كتاب نصاب افغانى [ILL]
اوله رساله
[ILL]
[ILL]
دارالسلطنه کابل مطبع [ILL]
١٣٠١


قد افلح من زکئها وقد خاب من دَسَّها
از دل ندا ملت ما علی الفلاح
حی علی الفلاح
در دست از عداوت ما حی علی الصلاح
در مطبعه عمومی زیور طبع در بر کرد
۱۳۵۰
تعداد ۱۰۰۰ جلد


سرداران بزرك فتح معر كه استقلال كه در
صفحات جراید به حیث سمبول آزادی شناخته می شوند


جلد ٢
حي على الفلاح
عزیز


شماره دوم
کفیل جمعیة العلماء ملا بزگ ضیا بگان
سرمحرر محمد میر غلام منشی
محل اداره وزارت عدلیه
نشر در هر ماه یکمراتب
امور تحریریه باسم کفیل صاحب
اداره در نشر و اصلاح مقالات آزاد
سال دوم
سال تاسیس برج جوزا ١٣٤٩
قیمت سالیانه
شهر کابل ۵ - افغانی
اطراف داخله ۶ - ״
خارج نصف پوند
طلبه معارف نصف قیمت
تاریخ اول صفر المظفر ١٣٥٠ مطابق ٢٨ جوزا ١٣١٠
شماره دوم بسم الله الرحمن الرحیم سال دوم
(حکومت چیست و شورای از بهرچه)
باوجود وضوح میخواهیم که از فلسفه این دو مسئله بقارئین خود
توضیح کنیم.
فلسفه حکومت | دائره بشریت که از تحت اداره یک پدر
بیرون و بدوائر پدرهای کثیر منشعب شد در امور اجتماعی بواسطه همسری
پدرها سکتہ بوقوع انجامید.
چه در بین دو نفر منازعه که پیش میشد حل و فصل آن ناممکن هر که حق


شماره دوم
۳
سال دوم

بجانب یک جانب را میگفت داخل جنبه او شمرده میشد لذا حسب مادهٔ
که احتیاج موجب ایجاد است بحکم ضرورت شخصی متدین امین عاقل فاضلی را
که طرف اعتماد فریقین واقع میبود حکم مقرر کرده هر انچه وی فیصله میکرد
طرفین قبول مینمودند چنانچه همین اصل تا حال هم در اسلام باقی است و در مسائل
حقوق حکم حکم مانند حکم قاضی شرعاً مرعی الاجرا است رفته رفته که شعب
بسیار و منازعات کثرت پیدا کرد یک نفری که نسبت بهمگنان
در فضایل اخلاقی ممتازه دیده می شد قرارا نتخاب تمامی مکلفین از برای این امر
مختص باسم یا میر یا رئیس اختصاص یافته مایحتاج کسوت و نفقه و
سکنهای اور ا جماعت بقسم انداز تهیه میکردند تا اینکه دائره وسیع تر
شده احتیاج بوجود خدم و دیوان و غیره وغیره افتاده تشکیل بیت المال
و دوائر حکومتی وجود پیدا کرد و هم درین زمینه سوء استعمال آن اسوهٔ
حسنه و خود غرضی های متقدرین در امارت یا ریاست توارث و تغلب
وجود پیدا کرد کار بنا اهل منتقل گردید و از سوء اجراات امیر یا رئیس


شماره دوم
٤
سال دوم
نا اہل جماعه بتنگ آمده بعد از هزاران خونریزی ها و کشمکش بقیام
شورای ملی کامیاب شدند.
شورا ] در حقیقت وظائف نظری ہمان شخص منتخب او دالئه که را اداره
میکند طرق خیر و بہبود جامعه را بنظر صحیح سنجیده قانونی ترتیب بارائه
حکومت میرسانند تا در محل اجرا گذاشته شود تا اینجا که بیان شد کلیه
عمومیه جامعه بوده ولی درین باره تفریقی در جامعه اسلامیه وغیره وجود دار
آن ہم باید ناگفته نماند.
اجانب که پابند قانون سماوی نبود مجلس شورای شان بموضع
ہرگونه قانون آزاد و قوانین شان با ساس متین از وال نایافته ہمواره
اقتضائی و در مقام تغییر است. سلام پابند قانون سماوی بوده گاهی در مقابل
آن چیزی از خود ایجا دو ابداع کرده نمیتواند قانون معمول به ندکورشان
یک اساس متین و محکمی بردی گاه است که تغییر و تبدیل را ہرگز در ان رخنه
ممکن نیست وظائف شورای اسلامی علی العموم موافقت قانون مذکور ا


شماره دوم
سال دوم
که جمیع اجراآت بر وفق آن بوده خلاف نشود فرضاً درامر راداری که در
اصول اربعه قرآن خبر قیاس اجماع سلف کلیه و جزئیه نیابند فوراموریه
حسب اقتضای وقت شوری کرده آنهم مدلول لَا تَجْتَمِعُ أُمَّتِي عَلَى الضَّلَالَةِ
از لغزش و گمراهی مصئون و عین صواب گفته خواهد شد.
تبصره] در دیوان تمیز و شوری عقل مخلوق نمی تواند که از وجود خالق
خود انکار کند در اینهم ثابت است که عقل مخلوق نسبت بخالق خود سراسر
قاصر و بعجز خود معترف است طیاره اگرچه هوا پیما است اما بادراک کمالات
موجد طیاره پی برده نمیتواند سوای سرعت و بطائت سیر و عروج
و نزول خود بدیگر چیز قادر نیست، آنهم عاملی بکار دارد و استعداد و اندازه
استعد که دروی تعبیه شده بر علاوه بکمالات طیاره ساز چه میداند.
قصارت عقل را بدلایلی که ما در مجله ماهواره (۱۰ و ۱۱) سال گذشته
درج نموده ایم حواله داده عقل را در این مقابله نهایت عاجز ثابت میدانیم
چون خالق حکیم و عالم مطلق و فعل حکیم از حکمت خالی نبود و آنچه ذات اقدس ان


شماره دوم ٦ سال دوم
قانونی از برای خیر مخلوق خود نازل فرموده سراسر خیر و بالکل بهبود بوده
اگر ما از قصارت عقل و قلت درایت بفائده کدام مادۀ آن ندانیم یا بفرط
پرهیز بعضی نعم را که در ظاهر بعذوبت و شیرینی جلوه میدهند و در حقیقت
نظر بمرضی که داریم سم مطلق است آنرا نپسندیم قصور برماست و بموجب
آیۀ فیض هدایه وما ينطق عن الهوى ان هو الا وحي يوحى و احادیث
شریفه و بفحوای العلم ثلاثة أية محكمة او سنة قائمة او فريضة
عادلة قياس ومدلولۀ اصحابی کالنجوم بايهم اقتديتم اهديتم
فرموده صحابه کرام هر چهار باب آن قانون سماوی گفته میشود که عدول
از هر کدام آن تیشه بریشۀ خویش زدن است .
فایده ] صورت ترجیح قانون اسلامی که از طرف خالق آن است
بر قوانین مخترعۀ مخلوق مسئلۀ ظاهر است چیزی که خدا میداند فکر عالم از
ادراک آن بمراحل پس مانده عقل مخلوقی را چه یارا که در مقابل صوابدید
خالق خود سر بالا کرده بتواند اضافه از ان دیگر دلایل ترجیح هم موجود


شماره دوم
V
سال دوم
ما از آنجمله بدو سه دلیل آتی اکتفا میداریم :-
(1) قانون سلامی بواسطۀ وحدت خود مسلمین شرق و غرب را
متحد و متفق ساخته شقاق و دوئی دران راه ندارد همگنان بیک
عروۃ الوثقی چنگ زده تحت یک قانون امرار حیات دارند
و اجانب گرچه در یک منطقه بوده باش دارند بواسطۀ تفرقه
حکومت و اختلاف آراء قوانین شان از هم جدا و نفاق و دوئی
در بین شان برپاست .
(2) در قانون اسلامی موافق قواعد موضوعۀ آن تنها یک پادشاه
ذی اختیار بوده شوړی و وزراء صرف حق اظهار رأی را دارند
چنانچه اسم آن که شوری است به مسمی شهادت میدهد که مشورت است
در اینصورت خود غرضی و استبداد اگر باشد از طرف شخص
پادشاه خواهد بود نه از طرف دیگری !
در اجانب چون واضع قانون اعضای پارلمان است خود غرضی ها


سال دوم
۸
شماره دوم
همه اعضاء در امور جامعه مداخله کرده میتواند جایکه خود غرضی شخص
باشد کجا و جایکه خود غرضیهای چند شخص باشد کجا !
(۳) در اسلام اگر یک شخص پادشاه ذی اختیار است آن اختیارات او
هم بطور مطلق العنانی نبوده در تحت قواعد دستور آسمانی اختیار
داری دارد خود غرضی اگر داشته باشد هم بسیار جزوی اما از دائره
اسلامی بیرون کرده نمیتواند.
اجانب با وجود کثرت آزادانه واضع قانون بوده خود غرضی تنها
بنیاد کن تمام جامعه میگردد .
کسانیکه از بی علمی قوانین اسلامی را بترقیات عصری غیر مکفی
میدانند نقصان در عقل آنها است نه در قانون ایزدیهمتایمسایرا
به مجله ماهواره آتیه پوره توضیح خواهیم داد انشاالله تعالی.
اسلام نقد شورای خود را از جمیع علل و غش و اجراآت
خود غرضی با پاک ساخته در طرز اجرای امور است عصری که در قانون


شماره دوم ٩ سال دوم
آسمانی شخصیه ونظریه آن وجود پیدا کند بموجب این آیه مبارکه قانون الهی که
امرهم شوری بینهم وشاورهم فی الامر اساسی آنرا
قیام شورای آموزانیده حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله وسلم
بدرجه این اصل را اهمیت میدهد که در هر مملکت شورای اسلامی نباشد
مرگ مسلمین مسکونین آن سرزمین بر حیات شان شرف دارد
قال رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم اذا كان امراء كم
خياركم واغنياءكم سمحاكم واموركم شورى بينكم فظهر الارض
خير لكم من بطنها بانتفای شرط انتفای مشروط لازم .
بلی شورا دانشمندان فحول عقلا هم نهایت بهتر و برتر و تبادلۀ
افکار در صحت مطلب نهایت مؤثر است چیزیکه درین باره بسیار
باعث جلب توجه است اینست که هر کاریکه حکومت در تحت
حوزۀ اختیارات خود که بموجب قانون اسلامی برضاء و مشورت
تمت کند ملت به بسیار خوشی باجرای آن پیش می آیند از همین باب


شماره دوم
۱۰
سال دوم
بوده که حضرت عمر فاروق رضی الله عنه در گذاشتن خراج یهودیها و
نصاریٰ آنحدود را هم داخل مشوره میفرمودند.
یکچیز دیگری که قابل تذکره است از ما ماند که آنرا هم باید ناگفته نمانیم
و آن اینست که اکثر حکومتهای دنیا بواسطه که تبعهٔ آن با اهل زبان
و اقوام متفرق است بر علاوه حاکم و پادشاه از یک دین و قوم
و رعایا از دیگر، چون پابندی شان بقانون سماوی هم نبوده باید
بالضرور قوانین موضوعه شان بمراعات سیاست مدن شان مختلف
باشد قیاس حکومت متبوعه مان بحکومتهای دیگر خلاف است بفضل
خداوند افغانستان از چنان یک جامعه تشکیل یافته که تبعهٔ آن تمامی
از یک قوم و زبان و دین، حکومت آن هم از قوم و دین خودشان است
افراد غیر دین اسلامی مثل اهل هنود و یهود اگر در بین شان وجود
دارد بنهایت قلت است که در حکم عدم محسوب اند گویا افغانستان
تمامی مانت یک عایله، پادشاه شان بمنزلهٔ پدر یکه ادارهٔ


شماره دوم ۱۱ سال دوم

عایله خود را کنده این مطلب به شان بضرو دست عقلی از تدبیر منزل است درا جرای
حکومت نقصان مالی وجود ندارد چه حکومت وملت از هم متفرق نیست
اگر مال در جیب ملت بماند هم از حکومت واگر در جیب حکومت بیفتد هم عمرش
ملت است هر ملت عسکر حکومت و حکومت در مقام سکون پدرو
بوقت شورشش سرعسکر ملت است اضافه تر امتیازی در ملت وحکومت
نیست. تنها در مملکت مان تعدیل اخلاق و جلب منافع عموم مطلوب
است نه چیزی دیگر.

ولی این دو مطلب بزرگ خیلی مهم و از برای پیشبرد آن مملکت
بتدابیر و تجاویز عمده محتاج است و بچه تدابیر کارعقلانی گفته میشود که
به عادات قومی دانسته و بامور سلطنتی عالم باشند قوه نظری شان
کسوت عملی را در برکرده باشد وملت زا با صلابت رای و دیانت
و خیر خواهی شان اعتمادی باشد که از آنها بوکلای ملت تعریف ومجامع
شان باصطلاح شوری توصیف میشود اگر چه این مملکت از بنا ونام


شماره دوم
۱۲
سال دوم
قبلاً شوری داشت ولی چه شورق و استعمال خود غرضی از برای عدم
تعدیل اخلاق انقلاب و از برای سلب منافع عمومی تعمیر کوتی های
پنهان نیت الاهم فالاهم و تأسیس شهر دارالامان و دوشا به عدول
موجود اند اگر شورای حقیقی موجود می بود ملت چرا در گرداب انقلاب
غرق. پول بیت المال بمصرف بیفائده متخصصین و قیمت مصالح
خارجی میرسید از همه گذشته اگر موافق قانون آسمانی اجراآت می شد
هم اینقدر هرج و مرج در ملت بوقوع نمی انجامید .
فلسفه انقلاب گذشته طبعی بود امر اتفاقی و فوق العاده نبود
که از نظر عاقل مستور و عدم جلوگیری آن لاشعوری یا غلط فهمی محسوب
می شد چه تاریخ شاهد و مشاهده گواه آن است که جمیع نوائر انقلاب
و حرارت حربے ضرت که در عالم افروخته شده هیزم آن بجز ایرادا
و یا اوامر دیانتی نبوده و نیست اگر چه اجانب از برای دفع این امر در
ترویج دهریت و مقابله های غیر دینی خدمت وطن و غیره غیره را بررویکا


شماره دوم
۱۳
سال دوم

کرده اند اما تا هنوز در صدی دهم کامیاب نشده اند اگر شورای حقیقی
وجود میداشت چرا دولت در انقلاب می افتاد و اگر تعدیل اخلاق می شد
زمام اقتدار چگونه بدست رذیل ترین مردم میافتاد.

خدا را هزاران حمد که اعلحضرت محمد نادر شاه غازی منجی افغان
یکذاتیست مبرا از شخصیاست و خود غرضی و همواره همت والای شان
مصروف ترقی و بهبود ملت است و از بس که از عنفوان شباب
در عصر امیر شهید و امان الله خان شاه مخلوع داخل کار و در داخله منصب
بزرگ و وزیر حرب و در خارج سفیر مختار، هرگونه تجربات کرده و عنقا
جمیع امور را آزموده نیک و بد و گرم و سرد را دیده بانتها درجه تجربه کار و
دیانت، شعار ثابت است بی آنکه از طرف ملت التجائی و یا از کدام
جانب قاصدی باشد از برای بهبود امور ملت شورای حقیقی را بر پای گا
ملی را یکجا کرده اینکه بروز دوشنبه ١٤ برج سرطان در سلامخانه پیش
روی ارگ مبارکه افتتاح شورای موصوف را با بیجان جوش خورسند


شماره دوم ١٤ سال دوم
حالی و یک عالم مسرت و امیدواری آتی میفرماید و بعد از انکه تمام مأمورین
کشوری و منصبداران لشکری با وکلا و اعیان ملت تجامع می‌نماید
اعلیحضرت ممدوح این خطابهٔ حسنه را ایراد میفرمایند .

اعلیحضرت نادرشاه شهید درحالیکه در تهداب مکتب حربیه نزول
فرموده ومیخواهند سنگ تهداب را بگذارند .


شماره دوم ۱۵ سال دوم
عینالفظ اعلیحضرت محمدنادر شاه غازی
بسم الله الرحمن الرحیم
این مجلس شورای اسلامی را بنام خدای قادر توانا که بخشاینده
سعادت دنیا و آخرت است افتتاح میکنم و از بارگاه ایزد متعال
برای حکومت و ملت افغانستان توفیق میخواهم که بسایه شریعت مطهره
حضرت محمد علیه الصلوة و السلام باین خاک پاک اسلام خدمات برگزیده
ابراز کنند و بار دیگر در اعلای کلمة الله و ترقی و تعالی افغانستان موفقیت
و کامیابی حاصل نمایند .
عزیزان من لله الحمد که باره بگر افغانستانرا از مصائب نوائب
نفاق و خانه جنگیها مصئون و مامون می بینم با بخاطر آسوده و دل پر از
امید شروع بتاسیس این مؤسسه شورای ملی مینمایم میخواهم معنی
شورای ملی را بشما شرح کنم الحمدلله همه ما و شما مسلمان هستیم مشوره
اساس کارهای ماست ما بحکم قرآن عظیم الشان (وشاورهم
خدا را پرستم بفرمان شاه


شماره دوم
١٦
سال دوم
فى الامر فاذا عزمت فتوكل على الله ) بمشوره كردن مكلف بوديم
و هستيم و خواهیم بود حضرت محمد عليه الصلوة والسلام در حل مسائل مشوره
میفرمودند !
خلفای راشدین رضی الله تعالی عنهم مشوره کار میکردند، خلفای
بنی امیه نیز مشوره میفرمودند ! لیکن خلفای بنی عباس مشوره را اساس
متینی برای پیشبرد امور قرار دادند اند و کلای ملت به دربار خلفای عباسیه
حاضر می بودند .
و حکومت تمام کارها را با وکلای ملت مشوره میکرد ، بعدا ز
خلفای عباسیه سلاطین اسلام مشوره را منافی قوت و اقتدار خود دیده
باین اساس ترقی و تعالی کمتر توجه نمودند بنابرین خیلی دولهای انقرض
و تغیر و تبدل در عالم اسلام واقع شد !
در افغانستان مشوره از قرنهای مدیدی باینطرف دوام
میکند چنانچه جرگه افغانها را حاکم عادل ملت افغانستا گفته میتوانیم،


شماره ی دوم ۱۷ سال دوم
برای ما ملت مشوره چیزی نو نیست سلاطین گذشته اگر مشورهٔ
ملت کار نکرده باشند لیکن ملت در قبایل و عشائر خویش جرگه خودشانرا
تا امروز متروک قرار نداده اند و حکم جرگه در قبایل و عشائر نافذ است
امان الله خان شورای دولت تشکیل کرد و کلای ملت بمرکز حاضر شدند
لیکن آن شوری یا جرگهٔ افغانستان مفید ثابت نشد.
خیر! از خدا میخواهیم که بار دیگر آنچنان واقعات سیاه در افغانستان
روند هد و این مؤسسه «شورای ملی» ما و شما را موقع و فرصت بدست
عنایت فرماید که تمام موجبات شکایات را از بین ملت و حکومت
رفع نمائیم تا ملت بر رغم سابق حکومت خویش را از ملت و خادم به بهبود
و ترقی کار مملکت بداند!
(شورای ملی) امروز مثل شوریهای سائر ملل که بمرور ایام ترقی
و اصلاحات بخود حاصل کرده یک نمونه ترقی شورا های سابقهٔ ماست
اگرچه ملت تا امروز اینطور یک چیزی را خواهش نکرده ، لیکن چون بیا


شماره دوم
۱۸
سال دوم

من (شورای ملی) را اساس ترقی و وسیلۀ مخصوص اصلاح مملکت
میدانستم ومیدانم روزاول در(خط مشی) خود اعلان کرده ام شکرکند
که درین فرصت پراسن افغانستان بافتتاح آن موفق شدم
وقتیکه شما کتابچۀ حقوق (شورای ملی) را مطالعه کنید واقف میشوید
که شورای ملی امروز با شورا ها و جرگه های پیشتر چه فرق دارد، اگرشما
حقوق خویش را صحیح استعمال کنید همیشه رفتار و روش حکومت را
مراقب باشید وبرای اصلاحات همیشه سعی بلیغ بفرمائید(شورای)
افغانستان بانی امنیت ومؤسس ترقی وتعالی مملکت خواهدشد،
وبامیدخدای عزوجل خانه جنگیها ونفاق وشقاق برای همیشه ازین وطن
معدوم خواهد گشت. مسایل شخصی باعث زوال واضمحلال این
سلطنت اسلامی نخواهد شد! وهمه وقت این ملت آسوده خواهد
ماند تغییر وتبدیل سلطنت سبب استیصال ریشه های ترقی وتعالی
ملک وملت شده نخواهد توانست! به اشقیا نوبت حکمرانی نخواهد


شماره دوم
۱۹
سال دوم

رسید همیشه زمامداران نیک و حکام صادق و محسن بلک و ملت
در خدمت افغانستان انتخاب و مشغول خواهند شد! استبداد
بدعت پرستی، رشوت ستانی، یک قلم در قلمرو این مملکت
رونما نخواهد گردید! گفته میتوانیم روزیکه وکلای ملت در شورای ملی
حقوق خویش را شناختند و خیر و شر را از روی مفاد عمومی امتیاز
کردند و اغراض و تفرقه از میان رفع شد از همان روز دور سعادت
افغانستان آغاز خواهد کرد من از خدا مسئلت دارم آن روز سعاد
وطن عزیز ما و شما همین روز اول افتتاح شورای ملی باشد خدا قادر است
رحیم است کریم است همانطوریکه افغانستان را باین فرصت کم از یک
انقلاب خانه برانداز نجات داد و بملت افغانستان امنیت عزت
و توانائی و اتحاد سرازنو بخشید از درگاه بخشایش ایزدی مایوس
نیستیم و امید واثق دارم که انقلاب گذشته آخرین دور فترت و نکبت ما
ملت حساب خواهد شد و انشاءالله تعالی برای همیشه خاتمه یافت


شماره دوم
۲۰
سال دوم
و این روز افتتاح شورای ملی روز اول دور سعادت افغانستان خوا
بود که تا ابد دوام خواهد کرد!
وکلای محترم ملت! مأیوس نباشید اینچنین ادوار ظلمت را
که ما و شما گذرانیدیم تاریخ ملل عالم در حیات سایر ملل دنیا نشان میدهد
بعد از هر سختی آسانی است و پس از هر تنزل ارتقا و اعتلا آمدنی است
بشرطیکه بندگان خدا از جاده حقیقت و انسانیت منحرف نشوند
و عیب را هنر و اسباب تنزل را وسیلهٔ ترقی نشناسند.
فرزندان و برادران عزیز من! آنچه از اجراآت این دوره را
میخواهم خود من بشما بیان کنم سیاست خارجی امروزه افغانستان است
تا شما از سیاست خارجی حکومت امروزه خود خوبتر واقف ومسبوق
شوید باقی مسائل را که در ظرف یکنیم سال و چند ماه شده با صدر اعظم
صاحب و وزراء بشما معلومات خواهند داد میخواهم از ابتدای ورود خود
بخاک پاک افغانستان تا امروز آنچه با دول متحابّه معامله و مکاتبه
علی محمد تحریر دار کابینه


شماره دوم ۲۱ سال دوم

کرده ام بشما اظهار کنم تا بر شما سیاست خارجی من پوشیده نماند

وقتیکه من در خاک افغانستان قدم گذاشتم خودم و شاولیجان

و شامحمود خان را در سمت جنوبی و محمد ہاشم خان و محمد گل خان را در سمت

مشرقی تعیین نمودم ! درین موقع در سمت جنوبی آثار نفوذ سقویان ظاہر

نبود و هیچکس حکومت سقوی را وقع و اعتبار نمیداد اما ہمینکہ امان الله

خان در حدود قلات و مقر با عساکر قند ہار نمودار شد دوباره عزم

استیلای کابل را باطراف واکناف مشتہر گردانیده اہالی سمت

جنوبی قدری متردد شدند و گمان کردند که من با برادران خود بطرف داکر

امان الله خان خدمت میکنیم هر چند زیاد وانمود کردم که مطلب من جحیت

هیچکسی نیست حتی خود من و برادران من برای اثبات شخصیت خود

نیامده ایم ما میخواهیم در افغانستان امنیت قایم شود وخانه

جنگی از میان رفع گردد و هر شخصی را که تمام قوم و ملت افغانستان

به پادشاہی انتخاب کنند همانشخص پادشاه شود اما با نهمه اصرار من


شماره دوم
۲۲
سال دوم
اهالی سمت جنوب باظهار من متردد بودند مطمین نشدند چه من مجبور
بودم که اعلان پادشاهی خود را بدون اعتراف و تصویب تمام اهالی
افغانستان رد کنم !
هر چند در مواقع بزرگ و در اوقات ظهور و ناکامی و شکست
اینمطلب را بمن تکلیف مینمودند من نسبت به نام پادشاهی بنانیکه
توانا تو کل میکردم و مهربانی و لطف کرد کار را بر امدادیکه از نام پادشاه
بمن وانمود می شد مرجح میدانم و میدانستم تا اینکه در اکثر طبقات
اهالی سمت جنوبی تشتت افکار تولید شد و سقویان در سمت جنوبی
قدرت کامله نیا فتند گردیز و اکثر حصص خوست و ارگون و غیره جاها
استیلا نمودند من در ینوقت اراده کردم تا از اقوام افاغنه سرحد
آزاد استمداد کنم میخواستم از قوم اُرکزیئی استعانت نمایم دریتو
راه مواصلت من و ارکزائیها در دست انگریز ها بود بواسطهٔ حاجی
محمد اکبر خان با حکومت انگریز داخل مذاکره شدم حکومت بریتانیا


شماره دوم
۲۳
سال دوم
موافقت نکرد و عذر غیر جانبداری را پیش کرد راه دادن ارکزائی را
منافی اعلان غیر جانبداری خود وانمود کرد، بهمین مضمون بمن نامهٔ
حکومت بریطانیا رسید که این نامه تا هنوز موجود است با اینهمه
مایوس نشدم و دست از کار نکشیدم قوم با غیرت جاجی و هم
یکحصه منگل و احمد زائی در دست من بود بالآخر فیصله کردیم که از قوم وزیر
که برای مداین و نجات افغانستان کمر همت بسته بودند و غیرت
اسلامی و افغانی آنها بجوش بود استمداد کرده شود وزیری ها دعوت را
پذیرفتند و بحضورم حاضر شدند دولت بریطانیا بر این مسئله بیشتر با من
درشتی کرد بجاجی میرزا محمد اکبر خان بدین مسئله بسیار اصرار نمود که باید
وزیریها را از جاجی به وزیرستان خارج کنم و واپس بفرستم و هم
اعلانات و مکتوبات خود را اسمی اهالی قندهار و اقوام قبایل اتولا
بواسطه عبدالغنی خان از راه چمن فرستاده بودم آن همه دعوتنامها
من باقوام قندهار و اچکزائی های غیرتمند رسید اما خود عبدالغنی


شماره دوم
٢٤
سال دوم
خان را حکومت هند مانع شد و انسداد سخت برای پیشرفت او نمود
و او را در قندهار نگذاشت همان است که بمجرد گرفتن اعلانات من
اقوام و قبایل ولایت قندهار قیام نمودند و عرایض خوشوقتی
گردیدن شان نسبت بمجاهدات من و آمادگی شان در مقابل تقویتاً
و اظهار استعداد شان با جرای اوامر من بسمت جنوبی برایم
رسید! با وجود آن همه اعتراضات دولت انگریز همین که حاجی
میرزا محمد اکبر خان را برای اظهار دلایل عدم امکان واپس فرستاد
وزیری ها به پاره چنار فرستاده م من شا ولیخان و شاه محمودخان
و محمد گل خان را با دیگر سرکرده های اقوام وزیری ها و یک عده حجاج
و منگل و احمد زائی و جدران و طوطاخیل و گردیزی برای محاربه
کابل دلپهو گرد اعزام نمودم هنوز دولت بریطانیا بد دلایل
عدم امکان قانع نشده بود که خبر فتح کابل رسید خلاصیقبل
از فتح کابل بین من و دولت بریطانیا بر مسئله مشارکت وزیریها


شماره دوم
۲۰
سال دوم

خیلی تیرگی و پیچیدگی موجود بود من بحکم تقدیر مجبور بودم که از هر قوم
و قبیله افغان که امداد گرفته میتوانستم تشبث میکردم از من بندگان
بجز نیم نفس چیزی باقی نمانده بود تهدید دولت بریتانیا نسبت
مشارکت وزیر بها و هم مظالم سفو در نظر من اهمیت نداشت زیرا
عرصه حیات بر من تنگ شده بود من حیات با شرف
یا مرگ خود و خاندان خود را تصمیم کرده بودم ! اهل غرض بعد از
فتح کابل پروپاغند میکردند که گو یا مرا در موقعی که در سمت جنوبی
بودم دولت بریتانیا امداد داده است و من بدولت انگریز
امتیازاتی داده ام ! من امروز بحضور شما وکلای ملت اعلان
مینمایم که من بجز فضل و رحم خدای قادر مطلق و فداکاری اهالی
افغانستان به امداد هیچکدام دولت اجنبی کابل را فتح نکردم
موفقیت من در نجات وطن بفضل خاص الهی و همت و غیرت
عموم ملت افغانستان بعمل آمده است .


شماره دوم
۲۶
سال دوم

آن اشخاص واقوامیکه با حکومت امانیه مخالفت داشتند
و همچنین آن وزراء و مامورین و عسکر و روحانیون واعزه ملت که
با عمال ضرر افزای شخص امان الله خان موافقت نداشتند مسلم است
که این عدم توافق آنها با او برای خیر وطن و سعادت ملت بوده
میخواستند که او را ازان حرکات نا عاقبت اندیشانه شهرت
پسندانه اش باز دارند که در ان ابداً لحاظ جذبات ملی و مذهبی کرده
نمی شد چنانچه مشاوره چند نفر اشخاص کوتاه بین ملت را از خود متنفر و اثر
و رسوخ همه خدمت کاران وطن را که در موقع مخاطره برای خیر جامعه
باید خدمت میکردند دور نمود .

عزیزان من! بنده خیلی متاثر شدم و قتیکه یاوه سرائی مغرضین را
شنیدم که سیاست من در افغانستان سر در از ندارد سیاست من
در افغانستان سیاست اشکار است من میخواهم هر چیز را بشما واضح
کنم تا شما از هر چیز واقف باشید و بکارهای خود بدانید !


شماره دوم
۲۷
سال دوم

وقتیکه من در کابل رسیدم و شما ملت باصرار و تاکید مرا پادشاه
افغانستان انتخاب کردید وزارت خارجه فوراً بتمام دنیا اعلان کرد،
بجواب اعلان وزارت خارجه از همه دول متحابه تبریک و شناسائی
حکومت حاضره اعتراف و اعلان شد سفیر کبیر دولت علیه ترکیه در کابل
تشریف داشت و سفیر کبیر دولت بهیه شوروی نیز از همه اولتر بکابل
رسید دول متحابه یکی بعد دیگری سفرا و نمایندگان خودشان را بدربار
افغانستان فرستادند من بنا بر اصول و قواعد بین المللی تمام معاهداتی
را که حکومت سابقه با دول متحابه عقد کرده بود تصدیق کردم دیگر هیچ
معاهده سری و علنی نه نموده ام !
البته سال گذشته بعضی از دول با ما امداد کردند چنانچه حکومت
بهیه برطانیا بدون کدام شرایط بافغانستان امداد کرد این امداد عبارت
است از یک لک و هفتاد و پنجهزار پوند قرض بلا سود و ده هزار تفنگ
و پنجاه لک کارطوس و چون این امداد مبرا از هرگونه آلایشات سری


شماره دوم
۲۸
سال دوم

و علنی است و بدون شرایط است من به ممنونیت قبول کرده ام اما الله
خان هم موترها دسیم های تلگراف و غیره اشیا را از دولت برطانیا
قبول کرده بود و در جنگ ملا عبد الله پنجهزار تفنگ و کارطوس از حکومت هند
گرفته است که این مسایل تا امروز اعلان نشده بود و هم در وقتیکه امان الله خان
در لندن بود از طرف دولت برطانیا مبلغ نقد و ده هزار تفنگ و بعضی
ادوات دیگر هدیه شده بود و امان الله خان آن هدیه دولت برطانیا را
قبول کرده بود من در سیاست خارجی آنچه کرده ام واضح میگویم و بشما
خاطر جمعی میدهم که حکومت من تا امروز امتیاز و حقوقی بهیچ دولت
نداده است و تا من زنده ام انشا ء الله بقلم من اینطور چیزی امضاء
نخواهد شد و من قطعا در سیاست خارجی افغانستان سره مو از لی
نخواهم داشته باشم و هم حکومت و ملت خود را توصیه میکنم که موقعیت
جغرافیای افغانستان هیچ گاه سیاستهای سری را تحمل ندارد از
سیاست های سری باید همیشه پرهیز کنیم.


شماره دوم ۲۹ سال دوم
بغیر از این اسلحه که دولت بریطانیا بما امداد کرده، هجده هزار
تفنگ و یک کرور و هشتاد لک کارتوس از فرانسه قرار داد و
خریداری کردیم که از انجمه قیمت ۹ هزار آن نقد پرداخته است
و باقی را هم بمرور ایام می پردازیم دولت المان هم با وضعیت دوستانه
نمود چنانچه باقی مانده مبلغ قرض را که امان الله داده بود ما تسلیم
کرد و اقساط تادیه قرض را از شش سال بهشت سال تمدید
نمود دولت المان پنجهزار تفنگ و پنجاه لک کارتوس ما داد قیمت
آن را هم بهمان قرضه که بهشت سال ادا میشود قبول کرد.
در همین اوقات قریب پنجهزار تفنگ و پنجاه لک کارتوس
علاوه ازین اسلحه که شرح داده ام از انگلستان خریداری نمودیم
و پول آن را نقد تادیه کردیم !
همچنان از دیگر دول متحابه برای افغانستان اسلحه با قیمت
مناسب خریداری کرده ایم معاهداتیکه جدید عقد شده و در شرف


شماره دوم
۳۰
سال دوم

تعاطی و سر دست ماست با مذاکرات آن داخل شده میشویم.

معاهده جاپان و افغانستان عقد شده است و در شرف
تعاطی است.

معاهده غیر جانب داری افغانستان و حکومت شوروی روسیه
سر از نو عقد شده است.

موافقه کمیسرهای سرحد بین افغانستان و ایران عقد شده است.

معاهده تجارتی افغانستان و دولت شوروی روسیه داخل
مذاکره میشویم.

در موافقه تبادله پست با دولت روسیه داخل مذاکره میشویم.

معاهده افغانستان و دولت علیه مجاز عنقریب تحت مذاکره میآید.
خلاصه آنچه شده و میشود همه را بشما وانمود کردم و بار دیگر میخواهم
بشما ظاهر کنم که مفید ترین سیاستیکه در افغانستان تصور میشود و
من همیشه دوام آن را توصیه میکنم این است که باید افغانستان


شماره دوم ٣١ سال دوم

بیطرفانه و با همسایه های خود و تمام دول متخابه روش و سلوک خوبی
که منافی مفاد افغانستان نباشد اجرا کند و همسایه های خود را
عملی یقین بدهد که افغانستان موازنه جانبین را کامل محافظه نموده
روش دوستانه مساویانه با همسایه های خود دارد و خواهد داشت
و همین روش افغانستان برای خود افغانستان و برای همسایه های
افغانستان مفیدترین است .
راجع باقوام سرحد آزاد این مسئله ناگفته نماند که مسئله سرحد
آزاد یک مسئله معتنی بهای سیاست افغانستان و دولت
بریطانیه است افغانستان راجع بسلوک و روش باهمی اقوام
سرحد و حکومت هند از اندیشه فارغ نیست میتوانیم بگویم اقوام سرحد
و ما از حیث مسلمانی و قومیت یک چیز هستیم دولت برطانیه
شاید این همدردی اقوام سرحد را به افغانستان و از افغانستان را
بسرحد از سالهای دراز تجربه و مشاهده کرده است ما بهیچ وجه ازین


شماره دوم
۳۲
سال دوم
همدردی را انکار کرده نمیتوانیم چرا پریشانی اقوام سرحد آزاد در افغانستان
بالضرور اثر می اندازد ازین رو سعادت و رفاهیت اقوام سرحد آزاد
همه وقت آرزو و خواهش ما است .
وکلای محترم! این است سیاست امروزه حکومت شما
که برای تان شرح کردم تا شما بی کم و کاست از حقایق واقفت باشید
در کار ها دقیق شوید هر مسئله را خوب بسنجید و فیصله کنید بی پروائی
در امور مملکت گناه عظیم است شما مقدرات یک ملت بزرگ را
درین مجلس فیصله میکنید سهو و خطای شما بسهو و خطای شخصی شما
حساب نخواهد شد خساره آن بیک ملت و یک مملکت عظیم
الشان اسلامی عاید می شود بسیار مدققانه و احتیاط کارانه در حل
مسائل پیش شوید شما خوب مشاهده کردید که ناعاقبت اندیشی
حکومت سابقه و عدم امتیاز کردن خیر و شر از طرف ملت چه
خساره عظیم دارد کرد هر روز این ملت را دچار مشکلات ساختن


شماره دوم
۳۳
سال دوم
بجز اینکه بگوئیم خیانت کردن است دیگر چه تعبیر خواهم کرد.
چون حکومت متبوعه شما زیاده تر به مشوره اهمیت میدهد بخواهم
که دائماً مصدر چنان اجرائی شود که از ان رضای خالق و خشنودی
مخلوق حاصل و بر طبق حسیات عمومی همه ترقیات مطلوبه بخود
نائل شود اینک بکمال مسرت امروز این (مجلس عالی
شورای ملی) را افتتاح کردم و در نظر دارم که بفضل الهی بجهت
معاونت فکری (شورای ملی) و حصول دیگر مطالب عالی یک
(مجلس اعیان) را هم در آتی تشکیل کنم! در خاتمه شما و حکومت
و عامه ملت عزیزم را بخدا می سپارم و از خدا کامیابی و موفقیت
مشروع تان را مسئلت مینمایم.
محمد باقر ورقا تهیه.


شماره دوم
٣٤
سال دوم

بعد ازان یکی از وکلای ملی برخواسته معروضه شورای ملی را قرائت نمود

معروضه وکلای محترم شورای ملی

اعلیحضرت ناجی و استقلال بخش افغانستان !

ما ملت افغانستان راجع به آن فداکاری های تاریخی که از شما
مشاهده کرده ایم هر قدر امتنان اظهار کنیم کم است، آنچه را میتوانیم
که بحضور اقدس شما ظاهر کنیم همانا حس فدویت ملیست که نسبت
به اعلیحضرت شما در دلهای پاک خود میپرورانیم ما ملت واضح میگوئیم
که هر ملت باین امید زمام مهام خود را بدست حکومت خود میسپارد که شاید
بر حال زار و نزار مملکت ترحم میشود و اختیارات حیات و ممات آن
ملت را سوء استعمال نمیکند و آن قوم را براه ها و روش غلط بمصائب
و نوائب روزگار مبتلا نمیسازد و اختیار مال و جان ملت را باشخاص
دون همت شکم پرست نمی سپارد بدیانت و اخلاق اسلامی آن


شماره دوم
۳۵
سال دوم

ملت مداخلت‌های بیجائی کند خلاصه باعث نفاق و شقاق و خانه‌جنگی نمیشود.
هزار افسوس که در عصر گذشته باین عقیده و آمال بابکلی مخالفت شد و برعکس آرزو و امید ما رفتار کردند، بالاخره آنچه نمیخواستیم ناخواسته واقع شد خانه و آبادی ما را آتش گرفت، سرمایه نقد و جنس ما تاراج و برباد شد، امنیت از سرتاسر مملکت مفقود گردید دزدان غاصب روی کار شدند و بقتل پیر و جوان وطن اقدام نمودند اهل و اولاد ملت در مخاطرات و تهلکه ها سردچار شدند؛ نزدیک بود شجاعت تاریخی ما ملت افغانستان که بتمام دنیا ظاهر و ثابت است لکه‌دار و استقلال افغانستان که بمربانی خداوند و فداکاری اعلیحضرت حاصل شده است از ناعاقبت‌اندیشی‌های عصر گذشته قریب زوال رسیده بود که خدای قادر توانا این دولت اسلامی را دوباره بنام نامی شما احیا فرموده و اعلیحضرت شما را بسپر وقت ما ملت رسانید


شماره دوم
٣٦
سال دوم

و وطن عزیز ما را از انحای ابدی نجات داد.
اعلیحضرتا ! شما و برادرهای فداکار و صادق تان را ملت
بخوبی شناخته ایم خدمات برگزیده شما و خاندان نجیب شما در انظار
ظاهر است؛ ما ملت شما را نادیده و ناشناخته و امتحان ناکرده
پادشاه خود انتخاب ننموده ایم؛ بلکه با وصاف شما صغیر و کبیر و مرد و زن
این ملت آشنا و گرویده بود و گردیده است ما آن همه فدا کاری های تاریخی
شما را که برای این ملک و ملت خود تکراراً و عملاً اثبات فرموده اید عموماً
بخاطر داریم اول وجود مفخرت نمود شما آن نایره فساد منگل را که در عصر
اعلیحضرت شهید بظهور انجامیده نزدیک بود که بحکومت اعلیحضرت
شهید خاتمه بدهد، خاموش و از تدابیر عسکرانه و جذبات ملت خواهانه
خویش شیرازه از هم گسیخته امنیت و انضباط سمت جنوبی را تنظیم
فرمودید؛ دوم در جهاد استقلال از فضل الهی و همت و فداکاری
اعلیحضرت شما افغانستان بیک حیات پر از افتخار تازه نایل


شماره دوم
۳۷
سال دوم

استقلال و شرف ملی خود را حاصل و شجاعت و مردانگی خود را
در انظار عالم اعلان کرده است ، سوم آن مساعی جمیله و خدمات
فداکارانۀ شما که در راه نجات مملکت و حیات دوباره ملت محبوب
تان بآن موقع خطرناک انقلاب که تمام افغانستان را آتش جهل
و نفاق فرا گرفته بود و همه موجودیتش را سیلاب شقاق و خانه جنگی
بغرق و فنا تهدید میکرد موجبات مزید امتنان و خشنودی عامه ملت
قدر دان تان را از شما فراهم آورده است .
اعلیحضرتا ! این همه خدمات خیلی مهم و تاریخی شما یک بر یک
در انظار فرد فرد ملت شما ایستاده است و تمام ملت افغانستان
اعتراف دارند که وجود شما از مفاخر تاریخی ما ملت است دشمنان
ما ملت هر قدر ما را قابل قبول تحریک و تشویق مفسدانه خود بر دنیا نشان
بدهند و بخواهند ما را در عالم یک ملت بی اراده معرفی کند لاکن ما بر دنیا
اعلان میکنیم که ملت افغانستان رفتار و روش عصر گذشته را منافی


شماره دوم
۳۸
سال دوم

سعادت دنیا و عقبی خود دیده واضح و آشکارا برای برطرف کردن
آن حالت تباه کن قیام کرد و این حکومت نیک و پاک را برای
خویش تشکیل نموده وَاِلَی مَا شَآءَ الله باین سلطنت و حکومت
با دیانت مشروعه خویش مطیع و فداکار خواهد بود .

اعلیحضرتا! با آنکه ما ملت بشما اعتماد واثق داشتیم و داریم و انشاالله تعالی
خواهیم داشت ، لکن ازین حسن نیت و صفائی دل اعلیحضرت شما
که حقوق مشروعه را بملت ارزانی فرموده اید و شورای ملی را تشکیل دادید
از صمیم دل دعا میکنیم که خدای متعال این مشوره و حکومت و ملی را
وسیلهٔ ترقی و تعالی اسلام و افغانستان ساخته موجب سعادت دنیا
و رستگاری آخرت ما ملت گرداند و بما توفیق ارزانی کند که بتوانیم
آن گونه خدمات برگزیده را که در ان رضای خالق و سعادت
مخلوق است ابراز کنیم ما از خدا مسئلت داریم که حکومت و ملت
افغانستان را بشاه راه شریعت غرای محمّدی صلی الله علیه وآله وسلّم آراسته


شماره دوم
۳۹
سال دوم

و مستقیم داشته از نفاق و شقاق که موجب خذلان ابدی است دائماً ما را
مصئون و مامون دارد ما بهیچ زبان شکر این نعمت الهی را ادا کرده نمیتوانیم
که امروز حضرت رب العزت همچه شما یک پادشاه حقوق بخاطی را
بما ملت عنایت فرموده است.
اعلحضرتا ! بید انحسد که امروز ما و کلای ملت حکومت و ملت را
یک چیز میدانیم و از خدمات ج ع ج سردار محمد هاشم خان صدر
اعظم و کابینه شان اظهار امتنان مینمائیم .
در موقعیکه براس کابینه افغانستان اینچنین یک ذات
حمیده صفات حضور داشته است ملت بکلی مطمئن و آسوده است
چنانچه در این ایام صدارت سردار محمد هاشم خان می بینیم در هر قطر
مملکت الله الحمد امنیت است حکام و مامورین مؤدبانه حرکت میکنند
ظلم و بدعت از میان رفع گردیده افغانستان به سرمایه خود قدم
بقدم تلافی مافات میکند پول بیت المال بی جا صرف نمی شود هر قدر


شماره دوم ٤ سال دوم

از مساعی این حکومت اظهار کنیم کم است .
ما ملت وفادار همیشه خدمات برگزیده مشاهیر ملت خود را
تقدیر کرده ایم و مشاهیر خودمان را بجان و دل دوست داریم ، خائنان
که یاوه سرائی میکنند ما آنها را محققاً دشمن اسلام و دشمن افغانسان
میدانیم خدا بما توفیق ارزانی کند که در سایه شریعت حضرت محمد
علیه الصلوة والسلام با اوامر شما که برای ما سراسر باعث فلاح و نجات
دارین است خویشتن را فدا کنیم تا بتوانیم در راه دین و دنیای افغان
خدمت های برگزیده را ابراز کرده باشیم .
ما ملت سیاست خارجی و داخلی علحضرت شما را نیک
و مرغوب میدانیم ما ملت از ایام گذشته تا حال علحضرت شما را
در قول و فعل شما صادق دیده ایم و بصدق و صفاء شما اعتماد تام داشتیم
که شما را به پادشاهی خود بالاصرار انتخاب نمودیم .
اعلحضرتا ! شما همان شخص اید که استقلال خارجی ما ملت را بلطف


شماره دوم ٤١ سال دوم

و مهربانی خدا جل وعلا شانه در عالم اسباب بسربازی و فداکاری جیش
حاصل کرده اید ما شما را بانی و حامی استقلال خود میدانیم وسیاست
خارجی شما را برای حفاظت استقلال افغانستان درست وصحیح
میشناسیم !
اعلیحضرتا ! همانطوریکه خدای متعال شما را با ما و ماملت را تا امروز
کامیابی بخشیده است ما ملت الی ماشاء الله برای امداد شما بجان
ومال و اولاد خود حاضر و اماده هستیم شاد باشید که ملت افغانستان
شما را مثل پدر مهربان خود دوست دارند و انقدر بشما و برادران شما
و باقی اشخاص صادقیکه در راه سعادت ملت با شما فداکاری کرده
ومیکنند گرویده هستند که ما وکلا از شرح محبت و صمیمیت ملت قدر دان
تان بحضور شما ذره عرض کرده نتوانستیم
اعلیحضرتا ! ما وکلای ملت بشما عهد میکنیم تا جان در بدن ماست
برای خیر حکومت متبوعه و ملت و مملکت خود صادقانه خواهیم کوشید.


شماره دوم ٤٢ سال دوم

سپس یکی از اراکین جمعیتہ العلماء این خطابه مدونه جمعیته العلما را خواند:
خطابه جمعیة العلماء
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرّحمن الرّحیم
فبما رحمة من الله لنت لهم ولو كنت فظاً غلیظ القلب
لانفضوا من حولك فاعف عنهم واستغفر لهم وشاورهم
فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین
(الحمد علی دین الاسلام) قرآن کریم از جانب خداوند
رحیم ما هدایت میکند و راه بهبود و اصلاح جامعه را نشان میدهد و بشورا
ملی که از معظم ترین مزایای اخلاقی و اجتماعی بشمار است و موجب بزرگ
ارتباط کلی حکومت و ملت دیده میشود ارشاد میفرماید.
تاریخ یک شاهد قوی و یک عبرت گاه پر انتباه است که هر چیز
در ان دیده و مشاهده میشود هیچ شبهه نباید کرد که صحیفه های تاریخی پرنیات
جوایز سعید


شماره دوم ٤٣ سال دوم
و روشن ساخته شهادت میدهد که قوت و سطوت و عزت
ملتهای که از وجود شورای ملی محروم و یا تنها شور ا گفته به آن کفایه نمود
شورای حقیقی را دارا نبوده از حیث اغراض و شخصیات و عدم انتخاب
حقیقی منافع مترقبه شورای ملی را برای تأمین رفاه و ترقی جامعه کسب نکرده
اند روز بروز هیئت و رونق مجتمعه شان زائل و جامعه شان محو و مضمحل
شده اند حقیقه شورای اسلامی قوه موجده و دوام و قرار دهنده
هر نوع سعادت و بهتری جامعه اسلامیه است شوری است که دلها را
زنده و فکرها را تر و تازه میکند شوری است که اتحاد و یگانگی افراد پراگنده
ملت را استحصال نموده عموم را یکدل و یک عقیده می سازد شوریست
که ماهیت امت را محکم کرده تأیید میدهد شوری است که شرف حیثییت
ملت را از انقلابات ضخیمه و تبدلات متنوعه مصون میدارد؛
شوری است که انتظامات متینه و قوامی عمومیه را وجود میدهد
شوری است که باطفال وطن عزیز خود توصیه تربیه علم و عرفان کرد


شماره دوم ٤٤ سال دوم
از نهال های وی مملکت برقم برقم اخذ منفعت می کند شوری است که درار
فریضه اسلامی رهنمائی میکند تا به صغار جامعه رحم و نسبت
به بزرگان اعزاز و اکرام را رعایت ورزند و بچشم حترام بینند
شوری است که در عالم اسلام برای اوامر و نواهی شرعیه و اعتصام
قران پاک در اسلاف و اخلاف خدمات شانداری نموده است
و برای ترغیب و تشویق دیانت و تحصیل علوم و فنون در هر منطقهء
ندا کرده به منبرها برآمده علم را به نور جهل را به ظلمت معرفی فرموده است
چنانچه تاریخ صدر اول شاهد این مدعا است البته چون این حکومت
متبوعه ما بنا بر اصرار و ذوق و شوق ما جامعه اسلامیه برین خاک
پاک وطن عزیز ما تشکیل شده است از وقت جلوس اعلیحضرت
غازی الی الان بستا خدمات بزرگ برای خیر و بهبودی سعادت
دارین ملت کرده اینکه افراد ذیشان محفل معظم شورای ملی را امر دائر
تا از وطن مقدس اسلامی بصورت انتخاب حقیقی در مرکز عالی مجموع

در مطبعه عزیز قرارگاه


شماره دوم ٤٥ سال دوم
گردیده وظائف و حقوق حقه شورای ملی را اداره نمایند در نتیجه
قرار حدیث مبارک [اذا كان امراء كم خياركم
واغنياءكم سمحاءكم واموركم شوری بینکم فظهر الارض
خير لكم من بطنها] لازم است که جامعه اسلام را بمراتب
رفعت و عزت و شوکت سوق داده شما از راه اتحاد فکری حکومت
وملت تمام اسلامی آن مفاخر اسلامی و تاریخی را که باین قدر مدت
از دست ما مسلمانها بنابر غفلت و کهالت رفته واپس آنرا
تحصیل کرده بعالم دنیا ناز و فخریه نماید اگر بدقت غور کنیم برای همه
اكتسابات صنعت و تجارت و فلاحت و برای هر گونه آبادیها
و عمارت و برای هر رقم تأسیسات مدنیت و زراعت
و برای اصول قواعد حرب واستحضار آلات جهاد و فتوح
بلاد کدام چیزیست که در آیات قرآنی و احادیث نبوی اصول
فقهیه مندرج نشده باشد هر چه که دین متین ما قواعد عدل و حقوقیه


شماره دوم
٤٦
سال دوم

امر فرموده در هیچ یکی از قوانین دنیا باین پیمانه علیا وجود ندارد اگر
شورای حقیقی اسلام بر پا و اطلاق فاضله و اجرات شریعت
مطهره در خطه یک حکومت اسلامیه در همه طبقات از شاه تا گدا
حکمر فرما شود و احکام دین را مخالف ترقی عصری گمان نکرده
بلکه منبع جمیع سعادت های اخروی و دنیوی و اساس همه مدنیت
عصری و اصلاحات کافی بدانند و اصول سلام را مدار و معیار
کار و بار معاد و معاش خود دانسته باشند نفوس خود ها را بریا
و کسالت و سفاهت و تنبلی تغیر نداده با خلاق جمیله و موالفت و
استقامت و فعالیت و عفت و صداقت و خدا جوئی و حقوق شناسی
اصلاح نمایند و هر کسی از مه و که اهالی و مأمورین علما و مشایخ وغیره
وظیفه خود ها را شناخته رفتار نمایند یقین است که ذات ارحم الرحمین
قرار آیه کریمه ( ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم )
و آیه ( وما كان ربك ليهلك القرى بظلم واهلها مصلحون )


شماره دوم
٤٧
سال دوم

هیچ گاه سعادت آن جامعه را بذلت و تباهی و خوبی شأنرا بخرابی
تبدیل نمیدهد.
ما جمعیة العلماء که خودها را یگانه خدام دین و اصلاح اندیش ملت
افغانستان دانسته ایم بحضار مکرم و وکلای محترم ازین روز فرحت
اندوز که بافتتاح شورای ملی در میان ما ملت افغانستان امتیاز یافت
و اینک عید بزرگ افغانستان است تبریک میدهیم و از حضور تان
درین مجلس عالی مسروریم و گفته میتوانیم که الحمدلله حکومت با دیانت
و صلاحیت است و شورای ما شورای حقیقی اسلامی است از خدای
متعال خود امید میکنیم که محفل جلیله شورا از ثمرات و اثر است این نعمت
عظمی و فرط محبت و صداقتیکه ملت افغانستان با اعلیحضرت غازی
دیانت پرست همه وقت بدلهای خود می پرورانند از راه تحفه شریعت
مطهره خیرالانام بهرگونه ترقیات مادی و معنوی کار گرفته نتایج آن
مفهوم فکریه خواص و عوام خواهند نمود.


شماره دوم ٤٨ سال دوم
در خاتمه زنده باد اعلیحضرت شریعت خواه ما، آسوده باد
ملت دیانت خواه ما پاینده باد ریاست شورای ملی وجمیع
مصلحین مملکت اسلامی ما آمین یا رب العالمین.
سید حسن
محمد بهرام عبدالله عطا الله
عبدالقدیر
دین محمد زارمتی دین محمد درانی محمد حسن
وکلا مختار قسم


والاحضرت مارشال شاه ولی خان غازی فاتح کابل و مرحوم والاحضرت شاه محمود خان غازی بايك عده مردم
بعد از نجات وطن .


[BLANK PAGE]