نظامنامه حصه سوم
گمرک
بمطبعه مکتب فنون حربیه طبع گردید.


نظامنامۀ اخذ رسوم
گمرک

مطبعه مکتب فنون حربیه طبع گردید .

طبع اول

کابل - اول ماه حمل - ۱۳۰۰

عدد
۲۰۰۰


بسم الله الرحمن الرحیم
محض سهولت کار و راحت رعایای تبعه
خودمان : کافه محصولات را که پیشتر به رسومات
۱
۲
۳
بارآنه - و وزن - و قیمت مال - و عا
ه
٦
و جادانه - و توبانه - و بنامهای طره
۱
۲
و متعدده - شصت یکه - چهل یکه -
٤
ه
٦
و دلالی - قدیمی و جدیدی - گوندی
V
۸
۹
صد ده شاهی - آرت - طلایلی - [ILL]


۳

۱۱ ۱۲ ۱۳ ١٤
قم چین پولی – چراغی – سرسلامتی – بدرقه کی

١٥ ١٦ ۱۷ ۱۸
گیمه باجی – شاهی کی – سوابداری – پای موری

۱۹ ۲۰ ۲۱
صد دیناری – دو پیسه کی – شاه کنجی –

۲۲ ۲۳ ٢٤ ٢٥
گذری – معمولی – قادر خانی – قپان پولی –

٢٦ ۲۷ ۲۸
شکه پولی – قافله باشی – و كنيز و غلام پولی

وغيره ياد ودرآمد و روانه کی خارجیه وداخلیه ؛
عليحده عليحده در هر بندر وهركمرك گرفته ميشد
همى را يك جا ، مزج وضم نموده به تقسیمات وترتيبات
منظمه تحويل فرموديم . و بررسوم يعنى بر محصول
بعض اشيا واجناس فیشن که ادخال آنها بوطن


٤

جزنقص وضرر، اثری نداشت افزودیم. تا رفته رفته بعد ازین ورود ورواج آنها در خطهٔ مقدس افغانستان مسدود و مطرود گشته عادت وخیم استعمال آنها بکلی مندفع شود و دولت وملت از مضرات غیر مرئیهٔ آنها رهائی یابد.

برخلاف آن، محصول اشیائی را که موجب مزید نفع ملت، تصور میشد کم نموده بقرار قیمت نرخ روز، محصول مجموع اشیاء و اجناس را فیصد روپیه مقرر و معین کردیم. تا جری که در يك موضع، محصول مقرره را مطابق قاعده، تأدیه کرد مختار است که در تمام قلمرو سلطنت و سائر دول، امتمهٔ خودش را آزادانه نقل وحرکت بدهد. و مدیران گمرکها و مأمورین بندرها سند و دست آویز او را معاینه نموده دیگر بخصوص اخذ محصول هیچ مزاحمت نکرده متعرض او نشوند.

در باد
ف
بد اخ
هرجا
ازخا
دارد
صو
شرو
که ق
تفتی
نمو
عما


فصل ( ۱ )
در باب تعیین رسوم یعنی تعیین محصولات

فصل مذکور مواد آتیه را محتویست :
( ماده اول ) - ادخالات است .

سائر اموال واجناس را که از ممالک خارج بداخل خطه افغانستان آورده میشود [ بهر راه و از هر جائیکه باشد ] ادخالات گوئیم محصولاتیکه بر ادخالات مجدداً منصوب کرده ایم سه صورت دارد :

صورت اول : - محصول قرآن کریم و تفاسیر شریف و وظائف و اوراد متعلق عبادات را که تا این اخذ میشد معاف فرمودیم . کذالك محصول تفنك و تفنکچه کارطوسی را مع کارطوس نیز موقوف نمودیم تا هر که خواهد بدون تأدیه محصول بداخل مملکت بیارد .


٦

صورت دوم:— اشیائیکه حضور شاهانه
مضرمنافع و مفسد اخلاق ملت میداند محض
منع ادخال و استعمال آنها در وطن ، بر محصول
آنها افزوده و این بسه نوع منقسم گردیده
است :
نوع اول : — اجناسی اند که جمل
قیمت نرخ روز مال ؛ محصول آنها فیصد دوسا
روپیه مقرر شده است . و اینها این اند :
— سکریت وسگار ،
— پنیر و شیر و مسکه ،
— قطعه بازی ،
— چرس و تمباکو .
نوع دوم : — اشیائیکه محصول آنه
حسب قیمت نرخ روز مال ؛ فیصد یکصد روپی
معین گردیده است . واینها بقرار ذیل اند :
— گل سر مصنوعی هررنك اطلسی و کاغذی
و غیره ،


۷
— پودرها وسرخی های هررقم ،
— قالین اوروپاوی یعنی اوروپی متن و حاشیه ،
— دستمال های عرق پاک نخی و ابریشمی
وسندی هررنك ،
— بکس آئینه و شانه و بکس اسباب حمام و سامان غسل ،
— کالر های مردانه سخت و نرم هر نوع ،
— پراهن های سینه سخت و کف ويخن سخت
ونرم سحن سفید وچيتی و ابریشمی ،
— کتاب های البم هر قسم ،
— چوب دست هر قسم ،
— مرواريد بغك واقسام كل يخن ،
— اشیای کلونه يعنى بازیچه اطفال ،
— بوتل ترموز هر رقم و صراحی معه قاب
و بدون قاب که آب را کرم و سرد
نگاه میکند ،


۸
- عکس - نقشه - پوست کارد - آئینه
جهان نما - آئینه قلبك بسیار خورد
- سنک های سرمیزی هرقسم و سکرت
دانی هرقسم ،
- بسکت ها ، قهوه ، کافی ،
- شیرینی ، نصوار ،
- قند سیاه وشکر سرخ - حناء - وسمه ،
- دستمال کردن سلدراج و پرهن جرابی
ابریشمی ،
- خشخاش - عسل .
نوع سه ووم - : ازقرارفیصد نجاه روپیا
اینها بقرارذیل است :
- پیراهن های دوخته کاون ابریشمی ونخی
- بالاپوش های کاون وبالا تنه های ساخته
کی آن که ازهرجنس ابریشمی ونخی باشد،
- کلاه ودستمال های سر - کلاه زنانه هررنگ،


۹

ـ جراب زنانه ومردانه ابریشمى ودست
كش هاى ابریشمى هر نوع ،
ـ چاى هر رقم ،
ـ دکمه شاخى ـ چرمى وغيره از رقم كرتى
و بالاپوش ،
ـ رنك بوت ،
ـ فيته هاى هررنك کارآمد کاون كالرهاى
زنانه هرر نك ،
ـ پرهای کردن ،
ـ موى مصنوعى هر رنگ ،
ـ ميز پوش های ابريشمی وپشمی و جیمی
وغیره هررنك ودستمال خطائى ابريشمى ،
ـ کمربند که بالای کاون بسته میشود نخی
وابريشمى وغيره ،
ـ سركوت وپلان زنانه که از تکه های
ماهوت ومخمل و وليشن وغيره اجناس
باشد ،

آئینه
رد ،
کبريت
سعه ،
جرابی
رويها ،
نخی
ا خة
باشد،
ررنگ


۱۰
- هر نوع، فلرهای زنانه .
- پرکلاه زنانه هر رقم ،
- فیته و کتو های ابریشمی وسندی ،
- سلمه وستاره و کلاه باتون جته ،
- دست کول های زنانه ،
- بن هر نوع ،
- مفلرهای مردانه نخی وابریشمی وسند
- اوتو وماشین وکیرای موی و کارد وغ
- همه اقسام وانواع مرتبان وگلدانهای چی
- کوت های خواب مردانه ،
- کمخواب بنارسی سچه و کمخوا
کجراتی وولایتی وروسی وچادرساز
جته وسچه ،
- شال خلیل خانی وابره ورضائی ونما
و شاه پسندی وشال چادر و دستار وشا
کوسه پتو والوان ساخت کشمیر ولکه صو
وشال و پتوی پشمی امرتسری والم اشیا


۱۱

مشهدی و کرمانی ،
— چوکی و کوچ اطلسی و مخمل و قیرمه ،
— انواع کاغذ دیواری ،
— قاب عکس خورد و کلان هر رقم ،
— اقسام صندوق چه های ژاپونی (چاپانی)
و جستی و کلیتی ،
— وازه لین ، گلیسرین ، روغن موی ،
— صندوقچه ، الماری ، میز چینیائی
روغنی .
— همه انواع تکمه کف و یخن و صابون های
خوشبوی اعلی ،
— پنبه ،
— رنگ نقاشی ،
— رنگ قرمزی و غیره که در بین قطی می آید
— قلم سربی یعنی پنسيل ،
صورت سه ووم : — اموال و اجناس ضروريه :
و این اشیای لازمه که وجود آنها جهت مصارف عمومیه


۱۲

بکار است و سابق ازین بباعث عدم انتظام در امور گمرک ، محصولات متنوعه و مفرطه از آنها گرفته میشد الحال ٨ شعبۀ آنها را مرتب نموده اينك با محصولات معينۀ آنها در ذيل : مندرج گرديد .
شعبۀ اول : ــ اشیائیکه از قرار فی صد سی روپیه بر آنها محصول : معین گردیده :
ــ بوت مردانه و زنانه ،
ــ جوتی زری زنانه و مردانه ،
ــ گلاباتون سچه .
شعبۀ دوم : ــ فی صد بیست و پنجروپیه :
ــ کارچوب زری از سان (صحن) وململ و داكه وگاج ،
ــ لنگی پشاوری و مشهدی و بخارایی ،
ــ پوست سمور و کیش و سنجاب والثابی وقرساق و کمچت ،


۱۳

— چوکی بیتی و چوبی و آهنی ،
— قند سفید کانپوری و روسی و خشق ،
-- تیل خاک و پترول و الف و غیره انواع
تیل ،
— زرد چوبه درست و میده ،

شعبه سه ووم : — فی صد بیست روپیه ،

— شکربوره ، نبات و شکوتری . .

شعبه چهارم : — فی صد شانزده روپیه
محصول . اجناس آن ؛ بقرار ذیل است :
رخت باب از قبیل سان (صحن) سفید :

۱) : — سان کوره ، ململ ، داکه ، چیت ،
صندوف ، سلك ، كريب ، جيم ،
پاچ ، الوان ، شبنم ، شیطان تری ،
ماهوت ، کشمیره ، درب ، کستور ،
برك ، بشرویه ، طلا قسکه ، مخمل ،
اطلس ، طوار ، جفون ، ادرس ،


١٤

ابر ، بی قصب ، کلاغی و دیگر ساثر
رخت باب ابریشمی ، نخی ، سندی و
پشمی .
۲ ) : - ابریشم رنگه امرتسری .
۳ ) : - اسباب سیمساری و بخاره کی - از قبیل
گوت - نخ مختك - سوزن - انگشتر
کتو های نخی - سرچادر - فنی
حلبی و غیره حلبی باب ، تکمه پیرهن
مروارید سنگی و مومی - جراب و پیرهن
وزیر پیرهن های نخی و پشمی - وصالها
کلابی و پیرسوب و دیگر رقم مروجی -
برنجی وشانه - قفل - چاقو - مقراض
کلاه - عرقجین - آینه بلور قدنما
و خورد - و تمامی اسباب سیمساری و بخاره
٤ ) : - جوتی ساده - کمان - موزه -
محی - کلوش - زین و قیزه - کرم

ه ) :
٦ ) :
٧ ) :
٨ ) :
٩ ) :
۱۰ )
۱۱ )


١٥

وباقی اسباب ساخته کی چرمی ،
(٥) : — شطرنجی جدید ولباس مستعمل — وبوت
مستعمل ،
(٦) : — نیل ملتانی و خاکه نیل ،
(٧) : — چینی باب ، مثل چاينك وپياله ونعل بكی —
كاسه — پشقاب — غوری — گیلاس —
قنددانی — شیردانی — آینه باب عمارت
ودیگر انواع چینی ،
(٨) : — کریانه باب عطاری — مثل مرچ سیاه
و ميخك — و ادویه یونانی و جمیع
کریانه باب ،
(٩) : — انواع گوگرد — و شمع خورد وكلان —
نخ كدة سفید و رنگه واقسام کاغذ و پاکت ،
(١٠) : — مس تخته وساخته وظروف جرمن سلور
و برنجی و المونیوم و چودنی ،
(١١) :— آهن — میخ هررقم و آهن چادر ناوه دار


١٦

وسیاه و آهن پتی و نعل و میخ و
ساخته و تابه آهنی و کلند و فا
و جمیع اسباب آهنی و فولادی ،
(۱۲) : - میخ سیمی و دستگیر و قلفك وچپ
و سوهان و سائر اسباب خورده فروش
(۱۳) : - چرم گاو میشی و غیره چرم باب
و خام ،
(١٤) : - پکه هندوستانی ، منچی ، بوری
صابون رخت شویی ،
(١٥) : - تیل سوزکوکی ، فرشی ، سقفی
چراغ ، لعل تین ، چراغ برقی وغیره
چراغ .
(١٦) : - اوتوموبیل یعنی موتور، موتور بایسکل
جوری ، بایسکل وغیره هر رقم
(۱۷) : - اسباب دوخته وساخته بخارایی وسل
مثل چوخه و جای نماز چکن دوز


۱۷

روجایی ، سوزنی ، سرانداز ،
پطنوس پوش ، قلپاق بخارایی وغیره .
— اسپ ، اشتر ، مرکب ، قاطر ، گاو
وغیره حیوانات .
— پرباب منكا وتوشك .
شعبه پنجم : — فی صد ده روپیه
— نوار وطناب نخی ،
— خیمه وتجیر هر نوع ،
— سفیده کاشغری ، روغنی ، سفیده جستی ،
سیاه روغنی و سندروس ،
— سیم آهنی و سیم برنجی لك ،
— پت شال پتو ،
— قالین ، قالینچه ، گلیم و نمد .
— پوست سیاه گوش ، خفك و روباه ،
— کتابهای علمی ، ادبیات ، قصه جات ،
ناول ها ، غزلیات و غیره .


۱۸

شعبۀ ششم : - فی صد پنجروپیه :
- برنج تخته و ورقی ،
- قلی و جست و انواع ادویۀ طبیه .
شعبۀ هفتم : - ازقرار فی صد دوروپیه :
کابلی :
- ابریشم چله وباف کلاوه و لب آبی
بخارا وایران وروس که بخود افغانستا
فروخته شود .
شعبۀ هشتم : - که از قرار قیمت ر
روز فی صد یك قران محصول مقرر گردیده :
- نقرۀ يامو ، روپیه کلدار و روبل روسی
روپیۀ خطائی ، روپیۀ ایرانی ، تنك
بخارایی ، اورگنجی ، تنگۀ روسی
طلای مسكوك ، شکسته ، خشت طلا
جواهرات .


ماده دووم - اخراجات

کافه اموال و اشیائیکه از داخل مملکت افغانستان
بدول خارجیه فرستاده یا برده میشود «اخراجات»
نامیده میشود. و محصولاتی که برای اخراجات ، مقنن
و معین گردیده است از صورتهای ذیل معلوم میشود :
صورت اول : - اشیاء و امتعه که از
دار السلطنه و ملحقات آن بخارج میرود
محصول آنها به انواع ذیل است :
ا - از قرار فی صد هشتاد روپیه : انار .
ب - فی صد پنجاه روپیه :
- منقح ، مغز پسته و پسته پوست دار ،
مغز بادام و بادام پوست دار ، جلغوزه ،
هنگ ،
- آلو بخارا ، گل سرخ و سماروغ .
ج - از قرار فی صد چهل روپیه : زیره .
د - فی صد سی روپیه کابلی :


۲۰

ــ غولنک ، کشته و شقاقل ،
ــ تخم شبدر ،
ه ــ فی صد بیست و پنجروپیه کابلی :
ــ کشمش سبز ، کشمش سرخ ، توت خشك ،
ــ پوست خام بزی ، کوسفندی و کاوی ،
ــ پوستین و پوستین چه ،
ــ بزغنج و اسفرك ،
و ــ فی صد بیست روپیه کابلی :
ــ کل زوفا ، بهمن سفید ، شیر خشت ،
ترنجبین و زرشك ،
ــ انگور قطی ، کچاوه ، خربوزه و تربوز ،
ز ــ از قرار فی صد پانزده روپیه کابلی :
ــ مغز خسته ،
ــ اشتنق ،
ــ تنباکو ،
ح ــ فی صد ده روپیه :
ــ قالین ، قالینچه ، پرده خرکاه ، جوال ، ــ ز


۲۱
قالین هر نوع و گلیم ،
- تریاك ،
- سرش کاهی ،
- قروت ،
- پوست روباه ، خفك ، التایی ، خز ،
قرساق ، پلنگ ، شیر ، سیاه کوش ،
کرگ ، خرس و شغال .
ط - فی صد پنج روپیه :
- کفش جسته ،
- روده خام وزه ندافى ،
- قناویز کابلی و دستمال ،
- کشمرۀ بافت ماشین خانه وغیره بافت داخله .
ی - از قرار فی صد دوروپیه : پتوی کابلی ،
پت پتو .
! - فی صد يك روپيه : ابریشم چله و بافت
و کلاوه لب آبی و گلاباتون سچه .
ل ، - زیور و جواهر پیاده .
صورت دووم - : اجناس و امتعه که


۲۲

از قندهار و ملحقات آن بمخارج میرود
محصول آنها بقرار آتی مقرر شده :

ا ـ هشتاد روپیه فی صد محصول دارد و
منقع ، تربوز ، خربوزه و انار .

ب ـ از قرار فی صد شصت و پنج
کابلی : پشم گوسفندی که از هرات
پشت رود و فراه به قندهار آمده بمخارج
می رود. کذالك پشم گوسفندی خود قندهار
و ملحقات آن که بمخارج میرود محصول
رود و خروج ۱ یکجاء گردیده معین شده

ج ـ پنجاه روپیه فی صد محصول دارند
ـ مغز پسته و پستهٔ پوست دار و مغز بادام
و بادام پوست دار ،
ـ آلو بخارای تازه و خشك ،
ـ هنگ ،
ـ شفتالو ، بهی و کشمش آته ،
ـ رودنگ و ماش سیاه .

د ـ فی صد چهل و پنج روپیه : بزغنج


۲۳

ه — فی صد چهل روپیه : زیره و کشمش
سیاه .
و — ازقرار صدسی وپنج روپیه : آبجوش .
ز — فی صد سی روپیه :
— انگور ، کشمش سبز ، کشمش سرخ ، کشته
و شکرپاره ،
— شقاقل و عناب ،
— سیب و ناك .
ح — فی صد بیست وپنج روپیه : کتیرا .
ط — فی صد بیست ودو روپیه : انجیر واشتق.
ی — فی صد بیست روپیه :
— کل زوفا، و بهمن سفید ،
— شیر خشت و ترنجبین ،
— کشنیز ، بادیان ، تنباکو ، الوی سیاه ،
زرشك ، کل زیر واصل السوس ،
— بنبه و بهی دانه .
ك — فی صد پانزده روپیه کابلی :
— مغز خسته ،


٢٤

- پوستین و پوستین چه ،
- پوست بزی ، گوسفندی و گاوی ،
- اسفرك ،
- تخم شبدر و رشقه .
ل - فی صد ده روپیه کابلی :
- قالین ، قالینچه ، پرده خرگاه و جوال قالینی ، کلیم و نمد کوسی ،
- كرك ، برك ، بشرويه ، پتو ، لنگی ابریشمی ، کلاغی پوست خفك و روباه وغيره پوست ،
- ترياك ،
- گل بنفشه ، سمارق ، قروت و سرش کاهی ،
م - از قرار فی صد پنج روپیه :
- روده خام وزه ندافی و غیره زه ،
- دستمال و قناویز ،
- عرقچین و کلاه ،
- کفش جسته .
ن - فی صد دو روپیه محصول : پتوی کابلی .


٢٥

ی ـ فی صد يك روپیه محصول :
ـ ابریشم چله و باف و کلاوه لب آبی وكلاباتون سچه .
صورت سه ووم : ـ محصول اجناس و امتعه که ازپشت رود و فراه وچخانسور بخارج می رود مشابه محصول اشیای اخراجات قندهار میباشد .
صورت چهارم : ـ محصول اجناس و اشیائیکه از دارالنصرة هرات بخارج برود و مطابق جزو روانکی قندهار باشد مثل قندهار میباشد .
صورت پنجم : ـ اجناسیکه از ترکستان ، میمنه ، قطغن و بدخشان بخارج برود محصول آنها بدین قرار مقرر شد :
ـ از قرار فی صد چهل روپیه : پوست پخته ،


٢٦
ب ـ فى صد سی روپیهٔ کابلی :
ـ گوسفند ، کنجد ، زغر ، کتان و
تربك .
ج ـ از قرار فی صد بیست روپیهٔ کابلی :
ـ پشم گوسفندی ، اسفرك و انار پوست .
د ـ فى صد پانزده روپیهٔ کابلی :
ـ پوست گوسفندی ، بزی ، گاوی و
اشتری ،
ـ کشمش سبز و سرخ ،
ـ پوستین و پوستینچهٔ گپلی و بره ئی .
ه ـ از قرار فی صد ده روپیهٔ کابلی :
ـ پوست روبا ، خفك ، شير ، پلنگ ،
گرگ ، خرس و شغال ،
ـ چرم گوسفندی و گاوی داغدار ،
ـ ترياك ،
ـ جوز ، پنبه محلوج و پخته چگت دار .
و ـ فى صد پنج روپیهٔ کابلی :


۲۷

- غولنگ ، اشخار و تخم پیاز ،
- پوست کوکنار ، نخود و روده خام ،
- توت خشک و سنجد .
ز - از قرار فی صد دو روپیه کابلی : تنباکو .
ح - فی صد يك روپیه کابلی : انار .

ماده سه ووم - عبوریات

اموال وامتعه دول خارجیه که با فغانستان
ورود و بدیگر دولت عبور نماید و در مملکت
افغانستان بفروش نرسد آن ها را « عبوریات »
و به زبان اوروپا « ترانسیت » مینامند ،
محصولات آنها بقرار ذیل مقرر شد :
ا - اقسام و انواع مختلفه چای از قرار فی صد
بیست روپیه کابلی .
ب - از قرار فی صد پنج روپیه کابلی : پشم
گوسفندی ، پوست قره کلی ، روباه ،
گوسفند و بز .
ج -- از قرار فی صد دو روپیه کابلی : پنبه .


۲۸

د ــ سوای اشیای فوق ؛ از کافۀ اموال وامتعۀ و اشیاء ؛ فی صد ده روپیۀ کابلی گرفته می شود .

مادۀ (٤) ــ صرفیات
صرفیات ، بردو نوع است :
نوع اول : ــ عبارت است از قماش ساخته و بافته افغانستان ، بداخل ممالك محروسه بفروش برسد، فروش اشیاء قماش مذکور در جاییکه ساخته وبافته میشود محصول ندارد .
در صورت حمل ونقل برای تجارتی فی صد پنج روپیه قرار نرخ روز ؛ محصول مقرر شد . وچون محصول آنها را دریکی ازاداره های گمرک داده سند محصول را بدست داشتند در هر جای قلمرو دولت علیه برده می توانند . ومدیرهای کافۀ گمرکها تذکره را ملاحظه کرده دیگر مزاحم نمیشوند . وهر گاه بخارج ممالک محروسه حمل ونقل دهند بقرار مادۀ اخراجات محصول بیت المال را تأدیه خواهند کرد .


نوع دووم : – عبارت است از اجناس مأکولات ،
مثل روغن و کندم و آرد و جو و جواری جمله غله باب
خوارکه و میوه باب تر و خشك ومحصول نقاش ، از
گو سفند و بز و گاو و اسپ وغیره بلفظ خرج ملکی
بچند جزو واسم مختلف محصول در بندرها علیحده
و درشهر علیحده داشت ! حال از حضور ! خرج
ملکی موقوف فرموده شد که در خود قریه ها که از
يكجا بدیگرجا ببرند یا در خود هر قریه
فروش برسانند محصول گرفته نشود ! چنانچه
بندرها که سابق مقرر بود کامل موقوف فرموده شد !
هرگاه به شهر بیاورند بقرار قاعده صرفیات
جنسی ساخته و بافته ! محصول آن ها در گمرکها
از قرار فی صد پنجروپیه پخته گرفته شود !
محصول مذکور بهمان محلها و ولایات که گمرك
دارد در خود گمرك گرفته میشود : و دريك
گمرك که محصول داد باز بهرجای که بخواهد
ببرده می تواند و دیگر محصول گرفته نمی شود .


٣٠

فصل (٢)

مخصوص و ظایف مدراء یعنی مدیرها
و کافه مامورین گمرکها
و تاجر ها

الف — و ظائف مدراء و مامورین گمرکها
١ ) : باید مدیر وكافة مأمورین كمرك در همه حال
حضرت خالق متعال عزاسمه را حاظر و
ناظر دانسته درکمال عدل وانصاف به ایفای وجیبه
ذمت خودشان پردازند . به ارتکاب احوالیکه
محل شرف وغیرت اسلامی ومنافی اوامر
پادشاهی بود ابداً مبادرت نورزند . نفع
بیت المال و رفاه تجار را علی السویه
ملحوظ داشته بکمال حقانیت اخذ
محصولات نمایند .
٢ ) : اموال و اجناس خریداری سرکاری را که


از خارج بداخل می آید مدیر كمرك : آن را
مانند سائر اموال تجارتی : محصول كند
و محصول آن را نقد نگرفته مبلغ
محصول را دخلاً خرجاً بدفتر كمرك
ثبت و درج نماید .
(۲) : چون : كافه كمرك ها و بندرها و سائر
شعب وجوهات : متعلق بنظارت تجارت می باشد
لهذا مأمورين وجوهات : در كارهای سررشته
طلب بمدير های كمرك ها : ومدیر های
موما اليهم : عالى قدر جلالتمآب ناظر تجارت :
مراجعت کرده سررشته می خواهند .
مشار اليه : اندازه اختیار خود سررشته میدهد.
وچیزی را كه در خارج اختیار او باشد بحضور
والا عرض کرده سررشته حاصل میدارد .
چون : مأمورين كمرك های
چاریكار ، تکاب ، تلقان ، جلال آباد .
دكه ، لهوكرد ، كردیز ، ارگون .


۳۲

کټواز ، خوست ، مقر ، غزنین
به اصول جدید بجدول کار مینمایند لہذا نقرل
صورشته خودها را برای مدیر مرکزی کاب
ارسال دارند ، مدیر مرکزی خلاصه
کرده بناظر تجارت اطلاع نماید .
٤ ) : كافه خدمۀ كمرك ؛ زیر دست مدیر ومأمور
كمرك میباشند . وهر كدام ؛ مأموریت خو
به قرار قاعده اجرا داشته خودرا شخ
مستقل نشمارند .
( ) : مدیرین و باقی مأمورين كمرك باید که از م
رشوت ولوث غبن وغدر؛ خیلی بری
وپاك دامن ؛ كذران كنند ، هر گاه بچنين
دنائتی آلوده دامن شدند بقرار قانون
جزای اعمال شان داده خواهد شد
٦ ) : مديرين كمرك مبلغ محصولات را
وار بروز های چهار شنبه تحویل
نموده رسید می گیرند . هرگاه در بخش
اهمال ورزیده نزد خود نگاهداشته


۳۳

و ظاهر کردید از مأموریت معزول میگردند .
مدیرین گمرك در اخذ هرگونه محصول ؛ قرار قاعده مفصلاً سندی بصاحب مال اعطاء کنند . چنانکه اسم پدر و خود شخص و جزو مال در ان ثبت باشد . هرگاه تاجر همان مال را بجایی ببرد مدیر كمرك انجا مال را باسند آن ؛ مقابله کند . در صورتیکه مال ؛ مطابق جزو سند یا کمتر از جزو آن بوده مهر محصول را یعنی نشان چاپ محصول را داشت مزاحم نمیشود . و در صورتیکه مال از جزو سند بیشتر بوده دارای چاپ نباشد همان مال اضافه از جزو سند از بیم عبرت دیگران ؛ ضبط سرکار میشود .
هرگونه اموالی که محصول آن از صد تادو صد روپیه مقرر است و در كمرك کمتر محصول شده باشد و در بازار ؛ همان مال ؛ نسبت به محصول كمرك ؛ بیشتر دیده


٣٤

شود مدیر كمرك تحقیق و تفتیش نموده
بعد از اثبات ؛ همان مال ، كریزی و صاحبش
مجرم محسوب می شود .
( ٩ ) : هرگاه نفری مفتشین بمدیرهای كمركها
اطلاع بدهند كه اینقدر بار از فلان سمة
یا فلان موضع بكریزی عبور و مرور كرده
یا می كند و كشتماندن ودستگیر نمودن بارها
خارج از اقتدار نفری، مفتشين وكمرك باشد
مدير كمرك على الفور به دائره حکومت همان
موضع اطلاع داده سوار و پیاده بقدر لزوم
گرفته در پی دستگیر كردن بارها می فرستد
بارها با بارگیر بعد از دستیابی ؛ ضبط و فروخته
مبلغ آن تحویل خزانه شود .
( ١٠ ) : تعداد نفرى، كمركها ومأمورین زیردست
آن ها به قرار اندازه كار ، مقرر گردیده اند
اما اگر مدير يك كمرك تزیید بعض نفری را
لازم بیند کیفیت تزیید را مشروحاً (١١) (١٢)


برای ناظر تجارت نوشته کند . ناظر موصوف
تا حد اختیار خود سر رشته نموده و خارج اختیار
خود را بحضور همایونی عرض کرده
سررشته حاصل می کند .
(11) : اموالی که در یکی از گمرکهای دولت علیه
افغانستان محصول شده از انجا بجایی دیگر
نقل شود ومدیر گمرك ديگر جای دوباره
محصول بگیرد و به تحقیق برسد مبلغ گرفته
گی مذکور از خزانه سرکاری پس داده
نمیشود بلکه محض سرزنش و زجرا مبلغ
مذکور از همان مدیر گرفته بصاحبش
داده شود .
(12) : محصول امتعه واشیای ادخالات واخراجات
در مواد آنها مفصلاً مندرج است . هرگاه
فرضاً كدام قلم ادخالی و یا اخراجی جنسی
که تحت حکم نیامده باشد همان جنس را


٣٦

بمثل و مانند آن تطبیق داده محصول مثل (۱) :
ازان اخذ کشته داخل دفتر شود . و دررفی
از اجناس و اشیاء اگر مدیرین كمرك را
اشتباهی آمد صورت اشتباء را بنظارت
تجارت اطلاع داده طالب سررشته شوند .
ناظر تجارت به قرار اختیار خود جواب
بگوید . و در باب خارج اختیار خود؛ از
حضور سررشته حاصل می کند . نفری که --
به اصول جدیده بجدول کار میکنند مثل فقره (۱) :
سه ووم معمول دارند .

(۱۳) : تاجريکه مال التجارهٔ خود را محصول
کرد مديرين ومأمور كمرك بايد كه محصول
آن را سنجیده و سند به قرار قاعده داده
مبلغ محصول را كاملاً نقد بگیرد و بصندوق
گمرک انداخته بروز معين ، تحویل خزانه
نمايد .


۳۷

(١٤) : هرگاه از نفری متعلق گمرك ؛ مال تجارتی
را ملاحظه ومحصول نکرده سند داده بود
وبعدالتحقیق اگر ظاهر کردید محصول
اصل مال بقرار سنجش از تاجر گرفته
میشود و مطابق آن از شخص مذکور
بقسم جریمه ؛ بعد الاخذ خودش نیز از
خدمت گمرك ؛ عزل کرده میشود .
ب – وظائف تجار :
(۱) : چنانچه افکار شاهانه ام در تدارک اسباب
راحت و سهولت تاجران مصروف ؛
و در خصوص ازاله تکالیف شاقه و
مزاحم مفرطه شان معطوف است همچنان
تجار را لازم بلکه الزم است که در
خصوص حق بيت المال که درحقیقت ؛
آن هم نفع خود شان میباشد اغماظ عين
نه نموده محصول گمرك مال التجارة خود
هارا ادا کنند که بدینگونه هم حب وطنی


۳۸

خود را اثبات و هم تجارت خود را بخلان
کرده میباشند ! و هرگاه مال التجاره
خود ها را بی محصول ادخال و یا اخراج
نموده بودند و گرفته شد ، اصل مال و
بار گیر مذکور ضبط میشود .
۲) : تاجری که مال تجارتی خود را به قرار قاعده
محصول نموده سند جزووار مدير گمرك
را بدست داشته باشد در حمل و نقل مال
خود مختار است هرجا که خواهد بی تکایف
و گرفتن محصول برده می تواند ! هر گاه
تاجری در خود كمرك جای : همه همان مال
و یا بعض اران را بتاجر دیگر بفروشد
و خریدار ثانی مال مذکور را بجایی نقل
دهد بايع در چتی سند گرفته کی خود
الصداق کرده تسلیم مشتری نماید ، همچنان
مدیره گمرك نيز بعد از تحقیق اسند مذکور


را ملاحظه نموده اجناسی را که مشتری
و یا صاحب مال نقل بدهد تفریق کرده
بموضع که خواهش داشته باشد تذکره
معافی میدهد همچنین مال اگر تا چند شخص
دست بدست گشته خرید وفروخت شود
محصول دوباره ندارد ، در هیچ گمرك
تفاوت محصول گرفته نشود . لکس تاجر مهر در تکت
(۲) : تجاریکه بار خود را باداره گمرك می آرند
یکماه برای شان مهلت داده چیزی کرایه
گرفته نمیشود تا مال خود شان را محصول
کنند ، اگر در مدت مذکور مال خود
ها را محصول نکردند بعده فی بار دو پیسه
در روزی تا زمان محصول کردن کرایه
گرفته میشود .


٤٠

ج - قوانین متفرقه .
۱ ) : اخراج و ارسال و اجناس و اشیائیکه
بخارج مملکت ممنوع است :
از دارالسلطنه و علاقه جات آن :
اسپ و مادیان ، گوسفند نر و ماده ،
روغن و همه غله باب ، اشتر ، کاو ،
قاطر و مرکب .
از قندهار ، هرات ، فراه ، پشت رود ،
چخانسور و مضافات آن ها :
اسپ و مادیان ، گوسفند نر و ماده ،
روغن و همه غله باب ، اشتر ، کاو ، قاطر ،
مرکب .
از ترکستان و قطغن و بدخشان
و میمنه و مضافات آن ها :
اسپ و مادیان ، اشتر ، روغن زرد
و همه غله باب ، کاو ، قاطر ، مرکب ،
گوسفند ماده .


٤١

سوای اجناس و اشیای جزؤ فوق روپیه نقد ، نقره ، طلا ، مسكوك وغير مسكوك ، اسلحه باب کاملاً ممنوع است یعنی برده نشود !
و اگر شخصی خلاف آن نموده اجناس و اشیای ممنوعی را برده بود و دستگیر شد . زنده مال ، ومرده مال آن ؛ بهمراه باركير ؛ ضبط وفروخته مبلغ آن تحويل خزانه شود ! زیور و جواهر پیاده را بعد از ادای محصول برده میتوانند.
سرای دارها و سائر خدمۀ مقرر حمل و نقل وکشودن صندوق ها و بارهای تجار را لازم است که در حین کشودن و محصول نمودن بارها و غيره خیلی صرف مساعی نمایند تا مال تاجر تلف و خراب و بر هم نشود ، چینی باب نشکند و از برف و باران


٤٢

هر وقت محفوظ باشد ، هر گاه در ادای ( ٥ )
وجيبه ذمه خودشان دقیقه اهمال ورزند
مدیر كمرك بقدر لازم از يك تا بیست
روز : بخواه او را جریمه گرفته خودش را
موقوف كرده میتواند .
( ٣ ) : هرگاه شخصی در اجرا آت امور
كمرك : اخباری نماید و برای ادارۀ حکومت
شبهۀ پیدا شود ادارۀ مذكوره باید
فوراً تحقیق كند : و بر نتيجۀ تحقیقات
احکام قانونیه اجرا میشود .
( ٤ ) : آوردن هر نوع شراب بداخل ممالك
محروسه ممنوع است . هرگاه شخصی نهان
یا اشکار مرتکب این عمل كردد مالش
تلف و خودش مدت سه سال حبس و نیم ٦
قیمت شراب آور دكي آن جرم گرفته
میشود .


٤٣

ماده (٥) : ورق های دفاتر ورسید وراپوت ؛ به قرار جدول ؛ مقرر شده ورق های مذکور کل و تراش نشود ، هر کا نویسنده سهو کنند بر سهو خود نوعی خط بکشد که غلطی وسهو خوانا باشد بعد ازان ؛ عبارت صحیح را نوشته بدسخط مدیر برساند . در صورتیکه بملاحظه مدیر نرسانده کل وتراش کرده بود و نقصان دولت دران نبود بار اول نیم ماهه ، بار دوم یکماهه تنخواه جرم میشود بار سه ووم از نویسنده کی معزول میکردد ؛ و اکر نقصان دولت بود دو چند نقصان جرم گرفته از ملازمت معزول میشود .
ماده (٦) : تنخواه مقرر مدیرین وباقی مأمورین كمركها عموماً به قرار برات و سر رشته از خزانه داده میشود ، آنها به قرار قاعده


٤٤

پایمزی تنخواه خودشان را می کنند .
٧ ) : رپوت های بندرهای متعلق گمرکهارا ( :
مأمورین بندرها به قرار قاعدۀ مقرره بادارۀ
گمرکها روانه دارند .
٨ ) : منصف های گمرکها را لازم است که در ادای
منصفی خویش هرگز لحاظ و طرفداری
نکنند . وقرار نرخ روز قیمت بگذارند ( ١
اگر کم و بیش قیمت کرده بودند ، در
صورت کم که نقصان بیت المال است بار اول
مبلغ تفاوت ، بار دوم دو چند جرم و بار ( ٢
سه ووم سه چند جرم و از ملازمت موقوف
میگردد و به هیچ کار مقرر نمیشود ؛ و در
صورت زیادت که نقصان تاجر است صاحب مال
باید که بمدیر گمرک عرض کند . تا مدیر منصف
دیگر خواسته تفاوت قیمت را تحقیق
وتدقیق نماید ؛ وبعد از ثبوت تفاوت را به


صا حب مال ۱ مجرائی بدهد و تصدیق مدیر
وساثر نفری درفقرهٔ مذ کور مندرج باشد .
( ) : نفری مامورین متعلقین کمرکها وغیره مفتشین
بندرها وراهها و مواضع که مال کریزی را
پیدا و دستکیر میکنند ۱ بعد از وضع محصول
مقرر برای شان ده یک قیمت همان مال بمقابل
ابراز حسن خدمت ۱ مرحمت شود .
(۱) : محصول قافله باشی که برای کرایه کشان و
تاجران تکلیف بود ۱ مو قوف فرمود
شد ۱ قطاً کرفته نشود .
(۱) : نرخ روز ادخلات عبارت است , از
فروش وابتیاع تجار ۱ مالی را بروپيه نقد
به قرار قیمت وارزش همان روزبه دکاندار
و تا جر ۱ نه فروش خود دکاندار
بسائر اهالی ۱ اما در اخراجات ۱ مراد است
ازقیمت نرخ روز داخل مملکت ۱ نه قیمت


٤٦

نظامنا
و ارزش خارج !

۱۲) : اجناسیکه فی صد دوصد و فی صديک
صد محصول دارند هر گاه تاجر ها اجناس دولت
مذکوره را در بین دیگر مال تجارتی خود ها نخواهد
آورده بودند و بحيله باسم دیگر مال خود که آن
محصول آن کمتر است محصول کنند ! و
در گمرکها ظاهر شد همان مال او ضبط ، و اجـ
و مناصفه محصول بقسم جریمه گرفته
شود .

۱۳ ) : هرگاه کدام کیفیتی رو دهد که در خصوص
آن در ین نظامنامه ، قاعده وضع نشده باشد ،
باید بنظارت تجارت مراجعت شود .
بقر ار ايضاحات فوق ، قوانين اخذ
محصولات وفرائش مدیرین و باقی مأمورين
گمرکها و اهالی تجار مجدداً از حضور شاهانه با
بنا بر خیر دولت و ملت منظور و توضیح کردیده


٤٧
نظامنامهٔ سابق منسوخ وباطل شد !
جمله مدیرین و مأمورین گمرکها و تمامی تجار
دولت علیهٔ افغانسان را امر است که اندکی در پیروی
قواعد مسطوره ، غافل نباشند و عیناً بر طبق
آن ، اجرای امورشان را نمایند .
ادخال این نظامنامه را در جملهٔ نظامات دولت
اجرای احکام آن را اراده میکنیم .
[Stamp]


[BLANK PAGE]


( صحیفه خطا و صواب کتاب )

صحیفه | سطر | خطا | صواب
۱۰ | ١٦ | بتو | و بتو
۱۱ | ١٤ | وغره | و غیره
۱۸ | ۱۱ | کل دار | کله دار
۱۹ | ۱۱ | پسه | پسته
٢٦ | ۱۰ | بوستینجه | پوستینچه
۳۰ | ۷ | حاظر | حاضر
٣٤ | ۱۷ | کیفیت | کیفیت
٣٥ | ۲ | نموده | نموده
۳۷ | ۱۰ | مضروف | مصروف
۳۷ | ١٥ | اغماظ | اغماض
۳۷ | ١٦ | نه | به
۳۸ | ۱۲ | اران | ازان
٤٠ | ٤ | السطنه | السلطنه
٤٣ | ۳ | هر کا | هر گاه
٤٣ | ٦ | بدسخط | بدستخط
٤٥ | ۱۰ | قطا | قطعاً
٤٥ | ۱۱ | عمارت | عبارت
٤٧ | ۳ | افغانسان | افغا نستان
۱۸ | ۳ | طیبه | دارطبعی
۲۰ | ۱۷ | مجال | جمال قسیمتی