[ILL]


[BLANK PAGE]


١٥
١٦
١٣
٤٤
٤٠
٨٤


ہو الله تعالی شانه
کتاب سررشته و قانونات که انتظام نظام
امورات سپاه نظام مضبوط و مربوط بدست حسب الامر
شهریار گردون مدار حضرت ضیا المله والدین امیر مجاهد غازی
امیر عبدالرحمن خان خلد الله ملکه و سلطانه المپختگاه افغانسان بون
در مطبع دار السلطنه کابل بسعی و اهتمام گل محمد متمم
محمد زائی زیور طبع پوشید


بسم الله الرحمن الرحیم
پس از حمد صمد یکه مبنای زیست انسان و اجرای
امور دین و دولت را منوط بوجود مبارک پادشاه
و مربوط بعسکر و سپاه داشته تا هر که گردن از رشه
اطاعت فرمان فرما در کشد او را از دم تیغ
بیدریغ بگذرانند زیرا که مضمون الاسلامُ


۳
تحت السيف اوامر ونواهی الهی و احکام شریعت
حضرت رسالت پناهی صلی الله علیه و اله وسلم
بسياق أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ
مِنْكُمْ بتوسط سیاست سلطان کما حقه اجرا
می یابد و بعد از درود احمدی که ادیان باطله را
بضرب سیوف اصحاب کرامش منکوب و منسوخ
وبحكم جَاهِدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ
دین حق را قایم و راسخ نمود بر کو تواله داران
نظامی واضح میدارد که قواعد مرقومه رساله


۴
هزار اکه ماخوذ از ابواب کتاب قانون نظام افغانستان
دستورالعمل خود ها دانسته بر طبق آن معمول داشته
کمایبغی بخدمت دین و دولت ساعی و شاغل
باشند تا از حسن صداقت و خدمتگذاری
خویش بدرجه ارفع از درجه پیش سرفرازی یابند
و این رساله مشتملست بر سیزده قاعده
قاعدهٔ اول
چون هر کوتواله دار مقرر خدمت نویسندهٔ
یکصد نفر ملازمان فوجی میباشد لازم که بهرۀ
یق


۵
بطریق دیگر میرزا های نظام تمام کار های
تعلقه خود را بکتاب ورق سفید مروج که از برای
دفترها مقررست استعمال نماید و جهة کارات
هر کوتواله دار بهر سال دو جلد کتاب ورق سفید
یکی دوصد ورقی و یکی یکصد ورقی لازم و درکار
میباشد که سان و چهره و سیاهه خواه نقدی جنسی
و یراق و دریشی و اسلحه و کارطوس و حاضری
وغیره امورات محوله خود را که هر کدام در ذیل مرقوم
میباشد بکتابهای موصوف تحریر نماید هرگاه فقرآ


٦
مذکور را در طومار یا باطله بنویسد و ثابت شود چون
بخلاف قانون عمل نموده است مبلغ یکصد روپیه پخته
از تنخواه او بصیغه تقصیرانه وضع کرده شود فقط
قاعده دوم
چون سر رشته سان و چهره از برای نویسنده گان
سپاه امر واجبی میباشد بنابران کوتواله دار را
لازم است که در تکمیل این امر کوشیده تحریریسان
و چهره ملازمان تولی و یا طرپ متعلقه خود را که جمله
یکصد نفر میشوند درج کتاب خود نموده هر نفر را بطریق
بنویسد


۷
بنویسد که اسم خود سپاهی را و پدر و طایفه و مسکن
و ضامن و هم پدر و قوم و سکنای ضامن شخص
معین بوده باشد اگر چه سپاه یراق و اسباب
و دریشی سپاهی را علیحده هم دارد مگر بواسطه
کامل بودن اوراق سان و چهره باید زیر اسم
هر سپاهی از آلات و اسباب و دریشی سرکار
از هر رقم و هر جنس که بوده باشد و بهادری که
نزد سپاهی میباشد با کیفیت که بواسطه کدام
خدمت او را داده شده است قرار جزو زیر اسم سپاهی


نوشته شود که در حین ملاحظه بدرستی جمله گوارا
حالات سپاهی معلوم بوده باشد فقط

قاعده سیوم

در یکوقتی لازم میشود که از تعداد سپاه کل مملکت
این طریق معلوم گردد که مردمان هر محل واز
هر قریه چند چند هزار نفر بافواج پادشاهی ملازمت
دارند لہذا باید سر رشته این امر را از ابتدا بنا
گذاشته شود پس برکوتحواله دار هم لازم است
که سیاهه سمت بسمت همین یکصد نفر را در یکورق

کتاب


۹

کتاب خود تحریر نموده موجود داشته باشد که هر
وقتی که ازو پرسیده شود جواب گفته تواند فقط
قاعده چهارم
اشخاصیکه جدید نوکر میشوند یا فوت و فرار و موقو ف
و محبوس میگردند کوتواله دار را لازم که تاریخ
نامی این طریق اشخاص را صحیح و بدون
تفاوت زیر اسم هر کدام اسامی واضح و مفصل
بنویسد و اگر از موقوفی دو ماهه تنخواه واپس گرفتنی
شود او را هم در کتاب خود نوشته کند که وجه


بازگشتی مذکور بکجا و تحویل کدام شخص گردیده است فقط

قاعده پنجم

در باب اشخاصی که رخصت خانه میشوند
و قرار رجه معمولی عوض میدهند کوتواله دار
را لازم است که تاریخ روز رفتن و میعاد مقرری
رخصتی واسم شخص عوضی را معه نام پدر و طایفه
و زائی و ساکن در کتاب خود نوشته کند و در
وقت واپس آمدن سپاهی رخصتی نیز تاریخ او را
بکتاب بنویسد و از روز حاضر شدن سپاهی


مذکور مجیبه خود را خبر داده رسید طلا عده سی اہم
بکتابچه خود از مجیب مذکور خود بگیرد فقط
قاعده ششم
چون حواله دار و نایک منصبدار ده نفر سپاهی بوده
بخیمه و کوته با هم یکجا میباشند و این هر دو نفر موچیکه
در قواعد ذمه کی خود آنها مرقوم است یومیه با خبری باشی
و اسلحه سپاهی میباشند و کوتواله دار ها را هم
لازم است که از یراق و آلات موجود و کمبود
سپاهی واقف و خبردار باشند بنابراین هر کو تو الدار


۱۲
را لازم میشود که هر روزه بعد از فراغ حاضر
خود او رفته از حواله دار پرسان یراق و دریشی
سپاهی را بکند هرگاه درست و مکمل می بودند
رپوٹ خیریت میدهند و اگر از کسی شکست و
ریخت و کمبود شده بود او را معلوم کرده کیفیت
آنرا علم آوری می کنند هرگاه سپاهی مذکور از
بیخبری غفلت یراق و دریشی خود را شکست و
ریخت بر هم و مفقود نموده بود همہ اجزاء خراب شده
و مفقود شده را سپاه بکند که این طریق اسبات تاوان
مغزز


۱۳
مقرری دارد واز تنخواه سپاهی قرار دستور
العمل که بدفتری اخراجات نظام داد شده است
وضع کرده میشود و اگر بعضی اسباب و زنهای
پریت و شیر لک یا مقدمه خراب و برهم میشد
سرکاری و بدون تاوان ساخته می شود بشرطی که
منصبدار و کرنیل و کمیدان رقعه پا بمهر خود
در وجه کوتواله دار بدهند که در فلان خدمت
سرکار شکست و ریخت یراق او شده و صحیح
میباشد بعد از ان کوتواله دار مذکور همه کوایف را


۱۴

برای مجریه خودرپوٹ نوشته بدهد که نامبرده
بموجب احکامات که در کارهای ذمه گی او داده
شده است سررشته آبادی اسلحه و اسباب سپاهی را بکند
تا همه وقت یراق فوجی آباد و مکمل بوده باشد فقط
قاعده هفتم
کوتواله دار را لازم است که سپاه طلب و تنخواه
نقدی و جنسی تولی خود را کامل و بدون تفاوت
داشته باشد هرچیزیکه عوض تنخواه سپاهی داده
می شود اسامی وار بکتاب او داخل و مرقوم
باشد


۱۵
باشد که هر وقتیکه اگر خواسته شود که سیاهه
کوتحواله دار را همراه دفتر امین نظام مقابل
کرده شود بدون تفاوت باشند و هرگاه تفاوتی
ظاهر گردد همان درک را غبن گفته میشود اگر خیانت
امین نظام باشد یا غفلت کو تحواله دار لہذا بطریق
امر را بازخواست شدید کرده میشود باید کوتواله دار
باین خصوص هیچ غفلت نکرده از تنخواه نقدی
و جنسی سپاهی واقف و خبردار باشد و بختاب خود
نوشته کند تا مورد ایراد و بازخواست نشود فقط


١٦
قاعده هشتم
چون مقررست که خیمه های سرکاری بعد از فراغ
خدمت که سپاهی واپس آمده داخل چهاونی
خود میشوند ویراق و اسباب و دریشی اشخاص
فوتی و فراری و موقوفی که در لین میماند بسبب
پرداخت نشدن خراب و برهم میشود در تحویلخانه
پادشاهی بطریق میگزین و تحویلخانه خیمه و ملبوس تسلیم
کرده شود کوتواله دار را لازم است که اسباب و
اجناس این رقم را از کمپنی خود هرچه بوده باشد بصحیحه
قور


۱۷
خود سیاهه و رپوت بدهد تا اینکه میجر مذکور بقرار
سررشته که در کارات محوله او داده شده است
تسلیم کرده برای خود رسید حاصل نماید در همان
کتاب رسید دستخط تحویلدار و یا مُهر تحویلدار و دستخط
میرزای تحویلدار را که منسکر نشوند صحت و سقمیت
آنرا مکمل کرده بسپارد و رسید جز وار بگیرند فقط
قاعده نهم
در وقت حاضری دیدن کپطان یا صوبه دار
تولی بهمراه کوتواله دار حاضر میباشد باید کوتواله دار


۱۸

حاضری لین بحضور کپطان یا صوبه دار مذکور
بخواند چون کتابچه حاضری بدست کوتواله دار
موجودست بهمان سرلین هر شخصی که غیر حاضر
و فوت و مریض و محبوس و یا فرار کرده بود در
کتابچه مذکور بحضور کپطان بنویسد اینطریق
نکند که اول در پرزه جداگانه نوشته ثانی در کتاب
داخل نماید زیرا که میشود که در ان فرصت بخیال
خود غیر حاضر را درج کتاب نکرده رعایت کند
پنجروز و ده روز بعد نام اورا داخل نماید وقتیکه


۱۹

از حاضری خلاصه میشه بهمان روز رپوت ضمیر
و غایب و فوت و فرار و دیگر کیفیت ها را از
روی کتابچه حاضری بدستخط خود در کتابچه علیحده
نوشته و مهر کپطان را کرده برای محب پروانه
بدارد و محب مذکور رسید رپوت را که تسلیم شود
فقط
بخط خود در کتابچه مذکور برای کوتوالدار روانه بدارد

قاعده دهم

کوتوالدار ها را لازم است که رپوت یومیه را با هر
کیفیت که بمحب میدهند و یا سیاهه کمبودی


۲۰

و شکست و ریخت اسباب را برای اوروان
میدارد باید رسید همه فقرات خود را بکتابچه بسا
و دستخط و مهر مجرا بطرق رسید در کتابچه
برای خود حاصل بدارد بوقتی که هر طرقی به
رپوت را بجهه مجبر میفرستد همان کتابچه خود را
برای او بفرستند که نامبرده بکتابچه مذکور بدستخط
خود رسید نوشته کند تا اگر قصوری واقع شود از طرف
هر کدام بوقوع رسیده باشد معلوم شده از خود او
بازخواست کرده شود فقط


۲۱
قاعده یازدهم
کوتواله داران توپخانه چونکه نویسنده و خواننده
میباشند لازم است که هر کدام شان کار دوربین
مساحت را بخوبی و درستی بیاموزند و خوب
بدانند که اگر امتحان گرفته شود و یاد نداشته
باشد سه ماهه تنخواه او تقصیرانه گشتانده شود فقط
قاعده دوازدهم
روزهای دوشنبه که پہره سابقه را بدل کرده
دار
و پہره داران جدید مقرر کرده می شود باید کوتواله


۲۲

پهره‌دار بحضور کرنیل یا کمیدان قرار رول کشیده
مکمل ایستاده کند که منصبدار کلان نفری پہره
را ہمراه یراق و اسلحه شان دیده تعلیم بیدار
و هوشیاری انهارا بگوید و در نفری پہره
از رول و سر رشته عدول نکند و لحاظ وطرف
داری کسی را ننماید ہر گاه سپاهی را بی رول
و بدون نوبت مقرری پہره کشیده بود و او
بمنصبدار کلان استغاثه کرد و طرف داری
کوتحواله‌دار ثابت گردید بدفتری نظام همان

منصبدار


۲۳
منصبدار کلان خبربدهد بکیما ه تقصیرانه از کوتوالدا
مذکورش تانده شود تا دوباره چنین نکند فقط

قاعده سیزدهم

کوتواله دار را لازم است که در هر هفته از تولی
خود هر جا پهره مقرر میکند باید جائی تقرری و اسم
نفری تعلق هر حواله دار و خود حواله دار را واضح
نوشته ثبت همه پهره ها را که در یکسال از تولی او مقرر
و عوض و بدل می شود داشته باشد که هرگاه
کدام وقتی ضرور شده بسبب کدام مقصد


۲۴
ضرور از و پرسیده شود که در فلان تاریخ
و فلان موضع از تولی شما کدام اسامی بکدام
حواله دار مقرربود باید ثبت خود را دیده جوان
بگوید و همان نفری و حواله دار را نشان بدهد فقط
قاعده چهاردهم
چون مجیران توپخانه تنخواه نویسندگی میگیرند
و فی الحقیقه نویسنده توپخانه بوده نام شان
میجر میباشد و نامبرده بدفتر نظام مقرر
بوده کار های دفتریرا میکند و در توپخانه ها
بدون


بدون کوتواله دار دیگر نویسنده موجود لین
نمیباشد و در هر طرف توپخانه سه نفر کوتواله دار
مقرر و موجود هستند پس لازم میشود که یکنفر
اینها کار مجری همان طرف را بکنندسان
و چهره نفری و سیاهه توپها و هر قسم اسباب
را کامل داشته بطریقی که سررشته کارثا را
پوره و کامل بخند و از موجودی و کمبودی شکست
و ریخت اسباب هفته وار علم آوری کرده
بموجب سررشته مجرا معمول بدارد فی ماهی


٣٦
دو روپیه پخته از سبب این خدمت در تنخواه
او افزوده کرده شود بموجب خدمت و لیاقت
در وقتی که جای مجری در طرب مقرری او پیدا شود
نامبرده رون منصب مجری را داشته باشد فقط
قاعده پانزدهم
کوت دفعه داره ای رساله هم قانون و
قواعدی که برای کوتواله دارها مامورست همان
سررشته معمول میدارند اضافه بران چپیته
اسپان طرب رساله را کامل داشته تاریخ
معطی


۲۷
سقطی و عوضی اسپان جدیدی را هم صحیح و
و بدون تفاوت داشته میباشند فقط
قاعده شانزدهم
در باب مزدوران رساله شاهی چون نوکران
سر کار میباشند و برای دو نفر خانزاده
یک نفر خدمتگار مقررست که فی ماهی هفت روپیه
از سر کار تنخواه میگیرند و اینها هم برای خدمت
همان خانزاده ها در لین حاضر بوده باشند
چونکه خانزاده های مذکور آنها را مزدور تعلق
روز


۲۸
خود میدانند هر کدام را برای خدمت خانه
و کار های خارج از لین و نظام مقرر میدارند
بنا بر آن لازم است که از مزدوران مزبور
هم حاضری هر روزه گرفته شود اگر غیر
حاضر بودند بقرار سپاهی در رپوٹ
خود آنها را هم غیر حاضر نوشته بمیجر خود
رپوٹ بدهند فقط
قاعدۀ هفدهم
چون دسته های خاصه دار که از دفتر مبارکه


۲۹
نظام تنخواه میگیرند و مواجب انها را
دوازده ماهه و از خزانه عامره بهمراه فوج
نظام داده میشود و کوتواله دار هم در هر دسته
مقررست باید از اینها هم روزی یکدفعه
حاضری گرفته شود و کوتواله دار مذکور همه
کارهای نویسندگی بیرق را از تنخواه
نقدی و جنسی و سیاهه و خبرداری یراق و اسباب
و سررشته سان و چهره و رپوٹ
حاضری و غیر حاضری همه را موافق قواعد


۳۰
کوتواله داران نظامی معمول داشته رپوت
کار خود را هر روزه بدستخط خود و مهرصد باشی
سپرد سرتیپ و اگر موجود نباشد بافسر نظامی
که در آنجا میباشد بدهند و در کتابچه خود
رسید رپوت را بگیرند که او برای دفتر فقط
رپوت نویس کل روانه بدارد و رسید بگیرد
قاعده هژدهم
کوتواله دارها را لازم است دروقتی که غله
سپاهی داده می شود بنرخط او داخله نمایند
همچنان


۳۱
همچنین غیر حاضری سپاهی را وقتی که
حاضر شد بر خط او درج نمایند در باب طلبات
نقده همان است که سرطلب میرزا یا میجر بر سر خط
او درج می‌نمایند مدعا اینکه نقد و جنسی
که بسپاهی داده می‌شود باید درج سر خط
او باشد و اسلحه و اسباب
تحویلی هر شخص را نیز بتیکت
سر خط او داخله
نمایند فقط


[BLANK PAGE]