{"book": "adl0515", "page": 1, "text": "Afghanistan Digital Library\n\nadl0515\n\nhttp://hdl.handle.net/2333.1/ksn02wdr\n\nThis is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan\nDigital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about\nthis item, copy and paste the \"handle\" URL above into a web browser.\nWhen referring to or citing this item please use the \"handle\" URL\nand not this document or the URL from which you downloaded it.\n\nAll works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless\notherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely\nreproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\nNYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu"}
{"book": "adl0515", "page": 2, "text": "نظامنامه\nمحصول مواشی\n\nدر مطبع دایره تحریرات مجلس عالی وزرا طبع شد\n\n۱۷ میزان - سنه ۱۳۰۲\n\nتعداد طبع ثانی ....... (۱۰۰۰) جلد \n\n۱۵\n\n۱۵ سر"}
{"book": "adl0515", "page": 3, "text": "گرفته\nزکوة\nسكل\nدیگر مجـ\nتو بر\nوبالا -\nمیشد"}
{"book": "adl0515", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nنظامنامه محصول مواشی\nمقدمه\nچون در افغانستان محصول مواشی بانواع مختلف و اقسام متعدد\nگرفته می شد، مثلاً محصول :-\nزکوة، طرق، علف‌چر، باج‌سیخ، شاهی‌گی، تکت زکوة، سررَمه‌گی\nسَرکَله‌گی، روغن، قروت معمولی، سرکانه، چکانه، با وجود محصولات\nدیگر تکالیف هم مثل حواله خرید جوال، گلیم، جل، نوار، پشم، ریشمه\nتوبره، باسلیق، اسپ، شتر، مرکب، که دولت بکار میداشت\nو بالای زکوة و مال رعایا ریزش گردیده و از قرار ریزش گرفته\nمیشد، و نیز محصولاتیکه برای مواشی گذشته شده بود، بالای"}
{"book": "adl0515", "page": 5, "text": "۲\nیک قوم بیقرار، و بالای دیگر قوم بدیگر قرار محصول کم و زیاد مقرر بود بعضی\nاز حکام و کارداران خدا ناترس، بلکه نوکران شخصی شان که از یکجای بدیگرجای\nحرکت مینمودند مصارف خود را باسم سیورسات و بارگیر، و سواری خود را\nباسم (الو) از رعایا میگرفتند، و برای هرکدام وجوه، عامل وضابط علیحده\nو برای تحصیل آن محصلان متعدد مقرر گردیده این قواعد باعث تکالیف و زحمات\nمالداران می شد.\nلهذا بنا بر سوء حالی رعایا صادقه شاهانه ام همه این تکالیف و زحمات را\nرفع نموده، یک محصول باسم (محصول مواشی) بالای تمامی مالداران\nافغانستان بدون استثنای قومیت و شخصیت وضع نمودم تا مطابق\nنظامنامه هذا از همه مالداران در جمیع ممالک محروسه شاهانه ام محصول مذکور\nبقسم مساوات و برابری گرفته شود، تا احدی از محصول موصوف\nمرفوع القلم شده نتواند.\nقاعده (۱) :— بست محصول حیوانات که از قرار ده را یک و یا ده را دو\nعهده براران و یا قریه داران یا قبیله داران بدون شمار\nبدفاتر پادشاهی قبولدار شده از رعایا افزودی اجرا\nبدون شمار میگرفتند، موقوف فرموده شد که بعد ازین بدون\nقواعد نظامنامه هذا محصول گرفته نشود."}
{"book": "adl0515", "page": 6, "text": "(۲):— قریه داران یا قبیله دارانیکه سابق ملک، کندیدا ر، میرهزار\nایل بیگی، ارباب، آقسقال، در هر مملکت باصطلاح قوم آن\nبنامهای متعدد و مختلف یادمیشدند، ازین پس برای\nاقوام کوچی باسم (قبیله دار) و برای غیر قبایل کوچی (قریه دار)\nموسوم گردیدند، بنا بر ان قریه دار و قبیله دار را لازم\nکه با تفاق علاقه دار و و کلانیکه در مجلس علاقه داری از\nطرف اهالی انتخاب گردیده اند، سیاهه جزو مواشی متعلقه\nخودها را بتفصیل اسم و ولد و ساکن شخص، و نوع حیوان\nو تعداد آن بدفتری محال یا مدیر مالیه بدهد، واگر شخصی در\nدادن جزو مواشی خود اطاعت نمیکرد بموجب قاعده (۱۷۱)\nنظامنامه تشکیلات اساسیه حاکم یا علاقه دار بالادست خود\nمراجعت نموده معاونت طلب کند.\n(۳):— در جائیکه رأساً تعلق حکام باشد تا درجه حاکم (۳) خود حاکم\nبهر قریه دار و قبیله دار در شمار مال حاضر باشد، و جائیکه\nرأساً تعلق حاکم کلان حاکم اعلی و نائب الحکومه باشد نائب الحکومه و\nحکام مذکور از طرف خود شخصی امین را مقرر میدارند که همراه\nقریه دار و قبیله دار و وکیل های منتخبه همان محال که در مجلس"}
{"book": "adl0515", "page": 7, "text": "مشورۀ همان ولایت و یا حکومتی اعلی و یا حکومتی کلان میباشد\nشمار نمایند.\n(٤):- وقت شمار حیوانات در ابتدأ ماه حوت الی اخیر ماه ثور بنابر\nموسم زای مواشی همان مملکت مقرر شد که بمیعاد مذکور\nبتفصیل قاعدۀ (۱) سیاهه ساخته بدفتر محال ویا\nاداره بسپرند .\n(٥):- دفتری محال و یا مدیر مالیه سیاهۀ که از قریه داران و دکلا نگیرند\nبدفتر و یا ادارۀ مالیه بترتیب قریه و جمیع قریه دار بتفصیل\nاسامی و نوع مواشی داخل دفتر نماید تا جمع نوع حیوانات\nو محصول سالیانه معین باشد .\n(٦):- دفتری محال و یا مدیر مالیه بقرار یکه جزو میگیرد برأی هر ده\nمحصول ده مواشی بذریعۀ قریه داران و قبیله داران کت سهمی\nمحصول را روانه کند که اسامی از نوع مالداری و تعداد مواشی\nو محصول سالیانۀ خود بدانند .\n(۷):- چون شمار مواشی همه ساله میشود در هر سال که شمار مال\nمواشی شود محصول دولت از مالدار گرفته میشود ، اگر درین\nسازا المجهول ده سقط شد یا مفقود گردید و یا بفروش"}
{"book": "adl0515", "page": 8, "text": "رسید مجرای او بخشید و در سال آینده البته جدید شما\nمی شود.\n(۸) : از دفتر محال و یا اداره مالیه تکت قریه داری بر هر قریه دا\nو قبیله دار داده میشود که اسامی محصول ده جمع قریه داری\nقبیله داری خود را بدانند.\n(۹) : محصولات مال مواشی از رعایای دولت بانواع مختلف\nو اقسام متعدد گرفته میشد، لهذا حال محصول مال مواشی\nبقرار ذیل مقرر گردید :-\nشتر - چهار روپیه .\nاسپ، قاطر - دو روپیه .\nگوسفند و بز - پانزده پیسه .\nگاو و گاومیش هر کدام - یکروپیه .\nمرکب - یکروپیه .\n(۱۰) : موعد رسانیدن محصول مواشی یک قسط مقرر گردید که\nموعد قسط آن دو ماه است یعنی از ابتدای ماه عقرب\nالی اخیر ماه قوس .\n(۱۱) : اسامی اگر محصول مقرر را بموعد قسط نرسانید از قراریکه"}
{"book": "adl0515", "page": 9, "text": "باقی بماند از باقیمانده آن ده روپیه را یازده روپیه گرفته میشود.\n(۱۲):— قریه داران و یا قبیله داران را لازم است که در (۱٥) ماه\nمیزان به هر رعیتی مالدار اطلاع بدهند که سررشته رسانیدن\nوجه قسط خود ها را بموعد آن بنمایند .\n(۱۳):— قریه داران یا قبیله داران محصول مال مواشی متعلقه خود ها را\nبموعد قسط از رعیتی تحصیل داشته رسید چهاپی برای شان\nبدهند، هرگاه خود مالدار به ابوابجمعی قریه دار و یا قبیله دار\nخود تحویل خزانه نماید هم جائز است .\n(١٤):— قریه داران و قبیله داران وجه محصول را که از رعیتی مالدا\nمیگیرند و رسید چهاپی میدهند وجه مذکور را بموعد قسط\nتحویل خزانه کرده رسید حاصل دارند .\n(١٥):— قریه دار و یا قبیله دار رسید خزانه را بدفتر محال برده دفتری (\nمحال و یا مدیر مالیه رسید خزانه را ضبط کرده برای سند\nقریه دار و یا قبیله دار عوض رسید بدهند .\n(۱۶):— دفتری محال و یا مدیر مالیه پس از انقضای موعد قسط\nقریه داران و یا قبیله داران را خواسته حساب محصول\nمواشی را به ایشان نماید هر قدر که رسیده بود مجرا ب (۱)"}
{"book": "adl0515", "page": 10, "text": "باقیماندۀ آنرا معین کرده در ده روپیه یکروپیه دیگر بلفظ جزآ\nنقدی بسته وافزود نمایند، واز قریه دار و قبیله دار اشخاصیکه\nوجه را نرسانیده اند جزو بگیرد محصل شدید مقرر دارند\nکه وجه را حصول کند .\n(۱۷) :— هنگامیکه محصل تحصیل مقرر شد اگر اسامی قبولدار بود وجه را\nبخزانه برساند، اگر قبولدار نبوده بدفتر محال ویا ادارۀ\nمالیه حاضر گردیده بمواجهه قریه دار گفتگوی خود را بنمایند\nدر حالیکه بقرار حسابی ثابت شود از نامبرده حصول و تحصیل\nبذریعۀ محصل میشود، واگر ثبوت نشد جواب باقی را قریه دار\nو یا قبیله دار به ثبوت بگوید .\n(۱۸) :— اگر قریه دار و یا قبیله دار باقی را بذمۀ اسامی قلمداد کرد\nومحصل مقرر شد اسامی را حاضر نموده در رسید قریه دار\nو یا قبیله دار را ظاهر کرد، یعنی وجه را گرفته ناحق قلمداد\nکرده بود باقی و جزای نقدی اسامی از قریه دار بعلاوۀ\nبیست را بیست و پنچروپیه گرفته شود .\n(۱۹) :— اگر اسامی وجه باقی وجزای نقدی را با وجود محصلی\nالی موعد نوروز نرسانند دفتری محال و یا مدیر مالیه حکماً"}
{"book": "adl0515", "page": 11, "text": "۸\nمالداری او را باندازهٔ باقی او بفروش رسانیده\nوجه محصول را حصول کرده تحویل خزانه نماید .\n(۲۰) :- جزویکه قریه داران و یا قبیله داران بدفتر محال و یا ادارهٔ مالیه\nمیدهند لازم که بسیار غور نمایند که چیزی از سیاهه نماند\nاگر مانده بود و ثانی بظهور رسید از سه حال خالی نخواهد بود :-\n۱ :- یا قریه دار و یا قبیله دار و وکلا دانسته بمدعا تفتیش خانه\nیا اسامی ساخته گی کرده قلمداو نکرده اند، درینصورت\nدفتری محال و یا مدیر مالیه تحقیق نماید بعد از ثبوت از\nصاحبمال بردو گرفته میشود، و نیز قریه دار و قبیله دار\nاز قریه داری و وکلا از وکالت عزل میشود اصل\nمحصول تحویل خزانه و نصف جریمهٔ آن بمخبر انعام\nداده میشود .\n۲ :- یا از اسامی قریه دار و یا قبیله دار وجه محصول را\nگرفته بدفتر سیاهه نداده درینصورت اسامی\nاز جریمه معاف است و از قریه دار و یا قبیله دار\nیک بر دو محصول گرفته شده از قریه داری\nو قبیله داری موقوف است ."}
{"book": "adl0515", "page": 12, "text": "۳ : - هرگاه اسامی در وقت شمار مال خودرا پنهان\nکرده بود از شخص مذکور محصول یک بر دو قسم\nجزای نقدی گرفته میشود، واز قریه دار ویا\nقبیله دار پنج یک اصل محصول بسبب غفلت جریمه\nگرفته می شود.\n(۲۱) :- بسال اوّل که جزو شمار مال مواشی که قریه داران یا قبیله داران\nو وکلا قلمداد میکنند اگر نسبت بسال گذشته وجه محصول آن\nزیاده بوده صداقت شان بدولت مقدس شان ظاهر\nگردید از وجه افزونی که بسته شود ده یک آن بطریق\nانعام به حسابش مجری داده میشود.\n(۲۲) :- جزویکه قریه داران یا قبیله داران وکلا میدهند اگر نسبت\nبه محصول سال گذشته کسر کلی کرد از طرف حکومتی کلان ، یا\nحکومتی اعلیٰ یا نائب الحکومه گی بموجب عرضداشت دفتری\nیا سر رشته دار یا مستوفی همان حکومتی کلان یا حکومتی اعلیٰ\nیا نائب الحکومه گی نفری برای تفتیش شمار مقرّر میشود\nهر قدر که از شمار باقیمانده و داخل سیاههٔ قلمداد قریه دا\nو یا قبیله دار و وکلا نگردیده باشد مطابق قاعده (۲۰) عمل خواشده"}
{"book": "adl0515", "page": 13, "text": "می شود .\n(۲۳) :— اگر جمع محصول مواشی نسبت بسالهای گذشته کسر پیدا کرد ، هرچیزیکه\nدولت لازم بداند باجرای آن مقتدر است .\n(٢٤) :— حوالجات جل ، جوال ، پشم ، گوسفند ، اسپ ، خریداری\nروغن معمولی ، قروت ، گلیم ، نوار ، سردوز ، ریشمه ، توبره\nباسلیق ، شتر ، مرکب موقوف است ، دولت کآند\nخودرا بخوش رضا و قیمت روز خریداری میکند ، هیچکس را\nاجازه نیست که به حواله چیزی بگیرد و یا جبراً خریداری کند\nاگر کرده بود و بظهور رسید بقرار نظامنامه جزا جزا می بیند.\n(٢٥) :— دفتری محال یا مدیر مالیه همه ساله صورت حساب سالیانه\nخود را بمرکز مالیه که تعلق دارد بفرستد و در تحصیل محصول\nبنزد دولت مسئول است .\n(٢٦) :— اشیائیکه خریداری آن در هنگام محاربه ضرور باشد\nبموجب فرمان دستخطی همایونی جنساً دولت میگیرد و قیمت\nآنرا در حین حساب مجری میدهد .\n(۲۷) :— برای خدمتانه قریه داران و علاقه داران از محصولی\nمحصول از چهل روپیه پخته یکروپیه بحساب نامبرده مجری"}
{"book": "adl0515", "page": 14, "text": "داده شود، ازوجهیکه داخل جریمه آمده باشد خدمتانه\nداده نمیشود.\n(۲۸) :- شمار مال مواشی که برای سنه ۱۳۰۱ میشود هر مالدار که\nدر هر موضع باشد سیاهه آن در همان موضع که اقامه دارد شود\nمثلاً مالدار فراه و پشت رود که بسته بفراه و پشت رود است\nو مالداری شان بقطغن میرود حال از جمع فراه و پشت رود\nکم شده بقطغن بسته میشود .\n(۲۹) :- بست قدیم که قواعد قدیمه آن بدفاتر سرکاری مانده است\nاز ابتدای سنه ۱۳۰۱ موقوف و شمار مواشی در هر موضع\nکه اقامه دارد میشود .\n(۳۰) :- اگر بعضی رمه دار که تعداد رمه آن از پنجاه راس اضافه باشد\nدر سنه ۱۳۰۱ در یک موضع سیاهه مواشی آن آمده باشد و در\nسالها آینده خیال رفتن دائمی بدیگر موضع داشته باشد\nباید بمدیریه مالیه خود اطلاع داده خط بگیرد .\n(۳۱) :- مالداریکه دائمی بدیگر موضع میرود خط مدیریت مالیه موضع سابقه\nخود را برای مدیر مالیه موضعیکه جدید آمده میرساند .\n(۳۲) :- هر مالدار که از یک موضع بدیگر موضع بطور دائمی میرود لازم که"}
{"book": "adl0515", "page": 15, "text": "برای مدیر مالیه موضع سابقه خود اطلاع بدهد تا مدیر مالیه\nموضع سابقه او برای مدیر مالیه موضعیکه حال میرود\nاطلاعهی کند که مستحضر باشد.\n(۳۳) :— هر مالدار که از مدیر مالیه خود خط رفتن دیگر موضع خود را میگیرد\nاگر برای مدیر مالیه موضع جدید خود نرساند و یا خود را\nدر بین راه پنهان کرد بعد از دستیابی و تحقیق محصول\nمواشی آن سه چند گرفته میشود.\n(۳۴) :— در خصوص الو که کاردار ها در بین راه جبرا میگرفتند قطعاً موقوف\nگردید فقط در وقتیکه کدام مهمی که در ان فایده عمومی باشد بموجب\nفرمان دستخطی مبارک علیحضرت همایونی حواله و اجرا خواهد شد.\n(۳۵) :— چونکه زکوة امر شرعی است، بنابران مالدارانیکه مستوجب زکوه باشند\nدر رسانیدن ان کوشش ورزیده تمام احتیاط بکار برند.\n[تشریح مقاصد] کسیکه یک مال مواشی داشته باشد هم الدار\nگفته میشود، و در محصول می آید و محصول مال مواشی\nاز نر و ماده و خورد و کلان حیوان بلا استثنا یکسان گرفته میشود.\nچون اکثر اقوام و قبایل سمت مشرقی، و سمت جنوبی در موقع\nجهاد در راه حفظ وطن و ناموس افغانیت، خدمات"}
{"book": "adl0515", "page": 16, "text": "قیمت دار ی ایفا نموده اند، بنابر قدر دانی وقیمت\nشناسی این قبیل خدماتیکه دائماً منظور حضور من است\nتا میعاد ده سال یعنی تا اخیر سنه (١٣١٠) شمسی در\nتأدیۀ محصول مال مواشی که بموجب نظامنامۀ فوق بر\nعموم قبایل و عشایر افغانستان یکسان نافذ وجاریست\nبصورت رعایت خاص تخفیفی که در ذیل نشان داده\nشده است منظور گردیده بدینموجب :-\nگوسفند، بز، گدی ......... (۵) پیسه\nاسپ، قاطر، یابو ......... (۱) روپیه\nاشتر ................. (۲) روپیه\nگاو، گاومیش ............ (۱) قران\nمرکب ................. (۱) عباسی\n\n* *\n*"}
{"book": "adl0515", "page": 17, "text": "ضمیمۀ نظامنامۀ محصول مال مواشی\n\n(١) :-- اشخاصیکه شمار مال مواشی را مینمایند در موقعیکه محصول سرخانه بدولت میدهند بعد از انجام شمار مال مواشی بقرار مادۀ (٢ و ٣) نظامنامۀ محصول مال مواشی سیاهۀ جزو سرخانه و اصنافی و آسیابی و جواز تعلقۀ خود را نیز میدهند .\n(٢) :-- محصول سرخانه و اصنافی و آسیابی و جواز هر موضع بقرار بست مقرری همان موضع گرفته می شود .\n(٣) :-- دفتری محال و یا مدیر مالیه بر طبق موادیکه نظامنامۀ محصول مال مواشی ایضاح گردیده باستثنای مادۀ (٢٣ - ٢٦ - ٣٣ - ٣٤) که مخصوص مال مواشی است در بارۀ شمار سرخانه و اصنافی و آسیابی و جواز مراعات و اجرا نمایند ."}
{"book": "adl0515", "page": 18, "text": "۱۵\n(٤) :ــ کسانیکه از یک موضع بدیگر موضع بقسم دائمی میروند\nاگر در همان موضع سرخانه مقرری داشته باشد\nموافق بست مقرری همان محلیکه جدید وارد\nمیشود، محصول سرخانه از او گرفته شود ، هرگاه\nدر محل واردهٔ او محصول سرخانه مقرری\nنباشد از تأدیهٔ محصول سرخانه معاف است.\n(٥) :ــ اشخاص متفرقه که اصلاً از جمله ساکنین\nقریه جاتیکه مال شان شمار میشود نباشند\nدر حین شمار محصول مال مواشی خودها را\nنقداً تأدیه کنند و یا ضامن وجه بدهند\nکه هنگام بسر رسیدن قسط محصول مال مواشی\nمحصول مالداری خود را برسانند.\n(٦) :ــ توضیح مادهٔ اول قاعدهٔ (۲۰) محصول\nقلم اندازی مال مواشی که برو و گرفته میشود\nنصف جریمه را بمخبر انعام داده اصل\nمحصول با نیم چند آن تحویل خزینه میشود.\nتحریر ۲۶ حمل ۱۳۰۲"}
{"book": "adl0515", "page": 19, "text": "(۷) : - از گوسفند بره قره قلی که بواسطه پوست\nکشته میشوند ، محصول مال مواشي گرفته\nنمی شود و معاف است .\nتحریر ۹ اسد ۱۳۰۲\nادخال و اجراي این نظامنامه را در نظامات دولتی امر\nو اراده مینمایم ."}
{"book": "adl0515", "page": 20, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0515", "page": 21, "text": "[BLANK PAGE]"}