{"book": "adl0613", "page": 1, "text": "رساله قواعد حسن خط نسخ\n\nعمدة النساخ\n\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]"}
{"book": "adl0613", "page": 2, "text": "یا هو ناظر سر افتاب نگر تا بروز دونا قوسی بسر\nبعهد دولت جاوید مدت خدیو گیتی ستان جمشید نشان اعلیحضرت\nامیر عبد الرحمن خان\nفرمانفرمای کل ممالک محروسه افغانستان\nحرسه الله عن حوادث الدوران\nرساله مبارکه\nمیزان المسافة\nمصنفه و مسترجعه\nجناب فاضل بے بدیل و ماہر بے نظیر یکه تاز میدان سخنوری ماهر لسان\nتازی و دری جناب اجل مولوی میرزا محمد\nالشهیر به ثاقب البدراوی\nمطبعه کابل الیقین ایا هما جلال الدین حسینی محمد\nکتبه محمد عبدالرزاق کلزار نویس چهاپ شد"}
{"book": "adl0613", "page": 3, "text": "امیر عبدالرحمن خان"}
{"book": "adl0613", "page": 4, "text": "یا هو الناظر سر افتادگان را پرور و ناقوس سحری تسکین\nبعهد دولت جاوید مدت خدیو گیتی ستان جمشید نشان اعلیحضرت\nامیر عبد الرحمن خان\nفرمانفرمای کل ممالک محروسه افغانستان\nحرسه الله عن حوادث الدوران\nرساله مبارکه\nمیزان المسافة\nمصنفه و مترجمه\nجناب فضائل مجبول ماهر بینظیر یکه تاز میدان سخنوری ماهر لسان\nتازی و دری جناب اجل مولوی میرزا محمد\nالشهیر به ثاقب البصراوی\nمطبعه کابل بتسعی و اهتمام جلال الدین حسینی طبع گردید\nکتبه محمد عبدالرزاق گلزار نویس [پشاوری؟]"}
{"book": "adl0613", "page": 5, "text": "بسم الله الرحمن الرحيم\nسبحانك يا من علمنا مساحة البرومعابرن وعرفنا مسافة البحر\nومصادره الذي لم يلد ولم يولد ولم يكن له كفوا احد والصلوة\nوالسلام على من نسخ جميع الأديان بمعالم تنزيله ونهج شقته\nالوحدانية بمعاقل اوامره ومسك مسالك النجاة بمصادر\nاحكامه النبي الأمجد ابو القاسم محمد صلى الله عليه وآله وسلم\nوبعد چنین گوید بنده درگاه و خادم مولاه محمد بن الحاج محمود\nملا علی البصراوي المتخلص به ثاقب غفر الله ذنوبهم که چون دانایان\nعلوم و معارف و بینایان فنون و عوارف بهترین صدقات و\nنیکوترین حسنات را در خیرات و مبرات بشکر نعماء موهوبه\nحضرت واهب العطایا نشر علوم و اشاعت فنونی\nمیدانند که نگاهدارنده ابنای ملت باشد از ذل احتیاج"}
{"book": "adl0613", "page": 6, "text": "بیگانگان از ابنای جنس تا در سایۀ عاطفت آن مهر\nدرخشان بآسایش تمام بمعرفت علوم حقه توانند رسید\nسیما در ملت جلیلۀ اسلام کثرالله اعدادهم که درین\nوقت بزبان بیگانگان در بیابان شرافت و میدان\nفضایل از عقب افتادگان ملل عالم شمرده میشوند-\nو حالانکه از خرمن شرافت و فضیلت و تمدن آنان عالمیان\nزیاده از ادنی خوشه چین و کمتر دریوزه گری محسوب نبودند\nلهذا درین اوان مسرت قرین ابهت توامان که هر\nشبش طعنه زن شب قدر و هر روزش خنده کن بروز\nنوروز است بواسطۀ خبر بهجت اثر فرحت مآثر غسل صحت\nاعلیحضرت شهریار کامگار اسلام پناه امیر من الامیرین\nالامیر جهان مدار امیر عبدالرحمن خان فرمانفرمای\nکل ممالک محروسۀ افغانستان ادام الله عمره و دولته\nکه عموم مسلمانان بجهت بلاگردانی آنخدیو آفتاب کلاه"}
{"book": "adl0613", "page": 7, "text": "که خدایش در حفظ و حراست خویش زنده و پاینده دارد - صدقات\nو خیرات و مبراتی بقدر وسع خویش مینمودند - این گنهگار قدیم\nنیز بشکرانه این نعمت عظمی که برابر با تمام انعامش توانم کرد و\nباشاره فخامت نصاب سترقی - اے۔ مارطین وکیل التجاره\nدولت خداداد افغانستان رسالهٔ ہذا که تا کنون در اسلامیان\nاشاعت نیافته بود بزبان فارسی ترجمه نموده بنام نامی آن خسرو\nگیتی ستان و بصدقهٔ آن پادشاه بطلیموس نشان اشاعت\nنمودم - بمفاد لسان الغیب شیرازی رحمت الله علیه\nحافظا وظیفه تو دعا گفتن است و بس : در بند آن مباش که\nنشنید یا شنید - چون این فن مبارک مخصوص باستنباط\nمسافت بود این رسالهٔ مبارکه را نیز به میز از المسافه\nموسوم نمودم - امید است که از یمن و برکت نام نامی این\nفرخ نژاد همایون سیر که سلمان از پشت و پناه بلکه ملجاء و\nامیدگاه است عموم برادران اسلامی ما از این گنجینه عرفان\nسودمند و کامیاب گردند آمین ثم آمین -"}
{"book": "adl0613", "page": 8, "text": "۵\nمیزان المسافة\nمیزان المسافة فنی است که بدو شناخته می شود مسافت\nبعیده بطریق خط مستقیم اعم از انکه مقام مقصود مرتفع و معوج\nیا فراز و نشیب یا متحرک و مستقیم باشد. و آلات این فن عبارت\nاز دوربین و قرقره و دوریسمانیکه طول هر یک دوازده و نیم\nذرع و دسته که گیرای وی بجهت سهولت گرفتن در استعمال\nاست میباشد. فایده و نتیجه این اختراع پیشتر دریافتن بعد\nمسافت معسکر دشمن است بجهت تیر رس و غیره - از این است\nکه غالباً دارای این فن سرعسکران بزرگ دولت و استعمالش\nنیز در آن مورد است - و ما ترجمه رساله انگلیشیه را عیناً بجهت\nمحدود بودن قلم در ترجمه بترتیب سیاق مینگاریم - و تشریحات\nو توضیحات زاید از ترجمه بجهت تفهیم و تفهم و تعلیم و تعلم باسمه\nتوضیح ذیل همان نمره نوشته میشود\nنمره ۱ - میکا میتر یعنی میزان المسافة آله است بجهت دریافتن\nمسافت خواه بواسطه بُعد یا رهائی از زحمت سیر باشد -"}
{"book": "adl0613", "page": 9, "text": "مخترع آله مذکوره حکیم دانشمند کرنيل واکنس از افسران فوج\nانگلیشيه است و فن مذکور در افواج برطانيه کمال شيوع و رواج\nیافته باعث منافع کثيره گردید\nنمره ۲ - اسباب مکمل این فن منحصر بدو دستگاه است که به بیکامیٹر\nسٹين ڈیز موسوم است - هر یک از این دستگاه\nبا دوربین و قرقره و دسته و دو ریسمانیکه طول هر یک دوازده\nونیم ذرع است در خانه است چرمی\nفایده - ریسمانهای مذکور بنحوی ساخته شده که در کار\nکردن کمال سهولت واز قوت کشش کش نمی آید -\nيعنی از دوازده و نیم ذرع تجاوز و رطوبت و يبوست\nدر وی اثر نمی کند - و در هر سر وی قلابی است بجهت\nاتصال بدسته بیکامیٹر یا جائیکه ضرورت برسمان دیگر رود\nنمره ۳ - استعمال و مصرف بیکامیٹر بذریعه دو شخص است که\nباصطلاح فن هذا ناظر شان مینامند -\nتوضیح - استنباط مسافت از این فن منوط و مربوط بدو دستگاه"}
{"book": "adl0613", "page": 10, "text": "آله میکامیتر و دو شخص با هر الفن است\nنمره ۴ - هر یک از دو ناظرین مذکور را لازم که آله معینه میکامیتر را\nبحیثیت یمین و یسار گرفته استعمال دارد -\nتوضیح - آله میکامیتر یکه معین بجهت یمین است ناظر یمنی\nو میکامیتر یکه مختص یسار است ناظر یسری باید در استعمال\nآرد یعنی آله یمنی را اگر ناظر یسری گیرد و آله یسری را\nناظر یمنی بمصرف آرد نتیجه وی ظاهر نخواهد شد -\nنمره ۵ - و نیز میکامیتر یمنی را شماره اول و یسری را شماره\nدوم میخوانند - و ناظرینیکه باستعمال این عمل مشغولند برعایت\nشماره میکامیتر ناظر شماره اول و شماره دوم محسوب میشوند -\nپس ناظرین را لازم که رعایت یمین و یسار آله میکامیتر را\nداشته در یمین و یسار یکدیگر بایستند -\nنمره ۶ - بَعدِ مسافت مقام باشی مقصود اعم از اینکه متحرک\nیا مستقیم باشد بذریعه آله مذکور دریافت میگردد -\nتوضیح - چنانچه مسافت مستخذه باشی متحین مستقیم یا متحرک"}
{"book": "adl0613", "page": 11, "text": "باشد مثل درخت و یا عسکریکه در حین حرکت باشد.\nنیز بذریعه آله مذکور بطریقیگه ذکرش شد استنباطش\nتوانند کرد.\nنمره ۷ ـ ناظرین فن ہذا را وقت استنباط لازم که آله میکامیتر\nرا مکمل حمل نموده بطرف مقام یا شئ مقصود اندک حرکت مینماید\nفایده ـ خانه چرمی آله مذکور بجهت بستن بکمر دارای\nتسمه است که کاه استعمال ناظر باید بکمر خویش بطرف\nچپ بسته و آویزان نماید. و قلابهای قرقره ریسمان\nطرف راست خویش وصل نماید.\nتوضیحی یکی از جمله شرایط استنباط فن ہذا مکمل حمل آله\nمذکوره و اندک حرکت بسوی مقام یا شئ مقصود است.\nیعنی چنانچه ناظرین بجای خود مستقیم یا حمل بعضی از آلات را\nنکرده باشند نتیجه کلی برنمی آید.\nنمره ۸ ـ ناظر بذریعه دوربین نشانه (۱) میتواند از میان روزنه\nنشانه (ب) مقام یا شئ مقصود را ببیند. و نیز از میانه روزنه"}
{"book": "adl0613", "page": 12, "text": "۹\nنشانه (ت) قطعه عاجیکه منصوب آله سیکامیتر ناظر شماره دوم است\nملاحظه نماید (و این امر بذریعه عکس شئی حاصل می شود) آنگاه باید\nدریچه نشانه (ح) را مع قطعه عاج بردارد (چنانچه از نقش نمره\nاوّل علامات مندرجه بالا ظاهر می شود -\nتوضیح - مقصود آن است که ناظر ابتداءً باید از اصطلاحات\nو علاماتی که بحروف تهجی انگریزی و عربی بجهت تکمیل فن هذا\nمقرر است دانسته باشد - و آن این است که در نقش\nنمرۀ اوّل دوربین را بعلامت (۱) و روزنه را بعلامت\n(ب) و روزنه دیگر را بعلامت (ت) و دریچه را بعلامت\n(ح) معیّن نموده اند - دانستن این امور قبل از شروع\nدر مقصود ناظرین را در حین استعمال سهولتی تام خواهد بخشید -\nنمره ۹ - آله سیکامیتر یا یعنی آله ناظر شماره دوم شکلاً مربع\nو گاه حرکت ناظر از عقب و جلو نشانه میان عاج آله سیکامیتر\nناظر شمارۀ اوّل و مقام یا شئی مقصود حاصل می شود -\nتوضیح - منظور آن است که ناظر شماره دوم پس از"}
{"book": "adl0613", "page": 13, "text": "۱۰\nحمل آله ہیکا میتر خود و بعد از استنباط کردن نشانه عاج\nآله ہیکا میتر شماره اوّل و مقام یا شیٔ مقصود باید چند قدم\nبطرف جلو و عقب حرکت نماید تا نشانه وی نیکو معین کردد\nنمره ۱۰- هرکاه ناظر شماره دوّم نشانه عاج آله ہیکا میتر ناظر شماره\nاوّل مقام یا شیٔ مقصود را معین نمود آنوقت ناظر شماره اوّل\nمیتواند بذریعه کردش پولک نشانه (ث) نشانه فیما بین آله نظر\nشماره دوّم و مقام یا شیٔ مقصود حاصل نماید- پس انکاه بحد\nمسافت بقرار ذرع بر بالای پولک نشانه (ث) و مقابل نشانه\n(ج) نمودار میگردد (چنانچه صورتش در نقشه نمره اوّل داده شده است)\nتوضیح - مقصود آن است که پس از استقلال و استقامت\nحرکت از عقب و جلو و تعیین نشانه ناظر ثانی ناظر\nاوّل را لازم است که جهت تعیین مسافت بعد از تعیین\nنشانه خویش پولک نشانه (ث) را کردش دهد\nتا بطریق سیاق میزان مسافت در پولک مذکور ثبت کردد\nدستورالعمل استنباط مسافت از فن میزان المسافة بطور مجمل"}
{"book": "adl0613", "page": 14, "text": "نمره ۱۱- من باب تعین مسافت مقام باشی مقصود لازم است\nکه ناظر یمین و یسار هر یک آلات میکامیتر خود را از خانهای چرمی\nدرآورده کیرای ویرا با پیچ محکم نموده پس ازان دوربین را نصب\nنماید- آنگاه روپوش نشانه (ح) را بر دارد-\nتوضیح- مراد آن است که پس از مستعد شدن بجهت\nتعین مسافت ناظرین را لازم است که آلات میکامیتر\nخود را بطریقیکه ذکرش رفت بخود نصب کرده امتحانات\nصحت و سقم ویرا بطر زیکه گفته شد نموده من بعد شروع\nدر عمل نمایند-\nنمره ۱۲- تعین سمت یمین و یسار مقام مقصود بطریقی است\nکه ناظرین فنّ هذا مقابل مقام باشی مقصود ایستاده برعایت\nسمت چپ و راست خویش یمین و یسار مقام باشی مقصود را\nمعین نمایند\nتوضیح- بجهت رفع اشتباه قارئین از لفظ یمین و یسار\nکه مراد استنباط و استادن ناظرین عمل بطرف چپ"}
{"book": "adl0613", "page": 16, "text": "۱۳\nدانستن این امور مذکوره لازم است ـ بلکه ما را رای بر آن است\nکه اگر ناظر شماره دوّم چون ناظر شماره اوّل قبل از شروع\nدر مقصود کلیه اصول معینه میکامیتر را دانسته باشد استنباط\nمسافت بهتر انجام خواهد گرفت ـ\nنمره ۳ ـ پس از تعیین نشانه مقام یا شیٔ مقصود لازم است که قلاب\nسرهای ریسمان را با یکدیگر وصل نموده مقابل مقام یا شیٔ\nمقصود بایستند ـ ناظر شماره اوّل را همیشه لازم است که بیمین\nناظر شماره دوّم ایستاده باشد ـ و چنانچه استنباط از ور معمولی\nیعنی ریسمان بیست و پنج ذرعی منظور باشد ـ ناظرین را لازم که مقام\nیا شیٔ مقصود را همواره مدّ نظر داشته چند قدمی پیش رفته فوراً\nبقدر نه قدم آیند ـ پس انگاه باید سرهای دیگر ریسمان را\nبگیرای آله میکامیتر محکم بسته مجدّداً رو بمقام یا شیٔ مقصود بایستند ـ\nتوضیح ـ گاهیکه ناظرین مستعدّ عمل شوند لازم است\nکه مقام مقصود را از نظر نیندازند ـ و بجهت عدم خطای\nنشانه مقام یا شیٔ مقصود که استنباطش از دور و نزدیک"}
{"book": "adl0613", "page": 17, "text": "میشود چند قدم پس و پیش رفتن را مصنف لازم نموده تا اگر\nخطائی در کار یا نقصی در عمل باشد بذریعهٔ این حرکت دریافت\nتوانند کرد -\nطریقه استنباط مسافه بذریعه الهٔ میکامیته هر یکه مقام شیئی\nمقصود مستقیم یعنی غیر متحرک باشد بواسطه وتد\nمعمولی یعنی ریسمان بست و پنچ ذرعی\nنمره ۱۵ - اصول ناظر شماره دوّم -\n(۱) ناظر شماره دوّم را لازم که بذریعهٔ دوربين در روزنه آلهٔ\nمیکامیته نگاه نموده مقام یا شی مقصود و عاج منصوبهٔ آله میکامیته شماره\nاوّل را در یک نشانه معین دارد و نیز من باب استنباط این\nمطلب چند قدم پس و پیش رفتن را لازم دانسته اند -\nتوضیح - چون ناظرین آلات میکامیته یمنی و یسری را\nاصول و دستور العملی است خاص که هر یک بجهت استنباط\nمسافت باید دقیقه در دستور العمل خود فرو گذاشت ننماید\nو این اصول مذکوره خاص بجهت ناظر یسری که شماره"}
{"book": "adl0613", "page": 18, "text": "۱۵\nدوم است میباشد- و امور متعلقه بناظر بمینی که عبارت\nاز ناظر شماره اول باشد بعد از این ذکر خواهد شد پس\nمراد از چند قدم پس و پیش نهادن ناظر شماره دوم ان است\nکه نشانه را خطائی واقع نشود- و چنانچه اولاً نشانه بطریق\nمذکور موافق افتد ضرور بحرکت نخواهد بود\n(ب) چون قطعه عاج میکامیتر شماره اول بطرف چپ مقام\nیا شیٔ مقصود اوفتد ناظر دوم را لازم که به پیش روی چند قدمی حرکت\nکند و نیز بالعکس هرگاه بطرف راست وی واقع شود حرکت\nناظر شماره دوم باید بسمت عقب باشد-\nتوضیح- کاهیکه قطعه عاج میکامیتر شماره اول بطرف\nچپ واقع شود هر قدر ناظر شماره دوم بطرف عقب\nحرکت کند مقام یا شیٔ مقصود دورتر خواهد اوفتاد\nو نیز بالعکس-\n(ت) وقتیکه مقام مقصود و قطعه عاج آله میکامیتر شماره اول\nقریب بنشان آید ناظر شماره دوم را لازم است که پای چپ را"}
{"book": "adl0613", "page": 19, "text": "۱۶\nجلو و پای راست را عقب گذارد چنانچه از صورت اوّل در\nنقشهٔ نمره چهارم ظاهر ست ۔ نکتهٔ فنّ ہذا در این مقام است که بحرکت\nقلیل پس و پیش تعیّن نشانه را بمقام یا شیٔ مقصود و قطعهٔ\nعاج آلهٔ میکامیتر شمارهٔ اوّل نماید ۔\nفایر - بعد از انیکه پای چپ را جلو و راست را عقب\nنهاده آمادهٔ عمل شد آنوقت پاهای خویش را دیگر حرکت\nندهد - و بذریعهٔ حرکت اعضای بالاتنه تعیّن نشانه را نماید\nتوضیح - چون وقتیکه پای چپ را جلو و راست ر عقب\nگذارد استحکام در استقامت وی بیشتر خواهد بود ۔\nاین است که در غالب امور که استقامت بلا حرکت را\nخواهان اند پای چپ را سدّ راه کرده مستقیم می ایستند ۔\n(ث) پس از انیکه ناظر شمارهٔ دوّم را تعیّن نشانه کامل حاصل\nشد ۔ باید صدائی بجهت امتیاز بلفظ \"صحیح\" یا \"درست\" بزند که ناظر\nشمارهٔ اوّل خیالش بطرف مقصود متوجّه گردد ۔\nتوضیح - مقصود آن است که پس از انیکه ناظر شمارهٔ"}
{"book": "adl0613", "page": 20, "text": "۱۷\nدوّم تعین نشانه مقصود را نمود قبل از شروع در حرکت\nدیگر ناظر شماره اول را متنبّه نماید چون بهترین ذریعه این\nمقصود آواز است بواسطه لفظی ویراملتفت سازند\nورنه نتیجه التفات ناظر شماره اوّل بذریعه اشارات\nمعیّنه نیز ممکن بود. مگر مصنف اختیار صَوت را نمود\nکه در اشارات بیم حرکت غیر ارادی متصور است -\nنمره ۱۶- اصول ناظر شماره اوّل-\n(ا) پس از انیکه ناظر شماره اوّل مقابل مقام یاشی مقصود\nایستاد, لازم است پای راست خود را بجهت استحکام و استقا\n(چنانچه در نقشه نشانه سوّم ظاهر است) بگذارد و نیز مقدار فاصله\nمیانه ناظر شماره اوّل و دوّم بدرجه باشد که ریسمان مابین\nبطرز کامل کشیده شود -\n(ب) لازم است که ناظر شماره اوّل از روزنه مقرره آله میکانیتی\nخود نگاه کرده بذریعه گردش پولک نشانه (ث) نشانه\nصحیح حاصل نماید -"}
{"book": "adl0613", "page": 21, "text": "۱۸\nتوضیح ـ مقصود آن است که پس از استعداد بعمل\nو بجا آوردن لوازم ناظر شمارهٔ دوّم در فن ہذا ناظر شمارهٔ\nاوّل بدون حرکت مقابل شیٔ یا مقام مقصود ایستاده\nبلاتامّل کاہ تعیین نشان پولک نشانهٔ (ث) را\nگردش داده تا نشانهٔ مقصود حاصل آید ـ\n(ت) چون ناظر شمارهٔ دوّم تعیین نشانه نمود و آوازی بجهت\nامتیاز بلفظ ”صحیح“ یا ”درست“ داد ناظر شمارهٔ اوّل را لازم\nکه مجدداً بجهت تکمیل تعیین نشانه پولک مذکور را گردشی داده باشد\nفایده ـ آخرین گردش پولک مذکور کاہی است که\nپس از شنیدن صدای امتیازیهٔ ناظر شمارهٔ دوّم\nناظر شمارهٔ اوّل تعیین نشانهٔ خویش را نموده باشد\nورنہ اگر نشانهٔ خویش را بطریق تکمیل قبل از شنیدن\nآواز ناظر شمارهٔ دوّم حاصل نموده گردش ثانی\nلازم نیست که مقصود تعیین نشانه است ـ\nتوضیح ـ مخترع را مقصود از این بیان آن است"}
{"book": "adl0613", "page": 22, "text": "۱۹\nکه پس از تعیین نشانه ناظر شمارهٔ اول بذریعه گردش\nپولک نشانه (ث) خواه قبل یا بعد از صدای امتیازیتۀ\nناظر شمارهٔ دوم باشد عمل ناظر شمارهٔ اوّل کامل است\nو این علامات و تشریحات مبیّنه خاصّه بجهت مبتدیان\nاین فن است. ورنه پس از تکمیل بسیاری از این امو\nحشوست\n(ث) ناظر شمارهٔ اول باید پس از تعیین نشانه آلهٔ میکامیتر\nخویش را اندک فرود آورده بر مقام سیاق نگاه کند. و عدد\nثبوتهٔ ویرا درک نماید.\nتوضیح چون ناظر شمارهٔ اوّل از عمل خویش فراغت\nیافت تعیین مسافت مقام یا شئ مقصود را از پولک\nنشانه (ث) ملاحظه نماید تا مقدار مسافت معین گردد.\n۱۷- هر سیاقی که ثبت بر پولک نشانۀ (ث) آلهٔ میکامیتر ناظر\nشمارهٔ اوّل باشد همان مقدار مسافت مقام یا شئ مقصود است\nبمقياس ذرع شاهی یعنی شانزده گره +"}
{"book": "adl0613", "page": 23, "text": "۲۰\nفایده- مثلاً اگر سیاق ۱۰۰۰ نمودار باشد مسافت\nمقام یا شئ مقصود عبارت از هزار (۱۰۰۰) ذرع است\nتوضیح- این اصولی که مصنف دست داده خاص بجهت\nریسمان بست و پنج ذرعی یعنی وتر معمولی است\nچنانچه بعد از این ذکرش خواهد شد-\nدستورالعمل استنباط مسافت و استعمال میکانیز بذریعهٔ\nوتر بیست و پنج ذرعی در شئ متحرک\n۱۸- اصول ناظر شمارهٔ دوّم\n(۱) کاهیکه حرکت شئ متحرک از جانب چپ بطرف راست\nباشد بجهت تعیّن نشانهٔ میانهٔ شئ مقصود و عاج پیکامیته ناظر\nشمارهٔ اوّل ناظر شمارهٔ دوّم را لازم که اعضای خویش را\nبموجب صورت اوّل در نقشهٔ چهارم قرار بدهد-\nتوضیح- چون استنباط مسافت از فنّ بنادر حرکت\nو استقامت مقام یا شئ مقصود تفاوت میکند هریک را\nجداگانه مصنف ذکر نموده- مقصود آنست در شئ"}
{"book": "adl0613", "page": 24, "text": "۲۱\nمتحرک بجانب راست تعیین نشانه او حاصل میشود\nبطریق حرکت و استقامتی که صورت ویرا در نقشه\nچهارم داده اند۔ که ناظر شماره دوم بطرف نشان\nمستقیم ایستاده سینه را بطرف عقب مایل کرده\nبذریعه دوربین یا بلا دوربین پای چپ را سد راه\nکرده پای راست را عقب گذارد و بدون حرکت\nاعضا مشاهده نشانه خویش نموده باشد۔\n(ب) پس ازان باید بطرف جلو بموجب صورت دوم و سوم\nدر نقشه پنجم و ششم خم شده تعیین نشانه نماید صورت دوم آنست\nکه همان حالات اولی را بجای آورده جز اینکه مستقیما بلا سینه\nدادن بطرف عقب بایستد۔ صورت سوم نیز چنانچه صورت\nاول و دوم است عمل نموده لیکن سینه را بطرف جلو پیش\nنماید بعبارت آخری بجهت ملاحظه نشانه اندک خم شود۔\n(ت) در آن هنگام یعنی بمجرد تعیین نشانه آواز امتیازیه بلفظ\n”صحیح“ یا ”درست“ بنماید۔"}
{"book": "adl0613", "page": 25, "text": "۲۲\nفایده ١- اگر شیء متحرک از حالت صورت سوم در\nنقشه ششم متجاوز باشد ناظر را لازم چند قدمی پیش\nرفته خود را باز بحالت صورت اوّل و دوّم و سوّم نموده\nتعین نشانه نماید -\nفایده ٢- گاهیکه ناظر شمارهٔ اوّل مصروف خواندن\nسیاق فرنگاه کردن عدد پولک نشانه (ث) باشد\nناظر شمارهٔ دوّم را لازم که در همان وقفه تغییر حالات\nصورت اوّل و دوّم و سوّم نماید تا وقت هدر نرفته باشد\nتوضیح - چون شیء متحرک در هر آنی حرکت غیرمستقیم\nدارد البته در آنفاصله تعیین نشانه ناظر شمارهٔ دوّم\nشیء متحرک مذکور تجاوز کرده تغییری در تعیین نشانه\nپیدا می شود پس ناظر شمارهٔ دوّم را لازم که در کمال\nچستی و چابکی تغییر حالات صوبه مذکوره را نموده نشانهٔ\nخویش را معین دارد - بلکه حتی المقدور اگر بتواند بحرکت\nشیء متحرک تغییر صورت دهد اولی - و خطائی در عمل"}
{"book": "adl0613", "page": 26, "text": "۲۳\nواقع نخواهد شد اینست که ناظرین اگر کامل الفن\nنباشند بواسطه این جزئی تغییرات تغییری در عمل\nپیدا می شود.\nفایده ۳- اگر شی مقصود از جانب راست بطرف\nچپ حرکت نماید ناظر شماره دوم را لازم که خویش را\nبحالت صورت سوم در نقشه هشتم نموده اندک\nاندک خود را بصورت دوم در نقشه پنجم و صورت\nاول در نقشه چهارم نماید و نیز چند قدمی بطرف\nعقب او رفته خویش را بمقام اولای خود برساند\nچون حالت حرکت شی مقصود بعکس حرکت مذکورست\nحرکات وسکنات ناظر نیز بالعکس باید-\n۱۹- اصول ناظر شماره اول-\n(۱) ناظر شماره اول را لازم که در حین دریافتن فاصله شی\nمتحرک اصول درک فاصله مقام یا شی غیر متحرک امعاینه\nدر دست داشته باشد الا انکه مجرد استماع اواز امتیازیه"}
{"book": "adl0613", "page": 27, "text": "۲۴\nناظر شماره دوم بلاتأمل بر پولک نشانه (ث) نظر انداخته سیاق را بخواند\nتوضیح ـ چون در عمل ناظر شماره اول در حرکت\nو غیر حرکت فرقی نیست تغییر حالات خاصه بجهت ناظر\nشماره دوّم است ـ در هر صورت خواه متحرک یا غیر\nمتحرک باشد ناظر شماره اوّل بهمان اصول خود که\nدر نمره شانزدهم ذکرش رفت عمل کند مگر چون در\nشی متحرک با فاصلہ تغییر سیاق می شود لازم است که بمجرد\nشنیدن صدای امتیازیه سیاق پولک نشانه (ث)\nرا نقش بر لوحه حافظه خویش نماید تا اگر تغییری در سیاق\nپیدا شود در استنباط وی خللی نیوفتد ـ\nدستورالعمل استنباط مسافه\n۲۰ ـ کاریکه ناظر بذریعه وتر معمولی یعنی وریسمان که طولش است و\nپنج ذرع باشد کار کند سیاق ثبوته بالای پولک نشانه\n(ث) همان عین عدد فاصله مقام یا شی مقصود قرار\nداده خواهد شد بحساب ذرع شاهی ـ"}
{"book": "adl0613", "page": 28, "text": "۲۵\nتوضیح۔ چون علت اُولیٰ و اصول کلّی این فنّ منوط و\nمربوط بر ریسمانهاست لہذا مصنّف تخصیص میکند باستنباط\nقرب و بُعد مسافت را با هر یک از ریسمانهای\nمختلفۃ الطول چنانچه در یک ریسمان نیم عد د و در دو ریسمان عین\nسیاق و در چهار ریسمان دو برابر سیاق مثبوته فرض کرده میشود۔\n۲۱- چنانچه ناظر با ریسمان نیم وتری یعنی ریسمان دوازده و نیم\nذرعی کار کند هر سیاقیکه بر پولک مذکور نمودار گردد اورا تقسیم\nبر دو نموده فاصله مقام یا شئی مقصود قرار دہند۔\nفایل۔ بذریعہ نیم و تری یعنی ریسمان دوازده و نیم\nذرعی سیاق مثبوته پولک نشانہ (ث) بقرار نیم\nذرع حاصل میشود فرضا در حین عمل نیم و تری یعنی ریسمان\nدوازده و نیم ذرعی سیاق ۱۵۰۰ بر پولک مذکور نمود\nگردد او را بد و تقسیم نموده باشند تا ۷۵۰ حاصل آید\nو این ۷۵۰ فاصلۀ مقام یا شئی مقصود است بقرار ذرع شاہی\n۲۲- ہر گاہ ناظرین بذریعہ دو وتری یعنی چهار ریسمان که عبارت"}
{"book": "adl0613", "page": 29, "text": "۲۶\nاز پنجاه ذرع باشد کار کنند ناظر شماره اول را لازم که سیاق\nمثبوته پولک را ضرب بدو نموده فاصله مقام یاشی مقصود قرار دهد\nفایده - از وتر دو گونه یعنی ریسمان پنجاه ذرعی عدد\nسیاق فاصله مقام یاشی مقصود که بر پولک نشانه\n(ث) ثبت کرد و فی دو ذرع محسوب خواهد بود. فرضاً\nهر گاه عدد مثبوته ۱۵۰۰ نمودار کرد و لازم است که ۵۰۰ را\nضرب بدو نموده ۳۰۰۰ ذرع فاصله مقام یاشی مقصود\nقرار دهند-\nتوضیح از انجائیکه جهت هر مسافت قلیل و کثیر تعین\nنیم و یک و دو وتر مقرر است هر یک از آن سه قسم\nمذکور را نیز تعین مسافت مختلف است. چنانچه ذکرش\nرفت در نیم وتری نیم و یک وتری یک و دوتری\nدوتای سیاق مثبوته پولک محسوب است\nقانون احتیاطی\n(۱) در مسافتیکه از هزار ذرع بیش باشد نباید ناظرین ریسمان"}
{"book": "adl0613", "page": 30, "text": "۲۷\n\nنیم وتری استعمال نمایند\n(ب) و مسافتیکه زاید بر هزار و پانصد یا ششصد باشد\nبذریعۀ وتر معمولی یعنی ریسمان بیست و پنج ذرعی استنباط\nمسافت نمایند -\n(ت) و کائیکه فاصلۀ مقام یا شیء مقصود تجاوز از هزار و پانصد\nیا ششصد باشد ناظرین را لازم که ریسمان دووتری یعنی\nپنجاه ذرعی را مستعمل دارند -\nتوضیح - اگرچه اصول این فن یعنی سبب کلیۀ\nاستنباط مسافت را مصنّف ظاهر نکرده ولی از\nقرائن کلام و نتیجۀ اصول مذکوره ثابت می شود که\nیکی از اسباب و اصول استنباط مسافت ریسمانها\nمذکور است که هریک را از نیم وتری و یک وتری و دووتری\nمختص بفاصله نموده چنانچه کم از هزار را به نیم وتر و زاید از هزار\nتا هزار و پانصد و ششصد را به یک وتر و پیش از هزار\nو پانصد و ششصد را به دووتر مخصوص نموده کسی را"}
{"book": "adl0613", "page": 31, "text": "۲۸\nایرادی نباید که اگر چنانچه مسافت معین شد سبب\nدریافتن چیست منظور آن است که تخمین نموده باندک\nفرقی اولاً مسافت را از روی فرض اندازه نماید\nپس آنگاه بذریعه آله یکامیتر تعین حقیقی مسافت را نموده\nباشد و مثلاً اگر در اندازه پنجاه یا صد ذرع کم و بیش باشد\nدر عمل یکامیتر نقصی نخواهد رسید و این فرق اندازه\nمسافت در تیر رس و امور لازمه دیگر مانع کلی است -\nتنبیه\n۲۳ - در مقامیکه مورد و محل استعمال ریسمان یک و تر و دو وتر\nنباشد لازم که ناظرین ریسمان نیم وتری را مستعمل دارند - مگر\nدر آنموقع اندازه صحیح بجهت فاصله مقام یا شی مقصود بدقت\nحاصل خواهد شد چه در ریسمان نیم وتری ادنی حرکت ناظرین\nموجب زیادتی سیاق خواهد گردید -\nتوضیح - اگر چنانچه موقع و محل وسعت و قابلیت ریسمان\nیک وتر و دو وتر را نداشته باشد یا احیاناً ریسمان های"}
{"book": "adl0613", "page": 32, "text": "۲۹\nآلهٔ میکامیتر مفقود شده باشد و در آن محل موقع استعمال\nریسمان یک وتری و دو وتری باشد مجبوراً بر ریسمان\nنیم وتری اکتفا نموده شروع در عمل نمایند - مگر\nناظرین را لازم که در این مورد کمال احتیاط و اوستادی\nرا بکار برده حرکت غیر معمولی از اوشان سرزد نشود\nورنه موجب ازدیاد سیاق خواهد کردید و استنباط\nمسافت بطریق صحت نخواهد شد\n۴۲- چنانچه ناظرین فن ہذا کامل در استعمال آلهٔ میکامیتر\nباشند غالباً در حین استعمال و اشتغال محتاج بدو ربین\nنخواهند بود و بلا دو ربین هم نتایج صحیحه خواهند یافت -\nفایده - کاهیکه ناظرین استعمال دو ربین را نخواسته\nباشند در حین اشتغال لازم است که روزنهٔ دو ربین را\nبا روپوش وی پوشیده باشند و از روزنه کوچک\nنگاه کنند-\nتوضیح - مقصود آن است که دو ربین از اسباب"}
{"book": "adl0613", "page": 33, "text": "٣٠\nلازمه استنباط مسافت در این فن نیست بلکه خاصه\nبجهت سهولت ناظرین مقرر داشته اند. و چنانچه\nناظرین فن هذا را کمالی حاصل شود بدون دوربین استنباط\nتوانند کرد. مگر چون روزنه دوربین باعث اشتباه\nناظرین است لازم که بذریعه سر پوش مسدود نموده\nاز روزنه کوچک میکامیتر استنباط نشانه نمایند\nحد چستی و چابکی در استعمال آله میکامیتر\n٢٥ - ناظرین کامل و اوستان ماهر این فن در عرصه پانزده\nالی بست ثانیه استنباط مسافت را توانند نمود - و این عرصه\nدر موقعی است که آلات میکامیتری خود را مکمل آماده داشته\nباشند.\n٢٦ - پس از تعین شی متحرک در هر دقیقه پنج مرتبه تعین مسافت\nهمان شی متحرک بآسانی ممکن است.\nتوضیح - هرگاه ناظرین شی متحرکی را بجهت استنباط\nمسافت تعین نمودند در صورت مهارت کلی این"}
{"book": "adl0613", "page": 34, "text": "۳۱\n\nفن میتوانند در هر دقیقه پنج مرتبه تعداد ذرع رفتار\nدر پولک ثبت و محو نمایند -\n۲۷ - استنباط مسافت میانه دو مقام یا شئ مقصود\nکه دسترس وی ممکن نباشد نیز بذریعه فن هذا ممکن است\nتوضیح - چنانچه مقام یا شئ مقصود دو باشد و\nاستنباط فاصله میانه این دو ضرورت اوفتد\nمثلاً مسافت میانه دو معسکر که برابر یکدیگر صف\nزده اند بذریعه آله میکاسیتر استنباطش میتوان نمود\nاگرچه مصنّف طریقه و دستورالعمل استنباط میانه\nدو شی یا مقام را بطریق صراحت ذکر ننموده مگر از\nقراین و ذکر ماذکر چنین معلوم میشود که طریقه استنباط\nوی برعکس او باشد از مفصل حالات وی که لازمه\nبتشریح کلی بود در این مقام غمض عین نموده در مقام\nجداگانه یعنی رساله خاص ذکرش خواهد رفت -\nاز آنجا هیکه رساله هذا ترجمه و قلم در ترجمه"}
{"book": "adl0613", "page": 35, "text": "۳۲\nمحدود است ذکر آنمقام را در این رساله مناسب\nندانستم\nتمت"}
{"book": "adl0613", "page": 36, "text": "INSTRUCTIONS FOR USE\nOF\nThe MEKOMETER or DISTANCE FINDER.\nCOMPILED FOR THE USE OF OFFICERS\nOF THE\nGovernment of Afghanistan,\nBY\nT. A. MARTIN,\nMercantile Agent, Government of Afghanistan.\nTRANSLATED INTO PERSIAN,\nBY\nMAULAVI MIRZA MUHAMMAD,\nPERSONAL ASSISTT. TO THE MERCANTILE AGENT,\nGOVERNMENT OF AFGHANISTAN.\nPUBLISHED BY\nMARTIN & CO.,\nAgents for the Government of Afghanistan,\nCALCUTTA.\n1894."}
{"book": "adl0613", "page": 37, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 38, "text": "INSTRUCTIONS FOR USE\nOF\nThe MEKOMETER or DISTANCE FINDER.\n\nCOMPILED FOR THE USE OF OFFICERS\nOF THE\nGovernment of Afghanistan,\nBY\nT. A. MARTIN,\nMercantile Agent, Government of Afghanistan.\n\nTRANSLATED INTO PERSIAN,\nBY\nMAULAVI MIRZA MUHAMMAD,\nPERSONAL ASSISTT. TO THE MERCANTILE AGENT,\nGOVERNMENT OF AFGHANISTAN.\n\nPUBLISHED BY\nMARTIN & CO.,\nAgents for the Government of Afghanistan,\nCALCUTTA.\n\n1894."}
{"book": "adl0613", "page": 39, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 40, "text": "\"THE MEKOMETER\"\nOR\nDISTANCE FINDER.\n\n1.—The Mekometer is an instrument invented by Col. Watkins of England for the use of the British Army and for the purpose of finding out the distance of a given object.\n2.—The complete Mekometer \"apparatus\" consists of two instruments, called \"the right Mekometer\" and \"the left Mekometer.\" Each of these two Mekometers or instruments is accommodated in a leather case and comprises a small telescope, a handle, and a reel with two pieces of cords each 12½ yards in length.\nNOTE:—These cords are specially constructed to be pliable, inextensible and water-proof, and are provided with a spring catch at each end, one for hooking on to the instrument and one for fastening the two ends of the cords together.\n3.—To work the abovementioned instruments, two persons are required, called the observers.\n4.—Each of these two observers has to possess an instrument:—the pair being termed \"the right\" and \"the left\" Mekometers in order to distinguish the one from the other.\n5.—\"The right\" and \"the left\" Mekometers are also called \"No. 1\" and \"No. 2\" Mekometers respectively, and are carried and worked by observers who are also termed \"No. 1\" and \"No. 2\" observers—regard being had to the No. of the Mekometer carried and used by the observers who have to fix their position according as \"the right,\" or \"the left,\" Mekometer is used by each.\n6.—The Mekometer can calculate the range of both the stationary and the moving objects.\n7.—For the purpose of working these instruments, the observers have to walk a distance in front carrying the apparatus with them.\nNOTE:—The leather cases of the Mekometers have a strap by which they can be carried on the"}
{"book": "adl0613", "page": 41, "text": "( 2 )\nwaist-belt on the left side, and the reels (of cords)\nhave spring clips by which they can be attached\nto the waist-belts on the right side.\n8.—By means of the telescope A, the observer views the\ndistant object direct through the opening B and the ivory\nstrip on the instrument of the other observer (by double re-\nflection) through the opening C. The flap F with the\nivory strip attached being raised (Vide Fig. I.)\n9.—\"The left\" Mekometer or \"No. 2's\" instrument is\nsimply an improved form of an optical square and can obtain\nexact coincidence with the ivory strip of \"No. 1's\" instru-\nment and the distant object by moving forwards and back-\nwards.\n10.—When \"No. 2\" has obtained coincidence between\nthe distant object and the ivory strip of \"No. 1's\" instru-\nment, then No. 1 can also obtain exact coincidence between\nthe distant object and \"No. 2's\" instrument by revolving\nthe drum D. The range (or the distance in yards) is then\nread directly off the drum D opposite index E. (Vide\nFig. I.)\nGeneral directions for taking any range.\n11.—In order to take the range, the observers take\ntheir instruments out of their cases, screw in the handles,\nfix telescopes, and raise the flaps.\n12.—When the words \"right\" and \"left\" are used to\nindicate the object to be observed, they will be understood\nto mean the object which lies to the right or left front of\nthe observer.\n13.—No. 1 has then to make No. 2 clearly understand\nthe following :—\n1st.—The exact part of the distant object that he is\nto get his coincidence upon, whether moving or\notherwise.\n2ndly.—The length of the base to be utilised, which\nis generally taken at its full length, 25 yards, and\nat others by half or double their lengths called\n\"Half-bases\" and \"Double-bases\" respectively.\n14.—Nos. 1 and 2 will now hook together the catches\nat the ends of their cords and face the distant object (No. 1\non the right side of No. 2). In this manner they should\nboth turn outwards and double about 9 paces each for a\n25 yard base, taking care to keep the distant object conti-"}
{"book": "adl0613", "page": 42, "text": "( 3 )\n\nnuously in view. They should then fasten the other ends\nof their cords to the loops on the handles of their instru-\nments and again face the distant object (Vide Fig. II).\n\nDirections for taking the range of a Stationary\nobject with a 25 yard base.\n\n15.—Observer No. 2's duties:—\n(a) No. 2 looks through his instrument and obtains\ncoincidence between the distant object and the\nivory strip at No. 1's instrument by advancing or\nretiring, i.e., by movements forwards and backwards.\n(b) If the ivory strip appears to be to the left of\nthe distant object, No. 2 will advance; if to the\nright, he will retire.\n(c) Having nearly got the coincidence between the\ndistant object and No. 1's ivory strip, No. 2 will\nadvance his left foot (Vide Fig. IV) and complete\nexact coincidence by a slight movement, backward\nor forward, of his body—always taking care not\nto move his feet.\n(d) When he obtains exact coincidence he will call\n\"on.\"\n\n16.—Observer No. 1's duties:—\n(a) No. 1 facing the distant object, advances his\nright foot well forward and stands as rigidly as\npossible (Vide Fig III) keeping the cord between\nhimself and observer No. 2 slightly stretched.\n(b) Then by working through his instrument, No. 1\nobtains coincidence by turning the drum D.\n(c) When No. 2 calls \"on,\" No. 1 gives the drum a\nfinal turn (if necessary, i.e., if the coincidence is\nnot already complete) in order to obtain more\nperfect coincidence.\n\n17.—The figure thus indicated would mean the range\nin yards.\n\nDirections for taking the range of a moving object\nwith a 25 yard base.\n\n18.—Observer No. 2's duties:—\n(a) If the object be moving from left to right,\nNo. 2 will obtain his coincidence with the distant"}
{"book": "adl0613", "page": 43, "text": "( 4 )\nobject and No. 1's ivory strip, with his body in Position I (Vide Fig. IV.)\n(b) He has then to maintain the coincidence by gradually bending forwards into Positions II and III (Vide Figs V and VI.)\n(c) In this position whenever he obtains an exact coincidence, he calls \"on.\"\nNOTE I:—When the object gets beyond Position III (Vide Fig VI), he will rapidly advance, so as to get the coincidence again with his body in Position I (Vide Fig. IV) and bend forward as before to Positions II and III (Vide Figs. V and VI)\nNOTE II:—Should No. 1 be reading his drum, No. 2 should seize the opportunity of getting into Position I, so as to lose no time.\nNOTE III:—Now suppose that the object is moving from right to left, No. 2 will assume the forward Position (III) (Vide Fig. VI), first gradually changing to central and Backward Positions (II and I Vide Figs V and IV), and will retire in places where he advanced when taking ranges to an object moving from left to right.\n19.—Observer No. 1's duties.\nNo. 1 will act exactly in the same manner as if taking the range of a stationary object, care being taken to read the range at once when No. 2 calls \"on.\"\nCalculation of Ranges.\n20.—To take a range with an \"ordinary\" 25 yard base or the joint length of the two cords, the figure indicated on the drum D is the actual length of distance in yards.\n21.—To take a range with a \"half base,\" i.e., 12½ yards or the length of one cord, No. 1 must remember to divide figures indicated on the drum by 2.\nNOTE:—Half bases (12½ yards or one cord) give ranges in half-yards; e.g, working with a \"half base\" or one cord, the drum reads 1,500. The range, therefore is 1,500 yards divided by 2 or 1,500/2 = 750 yards.\n22.—To take a range with a \"double base,\" i.e., 50 yards or the joint length of four cords, No. 1 must remember to multiply the figures indicated on the drum D by 2."}
{"book": "adl0613", "page": 44, "text": "( 5 )\n\nNOTE:--Double bases give ranges in double yards, e.g.,\nworking with a double base or four cords, the drum\nreads 1,500. The range, therefore, is 1,500 yards\nmultiplied by 2 (or 1,500 x 2) or 3,000 yards.\n\nCaution.\n\n(a) No ranges beyond 1,000 yards should ever be\ntaken with a half base, that is, with one cord.\n\n(b) No ranges beyond 1,500 or 1,600 yards should\never be taken with an ordinary, or 25 yard, base,\nthat is with two cords.\n\n(c.) Ranges above 1,500 or 1,600 yards should be\ntaken with a double base, that is utilising the\nwhole four cords (50 yards).\n\nExceptional Cases.\n\n23.--A 25 or 50 yard base may not be obtainable,\nthen a 12 1/2 yard cord (or half base) must be used, but the\ndifficulty of getting good ranges is very much increased as\nthe very slightest movement of either No. 1 or No. 2 will\nbe magnified owing to the short cord employed.\n\n24.--With experts the instruments can be used with-\nout the telescopes, working fairly well and giving satisfactory\nresults.\n\nNOTE:--When the telescope is not used, the shutter\nis drawn to cover the openings of the telescope,\nand the observer then uses the peephole.\n\nSpeed of Observation.\n\n25. Trained observers ought to be able to take any range\nin 15 to 20 seconds, provided always that the instruments\nare out of their cases and the cords stretched.\n\n26.--After once picking up a moving object, five ranges\na minute ought to be easily recorded.\n\n27.--Finding the distance between two inaccessible\nobjects can be easily executed by the Mekometer.\n\nT. A. MARTIN,\nCALCUTTA.\n\nFINIS."}
{"book": "adl0613", "page": 45, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 46, "text": "POSITION III.\n(Forward)\n\nNº2 OBSERVER\n\nنقشه\nصورت سوم\nناظر شماره دوم"}
{"book": "adl0613", "page": 47, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 48, "text": "POSITION II.\n(Central)\n\nNº2 OBSERVER.\n\nنقشه پنجم\nصورت دوّم\nناظر شماره دوّم"}
{"book": "adl0613", "page": 49, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 50, "text": "POSITION 1.\n(Back)\nN° 2 OBSERVER\n\nتپۀ چهارم\nصورت اول\nناظر شماره دوم"}
{"book": "adl0613", "page": 51, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 52, "text": "ONLY POSITION\n\nNo.1 OBSERVER.\n\nنقشه سوم\nهئیت ناظر شمارهٔ اول"}
{"book": "adl0613", "page": 53, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 54, "text": "نقشه\nناظر شمارۀ اول\nناظر شمارۀ دوم\n\nنقشۀ دوّم\nهیئت ناظرین شمارۀ اوّل و دوّم"}
{"book": "adl0613", "page": 55, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0613", "page": 56, "text": "\"MEKOMETERS\"\n\nLEFT\nRIGHT\n\nA\nF\nB\nC\nE\nD\n\nیسار میکامیتر یمین\n\n(ا) دوربین - A\n(ب) روزنه بجهت تعیین نشانه مقام یا شی مقصود - B\n(ت) روزنه بجهت تعیین نشانه قطعه عاج میکامیتر ناظر دیگر - C\n(ث) پولک نشانه - D\n(ج) نشانه مخصوص تقابل مقام سیاق - E\n(ح) دریچه نشانه F"}
{"book": "adl0613", "page": 57, "text": "[BLANK PAGE]"}