجمنهای ارامنه مسلك - داد اختیار کرده باشیان تك . تخلیص وطن از بلا و آسیب فساد متفق شدند - چون عب خیر و خوبی و اتحاد و ترقی درسته ۱۹۰۸ ع در ملک ترکی آغاز شد و ازاد مسلمانان ترکی و وقوع این افسوسناک حوادث موفق شد و چون خبراین وقائع مدهشه در قسطنطنیه پذیمه تار برقی بیورپ و امریکا رسید - در همه عالم متمدن يك پریشانی پدید آمد - پیرقانی کلید ستون با وجودیکه از قوای تاریکی داخلی سعی نمود که نورانیت حقیقی را زایل نماید . گفتاد ارامنه بدشمنان بیرونی ملک و ملت در ساخته قدری فتنه انگیزی کردند. اما تائیدات ایزدی نگذاشت که کثافت بر لطافت چیره گردد . از ایشان عهد میمنت مهد سلطان محمد خامس خلد الله ملکه با وجود خطاهای باد ارامنه دولت عثمانی با ایشان مسلک مواسا و محابا مربی داشته است و ایشان بر مناصب جاپله مخصوص ساخته - حتی که در وزارت احمد مختار نمودند و اینا مائیت را طر اللی غرب دار و جنگ بلقان را اداره خوب نکرد. وقتیکه جنگ عالمگیرا غاز شد. ارامنه باز بر خلاف دولت خود و وطن خود رو روس و انگلیس اعانت کردن گرفتند . این عمل ایشان سراسر غداری بدولت و مات خود خطه که آن را سرزمین ارمنی میگو بنده است و آن و دیگر جلیس مسلمانها هم است و چنان واقع شده ، که با بدست عثمانیان باید است روس - آن جا طائفة كوچك حكومت مستقل داشتن نمی تواند کسانیکه تاریخ حاضرة ملك روس خوانده اند. خوب میدانند که. ارامنه در ملک روسی چه قدر افسوستاک است . و حال آنکه درنه نورانیت ممالک عثمانیه برای ارامنه مانند دیگر عناصر ملت شما یا حقوق سیاسیه مساوات حاصل است - بخلاف چنین دولت مشفق و در رفتن کفران نعمت است - این موفقیت روسی در ارض روم نواحی لا محاله از غداری ارامنه کم یا زیاده بوده باشد . حیف که این ملت زيرك و حالات از نفع خود گمراه شده در وادی خدا سراسیمه میگردد - یک زمان بود که اکثر تجارت ممالک عثمانیه داده از آن ارامنه بود. آرطین باشا معتمد سلطان عبدالحمید خان بود ... ایشان را زرق و شید انگلیس بدام تزویر در آورده و جاهلین است و دها قسیمان متعصب از جاده صواب دور انداخته ، اخلاق ارامنه را ابل ایضاً ترکی ایضاح میدهد برای فریب دادن دو کی عادی بن جا کافی است و برای فریب دادن چهار یهودی یک دوم ( یونانی ) از ورود جهازهای جنگی خویش را بالای کوه ادارات ( جودی ) شنا کنیم و برای ارامنه ازاین کامیابی حیله های انگلیس پریشان شده - روزی بمهارت و هوش از فریاد و خروش جرائد انگلیسی در باب مظالم اراده الشارع دولت عثمانی در قسطنطنیه نمودند و اینا مائیت بدست در آمده مردم بیگناه را کشتند - و واسطه انگلیس ایشا را اجازت شد تا صحیح و سالم بیورپ خانه صیاد می آید بیرون . عثمانی .

ولارد ساليري رئيس فرقه کنزرویتو كا مسلك دوستی بدولت عثمانیه داشت کثرت فوق العاده از طرفداران وزارت در پارلیمنت ( مجلس ملی ) وزیر اعظم شد و نخواست که مسلک لاره روز بری را تشیع کرده مسئله ارمنی را زنده کنند. اما میباید ارامنه در لندن تدبیری کردند که لارد سالسبری را به تشیع مسلك وزارت سابقه مجبور کرد - با ارامنه ترکی بطور خفیه اشارت رفت تا ایشان روز عید جلوس سلطانی در قسطنطنیه جوق جوق در کوچه و بازار بیرون آمده راه قصر یلدز گرفتند گو یا عرضداشتی محضر سلطان پوشی میکنند. چون موت یک رئيس ضابطية ( بوليس ) دارالخلافه برای گرفتن عریضه پیش هجوم ارامنه آمد. او را به هنگامه کردند . این واقعه غداری در مرکز حکومت عثمانی مسلمانان درجه فرقه را بهیجان و غضب آورد - ایشان زد و کوب ارامنه قسطنطنیه آغاز کردند و بسیاری را از آنها کشتند و حکومت مستبده آن عهده هم قدری اغراض کرد - چون دسیسه سیاسیان انگلیسی در تجریش اجلاف در مجلس مبعوثان داخل شدند - و اعضای وزارت دولت عثمانیه کردند. تداخل سیاسیات اعتزال گرفته بود - تقام چستر رفته بخلاف حکومت ترکی یک خطابه جوش انگیز نطق کرد و گفت - : حکومتی که چنین جرائم و قلاقل را روا دارد - نه خیر - بلکه مردم را بر آن جرائم و قلاقل تشویق کنند . بار است و به پیغمبر محمد ، که این حکومت ادعای پیروی او میکند . و بار است به تمدن و بار است به انسانیت : - مطبوعات لندن اغیارها را بغلو پیش خلایق آورده یک غلیان پیدا کرد - و حکومت لارد سالسبری را مجبور کرد تا او مسئله ارمنی را بدست گرفت . نهم ماه نوامبر سنه ١٨٩٥ ع در مجلس تاریخی لندن ، یک نطق تهدیدی شدیدی بخلاف سلطان عبد الحمید کرد و دسته های سفائن حربیه دول معظمه یورپ را بدهانه آبهای داردانیل فراهم آورد - اما دولت جرمنی هیچ سفینه نفرستاده بود. پیش از سال ۱۹۰۷ و تعلقات انگلیس و روس صمیمانه نبود بلکه در میان ایشان رقابت سخت بود - و همچنین پیش از ١٩٠٤ ع میان انگلیس و فرانس دوستی نبود - بلی روس و فرانس حلیف بودند - چون مسئله ارمنی را انگلیس آغاز کرده بود . - روسی و فرانس در تعیین کردن هیئت مفتشه با انگلیس شریک شده بودند - اما نه برای اعانت انگلیس بلکه برای نظار داشتن پر دسائس انگلیسی - پس چون لارد سالسبری رفتن خواست که سفائن حربیه دول معظمه زور داخل آبهای داردانیل شده در قسطنطنیه قابض شوند - برای توبیناف کا وزیر اعظم روس آنوقت بود. راضی نشد - و فرانس هم تائید روس کرد - باین شعبده بازی روس دولت عثمانی را از انگلیس جدا کرد - و بطرف خود کنید - این بود انجام مسئله ارمنی در ابتدای
[TRUNCATED—MAX_TOKENS]


۱۱
سال جم
شماره ۱۳
تفصيل محاربة عراق عرب
ابلاغیه عثمانی
طرف سفار تکبرای عثمانی تبلیغ میکردد . نقل از جراید ایران قوماندانی اردوی عراق عرب عثمانی تلگراف ذیل را مورخه ۱۷ سیار تکرای عثمانی تبشیر مینماید

اردوی فاتح عثمانی در کمال فعالیت به تعقیب اردوی مشهور و فراری تكبيها دوام میباید امروز اردوی عثمانی با دشمن در نهایت موفقیت چند ساده نموده و دشمن دو شیانه سعی میکرد پل خود را برباید عساكر

در آن نقاط غریق سرور و شادمانی کردیده و بدر گاه رب کبر با عرض نگران مینمودند و انشاء الله فرداهم بالطاف سبحاني فتح قصبه عزیز به الدنيا تخلیص بلاد ساره اسلامیه را تبشیر خواهم نمود

ما تلگراف قوماندان اردوی عراق عرب عثمانی مورخه ۱۸ تشرین ثانی اردوی انگلیسها با حال بسیار پریشانی قرار و اردوی عثمانی شب ور در تعقیبشان دوام مینماید امروز بعنایات شامله حضرت قهار منتظم به من بز به ارا هم اردوی شجاع عثمانی استرداد نمود و عثمانیان تا کنار شاری جلو رفته اند و انگلیسها شبیخون را که در تحت حمایه موتور

عثمانی چند تن از محافظین بل را مقتول و پل را هم غرف نموده اند و چند اسپو دیگر هم گرفته اند و از دشمن بك سفينه بادبان دار با دو دو به مملو از اشیاء و ارزاق و بوميها وماشين خط نويس اغتنام نموده اند و دو کشتی جنگی دشمن که اردوی عمان را تعقیب مینمود از از آتش توپخانه عثمانی بحان نشانیده شده و قسم اعظم از مرتباتش تلف گردیده است دیروز در حینی که عساکر فاتح عثمانی داخل مجزیره می شدند نیما صدای اذان چند محمدی در بالای منار جامع شریف بلند و اهالی اسلامیه شکرانه این فتح و ظفر كه من جانب الله بود مسجد وشا افتاده و بواسطة بعيد الكليسها

های خود باردوی عثمانی نمودند مقهورا مجبور بقرار کردیدند و محمد الله قدری قوه دشمن کاسته کردید که در مقابل حملات دیشب و امشب اردوی عثمانی مقابله آنان بی اندازه ضعیف و حتی بهیچوجه اردوی عثمانی ضایعاتی نداشته است و در نتیجه تعقیبات دیشی که از اردوی انگلیسها کرده شده يك موتور حربه دشمن تخريب ويك دو به آهی آنان اغتنام و يك سفينه حريه هم مغروق وضبط گردیده ولی ارزاق و جیه خانه اش را انگلیسها احراق کرده بودند د. داخل قصبه عزیز به و جوار آن بقدری از ارزاق و تجهیزات و اشیاء متنوعه که انگلیسها نجا گذارده

روح برنس بسمارك به مار شال هنيد نبرك مصالحه تشکر میکند.


صحيفه ۱۲ سال پنجم شماره ۱۳

اند مالامال است که تعیین و مقدار آن محال میباشد و در میان متروکات دشمن موجودیت اشیاء علی صاحب منصبان و آلات و ادوات فنیه و اوراق مهمه سیاسیه دلالت تام و هزیمت کامله دشمن دارد و در جلو قصبه عزیزیه کنار نهر دجله هزاران حبخانه و صندوقهای اشیاء از انگلیسها دیده و بدست آمده است چون در حین فرار اردوی انگلیسها از هر کجا که گذر میکنند دوچار تعرض و تاخت و تاز اهالی میکردند لذا برای اعمال اهالی آن سامان و هم تعرض آنان در آنجاها اعلان کرده اند که گویان دو اردوی قرار متارکه عقد گردیده است در صورتیکه هیچ اردوی نظامی دولت با ناموس ارتکاب باین قسم دروغ را نمی نماید و اردوی عثمانی در نهایت شدت شایعات کاذبانه دشمن را تکذیب مینماید.

از منظرهای محاربه
دخول مظفرانه عساکر سواری اوستریا مجارستان در پولیند

و موافق مستخبرات اخیره ضایعات انگلیسها متجاوز از پنجهزار بوده است و در آن میان صاحب منصب و افراد انگلیسی بسیار بوده است مجبور بفرار گردیده اند در این محاربه ضایعات عثمانیان فقط عبارت از یکصد مجروح و همانقدر هم شهید بوده است و بعون حضرت سبحان اردوی عثمانی از انگلیسها بقدر سیصد نفر اسیر گرفته اند و در آن میان هم منصبان انگلیسی از مین باشی و یوز باشی و ملازم حسین بوده است و افراد هم انگلیسی بوده اند از عراق و بصره و به کویت و یک سلیمانیه.

ايضا مورخه ۱۹ تشرين ثانى
عساکر عثمان و مجاهدین اسلامی امروز دشمن فراری را توقیف و آنها را مجبور بمحاربه نموده و دشمن پس از دادن تلفات کلیه منهزماً


سنه ۱۳ سال پنجم شماره ۱۳

از مهمات و توپ و جبخانه و عرابه ها و تجهیزات بسیار باز اغتنام نموده اند از طرف آتش توپخانه عثمانی دو غامبوط بزرگ که یکی (قابر فلاس) و دیگری (کنند) نام داشته و باصطلاح اهالی انجا ( ابو السیله ) مینامند تخریب و ضبط گردید غامبوط کنند نام کاملا اتلاف ولی غامبوط قار قلاس را سالما ضبط و مصادره نموده اند و عده توپ و مترالیوز هائی که در دردانلها بوده و ضبط شده بالغ به صد قطعه است این دو غامبوط که بهترین واسطه حربه دشمن بوده است فوق العاده حائز اهمیت میباشد و غامبوط فار فلاس را قریبا در علیه دشمن استعمال خواهند نمود انگلیسها در بن کوت الاماره و بغداد به قسمتی از اردوی عثمانی که به بصره هجوم برده و شروع بتعرض نموده و از یکصد و بیست تیر توپی که بسمت این قوه شان انداخته اند جز چند شهید و مجروح اثر دیگری نکرده است ولی این قوه که عبارت از یک بازوی اردوی عثمانی است دشمن را دوچار ضایعات کلی نموده و مانع از عبور دو کشتی جنگی انگلیسیها شده و انها را مجبور بعودت بکوت الاماره نموده اند و از طرف عثمانیان به غامبوط انجام شده فایرفلایی نام اسم سلمان پاک داده شده است.

ايضا تلگراف ۲۰ تشرين ثانی
اردوی عثمان پیوسته در تعقیب اردوی مقهور و فراری انگلیس دوام مینماید بلطفه تعالى قصبه بعمله را هم عثمانیان استرداد نمودند يك سفینه جنگی کوچک مسمى ( به السادن ) بايك دوبه آهنی که دا رای دویست و پنجاه تون حجم بود سالما با ارزاق و جیخانه و مهمات بسیار زیادی انتقام نموده اند و یکمقدار هم باز اسیر گرفته اند و جمع اسرا به هشتاد صاحبمنصب انگلیسی و یکصد و بیست نفر بالغ میشود و ضرر مادی دشمن در نتیجه تعقیب اردوی عثمانی متجاوز از یکصد هزار لیره تخمین زده شده است و در میان دشمن هشت نفر تبعه خائن عثمانی بوده و تیر باران شده اند و غامبوط سلمان پاک نام که دیروز اغتنام شده بود برای مختصر آسیبی که از آتش توپخانه عثمانی باو وارد گردیده بود برای اصلاح ببغداد فرستاده شده است و انشاء الله عراق عرب را از لوث اعدا تطهير و احوال این اردوی با عزم و قوت عثمانی بسیار خوب است و امروز بهیچوجه اردوی ما دو چار ضایعات نگردیده است
( رعد )

. قبول اسلام .
( ترجمه از اخبار های هندستان )
هندوهای ذیل که مرید سر آغا خان بودند علنا از مذهب هندو تائب شده مسلمان شده اند. همراه عيال و اطفال خود

نام اسلامی | تعداد عيال واطفال | نام هندوکی
حسین بهائی | ٥ | سوهند اراء زرگر
محمد اسمعیل | ٤ | مانکو زرگر
مهدی محمد | ۱ | رام بهایا زرگر
قاسم | ۱ | صاحب دینه زرگر
محمد قاسم | ٠ | چهوچهو زادۀ گر
محمد بهائی | ۱ | حکم چند
قاسم | ۱ | پهه زرگر
خیریت علی | ۱ | ملقانی سنگر تهیوار
حسین بهائی | ۳ | بهایا
جعفر | ٥ | حیونا
میزان | ٢٦ |

، وطن پرستی عثمانیها .
اخبار دیلی میل انگلیزی در شهاره تازه خود از کیفیت وطنخواهی عثمانیها از آغاز جنگ نوشته است که بچه شوق و ذوق تمام برای امداد مالی و جانی به حکومت سنیه خود مهیا هستند این کیفیت عجیب را چنان بیان میکنند. همه اسباب عیش و عشرت در اسلامبول معدوم شده اند رقص خانه ها . دنیا روها همه موقوف شده اند. پیش مردم هر قدر روپیه زیاده از خوردن و پوشیدن باقی میماند آنرا بخزانه حربی تحویل میکنند. اطفال کسی هم خرج های زیاده و اسراف و ابذار را ترک کرده اند . هر قدر پیسه اضافه داشته باشند بوزارت حربیه ارسال میشود . کادیانها هر قدر رقمی که از خرج اسب و کادی زیاده شود راست بوزارت داخله میفرستند. عورات مستوره هم کار بافنده کی کرده در بازار فروخته نفع آنرا در خزانه حربی داخل می کنند .
و فالنصر لهم انشاء الله العزيز .

اختلالات هندوستان
و پیغام داره .
روز یکشنبه در کلکته دو نوجوان بتکالی بر بایسکل سوار شده در خانه يك شخص هندو بنام وقتو ۲ بجه داخل شدند، و صاحب خانه را گفتند که فی الفور ۵۰۰ روپیه نمایده ، شخص مذکور انکار مطلق کرد که نزد من روپیه موجود نیست. آنها گفتند که سه روز میشود که واردت از مدراس آمده نزد او بسیار روپیه موجود است ولی صاحب خانه از انهم انکار نمود - لهذا يك بتکالی گفت که در آخر این هفته خانه ترا تاراج خواهیم کرد و همه خاندان ترا خواهیم کشت تا شام هر قدر میتوانید حفاظت خویش را نمائید و پولیس راهم خبر کنید.
كذا

بنام ( بابو کرنا موهن چکر اورتی ) که در کلکته يك رئيس مشهور و معروف است يك خط بی امضا رسید که ما شب شنبه بر خانه شما حمله کرده منال تانرا می بریم و نیز شما را اجازه داده ایم که خبره پولیس برسانید خود مقرر کنید. چون بابوی مذکور المراسله ( محبت سلسله ! ) را در ( اسعد اوقات ) مفتوح نمود، فورا به پولیس اطلاع داد و پولیس ها به شب شنبه خانه او را حفاظت کردند مگر هیچ حمله در ان شب نه شد. ولی فردای آن بوقت پیشین يك گروه داره ها بر خانه او حمله برده و هر قدر اسبابی که یافتند در همان وقت گم بردند. پولیس ها در سراغ ایشان افتاده اند...

ه دار های تعلیم یافته ،
از کلکته اطلاع رسیده است که پولیس تارا کشور چند نفر را بتهمت داره زنی گرفتار کرده اند این نفری عموماً بسیار آدمهای شریف و از خاندان های محترم تعلیمیافته میباشند ازین ۲۵ نفر گرفتار شده کسی بی ای ، کسی ایم ای هستند .


صحیفه ١٤
سال عم

( اختلالات )
هند

داره مدناپور :
شب ۱۸ فروری چند نفر داره زنهای مسلح به خانه ( تولكو انانيه ) در آمدند، اهل خانه بخواب خوش رفته بودند. نفری « داره » زن صاحب خانه را بیدار کرده جای روپیه و زیور ها را پرسان کردند. زن مذکور بنای نعره زدن را گذاشت ولی آنها او را ساکت ساخته هر قدر روپیه و زیور و غیره که یافتند گرفته و به زن مذکور تسلی دادند که این روپیه ها و غیره را عنقریب پس به او می دهند . چون ایشان را راندند زن مذکور غلغله انداخته و شوهر خود را که بدیگر طرف خواب بود از ماجرا واقف ساخت شوهرش پولیس را به تيليفون اطلاع داد ولی تا حال سراغ آنها معلوم نیست .

كذا :
بازار داره زنی در بنگال هنوز گرم است، داره ها همه مسلح اند. همین صوبه بنگالی کیفیت ترس آور يك داره را که در روز روشن نزديك تهانه ( موریل گنج ضلع کهلنا ) در خانه يك نفر ( بابو گریشن چندر دای ) درآمده نقد و زیور ۸ هزار روپیه کلدار را گرفته بردند، ذکر می کنند که پولیس در جست جوی آنها هستند .

كذا :
يك جميعت نوجوانان بنگالی که قریب ۳۰ نفر بودند به نصف شب در خانه ( بابو بینی ماذهب کهنا ) ریختند . همه زیورات زنان ، و ما فیهای ترنك ها، و بکس ها را کشیده همراه چیزی نقدی بردند ، اینها همه مشعل های روشن در دست داشتند، و ریشها و مندیلهای ساختگی داشتند . پیش آنها تلوار هم موجود بود .

كذا :
قریب ۷ یا ۸ آدم در نصف شب به حدود ( رای پور ، ضلع دهاکه ) در دریای اریل خان بر يک کشتی که در مالکیت شیخ محفوظ الدین نامی بود حمله کردند بعد از جمع نقدی و دیگر اسباب متفرق فرار کردند و می گویند که همه شان بارود هم داشتند .

كذا :
ده نفر اشخاص مسلح ریشهای ساختگی برنج چسبانده در يك كشتی سوار بودند، کشتی را در شهر ( سلیم گنج ، ضلع بقره ) در آورده بر يك کشتی يك الهی بخش نامی حمله کرده و بزور و تخویف کلیدها را از آنها گرفته قفل های صندوقهای آهنی را باز کرده قریب ٤٠٠ روپیه نقد کشیده بردند و بر کشتی خود سوار شده پس رفتند .

كذا :
ده ، دوازده نفر بخانه بابو میش چندر کرمکار بوقت نصف شب داره زده و اهل خانه را ترسانده بعضی بکس ها را شکستانده نقد و جنس که حساب نشده برده اند .
ه در همه واقعه ها يك سراغی هم یافته نشده پولیس ها .
ه سر گرم تفتیش اند .

شمارۀ ١٣

ترجمه از اخبارهای هندستان
. قوانين ظالمانه .
در هند

شرح این قصه جانسوز نگفتن تا کی
سوختم سوختم این سوز نهفتن تا کی

درین ایام لهجه مقالهای اخبارات ملت محکوم مظلوم هند بسیار آبرو و دلسوز است، انتظام و سر رشته از دست انگلیزها رفته آغاز بی انتظامی و اجرای قوانین غیر معقول وحشیانه ، سراسیمگی شانرا اظهار میدارد اما آنچه ما فکر می کنیم در هند بجز « دارهای نوجوانان » هیچ چیزی دیگر نیست که باعث پریشانی آنها شود . پس معلوم است که این داره های اهمیت فوق العاده دارند ! ... که برای جلو گیری آنها قوانین وحشیانه اجرا میکنند گردان پریشانی حواس شان است چنانچه يك دو سر مقاله یکی از اخبارات مذکور را اجمالاً ترجمه میکنیم:
تهذيب عصر حاضر و انسانیت قرن موجوده مدعی است که طبق اصول حقانیت پرورانه و قواعد معقولیت گسترانه میباشد . این دورۀ تمدن در یورپ البته اینقدر کار کرده که بگناه ملزم دیگر، مرد دیگری را نمی گیرند و آزار نمی دهند .
اما .... در هند سياه بخت يك قبيله بیگناه امن خواه را به یکنفر که آنهم شبیه میباشد، در قید مجازات می آرند زیرا احتمال است که در همین طریق مجرم حقیقی هم گرفتار پنجه عقوبت ضمناً شود! ... بعد از ان بارباب حل و عقد هند يك خطاب مایوس از جوانی کرده می گوید که این مجازات و نظر بندی ها که گرفتار شدگان آنها بهیچ وجه از حال خود خبر ندارند اظهار میدارد که حکومت بریطانیای عظامی از تشخیص مرض اصلی عاجز آمده، بمثابه طبیبها معالجه میکنند، ولی افسوس ک این دواها به مزید الم آنها و تصدیع خود معالج ها خاصیت می بخشد

§

در يك شماره دیگر خود بعنوان تاثر بخش و ریزش ناله وار « قانون حفاظت هند » ترجمانی کرده فریاد او را بر عموم عرض میکند چون ازان فریاد احوال عمومی مطبوعات هند و قانون معلوم میشود اجمالاً ترجمه میشود :
قانون حفاظت هند فریاد میزند که اخبار « استیتسمین » و « کامرس » لقب، « غمخوار هند » ، « فریند اف اندیا » داده هر روز بخط جلی مرا یعنی خود را بآن مزین میسازد ، در حقیقت غمخوار هند نیست؟ پروگرام های سیاسی که مدنظر حکومت هند است خاک انداخته چنان خود را در آب و رنگ اشاعت میدهند که در حق بارود فساد و اختلال عامه سوزان دارند .
مراد از اجرا و نفاذ من ( قانون حفاظت هند ) این بود که من اخبار راست راست ( ! ) تار و پود آن یعنی خبرهائی که بواسطه « رویتر » و « سکرتری آوف ستیت » میرسد بهندوستان برسانم اما این « ابنای هندوستانیها » اکاذیب و اباطیل اخبارات « امپریال پایپرا » در صفحه خود درج کرده مطلب مرا پامال می کنند، این خبرهای دروغ با آب و تاب خبرهای بسیار راست و سرکاری در « استیتسمین » اشاعت بالکاذب است .


صفحه ۱۵
سال حجم شماره ۱۳

رنیه می اندازد که چنین خبرها هم وجود دارد که ریوٹر، و متحده و بنگال توش است چرا برای پنجاب پیش شده است ؟ آیا اخبارات « اینگلو اندین » تحت قانون مطبوعات هند نیستند که از ایشان بازخواست نمیشود ، در کدام صوبه ممنوع الدخول نمی کردند و هر جا كه سنك است بهای لک اخبارات عاجز از دوست این چند سوال است که هر هندوستانی منتظر جواب آنها هست !...؟

خبرهای جنگ
المترجم ( عبد الهادي )

۲۲ فروری خبر لندن — يك لنگر جهاز ( دونکل ) نام دولت برطانیه را آبدوزهای دشمن غرق نمودند عمله و نفری آن نجات یافته —

۲۳ فروری خبر لندن — يك لنكر جهاز ( دیمتر میتی ) نام دولت برطانیه در بین در یاسفر می نمود که يكايك در بين مخزن ذو غال آن آواز پریدن بارود شنیده شد و جهاز مذکور شکسته به بسیار حالت خراب بر ساحل رسیده گفته میشود که این هم شیطانت جرمن ها است —

ويك انكر جهاز ( لافليندر ) نام دولت هالیند را هم کشتی های زیر آب جرمن غرق نمود — ويك لشكر جهاز ( ويست برن ) نام دولت برطانیه را جرمن ها تقدم مال غنیمت گرفتار کرده بوده اند بعد از آن معلوم شده که جهاز مذکور را غرق نمودند و نیز جهازات ( فاسمنگی) و ( هیورس ) و ( می کنارش ) و ( وايد نبيك ) و ( كيمبرج ) و (بلي) و ( الكسمبرك ) نامان دولت برطانیه را آبدوزهای دشمن غرق نموده.

(۲۰۶) نفر افسران و عمله جهازات مفروق را مقید کرده برده اند

۲۵ فروری خبرلندن — از جزیره ( تلزیف ) واقع سمت غربي ملك افرغه خبر رسیده كه يك لذكر جهاز جنگی قسم گرو زیر جرمی بمثل جهاز ا بمدن در علاقه جات مذکور طوفان برپا کرده چنانچه در همین چند روز چهار لنگر جهازات دولت برطانیه را غرق نموده —

۲۶ فروری خبر لندن — سپاه سرویه و ماتی کرو با وجود حمله های بسیار سخت سپاه استريا ملك البانيه را خالی نمودند — و سپاه آستریا داخل شهر ( درازو ) گردیدند —

۲۶ و ۲۸ فروری خبر لندن — يك لذكر جهاز ( دیدو ) نام انگریزی را آبدوزهای دشمن غرق نمودند عمله و نفری آن نجات یافته و يك لذكر جهاز ( مسيو حا ) نام انگریزی که دان و مسافران عازم سمت ( جبل طارق ) و ( و مارسیلها ) ويلمان و ( عدن ) و ( يميني ) و ( کراچی ) را گرفتار هلاکت ساخته و يك كروو از ورا كريزي قريب بندر گاه ( دور ) همراه يك سرنك بحرى تصادم نموده غرق کردید از جمله ( ٤١١ نفر ) عمله و نفری آن ٢٦٠ نجات بافته و يك لذكر جهاز (ناست نت ) نام الكرزى ويك جهاز ( برگ ) ويك لذكر جهاز ( تارن بارن) نام نمیره دولت سویدن را در بحر روم و يك لنكر جهاز ( ميكان برك ) نام تمبر ٦ دولت ها ليند و يك لنكر جهاز ( برنكليك نام نمبر ۷ ) دولت فرانس و يك تنكر جهاز ( پشتکانی نمبر ۸) نام دولت روس را آید وزهای دشمن در بحر روم سمندر غرق نموده — کویا در عرصه ساروز هشت لشکر جهازات دول متحده غرق کردید.

۲۸ فروری خبر الندن در میدان فرانس در دیگر جمله مقامات جنگهای خفیف حسب معمول جاری است مگر در محاذ ( وردن ) این قسم يك جنك سخت و خون ریزی جاری است که این چنین جنگ سخت و خون ریز قبل ازین کاهی پیش نیامده بود و نیز معلوم شده که جر من ها از چند روز تیاری این جنگ را کرده بودند و قیصر جرمن بذات خود در جنك


شماره ۱۳
اعلان
سراج التواریخ
جلد اول و دوم

زندگانی جاودانی هر قوم و ملت (تاریخ آنست. (سراج التواریخ)
آئینه حیات نمای ملت جلیل افغانست. زیرا از آغاز تشکیل و تأسیس
یافتن دولت افغانیه حالیه بحث میراند که برای حال و استقبال ملت بهتر ازین
در سگاه عبرت، و خوشتر ازین انتباه ملت تصور نمیشود ، هر فردی
ملت را واجب است که یک نسخه از آنرا بدست آرند و مانند در زمان
در کتابخانه قلوب خودشان نگهدارند. علی الخصوص که کتاب مذکور
به نیت خالصانه و خیر خواهانه استفاده عمومی به امر و فرمان ذات عرق
صفات بادشاه مقدس ما اعلی حضرت ، سراج الملة والدين و تأليف و تدوير
و در مطبعة حروفی دار السلطنه کابل بزیور طبع آرایش و تزئین یافته است
جلد اول این کتاب از ابتدای سلطنت خاندان ذیشان (سدوزائی)
یعنی از آغاز تأسیس و استقلال دولت علیه افغانستان تا ورود اعلیحضرت
امیر کبیر امیر دوست محمد خان مرحوم جنت مکان از هند در کابل تحت مراد
و جلد دوم آن از حکومت خاندان جلیل الشان (محمد زائی) یعنی از ابتدا
حکومت اعلیحضرت امیر کبیر امیر دوست محمد خان قابه اول جور
اعلی حضرت ، ضیاء الله والدين امیر عبد الرحمن خان ، طاب ثراه و
تارخ خود را جامع میباشد و از ابتدا تا آخر و از هر حیث جامع میباشد.
کتاب مذکور نسبت زینت و خوبی تجلید آن از قرار ذیل است.

نمبر (۱) پشتی چرمی چرم تصواری دانه دار کابلی پخت چهار
جدول طلابر کار نشان دولت و اسم کتاب از ورق طلای اعلم
بندی شده مبلغ شانزده روپیه پخته کاملی –

نمبر (۲) پشتی مقوار و به کیر ماشی چهار گنج و زیر چرم فرعد
حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلامیه سیزده روپیه از
نمبر (۳) پشتی مقوا رو به بيره لاجوردی چهار کنج وزیر
مینی سرخه کابلی پخت حاشیه و اسم کتاب و نشان دولت ورق طلاب
جزء بندی شده یازده روپیه پخته کاملی و ده شاهی –

نمبر (٤) پنتی مقوا رویه ابری چهار کنج و زیر چرم میشی در
کاملی تحت حاشیه وانه کتاب و نشان دولت ورق طلامجه کود
شده ده روسیه تخته کابلی و به شاهی –

نمبر (ه) پشتی مقوارو به ابری سرخ چهار کنج و زیر کیر سیا مالم که
و نشان دولت ورق طلاء جنه كوك بندی شده به روپیه بی
و یازده شاهی

صفحه ١٦
سال پنجم

مذکور موجود میباشد درین جنك جرمنی ها این قسم بك آله جديد
استعمال نمودند که شعله آتشین آن از دوازده ميل إلى نجاه و پنج ميل جمله
اشي أو حيوان و انسان را فنا می نماید و درین جنك جرم ها آنقدر
بشدت همه نموده اسبابهای تباه کن استعمال می نمایند که هیئت جغرافیائی
میدان جنك تبديل يافته یعنی کوه هموار شده و زمین های هموار
صورت تپه ها و در بارا اختیار نموده والحال سياه جر من بفاصله چند میل
وردن میباشد
٤ مارچ – یک عدد جهاز هوائی از جمله جهازهای که قبل از این
در پشاور پرواز داده بودند در قریب نوشهر بروزشنبه ۲۲ ماه حال از هوا
زمین افتاده دو نفر انکلیز که در جهاز مذکور بودند هم هلاک شده
و جهاز هم تکه تکه شده تحصیل دار آنجا خبر شده برای حیف کمشنر اطلاع
داده چیف کمشنر حکم کرده که بهره مفرو کنید که کسی نزدیک آن رود
و مردم واقف نشود به عمل ۱۰ بچه شب تکه های چهار را در دریا بیندازید
و مرده های دو نفر انکلیز را دفن کنید – فقط

اجمال آخر ترین خبرهای جنك

از قرار زیونهای روسی که در اخبارها نشر میشود گویا روس
(ارش روم) و (تبلیس) را گرفته اند اما یك نتيجة قطعی هنوز حاصل
نشده است. در رزمگاه مشرقی جرمها وضع ندافی را گرفته همه
مهاجمات خود را بو رزمگاه مغربی صرف میکنند ، و از نتیجه آن
(وردن) نام مستحكمات ملك فرانس را بایک قسمی از اراضی ملك
جدید فرانس بدست اوردند درین جنگها تلفات عظیمه عما کر فرانس
وجر من وقوع امده است – خبر لندن از ۷ مارچ مظهر است که در لندن
برفباری شدید در پتروز ها شده است. در انتهای این برق باری به عدد
زیانهای جرمنی بصورت غیر متوقع پدیدار شد. تا محال خیال کرده میشد
که زیبانها در برفباری حرکت کرده نمیتوانند و دیده شد که در ابرهای
کمتر بلند و کمال موفقیت و کامیابی پرواز میکردند ، و در سمتهای مختلف
دهشت نشاندادند. و بريارك شاير، وان كولن شاپر ور تلنيد ، و هكدين
تلفات نفوس ، و زيادي دكانها و خانه ها و ديگر عمارات بوقوع آمد ، يك
لشکر جهان کمپنی انگلیزی از (بلونا) بطرف امریکه میرفت بر ساحل
امریکای جنوبی با کوهی مصادمه کرده با جمله عمله ای که ۱۰۷ نفر، و
۳۳۸ ما قران غرقاب خافنا كرديد . – يك لنكر جهاز بریتانوی
موسوم به (راتبه سی) غرقاب شده است، و نیز جها موسوم به
(ماننده) غرقاب شده است. شایع شده است که (یوسف عز الدین
افندی ولیعه دولت علیه عثمانیه به اراضی فلسطین برای نظاره قوای اردوی
عثمانی که برای مصر حاضر شده است. يك احتفالات عظیمه برای
جشن (اتحاد ترك و جرمن و استریا و بلغار) در استانبول بره میباشد
و روانت که پادشاهان دولتهای مشارالیهم در انجا اجتماع خواهند کرد.
قیصر جرمن به پرنس سعید حلیم باشا صدر اعظام دولت عثمانیه نشان
(اعلنوار) یعنی عقاب سیاه را که از نشانهای بزرگ دولت جرمن است
عطا فرموده فقط

محل فروخت

چون کتاب مستطاب سراج التواریخ چهار جلد میباشد اگرد
وقایه و شیرازه میشد حجم کتاب موصوف کلان میشد لهذا العليه
همایون و لا امر نمودند که جلد اول و دوم در يك و قابه شیران
و جلد سوم و چهارم آن که هنوز در زیر طبع میباشد و پس
از طبع برآمده مقوا کرده شد انشاء الله اعلان فروش آن در
خواهد شد فقط

در چاپخانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید.
همه مقاله هایکه دستخط ندارد از طرف مدیر و مسیر محور تهران
محمود طرزی


اعلان
عموم مشتركين كرام خودرا ياد آوری میکنیم هر قدر سعی و کوشش کردیم که از شکایت نرسیدن اخبار مشتركين كرام دارالسلطنه کابل خودرها بی پایم تمکن نشد لهذا با کتبخانهٔ مركزي دارالسلطنهٔ کابل يك مقاوله نموده با کتبخانه مشارالیه تقسیم و توزیع اخبار مارا که بهمه مشتركين كرام ما رساند در عهده حيث خود قبول نمود . مشتركين كرام دارالسلطنه خود را مخيّر و یاد آوری میکنیم که بعد ازین اخبار های شان بدون واسطهٔ غیر فردا فردا واسطهٔ آدمهای کتبخانه بخود شان میرسد.

شرایط خر یداری
دارالسلطنه | ولایت داخل افغانستان
قیمت سالیانه هشت روپیه کابلی | سالیانه چارده روپیه کابل
قیمت ششماهه پنج روپیه کابلی | ششماهه هشت روپیه کابل

در خارج افغانستان
هر جائیکه باشد ها اجرت پوست
قیمت سالیانه ده روپیه انگلیزی | قیمت ششماهه شش روپیه انگلیزی
سه ماهه اشتراك قبول نمیشود.
يك طلای پوند انگلیزی پانزده روپیه کلدار است. از همین قرار حساب کنند

( شرایط درج کردن اعلانها )
سوداگرانی که مال تجارتی، و صنعتگرانی که صنعت خود شانرا در سراج الاخبار افغانیه اعلان و اشهار کردن میخواهند، و با دیگر هر رقم اعلان و اشهاریکه باشد از قرار شرایط ذیل درج و شایع میشود :
اعلانیکه در متن اخبار از یکبار تا به پنج بار نشر و شایع شود رسم هر سطر ۱ يك روپیه کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطر يك قران یعنی نیم روپیهٔ کابلی اجرت گرفته میشود اعلانیکه درین ورق وقایه درج شود از یکبار تا به پنج بار في سطر يك قران یعنی نیم روپیهٔ کابلی و اگر از پنج بار بیشتر نشر کردن خواهند في سطر سه شاهی اجرت گرفته میشود. طول سطر يك ستون اخبار ما ( ۳ - اینچ - ٤ - سوت ) میباشد.
هرگاه شخصی اعلان خود را متمادیاً تا يك سال نشر کردن خواهد و وجه يك ساله را پیشکی ادا نماید در ورق وقایه در سطری چار آنار اجرت گرفته میشود.

اعلان
حَيَاتُنَا قِطْعَةٌ مِنْ
سَيَاحَةٍ رُوِى زَمِيْنْ
در ۲۹ روز
آسيا اوروپا أفريقيا
( مطبعة عنايت ) يك اثر دلپذیر جدیدی در نظر هوشکاران عرفان جلوه عرض میدهد ، بدست آرید بخوانید در ظرف ۲۹ روز يك مدت کمی سه قطعه زمین را با سیاح آن یکجاه و همراه دور و سیر میکنید . ملکهایی را که بران میگذرید مفصل و مكمل جغرافیا و تاریخ آنرا خوانده میتوانید چه چیزها می بینید. چه چیزها میشنوید. چه لذتها چه سرورها میگیرید ! علمی، ادبی، سیاسی در عین زمان شاعرانه عاشقانه هوسات برانگیزانه - يك اثر ! این اثر از سه جلد مركب و زيب وقايه مجلد میباشد. تقریباً (۷۰۰) صحيفه ، و با ( ١٠٥ ) قطعه تصاویر مناظر مختلفه و اشخاص معتبره و نقشه های مهمه مزین است . قیمت با اینهمه خوبیهای آن قیمت (۷) هفت روپیه کابلی آن هیچ نیست ، کاغذ اعلا ، چاپ حروفی ، تصاویر زینکو گرافی، جلد محکم و استوار و دگرچه میخواهید ! همینقدر که یا در نفس مطبعه مبارکه در ده افغانان ( عبدالروف ) خان سر مرتب مطبعه مباركه ، یا در بازار ارك بدكان ( باز محمد ) تاجر کتب یا در بازار کتب فروشی متصل مدرسه شاهی بدكان حاجی ملا ( غلام محمد ) خان تاجر مشهور کتب رو آورده و مبلغ فوق کتاب مذکور را بدست آرید دیگر کاری نمیماند.


( اعلان )

پراکنده
از آثار مطبوعۀ تازۀ مطبعۀ مبارکۀ عنایت ، و عبارت از يك مجموعۀ اشعار انداز تجدد آثاری میباشد که بر کاغذ اعلا ، و خوبی طبع دارا ، بالتصاویر بسیار زیبا جلوه گر بازار عرفان گردیده است . اگرچه از تحت خط و خال بعید است ولی مضامین و خیالاتش سراسر بیکطرز جدید است . نسبت بخوبیهای ظاهری و معنویش قیمتش خیلی ارزان . بی تقابل (۲) دو روپیه کابلی در خود مطبعه عنایت از نزد عبدالرؤف خان سر مرتب ، و در بازار ارک از دکان باز محمد ، و در متصل مدرسه شاهی از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب همگی خریده میتواند .

اعلان

جزیرۀ پنهان
دوستداران مطالعه آثار ادبیه را مژده و ازین خبر رسیده گزار ، مطبعه عنایت ، کام شما را شیرین نمائید . جزیره پنهان ، يك ناولیست که قوت علم و معرفت و سعی و غیرت را برای اساس زندگانی نوع بشر فی نشر نظریات و جلوه گر میسازد . هم حکایت ، هم عبرت هم فن هم فضیلت خوب جالب خوبی باطنی و ظاهریش بسیار ارزان تنها (٦) شش روپیه محل فروخت فی مطبعۀ عنایت در ده افغانان ، و دکان باز محمد در بازار ارک و دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل در مدرسه شاهی .

اعلان
از اداره
کتاب سال اول سراج الاخبار افغانیه مجلد
کتاب سال دوم ۱۰۰ مصور مجلد
کتاب سال سوم ۱۰۰ مصور مجلد
کتاب سال چهارم مصور مجلد
علمی و اسلامیت
آیا چه باید کرد؟
ادب در فن
توحید
مختصر جغرافیای عمومی
این کتابهای فوق در اداره موجود است . هرکس که آرزوی خریداری آنرا داشته باشد به اداره مراجعت کنند .

اعلان
از مطبعۀ عنایت
قیمت در وجه کابل
سیاحت دورا دور زمین بهشاد روز مجلد •
سیاحت در زیر هوا مجلد •
سیاحت در زیر بحر مصور مجلد •
از هندهن منحنی و از هر چمن سمنی مجلد •
روضة حکم مجلد •
پراکنده مصور مجلد •
جزیره پنهان مصور مجلد •
هر کسی که آرزوی خریداری این کتابهای مافوق را داشته باشد از خود مطبعه عنایت در ده افغانان از نزد عبدالرؤف خان سر مرتب و از دکان باز محمد خان کتابفروش در بازار ارک و از دکان حاجی غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی بقیمتهای معینش خریداری کرده میتوانند . و اگر از خارج افغانستان آرزوی خریداری کتابهای مافوق را بکنند با مدیر سراج الاخبار افغانیه مخابره کنند .

اعلان
کتابهای مجلد سراج الاخبار افغانیه ، و کتابچه های علاحده و شماره های متفرقه آن و همه کتابهای مطبعۀ عنایت خریداران که آرزوی خریداری آنها را داشته باشند از دکان حاجی ملا غلام محمد خان تاجر کتب متصل مدرسه شاهی ، و از دکان باز محمد خان تاجر کتب در بازار ارک بقیمت های معین آن خریداری برده میتوانند و نیز در خود اداره در ماشینخانه مبارکه ، و در خود مطبعه عنایت در ده افغانان هم بفروش میرسد فقط


شمارة ١٤
سال پنجم

سراج الاخبار الافغانية
۱۳۳۹

فهرست مندرجات

منابع خانه ادبیات ( کو کبه بهار پر تجمل در دار السطنة کابل
علوم وفنون )

حوادث خارجيه
خبرهای داخلیه ایران - استعداد همدان - ورود المانها - اتباع انگلیسی در شیراز - در کرمان - هیجان اهالی عراق - ورقة فوق العاده در قم - جنایت جدید در کرمان - تصمیم دولت - خبرهای جنگ از جراید اوروبا - المان زود ورسيد - جنك تحت البحري - تلفات وارده بدول متفقه و بیطرف در یکماه - در عقب فرونت المان در مشرق - انتقالات بزرك قشونی - طوفانهای سخت انگلستان - ملاقات قيصر وصدر اعظم عثمانی - جایگاه زیپلن در صوفیه - خبرهای ممالک عثمانی - شیخ احمد سنوسی - عثمانی و عالم اسلام - حالات روحیه اسلامبول - اسرار کالی بولی - ابلاغیه عثمانی - حوادث ایران - جنگ در همدان - جنك ساوه - حركت علما از عراق - در همدان - راجع بجنك ساوه - ورود سواره بختیاری - حوادث جنك - تدارك ورود قیصر به قسطنطنيه - المان و عثمانی در ایران - ترجمه از اخبارهای عربی - تركيا و الشرق - ايات بينات - اجمال آخر ترین خبرهای جنگ - خبرهای راجع بعثمانی -

اعلان
( سراج التواريخ )

تصاویر
} از مناظر اماکن مقدسه اسلاميه - مدينه منوره - مسجد قبا - بيت المقدس - جنت البقيع
در مدينه منوره


اعلان
از صنایع پروزیهای ذات ستوده صفات اعلیحضرت سراج الملة والدین بادشاه رفیخواه دولت علیه افغانیه وبسعی و همت جناب حربی کار خانه جات، ماشین خانه مبارکه دارالسلطنه کابل علاوه بر اقمشهای حوایج دولتی و عسکری مانند آلات حربیه دفاعیه و اونیفورمهای عساکر شاهانه وغیره، بعضی دیگر مصنوعات داخلی که از آن اهل وطن استفاده میتوانند نیز ساخته شده است که از حضور اعلیحضرت همایون حکم فروش آن صادر گردیده است: محل فروش این چیزهای ذیل ( در دکان عبدالله خان در بازار ارک ) میباشد.

(۱) سرج های پشمینه باقی برنگهای مختلف که قیمت آن از قرار گز انکلیزی ۳ فوته مشخص شده و در صند و قخانه جنسی هم بفروش میرسد
اقسام | قسم اول | قسم دوم
درجه ها | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم | درجه اول | درجه دوم | درجه سوم قدری کار قیمت آن ۱۰ چه زیادت است
رقم | رنگ خودرنگ | رنگ خودرنگ | رنگ خودرنگ | رنگ خودرنگ | رنگ خودرنگ | رنگ خودرنگ
قیمت | تا حال ساخته نشده | ٦ روپیه ۱۸ پیسه | ٦ روپیه ۱۱ پیسه | ٦ روپیه ۱۰ پیسه | ٦ روپیه ۹ پیسه | ٦ روپیه ۸ پیسه

کشمیره های قسم اول درجه دوم از قرار گز انکریزی کشمیره چهار خانه ۷ روپیه ۳۵ پیسه کشمیره دار هر رقم ۷ روپیه بیست و پنج پیسه

(۲) تکیه های چرمی محراب و منبردار (۳) جراب
رقم | تکانکه زوج | راهدار زوج | معمولی زوج | میانه فی درجن | خورد فی درجن | کلان فی درجن
قیمت | ۱ روپیه ٥٢ پیسه | ٤٥ پیسه | ٣٦ پیسه | ۱ روپیه ۱۰ پیسه | ۱ روپیه ٤٠ پیسه | ٥٠ پیسه

(٤) کروره های جدید ساخت
رقم | چرم باف یک اسپه | چرم باف همرکاب | زه باف یک اسپه دو کره ده تاره
قیمت | ٨ روپیه و ٣٣ پیسه | ٦ روپیه و ١١ پیسه | ٨ روپیه و ٢٤ پیسه
رقم | دسته دولانه یک باره اسپه | یک اسپه چار تاره نخی | چرم باف دسته دولانه یک اسپه
قیمت | ٨ روپیه و ٣٣ پیسه | ٤ روپیه و ٢٣ پیسه | ٤ روپیه ٤٦ پیسه
رقم | زه باف رقم سواری سامی کلیت | زه باف دو تاره رکاب | قبضه کلیت نقره از چرم سه لایه توپخانه
قیمت | ٣ روپیه ٥٥ پیسه | ٥ روپیه و ٥٤ پیسه | ٤ روپیه ٥٧ پیسه
رقم | از زین سواری شیخ چرمی | زنانه ابریشمی خیاطه | چرم باف میانه چوبه بیت زنانه
قیمت | ٤ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ٨ پیسه | ٥ روپیه ٨٥ پیسه
رقم | نیچ چرمی کمک دار | چرم باف مابین بیت یک لایه توری | دسته دولا سامی و نجی کلیت نقره
قیمت | ٤ روپیه و ٤٩ پیسه | ٨ روپیه و ١٢ پیسه | ٤ روپیه ٤٥ پیسه

(٥) اقسام گلهای مصنوعی شر
بیت | کل نسترن | کل جیرین | کل برینه | کل شیو
قیمت | | ٥ روپیه ٣٦ پیسه | ٦ روپیه و ٧ پیسه | ٦ روپیه و ٧ پیسه
قسم | کل یاسمن | کل استوق | جلیل | شکوفه نارنج
قیمت | ٦ روپیه و ٥٨ پیسه | ٥ روپیه و ٣٨ پیسه | ٦ روپیه و ٨ پیسه | ٧ روپیه و ٤٥ پیسه
قسم | | کل گلاب | شکوفه سیب | کل سوسن
قیمت | | ٧ روپیه و ١٢ پیسه | ٦ روپیه و ٣٥ پیسه | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه
قسم | | | کل گندمی
قیمت | | | ٦ روپیه و ٥٤ پیسه

( المشیر )
( میر محمد هاشم دفتری کار خانیات ( کپتان نظامی ) )