{"book": "adl0532", "page": 1, "text": "نظامنامۀ\nمحصول مواشی\nدر مطبعۀ شرکت رفیق طبع شد\nربیع الاول ۱۳۴۰\nتعداد طبع (۱۰۰۰۰)"}
{"book": "adl0532", "page": 2, "text": "نظامنامهٔ\n(محصول مواشی)\nدر مطبع شرکت رفیق طبع شد\n۵ برج دلو - سنه ۱۳۰۵\nتعداد طبع رابع ......... (۱۰۰۰)"}
{"book": "adl0532", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0532", "page": 4, "text": "۱\n\nبسم الله الرحمن الرحیم\n(نظامنامۀ محصول مواشی)\nمقدمه\nچون در افغانستان محصول مواشی بانواع مختلفه واقسام\nمتعدد گرفته می شد مثلاً محصول :-\nزکوة ، طرق ، علف چر ، باج سیخ ، شاہی گی ، تکت زکوه ، سر رمه گی\nسرگله گی ، روغن ، قروت معمولی ، سرکانه ، چکانه ، باوجود محصولات\nدیگر تکالیف هم بمثل حوالۀ خرید جوال ، گلیم ، جل ، نوار ، پشم ، ریشه\nتوبره ، با سلیق ، اسپ ، شتر ، مرکب ، که دولت بکار میداشت\nو بالای زکوة و مال رعایا ریزش گردیده و از قرار ریزش گرفته\nمی شد و نیز محصولا تیکه برای مواشی گذاشته شده بود ، بالای"}
{"book": "adl0532", "page": 5, "text": "یک قوم بیک قرار و بالای دیگر قوم بدیگر قرار محصول کم و زیاد مقرر\nبعضی از حکام و کارداران خدانترس بلکه نوکران شخصی شان که از یکجا\nبدیگر جای حرکت مینمودند مصارف خود را باسم سیورسات و بارگیری\nو سواری خود را باسم ذلو از رعایا میگرفتند و برای هرکدام وجوه\nعامل و ضابط علحده و برای تحصیل آن محصلان متعدد مقرر گردیده\nباعث تکالیف و زحمت مالداران می شد.\nلہٰذا بنا بر آسوده حالی رعایای صادقۀ شاہانہ ام ہٰذہ این\nتکالیف و زحمات را رفع نموده یک محصول باسم (محصول مواشی)\nبالای تمامی مالداران افغانستان بدون استثنای قومیت و شخصیت\nوضع نمودم تا مطابق نظامنامۀ ہٰذا از ہمہ مالداران در جمیع ممالک محروسه\nشاہانہ ہم محصول مذکور بقسم مساوات و برابری گرفته شود تا احدی\nاز محصول موصوف مرفوع القلم شده نتواند.\nقاعدۀ ۱ - بست محصول حیه انعام که از قرار ده را یک و یا ده را\nدو عهده داران و قریه داران و یا قبیله داران بدون شُمار\nبدفاتر پادشاهی قبولدار شده از رعایا افزونتر از\nبدون شمار میگرفتند موقوف فرموده شد که بعد ازین\nبدون قواعد نظامنامه ہٰذا محصولی گرفته نشود"}
{"book": "adl0532", "page": 6, "text": "(۲) :ـ قریه داران و یا قبیله دارانیکه سابق ملک ، کندید، و\nمیر هزار، ایل بیگی، ارباب، اقسقال ، در هر مملکت\nباصطلاح قوم آن بنامهای متعدد و مختلف یاد میشدند\nازین پس برأ اقوام کوچی باسم (قبیله دار) ، برآنغیر قرایی\nکوچی (قریه دار) موسوم گردیدند. بنابران قریه دار و قبیله دار\nرا لازم که باتفاق علاقه دار و وکلائیکه در مجلس علاقه دار\nاز طرف اهالی انتخاب گردیده اند، سیاهه جزو مواشی تباعهٔ\nخود را بتفصیل اسم دونده ساکن و شخص ، و نوع حیوان\nدر تعداد آن بدفتری محال یا مدیر مالیه بدهد. و اگر شخصی\nدر دادن جزو مواشی خود اطاعت نمیکرد بموجب قاعدهٔ\n(۱۷۱) نظامنامه تشکیلات اساسیته محاکم با علاقه دار با\nدست خود مراجعت نموده معاونیت طلبی کند.\n(۳) :ـ در جائیکه راست تعاق حکام باشد تا درجه حاکم (۳) خود\nبهر قریه دار و قبیله دار در شمار یابی حاضر باشید، جا هائیکه\nرأساً تعلق حاکم کلان و حاکم اعلی و نائب حکومه باشد نائب الحکومه\nو حکام مذکور از طرف خود شخصی امین را مقرر میدارند که بهمراه قریه دار\nو قبیله دار و وکیل ها ی منتخبه همان محال که در مجلس مشورتی آن"}
{"book": "adl0532", "page": 7, "text": "٤\nولایت و یا حکومتی اعلیٰ و یا حکومتی کلان میباشند شمار نمایند\n( ٤ ) : -- وقت شماره مواشی از ابتدای ماه حوت الی اخیر ماه ثور\nبمناسب موسم زای مواشی همان مملکت مقرر شد که بموجب\nمذکور بتفصیل قاعدهٔ ( ۱ ) سیاهه ساخته بدفتر محال\nو یا اداره مالیه بسپرند .\n( ٥ ) : -- دفتری محال و یا مدیر مالیه سیاهه که از قریه داران و کلان\nمیگیرند بدفتر و یا اداره مالیه به ترتیب قریه و جمع قریه دار تفصیل\nاسامی و نوع مواشی داخل دفتر نماید تا جمع نوع حیوانات\nو محصول سالیانه معین باشد .\n( ٦ ) : -- دفتری محال و یا مدیر مالیه بقراریکه جزو میگیرد برای هر فرد\nمحصول ده مواشی بذریعه قریه داران و قبیله داران تکت‌های\nمحصول را رسانه کند که اسامی از نوع مالداری و تعداد مواشی\nو محصول سالیانه خود بدانند .\n( ٧ ) : -- چون تمام مواشی همه‌ساله میشود در هر سال که شمار مال\nمواشی شود محصول دولت از مالدار گرفته میشود ، اگر\nدر بین سال مال محصول ده سقط شد یا مفقود گردید و یا بفقرا\nرسید مجرای داده نمیشود و در سال آینده البته جدید شمار"}
{"book": "adl0532", "page": 8, "text": "۵\n\nمی شود.\n(۸) — از دفتر عمال و یا اداره مالیه تکت قریه داری برای قریه دار\nو قبیله دار داده میشود که اسامی محصول ده جمع قریه داری\nو قبیله داری خود را بدانند.\n(۹) — محصولات مال مواشی از رعایای دولت بانواع مختلف\nو اقسام متعدده گرفته میشد، لهذا حال محصول مال مواشی\nبقرار ذیل مقرر گردید :—\nاشتر — چهار روپیه .\nاسپ و قاطر — دو روپیه .\nگوسفند و بز — پانزده پیسه .\nگاو و گاومیش هر کدام — یکروپیه .\nمرکب — یکروپیه .\n(۱۰) — موعد رسانیدن محصول مواشی یک قسطه قرار گردید\nکه موعد قسطه آن دو ماه است یعنی از ابتدای ماه\nعقرب الی اخیر ماه قوس.\n(۱۱) — اسامی اگر محصول مقرره را بموعد قسط نرسانید از قراریکه\nباقی بماند از باقیمانده آن ده روپیه را یازده روپیه گرفته"}
{"book": "adl0532", "page": 9, "text": "میشود .\n(١٢) -- قريه داران و یا قبیله داران را لازم است که در (١٥)\nمیزان برای رعیتی مالدار اطلاع بدهند که سررشته تو\nوجه قسط خود ها را بموعد آن بنمایند .\n(١٣) -- قريه داران و یا قبیله داران محصول المواشی متعلقه خو\nبموعد قسط از رعیتی تحصیل داشته رسید چهاپی برای\nبدهند هر گاه خود مالدار با بوانچی قریه دار و یا قبیله دار\nتحویل خزانه نماید هم جائز است .\n(١٤) -- قریه داران و قبیله داران وجه محصول را که از رعیت\nمالدار میگیرند و رسید چهاپی میدهند وجه مذکو\nقسط تحویل خزانه کرده رسید حاصلی دارند.\n(١٥) -- قریه دار و یا قبیله دار رسید خزانه را بدفتر محال و ی\nدفتری محال و یا مدیر ماینته رسید خزانه را ضبط که\nبرای سند قریه دار و یا قبیله دار عوض رسید بدید\n(١٦) -- دفتری محال و یا مدیر ماینته پس از انقضا ے ہوا\nقسط قریه داران و یا قبیله داران را خواست د حت\nمحصول مواشی را به ایشان نماید هر قدر که رسید بود یکا"}
{"book": "adl0532", "page": 10, "text": "باقیمانده انرا معین کرده در ده روپیه یکروپیه دیگر بلمحفظ\nجزای نقدی بسته وافزود نمایند، و از قریه‌دار\nوقبیله دار اشخاصی‌که وجه را نرسانیده‌اند جوز گیرند\nو محصل شدید مقرر دارند که وجه را حصول کنند\n(۱۷):- هنگامیکه محصل بتحصیل مقرر شد اگر اسامی قبولدار بود\nوجه را بخزانه برساند، اگر قبولدار نبوده بدفتر محال ویا ادارۀ\nمالیته حاضر گردیده بمواجهه قریه دار گفتگوے خود را نمایند\nدر حالیکه بقرار حسابی ثابت شود از نامبرده حصول تحصیل\nبذریعۀ محصل میشود، و اگر ثبوت نشد جواب باقی را قریه دار\nو یا قبیله دار به ثبوت بگوید.\n(۱۸):- اگر قریه دار وقبیله دار باقی را بذمۀ اسامی قلمداد کرد\nو محصل مقرر شد اسامی را حاضر نموده در رسید قریه دار\nو یا قبیله دار را ظاهر کرد این وجه را که نام باقی قلمداد\nکرده بود باقی وجزای نقدی اسماے از قریه دار\nبه علاوه بیسیت را بیسیت و پنجروپیه گرفته شود.\n(۱۹):- اگر اسامی وجه باقی و جزای نقدی را با وجود محصلی\nالی موعد نوروز نرسانید دفتری محال ویا مدبرمالیه ملکان"}
{"book": "adl0532", "page": 11, "text": "مالداری اورا باندازه باقی او بفروشد و\nوجه محصول را حصول کرده تحویل خزانه نماید .\n(۲۰):- جزو یکه قریه داران و یا قبیله داران بدفتر محال بیاد\nمیدهند لازم بسیار غور نمایند که چیزی از\nنماند، اگر مانده بود و ثانی بظهور رسید از دو\nخالی نخواهد بود .\n١٠ - یا قریه دار و یا قبیله دار و و کلادانسته بدعا\nنفعی خود با اسامی ساخته کی کرده قلمداد نکردی\nدرینصورت دفتری محال و یا مدیر مالیه تحقیق نمایی\nاز ثبوت از صاحب مال بره و گرفته میشود، و نیزاز\nدار و قبیله دار از قریه داري و وکلا از وکالت مزارع\nمیشود اصلی محصول تحویل خزانه و نصف جریمهان\nبمخبر انعام داده می شود .\n۰۲- یا از اسامی قریه دار و یا قبیله داراز\nمحصول را گرفته بدفتر سیاهه نداده درینصورت اسالی\nاز جریمه معاف است و از قریه دار و یا قبیله دار یکه\nبره و محصول گرفته شده از قریه داری و یا قبیل"}
{"book": "adl0532", "page": 12, "text": "۹\nدارے موقوف است.\n(۲۰) - هرگاه اسامی در وقت شمار مال خود را\nپنهان کرده بود از شخص مذکور محصول یک بر دو قسم\nجزای نقدی گرفته میشود: و از قریه دار و یا قبیله دار\nپنج یک (۵/۱) اصل محصول بسبب غفلت\nجریمه گرفته میشود.\n(۲۱):- بسال اول که جزو شمار مالی مواشی که قریه داران\nو یا قبیله داران دو کلا قلمداد میکنند اگر نسبت\nبسال گذشته وجه محصول آن زیاده بوده صداقت\nشان بدولت مقدسه شان ظاهر گردید از وجه افزود\nکه بسته شود ده یک آن بطریق انعام بحسابش\nمجری داده میشود.\n(۲۲):- جزویکه قریه داران و یا قبیله داران دو کلا میدهند\nاگر نسبت به محصول سال گذشته کسر کنی کرد از طرف\nحکومتی کلان یا حکومتی اعلی یا نائب الحکومدگی بموجب\nعرضداشت دفتری یا سررشته دار یا مستوفی\nهمان حکومتی کلان یا حکومتی اعلی یا نائب الحکومدگی"}
{"book": "adl0532", "page": 13, "text": "۱۰\nنفری برای تفتیش شمار مقرر میشود، هر قدر که از شمار\nباقیمانده و داخل سیاهه قلمداد قریه دار و یا قریه دار\nدو کلا نگردیده باشد مطابق قاعده (۲۰) معمول آشته\nمی شود.\n(۲۳) :— اگر جمع محصول مواشی نسبت بسالهای گذشته\nکسر زیاد کرد بهر تجویزی که دولت لازم بداند برای\nآن مقتدر است .\n(٢٤) :— حواله جات بل ، جوال، پشم گوسفند، اسپ\nخریداری روغن معمولی ، قروت ، گلیم ، نمد،\nمردوز، ریشمه ، توبره ، با سلیق ، اشتر\nمرکب موقوف است، دولت کار آمد خود را\nبخوش رضا و قیمت روز خریداری میکند\nهیچکسی را اجازه نیست که به حواله چیزی\nبگیرد و یا جبراً خریداری کند اگر کرده بود بطوری\nرسید بقرار نظامنامه جزا جزای بیند .\n(۲۵) :— دفتری عمال و یا مدیر مالیه همه ساله صورت حساب\nسالیانه خود را بمرکز مالیه که تعلق دارد بفرستد"}
{"book": "adl0532", "page": 14, "text": "تحصیل محصول بنزد دولت مسئول است.\n(٢٦):— اشیائیکه خریداری آن در هنگام محاربه ضرور\nباشد بموجب فرمان دستخطی همایونی جنساً دولت\nمیگیرد و قیمت آنرا در حین حساب مجری میدهد.\n(٢٧):— برای خدماته قریه داران و علاقه داران از حصص\nمحصول از چهل روپیه پخته یکروپیه بحساب\nنامبرده مجری داده شود، از وجهیکه داخل جریمه آمده\nباشد خدمانه داده نمیشود.\n(٢٨):— شمار مال مواشی که برای سنه ١٣٠ میشود بهر بالا\nکه در هر موضع باشد سیاهه آن در همان موضع که\nاقامه دارد میشود مثلاً مالدار فراه و پشت رود\nکه بسته بفراه و پشت رود است و مالداری شان\nبقطغن میرود حال از جمع فراه و پشت رود کم شده\nبقطغن بسته میشود.\n(٢٩):— بست قدیم که قواعد قدیمه آن بدفاتر سرکاری\nمانده است از ابتدای سنۀ ١٣٠ موقوف و\nشمار مواشی در هر موضع که اقامه دارد میشود."}
{"book": "adl0532", "page": 15, "text": "۱۲\n\n(۳۰):-- اگر بعضے رمه دار که تعداد رمهٔ آن از پنجاه رأس\nاضافه باشد در سنه ۱۳۰ در یک موضع سیاهه مواشی\nآن آمده باشد و در سالهای آینده خیال\nرفتن دائمی بدیگر موضع داشته باشد باید برای\nمدیر مالیه خود اطلاع داده خط بگیرد.\n(۳۱):-- مالدار یکه دائمی بدیگر موضع میرود خط مدیر مستـ\nـمالیه موضع سابقه خود را برای مدیر مالیه\nموضعیکه جدید آمده میرساند.\n(۳۲):-- هر مالدار که از یک موضع بدیگر موضع بطور دائمی\nمیرود لازم که برای مدیر مالیه موضع سابقه\nخود اطلاع بدهد تا مدیر مالیه موضع سابقه او برای\nمدیر مالیه موضعیکه حال میرود اطلاع دهی کند\nکه مستحضر باشد.\n(۳۳):-- هر مالدار که از مدیر مالیه خود خط رفتن دیگر موضع\nخود را میگیرد اگر برای مدیر مالیه موضع جدید\nخود نرساند و یا خود را در بین راه پنهان کرد بعد\nاز دستیابی و تحقیق حصّوای مواشی آن مضاعف"}
{"book": "adl0532", "page": 16, "text": "۱۳\nگرفته میشود.\n(۳۴):- در خصوص الو که کاره دارها در بین راه جبراً میگرفتند\nقطعاً موقوف گردید فقط در وقتیکه کدام جہی\nکه در ان فائده عمومی باشد بموجب فرمان خطی\nمبارک اعلیحضرت همایونی حواله واجرا خواهد شد.\n(۳۵):- چونکه زکوهٔ امر شرعی است، بنابران مالدارانیکه\nمستوجب زکوهٔ باشند در رسانیدن آن کوشش\nورزیده تمام احتیاط بکار برند.\n(تشریح مقدمه) کسیکه یک مال مواشی\nداشته باشد هم مالدار گفته میشود، و در محصول\nمی آید و محصول مالِمواشی از نر و ماده خورد و کلان\nحیوان بلا استثنا یکسان گرفته میشود.\nچون اکثر اقوام و قبائل سمت مشرقی، و سمت\nجنوبی در موقع جہاد در راه حفظ وطن و ناموس\nافغانیت خدمات قیمت داری ایفا نموده اند.\nبنابر قدردانی و قیمت شناسی این قبیل خدماتیکه"}
{"book": "adl0532", "page": 17, "text": "١٤\nدائماً منظور حضور من است ، تا میعاد ده سال\nیعنی تا اخیر سنه ١٣١٠ شمسی در تأدیه محصول مال\nمواشی که بموجب نظامنامه فوق بر عموم\nقبائل و عشائر افغانستان یکسان\nنافذ و جاری است بصورت رعایت خاص تخفیفی\nکه در ذیل نشان داده شده\nاست منظور گردیده بدینموجب .\nگوسفند، بز، گدی ............ ۵۰ پیسه\nاسپ، قاطر، یابو ............ (١) روپیه\nاشتر ................... (٢) روپیه\nگاو، گاومیش .............. (١) قران\nمرکب .................... (١) عباسی\nادخال و اجرای این نظامنامه را در نظامات\nدولت امروز اراده می نمایم"}
{"book": "adl0532", "page": 18, "text": "۱۵\n\nضمیمه نظامنامه محصول مال مواشی\n\nاز گوسفند برۀ قره قلی که بواسطۀ پوست کشته میشوند\nمحصول مال مواشی گرفته نمیشود ، ومعاف است .\nتحریر چهار شنبه ۹ اسد ۱۳۰۲\n(۱):- اشخاصی که شمار مال مواشی را مینمایند در موضعيکه محصول\nسر خانه بدولت میدهند بعد از انجام شمار مال مواشی\nبقرار مادۀ ( ۲ و ۳ ) نظامنامه محصول مال مواشی\nسیاه جزو سرخانه و اضافی و شیا بی و جواز تعلقه\nخود را نیز میدهند .\n(۲) :- محصول سر خانه واضافی و شیا بی و جواز هر موضع\nبقرار بست مقرری همان موضع گرفته میشود .\n(۳) :- دفتری محال و یا مدیر مالیه بر طبق موادیکه در نظامنامه\nمحصول مال مواشی ایضاح گردیده با ستثنای\nمادۀ ( ۳ ۲ - ۲۶ - ۳ ۳ - ۴ ۳ ) که\nمخصوص مال مواشی است در باره شمار سرخانه و اضافی"}
{"book": "adl0532", "page": 19, "text": "١٦\n\nو آسیابی و جواز مراعات و اجرا نمایند .\n(٤) - کسانیکه از یک موضع بدیگر موضع بقسم دائمی میروند\nاگر در همان موضع سرخانه مقرری داشته باشد\nموافق بست مقرری بآن محلیکه جدید وارد میشود\nمحصول سرخانه از او گرفته شود. هر گاه در محل وارده\nاو محصول سرخانه مقرری نباشد از تادیه محصول\nسرخانه معاف است .\n(٥) :- اشخاص متفرقه که اصلاً از جمله ساکنین قریه\nجاتیکه مال شان شمار میشود نباشند در حین شمار\nمحصول مال مواشی خودها را نقداً تادیه کنند و یا ضا\nوجه بدهند که بهنگام بـسـر رسیدن قسط محصول\nمال مواشی محصول مالداری خود را برسانند.\n(٦) :- توضیح ماده اوّل قاعده (٢٠) محصول قلم اندازی\nمال مواشی که بر دو گرفته میشود نصف جریمه بنجیر انعام داد\nاصل محصول با نیم چند آن تحویل خزینه میشود بسه حصه بوجه مساوی"}
{"book": "adl0532", "page": 20, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0532", "page": 21, "text": "[BLANK PAGE]"}