۲۳۸

۳ ) : ادات عینیت میشود : این همان کسی
که دیروز دیدم .

— ( همی = دائما ) : ادات استمرار است .
به فعلها داخل میشود . بعضاً بعد از مدخولش
می آید . مثلا :
من همی کردم دعا و صبح صادق می دمید .
— ( همه ) : ادات تعمیم است : بگیتی همه
مرگ را آزاده ایم
— ( همین ) : ادات قصر است : گل ، همین
پنج روز شش باشد .
هرگاه به ادات « که » متصل باشد سرعت :
افاده میکند . مثلا :
همین که دید درآویخت رگریبانش .
— ( (هیچ) : ادات نفی مستغرق است .
ضد لفظ « هر » است :


۲۳۹

به هیچ یار مده خاطر و به هیچ دیار

ی

ـ (یا) : ادات تخییر است : یاسخن دانسته
گوی ای مرد عاقل یا خموش

٦ ـ ظرف

٢٩٤ ـ ظرفها ٢ قسم است : ظرف
زمان ، ظرف مکان

ظروف زمان

٢٩٥ ـ ظروف زمان : اینها اند :


٢٤٠

گاهی
دمادم
گاهگاهی
هماندم
پگاه
امروز
ناگاه
دیروز
ناگهان
امشب
از دیرگاه
سالیان سال
شبانگاه
هرگز
بامدادان
همیشه
شامگاه
پیوسته
روزگاری

ظروف مکان

٢٩٦ - ظروف مکان : اینها اند :
فرا - فراز
تنگنا
فرو - فرود
سرسو
بالا - زبر
درون
پائین - زیر
بیرون
پیش
میان
پس
کران - کنار
واپس
راست
چپ
نزد - بر


٢٤١

٧ - ندا

٢٩٧ - ندا : چنین اصوات را گویند که
در بین کلام بوده برای بیان نمودن حظ ،
حیرت ، تعجب ، تحسر ، تأسف و ... غیره
اینگونه حالات : کشیده میشوند .
- الف ندا : که به آخر اسمها لاحق میشود
معنای ( ای ) را افاده میکند .
مثلا : سعدیا = ای سعدی !
- ( آه ) : تحسر : افاده میکند :
آه از دور چرخ گردون آه !
- ( آفرین ) : تحسین : افاده میکند :
آفرین ! ای فرزند عاقل !
- ( آوخ - آوه ) : تأسف : بیان
میکند :
آوخ که بلب رسیده جانم !


٢٤٢

- (افسوس) : تاسف و افاده میکند :
افسوس که عمر ما بیهوده گذشت !
- (باش) : تنبیه بیان میکند :
باش تا خیمه زند لشکر نیسان و ایار .
- (به به) : ادات تحسین است :
پدرم خط مرا دید به به گفت .
- (تفو) : نفرت ، افاده میکند .
تفو ! بر تو ای چرخ گردون تفو !
- (خنک) : تحسین ، افاده میکند :
خنک آنکس که گوی نیکی برد .
- (دریغا) : تأسف ، بیان میکند :
دریغا رفت ایام جوانی !
- (وای) : تأسف و تحسر ، بیان میکند :
وای مسکین که هم بیمار باشد هم غریب !
- (وه) : تعجب وتحسین ، افاده میکند :
وه که از ماه ، خوبتر شد !


٢٤٣
تأسف ، بیان میکند :
وه که کر مرده باز کر دیدی .

سؤالها : ظرفها چند قسم است ؟ ظروف
زمان ، کدامند ؟ ظروف مكان ، كدامند ؟
ندا ، چه را میگویند ؟

تم الكتاب بعون الله الملك الوهاب .


به نیت استفاده شاگردان مکاتب عسکریه ،
ترجمه نمودم . و سعی بلیغ کردم که مختصر و
مفید بیاید . مگر بی نقصان او خداوندست .
هرگاه مقصدم حاصل شد مسعودم و مؤلفش
مستحق شکرانست !
۲۰ - میزان - ۱۳۰۱ السید محمود سامی


- ٢٤٥ -

جدول خطا و صواب :

صفحه | سطر | خطا | صواب
۷ | ۱۳ | ویا اسم جمع است | ویا اسم جمع ، اسم عين ، اسم معنی است
١٦ | ١٥ | عضای جفت | اعضای جفت
٢٤ | ۱۳ | خود میباشد. | خود میباشد . مثلا : مکتوب نوشتم .
٢٥ | ۱۰ | مفتوح | مفتوح ویا ( به )
٢٥ | ۱۳ | خانه بخانه | خانه بخانه ویا به خانه
٢٥ | ١٤ | دبسـتـان بدبستان | دبستان بدبستان و یا به دبستان
٢٦ | ۱۷ | بدستان | بدبستان
۲۸ | ۸ | . . . و هكذا | . . وهكذا . ( ب ) هر وقتیکه بمعنای ( واسطه) و یا ( ذریعه ) باشد علامت مفعول معه میشود .
۳۳ | ٦ | هاء رسميه | هاء رسميه و يا ( ى )


- ٧٤ -
صحیفه
۳۴
٥٢
٥٤
٦٩
٧١
٧٤
١٠٩
١٢٦
١٣٠
١٣١
سطر
٩
٥
۱۳
۱۳
٨
١٤
٤
٩
۱
٧
خطا
حربیە سنه ١
تکاو
ساخته
میشوند
يا صفت
عددهائیکە
خوانده شود.
متصله
نخوان
فعلها دلالت
بودە =
بود. نی
صواب
حربیە سنه ١، طوطيە
وزیر
تکاپو
ساخته میشوند .
[ به صحیفه - ٥٩ ]
مراجعت
آیا صفت
عدد هائیست کە
خوانده شود . [ مگر
عدد سه : (سوم ) و
عدد سی : (سيوم )
میشود ] ، مثلا :
متصل
مخوان
فعلها آنها را دلالت
بودە


[BLANK PAGE]