{"book": "adl0513", "page": 1, "text": "نظامنامه\nمکاتب خانگی\n\n[ILL]\n\n۹ جوزا سنه ۱۳۰۲\n\n[ILL] کابل"}
{"book": "adl0513", "page": 2, "text": "۱۳\n\nنظامنامه\nمکاتب خانگی\n\nدر مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزرا طبع گردید\n\n۹ میزان - سنۀ ۱۳۰۳\n\nتعداد طبع ثانی ......... (۱۰۰۰۰) جلد"}
{"book": "adl0513", "page": 3, "text": "لغة افغان\nدر علم لغت پشتو\n[ILL]\nسنه [ILL]\n[ILL]"}
{"book": "adl0513", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nنظامنامۀ مکاتب خانگی\nاز انجا که تمامت ترقیات دنیویه و سعادات اخرویه عالم\nبشریت مربوط بعلم و دانش است، و جمیع افراد بنی نوع\nانسان دانا باشند یا جاهل عالم باشند یا امی معترفند\nبه اینکه شناختن خدا و ترقیات دین و دنیا و نیل مقاصد\nاخروی بدون کسب علم و فن یکی میسر نمیگردد، بمضمون\nمَنْ لَا مَعَاشَ لَهُ لَا مَعَادَ لَهُ از نداشتن علم و فن\nدوچار ذلتِ روزگار گشته بر ذواتیکه علم و معرفت ندارند\nتحصیل اسباب زندگانی صعب و دشوار، و اوسشان"}
{"book": "adl0513", "page": 5, "text": "به ذلت ونکبت و خواری گرفتار میگردند لاجرم همچو اشخاص\nاز حصول سعادات اخروی محروم مانده العیاذ بالله خسر الدنیا\nوالآخرة میشوند.\nبمصداق این مقال حضرت مقتدای ما حبیب قادر\nمتعال جلت حکمته نیز در بسیاری جاها امت ناجیهٔ\nخود شانرا بتحصیل علم وفن هدایت وارشاد و همه شانرا\nدر استحصال معارف عالیه تحریص و احکام نموده اند.\nازین است که حضور شاهانه ما بغرض فراهم\nنمودن اسباب ترقی دین و دولت وتأمین معاملات و\nسعادات دنیوی واخروی ملت نجیبهٔ خودمان بیشتر و اولتر\nاز همه تأمین مکاتب و مدارس را بصورت منتظم تصمیم نموده\nاطفال وطن عزیز ما نرا بدون امتیاز حیثیت و رتبه حسب\nو نسب با دخال مکاتب مجبور گردانیدیم ، حتی باقتضای\nاشدّ ضرورت واحتیاج عدهٔ از اطفال وطن را جهت کسب\nو جلب صنایع وحِرَف و علوم و فنون جدیده که یگانه مایهٔ ترقی\nامروزهٔ عالم بشریت است بخارج اعزام فرمودیم.\nامّا ازینجا که در تعمیم علم و معرفت و وسعت دائرهٔ آن"}
{"book": "adl0513", "page": 6, "text": "۳\nشوق و شغفی بکمال داشته تصمیم کرده ایم که باید کافه افراد\nخطه افغانستان از زن و مرد و که و مه صاحب سواد و مالک\nقابلیت نوشت و خوان بوده از خیر کثیر علم بی بهره نمانند\nاین است که تنها بوجود مکاتب رسمی اکتفا ننموده و مکاتب\nرسمی را بصورت فوری برای تعلیم عموم اطفال وطن کافی\nندانسته تأمین مکاتب خانگی را نیز امر و احکام فرمودیم، و وزارة\nجلیله معارف را مأمور داشتیم بر اینکه امر تعلیمات را بدو قسمت\nمنقسم سازد:-\nقسمتی همان است که اطفال قاعده بقرار قوانین نظامنامه\nوزارة معارف جبراً برای استیفای دوره های ابتدائیه\nتعلیمیه در مکاتب رسمی داخل شد تحصیل میگرایند.\nقسمتی دیگر اطفالیکه در مکاتب رسمی از طرف مدیر معارف\nبنا بر بعض معاذیر از قبیل داشتن کدام مرض متعدی یا کلانی سن\nقبول نمیشوند، و یا شمولیت شان در مکاتب رسمی مهلتی میخواهد\nدر هر محله و گذر هر قریه و قصبه بنزد دانشمندان محلی بتحصیل\nتعلیم مشغول گردند تا هم کافه اطفال از سعادت علم و معرفت\nبی بهره نمانند و هم زمانیکه در مکاتب رسمی ادخال کرده"}
{"book": "adl0513", "page": 7, "text": "٤\nمیشوند سہولتی در طی مراحل تعلیمات شان دست دهد .\nبرای اجراین ما این اراده مواد زیانا\nقید فرمودیم :-\n(۱) – از انجا که مقصد غائی اجازه فرمودن این طور تعلیمات\nخانگی بعبارت دیگر اجازه فرمودن تأسیس\nمکاتب خانگی همین است که بہر وسیله از وسائل\nممکنه باید قاطبه افراد ملت نجیبه افغان از خورد\nتا کلان بہمین قدر ------- خواننده\nو نویسنده گردند که بتوانند جرائد وطنیه و اشتهارات\nو اعلانات معتاده را خوانده از مفاد آنها مسبوق\nشوند، و در تحریر یک رقعه یا یک مکتوب از احتیاج\nشخص دیگر برایند ، بناءً علیہ پر و گرام تعلیم خانگی\nصرف بہ سہ مضمون : دینیات ، فارسی ، تحریر\nانحصار یافت .\n(۲) :- فی الواقع باید همون کتب دینیات و فارسی تدریس"}
{"book": "adl0513", "page": 8, "text": "شود که در مکاتب سائره رسمیه از طرف\nوزارت جلیله معارف احکام فرموده شده است\nهرگاه از کتب مزبور بدست نیاید جائز است\nکه از کتب فارسی: قاعده بغدادی، پنج کتاب\nبدون محمود نامه، گلستان، بوستان، اخلاق\nمحسنی، انوار سهیلی، جرائد وطنیه اشتهارات\nعامه تدریس شود، کتب مزبور نه تنها لفظاً\nتعلیم شود بلکه باید از مدعا و مقصود بیانات آنها نیز\nمتعلمین محظوظ گردند.\n(٣):— تحریر فارسی یعنی حسن خط و املا باید توأم با قرائت\nکتب آغاز شود.\n(٤):— در دینیات باید احکام و مسائل ارکان خمسه اسلام\nاز توحید، و نماز، و روزه، و زکوة، و حج از فرائض\nو واجبات و سُنَن و آداب و مکروهات و مفسدات\nبقدریکه برای یک فرزند مسلمان لازم است،\nعلماً و عملاً یاد داده شود.\n(٥):— حدّ تکمیل تعلیم این مکاتب خانگی همین قدر است که اطفال"}
{"book": "adl0513", "page": 9, "text": "بر خواندن کتب متوسط و مکتوبات و جرائد و اعلانات\nفارسی مقتدر گشته در تحریر مکتوبات لازمه محتاج\nبغیر نباشند و در دینیات بمسايل مسلمانی علما\nو عملا بدانند .\n\n( ٦ ) : — تحصیل حدود مزبور در فارسی و دینیات و تحریر\nجبری ولازمی است ، اما متعلمین میتوانند که بعد از\nاکمال حدود مزبور بتحصیل دیگر مضامین و علوم قرار\nخواهش خود شان نیز پردازند .\n\n( ٧ ) : — چونکه اینطور تعلیمات در مکاتب خانگی تحت تعلیمات\nابتدائیه می آید بناءً علیه تعلیم مزبور نیز حکم اجرا\nدارد .\n\n( ٨ ) : — هر وقتیکه در مکاتب ابتدائی رسمی لزوم گرفتن\nاطفال احساس شد از همین اطفالیکه در مکاتب خانگی\nبتحصیل مصروف اند و سن شان مساعد باشد گرفته\nخواهد شد ، و تاسیس این مکاتب سکته در وسعت دایره\nمکاتب ابتدائی رسمی وارد نخواهد کرد .\n\n( ٩ ) : — ساعت تعلیم در موسم گرم از وقت طلوع آفتاب"}
{"book": "adl0513", "page": 10, "text": "تا دو نیزه بلند شدن آفتاب یعنی تقریباً از\nشش الی ۸ ۱/۲ بجه و در موسم سرما از دو سه\nنیزه بلند شدن آفتاب تا زوال یعنی تخمیناً از ۹ الی ۱۲\nبجه میباشد بعبارت دیگر وقت تعلیم در تابستان\n۲ ۱/۲ ساعت، و در زمستان ۳ ساعت میباشد\nباید هر قدر اطفالیکه در خانه های خود بوده در مکاتب\nشمولیت ندارند در قریب ترین مساجد خودشان\nدر اوقات مذکوره اجتماع کرده نزد دانشمندان\nهمان قریه که از عهده تعلیم شان برآمده بتوانند\nبتدریس پردازند.\n۱۰:— علاقه داران و قریه داران در قریه جات و کلانتران\nدر محلات شهر موظف اند که در حاضر بودن اطفال\nو سرگرمی معلمها در تعلیم شان مراقبت ضمونت\nنمایند.\n۱۱:— در صورت عدم اعتنا پدران و اولیا اطفال در فرستادن\nبچه های شان به تعلیم، قریه داران بعلاقه داران\nو کلانتران بقوماندانی اخبار کنند و علاقه داران"}
{"book": "adl0513", "page": 11, "text": "وقوماندانها مبلغ یک سنار یعنی (ده پیسه) از\nپدر یا والی که در فرستادن پسرش اغفال کرده\nدر صورت عدم عذر معقول بصورت جریمه نقدی گرفته\nتحویل خزانه نموده و رسید آنرا بمدیریت معارف\nولایت و حکومتی مربوطه خود روانه دارند ، حکم این ماده\nبعد از شش ماه از تاریخ نشر اعلان هذا اجرا مییابد.\n(١٢):- اگر درین زمانیکه وقت تعلیم مکاتب خانگی معین شده\nطفلی بدون عذر در شهر بکوچه ها و در قریه جات بسر زمینها\nبیکار و عاطل دیده شد قریه داران همان قریه\nمسئول میشود.\n(١٣):- مدیر معارف برای باخبری قائم داشتن نظمیات\nلازمه این نوع تعلیمات خانگی در اوقات ضروری در\nمکاتب مزبور گردش میکند .\n(١٤):- برای تفتیش مکاتب خانگی در هر سال یک هیئت\nتفتیشیه از نائب الحکومگی ها و حکومتی های اعلی\nو حکومتی های کلان تعیین میشوند و در هر حکومتی حکام\nو علاقه داران همان محل نیز باین هیئت شمولیت ورزند."}
{"book": "adl0513", "page": 12, "text": "۹\nامتحان تعلیم شاگردان مکاتب هر موضع را ذیلاً میگیرند\nو از نتیجه تفتیش از طرف نائب الحکومه‌گی یا حکومتی اعلیٰ\nیا حکومتی کلان بر آنمعلمان که تعداد اکثریت عظیمه\nشاگردان شان در امتحان فائق ظاهر شود از طرف\nهیئت مفتشین بسه درجه : اوّل (٧٥٠) دوّم (٥٠٠)\nسوم (٢٥٠) روپیه انعام نقدا عطا میشود .\nاوّل : - در نائب الحکومه گی ها و حکومتی های اعلیٰ مدیران\nیا مامورین معارف دوسه نفر اشخاص عالم و\nفاضل مرکزی مقرر گردیده تفتیش مکاتب\nخانگی علاقه داری و حکومتی هائی را که بلا واسطه\nمربوطیت حکومتی کلان بمرکز آن مربوط باشد\nمینمایند .\nدوم :- در حکومتی های کلان مامورین معارف مرکزی\nو اگر ماموریت معارف تشکیل نیافته باشد\nدو سه نفر اشخاص عالم و با دانش از مرکزی آنجا\nمکاتب علاقه داری و حکومتی های مربوطه\nحکومتی کلان را تفتیش میکند از طرف هیئت"}
{"book": "adl0513", "page": 13, "text": "مفتشین در تعیین درجهٔ معلمان دقت شود\nکه زیادی شاگردان و زحمت تعلیم یک معلم\nنسبت بدیگر معلم که عده کمی را اداره میکند\nملحوظ و رعایت کرده شود.\n\n(۱۵) :- اشخاصیکه معلمین خصوصی برای اطفال خود معین میکنند\nاین تعیین شان صرف در صورتی جائز و ممکن است\nکه اطفال شان بنا بر بعضی معاذیر از قبیل داشتن کدام مرض\nمتعدی ، یا کلانی سن در مکاتب ابتدائی رسمی قبول\nنشده باشند و یا شمولیت شان در مکاتب رسمی\nمهلتی بخواهد .\n\n(۱۶) :- مدیر معارف هر ولایت مأمور است بر اینکه ملّاهای\nقریه جات و محلات را یعنی معلمان مکاتب خانگی را\nنزد خود جمع نموده ایشان را از طرز و اسلوب تعلیم\nباین نوع تفهیم کند که جمیع طلاب متعلقۀ خود را بالصنوف\nمتعدد تقسیم نمایند اعنی بچه ہائے را که در کتاب درسی\nبا ہم معادلند یک صنف و آنانکه در دیگر کتب مساویند\nبصنف دیگر تشکیل بدهند و در تعلیم املا و حسن خط"}
{"book": "adl0513", "page": 14, "text": "۱۱\nهمگان را یکجا مصروف دارند .\n(۱۷) :— معلما نیکه درینگونه مکاتب خانگی تعلیم میدهند از ولی\nهر شاگرد خود برای اداره و معاش خویش ماهانه\nیکقران نقد و یا بقیمت آن جنس گرفته میتوانند\nتأدیه این ماهانه مطابق برضای معلمین و اولیای\nاطفال متعلق است که بصورت ماهانه و یا اقساط\nسه ماهی و یا بوقت فصل پرداخته شود .\n(۱۸) :— کلانترها و قریه دارها و علاقه دارها در رسانیدن\nوظائف مستمره مزبوره برای معلمان مکاتب خانگی\nباید بکمال مراقب و مواظب باشند .\n(۱۹) :— علاقه دارها یا قریه دارهای متعلق خود راجع\nبجمع نمودن اطفال و منتظم داشتن امورات خارجیه\nاین مکاتب مشاوره و مذاکره نموده صورتهای\nمفیده که لازم داند بمدیر معارف اخبار کنند .\n(۲۰) :— حکام هر ولایت به تشویق و ترغیب اهالی بتأسیس\nکردن مکاتب خانگی موظف بوده خودشان را\nمسئول بدانند ."}
{"book": "adl0513", "page": 15, "text": "۱۲\n(۲۱): احکام این نظامنامه اولاً در ولایت کابل تطبیق میشود\nبعد از تجر به تعمیم مکاتب خانگی این ولایت وزارت\nمعارف تطبیقات و اجراآت آنرا در دیگر ولایات\nو حکومتی ها نیز تعمیم میکند .\n(۲۲): برای گذاشتن این نظامنامه بساخه اجرا\nعلاوه بر نظامنامه های دولت اراده میفرمام\nو وزارت معارف باجرای این نظامنامه\nمامور است."}
{"book": "adl0513", "page": 16, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0513", "page": 17, "text": "[BLANK PAGE]"}