{"book": "adl0455", "page": 1, "text": "د پښتو ژبي لياره\nمؤلف محمد ګل\nتاريخ ۱۳۱۷"}
{"book": "adl0455", "page": 2, "text": "دپښتو دژبے لیاره\n\nمؤلف: محمد گل مهمند\n\nبلخ : ۱۳۱۷"}
{"book": "adl0455", "page": 3, "text": "ERNEST F. FOX\nMAJOR, G. S. C.\nU. S. ARMY.\n7\nU. S. MILITARY ATTACHE,\nKABUL Afghanistan.\n\n339\n156\n14\n509"}
{"book": "adl0455", "page": 4, "text": "BEST CCPY(S) AVAILABLE\nد پښتو د ژبے لیاره\nیا\nپښتو صرف آو نحو\nمؤلّف: محمد گل مومند\nبلخ : ۱۳۱۷\nد ۱۳۱۷ لمریز کال د ثور په میاشت کې په مزار شریف ښار کې\nفاضل ښاغلي ”پوهاند“ تر څارنې لاندې چاپ شو\nنورے ژبے زده کول که ده یی کمال\nخپله ژبه هيرول بے کمالی ده\nد (صافی) عبدالعظیم په اهتمام او لیکلو سره په لاهور کښے چاپ شو\nمکتب خانه انجمن ترقی اردو\nد هندوستان د چاپخانه کې ډهلی ۲۱۰۰۰۶\nتیلیفون : ۴۶۹۵۲۶۱"}
{"book": "adl0455", "page": 5, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0455", "page": 6, "text": "#6, Kabul letter\n30 Nov. 45.\n\nدپښتو د ژبی لیاره\nیا\nپښتو صرف آو نحو\n\nبلخ : ۱۳۱۷\n\nمؤلف : محمد گل مومند .\n\nنوری ژبی زده کول که ده ی کمال * خپله ژبه هیرول بی کمالی ده\n\nد (صافی) عبدالعظیم په اہتمام آو لیکلوسره، د بلخ د شرکت رستنبالہ خوا پہ لاہور کښی\nطبع آو لہ بلخہ شائع شو\n301"}
{"book": "adl0455", "page": 7, "text": "89-933594"}
{"book": "adl0455", "page": 8, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nمدخل\n(نه توطئه ی)\n\nچوته خبره ده چه ملتونه یو د بل څخه په ژبی سره بیلیږی یعنی لومړنی آو دپریم\nامتیاز دهریوه ملت همدغه ژبه ده نور خصوصات آوخصوصیات آو پاتی امتیازات آو\nممیزات ټول دوغه نه وروسته دی، آو درستی ملی ژبی تراثراً وسیوری لاندی\nپلنی کیدای شی. نو دیوه ملت ژبه هر څومره چه خلل مینده کی هماغومره ملی خصائص آو\nخصائل آو ممیزه اوصاف ئی خلل مینده کوی.\nدیوه ملت په ژبی کښی هر څومره چه دبل ملت ژبه نفوذ مینده کی هماغومره سیاست،\nاقتصاد، اجتماعیات، ملی اخلاق، ملی اداب، ملی عادات، ملی رسومات آوعنعنات،\nټول ملی خصائل آو خصائص، حتی چه ذهنیت، افکار، حسیات آو مدنیت ئی نفوذمینده"}
{"book": "adl0455", "page": 9, "text": "ب\nکوی آو هماغومره دخپلی ژبی خاوندانو نامرئی بره یی آو غلبه ددغی بلی ژبی پر\nخاوندانو تأمینوی . آو که دیوه ملت ژبه دبل ملت ژبی ته مغلوبه شوه گنره هغه ملت په هغو\nپاسنونو لوخصو صاتو کښی ورته پرشو . علی الخصوص که اقلیتو نه هم د هغی ژبی خاوندانو\nپه دغه ملت کښی وی نو سیاست ، معارف ، مهمی آو گنوری اقتصادی چاری ، لو یه\nبرخه ملی پانگه ، ټوله د هماغه اقلیتونو په لاس لوېږی نو په دغه حال کښی تمام هوسا توب\nآو راحت ، خواک ، عزت آو مرتبت د هماغو لېږه وی آو دست مشاق آو مزاحم ، ټوله\nنا هوسایی ، هډغه خوار اکرب بی وزلی ملت وی .\nد په لوی ملت د هماغه لېږه و د گټی د پاره به استعمالېږی . دوی به تل سو کرک\nخوری ، پښی به وسری ، آو هغه نور به خوبرو یی آوښکلکی تغری . دوی به بربنڈ گرځی آو\nهغوی به درېشمین کالی آغوندی . د دوی به کودی نه وی ، د هغوی به ښگلی ولاری\nوی . دوی به کله ی نه لری ، دهغوی به ښارونه نه سېږی . دوی به پلی گرځی ، هغوی\nپگرندی گادی ځغلوی . هغوی به پر مخملی نامیو ، پرلینڈیز وناستر وساو و تچر ناست آو\nدوی به مرئی پشان ورته ولاس وی آو پر وچه ځکه پر توره خاوره به هم کښناستنه ی نه شی ."}
{"book": "adl0455", "page": 10, "text": "پ\nمریضی ته په دوام ورکوی، وینی به د دوی رژیږی، مجدی به د دوی د ښکولو\nعلمو خاوری کیږی، چری چی به ښیوی کوی، ګنی، عزت به د هغوی وی لکه چه متل ده ی\n( توره به لا لا وهی، نمری به عبد الله وهی ) . په عین واکداری کښی بی\nواکه، په عین وطن داری کښی بی وطنه وی . په خپل وطن کښی به غریب او پردیس\nوی. ښنه ښرونه، ښنه دندونه به د نورو او تور وغرونه او سنګن رغونه، دوړی سپیری\nاو سپیره داګونه به د دوی وی. په خپل وطن کښی به محکوم او هر ګوره په مظلوم وی،\nخپل به ورته پردی شی لکه چه په نامه که څه هم خپل وی خو افکار، احساسات، اقوال،\nاعمال او افعال یی، آغوسته خواره یی، خواک او ژوندن یی بشپړه په نښی یی\nد پردی او دبل وی. په خبره پوره نه پوهیږی، که و پوهیږی سره به نه چوسږیږی،\nخوږ به یی نه دو ا کیږی مار وعقرب یی نه رغیږی . په زګیروو باندی به کولنکو نه\nخوری. په خپل وطن کښی به خواراو د خپل او د پردی په سترګو کښی به بی مقدار وی\nڅه به شی ګنلای کیی ګڼی نه یی نشی تقرلای او ځنلای . زیار به د دوی وی خواک\nبه دنورو . علم او مدنیت ، ثروت او عزت به دنورو وی او اصلی وارثان د یغی"}
{"book": "adl0455", "page": 11, "text": "ت\n\nخاورے . چه ځمکه ددوی په پښو کو اېګز ونو ږنګډه شوې وی، د ځناور و په شان\nبېګر ځي. د ځناور و پښپرند حتې چه د ځناور و نه به هم په بد ډول سره د نورو د ګټو دپاره\nاستعماليږی. د ځينو ځناور و په قدروی خدددی به نوی، د خپل آود پردی زړه\nبه پرې سوزی. خلک به ورته د سترګونه د مینے تویوی. تپښته دے وی خدائ ته،\nولے نه ګورے آو ورشے ددغه سې ځای ته .\n\nدغه سې ملت به ورځ په ورځ چوکيږی تر څو چه محوشي. سره ی چه مری، مرګپډل\nآو ساه سپارل چرے هم آسانه شي لا یو څه ده ی، خداي دې د هغې مرينے :\nسره ی وساتی چه لاس آو پښے خوږیوی آو په آسانه سره ئې ساه نه ختجي .\nهر څه چه دی دملت سعادت، سلامت، عافیت، راحت، عزت، ملی شته\nواله ی، هر ډول لوسر واله ی، دملی شئونات پاینہ، دوطن ساتنه ، په عزت آو\nہوسا ینے سره ژوندون. په عزت سره مرينه آو د ښری ځمکه په ښه نامه سره تګ آو نور\nټول ملی یو والی پورے، مليته پورے آو هغہ ہم ملی شبے پورے ئې اړه لری،\nلکه چه پاس دويل شو که شبې ضل میندہ کہ دغه ټول ضل میندہ کوی آو که محوه شوه ٹول"}
{"book": "adl0455", "page": 12, "text": "ت\n\nمحو کیږی او د هغه ملت نوم او ښه دنړی د مخ څخه ورکیږی.\nژبه هر څومره چه بشپړه وی دغه خصوصات هم هماغومره بشپړه او تراهمیت لاندی\nوی لنډه ئی دغه ده ی چه ژبه د ملی موجودیت ، هوساتوب او سعادت ، دلویوالی\nاو جګ والی ښه ده .\nنو ژبه باید وساتله شی ، وپالله شی ، وروزل شی ، کار ته کړله شی، علمی شی، ادبی شی،\nپہ حیثیت سره د ملت د ستواسنیو او احتیاجاتو ته کافی شی .\nهوس راشو چه ژ به څنګه ساتله کیږی؟ ژبه دغه سی ساتله کیږی چه ټول لغات\nاو اصطلاحات ئی قید او صرفیه او نحویه قواعدئی ضبط شی . ادیبان ، عالمان، پیاوړی\nاو پوهان غول ئی ساتنی ته ځان اس وبولی او متخصصین او اهل فلک ئی په مارت\nوالی باندی د امریښنی (احتیاج) او د زمان د اقتضا په موجب کوشش وکړی ، زیار\nوکاسی او پری ښږدی چه خپل دود او قواعد و په پښندی سره وه و ہیله شی او څوک\nبی ځایه او بی اصوله تصریحات او تصرفات په کښی وکی . دغه لوی ننگ او غیرت\nده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 13, "text": "ج\nننگیا له ی سره یی خپل عزت او مرتبت ، خپل امتیاز او مزیت پیژنی په گٹنے او\nساتنے باندی ئے پام کوی او زیار کاږی دپردی عزت او مرتبت ، د پردی امتیاز\nاومزیت ، پرده یی آودبل وهی ، ہغہ دچانہ خپلپږی ، خپل امتیاز نہ پیژاندل ، دبل امتیاز او\nممیزات خپل گنړل، سرلوی والہ ی پرے کول، پہ ہغہ باندے ځان ښاغلہ ی آوممتاز\nبولل ، پہ ساتنے ئے ځان ستړہ ی کول ، بلکہ مال آو سرجارول آو خاورے کول .... وه ی\nپوہ سرہ ی خپل آو دبل مال پیژنی . دخپل مال گرانیت آو ساتنہ آو پالنہ دپوہے آو\nغیرت څخہ وہ ی . دبے غیرت سړی مال تہ څوک څہ نقص ورسوی بیا ئے ښکارہ لیا\nپہ غلا یوسی آوبوزی لہ بے ہمتی آو بے غیرتی ضغنے پسے نہ کږی ، کہ څوک ئے ورتہ\nو وائی چپے لاسہ شہ ، خپل مال بیا ئے تاوان واخلہ متجاوز سرہ جگرہ وکہ ، مجرا ورکږہ\n( بے بابا ) وائی آو یو څو گیلے کوی ، نہایت وائی څنگہ ئے کړم ، آخرہ زمانہ دہ خلق سپین\nسترگی شوی حلال آو حرام نہ پیژنی ، بے موجبہ پړ خلکو باندے تعدآء و نار واکوی ، پردہ ی\nمال پہ ناروا سرہ خوری ، کہ څہ و وائے بیا خپړے ہم لگوی ، پہ جنگ نہ چہ و چا پہ وژلوہم\nاسراو ایسار نہ دی ، بلا ورسے طما رزاق خدائی دہ ی ہغہ بہ پہ آخرت کښے خپلہ جزا ووینی."}
{"book": "adl0455", "page": 14, "text": "چ\nکه چوک کونے تنے لاندے کی هم څه نه وائی بلکه خپله پلو ورخوشے کی آو د هغه سړی\nپه کوم چل بیا دسره ورو ورو کونے آو په وروسته کښے کو رخوشے کی آو د بل\nګاوندی شی لیا کو دی وهی . دوغه سے سړی دست مال خلک خوری ، د پلار آو\nنیکه نه ورپاتے دولت ، خانی ، عزت ٹول تنے ځی آو دپولی ٹک آو دخواست کو ندی ته\nکښنی ، بیا به د پردو دروته مندے وهی .\nغیرت ، لور همت ، روغه پوهه (عقل سلیم) دغه نه منی آو نه پرېږدی چه څوک\nخپل مال خوشے کی چه وروست شی ، ورته نقصان ورسی آو خلک نے ښکاره لیا په غلا یوسی\nآو کور تنے لاندے کی . آو ده ی دپردودودی پخوی لیا د پردو تر کټوے لاندے اور\nبلوی آو بیا دهغوی سړی آو پاتے شونګی ته ناست وی آو . . . . پشان کونډی چنٹی\nغیرتمن سړی خپله و چه د پردی پرنده و بنده بولی خپل زور دبل ترنوی ښه کنه کله که بل څوک\nلنده لیا نوه ی ورته راوسری نے منی بلکه سپکه نے بولی، کوشش کوی چخپله و چه\nآو خپل زور خپل زیار سره لنده آو نوه ی آو خپله زړه کودی کوئی مانری بلګه کی،\nدسړی آو پاتے شونګی په خولہ آو دبل دکوندی پڅنګو په مجلس کښے خپل مرتبت"}
{"book": "adl0455", "page": 15, "text": "خ\nد اظهار دپاره بیا آربری و پستل آو ښځونه وهل آو دپردی په کالوسرلوړی واله ی کول ناپوړی\nبی همتی، ذلت آو خواری ده.\nدغه عمومی ملاحظات دګا دژبے په خصوص کښے، څوخبره او ږده شوه په دغے کښے\nلبرخه د اصل موضوع نہ لرې ولوږم، هوس د خبرے واګه ی بیرته خپلے موضوع خواته\nګر ځوم چه هغه د پښتو ژبے موضوع ده.\nښکاره ده چه د پښتو په باره کښے تر دغه مخکښے خوادیره ناپامی آو بے غوری حتی چه\nدپر ظلمونه شوی، اما د نه چا کری آو خنګه شوی هغه بیله اوږده خبره ده د غلته خما مقصد\nدنه ده ی چه د پښتو ژبه ساتلې شوے نہ دہ، دیخوانہ لږہ آثار پاتے دی، کچد ای شی چه\nد پرېوہ څو د وښمنیوآو د باندیئنو بګر و په اثر سرہ بہ ورک شوی وی دغه آثار چه پاتے دی\nتقریباً ټل د دغه نیز دے زمانے آو دیوڅومعہد و و نظم آو شناما ثرونخہ عبارت دی چه په\nهم څګه پښتونه دی بلکہ پہ ڈیرو کښے یے بے له معدود و الفظو آو خو ضمائرو آوخینو\nاد اتو آو تورو د پښتو نورہ څه مهمه برخہ نشتہ علمی آثار لږ پاتے دی آو هغه هم لکه چه\nذکر شود نیز دے آو لنډے زمانے دی، لغتونه یے قید آو صرفیه آو نحویه قواعدے"}
{"book": "adl0455", "page": 16, "text": "ځ\n\nضبط شوی نه دی .\n\nما ته ترہوسه پوری ددغه سے کوم صرف آہنحوی کتاب پته معلومه نه دہ چه\nپښتانه سړی دی خپل دپښونلوا و پښتو په اثر لیکلی وی. دځینو پردوله خوا که\nڅینی لیکل شوی دی خو هغہ ہم سم آو بشپړ نه دی .\n\nدپښور په دده آو داباسیند په غاړه کښے ډیرۍ پښوښتے بیامر که څه لیکل\nشوی دی ہغہ برسر ن دسظحی ) لیکل شوی ځکه چه د زړه لہ مینی آو دمیت لہ امرینی\nڅخه ددی پرونلواو پښتو آو ځان ستره ی کوله په اثر آو نتجی لیکل شوی نه دی نو نه دغه چه\nبشپړ بلکہ سم آو صحیح ہم نہ دی. یایو اسطے یو، صرف آو نحوی کتاب په اردوزبی\nلیدلی ی چه ہغہ ہم دپردی پہ غوښتی آو د غیرابی ژبی له خوا لیکل شوی آو دڅه اہمیت حائز\nآو د کوم قد ر آو قیمت لایق نه دی ؛ په هر حال سره که دخپلوا آو خپلوانه آو د کام آو عزیزا نو په نښی\nیغنی دیو پښتنو په چاپیرا محیط ) کښے لوی شوی نه یم، نو ځکه ځما معلومات پښتو کښے\nله سره بشپړ نه دی . په ور کښے کښے می پار سود پړه آو پښتو لړ ہ وویلی که و ویم\nچہ پرما دغه سے متونه راغلی چه په میاشتو څہ چہ پہ کلو نو کښے ہم د پښتو خبری نه دی"}
{"book": "adl0455", "page": 17, "text": "خ\n\nکسی، مبالغه به نه وی! د خپلو آو خپلوانو نه لرے دکابل پہ ښار کښے لوی شوی یم.\nعزیزانوسره که څه هم نہ وہ شپیډ لے خود پرہ نیگه هم نہ وہ. ہو کښے پښتو مے زدہ وہ\nخو لږه ، ومیلیدی مے شوه خو د لږو د سلو لہ لا ملہ کرنیچوہ وہ ، اما ور وستہ پہ لوی والی کښے\nچہ پرے پوہ شوم د پښتنو آو خپلو عزیزانوسرہ مے لاره مینه وکړه. پښتو تہ مے مخہ وکړه\nآوخپل معلومات مے څه پہ کښے د مرکز لہ خصوصاً د گرا نو عزیزانومحبت ملوشینوارو پینور لہ\nد ین کړم . که څه هم ہوس مے تریوے درجے پورے اختصاص پہ کښے میند له ی\nآو دہری عزیزان ما متخصص بولی خو ښہ پرے پو هیږم چه ځما معلومات پہ پښتو کښے بندہے\nچہ لازم ده ی لا بشپړ نہ دی. صرف دغومره ده ی چه ځما کاریگړہ ی پرے چلیږی.\nځما علمی استعداد ہم کافی نہ دہ ی ځکہ تحصیل مے منتظم آو مکمل نہ وہ پہ ہر حال سرہ پرہ\nد ہمدغہ نیکمر تیه آو عجز ، خپل ہمت مے ٹینټ کړہ ی نہ دہ ی پہ جرئت سره د چارے\nداگی د میدان ، تہ و تلہ ی غواړم چہ علمی آواد بی خدمت خپلو پښتنو و رونړو تہ و کم ؛\nځکه چه پښتانه عالمان آو ادیبان د چارے پد داگی آود گر کښے لږ و نیم . نن ورځ دنہ\nنیگمر ی چو پڑ ته ضرورت ده ی . نن ورځ د فدا کاری ورځ ده ښائی چه ښه ییا نابودہ"}
{"book": "adl0455", "page": 18, "text": "نامه ته ونه کتل شی او د هغوی په څیر د ملت چوپر په ښه نیت او سم نصب العین وویل شی نو غه ده ی چه پر لوی څښتن مے توکل کره ی (د سیند) تألیف نه ورسته مے د پښتو د صرف او نحوی په تألیف پیښه وکره او خداوند تعالی خپل لطف او کرم سره توفیق راکر.\nدغه کتاب هم په ښه وخت کښے د پښتنو عزیزانو او د پښتو د شائقینو د استفادی دپاره تیار شو او د اګی او د ګرته وووت . ددغه وخت ښه والے دی دغه ده ی چه د پښتو نهضت او خوځیدل په وطن کښے قوت میندلے دی او دغه نظریه چه (ملی امتیاز، ملی شته والے دی، ملی یو والے دی، ملی لوس والے دی، د پښتو او پښتنوالی پالنه او پاینه، د پښتو روزنه، ملی عزت، د پښتانه هوساتوب، د پښتانه سعادت ...... الخ پښتو پوری اره لری ) مینځته شوی ده او دیوی دلی په فکری کښے ئے ځای نیولی دی او ورځ په ورځ خپریږی او عمومی کیږی. مخصوصاً د علمی اعلیحضرت پالنه او پاینه ډیره او د ډیر اهمیت وړ ده.\nټولو نه څرګنده ده چه د شاهانه فرمان په اثر پښتو په درسته مکاتبو کښے جاری شوه او غوښتل کیږی چه د معارف درست کتابونه په پښتو واړول شی او له دغه وروسته"}
{"book": "adl0455", "page": 19, "text": "د\nزده کره ټوله په پښتو شی. همدغه دی د کابل په ټولو دوانزو آو د مملکت په در ستو ښو نځے\nزده کره ځی پرانتیل شوه آو غوښتل کېږی چه له در و کالو وروسته پړتے پښتون یا سرے\n(افغانستان) کښے پښتو ، د پښتانه د حکومت رسمی ژبه و گرځی .\nلُمبړ منده ی ټولو اک (صدر اعظم صاحب) د اعلیحضرت ددغه نظریاتو د عملی کولو د پاره\nد ېر کوشش کوی ؛ د معارف وزارت هم خپل سپک لگوی ؛ همدغه دی نور رجال هم شته\nچه پخپل وار سره دغے خواته پام لری آو هم یوه ډ له پښتانه د پښتو آو پښتوانی د چوپړ\nو هلو د پاره حاضره آو تیا رشوی .\nد پښتانه آو د بغہ چا چه پښتو زده ، کوشش ده ی چه خپل معلومات په پښتو کښے\nد ہړکی آو علمی آو ادبی جامه آو کانره ور واغوندی آو چا چه د خپل لیا دبل دنا پامی پہ اثر\nپر ہئے آو ہیرہ کرے لیا تے نیم گرے پاتے شوے لیائے نہ زده غواړی چہ پہ\nآساسی د ول سره یے زده آو بشپړه کی پہ دغہ وخت کښے ہرڅوک پښتو کتابونه لټوی\nمگر افسوس چه د پخوانیو د غضلت آو نا پامی پہ اثر کتابونه آو نور وسائل د ہر لړ بلکہ د نښتے\nپہ قطار آو د لے کښے دی ؛ علی الخصوص د ژ بے لیارہ چاته نه ده معلومه ، د ژ بے"}
{"book": "adl0455", "page": 20, "text": "قواعد غوند شوی آو لیکل شوی آو دکتاب پہ دول چاپ شوی : دی د خلکو خوارہ\nوارہ معلومات تر ہوسہ غوند شوی نہ دی آو د لمر نی توب لہ لامله متبعات ہم اختلاف\nلری. فرصت لا مساعدت نہ دہ ی کړہ ی چہ مختلفہ افکار پہ یوہ مرکز غوند شی آو پہ یوہ شی\nقناعت آو د ہغہ پہ اثر سرہ فکری اتحاد حاصل شی نو گوندے د دغہ کتاب د ہری مسلی\nلوستونکی پہ لمر ی سر کښے پہ ځینو مواردو کښے معترض شی آو قناعت ئے را نہ شی آو\nد ہغہ متبعات د دغہ کتاب سرہ ہمنډہ واقع شی اما کہ تعصب یویے خوا نہ کښیودل شی آو\nبرہ ځہ حوصلہ و شی آو ژر حکم و نہ شی یقین لرم چہ تر څہ شخو آو پلټنو و روستہ قانع شی آو موافقت و کی\nد دغہ لہ لاملہ چہ ځما پہ لاس کښے آثار نہ وہ چہ ما تنے څہ کټے اخیستی آو استفادے\nکړی وای نو و ښلای شم چہ د پښتو د ژبے د یارہ آو قواعد و پہ غونډ ولو کښے د ہر\nسترہ ی شوه ی یم ځکه چہ د ہرہ لښته آو پلټنہ ئے غوښته ، د دغہ کتاب پہ ترتیب کښے\nالبتہ د پردیو ژبو د کتابونو نہ استفادہ شوے آو پہ ہغہ ترتیب سرہ لیکل شوہ ی ، اما بوټان\nآو علما صاحبان پوہیږی چہ د ژبے لیارہ (قواعد) څہ د ترجمے کار نہ دہ ی چہ دبلے\nژبے ځخہ ترجمہ شی، کبد ای شی چہ ځما متبعات بشپر نہ وی لِیا څہ را نہ پاتے وی نو ځکه څہ ہم"}
{"book": "adl0455", "page": 21, "text": "دغه حکم نه کوم چه دغه کتاب سره غلطی او سهوه نه لری. هر دول چه وی خو چه دپستو او\nپستنو یو پخواندی مین او خادم یم ځان مسعود بولم چه په دغسی وخت کښی طبقتن تعالی\nجل و علی ماته ددغه کتاب دتألیف توفیق راکړ هسیه کوم چه دغه کتاب د استفادی حوب\nوګرځی او دپستنو او دپستو د شایقینو دخوا په کوچنی ی چوپر و کنرل شی که خدای کول.\nدغه هم وایم چه ددغه کتاب په تالیف کښی ځما روکی ( محمد قاسمخان ” ابراهیم خیل“)\nدپره مرسته راسره کړی او د هغی دپښتنی ځوبی یم دده خدمت په دغه کتاب کښی د قدر\nوړ دی.\nهمدغه سی (ملا عبیدالله خان صافی) هم په خپل نوبت سره مرسته کړی او\nځینی نور کسان هم چه پش شوی شه معاونت ئی چه دلاسه کیده کړی.\nدغه کتاب فضیلت مآب مولوی سید محمود خان د سرشائی د ننگر ہار او فضیلت مآب\nمولوی محمد وزیر خان پیار وخیل د میدان او ځینی نور د پښتنو علما صاحبانو هم لیدلی او\nتصدیق ئی کړی."}
{"book": "adl0455", "page": 22, "text": "لمړی برخه\nصرف"}
{"book": "adl0455", "page": 23, "text": "ہو اللہ تعالیٰ\nلمړی برخه\nپښتو صرف\nپښتو صرف ـ دغه هسې علم دهی چه د پښتو د سم ویلو او سم لیکلو د پاره اصل کلمات\nاو د اشتقاق ډول (1) ئی ښئی.\nتورکۍ ی (2) هغه ږغ ته ویل کیږی چه یوضل له خولې ده ووځی او یوه یا څو تورو\nاو یوه څوۀ خندی (3) ځینې عبارت وی.\nمثلاً : (خه ، آس ، ملخ) یو یو تورکۍ ی لری او ( ټالک ، کابل) دوه دوه تورکۍ لری\nاو ( ننگرهار ، پیښور ، کندهار) دری دری تورکۍ لری.\n\n(1) د یوی کلمی څو بلې کلمې ویستل په دغه شرط چه لفظاً او معناً یو و بلہ سرہ درستی ولری.\n(2) هجا ، (3) حرکت ."}
{"book": "adl0455", "page": 24, "text": "توری (۱)\n\nتوری : یو خنگاله ی (۲) ده ی چه څک ته پیژندہ کیژی د بل څک څه چه په پوستوالی\nیا کلکوالی د بغه په خبره ی د هماغه څنگالی په واسطه سره پیژندہ کیژی.\nپښتو توری - دپښتو توری ډیری خواے ہماغه توری دی چه په پارسو\nیا عربی کښے استعمال کیژی خو بغه توری چه د عربی د ژبے مخصوص دی لکه:\n(ث ، ح ، ذ ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ع ، ف ، ق ) پښتو کښے\nنہ استعمال کیژی ، نو که چیرے د عربی کومه کلمه په پښتو کښے استعمال شی\nچه پاسنی توری په کښے وی نو پښتانہ د دغہ لہ لاملہ چه د دوی خپلے مورنۍ ژبے\nکښے دغہ تور ی نشته آو ویلا یئے نہ شی: ث پس ، ح پہ الف\nیا پہ ہ یا پہ خ ، ذ پہ ز ، ص پس ، ض پہ د یا پہ ز ، ط پہ ت ،\n\n(1) حرف ، (۲) کیفیت ."}
{"book": "adl0455", "page": 25, "text": "ظ پ ز، ع پ الف . ف پ ق پ ک، ونچوی.\nہر ، کلمه چه د پاسنولسو توروڅخه (چه عربی ژبی لره مخصوص دی) کښی\nوی هغه کلمه پښتو نه وی، عربی به وی.\nدپښتو په ژبی کښی دیرش توری چه اشکال ئی په لاندینی دول سره دی\nاستعمالیږی.\nا ب پ ت ټ ج چ ځ ح خ د ډ ر ړ ز ژ ږ س ش\nښ غ ک ګ ل م ن ڼ و ه ی.\nدغو ته پټی لیا د ( تورکی توری ) ویل کیږی.\nپه پښتو کښی د ( واو ) توره ی د تلفظ په اعتبار دوه رازه ده ی :\nمجهول واو ، معروف واو .\n۱- مجهول واو هغه ده ی چه پوست تلفظ کرشی آ و د توری غگ (ږغ)\nدیړ کلک آو ثقیل څركند نشی لکه د : مور ، کور، اورم په کلماتو کښی.\n۲- معروف واو هغه ده ی چه د توری غگ (ږغ ) کلک آو ثقیل"}
{"book": "adl0455", "page": 26, "text": "۴\nڅرگندشی لکه د: لوږی، څومره، شونډه په کلماتو کښی.\nپه لیکلو کښی که څه هم تر یوه دغه تورو بیلتون چانه دی کړی مگر ځما\nپه چرت بهلول لی ورنه بلکه ضروری ښکاری ځه پخپل خیال سره دغه سی\nورآو مناسب گڼم چه مجهول واو دپاره دی برسیره یو لکی آو دمعروف\nواو دپاره دی برسیره یوه همزه ولیکله شی.\nتنبیه – په پښتو کښی څلور ډوله یی گانی دی.\n١ – مطلقه یی ده لکه د: یو، سړی، خوی، په کلماتو کښی.\n٢ – معروفه یی ده لکه د: چینه، ځنکی، په کلماتو کښی.\n٣ – مجهوله یی ده لکه د: مینه، څیزنده (١) میلمه، چیری، په کلماتو کښی.\n۴ – تأنیثی یی ده لکه د: دودی، نمړی، په کلماتو کښی.\nپه پښتو کښی توری دڅنگالی په اعتبار سره پر دوه برخو بیلسیری: مذکرتوری\nمونث توری.\n(١) نیع، اولاده."}
{"book": "adl0455", "page": 27, "text": "۵\n۱ـ مذکر توری :\nا ، ج ، د ، د ، س ، ش ، غ ، ک ، گ ، ل ، م ، ن ، ن، ، واو ، ض ،\nض ، ع ، ق .\n۲ـ مؤنث توری :\nب ، پ ، ت ، ٹ ، چ ، خ ، ځ ، څ ، ر ، ړ ، ز ، ژ ، ږ ، ښ ، ه ، ی ،\nث ، ح ، ط ، ظ ، ف .\nتوری په ليکلو کښے پر دوو برخو بيلېږی : يوی ته ئې (نښلی توری)\nآو بلې ته ئې ( نښلې توری ) ويل کېږی .\nنښلې توری ـ هغه توری دی چه په ليکلو کښے د وروستنو تورو سره نښلی\nچه هغه هم ( لس ) آو دغه دی ( ا د ډ ر ړ ز ژ ږ و ؤ ) .\nنښلی توری ـ هغه توری دی چه په ليکلو کښے د وروستنو تورو سره\nنښلی آو بېله د نښلو تورو څخه پر تە\nپاتے نور توری دی"}
{"book": "adl0455", "page": 28, "text": "۶\nدتورو ډولونه\nتوری بی‌ له مذکور و برخو په لاندي‌نود ولونو آوازونو بیلېږی:\nسره بېږدے توری، سره لرے توری، دشوند وتوری، ګرندی توری،\nدستونی توری، سره ورته توری.\nسره بېږدے توری ـ هغه توری دی چه وتونځی(١) ئې سره نږدے\nوی لکه : (خ ، غ) (د ، د) (ض،ظ).\nسره لرے توری ـ هغه توری دی چه وتو نځی ئې سره لرے وی لکه:\n(ب،خ) (ک م) (س،و).\nدشوند وتوری ـ هغه توری دی چه په شوند و ویل کېږی لکه : (ب،\nپ، ف، م، و).\nګرندی توری ـ هغه توری دی چه په ویلو کښے ئې شونډے آوژ به\nګرندی شی لکه : ( ب، ر، ف، ل، م، ن).\n(۱) مخرجونه ."}
{"book": "adl0455", "page": 29, "text": "۷\nدستونی توری - هغه توری دی چه پستونی سره تلفظ کېږی لکه : (ح،\nخ ، ع ، غ ، ه ، ء) .\nسره ورته توری - هغه توری دی چه څکونه ئې یوه بل سره ډېر ورته دی آو\nهغه هم دغه دی :\nا ، ع ، ه\nت ټ ط\nث ځ س ص\nح خ\nر ړ ل\nژ ږ\nد ډ ض\nځ ذ ز ض ظ\nن ڼ"}
{"book": "adl0455", "page": 30, "text": "۸\n\nچه اته ویشت توری آو په املا کښې د پروګرانیو سبب ګرځی چه موږ د\nهغه د ښیسته کولو دپاره تر یوه ځایه پورے چه کېدای شی په لاندی نیو\nلیکو کښې ئے تفصیلات لیکو:\nالف – په عربی کښې هغه الف ته چه خوه ځنده یی ولری (همزه) آو هغه\nالف ته چه خوه ځنده یی و نه لری الف وائی اما په پښتو کښې د هری وخت\nهمزه نه مد عاد غه شکل (ء) وی آو کله کله د الف پر ځای هم استعمالیږی.\nالف دوه دوله ده ییو لنډ الف بل ووږ د الف.\n(۱) (۲)\nلنډ الف هغه ده ی چه سر کښې راځی آو لوسر که ی (۳) والا یا کوز که ی (۴)\nوالا یا کېز که ی (۵) والا وی لکه د: (انګر، او به، اینداره) په کلماتو کښې\nاو وږ د الف هغه ده ی چه اوږ د تلفظ کېږی آو د مد نښه پرے (ـ)\nلیکه کېږی لکه د: (آبلوخ، آستازه ی، آرتول) په کلماتو کښې.\n(۱) مقصوره، (۲) ممدوده (۳) فتحه (۴) کسره (۵) ضمه."}
{"book": "adl0455", "page": 31, "text": "۹\n\nهغه لنډ الف که د کلمی په وروسته کښی وی او په دګنړل کیږی\nلیکن مد پرے لیکل کیږی : رنړا، ژړا.\nکه د الف توری د کلمی په سر کښی راشی آ و ورپسی د (ی) توری وی\nکله کله ئی د همزه په ډول لیکل جایز بلکه مرجح ده ی لکه د (ایوه) په\nکلمی کښی آو که منځ کښی راشی نو قاعده ده آو ضروری لکه د ګیډ پر کلمی\nکښی. په دغه سی ځايو کښی الف په (ی) هم ونښله وی شی.\nع - دغه توری عربانو لره مخصوص ده ی په پښتو کښی نشته لکه چه مخکښی\nذکر شو په هره کلمه کښی چه دغه توری وی هغه کلمه به عربی وی هغه کلمات\nچه د عربی نه آمینست شوی وی آو دغه توری ولری که په پښتو کښی د دغه\nتوری پر ځای الف ولیکل شی عیب نه لری آو جائزه ده ی.\nه - د پږی وخت ځینی خلک د و توځی دنبزدے والی په سبب د استعمال\nد کثرت آو د تلفظ د سهولت په اثر سره دغه توری په الف و بخوی د دغه د پيژولو\nدپاره باید د لغت کتابته دی مراجعت وشی."}
{"book": "adl0455", "page": 32, "text": "ت ، ٹ ـ د دغو تورو وتونجی سره بزء دی هرکله چه پوست تلفظ\nشی لمرهی لیکل کیږی : تانده ، څنګ ، توتکی . آو هر کله چه غوت تلفظ\nشی دوه یم لیکل کیږی : ټانټه ، ټغر ، ټوټه ی .\nط ـ دغه توره ی هم عربا نو لره مخصوص ده ی . دپښتو په هغه کلماتو کښے\nچه دعربی څخه آخیست شوی دی آو دغه توری لری که ددغه پرځای ( ت ) یا\n( ٹ ) ولیکل شی عیب نه لری آو جائز ده ی .\nث ، خ ، ص ، ض ـ لمره ی آو څلورم عربا نو لره مخصوص دی پښتو کښے\nنشته په هغه عربی کلماتو کښے چه په پښتو کښے استعمالیږی که د دغو تورو پرځای\n( س ) ولیکل شی عیب نه لری آو جائزه ی اما د ( خ ) توره ی دهغه قائمقام\nنشی کېدلای . دوه یم آو درے یم د واړه پښتو توری دی آما دڅه دپاره\nچه و پيژاندل شی چه په کوم ځای کښے د ( س ) آو په کوم ځای کښے د( خ )\nاستعمالیږی ولغت کتاب باید وکتل شی .\nح ، خ ـ عربانو لره مخصوص ده ی په پښتو کښے نشته په هغه عربی"}
{"book": "adl0455", "page": 33, "text": "١١\n\nکلماتو کښے چہ پښتو کښے داخل شوى آو استعمالیږی یا استعمال شی کہ\nد دغہ توری پرځای (خ) بیاہنہ نور و لیکل شی عیب نہ لری د ژبے د شپوے\nسره سم دهی.\nس، ص، ث - هر چېرتہ چہ غوټ تلفظ کیږشی باید لږه ی توره ی و لیکل شی د دغو\nد تفریق د پاره د هم د لغت کتاب و کتل شی.\nږ، یعنې دوه یم توره ی چہ د غوټے (ژ) ٹنګ لری د پښتنو پہ ډېری\nقبائلو کښے نشتہ یو اصیلے د کندھار پہ دده آو د وزیرستان پہ لته کښے\nتلفظ کیږی نور کوم ځای کښے کہ وی هم لږده ی نو د دغو د تفریق دپاره دے هم\nد لغت کتاب و کتل شی.\nپہ عمومی ډول سره پښتانہ د دغہ توری پرځای د(ک) توره ی استعمالوی\nد ہغو کسانو د لوست آو تلفظ د آسانتیا د پاره چہ د غوټے (ژ) پہ ډول ئې\nتلفظ کوی د لیک ډول ئې دغہ سې منل شوہ ی «میږ، غموږ ، ږلی .\nد ، ذ ، ض - هر چېرتہ چہ پوست تلفظ شی لږه ی آو هر چېرتہ چہ غوټ تلفظ"}
{"book": "adl0455", "page": 34, "text": "۱۲\n\nشی دوه یم لیکل کېږی.\nدری یم توره یی عر با نولره مخصوص ده یی په پښتو کښی بغد عربی کلمات\nچه دغه توره یی په کښی وی کله د(د) په ډول آو کله د(ز) په ډول تلفظ\nکېږی.\nپه پښتو کښی د دغه پر ځای د(د) بیا د(ز) لیکل جائیز ده یی مګر د غومره\nپاملرنه غواړی چه هر چيرته چه دلمړی په ډول تلفظ کېږی باید د لمړی آوکه\nدوروستی په ډول تلفظ کېږی باید وروسته یی ولیکل شی.\nهغه چه په ډول د(ز) تلفظ کېږی تقریباً لاندینی الفاظ دی:\nحضرت، تضمین، مضمون، ضمیر، قضا، ضم، فضا، مضارع، مضبط، مضرب\nماضی، مضمضه، غضب، بیاض، موضوع، بغض، مرتضی، قضیه، ضرابخانه، رضاء\nبیضا، مریض، بیضه، مرض، امراض، بعض، ضیافت، اضافت، ضیاء،\nروضه، محضر، حاضر، احضار، فیض، عارض، عرض، غرض، قبض، قبضه،\nنقض، تناقض، ضائع، ضیاع، تضرع، وضع، فضله، اضطراب، حامض، اضمحلال،"}
{"book": "adl0455", "page": 35, "text": "۱۳\n\nضامن، ضمن، ضد، ضر، ضرب، فض، فضل، قرض، فرض، وضو،\nفضیلت.\nط ز زض، ظ - په‌پښتو کښی دوه یم آو ورستی دوه توری نښته\nپہ‌عوض ددغو درو تورو د (ز) یا (ط) لیکل جائز دہ‌ ی، دلمړی آو دریم\nتوری دپھولو دپاره دی دلغت کتاب وکتل شی.\nن، ڼ - دټوټی ئے‌سره ڼ دی هر کله‌چه‌پوست تلفظ شی باید\nلمړه‌ ی آو هر کله‌چه‌غوث تلفظ شی باید دوه یم ولیکل شی.\nخوځندی\n\nتوری دخولے دوځی.\nددغه‌دپاره چه‌سم ولوستل شی خوځندی ورتہ لازم دی.\nد خوځند و دتعین آو سم لوستلو دپاره ځینی اشارتونہ مقرر‌شوی‌چه‌هغو تہ\nخوځندی ویل کیږی چه‌پہ عربی (حرکات) ورتہ وائی.\nحرکات پہ عربی آو پارسو کښے‌دری آو په‌پښتو کښے‌څلور‌دی. دری"}
{"book": "adl0455", "page": 36, "text": "۱۴\n\nهماغه حرکات دی چه په پاسینو دواړو ژبو کښی استعمالیږی او عوام (زور،\nزیر، پیښ) ورته وائی چه له (زبر، زیر، پیش) څخه ماخوذ دی او موږ (لوړ کړی\nکوز کړی، ګرد کړی) ورته وایو . څلورمه حركه پښتو ژبې لره مخصوصه ده\nچه موږ (خوځکړی) ورته وایو . لکه د (ګر، پړ) په کلمو کښې (ګ، پ)\nو(ستن، خوه څند، ګربند) په کلمو کښی (ت، څ، ب) هر یو خوه څکړی لری.\nهر هغه توری چه حرکه و نه لری هغه ته ساکن بیا وچ ویل کیږی.\nپه عربی او پارسو کښی پیښه په وچ (ابتداء په ساكن) نشته یعنی لمړی\nتوری هیڅکله په هیڅ کلیمی کښی ساکن نه وی اما برخلاف ددغه په پښتو کښی\nابتداء په ساکن شته لکه د (ستن، دروند، زمره) په کلمو کښی لمړنی توری\nساکن دی پښتو کښی اجتماع د ساکنینو هم شته لکه د (بلندره) په کلمه\nکښی چه په معنی د دعوت او میلمستیا ده نون او دال دواړه وچ دی بلکه\nدری ساکنه هم په پښتو کښی یو ځای کیدای شی لکه د (دپرش، څلوپښت)\nپه کلمو کښی دروستی دری توری ساکن دی ."}
{"book": "adl0455", "page": 37, "text": "۱۵\nحرکات دوه رازه دی : رسمیه حرکات ، حرفیه حرکات .\nرسمیه حرکه ـ د رسمیو حرکاتو نښی چه د عربی نه آخیستی شوی دی دری\nدی چه نښی یی لاندنی دی ( اَ ، اِ ، اُ ) چه لمړی یی آو دری یی اشار تونه\nپر توری باندی آو دوه یم تر توری لاندی ایښودل کیږی . خو په پښتو کښی\nپه عمومی صورت سره حرکات پر تورونو ایښودل کیږی آو توری لکه چه د حرکی\nنښه ولری لوستل کیږی . څلور می حرکی دپاره چه ( خولګی ده ی )\nتر هوسے پوری کومه نښه نه ده مقرره شوی . خو که دغه سی ( ـ ) ولیکله شی\nښه به وی .\nضوابط\nپه عربی کښی دکلماتو د لیکلو د پاره بے د حرکو آو سکونو څه ضوابط آو علامی\nنوری هم شته چه د ( شده ، مده ، وصل ، قطع ، آو حرفیه حرکه ) ځینی\nعبارت دی ځینی ددغو په پښتو کښی هم شته نو ځکه په دغه خصوص کښی په\nلاندینیو لیکو کښی بیان کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 38, "text": "۱۶\nشدّه ـ ھغے نښے لہ وایہ شی چہ د توری د دوہ وارے لوستلو د پارہ\nپر تو رو باندے ایښودلہ کېږی دغہ ہم دعربی څخہ آخیستہ شوے نښہ آ و علامتے\nدغہ سے دہ ( ّ ) چہ پر تو ر و دپاسہ ایښودلہ کېږی خو پہ پښتو کښے پر تو رو\nتل نہ ایښو د لہ کېږی .\nمد ـ الف تو ری لرہ مخصوص دہ ی آ و دغہ سے ( ٓ ) نښہ پر ے\nایښو د لہ کېږی .\nوصل } پہ پښتو کښے علامے نہ لری .\nقطع\nحرفیہ حر کہ ـ پہ پښتو کښے کلہ کلہ دلوست د آسانیتیا دپارہ یا بے لہ ھغہ د\nحر کے پر ځای تور ہ ی استعمالېږی چہ دغہ تور ی ہم ( ا ، و ، ھ ، ی ) دی\nلمر ہ ی آ و درے یم د لو س کی پر ځای استعمالېږی لکہ پہ (راغلای) کښے\nالف ولام آ و پہ (نسوای کولای) کښے الف د واو آ و د لام حر کہ جو تہ وی\nپہ (سرہ ی) آو (منہ ی) آو (خوږہ) کښے د (ھ) تورہ ی د (سر، م، و)"}
{"book": "adl0455", "page": 39, "text": "۱۷\n\nدتو رولوسرکی جوتہ وی . پښتو کښی یودہ کلمات دی چہ پہ ورستہ کښی\nئے د (ی)تورہ یی وی تر دغہ پخوابہ ئے ددغہ سی کلماتو مفردآ و جمع\nدواړہ یوشان لیکل آ وتفریق بہ ئے پہ حرکاتو سرہ کاوہ لکہ : (سړی، ہلکلی)\nچہ پہ پخوانی رسم الخط سرہ د مفردآ و جمع د لیکلو دول ئے یورا زدہ یی تفریئے\nدورستی نہ مخکے توری پہ حرکے باندی کوی یعنے کہ ئے څوک دورستی نہ\nمخکے تورہ یی پہ لوسرکی سرہ ولولی مراد تنے مفردآو کہ ئے پہ کوزکی باندی ولولی\nمدعاتنے جمع وی خوچہ ددغہ لیک لیدونکے یی آ و ددغے کلمے لوستونکے یی\nپہ اصل موضوع پوہ نہ وی لیمہ جملہ ٹولہ و نہ لولی تفریق ئے بنے نشی کو لاسی . نوکہ\nددغہ سے کلماتو وروستی نہ مخکے توری تہ پہ مفرد کښی د لوسر کی پرځای حرفیہ\nحرکہ یعنے (ہ)ورکو تفریق بہ ئے آسانه شی لکہ : (سړہ ی ، هلکہ ی)جمع بئے\nالبتہ پہ هماغه پخوانی دول سرہ لیکل کېږی : (سړی ، ہلکی).\nدہرہمدغہ دوہ توری دحرکے پرځای استعمالېږی پاتے دوہ نور استعمالېږی،\nو ۔ دکبزیکی پرځای استعمالېږی لکہ چہ د(چونکہ) پہ کلمے کښی (و) د"}
{"book": "adl0455", "page": 40, "text": "۱۸\n(چ) کږہ کہ ی جوتہ وی .\nی ـ دکوز کی پرځای استعمالیږی لکہ د (نیکیالہ ی ، ایندارہ ) پہ کلمے\nکښے (ی) د (ت ، ا) کوز کہ ی جوتہ وی .\nدغہ څلورو تورو تہ د ( املاتوری ) ہم ویل کیدہ ی شی .\nدحرفیے حرکے استعمال پہ ډیری ځایونو کښے دسم لوستلو دپارہ ډیرہ آسانتیا\nپیښوی مثلاً د (دغسے) پہ کلمے کښے کہ چرے حرفیہ حرکہ استعمال نشی احتمال\nلری آو کیدہ ی شی چہ غلط ولوستہ شی مثلاً د (غ) تورہ ی وچ ولوست شی\nلکہ (دغ سے ) اما کہ ( دغہ سے ) ولیکل شی بل ډول نہ لوستل کیږی نو ښائی\nچہ پہ لیکلو کښے پہ ډیری ځایونو کښے حرفیہ حرکہ (چہ دلوست دپارہ ډیر خدمت\nکوی ) ہیرہ نہ کړآ و پہ دغہ چہ مخکښے لیکلے شوے نہ دہ تعصب ونہ سہیږو .\nخج\nپہ ډیری کلماتو کښے دلوستلو آو ویلو پہ وخت کښے دیوہ توری حرکہ دنورو\nپہ نسبت شدیدہ وی چہ مږ ورتہ ( خج ) وایو ."}
{"book": "adl0455", "page": 41, "text": "۱۹\nدژبے اہل چہ ہغہ لغت استعمالوی ورتہ معلوم وی آو دلوستلو آو ویلو پہ وخت\nکے ئے سم لولی آو سم ئے وائی .\nڅوک چہ دژبے اہل نہ وی بیا دژبے اہل وی خو پہ خپل محیط کښے ئے ہغہ لغت\nنہ وی آوریہدلے سی آولیک ئے ولولی ددغہ لہ لامہ چہ خج ورتہ څرګند نہ وی، کیدای\nشی چہ دخج ځای ووینځوی آو تلفظ ئے د ژبے دشیوے سرہ ہیندہ شی .\nنوکہ یو پښتون دغہ سے کوم لغت چہ ددہ دژوندانہ پہ محیط کښے مستعمل نہ وی\nآو پہ بل کام آو کلی کښے مستعمل وی زدہ کوی باید خج با ندے ئے پام وکری آو\nکہ ئے لیکہ دخج ځای دے پہ نښہ کی چہ بیا وروستہ تيرنہ ووځی آو د خج ځای و نہ\nوینځوی آو وروستہ ئے غلط و نہ لولی .\nہمدغہ سے کہ څوک پښتون نہ وی آو پښتو زدہ کوی ورتہ ضرورہ دہ چہ پہ دغہ\nټکی با ندے پام وکری آو معلمانو لہ ہم ښائی چہ د تعلیم پہ وخت پہ دغہ خصوص کښے\nپام ولری آو د متعلم پام ورتہ متوجہ کی .\nمږ د (خج) دپارہ دضرب نښہ (x) ټاکو ."}
{"book": "adl0455", "page": 42, "text": "۲۰\nعلی الخصوص د لغت پہ کتابونو کښے د (څ) لیکل ډیر ضرور دہ ی کنہ لغتونہ غالباً\nغلط و لوستل شی .\nمثلاً د (پښتونواہ) پہ کلمے کښے څ پر څلورو تورو راتلہ ی شی، (پر لمری\nتوری، پر درے یم توری ، پر پنځم توری ، پر اوم توری ) مگر سم آو صحیح دغہ دہ ی\nچہ (څ) پر (پنځم) توری راشی کنہ تلفظ غلطیږی آو د ژبے د لہجے سرہ خنډ\nواقع کیږی د (څ) پہ لیکلو کښے باید دغہ سے و لیکل شی (پښتْونواہ)\nهمدغہ سے د (اتہ) پہ تلفظ کښے کہ څ پر (لمری) توری وی د طول د ښه معین\nمقیاس پہ معنی ده چه د لاس د نوک نہ تر څنگلے پورے وی آو کہ پر دوہ یم توری\nوی د معین عدد (ثمان، ہشت) پہ معنی دہ .\nنو دلتہ د مقصد د تعین پہ نسبت څ لازمیږی .\nد تورو وټی\nد هغو تورو وټی چه د پښتو آو نورو ژبو پہ منځ کښے مشترک دی هماغہ سے دی\nلکہ چه پہ پارسو آو نورو ژبو کښے دی د ہغو د تفصیلا تو څخہ پہ دغہ ځای کښے تیریږو خو څہ"}
{"book": "adl0455", "page": 43, "text": "۲۱\nتوری چه پښتو لره مخصوص دی د هغوی د توطی په لاندینی دول سره دی :\nد (ټ) د توطی ـ د ژبی د څوکې لاندینی برخه د غاښو د ووریو تر شا نښلو له\nکیږی او د غږ (د ږغ) د ویستلو په وخت بهر ته کښیږی او د (ت) غږ\nویستل کیږی .\nد (څ) د توطی ـ ژبه د (ت) په وتوطی ایښو دله کیږی خو د غږ د ویستلو\nپه وخت د (س) غږ ویستل کیږی .\nد (ځ) د توطی ـ ژبه د (دال) د وتوطی پر ځای ایښو دله کیږی خو د غږ\nد ویستلو په وخت د (ز) غږ ویستل کیږی .\nد (ډ) د توطی ـ که د (ټ) د و توطی څخه هغه سی چه هماغه توری کښی بیان\nشو د دال غږ و ویستل شی دغه تو ره ی ادا کیږی .\nد (ږ) د توطی ـ ژبه مخ بهر ته کټ کیږی او په تالو نه نښلو له کیږی بلکه\nهیلته او بهر ته وی خو د غږ د ویستلو په وخت د ژبی د څوکې لاندینی برخه\nپه ګر ندی والی سره د (د) په وتوطی لګو له کیږی او ژر بهر ته کښیږی او د"}
{"book": "adl0455", "page": 44, "text": "۲۲\n\n(ر) غگ وئیل کیږی .\n\n(بڼ) دتوکی ــ دژبی څوکه دپاسنی وو رویو د وروستی برخی\n\nته دپره بږدی شی دواسره خواخندی ئی ودیو پوری ونښلی خو دژبی\n\nڅوکه ونښلی دهمدغی هوا تری نه ووځی . مګردغه کندهار خلکولره مخصوص دهی\n\nنور و پښتنو کښی دغه توره ی نشته آوپه یعضوی کښی دغه توره ی دګا په\n\nځیر تلفظ کیږی.\n\nد(بښ) دتوکی ــ د(بښ) دتوکی دتالمو منځینی برخه ده د ادا په وخت\n\nکښی ئی ژبه پورته کیږی آودغه سی وضعیت نسی چه هواد ستونی نه ووځی\n\nدتالمو منځینی برخه کلکه ونښلی بیا وه ووځی . که دکندهاریانو دلهجی په دول\n\nدغه توره ی اداشی نو دپښتو (ژ) یعني (ږ) دمخرج نه دشین غګ وئیل\n\nکیږی کنده دغه توره ی دخپل استعمال دمحیط په نسبت دوه دوله دتوکی ری\n\nآوغګ ئی هم دوه دوله دهی .\n\nد(بښ) دتوکی دغه توری آو د(س) دتوری دتوری یودهی په هماغه"}
{"book": "adl0455", "page": 45, "text": "۲۳\n\nدول سره چه د(س) ږغ ویستل کیږی د همدغه و توری څخه که د (نون)\nږغ و ویستل شی دغه توری اداکیږی.\n\nد پښتو د لیک دول\n\nپښتو په هغو تورو چه عربی آو په پارسو کښی استعمالیږی لیکل کیږی آو\nد پښتو مخصوصاته توری تر دغه پخوا په لاندینی شکل سره لیکل کیدل (ټ،\nځ، څ، ډ، ږ، ڼ، ښ.)\nدغه څلور رازه یی ګانی (مطلقه یی، مجهوله یی، معروفه یی، تانیثی\nیی) تر دغه پخوا په لیکلو کښی چا نه سره بیلولی. که څه هم یو سره یی په دغه\nدول لیک کښی چه د ټولو پښتنو د خوا منل شوه ی آو نن ورڅ هم مستعمل\nآو مروج دی حق نه لری چه ګوتی وه وهی اما که چیری دغه سې یو\nاصلاحات چه د لیک د دول اساس ته ضرر و نه رسوی آو د لیک آو لوست\nدپاره آسانتیا راولی آو پښتانه لی و منی نابوده به هم نه وی. مثلاً : (ټ)"}
{"book": "adl0455", "page": 46, "text": "۲۳\nته چه لاندی غړوندی او پاس دوه ټکی ورکوو یو خو دا ده چه دیو توری\nدپاره دوے نښی ږدو چه دغه زائده ده او کله کله لاندینی غړوندی\nیی د ځینو اشتباهاتو موجب هم ګرځی مثلا که چیری د (ت) توره یی\nد کلمی په منځ کښی راشی کله کله غړوندی یی لکه میم په څیر شی او د اشتباه\nموجب وګرځی که دغه غړوندی د دوو ټکو پر ځای ولیکو هم په د دوو ټکو دلیکلو\nد زیادتخه خلاص شو او هم به مو اشتباه له موقع ورکړی نه وی .\nد (ځ) توری ته ځینی دوه ټکی ورکوی یو دښی په څیر پاس پر سر او بل د جیم\nپه څیر په منځ کښی او ځینی (ح) باندی همزه ږدی دغه سی (ځ) نو که\nچیری وروسته یی شکل په عمومی ډول سره وصل شی او د هغه نه لاس راخیستل\nشی ډیر به ښه وی .\nپښتو لره مخصوص دغوث دال شکل پخوا تر دغه دغه سی وه چه پوست\nدال نه لاندی یو غړوندی ورکول کیده که دغه سی شی چه عربی رسم الخط\nکښی کوږ لکی دال غوث دال لره آوسم لکی دال پوست وال لره مخصوص"}
{"book": "adl0455", "page": 47, "text": "۲۵\nشی نو د غږ وندی تکلیف به هم لرے شی آو اشتباه به هم چه د ہری وخت\nد غږوندی له امله پيښيږی) له منځه وه ووځی .\nپښتو لره مخصوص د غوږے (ړ) شکل پخوا تر دغه دغه سی وه چه پستی\n(ر) لاندی یو غږوندی ورکول کیده که دغه سی شی چه عربی رسم الخط\nکښی مستعمله کوږه لکی (ر) پښتو غوږے (ړ) آوسم لکی (ر) د غه بے\nلره مخصوصه شی نو د غږوندی تکلیف پھری شی آو اشتباه به هم (چه د ہری\nوخت دغږوندی له امله پيښيږی) له منځه وه ووځی .\nپخوا تر دغه د پښتو د لیک په دول کښی دگاپ توره یی به لکه د عربی کاپ\nليکل کیده اما د کاپ تر مډلاندی یو غږوندی ورکول کیده د غه سی (ک)\nحال دغه دهی چه په پښتو کښی مستعمل گاپ د پارسو د گا په څیر په تلفظ کښی\nهیڅ فرق نه لری نو دغه ده چه گاپ لکه نورو ژبو غوندے په دوه مډه ويکښی\nلکه د توری تر عنوان لاندی وه ویل شول چه په پښتو کښی یی گانی څلور\nدی همدغه سی اشکال ئے هم باید بیل شی ترڅو چه لوست آسانه شی نو ددغه"}
{"book": "adl0455", "page": 48, "text": "٢٦\nمقصد دپاره مقررشوه ی چه مطلقاً و معروفے یے که چرے په وروسته کښے\nییا یواځے راشی گردی (یے) ولیکل شی یعنے دسبی خوادے په لیکلو\nپښه وشی آو پر کینړه خوادے ختم کړل شی دغه سے (ی) .\nمجهوله یے که چرے د کلمے په وروسته کښے لیا یواځے راشی سمه ولیکله\nشی یعنے د کینړے خوادے په لیکلو پښه وشی آو پر سبی خوادے ختم\nکړل شی دغه سے (ے) .\nکه چرے معروفه یے د کلمے په منځ کښے راشی څکی دے څنک په څنک لیکل\nشی دغه سے ( ٠٠ ) لکه د (مینه) په کلمے کښے چه د محبت په معنی ده .\nد مجهولے یے څکی چه د کلمے په منځ کښے راشی باید لاندے باندے ولیکل شی\nدغه سے ( : ) لکه د (پښه) په کلمے کښے چه د کور په معنی ده .\nتانیثی یے لره چه دکلمو په وروسته کښے راځی آو په مخصوص ډول سره\nتلفظ کیږی (چه تقریباً مشدده وی آو تلفظ ئے په تسلیم اسره لری) باید لکی\nورکړه شی ددغه دپاره چه ښو پیژندل شی آو نورو یے گانو په څیر و نه لوستله شی"}
{"book": "adl0455", "page": 49, "text": "۲۷\nدغه سی (ی).\nپښتو کښی ځینی کلمی دی چه په ځینو ځایو کښی د وروستی توری\nوچ والی (سکون) لئی په خوځکی باندی ونجیږی مثلا په دغه جملې کښی\nچه (دا ورڅخه ځان ساته ) د (اور) دکلمې وروستۍ توره چه وچ ده ی\nپه دغه ځای کښی په خوځکی سره لوستل کیږی نو که په دغه ځای کښی دلوست\nد اسانتیا آو دخوځکی د اظهار د پاره د (ه) توره ی چه دحرفیو حرکت ځینی ده ی\nاستعمال شی ښه به وی آو سم لوست شی : داوره څخه ځان ساته .\nکه څه هم تر نن ورځی پوری په عمومی ډول سره پښتو په عربی رسم الخط\nلیکلی شوی آو البته عربی رسم الخط ښه آو ښکوله ی ده ی اما لبرخه په مبغه\nډول سره ښه لیکل ګران دی آو هم دهر وخت غواړی آو عربی لیکونکی هم\nپه وطن کښی لږ دی نو ځکه پښتو د لاس په لیکلو سره څه عمومیت نه ده ی\nمیندلی نو که چیری پښتو دلاس په لیکلو کښی په نستعلیقی لیک ولیکله شی\nلیک به لئی آسانه شی ."}
{"book": "adl0455", "page": 50, "text": "۲۸\n\nد پښتو د رسم الخط په خصوص کښی همغه خپل ملاحظات می څو کاله\nمخکی د هرو پښتنو ورونو ته اظهار کړی آو لکه کندهاریا نو ورونو و د ہرو\nهم تریوی درجی منلی خو هیاوس ده یی چه درست پښتانه په کښی غور آو\nیوه پریکړه وکی .\n\nګره (۱)\n\nهر هغه لفظ چه معنی ولری هغه ته (کلمه) وییل کیږی :\nلفظ هغه شی له وییل کیږی چه د سړی له خولی څخه د ینا (نطق) په دول وه ووځی.\nپه معنی د الفاظو دلالت په دوه دوله سره دی :\n۱ - وضعی . لکه : ځمکه ، آسمان ، تیږه ، سړی ، آس ، او به ، بوټه ی آونور\n۲ - طبیعی . لکه : ټوخی ، انسکۍ ، آو نور رنکو نه چه پر طبیعی حالا تو\nدلالت کوی .\n\nکلمه په دری دوله سره ده : نوم (۲) ، کړه (۳) ، تورى (۴)\n(۱) کلمه . (۲) اسم . (۳) فعل . (۴) حرف ."}
{"book": "adl0455", "page": 51, "text": "۲۹\n\nاسم - هغه ده ی چه په زمانے پورے اړه و نه لری آو بے له دغه چه\nڅه ورسره ملآ و ملګره ی شی خپله معنی و ښئی : آټک ، احمد ، کتاب ، هڅه ،\nخپله ، توره ، سپین ، ځمکه ، آو نور .\nفعل - هغه ده ی چه معنی ئے په زمانوا سره ولری : وه واهه ، وهی ، و به ئے\nوهی ، آو نور .\nادات - هغه کلمه ده چه خپله کومه معنی و نه ښئی آو د اسم یا فعل په\nمرسته معنی ورکی : په ، کے ، چه خپله معنا وے نه لری مثلاً که ( کور )\nسره راشی معنی ښئی : په کور ، کور کښے ، آو نور ."}
{"book": "adl0455", "page": 52, "text": "۳۰\n\nلمری څانګه\n\nاسم\n\nاسم پر څلورو برخو بیلیږی : (مطلق اسم، صفت، کنایات، مصدر)\n\nلمړۍ څپرکی\n\nمطلق اسم\n\nمطلق اسم هغه کلمو لره وایشی چه په زمانی ځه اړه ونلری او هغه شیان چه په عقل او خیال او حس سره پیژندل کیږی که د باندی موجود وی لیانه وی سړی له وسیلی اوسره ی پری پوه کی لکه (انسان، آس، جنت، ملک، عنقا، تریخ، پوست) چه د دغونه (انسان، آس) دوغه له لامه چه د باندی موجودی حسن او عقل پیژندل کیږی او (جنت، ملک) یواځی په عقل او (عنقا) په خیال او (تریخ، پوست) حس سره پیژندل"}
{"book": "adl0455", "page": 53, "text": "۳۱\nکیږی . که د مطلق اسم مدلول دباندے موجود وی یعنے قابل دلمس او\nرویت وی هغه له ( دعین اسم یا دذات اسم ) ویل کیږی . لکه :\n( خاوره ، ځمکه ، تیږه ، ونه ) او که د چتړے موجود نه وی هغه له ( د معنی اسم )\nویل کیږی . لکه : (خوب ، پوهه ) .\nدجنس اسم ـ د علم اسم :\nمطلق اسم پہ دوہ ډولہ ده ی . یوہ تہ ئے ( دجنس اسم یا عام اسم )\nبل تہ ئے ( د علم اسم یا خاص اسم ) ویل کیږی .\nدجنس اسم ـ هغه ده ی چه اطلاق ئے پہ ہریوہ دجنس کیدای شی لکه :\n(سړه ی ، ونه ، او نور) . چه هر سړی له بیلا بیل سړه ی او هرے ونے\nله بیلا بیل و نه ویل کیدای شی .\nپه بلے عبارت سرہ ہر ہغہ اسم چه ګڼره ( عدد ) منی هغه دجنس اسم،\nیا خود عام اسم ده ی لکه پنځہ سړی ، څلور آسان ، اښځی .\nعلم اسم ـ هغه ده ی چه اطلاق ئے خاص پر یوه شی وشی لکه: (یښنښند)"}
{"book": "adl0455", "page": 54, "text": "۳۲\nچه هریوه منار له بلخ آو هریوه نهر له هلمند نه وییل کیږی .\nخاص اسم ګڼره (عدد) نه منی مثلا پنځه احمد ، آولس کابل نه وییل کیږی\nجغرافی اسما لکه (دقطعو ، مملکتو ، ښارونو ، کلو، والو ،نهرونو ، دندونو،\nغرونو ، ټاپوګانو ، نومونه آونور) آودانسانانو نومونه ، دستورو نومونه\nلکه : عطارد ، زهره ، آو نور درست دعلم اسمونه دی . که چیرے دجنس اسم\nپہ سر کښے (دغه ، داغه ، ہغه ، ہو غہ) راوړل شی ہغہ ہم لکه خاص اسم پر معین\nفرد دلالت کوی لکه : ہغہ سړی وه وییل ، دغہ آس مخلے شو. یعنے ہغہ\nمعلوم سړی وه وییل آو دغه معلوم آس مخلے شو .\nداسماؤ خاصیت\nپہ اسماؤ کښے دوہ خاصیتو نہ دی چہ یوه تہ ئے (څنګاړی) آوبل تہ ئے (څوواړی)\nوییل کیږی .\n(۱) کیفیت . (۲) کمیت ."}
{"book": "adl0455", "page": 55, "text": "۳۳\nڅنگوالی - په پښتو کښی دنارینه دپاره بیل آو د ښځی دپاره بیل\nنومونه استعمالیږی. هغه نامه چه دنارینه دپاره استعمالیږی (مذکر\nاسم) آو هغه چه دښځی دپاره استعمالیږی (مونث اسم) وېلې کېږی.\nدمؤنث اسم نښی په پښتو کښی څلور دی :\n۱ـ د (هـ) توری دی چه د اسم په وروسته کښی راځی لکه: ځمکه، ونه، واوره.\nتنبیه ـ ځینی اسمونه شته چه وروسته ی توره ی یی (هـ) وی آو\nوروستی نه مخکښی توری یی لی خوحکه ی ولری خومؤنث نه وی لکه: تره،\nزړه، لیوه، اوبه، وښته، سپږه، آونور.\nپرته له دغه ځینی نور مذکر اسمونه هم شته چه وروسته ی توره یی \n(هـ) وی آو د وروستی نه مخکښی توری یی لئی خوحکه ی هم نه لری لکه: مېلمه، کوره،\nخپږه، غوږه، آو نور، مګر دغه سئی اسمونه ډیر لږ دی.\n۲ـ مجهوله (یې) ده چه کلماتو په وروسته کښی راځی لکه: تلوڼې، شړلې\nنوے آو نور."}
{"book": "adl0455", "page": 56, "text": "۳۴\n۳ - تأنیثی یے ده چه پښتو ژبے لره مخصوصه ده آو په مخصوص ډول\nآو لهجے سره تلفظ کیږی لکه : دودی ، اوبی ، سپوږمۍ ، نری ،\nکوټی .\n۴ ـ (الف) ده ی چه دنومونو په وروسته کښے وی لکه : ژرا ،خندا،\nملا ، شا ، تا .\nالقاب لکه : کا کا ، دادا ، ماما ، لالا ، آو نور مستثنا دی .\nتنبیه ـ دځینو اسما ئو په وروسته کښے ځینے نور توری لکه : و ، ځ ، ن هی\nآو نور لکه (پیشو ، ورځ ، بیستن ، خپلوی ) هم دی چه بغه اسما د دیما غو تورو\nپه اعتبار مؤنث گنرل کیږی . مګر حکمونه ئے په د هرو اسما ئو شامل نه وی\nد دغه له لامه تقریباً دسماعی حکم لری نو ځکه دغلته ذکر نشول .\nمؤنث دوه رازه دی یو (حقیقی ) آو بل (غیر حقیقی ) .\nحقیقی مؤنث ـ بغه ده ی چه رخپله جنسه ځینے مذکر ولری لکه : ښځه، اوښه،\nفاطمه ، مریمه ، درخو ."}
{"book": "adl0455", "page": 57, "text": "۳۵\nغیر حقیقی مؤنث ـ هغه مؤنث ده ی چه له خپله جنسه مذکر ونه لری لکه :\nورځ ، وریج ، ږمن ، ملا .\nغیر حقیقی مؤنث ـ هم دوه رازه ده ی: یو لفظی مؤنث ، بل معنوی مؤنث .\nلفظی مؤنث ـ هغه ده ی چه په وروسته کښے دتأنیث نښه ولری لکه :\nدودی ، ګرمی ، واوره ، ږمن .\nمعنوی مؤنث ـ هغه ده ی چه د تأنیث نښه و نه لری آو مؤنث وګنړل\nشی لکه : ورځ ، وریج ، ستن ، زانګو ، پښتو ، ږمنځ ، هیڅن .\nکه چیرے دغه دوه توری ( ۱ ، ه ) د کلمے په وروسته کښے وی د دغه\nدپاره چه و پیژندل شی چه د تأنیث نښے دی که نه ، باید جمع تے ئے وکتل\nشی که جمع ئے پواو آو مجهولے یے یا خو د یواطے په مجهولے یے کیدله د\n(تأنیث نښے دی ) که دغہ سے نه کیدله نه دی .\nد مؤنث دساز و لو دود :\nپه پښتو کښے یو مذکر اسم په لاند مینو دولونو سره مؤنث کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 58, "text": "٣٦\n١ـ هر هغه مذکر ساهو اسم چه وروسته ی توره ی (ه) وی آو وروستی\nمخکې توره ی ئے لوړکه ی ولری تأنیث ئے په (ن، ه) سره کېږی:\nمذکر\nمؤنث\nمېلمہ\nمېلمنہ\nکوڼہ\nکوڼینہ\nغوږہ\nغوږنہ\nخربہ\nخربنہ\nاوښبہ\nاوښبنہ\nآسبہ\nآسبنہ\nتنبیه ـ د مذکر اسم وروسته ی توره ی چه (ه) ده دو پیلو آو لیکلو د آسانیتیا\nد پاره لرے شوے .\n۲ـ هر هغه مذکر اسم چه په وروسته کښے ئے (ی) وی آو د وروستی نہ\nمخکې توره ی ئے لوړکه ی لیدا دلوړکی پر ځای (ه، لیا الف) ولری آو نږے"}
{"book": "adl0455", "page": 59, "text": "۳۷\nهم پر همدغه وروستی نہ مخکې توری باندے وی، وروسته ی توره ی\nئے پہ تا نیثی یے ونجیږی آو د وروستی نہ مخکې توری لوس کہ ی په خوټکی\nباندے ونجیږی آو که د (ه) یا (الف) توره ی وی لرې کېږی:\nمذکر   مؤنث\nګلګه ی   ګلګۍ\nلېونه ی   لېونۍ\nلاله ی    لالۍ\nوسرکه ی   وسرکۍ\n۳ - که چېرے د یوه اسم وروستی توره ی (ی) آو د هغہ نہ مخکې توره ی\nلورکې ی یا دلوس کې پرځای (ه یا الف) ولری مګر غږ پر همدغه وروستی\nمخکې توری باندے نه وی آو همد غہ سے کہ فاعل یا مفعول د یوه اسم مذکر\nوی آو وغوښت شی چې مؤنث شی نو تانیث ئے په مجهولے یے سره\nکېږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 60, "text": "۳۸\nمذکر\t\tمؤنث\nنوه ی\t\tنوے\nملګره ی\t\tملګرے\nتلونکه ی\t\tتلونکے\nپاڅیدونکه ی\t\tپاڅیدونکے\nشړونکه ی\t\tشړونکے\nشړله ی\t\tشړلے\nوهله ی\t\tوهلے\n۴ ـ هر هغه مذکر ساهو اسم چه په وروسته کښے ئے نسبی یے یا نسبی\nواو وی تانیث ئے په تأنیثی یے سره کیږی :\nمذکر\t\tمؤنث\nشرابی\t\tشرابی\nدولی\t\tدولی"}
{"book": "adl0455", "page": 61, "text": "۳۹\nخپو خپى\nداسرو داسرى\nمګر د هری وخت یعنے پښتانه تانیث د بغه اسما ئو چه په وروسته کښے\nئے نسبی واو وی په دغه شان نه کوی بلکه په تأنیث کښے ئے د (ور) والا\nمنسوب اسم مؤنث استعمالوی : مثلاً دو ګیډ و مؤنث ته (ګیډوره)\nآو د خپئو مؤنث ته (خپئوره) وائی.\n۵ – هر هغه اسم چه تأنیث ئے په پاسنیو طور و قاعو و سره ممکن نشی په\nوروسته کښے ئے د (ه) توره ی زیا تیږی آو که د اسم د وروستی نه\nمخکے توره ی (و) و چه فهیږی .\nمذکر مؤنث\nکودګر کودګره\nمل مله\nاوښ اوښه"}
{"book": "adl0455", "page": 62, "text": "۴۰\nپښتون پښتنه\nسپین سپینه\nسور سره\nتنبیه ـ د خوږ، تود، زرغون، په اسمانو کښې د پاسنی اصول په\nڅرنگ سره دواړه توری نه حذفیږی. او هم دغه سی په ځینو اسمانو کښې\nکه د اسم د وروستی نه مخکښې توری (ی) وی کله کله حذفیږی لکه: شین\nچه (شنه) او (تریو) چه (تروه) کېږی.\nتنبیه ـ هغه ذکر اسمونه چه په وروسته کښې ئې الف وی نه مؤنث\nکېږی بلکه په مذکر او مؤنث دواړو کښې یو شان استعمالیږی لکه:\nچاړه اره ی، چاړه ښځه.\nڅو والی ـ دا اسم مفرد او جمع ته وئیل کېږی.\nکه یو جنس اسم دیوه شی بیان وکی هغه ته (مفرد) او که دډېرو شیانو بیان\nوکی هغه ته (جمع) وئیل کېږی."}
{"book": "adl0455", "page": 63, "text": "۴۱\n\nمفرد اسم پہ مختلفو اصولو سره جمع کیږی :\n\nالف ـ د مذکر جمع :\n\nد پښتو د نارینه د جمعی قواعد ځینی یواځی ساهو آو ځینی یواځی بی ساه \nآو ځینی د واړو پوری اړه لری .\n\nهغه قواعد چه ساهو اسمانو پوری اړه لری دغه دی :\n\n۱/۱ ـ که چیری وروستی توری دیوه مذکر اسم ( الف ) وی په \n( ی ، ا ، ن ) سره جمع کیږی :\nمفرد\t\t\tجمع\nچارا\t\t\tچارایان\nبیرا\t\t\tبیرایان\nمیرزا\t\t\tمیرزایان\nمولا\t\t\tمولایان\n\n۱/۲ ـ هر هغه مذکر ساهو اسمونه چه وروستی توری ئی ( هـ ) وی آو"}
{"book": "adl0455", "page": 64, "text": "۴۲\nد وروستی نه مخکے توره ی ائے لور که ی ولری دجمع په وخت کښے ائے\nوروستنی توره ی په (الف) ونچيږی آو (ن ، ه) پرے زیاتیږی :\nمفرد جمع\nمښکه مښکمانه\nکوربه کوربانه\nغو به غوبانه\nاوسبه اوسبانه\n۳ - هر هغه مذکر ساهو اسمونه چه وروستی توری ائے (ون) وی یا\nد فاعل اسم مخفف دجمع په وخت کښے ائے (واو) په (الف) ونچيږی\nآو د (ه) توره ی پرے زیاتیږی :\nمفرد جمع\nپښتون پښتانه\nشپون شپانه"}
{"book": "adl0455", "page": 65, "text": "۴۳\n\nاوښبون اوښبانه\nخربيون خربانه\n\n۴- هغه مذکر ساہو اسمونه چه وروسته ی توره یے (ی) وی آو د\nہغه نه مخکۓ توره یے کوزکه ی دلری لیا خو د په بل عبارت سره هره هغه\nکلمه چه په وروسته کښے یے نسبی (ی) وی په (ان) سره جمع\nکېږی :\n\nمفرد جمع\nنشیٔ نشیان\nچرسی چرسیان\nشرابی شرابیان\nدولی دولیان\n\n۵- هغه ذکر القاب چه د مذکر اسم قائمقام وی آو وروسته ی\nتوره یے (الف) وی بیا ہغہ مذکرلق ب آو ځینی صفات چه وروسته ی"}
{"book": "adl0455", "page": 66, "text": "۴۴\n\nتوره یے (ه) وی په گان سره جمع کېږی :\n\nمفرد\nکاکا\nماما\nدادا\nصاحبزاده\nساده\n\nجمع\nکاکاگان\nماماگان\nداداگان\nصاحبزاده گان\nساده گان\n\nپـ ٦ - هغه منسوب ساهو مذکر اسمون چه وروسته ی توری ئے\n(واو) وی په (وان) سره جمع کېږی :\n\nمفرد\nگډو\nښو\n\nجمع\nگډووان\nښووان\n\nپـ ٧ - هغه ساهو مذکر اسمونه چه په پاستیو شپږو اصولو سره ئے جمع مکنه"}
{"book": "adl0455", "page": 67, "text": "۴۵\nنشی یعنے ہغہ ننے چہ پہ پاسنیو قواعدو کښے ذکر شوے پہ کښے نہ وی\nپہ (ان) سرہ جمع کېږی :\nمفرد جمع\nخان خانان\nچرگ چرگان\nلرم لرمان\nمنگور منگوران\nاوښ اوښان\nآس آسان\nتنبیہ — د آس جمع چہ ځینے ئے د (آسونہ) پہ دول کوی د قاعدے\nسرہ پیوند وہ .\nتنبیہ — د (پسه ، وراره ، تره ، نیکه ، ورور ، پلار، میړه ، توربور)\nاسمونہ کہ څہ ہم اسمونہ دی مگر د دغے قاعدے نہ وتلی دی ."}
{"book": "adl0455", "page": 68, "text": "٤٦\n* - پښتو کښي ځيني مذکر اسمونه شته چه د جمع په وخت کښي ئې\nد وروستی نه مخکی توری لوس کی ی په څولکی باندی ونښلیږی چه دغه هم په\nآورهیدو پوري اسره لری آ و که ښه غور وشی کیدای شی چه کومه قاعده هم\nورته مینده شی :\nمفرد\nمخ\nنارینه\nکودگر\nجمع\nمځ\nنارینه\nکودگر\nهغه قاعدي چه په ساهو آو بې ساهو اسمونو دواړو پوري اثر لری :\n- که چيري د مذکر آو روستنی توری (ی) وی آو د هغه نه مخکی توری\nلوس کی ی ولری لیا د ( ه ) لیا د ( الف ) توری وی چه هغه هم د لوس کی\nاظهار خدمت کوی دغه سی اسمونه په معروفی یی سره جمع کیږی آو د\nمخکینی توری لوس کی ی په کونکی باندی ونښلیږی ، که د وروستی نه مخکی توری"}
{"book": "adl0455", "page": 69, "text": "۴۷\n(الف) یا (ه) وی لری کیږی :\nمفرد\nجمع\nسره ی\nسړی\nکره ی\nګړی\nکټوره ی\nکټوری\nغویی\nغویی\nپیاوړی\nپیاوړی\n– هغه مذکر صفت اسمونه چه وروستی نه مخکی توره ی ئے (واو) وی\nپه جمع کښی ئے (واو) په (الف) ونجیږی آو دا اسم په وروسته کی (ه)\nتوره ی راوړل کیږی :\nمفرد\nجمع\nسپوره\nسپاره\nزوره\nزاړه"}
{"book": "adl0455", "page": 70, "text": "۴۸\nکوڼه\tکاڼه\nووس\tواسه\n\nتنبیه - ځینی لونیه صفات چه جمع ولری ددغی قاعدی نه وتلی دی\nاو په لاندینی ډول سره جمع کیږی لکه: سور، زرغون .\nتنبیه - د خوږ او تود په جمع کښی د تلفظ د سہولت د پاره د پاسنی اصول\nپه ہیندی سره د (واو) توری په (الف) نه اوړی بلکه واو پخپل ځای\nوی او الف د واو دتوری نه مخکی یا وروسته راوړل کیږی لکه : خواره، تاووده.\n٣ - په پښتو کښی ځینی مذکر اسمونه شته چه دجمع په وخت کښی ئے\nد وروستی توری صحیح واکه ی په خوله کی باندی اوړی او د اسم په وروسته کښی\nد (ه) توری راوړل کیږی چه دغه په اوریدو پوری اسره لری آو که وروسته\nښه غور وشی کیدایشی چه کومه قاعده هم ورته میندہ شی .\n\nمفرد\tجمع\nزرغون\tزرغونه"}
{"book": "adl0455", "page": 71, "text": "۴۹\n\nسور سر\nشین (۱) شنه\nغر غره\nغل غله\nمل مله\n۱۲ ـ ہرکله چه دیوه مذکر اسم په وروسته کښے د (واو) توره ی وی د\nاسم په وروسته کښے (گان) راوړل کیږی :\nمفرد جمع\nناپو ناپوگان\nبارخو بارخوگان\nمانړ و مانړ وگان\nہغه قاعده چه یواځے بے ساہو اسمونو پورے اړه لری دغه ده :\n\n(۱) دلته (ی) توره یی پیسته کیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 72, "text": "۵۰\n\n۱۳/۴ - که د مذکر بے ساه اسمونو دجمع په پاسنیو قاعدو سره مکند نشی\nیعنے هغه بیان شوی نښے په کښے نه وی آو د وروستی نه مخکے توره ی لَے\nخوڅه که ی ولری لیا ( الف ) لیا ( ی ) لیا ( واو ) وی (۱) لیا لوسرکه ی\nولری (۲) لیا ویچ وی نو دوغہ سے اسمونوجمع په ( ون ه ) سره کېږی:\n\nداهغو اسمونو مثال چه و روستی\nمخکې توره ی ښځه کلکه ی ولری\n\nمفرد\nزمره\nورسک\nمٹ\nمخ\n\nجمع\nزمرونه\nورسکونه\nمټونه\nمخونه\n\n(۱) هغه صفتونه چه وروستی نه مخکے توره ی لئے ( واو ) وی ددغے قاعدے نه\nوتلی دی لکه : زرغون ،نسور آونور .\n(۲) هغه اسمونه چه وروستی نه مخکے توره ی لئے لوسرکه ی ولری د بے ساه آوساہو په منځ کښے\nمشترک وی چه هول لئے په آو رېږو پورے اړه لری لکه : سره ی ،کشوره ی . همد غہ سے\nدځینو نباتاتو نومونو لکه : (توت ،بنوون ، اغز . آونور ) که څه هم بے ساه نومونه دی مگر ددغے\nقاعدے په موجب نه جمع کېږی بلکه هغه په پخے قاعدے سره جمع کېږی لکه : توتان، اغز ان ،بنو وناں ."}
{"book": "adl0455", "page": 73, "text": "۵۱\n\nمفرد جمع\n\nدر بحر اسمونه چه بآخره کی ئي تکی توری وی الف وه وی\nگام گامونه\nلاس لاسونه\nښار ښارونه\nدیوال دیوالونه\n\nدر بحر اسمونه چه باخره کی ئي تکی توری وی (ی) وه\nنیک نیکونه\nپیچ پیچونه\nدرمیز درمیزونه\nخیر خیرونه\n\nدر بحر اسمونه چه باخره کی ئي تکی توری وی (و) وه وی\nکور کورونه\nور ورونه\nغوږ غوږونه\nنوم نومونه"}
{"book": "adl0455", "page": 74, "text": "۵۲\nمفرد\nتوپک\nکوتک\nتلتک\nغر\nپند\nدند\nچرت\nسروند\nدپخواعموموشال چه وروستی خخه توری یی (او ـ ګی) ولری\n\nجمع\nتوپکونه\nکوتکونه\nتلتکونه\nغرونه\nپندونه\nدندونه\nچرتونه\nسروندونه\nدپخواعموموشال چه وروستی خخه توری یی (وی) اوی\n\nب ـ دمونث جمع :\nدمونث دجمع قاعدی هم لکه د مذکر ځینی یواځی ساهواو ځینی یواځی\nبی ساه آو ځینی دوار وپوری اسره لری ."}
{"book": "adl0455", "page": 75, "text": "۵۳\nدمؤنث ہغہ قاعدہ چہ یواځی ساہو انو پوری اسرہ لری :\n١/۴ ـ ہغہ مؤنث ساہو اسم چہ وروستی توری یی (ور) وی د وروستی\nد وہ تو رو تر حذف وروستہ (میندے) پرے زیا تیږی.\nمفرد جمع\nمور میندے\nندور ندریندے\nترور تریندے\nنږور نږمیندے\nتنبیہ ـ دخور پر جمع کښی کہ څہ ہم باید د (و) توره ی لرے شی اما د تلفظ د سہوت\nدپاره یی نہ لرے کوی .\nتنبیہ ـ د (لور ، یور) اسمونہ دپاسنی اصول پہ ہیندے سرہ د (ر)\nترلری کولو وروستہ پښتو نون (ڼ) آو مچھول یی جمع کیږی لکہ :\n( لوڼے ، یو ڼے) ."}
{"book": "adl0455", "page": 76, "text": "۵۴\n\nد مونث دجمع هغه قاعدی چه یواځی بی‌ساهو پوری اړه لری :\n\n۱۵ - که یواسم معنوی مونث وی یعنے دتانیث علامه آونښه ونه لری\n\nآومونث وګڼرل شی هغه اسم په مجهولے یے سره جمع کیږی :\n\nمفرد\nورخ\nوربښځ\nمیستن\n\nجمع\nورخے\nوربځے\nمیستنے\n\n۱۶ - هرهغه غیرحقیقی مونث اسم چه وروستۍ توره یی یےمعروفه یے\nوی آو مونث وګڼرل شی یا نسبی یی وی یا دنسبت دغه سی ادات وی\nچه وروستی توره یی یےمعروفه یے وی دجمع په وخت کښے یے وروستۍ\nتوره یی په تانیثی یے واوړی :\n\nمفرد\nبیاتی\n\nجمع\nبیاتۍ"}
{"book": "adl0455", "page": 77, "text": "۵۵\nمفرد\nجمع\nخپلوی\nخپلوی\nورورگلوی\nورورگلوی\nغلیمی\nغلیمی\nدمؤنث د جمع ہغہ قاعدے چہ ساہو آو بے ساہ دواڑو پورے اڑہ لری :\n۱/۱۷ - ہر ہغہ مؤنث اسم چہ پہ وروستہ کښے ئے د(ھ) تورہ ی چہ د\nتانیث نښہ دہ وی آو مؤنث اعتبار شی ہغہ اسم پہ مجہولے یے سرہ جمع کیږی :\nمفرد\nجمع\nښځہ\nښځے\nسترگہ\nسترگے\nونہ\nونے\nښگہ\nښگے\nتنبیہ ۔ ځنے اسمونہ شتہ چہ وروستہ ی تورہ ی ئے (ھ) وی اما"}
{"book": "adl0455", "page": 78, "text": "۵٦\nمؤنث نه گنرل کیږی لکه: (تره، زره، پوه، اوسه، وږسته، سپږه،\nآونور) هغه په دغه ډول نه جمع کیږی.\n۲/۱۸ - هر هغه مؤنث اسم چه وروسته ی توری ئے الف آو مو آدی هغه\nد واو آو مجهولی یی (وی) په تور و جمع کیږی :\nمفرد\nدوا\nژړا\nغوا\nبلا\nجمع\nدواوی\nژړاوی\nغواوی\nبلاوی\n۳/۱۹ - هر هغه مؤنث اسم چه وروسته ی توره ی ئے (و) وی په (گانی)\nسره جمع کیږی :\nمفرد\nپیشو\nجمع\nپیشوگانے"}
{"book": "adl0455", "page": 79, "text": "۵۷\n\nبیزو\nبیزوګانی\nښارو\nښاروګانی\nټانګو\nټانګوګانی\n\nتنبیه- د (اوے) اسم که څه هم په وروسته کښے دواو توری لری\nمګر په (ګانی) سره جمع کیږی.\nپ- هرهغه مفرد مؤنث اسم چه وروستۍ توره ی ئـے مجهولے یے وی\nد جمع په وقت کښی ئـے وروستۍ توره ی په مجهولے یے (ی) واوړی(۱)\n\nمفرد\tجمع\nنوے\tنوی\nتکونځے\tتکونځی\nښځے\tښځی\nویلې\tویلی\n\nتنبیه- هرهغه اسم چه وروستۍ توره ی ئـے (تأنیثی) یے وی هغه\n(۱) یعنے په معروفے (یے) واړی."}
{"book": "adl0455", "page": 80, "text": "۵۸\n\nنه جمع کیږی لکه : دودی، بګړی، کوچنی، مرغۍ، کوکی دوغه سه\nاسمونو په وروسته کښے د جمع دپاره د (ګانی) د کلمی راوړل غلط\nدهی باید تنے ډډه وشی .\nځینی اسمونه خلاف دقیاس جمع کیږی خو دغه سه اسمونه ډیر نه دی چه\nد هغوی دپاره دقاعدے بیان وشی لکه د (خوی، سکور، ورور) جمع چه\n(خامن، سکاره، وړونړه) کیږی.\nتنبیه - د اجنبی اسمونو جمع (چه پښتو کښے توتلی دی) د پښتو په دود\nکیږی لکه : پروګرامونه، ماشینونه .\nد جمع اسما - په پښتو کښے ځینے اسمونه دی چه د جمع علامه آونښه\nنه لری اما جمع ګنړل کیږی لکه : اوبه، اوره، غنم، بژدن، آونور.\nد نومونو آووښته :\nد پښتو ځینی اسمونه پځینو ځایو کښے په ویلو کښے آوړی :\n۱ - هغه مفرد اسمونه چه د جمع په (۲، ۳، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۵، ۱۶، ۱۷) قاعدو"}
{"book": "adl0455", "page": 81, "text": "۵۹\nکښی ذکر شوی دجمع پہ دول استعمالیږی خومراد تنی مفردوی .\n۲ ـ دجمع اسم پہ وروستہ کښی د(و) تورہ ی راوړل کیږی ،کہ داسم\nوروستنی تورہ ی (هـ)لیا (ی) وی (پرتہ دتأنیثی یی ) د (و) تورې\nداسم ددغہ وروستی توری پرځای راځی آوکہ نہ د (و) تورہ ی داسم پہ وروستـہ\nکښی زیاتیږی آو دہغہ جمع اسمونو څخہ چہ دجمع پہ (۲ ، ۳ ، ۱۰) قاعدی کښی\nبیان شوی الف لری کیږی .\nتبصره ـ کلہ کلہ کہ دجمع اسم پہ وروستہ کښی معروفہ (ی) وی ہم ځنیو\nنہ خوہ نہ حذفېږی بلکہ ہغہ معروفہ (ی) دتأنیثی (ی) پہ دول تلفظ کوی آو\nپہ وروستہ کښی ئی (و) زیاتوی لکہ : پیګریوکښی او پښتہ .نظردغے\nقاعدی تہ باید وہ ویل شی چہ پیګروکښی او پښتہ اما ځینی خلک ئی\nہمہـہسیم وائی.\nتنبيه ـ کلہ کلہ دہغہ دول اسمونو څخہ چہ پہ (ونہ) سرہ جمع کیږی وروستی\nدوه توری (نہ) حذفیږی آو پاتی ئی پہ ہمدغہ موقع کښی پہ ہمدغہ معنی سرہ"}
{"book": "adl0455", "page": 82, "text": "۶۰\n\nاستعمالیږی لکه : ( کورونه ) نظر دغے قاعدے تہ باید وہ وہیل شی چہ\n( پہ کورونو کښے دی ) مګر ځینی خلک دغہ سے ہم وائی چہ ( پہ کو رو کښے دی ) .\nدآو وښتنوځایونہ :\nالف ـ ہرکلہ چہ یو اسم مضاف الیہ واقع شی :\n\nدلمړی ډول یعنے دمفرد ددوہ یم ډول یعنے د\nجنس اسم مثال جمع جنس اسم مثال\n۱ : . دمیرزایانو\n۲ : دمسلمانه دمسلمانو\n۳ : دپښتانۀ دپښتنو\n۴ : . دپشیانو\n۵ : . دکاکاګانو\n۶ : . دګیدړوانو\n۷ : . داوښانو"}
{"book": "adl0455", "page": 83, "text": "۶۱\n\n۸ : دلخ ملخو\n\n۹ : دسری دسرو\n\n۱۰ : دسپاره دسپرو\n\n۱۱ : د زرغونه د زرغونو\n\n۱۲ : \" دټا پوګانو\n\n۱۳ : \" دزسونو\n\n۱۴ : \" دمیږه\n\n۱۵ : دپوښتنے دپوښتنو\n\n۱۶ : دپیلوی دپیلویو\n\n۱۷ : د ښځے د ښځو\n\n۱۸ : \" دوواوو\n\n۱۹ : \" دپښوګانو\n\n۲۰ : \" دڼو و"}
{"book": "adl0455", "page": 84, "text": "٦٢\n\nب - که دیوه جنس اسم سره د مفعول ادات (د مفعول به د پاره چه په پښتو کښی\nمعین ادات نه لری آو تعریف ئی د اسماؤ په احوال کښی ذکر شوه ی) راشی :\n\nد لمړی ډول یعنے\nد مفرد جنس اسم مثال\n۱ :\n۲ : مسلمانه ته\n۳ : پښتانه ته\n۴ : \n۵ :\n٦ :\n۷ :\n۸ : ملخ لره\n۹ : مړی لره\n\nد دوه یم ډول یعنے\nد جمع جنس اسم مثال\nمیرزایانو ته\nمسلمانو ته\nپښتنو ته\nښځیانو ته\nکاکا ګانو ته\nګډو وانو لره\nخانا نو لره\nملخو لره\nمړو لره\n\nBEST COPY(S) AVAILABLE"}
{"book": "adl0455", "page": 85, "text": "۶۳\n\n۱۰ \tسپاره ځینی \tسپروځینی\n۱۱ \tزرغونه سره \tزرغونوسره\n۱۲ \t\" \t\tټاپوکانوځینی\n۱۳ \t\"\t\tزردو نوځینی\n۱۴ \t\" \t\tمیندولره\n۱۵ \tبرستنی کښی \tبرستنوکښی\n۱۶ \tخپلوی کښی \tخپلویو کښی\n۱۷ \tښځی کښی\t ښځوکښی\n۱۸ \t\"\t\tدوووکښی\n۱۹ \t\"\t\tپښوکانوته\n۲۰ \t\"\t\tنووته\n\nج - که دیوه جنس اسم سره آتروونکی توری آوکلمات ( څه ، ځینی ، لاندی،\nباندی ، پر ، پوری ، سره ، غوندی ، پڅیر ، په شان ، شانته ، په راز ،"}
{"book": "adl0455", "page": 86, "text": "۶۴\n\nپه دول (په دود ، تر) راشی:\nد لمړی دول یعنی د دوه یم دول یعنی\nد مفرد جنس اسم مثال د جمع جنس اسم مثال\n۱ : ۰ میرزایانو څخه\n۲ : مسلمانه څخه مسلمنو څخه\n۳ : پښتانه څخه پښتنو څخه\n۴ : ۰ ښځیانو لاندی\n۵ : ۰ کاکاگانو باندی\n۶ : ۰ پرکیدووانو\n۷ : ۰ پراوسبانو\n۸ : ملخ سره ملخو سره\n۹ : سړی پوری سړو پوری\n۱۰ : سپاره غوندی سپرو غوندی"}
{"book": "adl0455", "page": 87, "text": "۶۵\n۱۱ :\n۱۲ :\n۱۳ :\n۱۴ :\n۱۵ :\n۱۶ :\n۱۷ :\n۱۸ :\n۱۹ :\n۲۰ :\nزرغو نہ کښے\nزرغونو کښے\nټاپوګانو کښے\nزړونو کښے\nمیندو سره\nورځے پڅہر\nورځو پخپهر\nخپلوی نہ\nخپلویو نه\nسترګے پورے\nسترګو پورے\nدواو سره\nپشو ګانو غوندے\nنوو غوندے\nد ـ ہرکله چه یو جنس اسم د ماضی صیغے د متعدی فعل فاعل واقع شی :"}
{"book": "adl0455", "page": 88, "text": "۶۶\nدلمری دول یعنے\nد دوه یم دول یعنے\nد مفرد جنس هم مثال\nد جمع جنس هم مثال\n۱ :\n.\nمیرزایانو وهلم\n۲ :\nمېلمانہ وربې ولم\nمېلمنو وربې ولم\n۳ :\nپښتانۀ وربې ولم\nپښتنو وربې ولم\n۴ :\n.\nپشیانو وهلم\n۵ :\n.\nکاکاګانو وهلم\n۶ :\n.\nګډه وانو وهلم\n۷ :\n.\nاوښانو و هلم\n۸ :\nمخ دٍ چیچلم\nمخو دٍ چیچلم\n۹ :\nسری وهلم\nسرو وهلم\n۱۰ :\nسپاره وهلم\nسپرو وهلم\n۱۱ :\nغلوہ شکو لم\nغلو وشکوملم"}
{"book": "adl0455", "page": 89, "text": "۲۷\n\n۱۳ : · مانسہ وگانو پورې وېستم\n۱۳ : · زړونو وغوښتل\n۱۴ : · میند و وژړل\n۱۵ : ستنی سوره ی کر ستنو سوره ی کر\n۱۶ : ترګمنی سترہ ی کر ترګینو سترہ ی کر\n۱۷ : ښځې وسکونده ښځو وسکونده\n۱۸ : · بلاوو وډراوہ\n۱۹ : · پيشوګانو وشکاوه\n۲۰ : · تلو نکو و وېلم\nھ – ہر کلہ چہ یو جنس اسم دماضی صیغے د مخصوص لازمی ( ل ) والا مصادرو\nفاعل واقع شی :"}
{"book": "adl0455", "page": 90, "text": "۶۸\nد لمړی دول یعنے د دوه یم دول یعنے\nد مفرد جنس اسم مثال د جمع جنس اسم مثال\n۱ : طایانووژړل\n۲ : مسلمانه وخندل مسلمنو وخندل\n۳ : پښتانه وخندل پښتنو وخندل\n۴ : ښځیانو ودانگل\n۵ : کا کا گانو وژړل\n۶ : گنډووانو ودانگل\n۷ : اوښانو ودانگل\n۸ : ملخ ودانگل ملخو ودانگل\n۹ : مړی وخندل مړو وخندل\n۱۰ : سپاره ودانگل سپرو ودانگل\n۱۱ : غله ودانگل غلو ودانگل"}
{"book": "adl0455", "page": 91, "text": "۶۹\n۱۲ : . . ماشروکانو وژرل\n۱۳ : . . \n۱۴ : . . میند و وژرل\n۱۵ : . . \n۱۶ : . . \n۱۷ : بنحے وخندل . بنحو وخندل\n۱۸ : . . غواوو ودائگل\n۱۹ : . . پیشوکانو پخ وهل\n۲۰ : . . تلونكو و نوصل\nتنبیه – دجمع د (۱۳، آو ۱۵، آو ۱۶) قاعدی مثالونه د وغه له لا مله چه دغه\nدول اسماء دخپل بے ساه والی پہ نسبت د لازمی فعل فاعل واقع كيدای\nآو په دغه موقع کښے استعمالیدای نه شی نه دی لیکل شوی .\nو — هر كله چه یو جنس اسم مستثنا واقع شی :"}
{"book": "adl0455", "page": 92, "text": "۷۰\n\nدوهیم دول یعنے\nو جمع اسم مثال\n\nبے میر زایانو\nبے مسلمنو\nبے پښتنو\nبے ښځیانو\nبے کا کا گانو\nبے گیدړوانو\nبے اوښانو\nبے طخو\nبے سرو\nبے سپرو\nبے زرغونو\n\nولمری دول یعنے\nو مفرد جنس هم مثال\n\n۱ : .\n۲ : بے مسلمانه\n۳ : بے پښتانه\n۴ : .\n۵ : .\n۶ : .\n۷ : .\n۸ : بے طخ\n۹ : بے سری\n۱۰ : بے سپاره\n۱۱ : بے زرغونه"}
{"book": "adl0455", "page": 93, "text": "۷۱\n\n۱۲ : بے ناپوگانو\n۱۳ : بے زرونو\n۱۴ : بے میند و\n۱۵ : پرته له ښځی پرته له ښځو\n۱۶ : پرته له خپلی پرته خپلو یو\n۱۷ : پرته له ښیخی پرته له ښخو\n۱۸ : پرته له دواوو\n۱۹ : پرته له پیشوګانو\n۲۰ : پرته له وړو نکو\n\nتنبیه ـ د (بی) د نفی ادات هم ده ی نو هر کله چه د نفی په مقصد دغه توره ی\nد یوه مفرد لیا جمع اسم سره راشی هغله هم هغه اسم سم له پاسنی اصول سره\nتغیر میده کوی .\n\nز ـ هر کله چه یو جنس اسم منادا واقع شی په دوه یم دول سره آوری ."}
{"book": "adl0455", "page": 94, "text": "۷۲\n\n۱ :\tبے میر زایانو\n۲ :\tبے میلمنو\n۳ :\tبے پښتنو\n۴ :\tبے نښیانو\n۵ :\tبے کاکاکانو\n۶ :\tبے گیدړوانو\n۷ :\tبے خانانو\n۸ :\tبے کو دگرو\n۹ :\tبے سرو\n۱۰ :\tبے سپرو\n۱۱ :\tبے غلو\n۱۲ :\tبے مائنز وگانو\n۱۳ :\tبے زرونو"}
{"book": "adl0455", "page": 95, "text": "۷۳\n۱۴ : یے میند و\n۱۵ : . .\n۱۶ : . .\n۱۷ : یے ښځو\n۱۸ : یے بلاوو\n۱۹ : یے ښاروګانو\n۲۰ : یے شړلو\nتنبیہ — جمع د (۱۵، آو ۱۶) قاعدی مثالونه دوغه له لامله نه دی لیکل شوی\nچه دغه دول اسما، بے ساه دی منادا نہ شی واقع کیدای.\nتنبیہ — ښځہ، پښتنه ، آونورکه میندہ شی دغہ سے اسمونہ د ندا پہ وقت کښے\nنہ آوری بلکہ د ندا ادات چہ مجہولہ یے دہ پہ وروستہ کښے ئے راځی آو دتلفظ\nد سہولت د پارہ د اسم وروسته ی توره ی چه (ه) ده غورځول کیږی مثلاً\nویل کیږی چہ (یے ښځے ، یے پښتنې) دلتہ دغہ ګومان چہ د آو ښتو قانون"}
{"book": "adl0455", "page": 96, "text": "۷۳\nپه موجب دغه سے شوه ی وی سمه ده ی .\nتنبیه ـ ځنے اسمونه چه ذات پورے اړه ولری یعنے صفت نه وی آو وروسّتی\nنه مخکے توره ی ئے (واو) وی هرکله چه مضاف الیه یا مفعول (پرته د مفعول ته)\nواقع شی یا آس دو نکو تورو آو کلماتو سره راشی روستی نه مخکے توره ی ئے پهښت\nوکښیږی آو په وروسته کښے ئے د(ه) ټوټه ی زیاتیږی لکه : (رنگون) چه\n(رنگانه) آو (لرمون) چه (لرمانه) آو (ور) چه (وره) آو (پور) چه (پوره)\nکښیږی آو نور .\nتنبیه ـ هغه دول جمع اسمونه چه مفرد ونلری آو د اداتو په زیاتولو سره جمع شوی\nنه وی مگر جمع گنړل کیږی (لکه : اوبه ، غنم ، ږدن ، آونور) هغه هم په پاسنو\nحالاتو کښے په پاسنی اصول سره تغیرمیند ه کوی .\nد اسمانو احوال\nد اسمانو اته حاله وی :"}
{"book": "adl0455", "page": 97, "text": "۷۵\n۱ - مجرد ، ۲ - مفعول به ، ۳ - مفعول الیه ، ۴ - مفعول فیه ، ۵ -\nمفعول منه ، ۶ - مفعول له ، ۷ - مفعول معه ، ۸ - مضاف الیه .\n۱ - مجرد : بغه اسم ده ی چه څه پرے زیات شوی نه وی لکه : کور ،\nکوټه ، انګړ ، ټوپک .\n۲ - مفعول به : مفعول به پښتو کښے ادات نه لری .\n۳ - مفعول الیه : بغه اسم ده ی چه د اسم په وروسته کښے د ( ته )\nادات زیات شوه ی وی لکه : چاته ، ماته ، آس ته ، کور ته ، کوټی ته .\n۴ - مفعول فیه : هغه ده ی چه د اسم په سر کښے د ( په ) یا ئی په وروسته\nکښے ( کښے ) یا دواړه چه ( په ) ئی په سرآو ( کښے ) ئی په وروسته کښے\nراځی لکه : په کور ، کور کښے ، په کور کښے . تفصیلات دے په نحو کښے وکتل شی.\n۵ - مفعول منه ـ هغه ده ی چه د اسم په سر کښے د ( د ) یا ( له ) آو په وروسته\nکښے ئی ( نه ) یا ( ځیني ) یا په سر کښے دلري د وونه یو آو په وروسته کښے\nدوستی دوه وونه یو راځی لکه : د کوره ، له کوره ، کور نه ، کور ځیني ، د کور نه ، د کور ځیني."}
{"book": "adl0455", "page": 98, "text": "٧٦\nله کور نه ، له کو ریښنے.\n٦ - مفعول له : هغه ده ی چه د اسم په وروسته کښے د (دپاره) یا\n(لره) ادات زیات شوه ی وی لکه : ستا دپاره ، کاله د پاره ، ٹخکلو د پاره ،\nمالره ، آسانو لره .\n۷ - مفعول معه : هغه ده ی چه د اسم په وروسته کښے (سره) یا\n(باندے) ادات زیات شوه ی وی لکه : ماسره ، کالوسره ، آسانو سره ، تفصیلات\nدے په نحوی کښے وکتل شی .\n۸ - مضاف الیه : هغه اسم ده ی چه په سرکے ئے د (د) توره ی زیات\nشوه ی وی لکه : دکونی ، دکلی .\nدزمان اسم\nد زمانے آ و دخت نومونو ته د زمان اسم وئیل کیږی . په پښتو کښے د زمان\nاسم کومه معینه قاعده نه لری بلکه سماعی دی لکه : پہږی کال ، سږ کال ، پرتوګ\nکال (پریږ کال) ، ورم کال ، لا ورم کال ، پسره ی ، او ږه ی (دو به ی) ، منی،"}
{"book": "adl0455", "page": 99, "text": "۷۷\n\nژمی، میاشت، تل، کله، کله کله، کله نه کله، هوس، پخوا، بیا، وروسته،\nپسنه، دوخته، ناوخته، نن، پرون، ورمه ورځ، لاورمه ورځ، ګینز، بل ګینز،\nخرګینز، رونرګینز، لمړنیک، تنګی برېزر، برېزر، تنکی غرمه، لوره غرمه،\nنيمه غرمه، لويه غرمه، تکنده غرمه، او وستې غرمه، ماپښین، مازدیګر، شپه،\nنن شپه، برائی، (پرون شپه، تېره شپه)، ماښام، ماسخفتن، لمړی شومه،\nدوه یمه شومه، درېیمه شومه، نیمه شپه، لمړه‌ی چرګ بانګ، دوه‌یم چرګ بانګ\nدریېم چرګ بانګ آو نور.\n\nد مکان اسم\nدځای نومونو ته دمکان اسم و یل کېږی:\nپښتو کښې د مکان اسم دپښته هغه چې شته دوه رازه دی یو قیاسی بل سمائی\nقیاسی دمکان اسم - هغه ده ی چې دځینو اسمالو په وروسته کښې ځينې ادات\nزیاتېږی هغه هم درې قاعدې لری:\n۱- په وروسته کښې دځینو جنس اسمونو په وروسته کښې د (نزه ی) ادات"}
{"book": "adl0455", "page": 100, "text": "۷۸\n\nراوړل کېږی لکه : او به ښره ی ، پوکښره ی ، امیره ښره ی ، او ره ښره ی ، \nتوکښره ی .\n۲ ــ د ځینو جنسو اسمونو په وروسته کښې (یا مږه) راوړل کېږی لکه :\nوسپیا مږه ، آغړیا مږه ، زوزیا مږه ، کوکیا مږه .\n۳ ــ د ځینو اسمونو په وروسته کښې (ځی) راوړل کېږی لکه : بټوځی ،\n\nسماعی د مکان اسم ــ هغه ده ی چې آو رېدو پورې اسره لری ځکه چې کومه قاعده\nنه لری هغه هم دغه دی : پورته ، ښکته ، (کښته) مخکې ، وروسته ، خوا ، ښی خوا،\nکیڼړه خوا ، لوړ ، پلو ، لمر خاته ، لمر پرېواته ، (لمر لوېده) سړو خوا ، (شمال) پښو خوا ،\n(جنوب) د ننه ، د باندې ، شا و خوا ، لرې ، نږدې ، آو نور .\n\nد تصغیر اسم\nتصغیر ورکوټه ی کولو ته وائی :\nکه چېرې یوه اسم سره دغه سې ادات زیات شو چې د هغې ادات په\nواسطه سره ورکوټی توب د هغه اسم څرګند په ه نو هغه ته د تصغیر اسم وئیل کېږی"}
{"book": "adl0455", "page": 101, "text": "۷۹\nپہ پښتو کښے تصغیر کلہ دینے آو احترام آوکلہ دتحقیر آو توبیخ آو تشویق\nدپارہ استعمالیږی.\nپہ پښتو کښے ہر اسم نہ تصغیر جوړی. د تصغیر اسمونہ دوہ رازہ دی یو د مذکر اسم\nآو بل مونث اسم.\nد مذکر اسم تصغیر دغہ سے کیږی :\n١ـ د خاص اسم یا القابو پہ وروستہ کښے یو کاپ زیاتیږی لکہ : تورک،\nنورک، لالک، دوک، مامک، بابک.\n٢ـ د صفت اسمونو پہ وروستہ کښے (ہ کہ ی) راوړل کیږی لکہ :\nو وړہ کہ ی، غټہ کہ ی، مینہ کہ ی، تورہ کہ ی، سپینہ کہ ی (١) شنہ کہ ی.\n٣ـ وٹہ ی : منگلوټہ ی، ورکوټہ ی (٢) کوچنوټہ ی.\n٤ـ ونکہ ی : منگلونکہ ی، ورکونکہ ی، کوچنونکہ ی.\n٥ـ کہ ی : خټ کہ ی، پتنوس کہ ی.\n(١) ځینے خلک پہ محاورے کښے (سپینکہ کہ ی) وائی. (٢) پہ اصل کښے (و وړکوټہ ی) وہ."}
{"book": "adl0455", "page": 102, "text": "۸۰\n\n۶ـ کاکو ، جانو .\nد مؤنث اسم تصغیر دغه سی کیږی :\n۱ـ کی : خورکی ، مورکی ، اوښکی .\n۲ـ که : خورکه ، مورکه .\n۳ـ ه کی : د صفت اسمونو په وروسته کښی : غټه کی ، ټیټه کی .\n۴ـ وڼی : ورکوڼی ، کوچنوڼی .\n۵ـ ګی : بستره ګی ، کوټګی ، ایندار ګی .\nتنبیه ـ د ځینو اسمانو په وروسته کښی ځینی نور ادوات (ره ی ، ري ،\nاو نور لکه : چرګوړی ، ګدوره ی ، او نور ) هم راځی چه هغه اسمونه تصغیروی\nخو حکمونه ئی په ډیرو اسمانو شامل نه دی د دغه نه لامله تقریبا د سماعی حکم لری\nنو ځکه دغلته ذکر نشول .\nد آلی اسم\nد آلی اسم هغه شی دی چه د فعل د صدور واسطه وی ."}
{"book": "adl0455", "page": 103, "text": "۸۱\n\nپښتو کښے د آلی اسمونہ دوہ رازہ دی یو سماعی بل قیاسی :\n\nقیاسی دآلے اسم ۔ ھغہ اسمونہ دی چہ پہ وروستہ کښے ئے (ه ی)\n\nراځی آو کلہ کلہ دتلفظ د سہولت دپارہ ځینئے توری د دغہ دوو تورو نہ مخکے\n\nزیاتیږی لکہ :\n\nاور لړوندی ۔ ھغہ لرګہ ی لیاښکتہ چہ اور پرے لیړل کیږی .\n\nنوسہ ی ۔ ھغہ شہی دہ ی چہ یوشہ ی ور باندے نیول کیږی لکہ :\n\nویښتہ ، یا نور .\n\nاوبہ ورکہ ی ۔ ھغہ ټوکہ ی دہ ی چہ پو وندہ یعنے کوچیان دا وبو ژہ ی\n\nپہ کښے تری آو دیوہ ځائی نہ ئے بل ځای تہ وړی آو پہ ځینو ځایو کښے د استعمال\n\nدکثرت لہ لاملہ پہ غلط دول سرہ (اوبہ ورکہ ی) شوہ ی .\n\nتودندی ۔ ھغہ آلہ دہ چہ کوټہ پرے تو دہ وی آو پہ پارسو(بخاری)\n\nورتہ وائی .\n\nتپندہ ی ۔ د بنائی دآلاتو دجملے ځینئے یوہ آلہ دہ آو پہ پارسو (دسپناه)"}
{"book": "adl0455", "page": 104, "text": "۸۲\nورته وائی .\nخټ موښندی ـ دخټو دموښلو آله ده چه په پارسو (گل ماله) ورته وائی\nغوڅندەی ـ دغوڅولو آله ده چه دترکانری آلاتو دجملے څخه ده آو\nپه پارسو (اره) ورته وائی .\nپړووندی ـ د پړولو آله ده چه د جراحی آلاتو د جملے څخه ده آو په پارسو (نشتر\nورته وائی .\nرنړووندی ـ درنړولو آله ده چه معدنی شے ی لکه : وسپنه یا دزر وښی\nپری رنړوی آو په پارسو ( اسپا صیقل ) ورته وائی چه د عربی ځینے\nاخیستل شوۀ ی .\nشیندوبەی ـ د اوبو دشیندلو آله ده چه په پارسو (آ بپاش) ورته وائی\nمچواژەی ـ د مچانو دوژلو آله ده .\nسماعی وآلے اسم ـ په پښتو کښے ځینے وآلے اسمونه سماعی هم دی\nلکه : مچښر ( دمچ د شړلو آله ) ، لور ، تخرز ، ."}
{"book": "adl0455", "page": 105, "text": "۸۳\nمنسوب اسم\nمنسوب اسم ہغہ دہ ی چہ بل اسم تہ ئے نسبت وشی .\nد منسوب اسم د جوړولود ول پہ قیاسیہ صفاتو کښے تر دغہ عنوان لاندے\n(قیاسیہ صفات چہ د اسم نہ جوړیږی) ښکل شوه ی .\nد صوت اسم\nد صوت اسم ہغہ اسم دہ ی چہ د ننگ تقلید آ و تصویر کوی . دغہ سے اسمونہ\nپہ پښتو کښے ډیړدی : شرپ ، کرنگ ، خړپ ، نس ، دنگ آو نور ."}
{"book": "adl0455", "page": 106, "text": "۸۴\nدوه‌یم څپرکی\nصفت\nهغه کلمی که چه دیوه اسم حال آو شان بیانوی (صفت) آو هغه اسم له\nچه حال آو شان یی بیانېږی (موصوف) وییل کېږی.\nلکه د (لوی غره سپینه کوټه) په کلمو کښی چه لوی آو سپین صفت ، غر آو\nکوټه موصوف دی .\nصفت دوه رازه دهی: یو(سماعی) بل (قیاسی).\nسماعی صفت ـ هغه صفتونه دی چه په آوریدو سره څرګندیږی آو په کومی قاعدی\nسره نه کېږی یعني مستقله قاعده نلری، دغه هم په دوه ډوله سره دی:\nملا (وصفیه الفاظ) بل (داعدادو اسمونه دی).\nوصفیه الفاظ: هغه لفظونه دی چه خپله وصفی معنی ولری دغسی الفاظو ته\n(اصلی صفت) هم وییل کېږی . لکه : سپین، تور، لوی، کوچنی، ښه ،"}
{"book": "adl0455", "page": 107, "text": "۸۵\n\nبد ، ښکولی ( ښائسته ) چټل ، اوږد ، لنډ ، تارت ، تنګ ، آو نور.\nپه پښتو کښی صفت مخکی آو موصوف وروسته راځی ، که موصوف مذکر وی\nصفت د مذکر په ډول ذکر کیږی لکه : پوه سړی ، لوی آس ، جګ غر ، خوږ\nخټکی .\nوی\nکه موصوف مؤنث صفت دمونث په ډول ذکر کیږی لکه : پوهه ښځه ،\nلویه اسپه ،جګه ونه ،خوږه هندواڼه .\nکه موصوف مذکروی آو صفت جمع و نه لری (۱) په مفرد آو جمع کښی صفت یو شان\nوی لکه : مفرد جمع\nښه سړی ښه سړی\nلوی سړی لوی سړی\nټیټ سړی ټیټ سړی\nسپین آس سپین آسان\n\n(۱) بعضی صفتونه جمع نلری آو جمع کول یی د پښتو ژبی د قاعدی سره هغنده وی هغواړه اعتبار نشته لکه چه جګ د (جګان)\nآولوی د (لویان) په ډول جمع کوی ، د دغو صفاتو جمع غلط ده باید تنی څنګ آو اجتناب وشی ."}
{"book": "adl0455", "page": 108, "text": "٨٦\n\nکه موصوف د هروی آو صفت جمع ولری صفت هم د جمع په دول استعمالیږی:\n\nمفرد\nجمع\nوروکی هلک\nوروکی هلکان\nواړه چرګ\nواړه چرګان\nخوږه خټکی\nخوږه خټکی\nشین ښر\nشنه ښرونه\n\nکه موصوف مونث آو د هروی صفت تل دجمع په دول استعمالیږی:\n\nمفرد\nجمع\nښه ښځه\nښې ښځې\nوړه آسپه\nوړې آسپې\nسپینه کوټه\nسپینې کوټې\nجګه ونه\nجګې ونې\n\nکه موصوف د هرا و صفت د موصوف پر د هر و افراد و شامل وی آواستثناء"}
{"book": "adl0455", "page": 109, "text": "۸۷\nد اعتبار په نظر و نه نیول شی صفت هماغه سی چه پاس بیان شو ذکر کیږی اما\nکه صفت د موصوف پر هر فرد شامل وی یعنی د موصوف افراد ډیر او د هماغه\nصفت خاوند وی آو استثنا و نه لری با لته صفت تکرار ذکر کیږی :\nښه ښه سړی، واړه واړه هلکان، جګے جګے ونے .\nد اعداد و اسمونه ـ هغه اسمونه دی چه عدد ښئی ، لکه چه صفت دیوه اسم\nحال آو شان ښئی هم غه سی عدد د اسم کمیت یعنی ګنړه څرګند وی چه\nدغه هم دصفت دیوه څانګه دهی .\nد اعداد واسمونه پنځه رازه دی : (اصلیه، کسریه، ترتیبیه، توزیعیه، متعاقبه)\nبی له اصلیه آوکسریه اعداد و نور قیاسی دی چه د هغو بیان به د (وصفیه اعداد) په\nنامه د قیاسیه صفاتو په بحث کښی وشی .\nاصلیه اعداد ـ دغه هم دوی برخے دی :\nیوی ته بسیط وئیل کیږی چه دیوه نه تر نهو پوری دی :\nیو ، دوه ، دری ، څلور ، پنځه ، شپږ ، اووه ، اته ، نه ، بلی ته مرکب وائی"}
{"book": "adl0455", "page": 110, "text": "۸۸\n\nچه نھو نه پورته نور درست اعداد دوی :\nلس ، یوولس ، دوولس ، دیارلس ، څوارلس ، پنځه لس ، شپږلس ، اوه لس ،\nاته لس ، نولس ، شل ، یو ویشت ، دوه ویشت ، در ویشت ، څلور ویشت ..الخ.\nدیرش ، یو دیرش ، دوه دیرش ، دری دیرش ، څلور دیرش .... څلویښت،\nیو څلویښت ، دوه څلویښت ، دری څلویښت .... پنځوس ، یو پنځوس ، دوه پنځوس\nدری پنځوس ، څلور پنځوس ..... شپېته ، یو شپېته ، دوه شپېته ، دری\nشپېته ، څلور شپېته ..... اویا ، یو اویا ، دوه اویا ، دری اویا ، څلور اویا .\n.... اتیا ، یو اتیا ، دوه اتیا ، دری اتیا ، څلور اتیا ..... نوی یو نوی ، دو نوی ،\nدری نوی ، څلور نوی ..... سل ، دوه سوه ........ زره ، دوه\nزره ....... کنډي یا زره (۱) دوه کنډي یا زره ....... الخ .\nدغو ته عدد آو هغه شی ته چه گنل کېږی معدود وائی مثلاً : پنځه مڼی ، نه څنگی،\nد غلته پنځه نه آو نه عدد ، مڼی آو څنگی معدود دی .\nبسیط اعداد په لاندینو ځايو کښی تغير میندہ کوی :\n(۱) طیون ، (لس لکه) ."}
{"book": "adl0455", "page": 111, "text": "۸۹\n\nیو – چه دلس سره راشی په وروسته کښے ئے یو واو زیات شی: یوولس .\nدوه – چه دلس، دپږش، څلوېښت، پنځوس، شپېته، اویا، اتیا، نوی،\nسره راشی وروسته ی توره ی ئے لرے کېږی : دولس، دو دپږش\nدوڅلوېښت، دو پنځوس، دو شپېته، دو اویا، دو اتیا، دو نوی .\nدرے – چه د (لس) سره راشی وروستی دوه توری ئے سره ونښږی آو\nدواسو په منځ کښے یو الف زیا تېږی: دیارلس، چه د شل سره راشی وروسته ی\nتوره ی ئے لرے کېږی : در ویشت، چه د دپږش، څلوېښت، پنځوس ،\nشپېته، اویا، اتیا، نوی سره راشی وروسته ی توره ی ئے چه مجهوله یئے\nپه معرو فے یے ونښیږی : دری دپږش، دری څلوېښت، دری پنځوس، دری\nشپېته، دری اویا، دری اتیا، دری نوی .\nڅلور – چه د (لس) سره راشی د (ل) توره ی تننے لرے کېږی آو د (و)\nد توری نه وروسته یو (الف) راوړل کېږی : څوارلس، آو که د (شل) سره راشی\nد واو توره ی ئے په دی، ونښیږی : څلیرېشت ."}
{"book": "adl0455", "page": 112, "text": "۹۰\nشپږ - چه د لس سره راشی د (ږ) توره یی په الف ونچیږی مګر د غه ځای\nکښی د (لس) لام هم په (س) ونچیږی : شپاړس .\nنه - چه د (لس) سره راشی وروستی توره یی لی په واو ونچیږی :\nنولس .\nشل - هر کله چه بسیط اعداد پرے زیات شی دویشت په ډول تلفظ\nکیږی : یو ویشت ، دوه ویشت ، در ویشت ...... الخ . هر کله\nچه شلونه مراد وی د (شل) په وروسته کښی مجهول یے زیاتیږی :\nدوه شلے روپی ، دری شلے ٹوپک ..... الخ .\nسل - هر کله چه سلونه مراد وی د (سوه) په ډول تلفظ کیږی : دوه سوه،\nدری سوه ..... الخ .\nپه پښتو کښی د و وه ی چه عدد مخکښی آو معد و د وروسته ویل کیږی لکه:\nیو سړی ، یو آس ، یوښځه یی ، یوکټ .\nبی له (یو) نور عددونه هر کله چه د معدود سره راشی معدود باید دجمع په ډول"}
{"book": "adl0455", "page": 113, "text": "۹۱\nذکر شی لکه : درے سری، پنځه اسان، درے ښځی، دوه کټونه.\nکه عدد (یو) آو معدود مذکر وی نو عدد چه (یو) دهی د مذکر په ډول ذکر\nکېږی لکه چه مثال ئی پاس تېر شو.\nکه عدد (یو) یا (دوه) آومعدود مؤنث وی نو عدد د مؤنث په ډول ذکر\nکېږی لکه: یوه ښځه، یوه اسپه، دوے هندوانی، دوے تېرې.\nعدد چه د هروی په مذکر آو مؤنث کښے د مذکر په ډول ذکر کېږی (اما عدد چه\nدهروی معدود دجمع په ډول ذکر کېږی لکه چه پاس وویل شو) : دوه سری،\nدرے ښځے ، څلور آسان ، پنځه آسپی.\nکه عدد یو آو معدود د (کس) یا د (تن) لفظ وی عدد د مذکر په ډول\nذکر کېږی لکه : یوکس، یوتن.\nکه عدد ډېر آو معدود د (کس) یا د (تن) لفظ وی نو په دغه حال کښے\nد مذکورو الفاظو په وروسته کښے د (ه) توره ی راوړل کېږی لکه :\nدوه کسه، درے تنه."}
{"book": "adl0455", "page": 114, "text": "۹۲\nکسریه اعداد ـ هغه اسمونه دی چه داصلیه اعدادو جزو آو نوی ښئی:\nنیمائی ، دریمه ، څلورمه ، پنځمه . . . . . . الخ .\nقیاسی صفت ـ هغه صفتونه دی چه په قا عدی سره کیږی هغه هم دصیغو\nڅخه عبارت دهی ( فاعل اسم ، مفعول اسم ، مشبه صفت ، د مبالغی صفت) .\nد دغه لامله چه د فعل څخه اشتقاق یږی ( د فعل فرع ) هم ورته ویل کیږی آو\nدا فعالو په بحث کښی به ئی بیان راشی .\nبل بښه د ول صفتونه دی چه داسم بیا سماعی صفاتو سره ځینی ادات بالخاصه\n( و صفیه الفا ظ ) زیات شوی وی .\nقیاسی صفات چه داسم نه جوړ یږی\nقیاسی صفات د خپل منسوب په اعتبار په دوه رازه دی . یو مذکر بل مونث .\nکه دیوه اسم منسوب مذکروی قیاسیه صفات ئی په لاندینی ډول سره جوړ یږی :\n(۱) دغه قیاسی صفات منسوب اسم ګڼل کیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 115, "text": "۹۳\n١- دیوه اسم په وروسته کښے (ه ی) راوړل کیږی لکه: پرونئی،\nکابلئی.\n۲- دیوه اسم په وروسته کښے (ن ی) راوړل کیږی: کلنئی،\nمنننئی.\n٣- دیوه اسم په وروسته کښے (ین ی) راوړل کیږی : میاشتینئی،\nورځینئی.\n۴- دیوه اسم په وروسته کښے (ن) راوړل کیږی : خیرن، اوبن\n(چه وروسته او برن شوه ی) ژاولن.\n۵- دیوه اسم په وروسته کښے (ین) راوړل کیږی : وړنیَمین،\nدبرین.\n۶- دیوه اسم په وروسته کښے (من) راوړل کیږی : خوب من،\nغیرت من.\n۷- دیوه اسم په وروسته کښے (جن) راوړل کیږی : مانند جن، غمجین."}
{"book": "adl0455", "page": 116, "text": "۹۴\n\n۸ - دیوه اسم په وروسته کښے (ور) راوړل کیږی : زورور ، ښپږور .\n۹ - دیوه اسم په وروسته کښے (وال) راوړل کیږی : چوپه وال ،\nبنګړیوال .\n۱۰ - دیوه اسم په وروسته کښے (یالی) راوړل کیږی : توریالی .\nننګیالی .\n۱۱ - دیوه اسم په وروسته کښے (و) راوړل کیږی : دارو ، خټبو ، ګیدو .\n۱۲ - دیوه اسم په وروسته کښے (والا) راوړل کیږی : آس والا ،\nڅښے والا .\nپه ځینو ځایو کښے چه داسمه سره والا یوځای شی معنی دنسبتے په یویے چار\nپورے بښی لکه : سا به والا (یعنی هغه سړی چه سابه پلوری) کنړی والا\n(یعنی هغه سړی چه کنړی چاره وی آو و بدل کوی) .\nکه دیوه اسم منسوب مؤنث وی قیاسی صفات ئے په لاندینی دول\nسره جوړیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 117, "text": "۹۵\n\n۱ - دیوہ اسم پہ وروستہ کښے تانیثی (ی) راوړل کېږی : کابلی، کنداری.\n۲- دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (نی) راوړل کېږی : کلنی ، ښتنی.\n۳- دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (ینی) راوړل کېږی : میاشتینی، ورمینی.\n۴- دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (یالی) راوړل کېږی : توریالی ، ننگیالی .\n۵ - دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (گنی) راوړل کېږی : پلارگنی ، خسرگنی .\n۶ - دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (نہ) راوړل کېږی : خپرنہ ، اوبنہ، ژاولہ .\n۷- دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (ینہ) راوړل کېږی : دہرینہ ، وربشینہ.\n۸ - دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (منہ) راوړل کېږی : خوږمنہ، غیرتمہ.\n۹- دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (جنه) راوړل کېږی : مانزجنه ، غمجنه.\n۱۰- دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (ورہ) راوړل کېږی : ضټورہ ، ژبہ ورہ.\nکېداوره.\n۱۱- دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (والہ) راوړل کېږی : بنگړیوالہ ،\nچوپہ والہ."}
{"book": "adl0455", "page": 118, "text": "۹۶\nقیاسی صفات چه د اصلی صفاتو څخه جوړیږی\nد اصلیه صفاتو څخه قیاساً جوړ شوی صفتونه هغه دی چه د وصفی معنی (تصغیر، تاکید،\nتفریط وښئی .\nد صفت تصغیر :\nد وصفی معنی د تقلیل د لونیه صفاتو نه وروسته (چک یا وږه ) راوړل\nکیږی لکه : سپین چک ، تور چک ، زیړ چک ، زرغون چک ، شین وږه\nاو نور . یعنے لږ سپین ، لږ تور ، لږ زیړ ، لږ زرغون ، لږ شین .\nکله د هغه صفت نه وروسته چه ټکے پورې اړه لری (بڅوند) راوړل\nکیږی لکه : خوږ بڅوند ، تریخ بڅوند او نور .\nد وروستی استعمال په لری معنی سره غلط دهی .\nد صفت تاکید :\nد صفت د افادے د بشپړ والی د پاره د لونیه صفتونه مخکے (تک) راوړل"}
{"book": "adl0455", "page": 119, "text": "۹۷\nکېږی چه دغه سی صفاتونه (مؤکده صفات) و پېل کېږی لکه : تک تور، تک شین، تک ژېړ، تک سور.\nپه پښتو کښی دغه سی تاکیدات ډېر دی لکه : جک جوړ، رک روغ، روغ رمټ، دډ بډ.... الخ. چه آورېد وپوری اړه لری.\nو صفت مبالغه :\nکه چېری د صفت د معنا مبالغه لازمه شی د صفت په سر کښی د (ډېر) کلمه راوړل کېږی : ډېر ښه، ډېر سپین، ډېر خوږ.\nکه وغوښتل شی چه مبالغه لا زیاته شی د (خښت (١)، خورا، بېکوره) کلمی استعمالېږی: خښت سپین، خښت خوږ، خښت تریخ، خورا ښه، بېکوره خیرن.\nکه وغوښتل شی چه مبالغه د دغه نه هم پسی ډېره شی نو د (خښت، خورا، بېکوره) سره د (ډېر) کلمه یو ځای استعمالېږی: خښت ډېر سری، خورا ډېر غټ.\n(١) په مؤنث کښی (خښته) استعمالېږی"}
{"book": "adl0455", "page": 120, "text": "۹۸\nځو را دہر نا ولای ما هرکوره دہر ښکوله ی .\nوصفیه اعداد ـ د (توزیعیه اعداد) آو ( ترتیبیه اعداد) آو (متقابله اعداد)\nڅخه عبارت دهی .\nتوزیعیه اعداد ـ هغه ګڼری دی چه دیوشی مساوی ټوټی ښئی .\nپہ پښتو کښی توزیعیه اعداد په لاندینی دول سره کیږی :\n۱ـ دټوټو عدد تکرار ویل کیږی لکه : یو یو ، دوه ، دوه ، لس لس ،سل سل ،زره زره\n۲ـ کله دوغہ دپاره چه دتوزیعی عدد مساوات ښئی دګڼرے نه وروسته (یز)\nراوړل کیږی لکه : پنځه سیز روپی ئے ورکړے ،اته ویشتیز باندئے\nویشے کړے .\nکله کله (یز) خاص نسبت بیا نوی لکه : یوولس ئیز ټوپک ، پنځه ئیزه تو مانچه،\nشؤنډکیز چرګ .\n۳ـ کله دتوزیعی عدد دمساوات دښودلو دپاره دعدد په وروستہ کښی\n(ګونے) راوړل کیږی : په پنځه لس ګونے ئے وا خیستے ، په شلګونے ئے"}
{"book": "adl0455", "page": 121, "text": "۹۹\nخرثے کړی.\nکله کله (گونے) نسبت بیانوی لکه : شل گونے ، پنځہ گونے (۱)\nرتبیہ اعداد : ہغہ گڼے دی چہ دیوہ شی درجہ آومرتبہ ښئی . ددغہ دپارہ\nداصلیہ اعدادونہ وروستہ (م) راوړل کېږی : څلورم، پنځم (چہ داستعمال\nدکثرت آودتلفظ دسہولت لہ لامله د (ه) تورہ ی حذف شوہ ی) شپږم،لسم،\nسلم ، زرم .\nکہ چېرے داصلی عدد وروستەی تورہ ی د (الف) یا (ه) یا (ی) وی\n(یم) راوړل کېږی لکه : دوہ یم، درے یم، او یا یم .\nمتقابلہ اعداد : ہغہ گڼے دی چہ سرہ مخی (متقابلہ) وی پہ پښتو کښے ددغہ\nدپاره دوه واس و متقابلو اعدادو پہ منځ کښے ( پہ ) راوړل کېږی . مثلاً : دوه پہ دوه،\nپنځہ پہ پنځہ،لس پہ لس،سل پہ سل،زر پہ زر . یو پہ درے ، څلور پہ نه،اتہ پہ شپېتہ،\n(۱)۔ پخواد افغانستان پہ مسکوکاتو کښے یومسکوک وو چہ پہ پنځہ روپئ بہ چلېده آوہغہ تہ پښتنو\n(پنځہ گونے) ویلہ ہوس ہم دغہ مسکوک کاغذو نوتہ جاری دی ، پنځہ گونہ ی ، شل گونہ ی آو\nنور ویل کېږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 122, "text": "۱۰۰\n\nڅلوېښت په اوه سوه ..... الخ.\nفائده ـ ددغه دپاره چه وپېژندل شی چه یوه کلمه صفت ده ی ، که نه ، نو\nد هغې کلمې په وروسته کښې دې (شی) راوړل شی که معنی سمه وخته خو\nصفت ده ی او سمه و نه خته صفت نه ده ی. مثلاً (ښه ، نابود ، سپین ، خوږ)\nصفت دی ولې چه که ښه شی ، نابود شی ، سپین شی ، خوږ شی وویل\nشی سمه ده خو د (آس ، خت) کلمې صفت نه دی ځکه چه ، آس شی ، خت\nشی نه وییل کېږی او که و وییل شی معنی ترې نه حاصلېږی.\nد صفاتو و تلفظ او وښته\n\nپه پښتو کښې صفات هم د اسماؤ په څېر په دوه ډوله سره په لاندېنو ځایو کښې آوړی:\nتنبیه ـ که صفت او موصوف دواړه په یوی جملې کښې ذکر شی صفت تل په دغه\nلاندېنو ځایو کښې آوړی مگر موصوف که د هغه ډول اسماؤ څخه ده چه د نومونو د اوو\nد قاعدې په موجب سره آووښتۀ د قواعد و په موجب دغلته هم آوړی که د ناغه\nډول سمانو څخه نه وه نه آوړی."}
{"book": "adl0455", "page": 123, "text": "۱۰۱\nگڼه صفت د او د سیتو په وخت کښې د موصوف تابع نه دهی .\n۱ ـــ که صفات جمع ولری آ و د جمع د ( ۲ ، ۳ ، ۸ ، ۱۰ ، ۱۱ ، ۱۳ ، ۱۴ ، ۱۵ ، ۱۶ )\nقاعدی په موجب سره جمع شی د دغه ډول صفاتو مفرد د جمع په ډول ذکر کېږی\nآ د جمع ئے په وروسته کښے (و) میندہ کوی : د کوچنی کتاب خاوند ، دواره\nهلک معلم ، د زرغونے ونے پاڼرے ، د غلیمی خبرے ، د کوچنو کتابو خاوند،\nدوړو هلکانو معلم ، د زرغونو ونو پاڼی ، د غلیمیو خبرے .\n۲ ـــ هغہ صفت اسمونه چه جمع و نہ لری آ و یائے ولری مګر د جمع د پاسنیو قواعدو\nپه موجب سره ئے جمع ممکنه نشی د دغه ډول صفاتو مفرد پخپل حال پاتے کېږی\nآ د جمع ئے په وروسته کښے (و) میندہ کوی : ښه سړی ته ، بڼو سړو ته ، لوی\nغره ته ، لویو غرونه .\nهغه ځایونه چه صفات په کے آ وری دغه دی :\nالف ـــ هر کله چه موصوف صفت مضاف الیہ واقع شی :"}
{"book": "adl0455", "page": 124, "text": "۱۰۳\nالمری دول مثال یعنے ہغہ چہ مفرد ئے و جمع پہ دول استعمالیږی\nآ و جمع ئے پہ وروستہ کښے (و) میندہ کوی :\nمفرد\nجمع\nد زاړہ سړی\nد زړو سړو\nد شنډاگ\nد شنډاگو\nد ووہ یم د ول مثال یعنے ہغہ چہ مفرد ئے نہ آو سړی آو جمع ئے پہ وروستے کښے\n(و) میندہ کوی :\nمفرد\nجمع\nد ښہ سړی\nد ښو سړو\nد کر غیړن سړی\nد کر غیړ نو سړو\nب ۔ کہ د دغہ سے صفاتو د موصوف سرہ د مفعول (پرتہ د مفعول بہ) ادات\nراشی :"}
{"book": "adl0455", "page": 125, "text": "۱۰۳\n\nد لمړی دول مثال :\n\nمفرد جمع\nښارنده سړی ته ښارندو سړو ته\nزرغونه کالی ته زرغونو کالو ته\n\nد دوه یم دول مثال :\n\nمفرد جمع\nتور سړی ته تورو سړو ته\nخیرن لوښی ته خیرنو لوښو ته\n\nج ـ که د دغسې دول صفتونو د موصوف سره آخره ووټکی توری آو کلمات راشی:\n\nد لمړی دول مثال\n\nمفرد جمع\nکاږه لرگی باندی کاږو لرگو باندی\nسره کور باندی سرو کورو باندی"}
{"book": "adl0455", "page": 126, "text": "۱۰۴\n\nد دوه یم د ول مثال :\nمفرد \nجمع\nپر سپین مخ\nپر سپینو مخونو\nپر خیرن مخ\nپر خیرنو مخونو\n\nد ــ که د دغه د ول صفتونو موصوف د متعدی فعل د ماضی صیغی فاعل\nواقع شی :\n\nد لمری د ول مثال :\nمفرد \nجمع\nژیڑہ سری د وا هہ\nژیز و سڑ و وواہہ\nد سر کی لرم و چیچمہ\nد سر کولر بانو وچیچمہ\n\nد دوه یم د ول مثال :\nمفرد \nجمع\nسپین منکور و چیچمہ\nسپینو منگورانو و چیچمہ"}
{"book": "adl0455", "page": 127, "text": "۱۰۵\nتورغوندل و چیچه\nتورو غوندلانو و چیچه\nهـ – که دو غه د ول صفتونو موصوف د مخصوص لازمی (ل) والا مصادرو\nد ماضی صیغی فاعل واقع شی .\nدلمری ډول مثال :\nمفرد جمع\nسپین ږیری سړی وژړل سپین ږیرو سړو وژړل\nکوچنی هلک وخندل کوچنو هلکانو وخندل\nد دوه یم ډول مثال :\nمفرد جمع\nلوی سپی و هنګول لویو سپو وهنګول\nتوره خره و دانګل توروخرو و دانګل\nو – هر کله چه د دغه ډول صفتونو موصوف مستثناء واقع شی :\nدلمری ډول مثال :"}
{"book": "adl0455", "page": 128, "text": "١٠٦\nمفرد جمع\nبے سپینے روپی بے سپینو روپیو\nپرته له سپینے روپی پرته له سپینو روپیو\nدووه‌یم دول مثال :\nمفرد جمع\nبے لوی سری بے لویو سریو\nپرته له لوی سری پرته له لویو سریو\nتبصره ـ د (بے) ادات دنفی ادات هم ده ی نو هر کله چه دغه توره ی دنفی\nدپاره دیوه صفت سره راشی هغلتہ هم هغه صفت سم له پاسنی اصول سره تغیرمیندہ کوی\nزـ هرکله چه دوغه د ول صفاتو موصوف منادا واقع شی :\nدلمری دول مثال :\nمفرد جمع\nبے سرو پیرنگو"}
{"book": "adl0455", "page": 129, "text": "۱۰۷\n\nد دوه یم دول مثال :\nمفرد جمع\nیی سپینو پښتو\nتبصره – مفرد صفت که منادا واقع شی نه آوسری نو ځکه د غلته د مفرد\nپه ځای کښی څه لیکل شوی نه دی .\nداعداد و اسمونه هم په همدغه پاسنی حالاتو کښی هر کله چه معدود یی\nآو وسبتندی وی آوسری یعنے داعداد و د اسمونو په وروسته کښی هم (و)\nزیاتیږی لکه : دووسر و دوهلم ، څلوروسر و تے وویل"}
{"book": "adl0455", "page": 130, "text": "١٠٨\n\nدرے یم څپرکه ی\n\nکنایات\n\nکنایی درے دی: ضمیر، اشارے اسم، مبهمات.\n\nضمیر\n\nضمیر هغه کلمه ده چه د اسم ځای نیسی یعنے د اسم قائمقام وی چه هماغه اسم\nته ضمیرئے پرځای راځی (مرجع) وئیل کېږی. مثلاً ددغے پښتنے پځواب\nچه (آتک کله کابل ته ځی؟) که دوئیل شی چه (هغه اخره پوره دپل شو) دلته\n(هغه) چه دآتک د نامه پرځای راغلے دی ضمیر آ و (آتک) ئے مرجع ده ی.\n\nضمائر درے رازه دی:\n۱- شخصی ضمیرونه\n\nشخصی ضمیرونه هغه ضمیرونه دی چه معین شخص ښئی هغه هم درے دی:"}
{"book": "adl0455", "page": 131, "text": "۱۰۹\n\nمتکلم (۱) مخاطب ، غائب :\nمفرد جمع\nمتکلم : حه (ما) مږ\nمخاطب : ته (تا) تاسے (تاسو)\nغائب : مغه هغوی\n\nهر کله چه مفرد متکلم آو مفرد مخاطب دشخصیه ضمیرونو د ماضی د متعدی فعل فاعل\nیا مفعول (۲) (پرتہ دمفعول به) لیا مستثنارلیا مضاف الیه واقع شی لیاد\nآبروونکو تورو آوکلماتو سره (څخه، لڅیخے، لاندے، باندے، پر ، پورے، سره،\nغوندے، په شان، شانته، په راز، په دول، په دود، تر، په څیر) راشی د (حه)\nپر ځای (ما) آو د (ته) پر ځای (تا) استعمالیږی.\n\n(۱) متکلم : دخبرے ویونکۍ، مخاطب : دخبرے آوریدونکۍ، غائب، هغه ده ی چه حاضر نه وی\nآو خبرہ ئے کیږی. (۲) ۱- مفعول الیه چه ادات ئے (ته) ده ی ، ۲- مفعول فیه چه\nادات ئے (په) ده ی، ۳- مفعول منه چه ادات ئے ( له ) ده ی ، ۴- مفعول له چه ادات\nئے (دپاره) ده ی ، ۵- مفعول معه چه ادات ئے (سره) ده ی چه واسمانو په احوال آو\nحکم کښے ئے تفصیلات راغلی."}
{"book": "adl0455", "page": 132, "text": "۱۱۰\nد مخاطب دجمع ضمیرونه که څه هم دوه دی خو د استعمال په موقع کښے فرق نلری\nیعنے ددواړو استعمال په هره موقع کښے جائز دهی . آودمتکلم په ذوق پورے\nاره لری .\nدشخصی ضمیرونو د مفعول کيدلو ډول\nشخصی ضمیرونوسره که دمفعول ادات راشی مفعول کيږی :\nشخصی ضمیرونه مفعول به مفعول الیه مفعول فيه مفعول منه مفعول له مفعول معه\nځه (ما) ځے ماته په ما له ما مادپاره ماسره\nته (تا) تے تاته په تا له تا تادپاره تاسره\nهغه (ه) ہغے ہغہ تہ پہ ہغہ لہ ہغہ ہغہ دپارہ ہغہ سرہ\nمیږ (مو) میږے میږتہ پہ میږ لہ میږ میږ دپارہ میږسرہ\nتاسی (تاسو) تاسے تاسی تہ پہ تاسی لہ تاسی تاسی دپارہ تاسی سرہ\nہغوی ہغوی ئے ہغوی تہ پہ ہغوی لہ ہغوی ہغوی دپاره ہغوی سره"}
{"book": "adl0455", "page": 133, "text": "١١١\n\nد شخصی ضمیرونو اضافی حالت\nشخصی ضمیرونه کله کله چه د طینو اسمونو او فعلونو سره یو ځای شی مضاف الیه شی\nپه دغه سے حال کښے د ضمیرنه مخکښے د (د) توری چه د اضافت ادات ده یی راځی لکه\n\nد ما آس\nد تا آس\nد هغہ آس\nد مږ آس\nد تاسو آس\nد هغوی آس\n\nد ما چاره\nد تا چاره\nد هغہ چاره\nد مږ چاره\nد تاسو چاره\nد هغوی چاره\n\nتنبیہ ـــ کہ څہ هم اصلی قاعدے د اضافی حالت د شخصی ضمیرونو پاسننی صول\nده ی آو بعضی پښتانہ ئے هم پہ ھمد غہ ډول سرہ لئے وائی مګر ہوس علی العموم\nد (د ما) پرځای (ځما) آو د (د تا) پرځای (ستا) آو د (مږ) پرځای (ځمږ) آو\nد (تاسو) پرځای (ستاسو) استعما لوي ."}
{"book": "adl0455", "page": 134, "text": "۱۱۲\n۲- نسبی ضمیرونه\nنسبی ضمیرونه هغه ضمیرونه دی چه نسبت بیانه وی هغه هم دوه رازه دی، یود\nماضی دپاره، بل دحال او استقبال دپاره:\nهغه نسبی ضمیرونه\nهغه نسبی ضمیرونه\nچه د ماضی دپاره استعمالیږی\nچه دحال د پاره استعمالیږی\nمفرد متکلم : وم\nیم\nمفرد مخاطب : وی\nیے\nمفرد غائب : {وُه (د مذکر دپاره)\nوه ی (د مذکر دپاره)\n{وه (د مؤنث دپاره)\nوه (د مؤنث دپاره)\nجمع متکلم : وو\nیو\nجمع مخاطب : وی\nیئی (یاست)\nجمع غائب : {وه (د مذکر دپاره)\nدی\n{وی (د مؤنث دپاره)"}
{"book": "adl0455", "page": 135, "text": "۱۱۳\nدغه ضمیرونه منصوب الیه نه وروسته راځی :\nلمړی ډول مثال دوه یم ډول مثال\nعالم وم پوه یم\nعالم وی پوه یی\nعالم ده پوه ده ی\nعالمده پوهه ده\nعالمان وو پوه یو\nعالمان یئ پوه یئ\nعالمان وو پوه دی\nعالمانے دی پوهے دی\nدغه ضمیرونه په افعالوکښے په بعیدے ماضی، احتمالی ماضی ، آو نقلی ماضی کښے\nآو دتنبیه په اشاروکښے هم استعمالیږی په عین حال کښے دربط ادات هم دی\nتبصره - دغه ضمیرونه کله د فعل پر ځای هم استعمالیږی لکه په دغو جملوکښے\nچه ( ترڅو دهی راته خه مغلتہ وم ، ترڅوخہ راځم ته به همه غلته یے ) فعلونه دی .\nپه دغه ځای کښے باید د ( ول ) آو د ( یل ) څخہ چه غیرمستعمل مصدرونه دی"}
{"book": "adl0455", "page": 136, "text": "۱۱۴\nاشتقاق شوی دی چه دا شتقاق په قواعد و واقف لری، اما دومره خبره\nده چه غیر مستعمل مصدر ناقص وی آو برغیر مستعمل مصدر نه مستعمل مصدر په کاروه ی\nدغلة کيدای شی چه وه وا یو چه دغه دوه د (هوسیدل) مستعمل مصدر\nغیر مستعمل مصدرونه دی، لکن دوغه له لامه چه د (هوسیدل) مصدر تام ده ی\nهغه له غیر مستعمل مصدر په کار نه ده ی ځکه چه غیر مستعمل مصدر د ناقص مستعمل مصدر\nمتمم دی آو دغه د هغی کلمی سره پینځه ده ، اما کيدای شی چه مستثنائے وگڼر و.\nهردول چه وی مقصد دغه ده ی چه دغه ضمیره نه په ځینو ځا یو کښی فعل هم وی.\nکه څوک وه وائی چه یو شی هم ضمیر آو هم فعل څنگه کيدای شی؟\nدغه به د پښتو خصوصیت وی. تقریبا په عربی کښی ئے هم نظیر شته مثلا په عربي\nکښی د (علی ، عدا ، حاشا) توری په عین حال کښی افعال هم دی هم ئیښے\nاسماء افعال لکه ( آ، حی، آمین) چه لره ی د ( نئيت یعنے راشه په معنی آودوییم\nو(اجب دعائی یعنے دعامے قبوله که) په معنی ده ی با اسمونه دی اما دفعل\nمعنی ور کوی چه باته توری آو اسمونه فعل کيدای شی نو په پښتو کښی هم چه ضمیر فعل شی"}
{"book": "adl0455", "page": 137, "text": "۱۱۵\nڅه عیب لری؟ دغه په وژبے خصوصیت وی .\n۳- فعلی ضمیرونه\nفعلی ضمیرونه هغه ضمیرونه دی چه په افعالو آوصیغو کښے استعمالیږی هغہ ہم دوہ\nرازه دی: یو (بسیط فعلی ضمیرونه) بل (مرکب فعلی ضمیرونه) .\nالف ـ بسیط فعلی ضمیرونه هغہ دی چه اضافی حالت نہ لری آویواځے پہ افعالو\nکښے استعمالیږی هغہ ہم دغہ دی :\nمفرد جمع\n\nمتکلم : م و\n\nمخاطب : ے ی\nه (دمذکر دپاره ) ل ( دمذکر دپاره )\nغائب : لہ (دمؤنث دپاره ) لے (دمؤنث دپاره)\nی ( مشترک ) ی ( مشترک )\n\nپاسنی دوه دغائب مفرد آ و جمع ضمیرونه یواځے پہ ماضی صیغو کښے استعمالیږی\n(پرتہ د احتمالی ماضی ) آو درے یم ضمیر پہ احتمالی ماضی ، حال ، استقبال ، التزامی،"}
{"book": "adl0455", "page": 138, "text": "١١٦\n\nاخباری ۔ اقتداری ، امر، نهی ټولو کښی استعمالیږی ، د غایب مفرد ضمیر چه مذکر دپاره\nده ی په لاندینو مصادرو کښی استعمالیږی.\n١ـ په ځینو متعدی (ل) والا مصادرو کښی چه داستعمال موقع ئی په آوریدو پوری اړه لری.\n٢ـ په درست (ب) دول (ول) والا مصادرو کښی یعنے هغو مصادرو کښی چه دفعل ماده ئے\nصفت، یا مفعول اسم مخفف ، یا منسوب اسم نه وی .\n٣ـ په درست (ب) دول (ېدل) والا مصادرو کښی یعنے بڅه چه دفعل ماده ئے صفت یا مفعول\nاسم مخفف ، یا منسوب اسم نه وی . په نورو درستو صیغو کښی لری کیږی .\nدمؤنث مفرد غائب ضمیر هم په ټولو مصادرو کښی استعمالیږی خو کله کله په هغو مصادرو کښی\nچه د غائب مفرد مذکر ضمیر لرے کیږی دمؤنث دضمیر نہ یواځے د(ل) توری لری کیږی.\nپینځموی دول سره دنه ضمیرونه (بسیط فعلی ضمیرونه ) په لاندینو صیغو\nکښی استعمالیږی :\n١ـ د ماضی په درستو صیغو کښی ( دتمنائی ماضی ) نه پرته دمتعدی فعل په مفعولی حالت کښی"}
{"book": "adl0455", "page": 139, "text": "۱۱۷\n\n(هر کله چه ضمیر مفعول واقع شی) مثالونه دے په افعالو کښے وکتل شی .\n٢- د ټولو لازمی آو متعدی فعل حال ، التزامی ، اقتداری ، اجباری ، استقبال ،\nامر، نهی په صیغو کښے هر کله چه ضمیر فاعل یائب نائب د فاعل واقع شی .\n٣- د غیر مخصوص لازمی (ل) والا مصادرو د ماضی په ټولو صیغو کښے د (تمنائی ماضی)\nنه پر ته .\nب - مرکب فصلی (۱) ضمیرونه هغه دی چه فصلی آو اضافی حالت دواړه ولری\nآو هغه هم دغه دی :\nمفرد جمع\nمتکلم : مے مو\nمخاطب : دے مو\nغائب : ئے ئے\nد فعلی ضمیرونو فصلی حالت :\n(۱) مرکب ځکه ویل شوی چه دوه ضمیرونو توری دیوه نه ډیر دی ."}
{"book": "adl0455", "page": 140, "text": "۱۱۸\nد فعلی ضمیرونو فعلی حالت هغه حالت دهی چه ضمیر د فعله سره راشی ؛ د غه ضمیرونه\nپہ فعلی حالت کښے پہ لاند ینو صیغو کښے پہ لاندینی دول سره استعما لیږی :\n۱ ـ د ماضی په درستو صیغو د متعدی فعل پہ فاعلی حالت کښے ( هرکله چه ضمیر فاعل\nواقع شی ) مثالونه دے پہ ا فعالو کښے وکتل شی .\n۲ ـ د حال ، التزامی ، اجباری ، اقتداری ، امر ، نهی ، استقبال ، د صیغو پہ\nمفعولی حالت کښے (هر کله چه ضمیر مفعول واقع شی) مثالونه دے پہ افعالوکښے\nوکتل شی .\n۳ ـ د مخصوص لازمی (ل) والا مصاور و د ماضی په ټولو صیغو کښے مثالونه دے\nپہ افعا لو کښے وکتل شی .\nد فعلی ضمیرونو اضافی حالت هغه حالت دهی چه ضمیر د اسم سره راشی .\nهر کله چه د یوی خصوصی (۱) معنی د افادی دپاره دوہ اسم یو ځای شی هغه ته اضافت\nوئیل کیږی چه د ہغو نه یو مضاف بل مضاف الیہ دی .\n(۱) د خصوصی معنی نه تملک ، اختصاص ، نوعیت ، اصلیت ، تشبیہ ، مراد دہ ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 141, "text": "۱۱۹\nپښتو کښے مضاف الیہ مخکے آو مضاف وروستہ راځی پہ پښتو کښے ئے\nنښہ (د) دہ ی چہ مضاف الیہ نہ مخکے راځی لکہ : د پښتو ژبہ ، د کالہ کالی .\nکہ مضاف الیہ شخص وی نو د مضاف نہ وروستہ د مضاف الیہ پر ځای د مرکب ضغلی\nضمیرو نو نہ یو را وڑل کیږی :\n\nلمړہ ی مثال\tدوه یم مثال\nکتاب مے\tوظیفہ مے\nکتاب دے\tوظیفہ دے\nکتاب ئے\tوظیفہ ئے\nکتاب مو\tوظیفہ مو\nکتاب مو\tوظیفہ مو\nکتاب ئے\tوظیفہ ئے"}
{"book": "adl0455", "page": 142, "text": "۱۳۰\nد اشاری اسم\nد اشاری اسمونه هغه لفظونه دی چه په هغه سره معین سړی یاشی ته اشاره\nکیږی . هغه سړی یا شی ته چه هغه نه اشاره کیږی مشارالیه وئیل کیږی\nمثلا : په ( دغه کور ، هغه سړی ) کښے ( دغه ، هغه ) اشارت آو (کور،\nسړی ) مشارالیه دی .\nد اشاری اسمونه دمشارالیه په نسبت پنځه رازه دی :\nد ذات ، د تمثیل ، د مکان ، د تنبیه ، و مقدار اشاره .\nد ذات اشاره :\nالف – ده : لمره یی توره ی خو ځکه یی لری د مذکر ذوی العقولو اشاری\nد پاره ده ی چه نږدے وی . په لاند ینو ځایو کښے استعما لیږی :\n۱ – هر کله چه مشارالیه فاعل د هغه ماضی فعل چه د مخصوص لازمی لام والا مصادرو\nڅخه اشتقاق شوہ ی وی . دہ وژړل ، ده وخندل ، دہ ودانګل ."}
{"book": "adl0455", "page": 143, "text": "۱۲۱\n\n۲ - د ماضی په هغه متعدی افعالو کښے استعمالیږی چه مشارالیه فاعل واقع\nشی : ده وواهه ، ده پرےکړ، ده وربهاوه .\n\n۳ - هرکله چه مشارالیه مفعول (پرته د مفعول به) واقع شی : ده ته، په ده، له ده،\nده دپاره ، ده سره .\n\n۴ - هرکله چه آبرو نکو تورو آوکلماتو سره راشی : ده شخنه، ده ځينے، ده لاندے،\nده باندے ، پرده، ده پورے، ده غوندے، ده په څير، ده په شان، ده\nشانته، ده په راز ، ده په دول ، ده په دود ، ترده .\n\n۵ - هرکله چه مشارالیه مضاف الیه واقع شی : ده ده کتاب، ده ده کور، په بل\nعبارت سره آلے استعمالیږی چه د (چا) دپوښتنے په ځواب واقع شی .\n\n۶ - هرکله چه مشارالیه مستثنی واقع شی : بے ده ، پرته له ده .\n\nب ـ دوی : پاسنی په څير د مذکر ذوی العقولو اشارے دپاره ده ی چه ډډه\nوی آو په لاندينو ځايو کښے استعمالیږی :\n\n۱ - هرکله چه مشارالیه د غير مخصوص لازمی لام والا مصاورو د ماضی صيغے فاعل واقع"}
{"book": "adl0455", "page": 144, "text": "۱۲۲\nشوه ی وی : ده ی کهناست ، ده ی ظلا ست .\n۲ - په حال ، استقبال ، اقتداری ، التزامی ، اجباری ، امر، نهی ، (که\nمشارالیه فاعل بیا مفعول ، آ وفعل لازم بیا متعدی وی، ) ټولو کښی استعمالیږی\nلکه : ده ی راځی ، ده ی به وخاندی ، ده ی پری کوی ، ده ی به وه وهی .\n۳ - دمتعدی افعالو په ماضی صیغو کښی چه مشار الیه مفعول واقع شی استعمالیږی:\nده ی لئی وه واهه .\nپه بلی عباری سره مالی استعمالیږی چه په هغه ځای کښی (ده) استعمال\nنشی بیاد (څوک) دپښتنی په ځواب واقع شی .\nج - دی د (ده) مقابل آو دمونث ذوی العقولو اشاری دپاره ده ی چه\nنیږدی وی په هغوځایو کښی استعمالیږی چه هغه استعمالیده .\nد - دا : د ده ی مقابل آو د مونث ذوی العقولو اشاری دپاره ده ی چه\nنیږدی وی په هغوځایو کښی استعمالیږی چه هغه استعمالیده .\nه - دوی : بی له کوم قید آو شرطه دډیرو ذوی العقولو اشاری دپاره چه"}
{"book": "adl0455", "page": 145, "text": "۱۲۳\n\nنږدی وی ( مذکر او مؤنث دواړو دپاره) استعمالیږی لکه : دوی وښړل،\nدوی پری وتل ، دوی پریوتل، دوی ژاړی ، دوی پاڅیږی ، دوی وهی،\nدوی وهل کیږی ، دوی به و خاندی ، دوی به شمی ، دوی به مات کی ، دوی به ورسږی .\nتنبیہ — د غیر ذوی العقولو اشاری اسمونه جمع نه لری .\nو— دغه : د مذکر ذغیر ذوی العقولو د پاره چه نږدی وی ہر کله استعمالیږی.\nد مؤنث غیر ذوی العقولو د پاره په لاندینو ځایو کښی استعمالیږی .\n۱— د ماضی صیغو په سېغه لازمی افعالو کښی استعمالیږی چه مشار الیہ د سه فعل فاعل\nوی چه د غیر مخصوص لازمی لام والا مصادرو څخه اشتقاق شوہ وی : دغہ پرېوتہ،\nدغه ځغلاستہ .\n۲— پہ حال ، استقبال ، اقتداری ، التزامی ، اجباری ، ( که مشارالیه فاعل\nبیا مفعول آو فعل لازمی بیا متعدی وی ) ټولو کښی استعمالیږی : دغہ دانګی ،\nدغہ شمی ، دغہ وهی ، دغہ لې وہي ، دغه به ئی وہ وهی .\n۳— د ماضی پہ صیغہ متعدی افعالو کښی استعمالیږی چه مشارالیه مفعول واقع شی :"}
{"book": "adl0455", "page": 146, "text": "۱۳۴\n\nدغی وه واهه ، دغی یی وشړله ، دغه یی ماته کړہ ، دغه یی پری کړه.\n\nد ذوی العقولو دپاره هاله استعمالیږی چه عام یا خاص اسم ورسره ذکرشی؛\nدغه سړی وژړل ، دغه سړی وه واهه ، دغه آخک وخندل ، دغه وټک وربړوه.\n\nبی له ذکر د عام آو خاص اسم څخه د ذوی العقولو دپاره هاله استعمالیږی چه تحقیر\nآو استخفاف مراد وی.\n\nتنبیه ـ د دغی اشاری مخفف کول د (دا) په ډول دژبی دآساس آو\nدو وسره پښنده ده.\n\nز ـ دغی : د مونث ذوی العقولو دپاره چه نژدی وی په لاندینو ځایو\nکښی استعمالیږی.\n\n۱ ـ هرکله چه مشارالیه د بڼه لازمی فعل د ماضی صیغی فاعل واقع شی چه د لازمی لام\nو الامصادر دڅخه اشتقاق شوی وی: دغی اسپی وځغښل ، دغی اسپی\nوډانګل .\n\n۲ ـ د ماضی په بڼه متعدی افعالو کښی استعمالیږی چه مشارالیه فاعل واقع"}
{"book": "adl0455", "page": 147, "text": "۱۲۵\n\nشی : دغه کښے وه واهه ، دغے مېزے پښو لاندے کړ .\n۳ – هر کله چه مشارالیه مفعول ( پرته د مفعول به ) واقع شی : دغے ته ، په\nدغے ، له دغے ، دغے د پاره ، دغے سره .\n۴ – هر کله چه د آسر دونکوتورو آو کلماتو سره راشی : دغے څخه ، دغے ځينے،\nدغے لاندے ، دغے باندے ، پر دغے ، دغے پورے ، دغے غونڈے،\nدغے په څېر ، دغے په شان ، دغے شانته دغے په راژ ، دغے په ډول ،\nدغے په دود ، تر دغے .\n۵ – هر کله چه مشارالیه مضاف الیه واقع شی : د دغے لاس ، د دغے کوټے ور،\n۶ – هر کله چه مشارالیه مستثنیٰ ، واقع شی : بے دغے ، پر ته له دغے .\nتنبیه – د دغے اشارے مخففه کول د ( دے ) په ډول د ژبے\nد اساس آو د ود سره ښنده ده .\n\nح – بغه : د ذوی العقولو آو غیر ذوی العقولو اشارے د پاره چه لېر ے\nوی په هغو ځایو کښے چه ( دغه ) استعمالېده استعمالېږی آو درست احکام آو"}
{"book": "adl0455", "page": 148, "text": "١٢٦\nشرایط چه مذکوری اشاری باندی جاری آو په هغی کښی ملحوظ دی پردی\nباندی هم جاری آو ملحوظ دی.\nط - هغی : دمونث ذوی العقولو آو غیر ذوی العقولو اشاری دپاره\nپه لیری وی په هغو ځایو کښی چه (دعی) استعمالیږه استعمالیږی ، آو\nدرست احکام آو شرایط چه مذکوری اشاری باندی جاری آو په هغی کښی\nملحوظ وه پر دغی باندی هم جاری آو ملحوظ دی .\nی - ئاغه : دذوی العقولو آو غیر ذوی العقولو اشاری د پاره چه لیری وی\nپه هغو ځایو کښی چه (دغه) استعمالیږه استعمالیږی آو درست احکام آو شرایط\nچه مذکوری اشاری باندی جاری آو ملحوظ وه پر دغی هم جاری آو ملحوظ دی.\nك - هاغی : دمونث ذوی العقولو آو غیر ذوی العقولو اشاری دپاره چه لیری\nوی په هغو ځایو کښی چه (دغی) استعمالیږه ، استعمالیږی ، آو درست احکام\nآو شرایط چه مذکوری اشاری باندی جاری آو په هغی کښی ملحوظ وه ، دغی\nباندی هم جاری آو ملحوظ دی ."}
{"book": "adl0455", "page": 149, "text": "۱۲۷\nل ـ هُوغَه : د ذوی العقولو او غیر ذوی العقولو اشاری دپاره چه د پرکی\nدی په هغو ځایو کښی چه (دغَه) استعمالیږی او درست احکام او\nشرایط چه مذکوری اشاری باندی جاری او په هغی کښی ملحوظ وه پر دغی\nباندی هم جاری او ملحوظ دی .\nهـ ـ هُوغَی : د مونث ذوی العقولو او غیر ذوی العقولو اشاری دپاره چه\nدپری دی په هغو ځایو کښی چه (دغَی) استعمالیږی او\nدرست احکام او شرایط چه مذکوری اشاری باندی جاری او په هغی کښی\nملحوظ وه پر دغی باندی هم جاری او ملحوظ دی .\nد ذات د اشاری د تلفظ اووښتنه\nکه مشارالیه د ذات د اشاری د یوه نه ډیر وی په لاندینو ځایو کښی د اشاری\nد وروستی توری پر ځای د (واو) توری راوړل کیږی :\n۱ ـ هر کله چه مشارالیه مفعول (پری د مفعول به) واقع شی : د غوته، هغوته،\nناغوته، هوغوته ."}
{"book": "adl0455", "page": 150, "text": "۱۲۸\n\n۲ – هرکله چه مشارالیه مضاف الیه واقع شی : د دغو ، د هغو ، د هغو ، د هوغو.\n۳ – هرکله چه آمر د ولنکو تورو آ و کلماتو سره راشی : دغوڅخه ، دغوڅنی ، د غو\nلاندی ، دغو باندی ، دغوپوری ، پر دغو ، د غوغوندی ، دغوپښیر ، دغو\nپه شان ، دغوشانته ، د غوپه راز ، دغو په د ول ، دغو په دود ، تر دغو .\n۴ – هرکله چه د مخصوص لازمی لام والا مصادرو د ماضی صیغی فاعل واقع شی :\nدغو وژړل ، هغو وژړل ، هغو وژړل ، هوغو وژړل .\n۵ – هرکله چه دمتعدی افعالو د ماضی صیغی فاعل واقع شی : دغو وه و هلم ، هغو\nوه وهلم ، هغو وه وهلم ، هوغو وه وهلم .\n۶ – هرکله چه مشارالیه مستثنا ر واقع شی : بی دغو ، بی هغو ، پرته له هغو ،\nپرته له هوغو .\nد تمثیل اشاره :\nالف – دغه سی : د نژدی اشاری دپاره استعمالیږی : دغه سی\nهلک ، دغه سی پلن غوږه ی ، دغه سی ښه ."}
{"book": "adl0455", "page": 151, "text": "۱۲۹\nدغه اشاره داستعمال دکثرت آ و دتلفظ دسهولت له لامله په ځينو ځايو کښی\n( داسے ) شوے مثلاً وائی : داسے مالک ، داسے پلن غوږه ی ، داسے ښه\nب ــ هغه‌سے : دلږلرے اشارې دپاره استعماليږی : هغه‌سے مالک ،\nهغه‌سے پلن غوږه ی ، هغه‌سے ښه .\nدغه اشارت داستعمال دکثرت آ و دتلفظ دسهولت له لامله په ځينو ځايو کښی\n( هسې ) شوے مثلاً وائی هسے مالک ، هسے پلن غوږه ی ، هسے ښه .\nج ــ ناغه‌سې : دلرې داشارې دپاره استعماليږی : ناغه‌سې ،\nمالک ، ناغه‌سې پلن غوږه ی ، ناغه‌سې ښه .\nدغه اشاره داستعمال دکثرت آو دتلفظ دسهولت له لامله په ځينوځايو کښی\n( ناسې ) شوې مثلاً وائی : ناسې مالک ، ناسې پلن غوږه ی ، ناسې ښه\nد ــ هوغه‌سې : د ډيرے لرې اشارې دپاره استعماليږی : هوغه‌سې\nمالک ، هوغه‌سې پلن غوږه ی ، هوغه‌سې ښه ."}
{"book": "adl0455", "page": 152, "text": "۱۳۰\n\nد مکان اشاره :\n\nالف - دغلته : د نژدے اشارے د پاره استعمالیږی : دغلته کښنه،\n\nدغلته ده .\n\nپه ځینو ځایو آو قبائلو کښے د دغے اشارے پر ځای (دلے) استعمالیږی.\n\nب ـ هلته : د لرې اشارے د پاره استعمالیږی : هلته کښنه ،\n\nهلته ده .\n\nدغه اشاره د استعمال د کثرت آو د تلفظ د سهولت له لاملہ په ځینو ځایو کښے\n\n(هلته) شوے آو په ځینو ځایو آو قبائلو کښے د دغے اشارے پر ځای\n\n(ہلے) استعمالیږی .\n\nج ـ اغلته : د لرې اشارے د پاره استعمالیږی : اغلته کښنه ، اغلته وه.\n\nدغه اشاره د استعمال د کثرت آو د تلفظ د سهولت له لاملہ په ځینو ځایو کښے (الته)\n\nشوے.\n\nپه ځینو ځایو آو قبائلو کښے د دغے اشارے پر ځای (الے) استعمالیږی."}
{"book": "adl0455", "page": 153, "text": "۱۳۱\nد - ہو غلته : ددپرے لرے اشارے دپارہ استعمالیږی : ہو غلته\nکښه ، ہو غلته ده .\nدغه اشاره د استعمال دکثرت آو د تلفظ د سہولت لہ لاملہ پہ ځینو ځایو کښے\n(ہولته) شوے .\nپہ ځینو ځایو آو قبائلو کښے ددغے اشارے پر ځای (ہولے) استعمالیږی\nچہ وروسته د استعمال دکثرت آو د تلفظ د سہولت لہ لاملہ پہ ځینو ځایو کښے بیا\n(ہورے) شوے .\nدتنبیه اشاره :\nالف - دغہ ده ی : د نیژ دے اشارے دپارہ استعمالیږی ددغے اشار\nمحققه ول د (دادەی) پہ دول د ژبے دآساس آو دو دسره ہنده ده .\nب - ہغہ ده ی : دلیر لرے اشارے دپارہ استعمالیږی .\nج - اغه ده ی : دلرے اشارے دپارہ استعمالیږی .\nد - ہوغہ دہ ی : ددہرے لرے اشارے دپارہ استعمالیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 154, "text": "۱۳۲\n\nو مقدار اشاره :\n\nالف ـ دغومره : دنژدی اشاری دپاره استعمالیږی د استعمال د\nکثرت آو د تلفظ دسهولت له لامله په ځینو ځايو کښی ( دومره ) ليا ( دونه )\nشوی .\n\nب ـ هغومره : دلږ لری اشاری دپاره استعمالیږی د استعمال دکثرت\nآو د تلفظ د سهولت له لامله په ځینو ځايو کښی ( هومره ) شوی .\n\nج ـ ناغومره : دلری اشاری دپاره استعمالیږی .\n\nد ـ هوغومره : د ډيری لری اشاری دپاره استعمالیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 155, "text": "۱۳۳\n\nمبهمات\nمبهمات : هغه خبری دی چه یو سره ی لیا یو شه ی سستی اما جو ته وی لئی نه.\nمبهمات درے دی : ( مجرد اسم ، استفهامیه کلمات ، موصول اسم ) .\nمجرد اسم — خیل ، آوخیده ، آو پخپله ده ی مثلاً : خپله لیکلای یعنے بل چا\nلیکلای نه ده ی خپل کورئ ده ی یعنے د ده کور ده ی دبل چانه ده ی ،\nخپله ویلی یعنے دہ ویلی بل چا و نه ویلے .\nدغو کلماتو سره کله کله شخصیه ضمیرونه هم یو ځای کیږی : ځه خپله، لیا ځه پخپله ،\nته خپله، لیا ته پخپله ، هغه خپله ، لیا هغه پخپله ، میږ خپله لیا میږ پخپله ، تا سے خپله\nلیا تا سے پخپله ، هغوی خپله ، لیا هغوی پخپله .\nاستفهامیه کلمات ـ څوک ، چا ، څہ ، کوم ، کومہ ، کومی ، څو ، څومره،\nکله ، چیرته ، چیرے ، ولـے ، څه دپاره ، لیا ځہ له ، څنګه دی .\nچا ، څوک : د ذوی العقولو د پښتنی دپاره دی .\nچا : په لاندینو حالاتو کښے استعمالیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 156, "text": "۱۳۴\n۱- چه مستفهم عنه مضاف الیه واقع وی لکه : دچا کور .\n۲- چه مستفهم عنه مفعول (پرته د مفعول به) واقع شی مثلاً : چاته ، په چا،\nله چا، چا د پاره ، چاسره .\n۳- چه مستفهم عنه سره آدرو ونکی توری آوکلمات راشی لکه : چاڅخه ، چا ځینی،\nچا لاندی ، چا با ندی ، پرچا ، چاپوری ، چاغوندی ، چاپڅیر، چا\nپہ شان ، چاشتہ ، چاپه راز، چاپه دول ، چاپه دود، ترچا .\n۴- چه مستفهم عنه دمتعدی فعل د ماضی فاعل واقع شی مثلاً : چا و واهه ، چا\nورپراوه .\n۵- چه مستفهم عنه دمخصوص لازمی (ل) والا مصادرو د ماضی فعل فاعل واقع\nشی : چا وژړل ، چا وخندل ، چا و دانګل .\n۶- هر کله چه مستفهم عنه مستثناً واقع شی : بی له چا ، پرته له چا .\nڅوک : پرته د پاسنوحالاتو نور په درستو احوالو کښی استعمالیږی .\nڅه : دغیر ذوی العقولو د پوښتنی دپاره استعمالیږی : څه وه ، څه دی وویل."}
{"book": "adl0455", "page": 157, "text": "۱۳۵\nکه د ذوی العقولو د پښتنی دپاره استعمال شی مدعا تحقیر آو استخفاف وی په دغه\nعباری سره یی د ذوی العقولو د ډلی څخه باسی . مثلاً هغه څه سړی دی .\nکوم : د سوال په موقع کښی د هغه ساهو یا اشیانو د پښتنی د پاره استعمالیږی چه\nمذکر وی مثلاً ؛ کوم سړی ، کوم کتاب ، کله کله د ( یو ) کلمه هم ورسره یو ځای کیږی ؛\nکوم یو سړی ، کوم یو نفر ، کوم یو ښځی .\nکومه : د هغه مفرد ساهو یا اشیانو د پښتنی د پاره استعمالیږی چه مؤنث\nوی ؛ کومه ښځه ، کومه و نه .\nکومی : د هغی جمع ساهو یا اشیانو د پښتنی د پاره استعمالیږی چه\nمؤنث وی ؛ کومی ښځی ، کومی ونی .\nڅو : د کمیت ( گڼره آو عدو ) د پښتنی د پاره دی ؛ څو روپی ؟\nڅومره : د مقدار د پښتنی د پاره دی ؛ څومره غنم دی ، د پاره د پښتنی که\nد عد د راشی د پښتنی څه مراد د پر والی دی . په ځینو ځایو کښی د استعمال\nد کثرت د لامله بیا هر څه چه وی ( څونه ) شوه ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 158, "text": "۱۳۶\nکله : دوخت دپښتنی دپاره استعمالیږی : کلیځی .\nچیرته : دځای دپښتنی دپاره استعمالیږی : چیرته دی .\nچیری : دغه هم دځای دپښتنی دپاره استعمالیږی .\nولی : دسبب دپښتنی دپاره استعمالیږی .\nڅنګه : دحال او کیفیت دپښتنی دپاره استعمالیږی .\nڅله : دغه هم دسبب دپښتنی دپاره استعمالیږی .\nد استفهامیود کلماتو دتلفظ آو وسته :\nد استفهامیوکلماتو د جملی څه یواځی (کوم ، کومه ، کومی) هر کله چی مستقیم عنه لئی\nدیوه نه د یروی دتلفظ په وخت کښی په لاندینیو ځایونو کښی لمړۍ آو ورستیم په وسته\nکښی (و) آو دوهم په ورسته کښی (ی) میندوکوی.\n۱ـ هر کله چی مستقیم عنه مضاف الیه واقع شی : دکوموښځو ، دکومی ښځی،دکوموسړو.\n۲ـ هر کله چی مستقیم عنه مفعول (پرته د مفعول به) واقع شی : کو موښځا ته ، کومی\nښځی ته ،کومو سړوته .... الخ."}
{"book": "adl0455", "page": 159, "text": "۱۳۷\n\n۳- هرکله چه مستفهم عنه سره آسر وویلکی توری آو کلمات راشی !کوموسروڅخه ،\nکومی آسی ضنی، کوموپیژولاندی،کومی کونی باندی ...الخ.\n۴- هرکله چہ مستفهم عنه دمتعدی فعل د ماضی صیغے فاعل واقع شی! کوموسروپری کۂ\nکومی آسی وه غوړخاوه !کومونځواوه وهل .... الخ .\n۵- هرکله چه مستفهم عنه دمخصوص لازمی (ل) والا مصادرود ماضی صیغے فاعل واقع\nشی !کومو الکانو وژړل ،کومی جلی وخندل ! کومونځو وخندل .\n۶- هرکله چه مستفهم عنه مستثنا واقع شی !بی کومو الکانو، بی کومی جلی ،\nپرتہ لہ کو مونځو .\n\nموصولا سهم - دغی اشاری اسمونوضینے عبارت ده ی چه مشارآلیه\nمبهم وی دوغہ دپاره چه دمشارالیه دوغہ اشاراتو ابهام لری کرشی ترمشارالیه\nوروستہ یوه خبریہ جملہ راوړلہ کېږی چه دغہ تہ (صلہ) وائی دوغہ دپاره چہ مشارآ\nوصلی سره ربط مینده کی دمشارالیه آوصلی تر منځ د (چه) لفظ استعما لېږی\nچه دغہ تہ ( وصلی ادات) وائی . مثلاً پہ دغے جملی کښی : بئغہ کتاب چه تاتہ"}
{"book": "adl0455", "page": 160, "text": "۳۸\nمے درکړ : (هغه) موصول اسم ، (کتاب) مشارالیه (چه) وصلے توره ی\n(تاته مے درکړ ) صله ده .\nلنډه دا دغه وصلے حرف چه په پښتو کښے (چه) ده ی دیوه عبارت دووو\nبرخو دربط دپاره راځی .\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 161, "text": "۱۳۹\nڅلورم څپرکی\nڅېړنده\n\nڅېړنده (مصدر) هغه کلمه ده چه بے له ملاحظے د ذات آو زمان پر یوه شی دلالت وکی ، مصدر د در ستوافعالو څېړنده ده پښتښتو کښے نښے که څه هم یواځے (ل) ده ی خو تر دغه لاندے درے نښے لری: (ل ، ول ، ېدل) مگر د اشتقاقا تو په ملاحظه ټول مصادر پر څلبرخو بېلپېږی ،\n۱ - هغه چه په دروسته کښے ئې یواځے (ل) وی؛ لکه : وهل ، تلل، ژړل، دغه ډول مصادر تل معلوم وی آو پر دوو برخو بېلپېږی.\nا - متعدی : لکه : وهل ، کول نجل.\nب - لازمی : چه دغه هم پخپل کور کښے دوه رازه وی :\n۱ - مخصوص ؛ چه بېغہ د دو غوڅو مصادرو ( ژړل ، خندل ، دانګل ، غپِل، . . . . . . آونور، ) څخه عبارت ده ی."}
{"book": "adl0455", "page": 162, "text": "۱۴۰\n۲- غیرمخصوص : چه هغۀ د دغو پاستو مصادر وڅخه پرته نور ټول دی\nلکه : تلل ، کښناستل، ختل.\n۲- هغه چه په وروسته کښے ئے (ول) وی لکه : رهرول، سپيول، دغۀ\nد ول مصادر تل معلوم متعدی وی.\n۳- هغه چه په وروسته کښے ئے (يدل) وی لکه : بريښيدل، سپينيدل،\nدغه د ول مصادر پر دوو برخو بيليږی :\nا - لازمی، لکه : بريښيدل، ښوه ئيدل.\nب - مجهول متعدی، لکه : سپينيدل، جوه تيدل.\nدغه د ول مصادر یا لازم وی یا مجهول متعدی، (چه بيلول ئے\nپه معنے پورے اړه لری ) په دغه د ول مصادرو کښے\nمعلوم متعدی نشته.\n۴- هغه چه په وروسته کښے ئے (کول) وی : دغۀ د ول مصادر تل معلوم\nمتعدی وی آو د فعل د مادے وروستۀ یی تورۀ یی ئے (الف) یا"}
{"book": "adl0455", "page": 163, "text": "١٣١\n\n(ه) لیا (یے) لیا (و) وی لکه : هوسا کول، ربهه کول، پرے کول،\nلامبو کول .\n\n۵ - هغه چه په وروسته کښے ئے (کېدل) وی : دغه ډول مصادر د\nدفعلو، د سے وروستنی توری (الف) لیا (ه) لیا (یے) لیا (و)\nوی لکه : هوسا کېدل، جرګه کېدل، پرے کېدل ،\n\nدغه ډول مصادر هم لکه (لپدل) والا دوه رازه وی :\n١ - لازمی لکه : ہو سا کېدل .\nب - مجهول متعدی لکه : پرے کېدل .\n\nدغه ډول مصادر به لازمی وی که لازمی نه وه نو به ضرور مجهول متعدی وی\nپه دغه ډول مصادرو کښی معلوم متعدی نشته .\n\nد پښتو مصادر د نوع په اعتبار پر څلورو رازو وېشلی شی :\n١- اصلی مصدر ، ٢ - جعلی مصدر ،\n٣ - نوعی مصدر ، ۴- مزید فیه مصدر ."}
{"book": "adl0455", "page": 164, "text": "۱۳۲\n\nاصلی مصدر : بغہ مصدر دهی چه په اصل کښے مصدر وی آو د پښتو مصادرو\nدنښو څه یوه ولری یعنے د اسم څه سازشوهی بیا خود و تورو په زیات والی جور\nشوهی نه وی لکه : آو وربستل ، لگول ، پاڅیدل.\nجعلی مصدر : بغه مصدر دهی چه د اسم نه ساز شوهی وی لکه : سمول ،\nپاکول ، سپینول.\nنوعی مصدر : بغه مصدر دهی چه دیوه اسم په وروسته کښے د ( تو ب ،\nتیا ، والی ) الفاظ چه په پښتو کښے د مصدریت ادات دی راشی لکه:\nسړیتوب ، زړور تیا ، سپین والی .\nدغہ سے مصادر که څه هم د مصدریت معنی لری ، اشتقاق تنے نہ کیږی .\nمزید فیه مصدر : بغه دهی چه دتورو په زیات والی دیوه مصدر ه سره بل مصدر ساز\nشوهی وی یا دځینو تورو په زیاتولو دیوه لفظ سره مصدر جور شوهی وی چه د غه\nہم په پښتو کښے دیو تورو (را ، در ، ور) په راوړلو جوړ هیږی لکه : رایبول ،\nرا کاږل ، درکول ، دروښتل ، ورکول ، ورتل ."}
{"book": "adl0455", "page": 165, "text": "۱۴۳\n\nنام مصدر او ناقص مصدر :\nپښتو کښی ځینی مصادر دی چه د هغو مصادرو څخه درست افعال او درستو زمانو\nاشتقاق کیږی (۱) دغه سی مصادرو ته ( تام مصدر ) ویل کیږی لکه : کول ، وهل ،\nشیندل ، ساتل . او نور .\nځینی مصادر دی چه د هغو مصادرو نه ټول افعال او درستو زمانو نه اشتقاق کیږی مثلاً\nد یوی زمانی یا دوو زمانو ځینی اشتقاق کیږی اما د نورو زمانو افعال ددغه مصدر څخه\nنه کیږی بلکه د بل مصدر نه اشتقاق کیږی .\nپه دغه حال کښی که څه هم معنوی مناسبت موجود وی مګر لفظی مناسبت نه حاصل کیږی\nنو دغه سی مصادرو ته ( ناقص مصدر ) ویل کیږی لکه : تلل ، کتل ، ویستل .\nمستعمل مصدر او غیر مستعمل مصدر :\nد پښتو مصادر د شهرت په اعتبار دوه رازه دی : یو مستعمل مصدر او بل غیر مستعمل مصدر .\nمستعمل مصدر هغه مصدر ده ی چه استعمال ئی کیږی او شهرت لری او دیوی\n(۱) چه لفظاً او معناً مناسبت سره ولری ."}
{"book": "adl0455", "page": 166, "text": "۱۴۳\nلیا دوو یا درېتو زمانو افعال ترے اشتقاقېږی لکه : کتل ، خوړنډکول ،\nليکل . . . . آونور .\nمستعمل مصدر یا تام وی یا ناقص چه بیان ئې وشو .\nغیر مستعمل مصدر هغه مصدر دہ ی چه شهرت نه لری اما اشتقاق دیوے یا دوو زمانو\nترے کېږی لکه : ځل ، لاسرل ، چنلړی نه دحال آو دوہ ییم نه د ماضی آو استقبال صیغی\nاشتقاقېږی . په عمومی ډول سرہ غیر مستعمل مصادر ناقص دی یعنے درېتو زمانو\nدرست افعال نه ترے اشتقاقېږی آو دمستعمل مصدر متمم وی . کله کله دیوه مستعمل مصدر\nمتمم دوه غیر مستعمل مصدرونه وی لکه : چه ( د تلل ) متمم (لاسول) آو (ځل) دی.\nدڅېړندے دتلفظ آو وېښته :\nدمصدر تلفظ په لاندېنیو ځایو کښے آوسری :\n۱- هر کله چه دمصدره سره د ( د ) توره ی چه لیاقت آو لزوم ادات ده ی راشی :\nد وهلو سړہ ی ، د وهیلو خبرہ .\n۲- هر کله چه د مفعول ادات ورسره راشی : وهلو ته ، په وهلو ، له وهلو ، وهلو دپاره ."}
{"book": "adl0455", "page": 167, "text": "۱۴۵\n\nد پلو سره .\n۳ – هر کله چه اس د وینکو تور و او کلماتو سره راشی : د پلو څحه ، د پلو باندی ، د پلو لاندی،\nد پلو کښے ، تللو پورے ، لوستلو ځینے ، د پوهغوند،\nد پلو پخښیر .\n۴ – هر کله چه د (بے) آو (پرتہ) سرہ (چه د استثناء توری دی) راشی :\nبے د پلو ، پرته له وژلو .\nحاصل مصدر یا اسم مصدر\nهغه حال آو کیفیت ښئی چه دفعل دحدوث نہ متولد وی یا خو د پبلے عبارے سرہ\nد مصدر د معنی حاصل بیانه وی .\nحاصل مصدر پہ پښتو کښے مختلف اصول آوښیے لری . مثلاً :\n۱ – (آوہ) دہ چه د فعل د مادی پہ وروستہ کښے راځی لکہ : نگاه وہ .\nد باوہ ، کاوہ ، آونور .\n۲ – (نہ) ده چه د فعل د مادی پہ وروستہ کښے راځی لکہ : و ہنہ ، ښندنہ"}
{"book": "adl0455", "page": 168, "text": "١٣٦\n\nکرنه، پښتنه، او نور.\n۳ - (ه ) ده چه د فعل د مادی په وروسته کښے راځی لکه: لیده، کاته،\nناپده، خلاسته، آخیسته، روغه، پښنه، او نور.\n۴ - (نک) ده ی چه د فعل د مادی په وروسته کښے راځی لکه: تانک، کونک،\nپوسیدنگ، آخیستنک، او نور.\n۵ - (ون) ده ی چه د فعل د مادی په وروسته کښے راځی لکه: ګندون،\nلمسون، پری کون، لټون، او نور.\n٦ - (ښت) ده چه د فعل د مادی په وروسته کښے راځی لکه: سپارښت،\nجوړښت، زریښت، او نور.\n۷ - (ا) ده ی چه د فعل د مادی په وروسته کښے راځی لکه: ژړا، ہنګولا،\nبریښنا، رنرا، او نور.\nنور ہم لکه: پاسوب، پخلی، چلند، سؤه ی، او نور د پږدی چه په اورېدو\nپوری اسره لری."}
{"book": "adl0455", "page": 169, "text": "۱۳۷\n\nدوه یمه څانگه\nکړۀ\nلمړۍ څپرکۍ\n\nخپله کړۀ\nهغی کلمی ته چه دیوی چاری وقوع لیانه وقوع دښئی فعل وایی کیږی په دغه\nشرط چه پر ذات آوزمان (١) دلالت وکی لکه : ( وئی لیکه ، لیکی ، وبه لیکی) چه\nپه دغو کښی لمړی چاره پخوا شوه ، دوه یمه چاره هوس کیږی ، درے یمه چاره\nبه وروسته وشی .\nځینی صفتونه نه فعل څخه هم ساږهیږی چه پر زمانه دلالت نه کوی آیو اځی پیوی\n\n(١) زمانے چه فعل پری دلالت کوی دری دی : ١ - ماضی یعنے پخوا ، ٢ - حال\nیعنے هوس ، ٣ - استقبال یعنے وروسته ."}
{"book": "adl0455", "page": 170, "text": "۱۴۸\nپارے باندے متصف یو ذات سبنطی چه دغه ته ( دفعل فرع ) وائی آو\nبیان به ئے وروسته راشی .\nفعل ماده – له مصدر نه چه د مصدرادات بشپهر بیا ځنے تو ري لرے کړل شی\nپاتے دفعل ماده ده :\nاصل مصدر فعل ماده\nژړل ژړ\nڅکاستل څکاست\nوهل وه\nخندول خند\nغورزول غورزار\nرېږدېدل رېږد\nسپینېدل سپین\nمړکول مړ\nپرې کېدل پرې"}
{"book": "adl0455", "page": 171, "text": "۱۳۹\nمثبت ، منفی :\nمثبت ـ هغه ده ی چه دیوی چاری وقوع و ښئی لکه : ځی ، ویی .\nمنفی ـ هغه ده ی چه دیوی چاری نه وقوع وښئی لکه : نه ځی ، نه ویی .\nپه پښتو کښی دنفی ادات ( نه ) ده ی .\nلازم آو متعدی :\nلازم ـ هغه فعل ده ی چه معنائی د فاعل (۱) پر حال آو شان منحصره وی یعنی هغه\nفعل ده ی چه بی له فاعله په بل سړی یا بل شی کښی ئی آغیزه جوته نشی مثلاً :\nخاندم ، ژاړم . د غلته هغه معنا چه دفعل ئی بیانه وی د ویونکی حال آو شان څه\nعبارت ده ی چه په خارج کښی ئی اثرونه ښود آو معنا ئی تمامه شوه .\nمتعدی ـ هغه فعل ده ی چه معنی ئی د فاعل پر حال آو شان منحصره نه وی آو آغیز\nپه بل سړی یا بل شی کښی ولیده شی لکه : لسبته پری که ، تیږه ماته که ،\nپښتانه سره مینه وکه .\n(۱) فاعل : د یواشوی چاری کوونکی ته وییل کیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 172, "text": "۱۵۰\nچه دلته معنی د (پرے که ، ماته که ، مینه و که ) افعالو پر مخاطب باندی\nمنحصره پاتی نشوه بلکه په (لښته ، تیږه ، پښتانه ) کښی ئے آغیزه جوته\nشوه چه وروستیو ته مفعول ویل کېږی .\nفائده ـ په تېرو مثالو کښی که یواځی (پرے که ، ماته که ، مینه و که ) وه\nو ایو آو خبره پری کو ، خبره نه بشپړېږی ځکه چه مخاطب پوښتنه و کی چه :\nڅه شی پرے کم ، څه شی ماته کم ، چاسره مینه و کم. دلته نو مږ اړ ېږو چه (لښته،\nتیږه ، پښتانه ) وه وایو نو په دغه حال کښی خبره بشپړه آو مخاطب غدی شی .\nنو دیوه فعل د پېژندلو د پاره چه لازمی ده ی که متعدی باید د مذکوری\nپښتنی په ځواب وه و یل شی چه (یوسړہ ی ، یوشه ی ) که معنی سمه و نه خته فعل لازمی\nده ی آو که و خته متعدی ده ی .\nدلازمی فعل څخه متعدی فعل سازول :\nدلازمی فعل نه متعدی فعل په لاندینو د ولو نو سره سازېږی :\n۱ـ که مصدر (ل ) والا وی دلام نه مخکښی د ( و ) توره ی را وړل کېږی :\nBEST COPY(S) AVAILABLE"}
{"book": "adl0455", "page": 173, "text": "۱۵۱\n\nلازمی\nژرل\nخندل\nوہل\nمتعدی\nژول\nخندول\nوہول\n\n۲—که مصدر (ہدل) والاوی (ہدل) یعنے رے کر کہیڑی آو په عوض ئے (ول) راوړل کېږی:\nلازمی\nبرېښېدل\nجوټېدل\nمتعدی\nبرېښول\nجوټول\n\n۳—که مصدر (کېدل) والا وی (کېدل) تنے رے کر کېږی په عوض ئے (کول) راوړل:\nلازمی\nہوسا کېدل\nمتعدی\nہوساکول"}
{"book": "adl0455", "page": 174, "text": "۱۵۲\n\nپخلا کیدل پخلا کول\nد ځینو لازمی افعالو متعدی خلاف القیاس دی مثلا (تلل) د فعل متعدی\n(بیول) ده ی .\nمعلوم ، مجهول :\nمتعدی فعل بیا معلوم وی یا مجهول :\nمعلوم – هغه فعل ده ی چه فاعل ئے ذکر شوه ی وی لکه په دغے جملے کښے\nچه (آٹک دتک ئے وه واهه) د (وہ واہہ) فعل معلوم ده ی ځکه چه فاعل یعنے\nآٹک چه دتک ئے وهه ی په عبارے کښے ذکر شوه ی.\nمجهول – هغه فعل ده ی چه فاعل ئے ذکر شوه ی نه وی او مفعول د فاعل ځای\nنیوله ی وی لکه په دغے جملے کښے چه (دتک وه وهل شو) د (وه وهل شو)\nفعل مجهول ده ی ولے چه فاعل یعنے آٹک چه دوتک و هونکه ی ده ی ذکر نشو،\nدتک چه مفعول ده ی په ترکیب کښے د فاعل پر ځای راغله ی آو په همدغه مناسبت\nسره (نائب فاعل) ورته ویل کیږی، چه د نحوے په برخه کښے به ئے بیان\n(۱) د لازمی فعل تل معلوم وی نه مجهولیږی."}
{"book": "adl0455", "page": 175, "text": "۱۵۳\n\nراشی.\n\nد معلوم نہ مجهول سازول :\n\nد معلوم نه مجهول په لاندنیو دوو لونو سره سا زیږی :\n\n۱ ـ که مصدر (ل) والا وی د مصدر نه وروسته (کیدل) راوړل کیږی :\n\nمعلوم\nمجهول\n\nوهل\nوهل کیدل\n\nکتل\nکتل کیدل\n\nکونل\nکونل کیدل\n\n۲ ـ که مصدر (ول) والا وی مجهول یی پر دوه ډوله سره ساز یږی :\n\nالف ـ د مصدریت نښه لری کیږی په ځاى یې (ېدل) راوړل کیږی :\n\nمعلوم\nمجهول\n\nخندول\nخندېدل\n\nرېږ ول\nرېږ ېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 176, "text": "۱۵۴\nب ـ د مصدریت نښه په ځای وی آو په وروسته کښې ئې (کېدل) راوړل کېږی:\nمعلوم مجهول\nژړول ژړول کېدل\nرېږول رېږول کېدل\n۳ ـ کله مصدر (کول) والا وی د مصدریت نښه ړے کېږی په ځای ئې\n(کېدل) راوړل کېږی:\nمعلوم مجهول\nجګړه کول جګړه کېدل\nږغیره کول ږغیره کېدل\nځینې لازمی افعال که وغوښت شی چه مجهول شی باید لمرۍ ی متعدی، بیا مجهول شی مثلاً\n(نښتل) باید لمړه ی (نښول) بیا (نښول کېدل) شی.\nد ماضی فعل\nپه پښتو کښې د ماضی زمانه د افعالو په اعتبار آو د ول د اشتقاق ئې په لاندینیو"}
{"book": "adl0455", "page": 177, "text": "۱۵۵\n\nبرخو بیاپيږی :\nشهودی ماضی (مطلقه ماضی) ، بعیده ماضی ، نقلی ماضی (قريبه ماضی) ،\nاستمراری ماضی ، احتمالی ماضی (شکیه ماضی) ، تمنائی ماضی آو شرطيه ماضی .\nشهودی ماضی یا مطلقه ماضی :\nشهودی ماضی هغه صيغه ده چه يوه چاره مخکې واقع شوی وی آو متکلم کيدی\nوی بيا دیدلی په خبرور ته معلومه وی ، اشتقاق ئی دمصدر دڅخه دپندی\nمصادرو په اعتبار په لاندينی ډول سره کېږی :\n۱ ـ د (ل) والا مصدرو څخه :\nالف ـ دمخصوص لازمی (ل) والا مصادرو (ژړل ، خندل ، دانګل، لابَل\nنښتل ، نوتل ، غپل ، آونور) نه مخکې په اثبات کښې مرکب فصلی ضمائر آو دهغو نه\nمخکې (و) راوړل کېږی په نفی کښې ترضمیر وروسته دنفی ادات\n(نه) هم راوړل کېږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 178, "text": "۱۵۶\nمثبت\nمنفی\n\nو می ژړل\nو می نه ژړل\n\nو دی ژړل\nو دی نه ژړل\n\nو ئی ژړل\nو ئی نه ژړل\n\nو موژړل\nو مو نه ژړل\n\nو موژړل\nو مو نه ژړل\n\nو ئی ژړل\nو ئی نه ژړل\n\nب ـ د غیر مخصوص لازمی (ل) والا مصادرو نه د شہودی ماضی اشتقاق پہ دوہ\nډولہ سرہ کیږی :\n۱ـ دطینو مصادرو نه چه د مصدریت نښه لرے شی دفعل د مادے پہ سر کښے\nد (و) توره ی زیا تیږی آو پہ وروستہ کښے بسیط فعلی ضمیرونه را وړل کیږی\nپہ نفی کښے د (و) دتوری نه وروستہ د نفی ادات د نه ) ہم زیا تیږی\nلکه :"}
{"book": "adl0455", "page": 179, "text": "۱۵۷\n\nمثبت\tمنفی\nورغښتم\tونه رغښتم\nورغښتې\tونه رغښتې\nورغښت\tونه رغښت\nورغښتو\tونه رغښتو\nورغښتی\tونه رغښتی\nورغښتل\tونه رغښتل\n\nتبصره ـ په هغه ډول مصادرو کښی چه لمړنی توری یی (الف) وی د نفی ادات د (الف) نه وروسته راوړل کیږی : وانښتم ، وانه نښتم .\n۲ـ د ځینو مصدرو نه صرف د مصدریت نښه لری کړی کیږی و پاتی په وروسته کښی بسیط فعلی ضمیرونه راوړل کیږی په نفی کښی د نفی ادات (نه) د فعل د مادی په منځ کښی نه ووځی لکه :"}
{"book": "adl0455", "page": 180, "text": "۱۵۸\nمثبت منفی\nکہناستم کہنیہ نناستم\nکہناستی کہنیہ نناستی\nکہناست کہنیہ نناست\nکہناستو کہنیہ نناستو\nکہناستی کہنیہ نناستی\nکہناستل کہنیہ نناستل\n\nج . - د متعدی (ل ) والا مصادرو نہ :\nد متعدی (ل ) والا مصادرو نہ هم د مطلقی ماضی اشتقاق پہ دوہ د ولہ سرہ\nکیږی :\n۱ - د ځینو مصادرو نہ هر کلہ چہ د مصدریت نښہ لرې کړه شی نو د فعل د مادې\nپہ سر کښې د فاعل د تعیین دپارہ مرکب فعلی ضمیرونه آ و د مفعول د تعیین دپارہ پہ\nوروسته کښی بسیط فعلی ضمیرونه آو د ټولو پہ سر کښې د (و) تورہ ی راوړل"}
{"book": "adl0455", "page": 181, "text": "۱۵۹\nکبږی : په نفی کښی تر مرکب فعلی ضمیروروسته دنفی ادات ( نه ) هم\nراوړل کیږی :\nمثبت منفی\n— —\nوی وُمبه وی نه وُمبه\nووی وُمبه ووی نه وُمبه\nوئ وُمبه وئ نه وُمبه\nومو وُ مبه ومو نه وُ مبه\nومو وُ مبه ومونه وُمبه\nوئی وُمبه وئی نه وُمبه\nتبصره ـ د ( کښل، آغوښتل، وهل، آخیستل، در لودل ) نه دمطلقی\nماضی اشتقاق خلاف القیاسه ده لکه : وی کښ، وای خیست ،\nوای غوست، درلودے، یوے ووړ .\n۲ـ د ځینو مصا درو په سرکښی ، د (و) توری پسی د فاعل د تعیین دپاره"}
{"book": "adl0455", "page": 182, "text": "۱٦٠\nمرکب فعلی ضمیرونه ورپسے دمصدر دلمری یا دوه یم توری نه وروسته دالف\nتوری وروسته دمصدرنه دمصدر یت نښه لرے کیږی آو دپاتے پہ وروسته\nکښے د مفعول دلتعین دپاره بسیط فعلی ضمیرونه راوړل کیږی پہ نقی کښے تر مرکب\nفعلی ضمیر وروسته دنقی ادات نہ ہم راوړل کیږی ، لکہ :\nمثبت منفی\n— —\nدے پلا نه دے نه پلا نه\nدوه پلانه ووه نه پلا نه\nدئے پلا نه دئے نه پلا نه\nدمو پلا نه دمو نه پلا نه\nدمو پلانه دمو نه پلا نه\nدئے پلانه دئے نه پلا نه\nتبصره - دکښل آو لړل نہ مطلقہ ماضی خلاف قیاسہ دہ لکه : ومے کوښ\nلاړه مے."}
{"book": "adl0455", "page": 183, "text": "۱۶۱\n\n۲- (ول) والا مصادر و تحه:\nالف : د بغه دول (ول) والا مصادر و تحه (چه و فعل ماده ۓ صفت یا مخفف\nد مفعول اسم یا منسوب اسم وی) د شهودی ماضی اشتقاق دغه سے کیږی چه\nد مصدر نه د مصدریت نښه (ل) کمه له کیږی دپاتے په وروسته کښے د فاعل\nد تعین د پاره (مرکب فعلی ضمیرونه) پسے د (کړ) لفظ و ر پسے د مفعول د\nتعین دپاره (بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کیږی . په نفی کښے د (کړ) لفظ\nنه مخکښے د نفی ادات (نه) هم راوړل کیږی :\nمثبت\tمنفی\nغوزار مے کړ\tغوزار مے نه کړ\nغوزار دے کړ\tغوزار دے نه کړ\nغوزار ۓ کړ\tغوزار ۓ نه کړ\nغوزار مو کړ\tغوزار مو نه کړ\nغوزار مو کړ\tغوزار مو نه کړ"}
{"book": "adl0455", "page": 184, "text": "١٦٢\n\nغوزارے کے کر\nغوزارے ئے کر\n\nپہ پاسنی مثال کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی کہ مفعول بل څوک وی ہغہ\nضمیر راوړل کیږی چہ د ہماغہ مفعول قائمقام وی :\n\nمفرد\nجمع\n\nمتکلم : غوزار دے کړم\nغوزار دے کړو\n\nمخاطب : غوزارے کړے\nغوزارے کړۍ\n\nغائب : غوزارے کړ\nغوزارے کړل\n\nکہ دوغہ سے مصادر و وفعل مادہ جمع ولری دجمع وصیغو پہ اشتقاقا تو\nکښے د فعل مادہ دجمع پہ ډول ذکر کیږی :\nلکہ : تو دے کړ ، تا ودہ مے کړل .\n\nکہ مفعول مؤنث وی دفعل د مادے پہ وروستہ کښے\nد مفرد د پارہ د تانیث ادات (ہ) آو دجمع د پارہ مجہولہ (یے) ہم راوړلہ\nکیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 185, "text": "۱۶۳\n\nمفرد\nمتکلم : غوزارہ دے کرم\nمخاطب : غوزارے کرہے\nغائب : غوزارئے کر لہ\n\nجمع\nغوزارے دے کړو\nغوزارے دے کړی\nغو زارئے کر لے\n\nب - دنورو (ول) والا مصادروڅخہ یعنے ہغہ چہ د فعل ماده ئے صفت یا\nہغہ نور نہ وی د شہود ماضی اشتقاق دغہ سے کیږی لکہ چہ د (ل) والا مصادرو\nد (خ) پہ ماده کښے ئے بیان و شو . مګریواځے پہ غائب مفرد کښے دتلفظ\nد سہولت یا فصاحت دپاره ہر څہ چہ وی د فعل د مادے پہ وروستہ کښے\n\n( الف ) ہم زیا تیږی :\nمثبت\nوے خند اوه\nو وے خند اوه\nوئے خند اوه\n\nمنفی\nوے نہ خند اوه\nو وے نہ خند اوه\nوئے نہ خند اوه"}
{"book": "adl0455", "page": 186, "text": "۱۶۴\n\nو مونحند اوه\nو مونہ خند اوه\nوئے نہ خند اوه\nو مولخند اوه\nو سو خند اوه\nولے خند اوه\n\nپاسنی مثال کښے مفعول غائب مفرد ده ی که مفعول بل څوک وی معه ضمیر\nراوړل کیږی چه د هماغه مفعول قائمقام وی :\nمفرد\nمتکلم : و دے خند ولم\nمخاطب : و دے خند ولے\nغائب : و مے خند اوه\nجمع\nو دے خند ولو\nو مے خند و لی\nو مے خند ول\n\n۳ - د ( بدل ) والا مصادر و څخہ :\nالف : د بغہ د ول ( بدل ) والا مصادر و څخہ ( چه د فعل مادہ ئ صفت لیا\nمخفف و مفعول اسم لیا منسوب اسم وی ) د شهودی ماضی اشتقاق دغہ سے\nکیږی چه د مصدر نہ د مصدریت نبئہ لرے کیږی د پاتے پہ وروستہ کښے"}
{"book": "adl0455", "page": 187, "text": "۱۶۵\nد اثبات دپاره د (شو) لفظ آو پسی (بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کیږی\nپه نفی کښی د (شو) نه مخکی دنفی ادات (نه) هم راوړل کیږی :\nمثبت\nغوزار شوم\nغوزار شوی\nغوزار شو\nغوزار شوو\nغوزار شوی\nغوزار شول\nمنفی\nغوزار نه شوم\nغوزار نه شوی\nغوزار نه شو\nغوزار نه شوو\nغوزار نه شوی\nغوزار نه شول\nکه دوغی مصادرو دفعل ماده جمع ولری دجمع دصیغو په اشتقاقا تو کښی\nدفعل ماده دجمع په ډول استعمالیږی .\nلکه : تو د شوم ، تاووه شوو .\nکه مفعول مؤنث وی دفعل دمادی په وروسته کښی دمفرد د پاره دتانیث"}
{"book": "adl0455", "page": 188, "text": "١٦٦\nادات (ه) آو د جمع دپاره مجهوله (یے) راوړله کیږی:\nمفرد\nجمع\nغوزاړه شوم\nغوزاړے شوو\nغوزاړه شوے\nغوزاړے شوئ\nغوزاړه شوله\nغوزاړے شولے\nب: دنورو (بلل) والامصادرو څخہ یعنے چه د فعل ماده ئے صفت لیا ہغہ\nنور نہ وی، دشہودی ماضی اشتقاق دغہ سے کیږی چه یوائے د مصدر\n(ل) لرے کیږی د پاتے پہ دروستہ کښے (بسیط فعلی ضمیرونه) آو دټولو\nپہ سر کښے د (و) توره ی راوړل کیږی. پہ نفی کښے دفعل د مادی نہ مخکښے\nد نفی ادات (نہ) هم راوړل کیږی:\nمثبت\nمنفی\nوږہیدم\nونہ ږہیدم\nوږہیدے\nو نہ ږہیدے"}
{"book": "adl0455", "page": 189, "text": "١٦٧\n\nو رہی پَؤ\nو نہ رہی پؤ\nو رہی پڑو\nو نہ رہی پڑو\nو رہی پَدی\nو نہ رہی پدی\nو رہی پَڈل\nو نہ رہی پڑل\n\n۴- د (کول) والا مصادر و تحه:\nد (کول) والا مصادرونہ دشهودی ماضی اشتقاق پپدو دغه سی کیږی لکه چه\nد (ول) والا مصادر و د (الف) په ماده کښی لئی بیان وشو :\n\nمثبت\nمنفی\nمړمی کړ\nمړمی نه کړ\nمړدی کړ\nمړدی نه کړ\nمړئی کړ\nمړنی نه کړ\nمړمو کړ\nمړمونه کړ\nمړمو کړ\nمړمو نه کړ"}
{"book": "adl0455", "page": 190, "text": "۱۲۸\n\nمہرئے کئ\nمہرئے نہ کئ\n\nپه پاسنی مثال کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی که مفعول بل څوک وی هغه\nضمیر راوړل کیږی چه د ہماغه مفعول قائمقام وی:\n\nمفرد\nجمع\n\nمتکلم : مر وے کړم\nمر وے کړو\n\nمخاطب : مر مے کړے\nمر مے کڑی\n\nغائب : مہرئے کئ\nمہرئے کړل\n\nکه د فعل ماده جمع ولری د جمع د صیغو په اشتقاقا تو کښے د فعل ماده د جمع په دول\nاستعالیږی لکه چه د جمع په پاسنی مثال کښے (مر) د (مره) په دول چه جمع دہ ی\nذکر شوہ ی.\n\nکه مفعول مؤنث وی د فعل د مادے په وروسته کښے د مفرد دپارہ\nد تأنیث ادات (ه) آو د جمع د پاره مجهوله (یے)\n\nراوړله کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 191, "text": "۱۶۹\n\nمفرد\n\nمړه دے کړم\nمړه مے کړے\nمړه ئې کړله\n\nجمع\n\nمړے دے کړو\nمړے مے کړۍ\nمړے ئې کړلې\n\n۵- د (کېدل) والا مصادر وتخه:\nد (کېدل) والا مصادر وتخۂ دشهودی ماضی اشتقاق پہد ودغہ سے کېږی لکہ چہ\n(بېدل) والا مصادر و د (الف) پہ ماده کښے ئے بیان آو ذکر وشو :\n\nمثبت\n\nورک شوم\nورک شوے\nورک شو\nورک شوو\nورک شوی\n\nمنفی\n\nورک نہ شوم\nورک نہ شوے\nورک نہ شو\nورک نہ شوو\nورک نہ شوی"}
{"book": "adl0455", "page": 192, "text": "۱۷۰\nورک شول\nورک نه شول\nکه د فعل ماده جمع ولری د جمع د صیغو په اشتقاقاتو کښې د فعل ماده د جمع په\nډول استعمالیږی.\nلکه : مړه شوم ، مړه شوو.\nکه مفعول مؤنث وی د فعل د مادې په وروسته کښې د مفرد دپاره د تانیث\nادات (ه) او د جمع دپاره مجهوله (یے) راوړله کیږی :\nمفرد\nجمع\nورکړ شوم\nورکړ شوے\nورکړ شوے\nورکړ شوی\nورکړ شوله\nورکړ شولے\nبعیده ماضی\nبعیده ماضی هغه ده چه یوه چاره چه دیره مخکښې واقع شوې وی ښئی ددغې"}
{"book": "adl0455", "page": 193, "text": "۱۷۱\nزمانے صیغے مکمینی لرے افعالو پورے اسرہ لری، اشتقاقات ئے دپښتو\nمصادرو پہ اعتبار پہ لاندینی ډول سره کیږی :\n۱- د (ل ) والا مصادرو څخہ :\nالف : دمخصوص لازمی (ل) والا مصادرو څخہ وروستہ پہ اثبات کښے (معرفہ\nیے ) آو تر مغہ وروستہ ( مرکب فعلی ضمیرونہ ) آو تر ضمیر وروستہ (وہ) راوړل\nکیږی پہ نفی کښے دضمیرنہ وروستہ (نہ ) ہم راوړل کیږی :\nمثبت منفی\nژړلی مے وہ ژړلی مے نہ وہ (۱)\nژړلی دے وہ ژړلی دے نہ وہ\nژړلی ئے وہ ژړلی ئے نہ وہ\nژړلی مو وہ ژړلی مو نہ وہ\n(۱) ځینے خلک پہ نفی کښے لمره ی دنفی ادات (نہ) پسے (مرکب فعلی ضمیرونہ) او پسے\n(وہ) وروستہ (صیغہ) راوړی ، مثلاً وائی : نہ مے وہ ژړلی .\nBEST COPY(S) AVAILABLE"}
{"book": "adl0455", "page": 194, "text": "۱۷۲\n\nژرلی مو وه ژرلی مو نه وه\nژرلی ئے وه ژرلی ئے نه وه\nب : دپاسنو مصادروڅخه پرته دنورو لازمی (ل) والا مصادرو په وروسته کښے\nد مفرد مذکر دپاره (ه ی) آو د مفرد مؤنث دپاره (مجهوله یے) آو دجمع دپاره که\nمذکر وی یا مؤنث (معروفه یے) پسے د (و) توری ورپسے (بسیط فعلی ضمیرونه)\nراوړل کېږی . په نفی کښے د (و) دتوری نه مخکښے دنفی ادات (نه) هم را وړل\nکېږی :\n\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nکہناستله ی وم کہناستله ی نه وم کہناستلے وم کہناستلے نه وم\nکہناستله ی وے کہناستله ی نه وے کہناستلے وے کہناستلے نه وے\nکہناستله ی وه کہناستله ی نه وه کہناستلے وه کہناستلے نه وه\nکہناستلی وو کہناستلی نه وو کہناستلے وو کہناستلے نه وو"}
{"book": "adl0455", "page": 195, "text": "۱۷۳\nکښاستلی دی کښاستلی نه دی کښاستے دی کښاستے نه دی\nکښاستلی وه کښاستلی نه وه کښاستے دے کښاستے نه دے\nج : د نورو متعدی (ل) والا مصادرو په وروسته کښے کہ مفعول مذکر مفرد وی (ه ی)\nآو که مؤنث مفرد وی مجهوله (یے ) آو که جمع مذکرلیا مؤنث وی (معروفه یے)\nپسے د فاعل دتعین دپاره ( مرکب فعلی ضمیرونه ) ورپسی و ( و ) توره ی وروسته\nترواد د مفعول دتعین دپاره (بسیط فعلی ضمیرونه ) راوړل کیږی . په نقی کښے\nدواو توری نه مخکښے دنقی ادات ( نه ) هم راوړل کیږی :\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nوهله ی مے وه وهله ی مے نه وه وهلے مے وه وهلے مے نه وه\nوهله ی دے وه وهله ی دے نه وه وهلے دے وه وهلے دے نه وه\nوهله ی ئې وه وهله ی ئې نه وه وهلے ئې وه وهلے ئې نه وه\nوهله ی مووه وهله ی مو نه وه وهلے مو وه وهلے مو نه وه"}
{"book": "adl0455", "page": 196, "text": "۱۷۴\n\nوہلی مو دہ وہلی مونہ وہ وہلے مو دہ وہلے مونہ وہ\nوہلی ئے دہ وہلی ئے نہ وہ وہلے ئے دہ وہلے ئے نہ وہ\nپه پامنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک دی هغه ضمیر\nرا وړل کیږی چه د ہماغه مفعول قائمقام دی :\nمذکر مونث\nمفرد جمع مفرد جمع\nمتکلم{ وہلی دے وم وہلی دے وو وہلے دے وم وہلے دے وو\nمخاطب{ وہلی دے وے وہلی دے وی وہلے دے وے وہلے دے وی\nغائب{ وہلی دے وہ وہلی دے وہ وہلے دے وہ وہلے دے وے\n\n۲- (ول) والا مصادر و شخه :\nالف : د هغه ډول (ول) والا مصادر و شخه (چه د فعل ماده ئے صفت یا د مفعول اسم\nمخفف یا منسوب اسم دی ) د بیدے ماضی اشتقاق دغہ سے کېږی چہ د مصدر\nشخه د مصدریت نښه لرے کېږی د پاتے په ور وسته کښے کہ مفعول مذکر مفرد وی\n(کره ی) آو که مونث مفرد وی (کړے) آو که جمع مذکر یا مونث وی (کړی)"}
{"book": "adl0455", "page": 197, "text": "۱۷۵\n\nپسے د فاعل و تعین دپارہ (مرکب فعلی ضمیرونه) ورپسی د (و) توری وروسته\nتروا و د مفعول و تعین دپارہ (بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کېږی په نفی کښې د\n(و) نه مخکې دنفی ادات (نه) هم راوړل کېږی ، که مفعول مؤنث وی د فعل د مادې\nپه وروسته کښې د مفرد دپاره (ه ) او د جمع دپاره مجهوله (یے) چه دتأنيث نښے\nدی هم راوړل کېږی :\nمذکر\nمثبت منفی\nغوزار کړہ ی مے وہ غوزار کړہ ی مے نه وہ\nغوزار کړہ ی دے وہ غوزار کړہ ی دے نه وہ\nغوزار کړہ ی ئې وہ غوزار کړہ ی ئې نه وہ\nغوزار کړہ ی مو وہ غوزار کړہ ی مو نه وہ\nغوزار کړہ ی مو وہ غوزار کړہ ی مو نه وہ\nغوزار کړہ ی ئې وہ غوزار کړہ ی ئې نه وہ"}
{"book": "adl0455", "page": 198, "text": "۱۷۶\nمؤنث\nمثبت منفی\nغوزاره کڑے مے وه غوزاره کڑے مے نه وه\nغوزاره کڑے دے وه غوزاره کڑے دے نه وه\nغوزاره کڑے ئے وه غوزاره کڑے ئے نه وه\nغوزاره کڑے مو وه غوزاره کڑے مو نه وه\nغوزاره کڑے مو وه غوزاره کڑے مو نه وه\nغوزاره کڑے ئے وه غوزاره کڑے ئے نه وه\nپه پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی هغه ضمیر را وړل کېږی چه د هغه مفعول قائمقام وی :\nمذکر\nمفرد جمع\nغوزار کړہ ی دے وم غوزار کړی دے و و"}
{"book": "adl0455", "page": 199, "text": "۱۷۷\nغوزار کړی یی دی غوزار کړی یی دی\nغوزار کړی یی وه غوزار کړی یی وه\nمونث\nمفرد جمع\nغوزاره کړی دی یم غوزاری کړی دی یو\nغوزاره کړی یی دی غوزاری کړی یی دی\nغوزاره کړی یی وه غوزاری کړی یی وی\nب : دنورو (ول) والا مصادر و یعنې هغوڅخه چه د فعل ماده ئے صفت بیا هغہ نور\nنہ وی دبعیدے ماضی اشتقاق دغه سے کېږی لکه چه د (ل) والا مصادر و د (ج)\nپه مادے کښے ئے بیان وشو :\nمذکر\nمثبت منفی\nرېږدی یی دی وہ رېږدلی یی نه وه"}
{"book": "adl0455", "page": 200, "text": "۱۷۸\n\nرہی وله یی دے وه          رہی وله یی دے نه وه\nرہی وله یی ئې وه          رہی وله یی ئې نه وه\nرہی وله یی مو وه          رہی وله یی مو نه وه\nرہی وله یی مو وه          رہی وله یی مو نه وه\nرہی وله یی ئې وه          رہی وله یی ئې نه وه\n\n          مؤنث\n\n    مثبت                    منفی\n\nرہی ولې مے وه          رہی ولې مے نه وه\nرہی ولې دے وه          رہی ولې دے نه وه\nرہی ولې ئې وه          رہی ولې ئې نه وه\nرہی ولې مو وه          رہی ولې مو نه وه\nرہی ولې مو وه          رہی ولې مو نه وه\nرہی ولې ئې وه          رہی ولې ئې نه وه"}
{"book": "adl0455", "page": 201, "text": "۱۷۹\n\nپه پاسنو مثالو کښی مفعول غائب مفرد ذکر شوی که مفعول بل څوک وی هغه ضمیر\nراوړل کېږی چه د هماغه مفعول قائمقام وی :\nمذکر\n\nمفرد\nوهلی دی ده م\nوهلی دی ده وی\nوهلی دی ده وه\n\nجمع\nوهلی دی دوو\nوهلی دی دوی\nوهلی دی دوه\n\nمونث\n\nمفرد\nوهلی دی دم\nوهلی دی دوی\nوهلی دی دوه\n\nجمع\nوهلی دی دوو\nوهلی دی دوی\nوهلی دی دوه\n\n۳ـ : (بېدل) والا مصادر و تحفه :"}
{"book": "adl0455", "page": 202, "text": "۱۸۰\nالف : دهغه دول ( بدل ) والا مصادر و تحخه (چه د فعل ماده یی صفت یا د مفعول\nاسم مخفف ، یا منسوب اسم وی ) دبعیدی ماضی اشتقاق دغه سی کیږی\nچه د مصدر نه د مصدریت نښه لری کیږی د پاتی په وروسته کښی د مذکر مفرد\nد پاره ( شوی ) او د مؤنث مفرد د پاره ( شوه ) د جمع د پاره که مذکر وی یا\nمؤنث (شوی) ، پسے د (و) توری ورپسی ( بسيط فعلی ضمیرونه ) راوړل\nکیږی په نفی کښی د (و ) دتوری مخکښی دنفی ادات (نه) هم راوړل کیږی .\nکه مفعول مؤنث وی دمفرد دپاره دفعل دمادی په وروسته کښی (ه) او دجمع\nدپاره مجهوله (یے ) چه دتانیث نښی دی هم راوړله کیږی :\nمذکر\nمثبت منفي\nغوزار شوی وم غوزار شوی نه وم\nغوزار شوی وی غوزار شوی نه وی\nغوزار شوی وه غوزار شوی نه وه"}
{"book": "adl0455", "page": 203, "text": "۱۸۱\nغوزار شوی وو غور زار شوی نه وو\nغوزار شوی وی غوزار شوی نه وی\nغوزار شوی وه غوزار شوی نه وه\nمونث\nمثبت منفی\nغوزاره شوی وم غوزاره شوی نه وم\nغوزاره شوی وی غوزاره شوی نه وی\nغوزاره شوی وه غوزاره شوی نه وه\nغوزاری شوی وو غوزاری شوی نه وو\nغوزاری شوی وی غوزاری شوی نه وی\nغوزاری شوی وی غوزاری شوی نه وی\n\nب : د پنځه دول ( بدل ) والا مصادر و سخه ( چه د فعل ماده ئی صفت یا صیغه نوی\nنه وی ) دبیدی ماضی اشتقاق دغه سی کیږی چه د مصدر په وروسته کښی"}
{"book": "adl0455", "page": 204, "text": "۱۸۴\n\nد مذکر مفرد د پاره (ه ی) آو د مؤنث مفرد دپاره مجهوله (یے) آو د مذکر یا مؤنث\nد جمع د پاره معروفه (ی) ، پسے د (و) توره ی ، ور پسے (بسیط فعلی ضمیرونه)\nراوړل کېږی په نفی کښے د (و) د توری نه مخکښے دنفی ادات (نه) هم راوړل\nکېږی :\n\nمذکر\n\nمثبت\nمنفی\nرېږ دېد لۀ ی وم\nرېږ دېد لۀ ی نه وم\nرېږ دېد لۀ ی وے\nرېږ دېد لۀ ی نه وے\nرېږ دېد لۀ ی وه\nرېږ دېد لۀ ی نه وه\nرېږ دېد لی وو\nرېږ دېد لی نه وو\nرېږ دېد لی وۍ\nرېږ دېد لی نه وۍ\nرېږ دېد لی وه\nرېږ دېد لی نه وه"}
{"book": "adl0455", "page": 205, "text": "۱۸۳\nمؤنث\nمثبت منفی\n— —\nرہی ہلے وم رہی ہلے نہ وم\nرہی ہلے وے رہی ہلے نہ وے\nرہی ہلے وہ رہی ہلے نہ وہ\nرہی ہلے وو رہی ہلے نہ وو\nرہی ہلے وی رہی ہلے نہ وی\nرہی ہلے وے رہی ہلے نہ وے\n۴۔ د (کول) والا مصادر و شخہ :\nد (کول) والا مصادر و شخہ د بعیدے ماضی اشتقاق دغہ سے کیږی لکہ چہ د\n(ول) والا مصادرو د (الف) پہ مادے کښے ئے بیان وشو :\nمذکر\nمثبت منفی\n— —\nپرے کړی ے وہ پرے کړی ے نہ وہ"}
{"book": "adl0455", "page": 206, "text": "۱۸۴\n\nپری کړه ی دے وه        پری کړه ی دے نه وه\nپری کړه ی ئے وه        پری کړه ی ئے نه وه\nپری کړه ی مو وه        پری کړه ی مو نه وه\nپری کړه ی مو وه        پری کړه ی مو نه وه\nپری کړه ی ئے وه        پری کړه ی ئے نه وه\n\nمؤنث\n\nمثبت        منفی\n\nپری کړے دے وه        پری کړے دے نه وه\nپری کړے ئے وه        پری کړے ئے نه وه\nپری کړے ئے وه        پری کړے ئے نه وه\nپری کړے مو وه        پری کړے مو نه وه\nپری کړے مو وه        پری کړے مو نه وه\nپری کړے ئے وه        پری کړے ئے نه وه"}
{"book": "adl0455", "page": 207, "text": "۱۸۵\n\nپہ پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی کہ مفعول بل څوک وی ہغہ\nضمیر راوړل کیږی چہ د ہما غہ مفعول قائمقام وی :\nمذکر\nمفرد جمع\n\nپږے کړہ ی مے دے پږے کړہ ی مے دی\nپږے کړہ ی دے وم پږے کړی دے وو\nپږے کړہ ی مے وہ پږے کړی مے وہ\nمؤنث\nمفرد جمع\n\nپږے کړے مے دے پږے کړے مے دی\nپږے کړے دے وم پږے کړے وو\nپږے کړے مے وہ پږے کړے مے دے\n۵-و (کېدل) والا مصادر و تحمہ :"}
{"book": "adl0455", "page": 208, "text": "١٨٦\n\nد (کہدل) والا مصادرو څخه د بعیدے ماضی اشتقاق دغہ سے کیږی لکہ چہ د\n(پدل) والا مصادرو د (الف) پہ مادے کہنے نے بیان و شو :\n\nمذکر\nمثبت منفی\nہوساشوه ی وم هوسا شوه ی نه وم\nہو سا شوه ی وے ہو سا شوه ی نہ وے\nہوسا شوه ی وه هوسا شوه ی نه وه\nہوساشوی وو هوساشوی نہ وو\nہوسا شوی وی ہوساشوی نہ وی\nہوساشوی وه ہوساشوی نہ وه\n\nمؤنث\nمثبت منفی\nہو سا شوے وم ہو سا شوے نہ وم"}
{"book": "adl0455", "page": 209, "text": "۱۸۷\n\nہوساشوے دے\nہوساشوے نہ دے\n\nہوساشوے وہ\nہوساشوے نہ وہ\n\nہوساشوے وو\nہوساشوے نہ وو\n\nہوساشوے وی\nہوساشوے نہ وی\n\nہوساشو کے\nہوساشو نہ وے\n\nنقلی ماضی لیا قریبہ ماضی\n\nنقلی ماضی ہغہ صیغہ دہ چہ یوہ چارہ پہ نژدے زمانے کښے پښہ شوے دی\nآومسکلم آورېدلے وی آو خبرے ئے کوی، پہ لاندینی ډول سرہ ئے\nاشتقاق کېږی :\n\n۱ ـ د (ل) والا مصادر وڅخہ :\n\nالف : دمخصوص لازمی (ل) والا مصادرو پہ وروستہ کښے د (ی) تورہ یی ورستہ\nتر ہغہ (مرکب فعلی ضمیرونہ) آو تر ہغہ وروستہ (دی) راوسړل کېږی . پہ نفی کښے"}
{"book": "adl0455", "page": 210, "text": "۱۸۸\nضمیرنه وروسته (نه) هم راوړل کیږی:\nمثبت منفی\nژړلی می دی ژړلی می نه دی\nژړلی دی دی ژړلی دی نه دی\nژړلی ئی دی ژړلی ئی نه دی\nژړلی مو دی ژړلی مو نه دی\nژړلی مودی ژړلی مو نه دی\nژړلی ئی دی ژړلی ئی نه دی\nب : دوغوپاسنو مصادر وڅخه پرته دنورو لازمی (ل) والا مصادرو په وروسته کښی\nد مذکر مفرد د پاره (ه ی) آو دمونث دمفرد د پاره مجهوله (یے) آو د جمع د پاره که\nمذکر وی یا مؤنث معروفه (ی) پسی نسبی ضمیرونه راوړل کیږی. په نفی کښی\nد نسبی ضمیرو نه مخکی دنفی ادات (نه)\nهم راوړل کیږی:"}
{"book": "adl0455", "page": 211, "text": "۱۸۹\nمذکر مونث\nمثبت منفی مثبت منفی\nکہناستلدی یم کہناستلدی نہ یم کیناستلی یم کہناستلی نہ یم\nکہناستلدی ئے کہناستلدی نہ ئے کہناستلی ئے کہناستلی نہ ئے\nکہناستلدی دی کناستلدی نہ دی کیناستلی دہ کیناستلی نہ دہ\nکہناستلی یو کہناستلی نہ یو کیناستلی یو کہناستلی نہ یو\nکہناستلی یی (یاست) کہناستلی نیی (یاست) کیناستلی یی (یاست) کیناستلی نیی (یاست)\nکہناستلی دی کیناستلی نہ دی کیناستلی دی کہناستلی نہ دی\n\nج : دلورو متعدی (ل) والا مصادرو پہ وروستہ کښے کہ مفعول مذکر مفردوی\n(ہ ی) آو کہ مونث مفرد وی مجہولہ (یے) آو کہ جمع مذکر کیا مونث وی معروفہ (ی) ،\nپسے د فاعل د تعیین دپارہ (مرکب فصلی ضمیرونہ) ، ورپسے د مفعول د تعیین دپارہ\nنسبی ضمیرونہ را وړل کیږی . پہ نفی کښے د نسبی ضمیرونو نہ مخکښے د نفی ادات\n(نہ) ہم را وړل کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 212, "text": "۱۹۰\n\nمذکر\nمؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nوهلی می ده ی وهلی می نه دی وهلی می ده وهلی می نه ده\nوهلی دی ده ی وهلی دی نه ده ی وهلی دی ده وهلی دی نه ده\nوهلی ئی ده ی وهلی ئی نه ده ی وهلی ئی ده وهلی ئی نه ده\nوهلی مو ده ی وهلی مو نه ده ی وهلی موده وهلی مونه ده\nوهلی مو ده ی وهلی مو نه ده ی وهلی موده وهلی مونه ده\nوهلی ئی ده ی وهلی ئی نه ده ی وهلی ئی ده وهلی ئی نه ده\nپه پاسنو مثالو کښی مفعول مفرد غائب ذکرشوه ی که مفعول بل څوک وی صیغه ضمیر اورل\nکیږی چه د هغه مفعول قائمقام دی :\nمذکر\nمؤنث\nمفرد جمع مفرد جمع\nوهلی می ئی وهلی می یی وهلی می ئی وهلی می یی"}
{"book": "adl0455", "page": 213, "text": "۱۹۱\n\nوہلی دے یم وہلی دے یو وہلے دے یم وہلی دے یو\nوہلی مے دہ ی وہلی مے دی وہلے مے دہ وہلی مے دی\n۲- د (ول) د الا مصادر و خخه :\nالف : د ہغہ د ول (ول) والا مصادر و خخه (چہ د فعل ماده ئے صفت یا د مفعول اسم\nمخفف یا منسوب اسم وی) د مصدر یت نبنہ لرے کہیږی دپاتے پہ وروستو کښے\nکہ مفعول مذکر مفردوی (کړہ ی) آو کہ مؤنث مفرد وی (کړے) آو کہ جمع مذکر\nیا مؤنث وی (کړی) ، پسے د فاعل د تعین دپارہ (مرکب فصلی ضمیرونہ) ورپسے\nد مفعول د تعین د پارہ نسبی ضمیرونہ را وړل کېږی . پہ نفی کښے د نسبی ضمیرونو نہ\nمخکے د نفی ادات (نہ) ہم را وړل کېږی .\nکہ مفعول مؤنث وی لمره ی د فعل د مادے پہ وروستہ کښے د مفرد\nد پارہ (ه) آو د جمع دپارہ مجہول (یے) چہ دتأنیث نبنے دی\nرا وړل کېږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 214, "text": "۱۹۲\nمذکر\nمثبت منفی\nغوزار کړی مے ده ی غوزار کړی مے نه ده ی\nغوزار کړی دے ده ی غوزار کړی دے نه ده ی\nغوزار کړی ئے ده ی غوزار کړی ئے نه ده ی\nغوزار کړی مو ده ی غوزار کړی مو نه ده ی\nغوزار کړی مو ده ی غوزار کړی مو نه ده ی\nغوزار کړی ئے ده ی غوزار کړی ئے نه ده ی\nمونث\nمثبت منفی\nغوزاره کړے مے ده غوزاره کړے مے نه ده\nغوزاره کړے دے ده غوزاره کړے دے نه ده\nغوزاره کړے ئے ده غوزاره کړے ئے نه ده"}
{"book": "adl0455", "page": 215, "text": "۱۹۳\n\nغورزاره کړی موده\tغورزاره کړی مږنده\n\nغورزاره کړی موده\tغورزاره کړی مونږده\n\nغورزاره کړی ئې ده\tغورزاره کړی ئې نده\n\nپه پاسنو مثالو کښې مفعول مفرد غائب ذکرشوه یعنې که مفعول بل څوک وی صیغه ضمیر\n\nراوړل کېږی چه دهمانه مفعول قائمقام وی :\n\nمذکر\n\nمفرد\tجمع\nغورزارکړی مې یے\tغوزارکړی مې یی\n\nغوزارکړی دے یم\tغوزارکړی دے یو\n\nغوزارکړی ئې دی\tغوزارکړی مے دی\n\nمؤنث\n\nمفرد\tجمع\nغوزاره کړی مے یے\tغوزاری کړی مې یی"}
{"book": "adl0455", "page": 216, "text": "۱۹۴\n\nغوزاره کړے دے یم غوزارے کړی دی یو\nغوزاره کړے دے ده غوزارے کړی دی دی\n\nب : د نورو (ول) والا مصادر و څه یعنے ہغہ چہ د فعل ماده ئے صفت یا ہغہ\nنور نه وی ) د قریبے ماضی اشتقاق دغہ سے کیږی لکہ چہ د (ل) والا مصادرو\nد ( ج ) پہ مادے کښے ئے بیان وشو :\n\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nڕہولے ی مے ده ی رہولے ی مے نه ده ی رہولے مے ده رہولے مے نه ده\nڕہولے ی دے ده ی رہولے ی دے نه ده ی رہولے دے ده رہولے دے نه ده\nڕہولے ی ئے ده ی رہولے ی ئے نه ده ی رہولے ئے ده رہولے ئے نه ده\nڕہولے ی موده ی رہولے ی مو نه ده ی رہولے مو ده رہولے مو نه ده\nڕہولے ی موده ی رہولے ی مو نده ی رہولے مو ده رہولے مو نه ده\nڕہولے ی ئے ده ی رہولے ی ئے نه ده ی رہولے ئے ده رہولے ئے نه ده"}
{"book": "adl0455", "page": 217, "text": "۱۹۵\n\nپہ پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی که مفعول بل څوک وی ہغہ ضمیر\nراوړل کېږی چہ د ہماغہ مفعول قایمقام وی :\n\nمذکر مونث\nمفرد جمع مفرد جمع\n\nږہوولی دے یم ږہوولی دے یو ږہوولے دے یم ږہو ولی دے یو\nږہوولی دے یے ږہوولی دے یئ ږہوولے دے یے ږہوولی دے یئ\nږہوولی دے دہ ی ږہوولی دے دی ږہوولے دے دہ ږہوولی دے دی\n\n۳ - د (کېدل) والا مصادر وڅخہ :\nالف : د ہغہ ډول (کېدل) والا مصادرو څخہ (چہ د فعل ماده صفت لیا د مفعول اسم\nمخفف لیا منسوب اسم وی) د مصدر نښہ لرے کېږی دپاتے پہ وروستہ کښے\nد مذکر مفرد دپارہ (شوه ی) آو د مؤنث مفرد دپارہ (شوے) آو د جمع دپارہ\nکه مذکر وی لیا مؤنث (شوی) پسے نسبی ضمیرونہ راوړل کېږی . پہ نفی کښے\nد نسبی ضمیرونو نہ مخکښے دنفی ادات (نہ) ہم راوړل کېږی. دمؤنث دپارہ لمړه ی"}
{"book": "adl0455", "page": 218, "text": "١٩٦\n\nد فعل دمادی په وروسته کښے دمفرد دپاره (ه) آو دجمع دپاره مجهوله (ی)\nچه دتأنیث نښے دی هم راوړل کیږی :\nمذکر\nمثبت منفی\nغوزار شوی یم غوزار شوی نه یم\nغوزار شوی یئے غوزار شوی نه یئے\nغوزار شوی ده ی غوزار شوی نه ده ی\nغوزار شوی یو غوزار شوی نه یو\nغوزار شوی یئ غوزار شوی نه یئ\nغوزار شوی دی غوزار شوی نه دی\nمؤنث\nمثبت منفی\nغوزاره شوی یم غوزاره شوی نه یم"}
{"book": "adl0455", "page": 219, "text": "۱۹۷\n\nغوزاره شویے\nغوزاره شویے نه یے\nغوزاره شویے ده\nغوزاره شویے نه ده\nغوزارے شوی یو\nغوزارے شوی نه یو\nغوزارے شوی یئ\nغوزارے شوی نه یئ\nغوزارے شوی دی\nغوزارے شوی نه دی\n\nب: د نورو (پدل) والا مصادروڅخه یعنے هغه چه د فعل ماده ئے صفت یا ستا\nنور نه وی نقلی ماضی اشتقاق پہ دوغہ سے کیږی لکه چه د (ل) والا مصادرو\nد (ب) په مادے کښے ئے بیان وشو :\nمذکر\nمثبت منفی\nمؤنث\nمثبت منفی\n\nرپہیدلی یم رپہیدلی نہ یم رپییدلے یم رپییدلے نہ یم\nرپہیدلی یی رپہیدلی نہ یے رپییدلے یے رپییدلے نہ یے\nرپہیدلی دی رپہیدلی نه دی رپییدلے ده رپییدلے نه ده"}
{"book": "adl0455", "page": 220, "text": "۱۹۸\n\nر ہا ہلی یم  رہا ہلی نیم  رہا ہلی یو   رہا ہلی نیو\nر ہا ہلی یی  رہا ہلی نیی  رہا ہلی یی   رہا ہلی نیی\nر ہا ہلی دی  رہا ہلی ندی  رہا ہلی دی   رہا ہلی ندی\n\n۴ - د (کول) والا مصادر و شخه :\nد (کول) والا مصادر و شخه د نقلی ماضی اشتقاق دغہ سے کیږی لکہ چہ د (ل)\nوالا مصاورو د (الف) پہ مادی کښے لۓ بیان وشو :\nمذکر\nمثبت   منفی\nپرے کرہ ی مے دہ ی   پرے کرہ ی مے نہ دہ ی\nپرے کرہ ی دے دہ ی   پرے کرہ ی دے نہ دہ ی\nپرے کرہ ی ئے دہ ی   پرے کرہ ی ئے نہ دہ ی\nپرے کرہ ی مودہ ی   پرے کرہ ی مونہ دہ ی\nپرے کرہ ی مودہ ی   پرے کرہ ی مونہ دہ ی\n\nBEST COPY(S) AVAILABLE"}
{"book": "adl0455", "page": 221, "text": "۱۹۹\nپرے کړی ئے ده ی\nپرےکړه ی ئے نه ده ی\nمؤنث\nمثبت\nمنفی\nپرے کړے مے ده\nپرے کړے مے نه ده\nپرے کړے دے ده\nپرے کړے دے نه ده\nپرے کړے ئے ده\nپرے کړے ئے نه ده\nپرے کړے مو ده\nپرے کړے مو نه ده\nپرے کړے مو ده\nپرے کړے مو نه ده\nپرے کړے ئے ده\nپرے کړے ئے نه ده\nپہ پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی کہ مفعول\nبل څوک وی هغه ضمیر را وړل\nکیږی چہ د ہغہ مفعول\nقائمقام وی:"}
{"book": "adl0455", "page": 222, "text": "٢٠٠\n\nمذکر\n\nمفرد\nجمع\n\nپرے کړە ی دے یم\nپرے کړی دے یو\n\nپرے کړه ی دے یے\nپرے کړی دے یئ\n\nپرے کړه ی دے دی\nپرے کړی دے دی\n\nمؤنث\n\nمفرد\nجمع\n\nپرے کړے دے یم\nپرے کړی دے یو\n\nپرے کړے دے یے\nپرے کړی دے یئ\n\nپرے کړے دے دہ\nپرے کړی دے دی\n\n۵ ـ د (کېدل) والا مصادر وڅخه :\n\nد (کېدل) والا مصادروڅخه دنقلی ماضی اشتقاق پہ دوہ غسې کېږی لکہ چہ د\n(ېدل) والا مصادرو د (الف) پہ مادے کښے لۓ بیان وشو :"}
{"book": "adl0455", "page": 223, "text": "۲۰۱\n\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nہوسا شوه ی یم ہوسا شوه ی نه یم ہوسا شوه ی یم ہوسا شوه ی نه یم\nہوسا شوه ی یئے ہوسا شوه ی نه یئے ہوسا شوه ی یے ہوسا شوه ی نه یے\nہوسا شوه ی ده ی ہوسا شوه ی نه ده ی ہوسا شوه ی ده ہوسا شوه ی نه ده\nہوسا شوی یو ہوسا شوی نه یو ہوسا شوی یو ہوسا شوی نه یو\nہوسا شوی یی ہوسا شوی نه یی ہوسا شوی یی ہوسا شوی نه یی\nہوسا شوی دی ہوسا شوی نه دی ہوسا شوی دی ہوسا شوی نه دی\n\nاستمراری ماضی\nاستمراری ماضی هغه صیغه ده چه تل واله ی (ہمیشہ توب) یا دیوے چارے تکرار\nپه تیرے زمانے کښے ښئی په بل عبارت سره د فعل دوام بیانه وی . اشتقاق ئي\nد پښتو مصادرو په اعتبار په لاندینی ډول سره کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 224, "text": "۲۰۲\n۱— د (ل) والا مصادر و شخه :\nالف : دمخصوص لازمی (ل) والا مصادرو په وروسته کښی (مرکب فعلی ضمیرونه)\nراوړل کېږی. په نفی کښی دمصدر نه مخکی (مرکب فعلی ضمیرونه) آو د هغہ نہ\nمخکی دنفی ادات (نہ) ہم راوړل کېږی: مثلاً د (ژړل) مصدر نہ :\nمثبت\tمنفی\nژړل می\tنہ می ژړل\nژړل دی\tنہ دی ژړل\nژړل ئی\tنہ ئی ژړل\nژړل مو\tنه موژړل\nژړل مو\tنه موژړل\nژړل ئی\tنہ ئی ژړل\nب : دپاسنو مصادرونه پرته دنورولازمی (ل) والامصادرونه دمصدرِت نښه\nرے کېږی آ و دپاتی په وروسته کښے (بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کېږی"}
{"book": "adl0455", "page": 225, "text": "۲۰۳\nپہ نفی کښے صیغے پہ سر کښے دنفی ادات (نہ) ہم زیاتیږی :\nمثبت منفی\nخلاستم نہ خلاستم\nخلاستی نہ خلاستی\nخلاست (خلاستہ) نہ خلاست (نہ خلاستہ)\nخلاستو نہ خلاستو\nخلاستی نہ خلاستی\nخلاسل (خلاستی) نہ خلاسل (نہ خلاستی)\nج : د متعدی (ل) والا مصادرو نہ د استمراری ماضی اشتقاق پہ دوہ دولہ سرہ\nکیږی :\n۱ ـ دځینو مصادرو نہ د مصدریت نښہ لرے کیږی پہ وروستہ کښے ئے د مفعول دتعین\nدپارہ (بسیط فعلی ضمیرونہ) دپسے د فاعل دتعین دپارہ (مرکب فعلی ضمیرونہ) راوړل\nکیږی : پہ نفی کښے لمره ی د نفی ادات (نہ) پسے مرکب فعلی ضمیرونہ ورپسے پاتے"}
{"book": "adl0455", "page": 226, "text": "۲۰۴\n\nصیغه راوړله کیږی :\nمُثبت منفی\nپلوره مے نه مے پلوره\nپلوره دے نه دے پلوره\nپلوره یے نه یے پلوره\nپلوره مو نه مو پلوره\nپلوره مو نه مو پلوره\nپلوره یئے نه یئے پلوره\n\n۲ - د ځینو مصادرو د لمړی توری ( آو که لمړی توره ی وچ وی د دوه یم توری )\nوروسته (الف) زیاتیږی، پسی د مصدر نه د مصدریت نښه لرے کیږی آ و د\nپاتی په وروسته کښی د مفعول د تعین د پاره ( بسیط فعلی ضمیرونه ) پسی د فاعل\nد تعین د پاره ( مرکب فعلی ضمیرونه ) راوړل کیږی . په نفی کښی لمړی د نفی ادات\n(نه) پسی مرکب فعلی ضمیرونه ور پسی پاتی صیغه راوړله کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 227, "text": "۲۰۵\nمثبت منفی\nپلا نہ مے نہ مے پلا نہ\nپلا نہ دے نہ دے پلا نہ\nپلا نہ دئے نہ دئے پلا نہ\nپلا نہ مو نہ مو پلا نہ\nپلا نہ مو نہ مو پلا نہ\nپلا نہ دئے نہ دئے پلا نہ\nتبصره : د (کتل) نہ استمراری ماضی خلاف القیاس راځی لکه :\nکوت مے .\n۲- د (ول) والا مصادر و څخه :\nد دوار ود ولو (ول) والا مصادر و څخه (یعنے هغه دول چه د فعل ماده ئے\nصفت یا د مفعول اسم مخفف بیا د منسوب اسم وی آو بفه دول چه د فعل ماده ئے\nصفت یا دغه نور نہ وی ) د استمراری ماضی اشتقاق په دوغه سه"}
{"book": "adl0455", "page": 228, "text": "۲۰۶\nکېږی چه د (ل) والا مصادرو د (ج) په ماده کښې ئې بیان وشو.\nخودته یواځی په مذکر غائب مفرد کښې دفعل د مادی نه وروسته (الف) زیاتیږی:\nمذکر \nمؤنث\nمثبت \nمنفی \nمثبت \nمنفی\nغورزاوه مې \nنه مې غورزاوه \nغورزوله مې \nنه مې غورزوله\nغورزاوه دے \nنه دے غورزاوه \nغورزوله دے \nنه دے غورزوله\nغورزاوه ئې \nنه ئې غورزاوه \nغورزوله ئې \nنه ئې غورزوله\nرېږداوه مو \nنه مو رېږداوه \nرېږدوله مو \nنه مو رېږدوله\nرېږداوه مو \nنه مو رېږداوه \nرېږدوله مو \nنه مو رېږدوله\nراېږداوه ئې \nنه ئې رېږداوه \nرېږدوله ئې \nنه ئې رېږدوله\nپه پورتنو مثالو کښې مفعول غائب مفرد ذکر شوی که مفعول بل څوک\nوی هغه ضمیر راوړل کېږی چه د\nهماغه مفعول قائمقام وی:"}
{"book": "adl0455", "page": 229, "text": "۲۰۷\nمفرد جمع\nغوزاره ولم دے غوزارولو دے\nغوزارولے مے غوزارولی مے\nغوزاراوہ مے غوزارول مے\n۳۔ د (ہدل ) وا لا مصادر و مخہ :\nدو واسو د ولو (ہدل) والا مصدر ومخہ (یعنے ہغہ ڈول چہ د فعل مادہ ئے\nصفت یا د مفعول اسم مخفف یا منسوب اسم وی آو ہغہ چہ د فعل مادہ ئے صفت\nیا دغہ نور نہ وی) داستمرازی ماضی اشتقاق دغہ سے کیږی چہ یواځے د\nمصدر(ل) لرے کیږی نور اشتقاقات ئے بیدو ہغہ سے دی چہ د (ل) والا\nمصادرو د (پ) پہ مادے کښے ئے بیان وشو :\nمثبت منفی\nرہا یدم نہ رہا یدم\nرہا یدے نہ رہا یدے"}
{"book": "adl0455", "page": 230, "text": "٢٠٨\nرہا پده (رہا پدلہ) نه رہا پده (نه رہا پدلہ)\nرہا پدو نه رہا پدو\nرہا پدئ نه رہا پدئ\nرہا پدل (رہا پدلے) نه رہا پدل (نه رہا پدلے)\n۴- د (کول) والا مصادر و تحه:\nد (کول) والا مصادر و شخه د استمراری ماضی اشتقاق دغه سے کیږی لکه د(ول)\nوالا مصادر وشخه خو دومره فرق لری چه تا لته په غائب مذکر مفرد کښے الف د فعل د مادے\nنه وروسته آو دلته د مصدر دکاف نه وروسته راځی:\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nپرے کاوہ مے نه مے پرے کاوہ پرے کوله مے نه مے پرے کوله\nپرے کاوہ دے نه دے پرے کاوہ پرے کوله دے نه دے پرے کوله\nپرے کاوہ ئے نه ئے پرے کاوہ پرے کولہ ئے نه ئے پرے کوله"}
{"book": "adl0455", "page": 231, "text": "۲۰۹\nپری کاوه مو نہ مو پری کاوه پری کولہ مو نہ مو پری کولہ\nپری کاوه مو نہ مو پری کاوه پری کولہ مو نہ مو پری کولہ\nپری کاوه ئے نہ ئے پری کاوه پری کولہ ئے نہ ئے پری کولہ\nپہ پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی کہ مفعول بل څوک وی ہغہ\nضمیر راوړل کیږی چہ دہمغہ مفعول قائمقام وی:\nمفرد جمع\nپری کولم دے پری کولو دے\nپری کولے مے پری کولی مے\nپری کاوه (کوله) مے پری کول (کولے) مے\n۵ - د (کېدل) والا مصادروڅخہ :\nد (کېدل) والا مصادر و څخہ داستمراری ماضی د (ېدل) والا\nمصادرو پہ دوہ ساز یږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 232, "text": "۲۱۰\n\nمثبت منفی\nهوسا کدم نه هوسا کدم\nهوسا کدے نه هوسا کدے\nهوسا کده (هوسا کدله) نه هوسا کده (نه هوسا کدله)\nهوسا کدو نه هوسا کدو\nهوسا کدی نه هوسا کدی\nهوسا کدل (هوسا کدلے) نه هوسا کدل (نه هوسا کدلے)\n\nاحتمالی یا شکیه ماضی\nاحتمالی یا شکیه ماضی هغه صیغه ده چه په تیره زمانے کښے دیوے چارے پر کولو\nیا نه کولو آو شبهه پوه شوے وی ، اشتقاق ئے دغه سے کیږی چه د بعیدے\nماضی په صیغے کښے د (به) ادات زیاتیږی دغه (به) د (ه) یا (هی) یا هغه نورو\nتورو نه چه د بعیدے ماضی په اشتقاق کښے د مصدر په وروسته کښے زیاتیږی ،"}
{"book": "adl0455", "page": 233, "text": "۲۱۱\n\nوروسته راوړل کېږی :\nپه غائبو صیغو کښې بسیط فعلی ضمیر چه په بعیدې ماضی کښې د مفرد دپاره (ه) آو\nد جمع دپاره (ل) راوړل کېده دلته د هغوی په عوض کښې (ی) راوړله کېږی نور\nتفاوت نه لری .\n۱ـ د مخصوص لازمی لام والا مصادرو څخه :\nمثبت منفی\nژړلی به مې وی ژړلی به مې نه وی\nژړلی به دې وی ژړلی به دې نه وی\nژړلی به ئې وی ژړلی به ئې نه وی\nژړلی به موی ژړلی به مو نه وی\nژړلی به مو وی ژړلی به مو نه وی\nژړلی به ئې وی ژړلی به ئې نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 234, "text": "۲۱۳\nب : دنورولازمی (ل) والامصادر و مخه :\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nکښناستلی یوم کښناستلی به نه یم کښناستلی یوم کښناستلی به نه یم\nکښناستلی یوی کښناستلی به نه یی کښناستلی یوی کښناستلی به نه یی\nکښناستلی یوی کښناستلی به نه وی کښناستلی یوی کښناستلی به نه وی\nکښناستلی یوو کښناستلی به نه وو کښناستلی یوو کښناستلی به نه وی\nکښناستلی یوی کښناستلی به نه وی کښناستلی یوی کښناستلی به نه وی\nکښناستلی یوی کښناستلی به نه وی کښناستلی یوی کښناستلی به نه وی\nج : دنور ومتعدی (ل) والامصادر ومخه :\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nوهلی یی دی وهلی یی نه وی وهلی یی دی وهلی یی نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 235, "text": "۲۱۳\n\nوہلی به دے وی\nوہلی به دے نه وی\nولے به دے وی\nولے به دے نه وی\n\nوہلی به ئے وی\nوہلی به ئے نه وی\nولے به ئے به وی\nولے به ئے نه وی\n\nوہلی به مو وی\nوہلی به مو نه وی\nولے به مو وی\nولے به مو نه وی\n\nوہلی به مو وی\nوہلی به مو نه وی\nولے به مو وی\nولے به مو نه وی\n\nوہلی به ئے وی\nوہلی به ئے نه وی\nولے به ئے وی\nولے به ئے نه وی\n\nپه پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی صیغه\nضمیر را وسول کېږی چه د هغه مفعول قائمقام وی:\n\nمذکر\nمونث\n\nمفرد\nجمع\nمفرد\nجمع\n\nوہلی به دے وم\nوہلی به دے وو\nولے به دے وم\nوہلی به دے وو\n\nوہلی به دے وے\nوہلی به دے وی\nولے به دے وے\nوہلی به دے وی\n\nوہلی به دے وی\nوہلی به دے وی\nولے به دے وی\nوہلی به دے وی\n\n۲ - د ( ول ) والا مصادر و شخه :"}
{"book": "adl0455", "page": 236, "text": "۲۱۳\nالف : دهغه ډول ( ول ) والا مصادرو څخه چه د فعل ماده ئے صفت یا د مفعول\nاسم مخفف یا منسوب اسم وی :\nمذکر\nمثبت منفی\nغوزار کړی یے وی غوزار کړی یے نه وی\nغوزار کړی یے دے وی غوزار کړی یے دے نه وی\nغوزار کړی یے ئے وی غوزار کړی یے ئے نه وی\nغوزار کړی یے مو وی غوزار کړی یے مو نه وی\nغوزار کړی یے مو وی غوزار کړی یے مو نه وی\nغوزار کړی یے ئے وی غوزار کړی یے ئے نه وی\nمؤنث\nمثبت منفی\nغوزاره کړے یے وی غوزاره کړے یے نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 237, "text": "۲۱۵\n\nغوزاره کړے به دے وی\nغوزاره کړے به د دے نه وی\nغوزاره کړے به ئې وی\nغوزاره کړے به ئې نه وی\nغوزاره کړے به مووی\nغوزاره کړے به مو نه وی\nغوزاره کړے به مووی\nغوزاره کړے به مو وئی\nغوزاره کړے به ئې به وی\nغوزاره کړے به ئې نه وی\n\nپه پاسنو مثالو کښی مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی هغه ضمیر\nراوړل کېږی چه د هغه مفعول قائمقام وی :\nمذکر\nمفرد\nجمع\nغوزار کړہ ی به دے وم\nغوزار کړی به دے وو\nغوزار کړی به دے وے\nغوزار کړی به مے وی\nغوزار کړہ ی به مے وی\nغوزار کړی به مے وی"}
{"book": "adl0455", "page": 238, "text": "٢١٦\nمؤنث\nمفرد جمع\nغوزاره کړے به دے وم غوزارے کړی به دے وو\nغوزاره کړے به مے وے غوزارے کړی به مے وی\nغوزاره کړے به مے وی غوزارے کړی به مے وی\nب : دهغه ډول (ول) والا مصادر و څخه چه د فعل ماده ئے صفت بیا هغه\nنور نه وی :\nمذکر\nمثبت منفی\nږهیدلے یی به مے وی ږهیدلے یی به مے نه وی\nږهیدلے یی به دے وی ږهیدلے یی به دے نه وی\nږهیدلے یی به ئے وی ږهیدلے یی به ئے نه وی\nږهیدلے یی به مو وی ږهیدلے یی به مو نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 239, "text": "۲۱۷\n\nوهلی به مو وی وهلی به مو نه وی\nوهلی به ئے وی وهلی به ئے نه وی\n\nمونث\n\nمثبت منفی\nوهلی به مے وی وهلی به مے نه وی\nوهلی به دے وی وهلی به دے نه وی\nوهلی به ئے وی وهلی به ئے نه وی\nوهلی به مو وی وهلی به مو نه وی\nوهلی به مو وی وهلی به مو نه وی\nوهلی به ئے وی وهلی به ئے نه وی\n\nپه پاسنو مثالو کښی مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی\nهغه ضمیر راوړل کیږی چه د هماغه مفعول قائمقام وی :"}
{"book": "adl0455", "page": 240, "text": "۲۱۸\nمذکر\nمفرد جمع\nرېږدلی یم دے وم رېږدلی یم دے وو\nرېږدلی یے دے رېږدلی یے وی\nرېږدلی یے وی رېږدلی یے ندوی\nمؤنث\nمفرد جمع\nرېږدلے یم دے وم رېږدلی یم دے وو\nرېږدلے یے دے رېږدلی یے وی\nرېږدلے یے وی رېږدلی یے وی\n۳- د (ېدل) والا مصادروڅخه :\nالف : ددغه دول (ېدل) والا مصادروڅخه چه د فعل ماده ئے صفت یا د مفعول\nمخفف یا منسوب اسم وی :"}
{"book": "adl0455", "page": 241, "text": "۲۱۹\nمذکر\nمثبت منفی\nغوزار شوی به وم غوزار شوی به نه وم\nغوزار شوی به وے غوزار شوی به نه وے\nغوزار شوی به وی غوزار شوی به نه وی\nغوزار شوی به وو غوزار شوی به نه وو\nغوزار شوی به وی غوزار شوی به نه وی\nغوزار شوی به وی غوزار شوی به نه وی\nمؤنث\nمثبت منفی\nغوزاره شوے به وم غوزاره شوے به نه وم\nغوزاره شوے به وے غوزاره شوے به نه وے\nغوزاره شوے به وی غوزاره شوے به نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 242, "text": "۲۲۰\nغوزاری شوی به وو غوزاری شوی به نه وو\nغوزاری شوی به وی غوزاری شوی به نه وی\nغوزاری شوی به وی غوزاری شوی به نه وی\nب : د ہغہ ډ ول ( بدل ) والا مصادرونه چه دفعل ماده ئی صفت یا هغہ نورنہ وی :\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nرہیږ بدلیدی به وم رہیږ بدلیدی به نه وم رہیږ بدلی به وم رہیږ بدلی به نه وم\nرہیږ بدلیدی به وی رہیږ بدلیدی به نه وی رہیږ بدلی به وی رہیږ بدلی به نه وی\nرہیږ بدلیدی به وی رہیږ بدلیدی به نه وی رہیږ بدلی به وی رہیږ بدلی به نه وی\nرہیږ بدلی به وو رہیږ بدلی به نه وو رہیږ بدلی به وو رہیږ بدلی به نه وو\nرہیږ بدلی به وی رہیږ بدلی به نه وی رہیږ بدلی به وی رہیږ بدلی به نه وی\nرہیږ بدلی به وی رہیږ بدلی به نه وی رہیږ بدلی به وی رہیږ بدلی به نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 243, "text": "۲۲۱\n۴ ـ د (کول) والا مصادرو څخه :\nمذکر\nمثبت منفی\nپرے کره ی به مے وی پرے کره ی به مے نه وی\nپرے کره ی به دے وی پرے کره ی به دے نه وی\nپرے کره ی به ئے وی پرے کره ی به ئے نه وی\nپرے کره ی به مو وی پرے کره ی به مو نه وی\nپرے کره ی به مو وی پرے کره ی به مو نه وی\nپرے کره ی به ئے وی پرے کره ی به ئے نه وی\nمؤنث\nمثبت منفی\nپرے کړے به مے وی پرے کړے به مے نه وی\nپرے کړے به دے وی پرے کړے به دے نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 244, "text": "۲۲۲\n\nپرې کړې به ئے وی پرې کړې به ئے نه وی\nپرې کړې به مو وی پرې کړې به مو نه وی\nپرې کړې به مو وی پرې کړې به مو نه وی\nپرې کړې به ئے وی پرې کړې به ئے نه وی\nپه پاسنو مثالو کښې مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی هغه ضمیر\nراوړل کېږی چه د هماغه مفعول قائمقام وی :\nمذکر\n\nمفرد جمع\n\nپرې کړۀ ی به دے وم پرې کړی به دے وو\n\nپرې کړۀ ی به مې وې پرې کړی به مې وئ\n\nپرې کړۀ ی به مې وی پرې کړی به مې وی"}
{"book": "adl0455", "page": 245, "text": "۲۲۳\nمؤنث\nمفرد جمع\nپرے کړے به دے وم پرے کړی به دے وو\nپرے کړے به دے وے پرے کړی به دے وی\nپرے کړے به دے وی پرے کړی به دے وی\n۵ - د ( کبدل ) والا مصادر وخحه :\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nهوساشوه ی به وم هوساشوه ی به نه وم هوساشوے به وم هوساشوے به نه وم\nهوساشوه ی به وے هوساشوه ی به نه وے هوساشوے به وے هوساشوے به نه وے\nهوساشوه ی به وی هوساشوه ی به نه وی هوساشوے به وی هوساشوے به نه وی\nهوساشوی به وو هوساشوی به نه وو هوساشوی به وو هوساشوی به نه وو\nهوساشوی به وی هوساشوی به نه وی هوساشوی به وی هوساشوی به نه وی\nهوساشوی به وی هوساشوی به نه وی هوساشوی به وی هوساشوی به نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 246, "text": "۲۲۴\n\nتمنائی لیا شرطیه ماضی\n\nتمنائی لیا شرطیه ماضی هغه ماضی ده چه دیوی چاری غوښتنه (۱) بیا شرط\nپه تیری زمانی کښی ښئی اشتقاق ئی نور و صیغو غوندی د مصادرو په\nاعتبار په لاندینیو ډولونو سره کیږی :\n۱ - د (ل) والا مصادرو څخه :\nالف : دمخصوص لازمی (ل) والا مصادر و په وروسته کښی معروفه (ی)، ورپسی\n(مرکب فعلی ضمیرونه ) ، ورپسی (وای) راوړل کیږی ، په نفی کښی د (وای) نه\nمخکی د نفی ادات (نه) هم راوړل کیږی :\nمثبت\tمنفی\nژړلی می وای\tژړلی می نه وای\nژړلی دی وای\tژړلی دی نه وای\n\n(۱) آرزو ، تمنا ."}
{"book": "adl0455", "page": 247, "text": "۲۲۵\n\nژر لی لئی وای ژر لی لئی نه وای\nژر لی مو وای ژر لی مو نه وای\nژر لی مو وای ژر لی مو نه وای\nژر لی لئی وای ژر لی لئی نه وای\n\nب : دنورو لازمی ( ل ) والامصـادرو په وروسته کښے دمفرد مذکر د پاره\n(هی) آو دمفرد مؤنث د پاره مجهوله (یی) آو دجمع د پاره که مذکر وی یامؤنث\nمعروفه ( ی ) ، پسے ( وای ) راوړل کېږی آو د فاعل د تعین د پاره د صیغے په\nسر کښے شخصیه ضمیرونه راوړل کېږی، په نفی کښے د ( وای ) نه مخکښے دنفی ادات\n( نه ) هم راوړل کېږی :\n\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nځه تللے ی وای ځه تللی ی نه وای ځه تللی وای ځه تللی نه وای\nته تللی ی وای ته تللی ی نه وای ته تللی وای ته تللی نه وای"}
{"book": "adl0455", "page": 248, "text": "٢٢٦\n\nهغه تللی وای هغه تللی نه وای هغه‌تللی وای هغه‌تللی نه وای\nموږ تللی وای موږ تللی نه وای موږ تللی وای موږ تللی نه وای\nتاسو تللی وای تاسو تللی نه وای تاسو تللی وای تاسو تللی نه وای\nهغوی تللی وای هغوی تللی نه وای هغوی تللی وای هغوی تللی نه وای\nج : د متعدی (ل) والا مصادرو څخه د تمنائی یا شرطیه ماضی اشتقاق دغه سی کیږی\nچه لمره ی د صیغی په سر کښی د مفعول د تعین د پاره (شخصیه ضمیرونه) پسی د فاعل د تعین\nد پاره (مرکب فعلی ضمیرونه) و رپسی د مصدر په وروسته کښی که مفعول مذکر مفرد وی\n(ه ی) آو که مونث مفرد وی مجهوله (یے) آو که جمع مذکر یا مونث وی معروفه (ی)\nورپسی (وای) راوړل کیږی. په نفی کښی د (وای) نه مخکښی د نفی ادات (نه) هم\nرا وړل کیږی :\nمذکر\nمثبت منفی\nهغه وهلی وای هغه وهلی نه وای"}
{"book": "adl0455", "page": 249, "text": "۲۲۷\n\nهغه دی وهلی وای هغه دی وهلی نه وای\nهغه‌ئی وهلی وای هغه‌ئی وهلی نه وای\nهغه مو وهلی وای هغه مو وهلی نه وای\nهغه مو وهلی وای هغه مو وهلی نه وای\nهغه‌ئی وهلی وای هغه‌ئی وهلی نه وای\n\nمؤنث\n\nمثبت منفی\nهغی وهلی وای هغی وهلی نه وای\nهغه دی وهلی وای هغه دی وهلی نه وای\nهغه‌ئی وهلی وای هغه‌ئی وهلی نه وای\nهغه مو وهلی وای هغه مو وهلی نه وای\nهغه مو وهلی وای هغه مو وهلی نه وای\nهغه‌ئی وهلی وای هغه‌ئی وهلی نه وای"}
{"book": "adl0455", "page": 250, "text": "۲۲۸\n\nپہ پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی کہ مفعول بل څوک وی ہغہ\nضمیر راوړل کېږی چہ د ہماغہ مفعول قائمقام وی :\nمذکر مؤنث\nمفرد جمع مفرد جمع\nځہ ئے وہلی وای مږئے وہلی وای ځہ ئے وہلی وای مږئے وہلی وای\nتہ ئے وہلی وای تاسوئے وہلی وای تہ ئے وہلی وای تاسوئے وہلی وای\nہغہ ئے وہلی وای ہغوی ئے وہلی وای ہغہ ئے وہلی وای ہغوی ئے وہلی وای\n\n۲ ـ د (ول) والا مصادر و څخہ :\nالف : وہغہ د ول (ول) والا مصادر و څخہ (چہ د فعل مادہ ئے صفت یا\nد مفعول اسم مخفف یا منسوب اسم وی) د تمنائی ماضی اشتقاق دغہ سے کېږی\nچہ لمرہ ی د صیغے پہ سر کښے د مفعول د تعین د پارہ (شخصی ضمیرونہ) ، پسے د فاعل\nد تعین د پارہ (مرکب فعلی ضمیرونہ)، ورپسے د مصدر نہ د مصدریت نښہ لرے\nکېږی آو پاتے پہ وروستہ کښے کہ مفعول مذکر مفرد وی (کړہ ی) آ وکہ"}
{"book": "adl0455", "page": 251, "text": "۲۳۹\n\nمونث مفرد وی (کری) آو که جمع مذکر وی بیا مونث (کړی) وروسته\n(وای) راوړل کیږی ، په نفی کښی د (وای) نه مخکی د نفی ادات (نه) هم\nراوړل کیږی آو که مفعول مونث وی د فعل د مادی په وروسته کښی د مفرد دپاره\n(ه) آو د جمع دپاره مجهوله (یی) چه دپښتو د تأنیث نښی دی راوړله کیږی :\nمذکر\nمثبت منفی\nهغی غوزار کړی وای هغی غوزار کړی نه وای\nهغه دی غوزار کړی وای هغه دی غوزار کړی نه وای\nهغی غوزار کړی وای هغی غوزار کړی نه وای\nهغه مو غوزار کړی وای هغه مو غوزار کړی نه وای\nهغه مو غوزار کړی وای هغه مو غوزار کړی نه وای\nهغی غوزار کړی وای هغی غوزار کړی نه وای"}
{"book": "adl0455", "page": 252, "text": "۲۳۰\n\nمونث\nمثبت\nمنفی\n\nهغه می غوزاره کړی وای\nهغه می غوزاره کړی نه وای\nهغه دی غوزاره کړی وای\nهغه دی غوزاره کړی نه وای\nهغه ئی غوزاره کړی وای\nهغه ئی غوزاره کړی نه وای\nهغه مو غوزاره کړی وای\nهغه موغوزاره کړی نه وای\nهغه مو غوزاره کړی وای\nهغه موغوزاره کړی نه وای\nهغه ئی غوزاره کړی وای\nهغه ئی غوزاره کړی نه وای\n\nپہ پاسنو مثالو کښی مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی کہ مفعول بل څوک وی هغه ضمیر راوړل کیږی چه د هغه مفعول قائمقام وی:\n\nمذکر\n\nمفرد\nجمع\n\nڅه وی غوزار کړی وای\nمیږ دی غوزار کړی وای"}
{"book": "adl0455", "page": 253, "text": "۲۳۱\n\nته می‌غوزار کړی وای تاسو می‌غوزار کړی وای\nهغه می‌غوزار کړی وای هغوی می‌غوزار کړی وای\nمونث\nمفرد جمع\nزه دی غوزاره کړی وای موږ دی غوزاری کړی وای\nته می‌غوزاره کړی وای تاسو می‌غوزاری کړی وای\nهغه می‌غوزاره کړی وای هغوی می‌غوزاری کړی وای\nب : دنورو (ول) والا مصادر و څه یعنی د هغو څه چه فعل ماده ئې صفت یا هغه\nنور نه وی د تمنائی ماضی اشتقاق دغه سی کېږی لکه چه د (ل) والا مصادرو\nد (ج) په ماده کښی ئې بیان وشو :\nمذکر\nمثبت منفی\nهغه می‌وھلی وای هغه می‌وھلی نه وای"}
{"book": "adl0455", "page": 254, "text": "۲۳۲\n\nهغه دے رہی ولے ی وای\nهغه دے رہی ولے ی نه وای\n\nهغوی رہی ولے ی وای\nهغوی رہی ولے ی نه وای\n\nهغه موږ رہی ولے ی وای\nهغه موږ رہی ولے ی نه وای\n\nهغه موږ رہی ولے ی وای\nهغه موږ رہی ولے ی نه وای\n\nهغوی رہی ولے ی وای\nهغوی رہی ولے ی نه وای\n\nمؤنث\nمثبت منفی\nهغی رہی ولے وای هغه می رہی ولے نه وای\nهغه دی رہی ولے وای هغه دے رہی ولے نه وای\nهغوی رہی ولے وای هغوی رہی ولے نه وای\nهغه موږ رہی ولے وای هغه موږ رہی ولے نه وای\nهغه موږ رہی ولے وای هغه موږ رہی ولے نه وای\nهغوی رہی ولے وای هغوی رہی ولے نه وای"}
{"book": "adl0455", "page": 255, "text": "۲۳۳\nپه پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی هغہ ضمیر\nراوړل کېږی چه د هماغہ مفعول قائمقام وی :\nمذکر\nمفرد\nځہ دے رېږولے ی وای\nتہ دے رېږولے ی وای\nہغہ دے رېږولے ی وای\nجمع\nمږ دے رېږولی وای\nتاسو دے رېږولی وای\nہغوی دے رېږولی وای\nمؤنث\nمفرد\nځہ دے رېږولے وای\nتہ دے رېږولے وای\nہغہ دے رېږولے وای\nجمع\nمږ دے رېږولی وای\nتاسو دے رېږولی وای\nہغوی دے رېږولی وای\n۳- د (ہېدل) دا لا مصادرو څخہ :"}
{"book": "adl0455", "page": 256, "text": "۲۳۳\nالف : د هغه د ول ( بدل ) والا مصادر و سخه ( چه د فعل ماده ئے صفت یا د مفعول\nاسم مخفف یا منسوب اسم وی ) د تمنائی ماضی اشتقاق دغه سے کیږی چه لری\nصیغی په سر کښے د فاعل د تعین د پاره ( شخصیہ ضمیرونه ) راوړل کیږی ، پسے د\nمصدر نه د مصدریت نښه لرے کیږی آو د پاتے په وروسته کښے د مذکر مفرد د پاره\n(شوه ی ) آو د مؤنث مفرد د پاره ( شوه ) آو د جمع د پاره که مذکر وی یا مؤنث\n(شوی) ، ور پسے (وای ) را وړل کیږی، په نفی کښے د ( وای ) نه مخکښے د نفی آوات\n( نه ) هم را وړل کیږی ، آو په مؤنث کښے د فعل د مادی په وروسته کښے د مفرد\nد پاره ( ه ) آو د جمع د پاره مجهوله ( یے ) چه د پښتو د تانیث نښے دی هم زیا تیږی :\n\nمذکر\n\nمثبت\nمنفی\n\nځه غوزار شوه ی وای\nځه غوزار شوه ی نه وای\n\nته غوزار شوه ی وای\nته غوزار شوه ی نه وای\n\nهغه غوزار شوه ی وای\nهغه غوزار شوه ی نه وای"}
{"book": "adl0455", "page": 257, "text": "۲۳۵\n\nمیږ غوزار شوی وای\nمیږ غوزار شوی نه وای\n\nتاسو غوزار شوی وای\nتاسو غوزار شوی نه وای\n\nهغوی غوزار شوی وای\nهغوی غوزار شوی نه وای\n\nمونث\n\nمثبت\nمنفی\n\nزه غوزاره شوی وای\nزه غوزاره شوی نه وای\n\nته غوزاره شوی وای\nته غوزاره شوی نه وای\n\nهغه غوزاره شوی وای\nهغه غوزاره شوی نه وای\n\nمیږ غوزاری شوی وای\nمیږ غوزاری شوی نه وای\n\nتاسو غوزاری شوی وای\nتاسو غوزاری شوی نه وای\n\nهغوی غوزاری شوی وای\nهغوی غوزاری شوی نه وای\n\nب : ونورو (بدل) والا مصادرو څخه یعنی هغه چه د فعل ماده ئی صفت یا صیغه نور\nنه وی د تمنائی ماضی اشتقاق دغد سی کیږی لکه چه د (ل) والا مصادرو و (ب)"}
{"book": "adl0455", "page": 258, "text": "۲۳۲\nپه ماده کښی ئی بیان وشو :\nمذکر مونث\nمثبت منفی مثبت منفی\nځه ربهیډلی وای ځه ربهیډلی نه وای ځه ربهیډلی وای ځه ربهیډلی نه وای\nته ربهیډلی وای ته ربهیډلی نه وای ته ربهیډلی وای ته ربهیډلی نه وای\nهغه ربهیډلی وای هغه ربهیډلی نه وای هغه ربهیډلی وای هغه ربهیډلی نه وای\nموږ ربهیډلی وای موږ ربهیډلی نه وای موږ ربهیډلی وای موږ ربهیډلی نه وای\nتاسو ربهیډلی وای تاسو ربهیډلی نه وای تاسو ربهیډلی وای تاسو ربهیډلی نه وای\nهغوی ربهیډلی وای هغوی ربهیډلی نه وای هغوی ربهیډلی وای هغوی ربهیډلی نه وای\n۴ – د ( کول ) والا مصادر وڅخه :\nد ( کول ) والا مصادر وڅخه دتمنائی ماضی اشتقاق دغه سی\nکیږی لکه چه د ( ول ) والا مصادرو د\n( الف ) په ماده کښی ئی بیان وشو :"}
{"book": "adl0455", "page": 259, "text": "۲۳۷\nمذکر\nمثبت منفی\nہغہ مے پرے کړہ ی وای ہغہ مے پرے کړہ ی نہ وای\nہغہ دے پرے کړہ ی وای ہغہ دے پرے کړہ ی نہ وای\nہغہ ئے پرے کړہ ی وای ہغہ ئے پرے کړہ ی نہ وای\nہغہ مو پرے کړہ ی وای ہغہ مو پرے کړہ ی نہ وای\nہغہ مو پرے کړہ ی وای ہغہ مو پرے کړہ ی نہ وای\nہغہ ئے پرے کړہ ی وای ہغہ ئے پرے کړہ ی نہ وای\nمؤنث\nمثبت منفی\nہغہ مے پرے کړے وای ہغہ مے پرے کړے نہ وای\nہغہ دے پرے کړے وای ہغہ دے پرے کړے نہ وای\nہغہ ئے پرے کړے وای ہغہ ئے پرے کړے نہ وای"}
{"book": "adl0455", "page": 260, "text": "۲۳۸\n\nہغہ مو پرے کړے وای ہغہ مو پرے کړے نہ وای\nہغہ مو پرے کړے وای ہغہ مو پرے کړے نہ وای\nہغہ ئے پرے کړے وای ہغہ ئے پرے کړے نہ وای\nپہ پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی کہ مفعول بل څوک وی ہغہ ضمیر\nراوړل کېږی چہ د ہما غہ مفعول قائمقام وی :\nمذکر\nمفرد جمع\nځہ دے پرے کړہ ی وای مږ دے پرے کړی وای\nتہ مے پرے کړہ ی وای تاسو مے پرے کړی وای\nہغہ مے پرے کړہ ی وای ہغوی مے پرے کړی وای\nمؤنث\nمفرد جمع\nځہ دے پرے کړے وای مږ دے پرے کړی وای"}
{"book": "adl0455", "page": 261, "text": "۲۳۹\nتہ مے پرے کړے وای تاسو مے پرے کړی وای\nهغه مے پرے کړے وای هغوی مے پرے کړی وای\n۵ ـ د ( کېدل ) والا مصادر وڅخه :\nد (کېدل) والا مصادرو څخه د تمنائی ماضی اشتقاق دغہ سے کېږی لکه چه د (ېدل)\nوالا مصادرو د ( الف ) په ماده کښے ئے بیان وشو :\nمذکر\nمثبت منفی\nځہ هوسا شوه ی وای ځه هوسا شوه ی نہ وای\nتہ هوسا شوه ی وای تہ ہوسا شوه ی نه وای\nہغہ ہوسا شوه ی وای هغہ ہوسا شوه ی نہ وای\nمږ هوسا شوی وای مږ هوسا شوی نہ وای\nتاسو هوسا شوی وای تاسو هوسا شوی نہ وای\nهغوی ہوسا شوی وای هغوی هوسا شوی نہ وای"}
{"book": "adl0455", "page": 262, "text": "۲۴۰\nمونث\nمثبت منفی\nزه هوسا شوے وای زه هوسا شوے نه وای\nته هوسا شوے وای ته هوسا شوے نه وای\nهغه هوسا شوے وای هغه هوسا شوے نه وای\nمږ هوسا شوی وای مږ هوسا شوی نه وای\nتاسو هوسا شوی وای تاسو هوسا شوی نه وای\nهغوی هوسا شوی وای هغوی هوسا شوی نه وای\n\nد حال فعل\n\nد حال فعل هغه دی چه دیوے چارے وقوع یا نه وقوع په اوسنی زمانے کښے ښئی ، اشتقاق ئے د مصادرو په اعتبار په لاندینی ډول سره کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 263, "text": "۲۴۱\n\n۱ - د (ل ) والا مصادر شخه :\n\nالف : دمخصوص لازمی (ل) والا مصادر د شخه دمصدریت نښه لرے کیږی\nپہ اثبات کښے د فعل دمادے نہ وروستہ (بسیط فعلی ضمیرونہ) راوړل کیږی\nآو دکلمے د لمړی توړی نہ وروستہ (الف) ہم زیا تیږی ، پہ نفی کښے د\nکلمے پہ سر کښے دنفی ادات (نہ) ہم راوړل کیږی :\n\nثبت\n\nژاړم\nژاڑے\nژاړی\nژاړو\nژاړی\nژاړی\n\nمنفی\n\nنہ ژاړم\nنہ ژاڑے\nنہ ژاړی\nنہ ژاړو\nنہ ژاړی\nنہ ژاړی\n\nب : پرتہ لہ پاسنو لازمی (ل) والا مصادرو د نورو لازمی لام والا مصادرو"}
{"book": "adl0455", "page": 264, "text": "۲۴۲\n\nد حال فعل اشتقاق د غیر مستعمل مصدر څخه لکه کیږی چه ددغو مصادر و غیر\nمستعمل مصادر په لاندینی جدول کښی د مثال په ډول ذکر شوی :\nمستعمل غیر مستعمل\nتلل ضل\nکښناستل کښنل\nشُملاستل شُملیل\nپرے وتل پرے وضل\nختل خنجل\nننو تل ننو ضل\n\nنو ددغو غیر مستعمل مصادرو څخه د حال د فعل اشتقاق دغہ سے کیږی چه د مصدر\nڅخه د مصدریت نښه لرے کیږی د پاتے په وروسته کښے (بسیط فعلی ضمیر ونه)\nرا وصل کیږی ، په نفی کښے د فعل په سر کښے د نفی ادات ( نه ) هم را وصل\nکیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 265, "text": "۲۴۳\nمثبت\nمنفی\nځم\nنه ځم\nځی\nنه ځی\nځو\nنه ځو\nځی\nنه ځی\nځی\nنه ځی\nج . د متعدی (ل ) والا مصادرو نه هم د مصدریت نښه لری کېږی آو د پآ\nپہ وروسته کښے د فاعل د تعین دپارہ (بسیط فعلی ضمیرونه ) آو پسے د مفعول\nد تعین د پارہ ( مرکب فعلی ضمیرونه ) راوړل کېږی ، په نفی کښے د ټولو نه مخکښے\nد نفی ادات ( نه ) ، پسے (مرکب فعلی ضمیرونه ) ، ورپسے پاتے صیغہ راوړل کېږی :\nمثبت\nمنفی\nو ہم ئے\nنه ئے وہم"}
{"book": "adl0455", "page": 266, "text": "۲۴۴\nدہ ئے\nوہی ئے\nوہوئے\nوہی ئے\nوہی ئے\n\nنہ ئے وہے\nنہ ئے وہی\nنہ ئے وہو\nنہ ئے وہی\nنہ ئے وہی\n\nپہ پاستومشالو کښی مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی ہغہ ضمیر\nراوړل کېږی چہ دہغہ مفعول قائمقام وی:\n\nمفرد\nوہم دے\nوہے مے\nوہم ئے\n\nجمع\nوہم مو\nوہے مو\nوہم ئے\n\n۲ـ د (ول) والا مصادر وڅخه :\nد دغو (ول) والا مصادر وڅخه د حال دصیغے اشتقاق دغہ سے کېږی لکه چہ"}
{"book": "adl0455", "page": 267, "text": "۲۴۵\n\nد (ل) والا مصادر و د ( ج ) په مادے کښے لئے ذکر و شو :\nمثبت منفی\nغوزارم یئے نه ئے غوزاروم\nغوزار دے ئے نه ئے غوزار دے\nغوزار وی ئے نه ئے غوزار وی\nغوزار و و ئے نه ئے غوزار و و\nغوزار وی ئے نه ئے غوزار وی\nغوزار وی ئے نه ئے غوزار وی\nپه پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوہ ی که مفعول بل څوک وی هغه\nضمیر را وسرل کیږی چه د ہماغہ مفعول قائمقام وی :\nمفرد جمع\nغوزار دے مے غوزار دے مو\nغوزاروم دے غوزاروم مو"}
{"book": "adl0455", "page": 268, "text": "٢۴٦\n\nغوزارومئے\nغوزارومئے\n\n٣ – د (بدل) والا مصادر وڅخه :\n\nد دواړو ډولو (بدل) والا مصادرو څخه د مصدریت نښه لرې کیږی د پاتے\nپه وروسته کښے (پېژ)، ورپسی (بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کیږی ، په نفی\nکښے د صیغے په سر کښے دنفی ادات (نه) هم راوړل کیږی :\n\nمثبت\nمنفی\nدر پېژم\nنه در پېژم\nدر پېژے\nنه در پېژے\nدر پېژی\nنه در پېژی\nدر پېژو\nنه در پېژو\nدر پېژۍ\nنه در پېژۍ\nدر پېژی\nنه در پېژی\n\n۴ – د (کول) والا مصادر وڅخه :"}
{"book": "adl0455", "page": 269, "text": "۲۴۷\nد (کول) والا مصادر د مخہ د مصدر ښه لری کیږی آ و د پاتے په وروستہ کښی\nد فاعل د تعیین دپاره ( بسیط فعلی ضمیرونه ) ، پسے د مفعول د تعیین د پاره\n(مرکب فعلی ضمیرونه ) راوړل کیږی ، په نقی کښے د کلمے په سر کښے د نقی ادات\nنہ ) پسے ( مرکب فعلی ضمیرونہ ) ور پسے ئے پاتے صیغہ راوړل کیږی :\nمثبت\nمنفی\nپرئے کوم ئے\nنہ ئے پرے کوم\nپرے کوے ئے\nنہ ئے پرے کوے\nپرے کوی ئے\nنہ ئے پرے کوی\nپرے کووئے\nنہ ئے پرے کوو\nپرے کوی ئے\nنہ ئے پرے کوی\nپرے کوی ئے\nنہ ئے پرے کوی\nپه پاسنو مثالو کښی مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی کہ مفعول بل څوک وی ہغہ ضمیر\nراوړل کیږی چہ د هماغه مفعول قائمقام وی :"}
{"book": "adl0455", "page": 270, "text": "۲۴۸\nمفرد\tجمع\nپرے کوے مے\tپرے کوے مو\nپرے کوم دے\tپرے کوم مو\nپرے کوے ئے\tپرے کوم ئے\n۵ـ د (کیدل) والامصادر وڅخه :\nد (کیدل) والامصادر وڅخه د مصدریت نښه لرے کیږی او د پاتے په وروسته کښے (کیږ) ، پسے (بسیط فاعلی ضمیرونه ) راوړل کیږی . په نفی کښے دکلمے په سرکښے دنفی ادات (نه) هم زیاتیږی:\nمثبت\tمنفی\nهوسا کیږم\tنه هوسا کیږم\nهوسا کیږے\tنه هوسا کیږے\nهوسا کیږی\tنه هوسا کیږی\nهوسا کیږو\tنه هوسا کیږو"}
{"book": "adl0455", "page": 271, "text": "۲۴۹\nہوسا کیږی نه هوسا کیږی\nہوسا کیږی نه هوسا کیږی\nاجباری فعل\nاجباری فعل هغہ فعل دہ ی چہ دیوے چارے کول لیانہ کول دا ستیطینے وی یعنی\nبے لہ کو لولیانہ کولوے بلہ لارہ آو چارہ نہ وی اشتقاق ئے دغہ سے کیږی\nچہ فقط د حال پہ صیغے کښے پہ اثبات کښے د (بسیط فعلی ضمیر پوز) وروستہ آو\nپہ نفی کښے د نفی د ادات (نه) شحنہ وروستہ و (بہ) لفظ را وړل کیږی :\nمثبت منفی\nژارام بہ نه بژارام\nکینم بہ نه بہ کینم\nوہم بوئے نہ بوئے وہم\nور ہیزم بہ نہ بہ ور ہیزم"}
{"book": "adl0455", "page": 272, "text": "۲۵۰\n\nرہی وم ہویٔے نہ ہویٔے رہی وم\nپری کوم ہویٔے نہ ہویٔے پری کوم\nہو سا کیږم بہ نہ بہ ہو سا کیږم\n\nالتزامی فعل\n\nالتزامی فعل ہغہ فعل دہ چی چہ دیوی چاری کول د متکلم پر مطلوب دلالت وکی\nاشتقاق ییٔ د مصادرو پہ اعتبار پہ لاندینی ډول سرہ کیږی :\n۱- د (ل) والا مصادر وڅخہ :\nالف : د مخصوص لازمی (ل) والا مصادرو څخہ د التزامی فعل اشتقاق دغسی\nکیږی چہ دحال دفعل پہ سرکښی د (و) تورہ یی زیا تیږی :\nمتکلم : مثبت منفی\nوژاړم و نہ ژاړم\nمخاطب : وخاندی و نہ خاندی\nغایب : ولابی و نہ لابی"}
{"book": "adl0455", "page": 273, "text": "۲۵۱\n\nب : د نورو لازمی (ل) والا مصادرو څخه د التزامی فعل اشتقاق دغه سی کیږی\nچه د ځینو مصادرو د حال د فعل پہ سر کښے پاسنی اصول سرہ د (و) تورہ ی زیاتیږی؛\n\nمثبت منفی\nمتکلم : وځغلم و نه ځغلم\nمخاطب : والوزی و نه لوزی\nغائب : وځغلی و نه ځغلی\n\nاو د ځینو مصادرو څخه التزامی فعل دغه سی جوړیږی چه د حال د فعل د لمړی توری\nآو که لمړہ ی تورہ ی ساکن وی د دوه یم توری حرکه پہ شدت سرہ لوستله\nکیږی ، اما پہ نفی کښی د نفی ادات (نہ) د فعل د پاسے پہ منځ کښی ننوځی :\n\nمثبت منفی\nکښینم کښی نہ نم\nکښینی کښی نہ نی\nننوځی ننه نہ ووځی"}
{"book": "adl0455", "page": 274, "text": "۲۵۲\nج : دمتعدی (دل) والا مصادر و څخه دالتزامی فعل اشتقاق دغه ډول\nکېږی چه دحال د صیغے په سر کښے د (و) توری زیاتیږی خو دومره فرق لری\nچه (مرکب فعلی ضمیرونه) چه دحال دصیغے په اثبات کښے د صیغے په وروسته کښے آو\nپه نفی کښے د نفی ادات (نه) څخه وروسته راوړل کېدل ، دلته د (و) توری نه\nوروسته راوړل کېږی :\nمثبت منفی\nولے وهم ولے نه وهم\nولے و ہے ولے نه و ہے\nولے و یی ولے نه و یی\nولے و ہو ولے نه و ہو\nولے و یئ ولے نه و یئ\nولے و یی ولے نه و یی\n۲ ــ د ( ول ) والا مصادر و څخه :"}
{"book": "adl0455", "page": 275, "text": "۲۵۳\nالف : د ہغہ د ول (ول) والامصادر وڅخه (چہ د فعل ماده ئے صفت لیا د\nمفعول اسم مخفف لیا منسوب اسم وی ) د التزامی فعل اشتقاق دغہ سے\nکیږی چہ د مصدریت نښہ لرے کیږی آو د پاتے پہ وروستہ کښے د مفعول\nد تعین دپارہ (مرکب فعلی ضمیرونہ )، پسے د (ک) تورہ ی ورپسے د فاعل د تعین\nدپارہ (بسیط فعلی ضمیرونہ ) راوړل کیږی پہ نفی کښے ، (ک) د توری نہ مخکښے\nد نفی ادات (نہ) ہم راوړل کیږی کہ مفعول مؤنث وی د فعل د مادے پہ وروستہ کښے\nد مفرد دپارہ (ہ) آو د جمع دپارہ مجہولہ (یے) ہم راوړلے کیږی :\nمذکر\nمؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nسپین ئے کم سپین ئے نہ کم سپینۂ ئے کم سپینۂ ئے نہ کم\nسپین ئے کے سپین ئے نہ کے سپینۂ ئے کے سپینۂ ئے نہ کے\nسپین ئے کی سپین ئے نہ کی سپینۂ ئے کی سپینۂ ئے نہ کی\nسپین ئے کو سپین ئے نہ کو سپینۂ ئے کو سپینۂ ئے نہ کو"}
{"book": "adl0455", "page": 276, "text": "۲۵۴\nسپین ئے کی سپین ئے نہ کی سپینے ئے کی سپینے ئے نہ کی\nسپین ئے کی سپین ئے نہ کی سپینے ئے کی سپینے ئے نہ کی\nپہ پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شو ه ی کہ مفعول بل څوک وی هغه\nضمیر راوړل کیږی چه د هغه مفعول قا ئمقام وی :\nمذکر مؤنث\nمفرد جمع مفرد جمع\nسپین مے کے سپین مو کے سپینے مے کے سپینے مو کے\nسپین دے کړم سپین مو کړم سپینے دے کړم سپینے مو کړم\nسپین ئے کړم سپین ئے کړم سپینے ئے کړم سپینے ئے کړم\nب : دنورو ( ول ) والا مصادروڅخه ( یعنی هغه چه د فعل ماده ئے صفت یا هغه\nنور نه وی ) دالتزامی فعل اشتقاق په دوغه سی کیږی لکه چه د ( ل ) والا\nمصادرو د ( ج ) په مادے کښے ئے\nبیان وشو :"}
{"book": "adl0455", "page": 277, "text": "۲۵۵\n\nمثبت\nمنفی\nوئے رہی وم\nولئے نہ رہی وم\nوئے رہی وے\nولئے نہ رہی وے\nوئے رہی وی\nوئے نہ رہی وی\nوئے رہی وو\nوئے نہ رہی وو\nوئے رہی وی\nوئے نہ رہی وی\nوئے رہی وی\nوئے نہ رہی وی\n\nپه پاستو مثالو کښی مفعول غائب مفرد ذکر شوی که مفعول بل څوک وی هغه ضمیر\nراوړل کېږی چه د هماغه مفعول قائمقام وی :\n\nمفرد\nجمع\nوئے رہی وے\nومو رہی وے\nوئے رہی وم\nومو رہی وم\nوئے رہی وم\nوئے رہی وم"}
{"book": "adl0455", "page": 278, "text": "۲۵۶\n\n۳ - د (بدل) والا مصادر و سخه :\nالف : د سغمه د ول (بدل) والا مصادر و سخه (چه د فعل ماده ئے صفت یا د مفعول\nاسم مخفف یا منسوب اسم وی ) د التزامی فعل اشتقاق دغه سے کیږی\nچه د مصدریت نښه ئے کیږی د پانے په وروسته کښے د (ش) توره ی پسی\n(بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کیږی ، په نفی کښے د (ش) د توری نه مخکښے د نفی\nادات (نه) هم راوړل کیږی آو د مؤنث دپاره د فعل د مادی په وروسته کښی\nد مفرد دپاره (ه) آو د جمع دپاره مجهوله (یے) راوړل کیږی :\nمذکر مؤنث\nمثبت منفی مثبت منفی\nغوزار شم غوزار نه شم غوزاره شم غوزاره نه شم\nغوزار شے غوزار نه شے غوزاره شے غوزاره نه شے\nغوزار شی غوزار نه شی غوزاره شی غوزاره شی\nغوزار شو غوزار نه شو غوزارے شو غوزارے نه شو"}
{"book": "adl0455", "page": 279, "text": "۲۵۷\n\nغوزارشی غوزار نه شی غوزارے شی غوزارے نہ شی\nغوزارشی غوزار نه شی غوزارے شی غوزارے نہ شی\n\nب : د نورو (بدل) والا مصادر و څخه (یعنی هغه چه د فعل ماده ئے صفت لیا یغہ\nنور نه وی) د التزامی فعل اشتقاق دغه ډول کیږی چه د حال د صیغے پہ سرکښے\nد (و) توری زیاتیږی :\n\nمثبت\tمنفی\nودریږم\tونه دریږم\nودریږے\tونه دریږے\nودریږی\tونه دریږی\nودریږو\tونه دریږو\nودریږی\tونه دریږی\nودریږی\tونه دریږی\n\n۴ - د (کول) والا مصادر و څخه :"}
{"book": "adl0455", "page": 280, "text": "۲۵۸\nالف : د بغه دول (كول) والا مصادر و شخه (چه د فعل ماده ئے صفت بیا\nد مفعول اسم مخفف بیا منسوب اسم وی د انتزاعی فعل اشتقاق ہغہ دول\nکیبزی لکه چه د (ول) والا مصادر و د (الف) په ماده کښے ئے بیان وشو:\nمثبت منفی\nپرے ئے کم پرے ئے نه کم\nپرے ئے کے پرے ئے نہ کے\nپرے ئے کی پرے ئے نہ کی\nپرے ئے کو پرے ئے نه کو\nپرے ئے کئ پرے ئے نہ کئ\nپرے ئے کی پرے ئے نه کی\nپه پاسنو مثالو کښے مفعول غائب مفرد ذکر شوه ی که مفعول بل څوک وی ہغہ\nضمیر راوړل کیبزی چه د ہغہ مفعول\nقائمقام وی :"}
{"book": "adl0455", "page": 281, "text": "۲۵۹\nمفرد جمع\nپرے کعے پرے مو کعے\nپرے دے کم پرے مو کم\nپرے ئے کم پرے ئے کم\nب: دبیغہ ډول (کول) والا مصادروڅخه (چه د فعل ماده ئے صفت بیا هغه\nنورنه وی) دمصدریت نښه لرے کیږی دپاتے په وروسته کښے د (و) توری\nپسے د (ک) توره ی، ورپسے (بسط فعلی ضمیرونه) راوړل کیږی، په نفی کښے\nد (و) د توری نه وروسته دنفی ادات (نه) هم راوړل کیږی :\nمثبت منفی\nتیتے و کم تیتے ونه کم\nتیتے و کعے تیتے و نه کعے\nتیتے وکی تیتے و نه کی\nتیتے وکو تیتے و نه کو"}
{"book": "adl0455", "page": 282, "text": "۲۶۰\nاتیتے وکی اتیتے و نه کی\nاتیتے وکی اتیتے و نه کی\n۵ - د ( کېدل) والا مصادر و سخه :\nالف : د ہغہ ډول (کېدل ) والا مصادرو سخه (چہ د فعل ماده ئے صفت یا\nد مفعول اسم مخفف یا منسوب اسم وی ) د التزامی فعل اشتقاق ہغہ ډول\nکېږی لکہ چہ د (ہېدل ) والا مصادرو و د ( الف ) پہ مادے کښے ئے بیان وشو :\nمثبت منفی\nہوساشم ہوسا نہ شم\nہوساشے ہوسا نہ شے\nہوساشی ہوسا نہ شی\nہوساشو ہوسا نہ شو\nہوساشئ ہوسا نہ شئ\nہوساشی ہوسا نہ شی"}
{"book": "adl0455", "page": 283, "text": "٢٦١\n\nب : دنورو (کېدل) د الا مصادر وڅخه (یعنې هغہ چہ دفعل ماده ئې صفت یا\nهغہ نور نہ وی) د مصدریت نښہ لرې کېږی دپاتے پہ ورستہ کېنئے د (و)\nتوره ی پسے د (ش) توره ی ور پسے (بسیط فعلی ضمیرونہ) راوړل کېږی پہ\nنفی کېنے د (و) دتوری نہ ورستہ د نفی ادات (نہ) ہم راوړل کېږی خو دغہ\nراز افعالو دمتکلم آو مخاطب صیغے نہ استعمالېږی :\nمثبت \nمفرد غائب : جړ گہ وشی \nجمع د غائب : جړگے وشی \nمنفی\nجړ گہ و نہ شی\nجړگے و نہ شی\nہر کلکہ چہ دشرط ادات (کہ) آو نور ددغے صیغے (التزامی صیغے) پہ سر کېنے\nراوړل شی دغہ صیغہ د شرطیت پہ ځای کېنے ہم استعمالېږی :\nکہ ئے دوہم څوک ئے پښتنہ ہم نہ کوی .\nآو ہمدغہ رنگہ دغہ التزامی صیغہ د استفہام دپاره ہم وئیلہ کېږی آو پہ څنگ\nآو لہجے سره بېلېږی : وئے وہم ."}
{"book": "adl0455", "page": 284, "text": "٢٦٣\n\nد استقبال فعل\n\nاستقبال هغه وی چه دیوی چاری وقوع یا نه وقوع په راتلونکی زمانی کښی\nوښئی اشتقاق ئی دغہ سی کیږی چه په التزامی فعل کښی د (بہ) ادات زیاتیږی:\n١ - کہ دالتزامی فعل لمړی توری (و) وی دغه ادات د (و) د توری نه\nوروسته راځی :\nمثبت\nو بہ ژارم\nو بہ ژاړو\nوبه ئی و یی\nوبه یی ویی\nو به ئی و پوئی\nو به یی و پوئی\n(و به پوژم)\n\nمنفی\nو به نه ژاړم\nو به نه ژاړو\nوبه ئی نه ویی\nوبه یی نه ویی\nو به ئی نه ږ پوئی\nو به یی نه ږ پوئی\n(و به نه وپوژم)"}
{"book": "adl0455", "page": 285, "text": "۲۹۳\n\n۲ـ که دالتزامی فعل لمړه‌ی توره ی (و) نه وی آو د فعل ماده ئې معناوره کلمه\nوی د استقبال ادات د هغې کلمې نه وروسته راوړل کېږی:\nمثبت\tمنفی\nسپین به ئې کړم\tسپین به ئې نه کړم\nنیټ به مې کړی\tنیټ به مې نه کړی\nغوزار به شم\tغوزار به نه شم\nپرې به ئې کړم\tپرې به ئې نه کړم\nپرې به مې کړی\tپرې به مې نه کړی\nایښې به وکړم\tایښې به ونه کړم\nهوسا به شم\tهوسا به نه شم\nجرګه به وشې\tجرګه به ونه شې\n\n۳ـ په هغه دوں (ل) والا مصادرو کښې چې په التزامی فعل کښې د صیغې لمړه‌ی\nتوره ی (و) نه وی آو د فعل ماده ئې هم معناوره کلمه نه وی د استقبال ادات"}
{"book": "adl0455", "page": 286, "text": "۲۶۴\n\nد فعل د مادی پہ منځ کښے نہ و وځی چہ پہ آورید و پورے اسرہ لری :\n\nمثبت\n\nکے پرنم\nکے پرنے\nکے پرنی\nکے پرنو\nکے پرنی\nکے پرنی\n\nمنفی\n\nکے پر نہ نم\nکے پر نہ نے\nکے پر نہ نی\nکے پر نہ نو\nکے پر نہ نی\nکے پر نہ نی\n\nاقتداری فعل\n\nاقتداری فعل ہغہ دہ ی چہ دیوے چارے کول یا نہ کول د فاعل پہ واک کښے\nوی اما فعل تمنے صادر شوه ی نہ وی. دغہ فعل ہم درے زمانے (مطلقه ماضی،\nحال، استقبال) لری ، اشتقاق ئے د ٹولو مستعملو مصادر و څخہ د مصادر و"}
{"book": "adl0455", "page": 287, "text": "۲۶۵\nدا نوعو په اعتبار په لاندینی ډول سره کېږی :\n۱ - ماضی صیغه :\nالف : د (مخصوص لازمی دل) والا، او (متعدی دل) والا) مصادرو آو د\n(ول) آو (کول) والا مصادرو په وروسته کښے (ای) زیاتیږی، پسے د فاعل\nد تعین د پاره (مرکب فعلی ضمیرونه) او ورپسے (شو (۱)) وروسته د مفعول د تعین\nد پاره که ( فعل مفعول ولری) (بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کېږی، په نقی (۲)\nکښے لمړی د نقی ادات (نه)، پسے (مرکب فعلی ضمیرونه) ورپسے (شو) وروسته\n(بسیط فعلی ضمیرونه) تننے وروسته پاتې صیغه را وړل کېږی :\nمثبت\nخند ولای مے شو\nوهلای دے شو\nمنفی\nنه مے شو خند ولای\nنه دے شو وهلای\n(۱) ځینې پښتانه (شوای) راوړی.\n(۲) ځینې پښتانه په نقی کښے (نه مے) وائی چه : (نه لای مے شو)."}
{"book": "adl0455", "page": 288, "text": "٢٦٦\n\nرہی ولای نے شو\nنہ ئے شو رہی ولای\nپرے کولای نے شو\nنہ ئے شو پرے کولای\n\nب : دنورولازمی (ل) والا مصادرو آو (پدل) آو (کپدل) والا مصادرو په\nوروسته کښې (ای)، پسې (شو)، ورپسې د فاعل د تعیین دپاره (بسیط\nفعلی ضمیرونه) راوړل کېږی، په نفی (١) کښې د (شو) نه مخکې دنفی ادات\n(نه) هم راوړل کېږی :\nمثبت\nمنفی\nکښناستلای شوم\nکښناستلای نه شوم\nدرپدلای شوې\nدرپدلای نه شوې\nپرې کېدلای شو\nپرې کېدلای نه شو\n\n٢- دحال صیغه :\nد ورستو مصادرو څخه داقتداری فعل دحال صیغه دغه سې جوړېږی چه دمصدر\n(١) یعنې پښتانه په نفی کښې دغه سې وائی چه (نه شوم کښناستلای) ."}
{"book": "adl0455", "page": 289, "text": "٢٦٧\n\nپه وروسته کښے (دی) پسے د مفعول دتعین دپاره (مرکب فعلی ضمیرونه) ورپسے\n(ش) وروسته (بسیط فعلی ضمیرونه) راوړل کیږی ؛ په نفی کښے لره یی\nدنفی ادات (نه) پسے (مرکب فعلی ضمیرونه) ، ورپسے (ش) وروسته (بسیط فعلی\nضمیرونه) ،غقنے وروسته اصیغه راوړله کیږی ؛\n\nمثبت منفی\nخندلای شم نه شم خندلای\nو هلای ئے شئے نه ئے شئے وهلای\nرہی ولای دے شی نه دے شی رہی ولای\nکہناستلای شو نه شو کہناستلای\nدرہدلای شئی نه شئی در هدلای\nپرے کولای ئے شئی نه ئے شئی پرے کولای\nهوسا کید لای شو نه شو هوسا کیدلای"}
{"book": "adl0455", "page": 290, "text": "٢٦٨\n\n٣ - داستقبال صیغه:\nداقتداری فعل واستقبال صیغه پدو داقتداری فعل دحال دصیغے پڅیر ده\nیواځی واستقبال ادات (به) په کښی زیاتیږی چه دغه ادات هم په اثبات\nکښی د (ای) ، آو په نفی کښی دنفی ادات (نه) څه وروسته راوړل کیږی:\nمثبت منفی\nخندلای بشم نه به شم خندلای\nوهلای بئے شے نه بئے شے وهلای\nرہړ ولای به ئے شی نه به ئے شی رہړ ولای\nکښناستلای به شو نه به شو کښنا ستلای\nدر بدلای به شی نه به شی در بدلای\nپرے کولای به دے شی نه به دے شی پرے کولای\nہو سا کید لای به شی نه به شی ہوسا کید لای"}
{"book": "adl0455", "page": 291, "text": "۲۶۹\n\nامر صیغه ده ی چه دیوے چارے پر کولو حکم کوی، په پښتو کښے امر د اشتقاق\nد ډول په نسبت دوه رازه ده ی :\n۱- معهود امر :\n۲- غیر معهود امر :\n۱- معهود امر : صیغه ده ی چه دیوے معهودے چارے پرکولو حکم کوی لکه :\nلاړ شه ، چه په دغه امر کښے دتک ځای محلے دآمر آو مامور په منځ کښے مذاکره آو\nمعین شوه ی چه دواسره په خپلو ذهنو کښے پرے پو هیږی ددغه ډول امر\nاشتقاق دغسـے کیږی چه په مفرد حاضر امر کښے د التزامی فعل د مخاطبے\nصیغے روسته ی توره ی په (ه) و نجپړی په جمع کښے د حاضر امر آو په مفرد آو جمع\nکښے د غائب امر همامُه التزامی صیغے د امر پرځای هم استعمالیږی مگر په غائب\nامر کښے د (دے) لفظ هم زیا تیږی ، که د التزامی فعل لمړه‌ی توره ی (و) وی\nد (دے) لفظ دلمړی توری نه وروسته راځی آو که لمړه ی توره ی (و) نه وی"}
{"book": "adl0455", "page": 292, "text": "۲۷۰\n\nآ و د فعل ماده معناوره کلمہ دی دہغے نہ وروستہ راځی آو کہ دوے دوو نہ یو\n\nہم نہ وی نو د ( دے ) لفظ د فعل د مادی پہ منځ کښے نہ ووځی :\n\nدحاضر امر مثال\n\nالتزامی فعل\nمعهود امر\nمفرد\nجمع\nمفرد\nجمع\n\nوخاندے\nوخاندی\nوخانده\nوخاندی\n\nکښنے\nکښنی\nکښنہ\nکښنی\n\nوخنجے\nوخنجی\nوخنجہ\nوخنجی\n\nولے وہے\nولے وہی\nولے وہہ\nولے وہی\n\nولے رہبر دے\nولے رہبر وی\nولے رہبر دہ\nولے رہبر وی\n\nغوزارئے کے\nغوزارئے کی\nغوزارئے کہ\nغوزارئے کی\n\nو درہیزے\nو درہیزی\nو درہیزہ\nو در ہیزی\n\nغوزار شے\nغوزار شی\nغوزار شہ\nغوزار شی"}
{"book": "adl0455", "page": 293, "text": "۲۷۱\n\nپرے ئے کے پرے ئے کی پرے ئے کہ پرے ئے کی\nکاروکے کاروکی کاروکہ کاروکی\nہوساٹے ہوساشی ہوساشہ ہوساشی\n\nد غائب امر مثال\nالتزامی فعل معهود امر\nمفرد جمع مفرد جمع\n\nوخاندی وخاندی ووی خاندی ووی خاندی\nکہنی کہنی کے دی نی کے دی نی\nوخنجی وخنجی ووی خنجی ووی خنجی\nوئے وہی وئے وہی ووی وہی ووی وہی\nوئے رہی وی وئے رہی وی ووی رہی وی ووی رہی وی\nغوزارئے کی غوزارئے کی غوزار دی کی غوزار دی کی\nو درہيری ودرہيری ووی درہيری ووی درہيری"}
{"book": "adl0455", "page": 294, "text": "۲۷۲\n\nسپین شی سپین شی سپین دے شی سپین دے شی\nپری ئے کی پری ئے کی پری دے کی پری دے کی\nکارو کی کارو کی کار دے وکی کار دے وکی\nہوساشی ہوساشی ہوسا دے شی ہوسا دے شی\nدہغہ سری بیاشی د تعیین د پارہ چہ امر پری اجراکیږی پہ متعدی امر کښے ورستہ\nتر (و) چہ د کلمے پہ سر کښے وی بیا دفعل د مادی تر معناوری کلمے وروستہ آو کہ دوه\nدووند یو هم نه وی دفعل د مادی پہ منځ کښے (مرکب فعلی ضمیرونہ) راوړل کیږی :\nمفرد جمع\nدے ووهہ ومووهہ\nغوزارئےکہ غوزارئے کہ\nکے ئے نږوه کے ئے نږوه\n۲ - غیر معهود امر : غیر معهود امر صیغہ ده ی چہ دیوے نامعهودے چارے پہ کولو حکم\nکوی لکہ : (خہ) چہ پہ دغہ امر کښے دتګ ځای و آمرد نامعهود پہ منځ کښے مذاکره آو"}
{"book": "adl0455", "page": 295, "text": "۲۷۳\nمعین شوهی نه وی ، دغه دول امر د عتاب په وخت کښی د تنبیه په صورت\nد پیل کیږی کله کله داستمرار معنی هم په کښے وی اشتقاق ئے دغہ سے\nکیږی چه د حال صیغے وروسته ی توره ی په مفرد حاضر امر کښے پہ (ه ) واوځیږی\nد حاضر امر په جمع کښے آو د غائب امر په مفرد آو جمع کښے هماغه د حال صیغه داستمراری\nامر پر ځای ہم استمالیږی مگر د غائبے صیغے په وروسته کښے د (دے) لفظ\nهم زیا تیږی :\nد حال فعل\nغیر معهود امر\nمفرد جمع مفرد جمع\nخاندے خاندی خاندہ خاندی\nکښے کښنی کښہ کښنی\nځیږے ځیږی ځیږہ ځیږی\nویئے وی ئے ویئے وی ئے\nړہ وی ئے ړہ وی ئے ړہ وی ئے ړہ وی ئے"}
{"book": "adl0455", "page": 296, "text": "۲۷۴\n\nدر پہیزی\nدر پہیزہ\nدر پہیږی\nدر پہیږی\n\nغوزار پہیزی\nغوزار پہیزہ\nغوزار پہیږی\nغوزار پہیږی\n\nپری کوی ئی\nپری کوہ ئی\nپری کوی ئی\nپری کوی ئی\n\nہوسا کیږی\nہوسا کیږہ\nہوسا کیږی\nہوسا کیږی\n\nدغائب استمراری امر مثال\nد حال فعل\nغیر معہود امر\n\nمفرد\nجمع\nمفرد\nجمع\n\nخاندی\nخاندی\nخاندی دی\nخاندی دی\n\nکښی\nکښی\nکښی دی\nکښی دی\n\nدہغہ سړی لیاشی د تعین دپارہ چہ امر پری اجرا کیږی پہ متعدی امر کښی د امر\nد صیغی پہ وروستہ کښی ( مرکب فعلی ضمیرونہ ) راوړل کیږی :\n\nمفرد\nجمع\n\nوہہ ئی\nوہہ مو"}
{"book": "adl0455", "page": 297, "text": "۲۷۵\nپری کو ه ئی\nپری کوه ئی\n\nنہی\nنہی هغہ ده چه دیوی چاری پر نہ کولو حکم کوی، پہ پښتو کښے ددواړو امرو\nپہ مقابل کښی یواز نہی ده هغه هم دغہ سے اشتقاقيږی چہ دغير معهود امر\nپہ سرکښی د مخاطب دپاره (مہ) آو د غائب د پاره (نہ) راوړل کیږی، مګر\nپہ غائب کښی د (دی) لفظ چہ د امر د صیغے پہ وروستہ کښی راتہ پہ نہی کښی د\nنہی ادات (نہ) څخہ وروستہ راځی : مه خانده ، مہ کہنہ، مہ لے و ہہ ، نہ دے\nخاندی ، نہ دے کښی ، نہ دے وهی .\nتنبيه - د مركب فعلی ضمیرونو ځای د افعالوں پہ اشتقاق کښی پاس د ښودل\nشوخو هر کلہ چہ د افعالوں سره نورے کلمے ګډے شی مرکب فعلی ضمیرونه خپل ځای\nد ښی آو د جملے د ړومبنی کلمے نہ وروستہ راځی : پرون مے وه واہہ،\nملک مے پرون وہلے ."}
{"book": "adl0455", "page": 298, "text": "٢٧٦\nدکره فرع\nدکره فرع لکه چه وصفت په څپړنی کښی بیان شو دقیاسیه صفاتو یعنے\nکنول کیږی آود (فاعل اسم، مفعول اسم، مشبه صفت، دفاعل مبالغه)\nڅخه عبارت ده ی ددغه له لامله چه دکره (فعل) څخه جوړیږی نو ځکه هریوه ته یے\nدکره فرع وییل شوے.\nفاعل اسم\nفاعل اسم ہغہ کلمہ دہ چہ د فعل کو ونکے ی ښئی دغہ ہم دغہ سے جوړیږی چہ\nدمصدر وروستے ی توره ی چه (ل) ده ی لرے کیږی دپاتے په وروسته\nکښے چه دفعل ماده ده دمذکر دپاره (ونکے ی) آودمؤنث دپاره (ونکے) راوړل کیږی:\nمــــــصـــــدر\nدہل\nتلل\nدفعل ماده\nوه\nتل\nمفرد فاعل اسم\nوہونکے ی\nتلونکے ی"}
{"book": "adl0455", "page": 299, "text": "۲۷۷\nوتل وت وتونکنکی\nبکول بکو بکونکنکی\nریردل ریر ریرونکنکی\nرژول رژو رژوونکئے\nخوندی کول خوندی کو خوندی کوونکئے\nکهدل کهد کهدونکئے\nریړدل ریرړ ریرړونکئے\nمفعول اسم\nمفعول اسم هغه اسم دهی چه فعل پر هغه واقع شوی وی په لاندینو ډولونو\nسره جوړهیږی :\n۱ - دمتعدی (ل) والا مصادر و آو د بعض د ول (ول) والا آو (پدل) والا\nمصادر و نه چه دفعل ماده ئے صفت یا د مفعول اسم مخفف یا منسوب اسم"}
{"book": "adl0455", "page": 300, "text": "۲۷۸\nنه وی د مفعول اسم اشتقاق دغه سی کیږی چه د مصدر په وروسته کښی\n(ه ی) راوړل کیږی :\nمصدر مفعول اسم\nوهل وهلی\nکښول کښولی\nرپډل رپډلی\nکله کله (شوی) هم د دغه ډول مفعول اسم په وروسته کښی راوړل\nکیږی : وهلی شوی، کښولی شوی .\n۲- د هغه ډول (ول) والا او (ېدل) والا مصادر و څخه چه د فعل ماده ئی\nصفت یا د مفعول اسم مخفف یا منسوب اسم وی او هم د (کول) او (کیدل)\nوالا مصادرو نه د مفعول اسم اشتقاق دغه سی کیږی چه د مصدر نه د مصدریت\nنښه لیری کیږی د پاتی په وروسته کښی\n(شوی) راوړل کیږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 301, "text": "۲۷۹\n\nمصدر\nغونزارول\nغونزاریدل\nپرے کول\nپرے کیدل\n\nمفعول\nغوزار شوی\nغوزار شوی\nپرے شوی\nپرے شوی\n\nد فاعل مبالغہ\n\nد فاعل مبالغہ ہغہ صیغہ دہ چہ دیوے چارے دظہور زیاتوالی د فاعل\nشخہ ښئی دغہ صیغہ پہ لاندینو ڈولو نوسرہ جوړیږی :\n۱— د فعل د مادی پہ وروستہ کښے د مذکر دپارہ ( ندوکی ) آو د مونث\nدپارہ ( ندوکے ) راوړل کیږی ؛ ژر ندوکی ، ډپرندوکی ، کرپندوکی .\n۲— د فعل د مادی پہ وروستہ کښے د مذکر دپارہ ( ند ) آو د مؤنث دپارہ\n( نده ) راوړل کیږی : گر بند ، تڑبند ، بھندھ ."}
{"book": "adl0455", "page": 302, "text": "۲۸۰\n\n۳ ـ د فعل دمادے لہا دیوہ اسم پہ وروستہ کښے (اوو) راوړل کېږی :\n\nغوښاوو ، پخلاوو.\n\nمشبه صفت\n\nمشبه صفت هغه صیغه ده چه د فاعل تل والی (مداومت) پر یوه چارے\n\nباندے ښئی ، مشبہ صفت په لاندینی ډول سره جوړېږی :\n\n۱ـ دیوه اسم په وروستہ کښے (مار) راوړل کېږی لکه : جګړه مار ، دودی مار.\n\n۲ ـ دیوہ صفت اسم په وروستہ کښے (ن) راوړل کېږی : ډارن ، ځاپوړن(۱).\n\n۳ ـ دیوه صفت اسم په وروسته کښے (ګر) راوړل کېږی : لوبګر ، کودګر.\n\n۴ ـ دیوہ اسم لہا د مصدر اسم په وروستہ کښے (زن) راوړل کېږی : توزن ، لامبوزن .\n\n(۱) د (ن) تورہ ی منسوب اسم نښہ هم ده لکه : ژرون ، مګر د معنی غصے بېله ای شی :\nکه دیوے کلمے په وروستہ کښے د(ن) وہ آو د فاعلیت معنی ورسره وه هغه کلمہ مشبهہ صفت\nده ی کہ د فاعلیت معنی ورسره نه وه هغه کلمه منسوب اسم ده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 303, "text": "۲۸۱\n۵ – د فعل د مادے پہ وروستہ کښے ( ندوی ) راوړل کیږی :\nساتندوی ، ګنندوی.\nکہ ددغہ پاسنی صفت موصوف مؤنث وی د پاسنونبو پہ وروستہ کښے\n(ہ) ہم زیاتیږی : جګړه ماره ، ډارنه ، لو بګره ، لامبوزنه ، ګنندویہ ."}
{"book": "adl0455", "page": 304, "text": "۲۸۲\n\nدرے یمہ څانګہ\nادوات\nیا\nتوری\n\nد آلے تورہ ی\nہ ی\n\nآلہ ھغہ شی دہ ی چہ دیوے چارے د اجرا د واسطہ وی. ہر کلہ چہ دځینو اسماؤ\nپہ وروستہ کښے دغہ تورہ ی راشی ھغہ اسم د آلے اسم ګرځی لکہ چہ تفصیلات\nئے دلمړی څانګے پہ لمړی څپرکی کښے\nبیان شوی."}
{"book": "adl0455", "page": 305, "text": "٢٨٣\n\nد احتمال توری\n\nکوندے، لکه چه\nهر کله چه دا حتمال بیان مدعا وی دغه توره یی استعمالیږی؛ کوندے کاله ته\nتلله یی وی، لکه چه دغه کورنه ښیری چه تر هوسه رانه غدی.\n\nد استتحات توری\n\nتر\nاستتحات د تحت و طلب په معنی آ و استعلا مقابل ده یی: تر میز لاندے، تیږ\nلاندے، په هغه نسبت کښے چه د استعلا په کښے نه وی هم استعمالیږی: تر تیغه\nته را ته ئیزه دے ئے.\nپه دغسې نسبت کښے د (پر) د توری استعمال د فصاحت مخالف بلکه\nغلط ده یی. (پر) چه د استعلا توری کښے ئے بیان شو ه یی."}
{"book": "adl0455", "page": 306, "text": "۲۸۴\n\nپه هغه نسبت کښی استعمالیږی چه استعلا په کښی مقصودوی: پر تا جلګ ده ی.\n\nداستدراګ ادات\n\nخو ، مګر، اما ، لیکن\n\nلمړنی یی پښتو دوه یم پارسو آو وروستی دوه عربی دی. ټول داستدراک\nادات دی: دیرا نده یی کښی وکر خوموفق نشو. وروستی دری هم په هغۀ\nمعنی آو په هغۀ ځای کښی استعمالیږی خو چه لمړی یی وی وروستو درو ته\nدومره ضرورت نشته.\n\nاستدراک داوراک وطلب په معنا ده ی دغه ادات ددوه یمی جملی په سرکښی\nچيلمړی جملی و هم لری کوی؛ راځی. ځکه چه دنفی آو اثبات له لامله ددوغودوجمو په منځ\nکښی اختلاف آو مغایرت وی مثلاً په پاسنی مثال کښی متکلم مدعا ددغی خبر\nپوهول ده ی چه غائب موفق نشو. خو لمړی سرکښی هرکله چه جمله د (دپرکوشش یی وکر)\nایرا دوی مخاطب کمان ګوی چه موفق شو ځکه چه کوشش کوونکی ډیری وخت"}
{"book": "adl0455", "page": 307, "text": "۷۸۵\nموفق کیږی نو ځکه په دغه ځای کښے متکلم وائی چه (خوموفق نشو) ترڅو چه دافادی\nنقصان اکمال شی.\n(خو) کله دتہدید ادات ہم وی لکه : ته خو لاړشه! ته خو زده کړه مه کوه!\nکله د تنبیه ادات شی: خولارشه! خو وه وایه! خو نو ولی نه کښے!\nکله کله دحصر آو قصرادات وی . حصر دیوه حکم انحصارده ی په یوه شی پوری لکه : ستأظیفه\nخودپښتوخدمت ده ی ! یعنے بل څه نه ده ی چه په دغه کښے خدمت پښتو پورے\nحصرشوه ی .\nدقصرادات د ہرے کلمے نه چه وروسته راشی هغه کلمه (مقصور) آو بلی ئے\n(مقصورعلیه) شی لکه چه پاسنی مثال کښے وظیفه مقصور آو پښتو خدمت مقصورعلیه ده ی.\nکله کله د دغه پرځای د (یو اځے) یا (ځانته) یا (ځانله ) کلمے\nاستعما لیږی : مثلاً با لته خو یواځے تلے ی وم . چه په دغه کښے تگ متکلم\nپورے حصر شوه ی."}
{"book": "adl0455", "page": 308, "text": "٢٨٦\nداستثنا توری\nبے ، پرته\n(بے) داستثنا ادات ده ی دمستثنا نه مخکے راځی ؛ ټول راغلل بے أټک.\nمګر داستثنا دپاره یواسطے ده پرلپزه استعمالیږی د هری وخت (دله) لیا (د)\nسره یوځای استعمالیږی: ټول را غل بے له آټک ، نو لو د ویل بے دوټک.\nهرکله چه د جنس اسما ئو سره راشی د نفی معنا ښئی : بے کوره ، بے ښځے.\n(پرته) دغه هم دپاسنی پڅیر داستثنا دد پاره په همانه معنی آو موقع کښے استعمالیږی؛\nپرته له تور که نور ټول هلکان زده کړه کوی. ټول راغله پرته دآټک.\nکه دپښیات آوخوښے د بیلو په معنی استعمال شی تالته ادات نه ده ی.\nد استعلا توری\nپر، باندے\nلمره ی داسم نه مخکے آو دوه یم د اسم نه وروسته راځی : پرآس ، کتاب باندے."}
{"book": "adl0455", "page": 309, "text": "۲۸۷\n\nکله د واسره یوځای استعمالیږی : پر کتاب باندے .\nکله کله د (تفصیل ادات) شی لکه : پر ما عالم ده ی، پرمغہ باندے غښتله ی ده ی.\n\nداستفہام توری\nچا ، څوک ، څه ، کوم ، کومه ، کومے ، څومره ، کله ، چیرته ،\nچیرے ، ولے ، څه دپاره ، څه له ، څنګه .\nتفصیلات ئے دلری ځانګے پہ درے یم ټوکی کښے بیان شوی.\n\nداستکراہ توری\nاوف\nداستکراہ په وخت کښے یواځے یا د جملے پہ سر کښے استعمالیږی :\nاوف ، اوف څومره ناو له ی ده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 310, "text": "۲۸۸\n\nد اضافت ادات\n\nد\n\nکه په اضافی جملو کښې د مضاف اليه نه مخکښې راشی د اضافت ادات شی: دکونے ور،\n\nد پښتون ژبه .\n\nد بيان توری\n\nچه\n\n(چه) داسمانو آو افعالو نه وروسته د بيان د پاره راځی : آهنگ چه کابل ته تلله ی بیائے\n\nاحوال بېرته نه ده ی راغلی، تا چه وه ویل خه پرې پوه شوم .\n\nکله د تشبيه آو تمثيل ادات وی: چه د بل عزت کوئی خپل عزت کوی.\n\nکله د مفاجات ادات شی : خبرے مے کولے چه درغلم .\n\nد پلوتوری\n\nرا ، در ، ور\n\nپلو : سمت آو جهت ته وائی ، هر کله چه دغه توری دځينو مصادروا وافعالوسره راشی"}
{"book": "adl0455", "page": 311, "text": "۲۸۹\n\nد خوا آو پلو معنا ښئی :\n( را ) د فعل مخ آو جبهہ متکلم خواتہ سپئی : راځی ، را سپږی ، را کاږی .\n( در ) د فعل مخ آو استقامت د مخاطب خواتہ ښئی : درځی ، در سپږی ، در کاږی .\n( ور ) د فعل مخ ، غائب خواتہ سپئی : ورځی ، ورسپږی ، ورکاږی .\nکله چه د غینو الفاظو آو مصادرو سره یو ځای شی ځینی مصادر تشکيلوی چه دغو\nمصادرو ته ( مزيد فيه ) وییل شوهی : راغلل ، درغلل ، ورغلل ، را پسپږه کول ،\nدرکول ، وركول .\nد تأثرتوری\nاخ ، وخ ، ويش ، اوف ، وی ، وی وی\nتأثر : دیوه شی تر تأثیر لاندی هوسیدل آو تاثیری حس کول ، مکدر کیدل\nآو حزن آو کدر حس کول ده ی نو هر کله چه چاته کوم مادی یا معنوی خوږ ورسپیږی\nدخپل تاثر آو تا لم دښوولو دپاره په سئو تورو ندیو بواسطے ہیا، کومے جلے آو عبارے\nپه سر کښے ذکر کوی : اخ لاس مے خوږ شو ؟ وخ زسره مے له ديره غمہ و چاود ."}
{"book": "adl0455", "page": 312, "text": "۲۹۰\nولیش پنبدی ژوبلۂ شوه ! اوف له دپره غمه مرشوم ! وی خدایه دغه څه\nحال ده ی ، وئ وی علامی ماته شوه .\n\nدتاکید توره ی\nخود\nدعربی (البته) مقابل ده ی چه د (مطلقاً) په معناده ی آودتاکید دپاره راځی ؛څوک\nچه مسلمان وی خود به غزا کوی !څوک چه بدګرځی خود بد به پرځی .\n\nدتانیث توری\nه ، ی ، ا\n\nدلس ی ځائی په لمړی څپرکی کښے ئے بیان شوه ی .\n\nدتحسین توری\nآپرین ، واه ، واه واه\nدغه تول ہر کله چه تحسین آو تقدیر مدعاوی دجملی په سر کښے استعمالیږی؛آپرین\nښه کار دے وکر ، واه څه ښه شعر دے ویله ی ، واه واه څه ښه ہنر ده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 313, "text": "۲۹۱\nد تحسر توری\nهی، هی هی، هی هی هی، هر گوره، ارماند\nتحسر مخه ده ی چه یوشی ی دسری زړه و غواصی لاس ته ورنشی آوزړه ئے\nورپسے مین مین شی بیا دیوه شی پہ فوت آو ورکید لوسره ی تاسف آو\nتلهف وکی . په دغه سے حال کښے پاسنو تورو نه یو یواسطے بیا دیوے جملے\nآو عبارے پہ سر کښے ویل کیږی : هی څه ښے شپے آو وریځے وے!\nهی هی څه ښه سره ی وه مرشو؟ هی هی هی څه ښه مانړۍ وه خوشے ئے ورانه\nکړه ! هر گوره چه په لاس را نه غله ی ! ارماند چه ښے مے گودے وی .\nد تحفظ توری\nیون، به، ښه ، وار\nتحفظ ساتنے تہ وائی هر کله چه دیوه شی ساتنه چا پورے اسره ویسی دغه توری\nاستعمالیږی :\n(یون) د ځینو حیواناتو آومواشیو د اسمانو په وروسته کښے راځی آو مذکر محافظ"}
{"book": "adl0455", "page": 314, "text": "۲۹۲\nآوساتون سئى لکه : شپربون ، آسبون .\n( به ) دځينوحيو انا تو آومواشيو داسمانو په وروسته کښے راځی آو مذکر محافظ آو\nساتون سئى لکه : آسبه ، خربه .\nکله کله دبی ساهو جنس اسمانونه وروسته هم راځی لکه : خښبه ، رکبه .\n(بنه) دځينوحيوانا تو آومواشيو داسمانو په وروسته کښے راځی آومؤنث ساتون\nسئى لکه : غوبنه ، خربنه .\n(دار) دپارسوڅخه ماخو ذده ی آوداسمانو په وروسته کښے راځی؛ پهره دار ، تهانه دار.\nد تشبیه توری\nسے ، لکه ، پُخپّره غوندے،ګنړه ،کیښے ،ګوا ،ګواکی (۱)\nدغه ټول دتشبیه ادات دی چه د تمثیل ادات هم ورته ویل کیدای شی .\nتشبیه ورته کول دیوشی دبل شی ته ده ی نو ځکه دغه توری دیوه شی و ورته\nکونی په وخت د بل ته با استعمالیږی .\n(۱) د (پہ شان ، شانه ، په ډول ، پر راز ) کلمات هم دتشبیه دپاره راځی ."}
{"book": "adl0455", "page": 315, "text": "۲۹۳\n(سے) هر کله چه داشاری اسمونو سره راشی تشبیه آو تمثیل بیا نوی:\nدغه سی، هغہ سی، ہغہ سی، ہوند سی.\n(لکه) د تشبیه په وخت کښی دمسبه به مخکښی راځی : لکه کوکی .\n(پَچِّر) د تشبیه په وخت کښی مشبه به نه وروسته راځی : تیږی پچیر.\n(غوندی) دغه هم د تشبیه په وخت کښی مشبه به نه وروسته راځی : نغږی غوندی.\nکله دوه یم (لکه) د دری یم آو څلورم سره یوځای راځی : لکه سپوږمی پچیر\nلکه نمر غوندی .\n(ګنړه) په دی غور هډله یی ګنړه ډاګ په سره کالینو فرش شوه یی .\nکله د تعریض په مقام کښی استعمالیږی چه په دغه حال کښی (تعریضی تشبیه)\nورته وائی : یو اڅی پښتونے چه زده کړہ ګنړه ده یی هم پښتون شو، ګنړه\nشاعر شوه یی .\n(ګینې) په هماغه معنا آو مقام چه پاسند یی استعمالیده استعمالیږی: واښه\nشند شوی وه ګینی ډاګ په زرغونو بخملو فرش شوه یی وہ، ګینی تندر ووری."}
{"book": "adl0455", "page": 316, "text": "۲۹۴\n(گوا) و (گویا) خینچے چہ پار سو دهی ماخوذ دهی په هغه معنا آو مقام چه پاسنی\nدوه استعمالیدل، استعمالیږی : وغہ سے تیاره ده گواشپه شوه ،گوا ما کرموی.\n(گواکی) و (گویا، آو (کہ) خینے چہ پار سودی مرکب دهی په ہماغه معنا آو مقام\nچه پاسنی ورے استعمالیدل دغه هم استعالپږی : برښناوی وګیږ\nخښته د پره رنراشوه. گواکی ورځ شوه . گواکی دهی هم پښتون دهی .\nوتصدیق توری\nهو ، ہوکی ، یے\nتصدیق :\nدیوے خبرے یا دیوے چارے دسم والی آورښتیوالی منل آو بیان دهی .\nهر کله چہ دیوے خبری یا کره تصدیق مدعا وی یوله دغو ادا تو ځینے استعمالپږی.\nناکله دو یوونۍ خوښے پورے اره لری : مثلاً کہ څوک چانه پوښتنه وکی چہ پښتو\nز به رسمی شوه؟ مخاطب د تصدیق دپاره وائی (ہو) یا (ہو کے) یا (یے) .\nوتصغیر توری\nک ، ه کدی ، ونه ی ، و نه که ی، گی، که ،کی ، ه گی ، ونے ، گی ."}
{"book": "adl0455", "page": 317, "text": "٢٩٥\nدلمری ځانګی په لمری څپرکی کښی بیان شوی .\nد تعجب توری\nپه ، په هه ، په هه هه ، په هآ ، په هآ هآ ، پوهو ، پوهو هو ، اوهو ، اوهو هو ،\nا هے هے ، ا هے هے هے ، څہ ، څنګه ، څومرہ ، هـــــا .\n( په ) د تعجب او استغراب ادات ده ی : په ! څومره د هر ځ دی ! په ! تماشه\nخبرے کوی .\n( په هـهـ ) هم د تعجب آو استغراب ادات ده ی : په هه دغه سړی په دے\nکونی کښے ځائیږی .\n( په هـهـ هـهـ ) د تعجب د مبالغے د پارہ استعمالیږی : په هه هه څومره د هـر ځک\nغوند شوی .\n( په هآ ) دو غه آو د ( په هه ) د استعمال محل یو ده ی .\n( په هآ هآ ) دو غه آو د ( په هه هه ) د استعمال محل یو ده ی .\n( پوهو ) دو غه آو د ( په هه ) د استعمال محل یو ده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 318, "text": "٢٩٦\n\n(پوهوهو) دوغه آو د (پہ پّه پّه) داستعمال محل یوه دی.\n(اوهو) دوغه آو د (پّه پّه) داستعمال محل یوه دی.\n(اوهوهو) دوغه آو د (پہ پّه پّه) داستعمال محل یوه دی.\n(اہے هے) دوغه آو د (پّه پّه) داستعمال محل یوه دی.\n(اہے هے هے) دوغه آو د (پّه پّه پّه) داستعمال محل یوه دی.\n(څه) دیوه کیفیت دتعجب دپاره استعمالیږی: څه ښه لیک یے لیکلی.\n(څنگه) دغه هم دیوه کیفیت دتعجب دپاره استعمالیږی: څنګه چنګ چنګ ځی.\n(څومره) د مقدار دتعجب دپاره دی: څومره ډیر ملخ دی.\n(ها) دتعجب ادات ده ی: ہا ته لا مکتب ته نه ځے.\nکله کله د تحضیض معنی ښیی: ہا ہا ته لا ناست ئے، ہا ہا ته لا ورته گورے.\nکله کله د تنبیه معنا هم ښیی: ہا! پام کوی.\nدتعلیل توری\nځکه ، ولے چه ، چه ، له لامله"}
{"book": "adl0455", "page": 319, "text": "۲۹۷\nدغه درست د تعلیل توری دی آو په هنو جملو کښې چه د یوه حکم علت آو سبب بیانه وی\nداخلېږی.\n(ځکه) په هغو جملو کښې را و سال کېږی چه د یوه حکم علت آو لامل بیانه وی ښودنه\nسره کوو ځکه چه پښتانه آو سره عزیزان یو.\n(ولی چه) پاسنی پښېر په هماغه موقع آو معنا استعمالېږی پښتانه سړی له\nښائی چه پښتو وه وائی آو پښتو وکی ولی چه پښتون په پښتو سره\nپښتون ده ی.\n(چه) پاسنو پشېر د یوه حکم علت بیانه وی د روغ مه وایه چه بیا به جزا وه وینی\n(له لامله) که څه هم ځینی خلک دغه ادات بولی، خو ادات نه ده ی ځکه (له)\nآو (لامل) څخه مرکب ده ی چه لمړی یی مفعول منه ادات ده ی آو دوه یم د سبب معنا\nده ی اماد دوه یم د نه استعمال علت په نورو ځایو آو مواقعو کښی د (سبب) د لغت\nرواج آو عمومیت میندل ددی چه سېره هم د عربی ژبی د نفوذ اثر ده ی ښائی چه وروسته\nتر دغه ځپل معنا استعمال شی آو ادیبان بڼه علمی ئی ژوندی کی."}
{"book": "adl0455", "page": 320, "text": "۲۹۸\nد تعمیم توری\nهر، هره ، واړه\nتعمیم د یو شی خصوصیت نه ویستل او عمومیت ته شاملول دهی.\n(هر) د مذکر مفرد سره راځی : هر سړی ، هرڅوک ، هرچا ، هر یو تن .\n(هره) د مونث مفرد سره راځی : هره ښځه ، هره ورځ ، هره خوا .\n(واړه) د جمع سره راځی : واړه خلک ، واړه چارے .\nد وانقے و تقلیل توره ی\nبڅوند\nد لمری څانګی په دوه یم څپر کی کښے بیان شوه ی .\nد لون د تقلیل توری\nچک ، وبر\nد لمری څانګی په دوه یم څپر کی کښے بیان شوه ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 321, "text": "۲۹۹\nد تکثیر توری\nڅو ، څومره\n(څو) که څه هم مقدار بیانیوی خو کله کله د تکثیر ادات هم ګرځی لکه : څو واری\nمی وښاوه پنده می نه کړه.\nکله کله د تأکید دپاره مکرر استعمالیږی : په څو څو وارو می ورته وویل .\nکله کله د تقلیل ادات هم کیدای شی مګر هر کله چه تقلیل مدعادی باید ټالته د(یو)\nکلمه ورسره ذکر شی . مثلاً که وویل شی چه : لکه چه د یری روپۍ لری ؟ دغلته\nکه مخاطب مدعا د قلت بیان وی وائی : نه یوڅو روپۍ دی .\n(څومره) دغه هم دپاسنی پشپر کله کله د تکثیر ادات کرځی لکه : خدای څومره بره ی ورکه\nد تمنی ادات\nکشکی\nد کلام په سر کښی ذکر کیږی : کشکی تلله ی وای ! کشکی پښتو با ندی دوخته\nپوه شوه ی وای! کشکی بیدای وای آو د یری روپۍ می در لودای ."}
{"book": "adl0455", "page": 322, "text": "٣٠٠\nد تنبیه او تحضیض توری\nکنه ، بله ، ہلی ، مکر، نا\n(کنه) ترکیباتو سره چه راشی د تنبیه او تحضیض ادات شی لکه : وه وایه کنه ولے\nغلی یئے ! لارشه کنه ولے خوشے ناست یئے ! علم زده که کنه ولے خوشے\nگرزئے .\nکله کله د تصدیق و تأکید ادات شی : ہو کنه خپله چاره موده .\n( بله ) بله ژرشه ، بله مندے .\n( ہلی ) دغه آو پاسنے ی دو اسره یوه معنا یعنے خو دغومره ده چه سغه د مفرد آو دغه\nد جمع دپاره استعمالیږی : ہلی ژرشی ، ہلی مندے .\n( مکر ) مکر ما نه پپژنے .\n( نا ) د تنبیه آو تهدید د پاره راځی : نا ! پام کوہ چه و به دے وهم .\nکله کله د قبول ادات هم شی لکه چه د قبول په ادواتو کښے ئے هم ذکر شوه ی .\n(۱) تحضیض یعنے گرندی کول ."}
{"book": "adl0455", "page": 323, "text": "٣٠١\nد جزا توری\nنو\nد جزائی جملے نہ مخکے راځی : که تہ راغلے نو ځه به هم درشم .\nتفصیلات دے په نحو کښے وکتل شی .\nد حاصل مصدر توری\nآوه ، نه ، ه ، نګ ، ون، ښت ، الف\nدلمړی څانګے په څلورم څپرکی کښے ئے بیان راغلے دی .\nد شرط توری\nکه ، چه ، که ځه هم ، ترڅو ، ترڅو چه\n(که ) یو حکم بیا یو فعل بل پورے مشروط آو مقید کوی آو د مشروط علیہ نہ مخکے راځی:\nکہ تہ راغلے ځه هم درشم ، که دے مانری سازه کړه ښخہ ئے ہم ساز و سی .\n(چه ) دغه هم دپاسنی پخیر یو حکم یا فعل بل پورے مربوط آو مقید کوی آو دمشروط\nعلیه نه مخکې یا وروسته راځی : چه ځه راغلم بیا تہ لاړ شه ، تہ چہ راشے ځه بہ لاړشم ."}
{"book": "adl0455", "page": 324, "text": "٣٠٢\n(کہ څه هم) : کہ څه هم ماته تاوان راورسید خو وسپین ږیري ولاړی مې ځمکې و نه کس.\n(ترڅو) یو حکم بیا یو فعل بل پورې مشروط او مقید کوی او د مشروط علیه نه مخکې راځی\nآو په عین حال کښې د وخت استفهام بیانه وی : ترڅو ته رانه شې ده ی نه راځی ، ترڅو\nته راځې څه به هم د غله یم.\nکله د وخت د استفهام کوی : ترڅو پورې به ووزگار ناست یو؟\n(ترڅوچه) په هماغه موقع آو معنا چه پاسنۍ تورې استعمالېږه : دغه هم استعمالېږی.\nد صلې توری\nچه\nتفصیلات ئې دلمرۍ څانگې په درې یم څپرکی کښې راغلی.\nد مکان د ظرف توری\nښره ی ، یا شره\nد لمرۍ څانگې په لمرۍ څپرکی کښې ئې بیان شوی."}
{"book": "adl0455", "page": 325, "text": "٣٠٣\n\nد عطف توری\n\nآو ، ، هم ، چه ، که ، یا ، لا ، بلکه\n\n(آو) دوه کلمی یا دوه جملی سره نښلوی (مربوطوی) لکه : آټک آو\nټک راغل، پښتو ژوندی شوه آو پښتانه سرلوسی شول .\n\n(هم) هغه شی سره غوند وی چه اشتراک په کښی نه وی : لکه چه دغه ئی\nپوه وه هغه بل ئی هم نه سی ناپوه وه .\nدوه شیه‌ په یوه حکم کښی یا دوه حکمه په یوه شی کښی سره غوندوی : هم ټک\nوویل هم وټک ! آټک هم ولوست هم ئی ولیکه . کله د اقتران ادات شی لکه :\nهم غاسه .\nکله کله دتشریک ادات شی لکه : هم نومی ، هم سبق .\n\n(چه) دغه هم دوه شی په یوه حکم کښی غوندوی : یواطی تاوانی نه چه سپک هم شو .\n\n(که) دوه شیه په یوه حکم کښی غوندوی آو دطلب و تعیین دپاره راځی : وګوری\nچه آټک راځی که وټک ؟"}
{"book": "adl0455", "page": 326, "text": "۳۰۴\n\nکله دشرط ادات وی لکه چه دشرط په تورو کښی هم ذکر شوی .\n(لیا) پاسنی پڅیر دغه هم د وه شیـه په یوه حکم کښی غوند وی آو یوغواسی :\nآس لیا وتک را و سپږه .\n(لا) د تنبیهی عطف ادات دهی : خُطے را نکړه لالے خُطے راشحه واخسته .\n(بلکه) دغه هم پاسنی پخیر دويشیه په يوه حكم کښی غوند وی : يو اځے روپئی\nنه ګنلے بلکه عزت ئے هم دګاه .\nد قبول توری\nهو ، هوکی ،ایے ، با ، بلیہ\n(هو) هر کله چه یوه خبره لیا یوه چاره و منله شی آو په منلو آ و اجر ا کښی ئے ځه تردد آو\nشبهه نه وی په دغه حال کښی دغه توری یواځے لیا د یعنے جملے په سر کښی چه په هغه\nسره د قبول اظهار کیږی استعمالیږی مثلاً که آس پروټک باندی ټوپک خرڅوی\nآو د ټوپک بیع معین آو د وارو په منځ کښی موافقت راشی آو څوک دآس نه پښتنه\nوکی چه تا خیل ټوپک په زر روپی پروټک باندی خرڅ کر هغه د خپلى قبول د اظهار د پاره"}
{"book": "adl0455", "page": 327, "text": "۲۰۵\n\nوائی (هو) لیا دوتک نہ پښتنه وشی چه تا دآتک دغه ټوپک په زر روپی واخیست\nهغه هم د خپل قبول داظهار دپاره وائی (هو) لیا که څوک دچانه پښتنه وکی چه بازار ته\nتللی وی وے؟ وائی (هو تللی ی وم) آو که پښتنه وکی چه بازار ته ځے؟ وائی (هوحم)\nلیا که وه وائی چه کیږه جرگے ته لار شے وائی (ہولار پیشم) ، گڼره هر کله چه په\nقبول آو اجرا کښے قطعیت وی آو تر ددآ و شبهه نه وی (هو) استعمالیږی .\nپه ماضی کښے قطعیت وی ځکه چه تیره شوے وی په حال کښے ہم دغہ سے قطعیت\nوی اما په هغه حال کښے چه د مضارع په ډول استعمال شی یعنی قبول آو اجرا کښے استقبالہ\nپورے اسره ونیسی آو ہم استقبال د دے د دے لری لیا په هغه کښے ہم د تصمیم\nپه حیث قطعیت وی لیا شبهه آو تردد په کښے وی نو که قطعیت ئے لاره په هغه کښے\nہم دغہ توره ی استعمالیږی مثلاً کہ څوک چانه پښتنه وکی چه جرگے ته ځے؟ کہ عزم\nئے راسخ وی وائی (هو) همدغہ سے کہ چا ته وہ وئیل شی چه ګاډه ی به واخلی؟ کہ دڅخا\nعزم کلک وه وائی ہو وا بہ ئے خلم .\nاما که قبول کښے قطعیت نه وی (چه هغه حکم په مضارع آو استقبال پورے اسره"}
{"book": "adl0455", "page": 328, "text": "۳۰۶\nنیسی آو ماضی کښی نه وی ) نو نالته (سبیہ) استعما لیږی .\nد تصدیق دپارہ ہم استعمالیږی لکه چه د تصدیق ترعنوان لاندی پــل\nذکرشوی .\n(ہو کے) د غه آو پاسنی توره ی د استعمال په محل آو په معنی کښی څه فرق نہ لری د بغه\nلیا دو غه انتخاب د ویونکی خوښے پوری اسره لری مؤلف د غه پر لری بانــدی\nښه آو مرجع کڼری . د غه هم پاسنی په څیر د تصدیق دپارہ استعمالیږی لکه چه د تصدیق\nتر عنوان لاندی پـل هم ذکر شوی .\n(یلے ) په صیغه معنا آو محل کښی چه لمړینی دوہ اسـتعمالیدل استعما لیږی انتخاب\nد هغو دو ولیا دو غه ، د ویونکی خوښی پوری اسـره لری . پاسنود وو څیر د تصدیق\nتورہ ی هم دہ ی لکه چه پل د تصدیق تر عنوان لاندی پـل هم ذکر شوہ ی .\n( نا ) د هری وخت د ندا په خواب کښی استعمالیږی په نورو ځایو کښی چه په لمړی\nتوری کښی بیان وشو که څه ہم ځینی کسان ئے استعمالوی مګر د پړ لږ آو نادر دہ ی .\nکله د تنبیه آو تهدید ادات شی لکه چه د تنبیه په تو ر و کښی ئے ہم ذکرشوہ ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 329, "text": "٣٠٧\n(سنیه) دلسرینی دوو تورو سهم دهی پہ سغہ قبول کښے استعمالیږی چہ قطعیت\nپہ کښے نہ وی لکہ: سنبثہ حلم، سنبثہ لاسہ پہ شم. کلہ کلہ دتأکید دپاره مکرر استعمالیږی.\nدستماع پہ موقع کښے دکومے خبرے د آوریدو و انتظار آو و حاضری د اظهار\nدپاره ہم استعمالیږی مثلاً دوہ کسہ چہ غواہدی پہ کومے موضوع کښے خبرے وکی\nہغہ سړی چہ غواسری دبل خبرے و اوری اودغہ دپاره چہ ہغہ بل پوه شی چہ ده ی شما دخبرو\nدآوریدو تہ تیار ده ی وائی (سنبیه) یعنی طہ آوریدو تہ حاضریم ده وایه.\nہرکلہ چہ دچا فکر پہ یوے چارے کښے متردد وی دیوے استفہامیے لیا بیانیے\nجملے پہ سرکښے راوړل کیږی ترڅوچہ مخاطب پخپل تائید یا تردید سره دمشتکلم تردد سر\nکری، سنبیه گئز بنځ تہ ځوکہ نہ ؟ سنبیه ماپښین ہداگ تہ ووځو و جاج وہلو آوفکر\nکولو پہ وخت دیوے خبرے دوبیلولیا دیوے چارے دکولو دپاره ویونکە ی دوه\nوارے پہ اوږده غک سره (سنبیہ) وائی وروستہ پہ جاج وہلو آو فکر کولو پښہ کوی.\nد اعتراض آو تعجب پہ موقع کښے ہم استعمالیږی: سنبیہ تہ ولے ولاڑے !\nسنبیہ دغہ خبرہ ماکړے! سنبیه ده ی ہم پښتون شو."}
{"book": "adl0455", "page": 330, "text": "۳۰۸\nد تأکید دپاره هم ترامر یا التزامی فعل وروسته راوړل کېږی: دآڅک\nپښتنی ته یوهل لارشه ! ښیه ! خا خبرے ورته و وا یے ! ښیه ؛\nدامربیا التزامی فعل نه وروسته دخپلے پوهنے د اظهار آو دمتکلم دتطمین\nدپاره هم استعما لېږی مثلا هرکله چه ویل چا ته وویل چه (دآڅک د پښتنی ته\nلارشه ) مخاطب وائی : ښیه ، آ و که یے وویل چه (خا خبرے ورته و وا یے )\nمخاطب وائی :ښیه !\nقسم توری\nپ ، گو\n(پ) د مقدسو اسماؤ نه لیا ښه شی نه چه پرے لوړل کېږی مخکښے راځی : په خدای .\n(گو) دمقدسو اسماؤلیا ښه شی نه چه پرے لوړل کېږی وروسته راځی : خدای گو .\nد لونیه صفاتو دتا کید توره ی\nټک\nتفصیلات ئے دلمری څانګی په دوه یم څپر کی کښے راغلی ."}
{"book": "adl0455", "page": 331, "text": "۳۰۹\nدلیاقت توری\nد\nدغه توری لکه چه داضافت توری دی همدغه سی د لیا قت آ و لزوم تو ره ی هم\nده ی ، دوړلو ده ی ، دوړلوسره ی دهی ، د مشر توب وړ نه ده ی .\nدمصدرتوری\nل ، ول ، پل\nد لمری ځانگی په څلورم څپر کی کښے ئے بیان راغله ی.\nدمفعول توری\nته ، تر ، پورے ، پر ، کښے ، د ، له ، نه ، ځنی ، څخہ،\nتنی ، تری ، دپاره ، لره ، له ـ سره ، باندی\nتفصیلات ئے د لمری ځانگی په لمری څپر کی کښے بیان شوی .\nد ( پورے ) ادات د زمان آو مکان انتہا ښئی .\nہر کله چه دزمان انتہا وښئی ناته د (توقیت) ادات شی لکه :ګهیځه پورے یم،"}
{"book": "adl0455", "page": 332, "text": "۳۱۰\n\nتر ہو سہ پورے خبرے کوی .\nکله کله دصرآ و قصر ادات شی لکه : تا پورے مے کار دهی یعنی بل چا پورے\nمے نه ده ی.\nد مقدارتوری\nمره ، ونه\nهر کله چه دغه اداتونه د (ثو) آو د (اشارے اسما ء ) سره راشی مقدار بیا نوی نوځکه\nد مقدار ادات دی : څومره ، څونه ، دغومره ، دغونه ، هغومره ، هغونه ، تاغومره ،\nتاغونه ، هوغومره ، هوغونه .\nدندا توری\nه ، یے ، وه ، و ، ے\n(ه ) د اسما ئو آو ہغو جملو په وروسته کښے چه د اسم حکم ولری راځی آو مذکر مفرد د پاره\nاستعما لیږی : ومکه ! وروره ! طما د زمرګی سره !\n(یے ) د اسما ئو آو دہغو جملو په سر کښے چه د اسم حکم ولری راځی ."}
{"book": "adl0455", "page": 333, "text": "۳۱۱\n\nمفرد ، جمع ، مذکر آو مونث ٹولو دپارہ استعمالیږی : یے کا کا ! یے ورورہ !\nیے طما د زړگی سرہ !\nکلہ د لمری یعنی ( ھ ) سرہ یو ځای استعمالیږی : یے آٹھ ! یے ورورہ !\nیے طما د زړگی سرہ .\n( وہ ) دغہ ہم دپاسنی پخپر د اسمانو آو پغوجکو پہ سر کښے چہ د اسم حکم ولری راځی آو مفرد\nجمع ، مذکر آو مونث ٹولو دپارہ استعمالیږی : وہ وٹکہ ! وہ دادا ! وہ اوے !\nوہ ځما د زړگی سرہ !\nکلہ دلمرنی ( ھ ) سرہ یوځای استعمالیږی : وہ آٹھ ! وہ ورورہ ! وہ ځما\nدزړگی سرہ !\n( و ) ہر کلہ چہ دځینو جمع اسمانو پہ وروستہ کښے راشی د ندا ادات شی : خامشوآولے\nمکتب تہ نہ ځی ۔ ہلکانو ! پښتو و وایی آو پښتو وکی حکہ چہ د پښتانہ امتیاز ، شرف ،\nعزت آو د دوار و سر یوسعادت پہ پښتو کښے دہ ی .\nیخنے وخت د تصغیر ادات شی آو د تحقیر لیا د مینے آو احترام دپارہ استعمالیږی"}
{"book": "adl0455", "page": 334, "text": "۳۱۲\nچه په صرف کښی دتصغیر په بیان کښی ئے ذکر شوه دی .\nکله دنسبت ادات شی چه په صرف کښی ذکر شوه دی .\n(۷) دځینو مونثو اسمانونه وروسته چه راشی د ندا ادات شی : موری! څه وائی؟\nخوری ! پښتنی ځامن پښتنه کوی ، کله د (وه) یا د (یے) سره یوځای استعمالیږی\nوه خوری! واوره ــ یے موری ! وګوره .\nد پارسود ندا ادواتو استعمال پښتو کښی سره جائز نه ده دی .\nد نسبت توری\nهی ، نه ی ، یئہ ی ، ن ، ین ، من جن ، ور ، وال ، یاله ی ، و ، والا،\nی ، ئی ، یئی ، یالی ، ګنی ، نه ، یئہ ، منه ، جنه ، وره ، واله ،\nذکر ئے دلمړی څانګی په لمړی څپرکی کښی آو تفصیلات ئے د مذکوری څانګی\nپه دوه یم څپرکی کښی بیان شوی .\nد نوعی مصدرتوری\nتو ب ، تیا ، والہ ی"}
{"book": "adl0455", "page": 335, "text": "۳۱۳\nدلمری څانګی په څلورم څپرکی کښی ئی بیان راغلی دی.\nد نفی توری\nنه، نا ،بی ، یه\n(نه) په افعالو کښی استعمالیږی چه داستعمال محل ئی په صرف کښی دافعالو\nپه بحث کښی مفصل بیان شوی دی (نه وم تلی دی) او هدی می نه ده ی.\nهرکله چه د شرط ادات (که) ورسره یوځای شی د منفی شرط ادات ګرځی لکه:\nآښک دی راشی که نه مال ئی ور کښیږی.\nکله کله (نه) زائد هم وی لکه: چرته لندن چرته چترال دی ی ډبی تلی زور شوه\nپرنګیان چترال ته ځی نه .\n(نا) دبعضی صفت اسماؤپه سرکښی راځی او وصفت سلب کوی: لکه ناپوه ، ناپام.\n(بی) دنه هم دبعضی صفت اسماؤپه سرکښی راځی او وصفت سلب کوی لکه\nبی خونده ، بی دوله .\nکله چه دبعضی جنس اسماؤپه سرکښی راشی نسبت سلب کوی :بی کوره ، بی"}
{"book": "adl0455", "page": 336, "text": "۳۱۳\nخاونده .\n( یه ) د ایجاب وسلب ادات ده ی : مثلاً که د چا پوښتنه وشی چه کابل تـه ځـی !\nوائی : یه نه ځم .\nد نفی آو تصدیق توره ی هم ده ی مثلاً : که څوک چا ته وه وائی چه آشک کتب ته\nتللی ی نه ده ی ؟ د تصدیق د پاره وائی : یه .\nد نهی توری\nمه ، مـ\nدووه یی ځانګی په لمری څپرکی کښی ذکر شوی .\nد نهی آو د نفی د تأکید توری\nهیڅ ، هیڅکله ، سره ، دسره ، نه سره ، کورت\nدغه ټول د نهی آو د نفی تأکید کوی آو د نهی آو نفی د اداتو نه مخکی ذکر کیږی .\nلمړنی کلمه د ( لاشی ) په معنا استعمالیږی آو د ( ګڼرل ) د مصدر سره ذکر کیږی :\nپه دغه صورت ادات نه ، بلکه اسم ده ی : تییلی هیچ وګڼره ، هیڅ ده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 337, "text": "۳۱۵\n\n(سره) د لهجی په تغیر سره دمفعول معه ، تمیز او اقتران ادات هم\nکیدای شی ."}
{"book": "adl0455", "page": 338, "text": "دوه يمه برخه\nنحو"}
{"book": "adl0455", "page": 339, "text": "۳۱۶\nدوہیمہ برخہ\nنخوہ\nدنخوی علم، د خبری (کلام) ترکیب آو تالیف آو دکلمو د استعمال موقع بیانوی .\nکلام : ہغہ نطق آو عباری تہ وایہ شی چہ د مقصد د بیان دپارہ ویل کیږی .\nترکیب : د خبرو ښیئیت (ډلګی) تہ ویل کیږی چہ د دوو یا د ډیرو کلموڅخہ حاصل شوه ی وی .\nترکیب دوه رازه ده ی یو (نیمګړہ ی ترکیب) بل (بشپړ ترکیب) .\nنیمګړہ ی ترکیب ہغہ ده ی چہ یو خبر آوریدونکی تہ بشپړ افادہ کولای نشی .\nتام ترکیب ہغہ ده ی چہ یو خبر آوریدونکی تہ پورہ افادہ کوی . مثلاً پہ دغہ ترکیبونو کښی : (د خان کور) ، (ہوا بنده دہ) لمړی ناقص دوہیم تام ده ی ولی کہ وویل شی"}
{"book": "adl0455", "page": 340, "text": "۳۱۷\nچه (دخان کور) جو ته نشوه چه دخان کو رڅنګه ده ی نو په دغه حال کښے ځینو پښتنو ته\nاسی پښيږی چه آیا دخان کور لوی ده ی، کوچنه ی ده ی، جگ ده ی، ٹيټ\nده ی، څنګه ده ی، معنا تامه نشوه نو ځکه دغه ترکیب نيمګړه ی ده ی، آو که و ویل شي\nچه ( هواښه ده ) آورېدونکے ی پوښتنے تہ نہ اړ کېږی، نو ځکه معنا بشپړه ده.\nنيمګړی ترکیبونه\n۱– مزجی ترکیب : يوه دله اسمونه دی چه بـے له دے چه په منځ کښے ئے\nعطف، اسناد، اضافت، وصيفت وی څنگ پڅنگ راځی. دو غه له لامله\nچه ډيری ئے علم اسمو – دی سماعی دی آو کومه قاعده نه لری لکه: آسمان کوټ،\nبنی کوټ.\n۲– اتباعی ترکیب : دوه دو جزئونه مرکب وی د دغو دوو نه ديوه ئے ځانته معنا\nنه وی آو بل د بل په متابعت ذکر کېږی. لکه: تک تور، تک سپين، روغ رمټ،\nکری ورځ. کله کله د دواړو ځانته معنا نه وی لکه: کچ مچ، ډانګے ډانګے، دوغه\nله لامله چه د تأكيد معنا سلمی ترڅو چه مبالغه مدعا نه وی نه استعمالیږی."}
{"book": "adl0455", "page": 341, "text": "۳۱۸\n۳ - تضمنی ترکیب : هغه ترکیب ده ی چه دڅو معنا ور وحروفو یا الفاظو متضمن\nوی لکه : کیژ ماښام ، راکړه ورکړه ، لاندی باندی ، چیت پیټ ، درکړ ، وسرکړ\n۴ - اضافی ترکیب : اضافت هغه ده ی چه دیوی خصوصی معنا دپاره\nیو اسم بل پوری ربط کړ شی چه د دغو نه یوه ته (مضاف الیه) او بل ته (مضاف)\nآو دواره و ته غونډ (اضافی ترکیب) و ویل کیږی هر کله چه ده غونښت شی یو اسم\nبل پوری اضافت کړشی د هغه اسم نه مخکی چه مضاف الیه کیږی د(د)\nتوره ی راوړل کیږی. لکه د وتک کتاب ، داټک دپره ، دکاله کالی ،\nدکوټی ور ، دښکر مارګنی .\nقاعده - په پښتو کښی مضاف الیه تل دمضاف نه مخکی راځی، د بلی ژبی\nاضافی ترکیب که دپښتو په ډول وشی هغه هم تر دغی قاعدی لاندی ده ی .\nقاعده - که مضاف الیه شخصی ضمیر وی هغه شخصی ضمیرونه استعما لیږی چه اضافی\nحالت ولری لکه چه په صرف کښی بیان شوه ی .\nاضافت دری رازه ده ی : لامیه اضافت ، بیانیه اضافت ، تشبیهه اضافت ."}
{"book": "adl0455", "page": 342, "text": "۳۱۹\n\nلامیه اضافت معنا د تملک آو اختصاص معنی ښیی لکه : د بارک کور ، د کونی ور .\nچه په دغښی کښی لمړی تملک آو دوه یم اختصاص بیانی .\nبیانیه اضافت دیوه شی اصل ونوع ښئی چه یعنی دڅه شی نه سازشوه ی . په دغسی\nاضافتو کښی مضاف الیه تل د مضاف اصل آو نوع ښئی لکه :\n\nنوعی دولی ونه ، د اغزو بوټی .\nاصلی د زرو وښی ، د ورښمو پګړی ، د مزرو چپلۍ .\n\nپه بیانیه اضافت کښی کله کله د اضافت ادات چه ( د ) ده ی نه ذکر کیږی . لکه :\n\nنوعی کوکی لښته یا خودګل لښته ، ورښم چنجه ی .\nاصلی زر لښته .\n\nتشبیهیه اضافت هغه ده ی چه مضاف الیه مضاف ته ورته کوی (۱) چه دغه هم د بیانیه\nاضافت له ډوله ځینی ده ی لکه : د اجل توره ، د غیرت غوندی ، د ایمان غرګهی .\n\n(۱) هغه ته چه یوشی ی هغه ته ورته کول کیږی ( مشبه به ) آو هغه شی ته چه بل شی ته ورته کول کیږی\n( مشبه ) ویل کیږی چه په دغه طریق کښی د هغه اسم چه مشبه به ده ی په هغه اسم چه مشبه ده ی اضافه کیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 343, "text": "۳۲۰\n\n۵ - توصیفی ترکیب : ہغہ ہیئت لہ چہ دیوہ صفت آدیوہ موصوف ځنی مرکب وی\nدتوصیفی ترکیب و یل کېږی .\nصفت خلقا آو خُلقا دیوشی نښے آو علائم بیانول دی چہ دغہ تہ وصف ہم ویل کېږی .\nصفت لیا وصف پہ اصل کې مصدر وہ ی وروستہ د اسم پہ ډول استعمال شوه ی .\nہغہ اسم تہ چہ خلق آو خلق دیوشی بیانوی ( صفت ) آو (وصف) آو ہغہ اسم تہ چہ\nوصف بیان ئے کېږی ( موصوف ) آو ہغہ ہیئت لہ چہ د صفت آو موصوف ځنی\nعبارت وی ( توصیفی ترکیب ) لیا (وصفی ترکیب) ویل کېږی .\nد پښتو پہ توصیفی ترکیب کې صفت مخکې آو موصوف وروستہ راځی لکہ :\nلوی کور ، سپین غړہ چہ پہ دغہ کې ـ لوی آو سپین صفت آو کور آو غړموصوف ده ی .\nترکیبی وصف دغسې ترکیب ده ی چہ دیوہ صفت آو دیوہ اسم نہ مرکب وی\nآو د واړہ لکہ یو بسیط صفت دبل اسم صفت کېږی چہ د پړی وخت د منسوب\nاسم ، د فاعل اسم ، د مفعول اسم ، دشبہ صفت معنی پہ کې\nمیندہ کېږی :"}
{"book": "adl0455", "page": 344, "text": "۳۲۱\n\nسپین ډیره ی\nاوږد ډیره ی } سره ی\n\n٦ ـ تعدادی ترکیب : هغه هیئت له چه اعداد و له یو ځای کیدلو نه حاصلسږی\nتعدادی ترکیب ویل کیږی لکه : پنځه لس ، اتہ لس ، دا اعدادو هریوه ته ټکے عدد\nآو هغه شی له چه گڼل لے کیږی معدود ویل کیږی لکه : چه په صرف کښی ئے\nبیان شوه ی . په پښتو کښی تل عد دمخکښی آو معدود وروسته راځی لکه : اتہ روپۍ\nڅلور مڼی . په پښتو کښی هر کله چه عدد ویوه ندی هر شی معدود دجمع په شان\nاستعما لیږی لکه پاس لے ذکر وشو .\nعدد صفت گڼل کیږی نو ځکه هر کله چه معدود و سره یوځای شی توصیفی ترکیب حاصلسږی.\nبشپر ترکیب\nبشپړ ترکیبو نہ ہغہ ترکیبو نہ دی چه اسناد ولری آو آوړیدونکی سره ی\nداستفادی دپاره بلی کلمی له و نہ گوری ."}
{"book": "adl0455", "page": 345, "text": "۳۲۲\nاسناد دیوه شی نسبت کول بل شی ته ده ی چه دغه نسبت هم بشپړ بیانګړۀ ی دی.\nنیم ګړۀ ی نسبت هغۀ ده ی چه مضاف مضاف الیه ـ صفت موصوف ته نسبت\nکړشی آو پاس ذکر شو چه دغه سے ترکیبونه نیمګړی ترکیبونه وییل کېږی آو مخاطب\nلره بشپړه فائده نه ورکوی .\nبشپړ نسبت ـ د خبر نسبت مبتدا ته ، د فعل فاعل ته یا نائب د فاعل ته ده ی\nچه دغه سے ترکیبونو ته (بشپړ ترکیبونه) یا (کلام آو جمله) هم ورته وییل کېږی .\nهغه نسبت ته چه د مبتدا آو خبر په منځ کښے ، د فاعل آو مفعول په منځ کښے وی هغۀ ته\n(اسناد)، مبتدا آو فاعل ته (مسندالیه) آو خبر آو فعل ته (مسند) وییل کېږی .\nجمله دوه رازه ده یوی ته (اسمیه جمله) آو بلی ته (فعلیه جمله) وییله کېږی .\nاسمیه جمله ـ هغه جمله ده چه د مبتدا آو خبر نه مرکبه وی چه د خبر په وروسته کښے نسبی\nضمیرونه (یم، یے ، ده ی ، یو، یئ ، یا یاست ، دی) راوړل کېږی چه دغو\nضمیرونو ته د خبر ادات هم وییل کېږی لکه: لمر ختند ده ی، ته کاتب یے ، ځۀ عالم یم ،\nدلته لمر ، ته ، ځۀ ، (مبتدا) ، ختند ، کاتب ، عالم (خبر) آو (ده ی ، یے ، یم) د خبر"}
{"book": "adl0455", "page": 346, "text": "۳۲۳\n\nادات وی .\nمبتدا ــ ہغہ کلمہ دہ چہ پہ ہغے سرہ پہ جملے باندے پیپنہ کیږی ، کہ کوم سبب نہ وی\nمبتدا مخکښے، خبر وروستہ راځی. مبتدا باید معرفہ وی یعنے دغہ سے شہ شی وی چہ د\nمتکلم آو مخاطب پہ منځ کښے و پیژندل شی ، کہ دغہ سے نہ وی مخاطب تہ بشپړہ فائده\nنہ ورکوی نو ځکہ بشپړ ترکیب نشی کېدلای ، کہ نکره (۱) وی آو مخاطب تہ مفید و فائده\nوی ، مبتدا کېده ی شی لکہ دغہ چہ : یو عالم د زر و جاہلونو ښہ دہ ی . کہ د فائدے مفید\nنہ وی مبتدا کېده ی نشی لکښو سرہ ی عالم دہ ی .\nمبتدا اسم بیا صفت وی بیا د ہغو مصادر و آو کنایا تو څخہ وی چہ د صفت بیا اسم\nحکم لری لکہ : خدایگوہ دہ ی ، ځہ عالم یم ، لوستل ښہ دی ، دا تېرہ وه .\nمبتدا کلہ دیوہ نہ ډېروی پہ دغہ سے حال کښے د لمړی نہ وروستہ د نورو مبتداوو\nپہ سر کښے (آو) راوړل کېږی لکہ : ځمکہ آو اسمان د ځښتن پریووالی شاہدان دی .\nد پږی ټال دغہ (آو) حذفېږی آو پر ځای یے عاطفہ (،) ایښودلہ کېږی لکہ :\n(۱) نکرہ ہغے کلمے تہ وئیلہ کېږی چہ غیر معین شی تہ وضع کړے شوے وی ."}
{"book": "adl0455", "page": 347, "text": "۲۳۴\n\nلمر، ستوری ٹول د آسمان بناست دی. مبتد اعربی لیا فارسی لیا بل لفظ ہم\nکیده ی شی لکه : دنیا فانی ده .\nمبتد ابے له مفرد څخه مرکب هم کیده ی شی لکه : د خان کور جک ده ی ، سکانر آں\nبنده ده ی .\nخبر ـ په ترکیب کښے خبر د مبتدا نه وروسته راځی د هری وخت صفت یا اسم\nوی لیا دغہ سے کلمه وی چه د اسم حکم ولری لکه : آسمان جک ده ی، لوستل\nکمال ده ی ، دو غه سبب بغه ده ی . خبر هم لکه مبتدا غوندے کله کله دیوه نه\nد ہروی په دغه سے احوالو کښے په منځ کښے د هم ، راوړل کیږی لکه : وتک\nهم پوه ده ی، آوہم زیار کاږه ی ده ی . آٹک ہم عالم ده ی آو هم تور یاله ی ده ی.\nفعلیہ جمله ـ ہغہ جملہ دہ چہ دفعل آو فاعل لیا نائب فاعل نه مرکبه وی لکه : منڈی راغه ی،\nپاڼهے تویے شوے، پسر له ی را غه ی، کوکی شنے شوے ، چه په دغو کښے\n(راغه ی، تویے شوے، شنے شوے ) فعل ، (منڈی، پسر لہ ی ) فاعل ،\n(پاڼهے، کوکی ) نائب فاعل ده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 348, "text": "۳۲۵\n\nد دغو مثالو نه جوته شوه چه د فعلیے جملیے اصلیه ارکان (فعل ، فاعل ، نائب فاعل )\nدی چه د هریوه بیان لاندے کیږی :\nفعل ـ هغه فعله نه چه د جملیے اصلیه اجزا دی خاص هغه فعلو نه دی چه په زمانیے اسره\nلری چه په صرف کښے ئے بیان شوه ی .\nفاعل ـ هر فعل باید یو فاعل ولری .\nفاعل صیغہ تہ وائی چه حقیقتاً یا حکماً یو فعل ئے کړه‌ ی وی لکه : لمر وخوت ، آټک\nراغی ، چه په دغو کښے (لمر ، آټک) هر یو فاعل ده ی . فاعل واسم بیا د ھغہ\nکلماتو نه چه د اسم حکم ولری جوړیږی آ وتل د فعل نه مخکښے راځی :\nتہ میږ تہ نہ راځے ،\nہغہ میږ تہ راځی ،\nورور مئے رانغدی ،\nلالا مے کوټے تہ لاړ ،\nدونگ ٹوی و تښتید ،"}
{"book": "adl0455", "page": 349, "text": "٣٢٦\n\nد هری وخت فاعل آونائب فاعل فعلی ضمیرونه وی لکه : ځم ، ځو ، وهی وهیل ،\nوهی لوست ، ووهل شوم ، کله کله فاعل آونائب فاعل که ضمیر وی نه ذکر کېږی لکه\nدافعالو غایبے صیغے : راغی ، لاس ، هوساشو ، چه یعنے هغه راغی ، هغه لاس ، هغه\nهوساشو یا حاضر امر لکه : ولوله ، ولیکه ، چه یعنے ته ولوله ، ته ولیکه .\nنائب فاعل – هغه مفعول دهی چه په جملے کښے فاعل ذکر شوی نه وی آو دغه د فاعل\nقائممقام وی لکه : ونه پرے شوه ، دلته ونه نائب فاعل ده ی ولې چه اصله جمله\n( وهنک و نه پرے کړے ) وه وهنک چه د ونې پرے کوونکړی وه په کار نه وه\nځکه حذف شوی آو د ( ونه ) لفظ د فاعل پرځای راغله ی آو فعل هم مجهول شوه ی\nآو جمله په دغه شال چه ( ونه پرے شوه ) ایراده شوې ده . په بل عبارت سره\nدمجهول فعل مفعول نائب فاعل ده ی .\nدجملے متممات – د جملے متممات دمفعولونو ، حال آو تمیز ، څخه عبارت ده ی .\nپه پښتو کښے مفعولونه شپږدی : ( مفعول به ، مفعول الیه ، مفعول فیه ، مفعول منه ،\nمفعول له ، مفعول معه ) ."}
{"book": "adl0455", "page": 350, "text": "۳۲۷\n\nمفعول به - هغه شه ی ده ی چه د فاعل کړہ (فعل) په هغه با ندی واقع شوہ ی\nوی لکه چه په صرف کښے بیان وشو ، مفعول به په پښتو کښے کومہ نښه آو ادات\nنه لری لکه : وٹک کتاب ولوست، دلته وٹک فاعل، کتاب مفعول به ده ی .\nکه د فاعل اسم پر ځای ضمیر استعمال شی آو مفعول به معهود نه وی شخصی ضمیرونه\nاستعمالیږی آو که مفعول به معهود وی فعلیه ضمیرو نه استعمالیږی لکه : تا کتاب\nولوست، کتاب دی وکوت، په لمړی مثال کښے مفعول به غیر معهود آو د وه یم\nمثال کښے مفعول به معهود آو معلوم ده ی .\nمفعولو نه هم کله کله مرکب وی لکه : د خان آس می ولید ، لویه ښه می خوښه\nکړه، د شرکت رئیس می ولید .\nد دغه د پارہ چه و پیژاندل شی چه یوه کلمہ مفعول به دہ کہ نہ دہ باید د ( څوک، څه،\nڅه شه ی ) استفهام وشی ، که د دغو درونه دیوہ په ځواب سمہ وہ خو مفعول به دہ\nکہ نہ وہ نہ دہ .\nمفعول الیه - هغه لفظ ده ی چه د چارے وروسته (آخر) سخنی آو لکه چه په ثمرت"}
{"book": "adl0455", "page": 351, "text": "۳۳۸\n\nکښی بیان وشو مجرد اسم په وروسته کښی (ته) راوړل کیږی او په\nترکیب کښی د مفعول به نه وروسته راځی لکه: وټک کتاب ښوونځی ته ورکړه.\nکه دیوه مجرد اسم په سر کښی (تر) لیا وروسته کښی (پوری) راشی هغه هم\nمفعول الیه کیدای شی لکه: تر کابلہ تللی یوم، بلخه پوری تللی وم، کله کله\nدواړه استعمالیږی لکه: تر پیښوره پوری لاړم.\nد دغه دپاره چې وپیژندل شی چی یوه کلمه مفعول الیه ده که نه ده باید پوښتنه وشی چې\n(چاته څه شی ته، چیرته) که ددغو درو پوښتنو دیوه ځواب شو خو مفعول الیه ده که نه، نه ده.\nمفعول فیه ـ هغه لفظ ده ی چې دفعل ځای او وخت ښئی، چی یعنے په کوم ځای\nکښی او په کوم وخت کښی واقع شوی، په سر کښی ئې (په) لیا په وروسته\nکښی ئې (کښی) لیا دواړه راوړل کیږی لکه: د دغی پوښتنی په ځواب\nچې وټک چیرته ده ی وئیل کیدای شی چې په کور ده ی لیا کور کښی ده ی، په هفته کښی\nڅو واری اداری ته ځی. په کور کښی چاسره کښنی، په دغو جملو کښی (په هفته، په\nکور) هر یو مفعول فیه ده ی."}
{"book": "adl0455", "page": 352, "text": "۳۲۹\nکه و زمان استیعاب آو استغراق د عادی نو ئالته هم (په ) بیا (کښی) بیا\nدواړه راوړل کیږی لکه : دغه کتاب می په یوه شپه ولیکه ، غزنی ته یوی\nورځی کښی لاړم ، دغه چاره می پیوی ورځی کښی تمامه کړه . په دغه کښی\nمعلومیږی چه (په) آو (کښی) د ظرفیت ادات دی .\nظرف بښنه لوښی له وییل کیږی چه یوشی یی استیعابوی نو ځکه هر زمان آو هرمکان\nته که ظرف و وییل شی سمه ده په دغه صورت کښی ظرف دوه رازه ده یی یو ( د زمان\nظرف ) بل ( د مکان ظرف ) .\nکه یو اسم د ظرف په دول استعمال شی د ظرف ادات ورته په کار ده ی.\nپه پښتو کښی دظرف ادات د (په) آو (کښی) لفظونه دی چه (په) د اسم نه مخکی\nآو (کښی) د اسم نه وروسته راځی کله یوا و کله دواړه استعمالیږی مثلاً : په کور\nده ی، په ګیڼی لاسو، کونی کښی ناست ده ی ، هفتی کښی یوه ځله ورځی، په کور کښی\nده ی . په کال کښی دوه واری راځی .\nدغلته په لمړ و دو مثالو کښی یواځی (په) په دوه یومشالو کښی یواځی (کښی)"}
{"book": "adl0455", "page": 353, "text": "۳۲۰\nپه درے یمو دوومثالوکښے (په) آو (کښے) دواړه استعمال شوی.\nدغه اداتو ته حقیقتاً یا حُکماً د حُکم ظرفیت بیانیږی. په دغه حال کښے ظرف (حقیقی ظرف)\nیا (حُکمی) یا (مجازی) په برخو بلیږی. لکه مکتب کښے مے ولوست . ہفتے\nکښے دوه ظلے ځم ، چه هریو زمان یا مکان ده ی نو ځکه حقیقتاً ظرف ده ی. لکن که\nوویل شو چه ( په علم کښے بل شرف ده ی) په دغه کښے علم نه زمان ده ی آو نه مکان\nده ی، په دغه مناسبت چه دظرف ادات ته مقرون آو نږدے ده ی حکماً ظرف\nده ی یعنے د ظرف حکم ورته کیږی.\nکله کله (په) آو (کښے) یواځے یا دواړه حذفیږی. مثلاً : کور ده ی،\nکور ناست ده ی، ګنیز وب هیرم ، چه لمړی مثال کښے (په) آو په دوه یم مثال\nکښے (کښے) آو په درے یم مثال کښے دواړه حذف شوی.\nد زمان وظرف ادات کله کله حذفیږی آو کله کله نه حذفیږی دغه حذف آو\nاثبات دژبے شوه تعینوی. مثلاً نن غمجَن یم ، په دغه ځای کښے (په نن غمجَن یم)،\nیا نن کښے غم جن یم، یا په نن کښے غم جن یم ) نه ویل کیږی، ماکه وویل شی چه"}
{"book": "adl0455", "page": 354, "text": "۳۳۱\n\n(پہ دنہ سے ورمحکبنے فرصت لہ لاسہ ورکول ښہ نہ دهی) پہ دغہ ځای کښے \nدظرف ادات حذف سرہ جائیز نہ دهی. پہ دغہ ځای کښے د ژبے د ښوے سرہ\nد پرموافق دهی. \n\nپہ پښتو کښے د ( کښے ) لفظ ہر کلہ چہ مصادر وسرہ ونښلی لکہ چہ ظرفیت \nبیانوی ہمدغہ سے داستمرار معناہم افادہ کوی مثلا : لیکلو آ و لوستلو کښے \nدپری ګئے دی. \nمفعول منہ یا مفعول عنہ - ہغہ لفظ دهی چہ دفعل ابتدا ښئی چہ سر کښے یے ( د کلہ شځہ راغلم )\n( د ) یا ( لہ ) یا پہ وروستہ کښے (نہ) یا ( ځینے ) یا ( ځخہ ) یا پہ سر کښے یے ( کلہ نہ راغلم )\nدلمری دوہ نہ یواو پہ وروستہ کښے یے د وروستی درونہ یوراوسل کیږی. ( د کلہ ځینے راغلم )\nمثلا: (دکلہ راغلم) یاخود ( لہ کلہ راغلم ) یا ( کلہ نہ راغلم ) یا ( کلہ ځینے راغلم ) یا ( دکالہ راغلم )\nیا ( کلہ ځخہ راغلم ) یا ( د کلہ نہ راغلم ) یا ( د کلہ ځخہ راغلم ) یا ( د کلہ ځینے راغلم ) .\nچہ پہ دغو جملو کښے ( دکلہ ، لہ کلہ ، کلہ نہ ، کلہ ځینے ، کلہ ځخہ ، دکلہ نہ ، دکلہ\nځینے ، دکلہ ځخہ ، لہ کلہ نہ ، لہ کلہ یښتنے ، لہ کلہ ځخہ ) مفعول منہ دی."}
{"book": "adl0455", "page": 355, "text": "۳۳۲\n\nهر کله چه مفعول ذکر نه شی د فعل نه مخکښے د (تنے) یا (ترے) یا (ځینئے) ادات\nراوړل کېږی . لکه : تنے واځله ، ترے بوځه ، ځینے پرے ږده .\nمفعول له ــ هغه لفظ دهی چه د فعل سبب آو علت ښئی آو په وروسته کښے ئے\n(د پاره) راوړل کېږی مثلاً : دغه کتاب مے د هلکانو د پاره واخیست .\nپه دے جملے کښے ( د هلکانو د پاره) مفعول له ده ی .\nپه پښتو کښے (لره) هم مفعول له ادات دهی : هلکانو لره مے خوږه واخیسته ،\nد استعمال د کثرت له لامله ځینے خلک (لره) د (له ) په ډول مخفف استعمالوی\nاما د قاعدے سره پښتنه آو د فصاحت محل ده ی .\nد دغه د پاره چه و پېژندل شی چه یوه کلمه مفعول له ده که نه؟ باید د (چاد پاره ،\nچا لره ، څه د پاره ، څه لره ، څه شی د پاره ، څه شی لره) پوښتنے وشی که کلمه د دغو\nپښتنو ځواب شوه مفعول له ده که نه ، نه ده .\nمفعول معه ــ هغه لفظ ده ی چه د فعل اجرا ښئی چه چا سره یا د څه شی سره اجرا شو ی\nپه وروسته کښے ئے (سره) راوړل کېږی مثلاً قلم سره مے ولیکه ، د تګ سره"}
{"book": "adl0455", "page": 356, "text": "۳۳۳\nوگر چیدم ، پہ دغو جملو کښے ( قلم سرہ ، وتک سرہ ) ہر یو مفعول معہ دہ ی .\nدسرہ لفظ د مقارنت ، مصاحبت ، استعانت ، معنا بیا نو ی .\nکه آلت آو وساطت دښئی یعنی که دیوہ شی دپاره بل شه ی واسطہ کی د استعانت\nادات کیږی لکه چه په پاسنو مثالو کښے ذکر شو .\nکه دیوه مجرد اسم په سر کښے (په) لیا په وروسته کښے ئے (باندے) راوړل\nشی ہغہ ہم ( مفعول معه) کيدای شی ( پہ چوسرکی مے غوڅ کړ ) ليا (چوسرکی باندے\nمے غوڅ کړ ) کله کله دواړه استعما ليږی : په چوسرکی باندے مے غوڅ کړ .\nحال\nحال هغه لفظ ده ی چه د فاعل آو مفعول حال آو هیئت د فعل د اجرا په وخت\nکښے ښئی چه هغہ فاعلآ و مفعول لره چه حال آو شان ئے بیا نيږی (ذی الحال)\nویل کیږی .\nپه پښتو کښے د حال خدمت د ( په ) لفظ اجرا کوی چه د اہم ليا ځینو افعالو نه\nمخکې راځی لکه : په خندا راغلی ، په خند الاس، په تښتې کښے مے ولید ، په لوپو کښے وہ"}
{"book": "adl0455", "page": 357, "text": "۳۳۴\nچه طه ورغلم .\nکله کله په حال کښی استمرار مدعا وی اسم تکرار کیږی لکه په خنداخندالاسه .\nکله کله د استمرار د پاره اسم او فعل یو ځای شی لکه : په ثر سا ثراسی .\nکله کله د حال ادات حذ فکیږی لکه سپور راغلم ، پله ی لارم ، غم جن\nراغدی ، خوسپس لارم .\nتمیز\nهغه اسم له تمیز ویل کېږی چه دیوه مبهم شی ابهامیت لرے آود یوه حکم لوره ی بیان کی .\nتمیز بیا نسبت بیا د مقداروی .\nکه تمیزه نسبت وی د تمیز تشکیل دپاره داسم یا صفت یا مصدر نه محکی (په)\nراوړل کیږی . آتک په توره کښی پر ټولو ملګرو باندی ده ی ، ډیک په عمر کشردهی\nمومند لوستلو کښی غنبتله ی ده ی .\n(۱) «په» دحال آو (مفعول فیه) ادات هم ده ی ددغه دپاره چه د پیژندل شی چه دحال یامفعول فیه ادات\nده ی که د تمیز ادات باید په عوض دئے ( په سبب ، لیا په واسطه د ) وویل شی که معنا تغیر میند ه نکړه د تمیز\nادات ده ی آوکه معنا تغیرمینده کړه نه ده ی ."}
{"book": "adl0455", "page": 358, "text": "۳۳۵\n\nکله کله د اسم لیا د مصدر نه وروسته (سره) راوړل کیږی لکه: آہنګ دوټک نه\nپه عمر کشر، په عقل سره مشر دهی ، مومند په توره سره پر ټولو ملګرو باندی دهی،\nیو ملت په علم سره لوس پیړی .\n\nاصلیه جمله - فرعیه جمله\nهغه جملی چه په یوی ترکیب کښی ذکر شوی وکیفیت په اعتبار دوی برخی\nکیږی چه یوی ته ( اصلیه جمله ) اوبلی ته (فرعیه جمله ) وئیل کیږی .\n\nاصلیه جمله\nپر مرام آو مقصود شامله جمله ده چه د ( ابتدائیه، جزائیه ) په نامه په دوه برخو بیلیږی .\nابتدائیه جمله - هغه جمله ده چه د لفظ لیا د معنا د مخی وروستنی نوی (جزا) سره ارتباط\nونه لری چه د ا جمله تل دکلام په سر کښی وی : علم یو جوهر ده چه قیمت ئے څوک\nتعینولای نه شی.\nجزائیه جمله - هغه جمله ده چه د مضمون وقوع ئے دبلی جملی د مضمون په وقوع مشروط\nوی چه ہغی جملی له دوغی جملی د مضمون وقوع پری مشروطیږی ( شرطیه جمله ) وئیله"}
{"book": "adl0455", "page": 359, "text": "٣٣٦\n\nکېږی .\nپہ دغہ جملے کښے چہ (کہ سعی وکړے مطلب تہ رسېږے ) ، (کہ سعی وکړے)\nشرطیہ جملہ آو (مطلب تہ رسېږے) جزائیہ جملہ دہ آو دمطلب د رسېدلو دپارہ\nسعیہ شرط شوے .\nجزائیے جملے د شرطیہ جملو سرہ پرلہ پسے راځی آو د شرطیے جملے شرط دغہ دہ ی\nچہ د شرط ادات پہ کښے وی . دشرط ادات پہ صرف کښے بیان شوی .\nفرعیہ جملہ\nفرعیہ جملہ هغہ جملہ دہ چہ خپلہ معنی اصلیے جملے اجزا آو ارکانو پورے مشروطہ آو مقیدہ\nکی چہ دغہ ہم د شرطیے جملے سرہ پہ شپږو برخو بېلیږی ( وصفیہ ، استینافیہ ، تفصیلیہ\nتمثیلیہ . معترضہ ) آو تل د ربط د اداتو واسطہ دا اصلیے جملے سرہ مربوطے وی .\nوصفیہ جملہ ـ هغہ جملہ دہ چہ د اصلیے جملے لہ ارکانو یا اجزانو ځخہ یو توصیفوی آو د صفت\nپرځای استعمالېږی :\nیو سړی چہ رښتیا وائی پہ دواړو نړیو کښے نجات مومی لمړی جملہ یعنے"}
{"book": "adl0455", "page": 360, "text": "۲۳۷\n(یوسره ی چه بستیا وائی) وصفیه جمله آووروستی جمله اصلیه ده.\nاستینافیه جمله ـ ہغہ جملہ دہ چہ مخکینی جملہ نہ متولد مقدر سوال لہ جواب وی.\nمثلاً : (حضرت پیغمبر فرمائی دخانګو نه ترلحده پورسے علم وغواسری). (ہرڅوک\nچه علم ادب آوحیانه لری ہرچاڅخه ذلیل کېږی ، ولی چه دسړی شرف په علم آو\nادب آو ہنر آوحیا سره ده ی) په اولہ فقرہ کښے وویل شوچه (حضرت پیغمبر فرمائی)\nدغته سوال واردپېږی چه (څه فرمائی) نو دوہ یمه جمله چه (دځانګو نه . . . . الخ)\nدہغہ خواب دہ ی، ہمد غہ سے پہ دوہ یمہ فقرہ کښے دغہ پښتنه وارد پېږی آو دلیل\nغښتہ کېږی چه (ولے ذلیلېږی) نو دغتہ ہم (ولے چه شرف . . . الخ)\nدہغہ سوال جواب آواستدلال دپارہ راوړل شوه ی .\nتفصیلیه جمله ـ ہغہ جملہ دہ چہ داصلیے جملے لہ ارکانو آواجزانوڅخه یوتفصیلوی مثلاً:\nالمرتودوښه ہرچیرته یوشان نہ وی ملکه چه ہرڅومره سره ی استوایکے خواته لاړ شی\nتو دوښه د پړ پېږی آوہرڅومره چه استوایکے نہ لرے شی لږپېږی.\nتمثیلیه جمله ـ ہغہ جملہ دہ چہ داصلیے جملے لہ ارکانو آواجزانوڅخہ یوه تمثیل آوتشبیہ"}
{"book": "adl0455", "page": 361, "text": "BEST COPY(S) AVAILABLE\n۳۳۸\nپہ دول ایضاح وی، مثلاً : انسان دغہ لہ لاملہ چہ د عقل او تدبیر خاوند دے\nدی دہ ہر ولو یو چارو د عہدے څخہ وتلی شی ، مثلاً : دیو میاشتنی مسافہ د\nطیارے د ایجاد و پہ واسطہ پہ یوہ ورځ قطع کوی او دو میاشتنی لارے څخہ پہ څو\nثانیو کښے خبرے آوری.\n\nمعترضہ جملہ ۔ ہغہ دہ چہ دیوے جملے دا جزا ئو لیا د دو جملو پہ منځ کښے راځی پہ کہ\nلرے کړہ شی د جملو ارتباط تہ خلل نہ رسیږی، مثلاً : وزیر اکبرخان ۔ چہ د غازیتو ب\nعنوان لری ۔ پہ بلخ کښے وفات شوہ ی او ہما غلتہ ښخ دے.\nمعترضہ جملہ لیا د دوہ لیند کو پہ منځ کښے ( ) لیا د دوہ کیرښکو پہ منځ کښے ۔ ۔ ښودل کیږی.\nمطلقہ جملہ ۔ مقیدہ جملہ\nجملے د معنا پہ اعتبار ہم دوہ رازہ دی یوے تہ ( مطلقہ جملہ ) بلے تہ ( مقیدہ جملہ )\nویلہ کیږی.\nمطلقہ جملہ ۔ ہغہ جملہ دہ چہ یواځے پہ خپلو اصلی ارکانو سرہ مرام او مقصد افادہ\nکوی ، لکہ : ڈیرہ کلکہ دہ، تہ عالم یئے، آټک را غدی."}
{"book": "adl0455", "page": 362, "text": "۳۳۹\n\nمقیده جمله - هغه جمله ده چه پر اصلی ارکانو دځینو (۱) قید و نو په علاوه کولو\nمدعا افاده کوی ، لکه : د ولاس سیند او به تر خی دی ، کتاب مې داحمد نه\nوا خېست .\n\n(۱) دجملې متممات أوقيود ، اضافيه ، وصفيه ، كمیه ، ظرفیه غوندې ."}
{"book": "adl0455", "page": 363, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0455", "page": 364, "text": "دریمه برخه\n\nمصادر"}
{"book": "adl0455", "page": 365, "text": "پښتو مصادر: مخصوص لازمی د(ل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چه د\nمستعمل مصدر دی\nداشتقاق تفصیلات\n۱ اوسیهل . م .\n۲ پوچل . م .\n۳ جرل . م .\n۴ دانګل . م .\n۵ درومل . م .\n۶ خندل . م .\n۷ رنځل . . .\n۸ ژرل . م .\n۹ غپل . م .\n۱۰ لامبل . م ."}
{"book": "adl0455", "page": 366, "text": "پښتو مصادر:\nمخصوص لازمی دل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چنه اصل مصدر شیم دی\nد اشتقاق تفصیلات\n۱۱\nلورل\n.\n.\nم.\n۱۲\nنخل\n.\n.\n.\n۱۳\nنینگل\nم.\n.\n.\n۱۴\nهنگول\nم.\n.\n.\nغیر مخصوص لازمی (ل) والا مصادر\n۱۵\nآلوتل\nآتوزل\nم.\n.\nد دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نورے\nټولے صیغی اشتقاقیږی .\n۱۶\nپوټکول\nپوټکر\nم.\n.\n\"\n\"\n\"\n۱۷\nپری وتل\nپریوزل\nم\n.\n\"\n\"\n\"\n۱۸\nتړیلودل\nتړیل\n.\n.\n\"\n\"\n\"\n۱۹\nتلل\nلاسول\nاصل\nX\nد ولاسول ، نه مطلق ماضی، استقبال، التزامی فعل، هو مهوی\nامر، و دلیل ، نه حال ، اخباری، نهی، غیر صیغو امر، او د (تلل)\nیا نے سینے اشتقاقیږی ."}
{"book": "adl0455", "page": 367, "text": "غیر مخصوص لازمی (ل) والا پستو مصادر:\nشماره مصدر غیر مستعمل مصادر چې دپاس مصدر متمم دی م اشتقاق تفصیلات\n۲۰ څملاسل څمل م . ددغه غیر مستعمل مصدر نه ، پرته د ماضی نورې ټولی صیغی اشتقاقیږی.\n۲۱ ځغاستل ځغل م . \" \" \"\n۲۲ ختل خجل م . \" \" \"\n۲۴ رغښل رغرل م . \" \" \"\n۲۵ کښیوتل کښیول م . \" \" \"\n۲۶ کښاستل کښ م . \" \" \"\n۲۷ نښتل نښل م . \" \" \"\n۲۸ وتل وتل م . \" \" \"\n۲۹ آونښتل آونل م . \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 368, "text": "پښتو مصادر : \tمتعدی (ل) والا\nشماره \tاسم مصادر \tمستعمل مصادر پښتو اصیل\nمصدر متهم وی \tداشتقاق تفصیلات\n\tمتعدی \t(ل) \tوالا \t\n۳۰ \tآخښل \t. \t. \t. \t\n۳۱ \tآخیستل \tآخښل \tم. \t. \tد دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته دماضی نورے\nټولے صیغے اشتقاقیکی .\n۳۲ \tآزمایل \t. \tم. \t. \t\n۳۳ \tآزميیل \t. \tم. \t. \t\n۳۴ \tآغږول \t. \tم \t. \t\n۳۵ \tآغوستل \tآغوښل \tم. \t. \t\"\t\"\t\"\n۳۶ \tاودل \tاوبل \t. \t. \t\"\t\"\t\"\n۳۷ \tاودل \t. \t. \t. \t\n۳۸ \tبلل \t. \tم. \t."}
{"book": "adl0455", "page": 369, "text": "پښتو مصادر :\nمتعدی (ل) لا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر شمیر دی\nداشتقاق تفصیلات\n۴۰\nبولل\n.\n.\n.\n۴۱\nبیول\nبوثل\nبیایی\nبوځل\nد(بیول) پـرته د مطلق ماضی توری ټولی صیغی د(بوثل) نه دی\nآوو(بوځل) نه استقبال التزامی، معموله واسم اشتقاق\nکښی دی پـاتی مطلقه ماضی و د بیا یل) نه حال اخباری دی\n۴۲\nپالل\n.\n.\n.\n۴۳\nپراښیتل\nپراښمل\n.\n.\nددغه غیر مستعمل مصد رنه پر ته دماضی نوری\nټولی صیغی اشتقاقیږی.\n۴۴\nپرښل\n.\n.\n.\n۴۵\nپریښودل\nپریښول\n.\n.\n\" \" \"\n۴۶\nپری مینځل\n.\n.\n.\n۴۷\nپښتل\n.\n.\n.\n۴۸\nپلیل\n.\n.\n.\n۴۹\n*\n.\n.\n.\nدی دی اسما، صوت ضمیر ،پیشوند"}
{"book": "adl0455", "page": 370, "text": "متعدی (ل) والا\nپښتو مصادر :\nشماره\nاسم مصور\nغیر مستعمل مصادرچہ\nمتمم مستعمل مصدری\nداشتقاق تفصیلات\n۵۰\nپلول\n۵۱\nپورے وہتل\nپورے ویستل\nدوغہ غیر مستعمل مصدر نہ پر تہ د ماضی نورے ټولی\nصیغے اشتقاق کیږی .\n۵۲\nپورے وهل\n۵۳\nپوزل\n۵۴\nپوول\nپیول\nدوغہ غیر مستعمل مصدر نہ پر تہ د ماضی نورے ټولی\nصیغے جوړ یږی .\n۵۵\nپہرل\n۵۶\nپیژاندل\nپیژل\nدوغہ غیر مستعمل مصدر نہ پر تہ د ماضی نورے ټولی\nصیغے اشتقاق کیږی .\n۵۷\nپییل\n۵۸\nپوکل\n۵۹\nتبل"}
{"book": "adl0455", "page": 371, "text": "پښتو مصادر : \tمتعدی (ل) والا\n\nشماره \tصیغه مصادر \tغیر مستقل مصدروی \tمستقل مصدروی \tاشتقاق تفصیلات\n٦٠ \tتپّل \tم \t. \t.\n٦١ \tترټل \tم \t. \t.\n٦٢ \tتړل \tم \t. \t.\n٦٣ \tتَلل \t. \t. \t.\n٦٤ \tتوږل \tم \t. \t.\n٦٥ \tتَهّیّل \t. \t. \t.\n٦٦ \tټاپل \tم \t. \t.\n٦٧ \tټا کل \tم \t. \t.\n٦٨ \tټو کل \t. \t. \t.\n٦٩ \tټو کوهّل \t. \t. \t."}
{"book": "adl0455", "page": 372, "text": "۷\n\nپښتو مصادر :\nمتعدی (ل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر مستعمل مصادر چه\nبمستعمل مصدر وی\nداشتقاق تفصیلات\n۷۰\nنومبل\n.\n.\n.\n\n۷۱\nنونږییل\n.\n.\n.\n\n۷۲\nچاول\n.\n.\n.\nدغه مصدر نہ یوازے د ماضی صیغے اشتقاقہږی\nنورے ٹولے صیغے (چول) نہ\n۷۳\nچول\n.\n.\n.\n\n۷۴\nچنرل\n.\n.\n.\n\n۷۵\nچیچل\n.\n.\n.\n\n۷۶\nڅټل\n.\n.\n.\n\n۷۷\nڅکل\n.\n.\n.\n\n۷۸\nخندل\n.\n.\n.\n\n۷۹\nڅوکوییل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 373, "text": "پښتو مصادر: مستعدی دل) والا\nشماره\nاسم مصدر\nصیغہ مستعمل مصادرچہ\nصيغه مستعمل مصدروی\nشتقاق تفصیلات\n۸۰ ځیرل . . .\n۸۱ ځهرل . . .\n۸۲ ځانگل . . .\n۸۳ ځبل . . .\n۸۴ ځپښل . . .\n۸۵ ځغمل . . .\n۸۶ ځيځہرل . . .\n۸۷ څپښځل . . .\n۸۸ خرل . . .\n۸۹ خریپل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 374, "text": "۹\nپښتو مصادر : متعدی ( ل ) والا\nشماره اسم مصدر غیر مستعمل مصادر چه مستعمل مصادر وی اشتقاق تفصیلات\n۹۰ خوړل ٠ ٠\n۹۱ رابښکل را کاږل ٠ دوغه غیر مستعمل مصدر نه پرته ، ماضی نورے ټولی صیغے اشتقاق کیږی .\n۹۲ راوړل ٠ ٠ ٠\n۹۳ راوستل راول ٠ دوغه غیر مستعمل مصدر نه پرته، ماضی نورے ټولی صیغے اشتقاق کیږی .\n۹۴ رټل ٠ ٠ ٠\n۹۵ رودل ٠ ٠ ٠\n۹۶ روزل ٠ ٠ ٠\n۹۷ رېبل ٠ ٠ ٠\n۹۸ زبل ٠ ٠ ٠\n۹۹ زدوېل ٠ ٠ ٠"}
{"book": "adl0455", "page": 375, "text": "۱۰\n\nپښتو مصادر : متعدی (ل) والا\nشماره اسم مصدر غیر مستعمل مصادر چه در مستعمل مصدرسم اوی دا شقاق تفصیلات\n١٠٠ زول ٠ ٠ ٠\n۱۰۱ ژغورل ٠ ٠ ٠\n١٠٢ ساتل ٠ ٠ ٠\n١٠٣ سپارل ٠ ٠ ٠\n١٠٤ سپرل ٠ ٠ ٠\n١٠٥ ستايل ٠ ٠ ٠\n١٠٦ سكنزل ٠ ٠ ٠\n١٠٧ سیزل ٠ ٠ ٠\n١٠٨ سوزل ٠ ٠ ٠\n١٠٩ سهل ٠ ٠ ٠"}
{"book": "adl0455", "page": 376, "text": "۱۱\n\nپښتو مصادر :\tمتعدی (ل) والا\n\nشماره\tاسم مصادر\tغیر مستعمل مصادر چدو مستعمل مصادر راوی\tد اشتقاق تفصیلات\n۱۱۰\tسیل\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۱\tسیخل\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۲\tشاربل\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۳\tشپیلل\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۴\tشول\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۵\tشمهول\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۶\tشنل\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۷\tشومل\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۸\tشیندل\t\"\t\"\t\"\t\n۱۱۹\tښنکل\tکابل\t\"\tدغه غیر مستعمل مصد ر نه پرته د ماضی نورے ټولی صیغی اشتقاق کیږی."}
{"book": "adl0455", "page": 377, "text": "پښتو مصاور: متعدی (ل) والا\nشماره\nمستعمل مصادر\nغیر مستعمل مصاور چه د مستعمل\nمصادر متمم دی\nد اشتقاق تفصیلات\n۱۲۰ ښودل ښیل \" د دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نورے ټولے\nصیغے اشتقاق کیږی.\n۱۲۱ ښکنجل \" \" \n۱۲۲ ښندل \" \" \n۱۲۳ ښهل \" \" \n۱۲۴ غوول غیل \" د دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نورے ټولے\nصیغے اشتقاق کیږی.\n۱۲۵ غرل \" \" \n۱۲۶ غوښتل غوړل \" د دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نورے ټولے\nصیغے اشتقاق کیږی.\n۱۲۷ کتل کول \" \" \" \" \"\n۱۲۸ کنبل کاږل \" \" \" \" \"\n۱۲۹ کنبیکښل کنبیکږل \" \" \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 378, "text": "۱۳\n\nپښتو مصادر :\nمتعدی (ل) والا\n\nشماره | اسم مصدر | غیر مستعمل | مستعمل مصدر چہ | مستعمل مصدر پری | اشتقاق تفصیلات\n۱۳۰ | کښیوتل | کښیوتل | . | . | اوغہ غیر مستعمل مصدر نہ پرتہ د ماضی نورے ٹولے صیغے اشتقاقيږی .\n۱۳۱ | کښیل | | . | . | .\n۱۳۲ | کول | | . | . | .\n۱۳۳ | کږل | | . | . | .\n۱۳۴ | کږول | | . | . | .\n۱۳۵ | کڼل | | . | . | .\n۱۳۶ | کنل | | . | . | .\n۱۳۷ | کونل | | . | . | .\n۱۳۸ | کے ایستل | کے ویستل | . | . | اوغہ غیر مستعمل مصدر نہ پرتہ د ماضی نورے ٹولے صیغے اشتقاقيږی .\n۱۳۹ | کښے ایستل | کښے ویستل | . | . | \" \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 379, "text": "پښتو مصادر :\n۱۴\nمتعدی (ل) والا\n\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه د\nمستعمل مصدر خم دی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۱۴۰ کښینول کینول و دکښینول ) نه ماضی صیغے و (کیمزول ) نه استمراری مضارع\nاستقبال، معہود امر، آو و (بدول ) نه حال و اجباری\n۱۴۱ کښندل · · فعل ، غیر معہود امر، نہی ، اشتقاقیږی .\n۱۴۲ کښوتل کښل \" دغیر مستعمل مصدر نہ پرته دماضی نورے ٹولے\nصیغے اشتقاقیږی .\n۱۴۳ ګالل · · \n۱۴۴ ګنل · · \n۱۴۵ ګوپل · · \n۱۴۶ ګوډل · · \n۱۴۷ ګومل · · \n۱۴۸ ګندل · · \n۱۴۹ ګنډل · ·"}
{"book": "adl0455", "page": 380, "text": "۱۵\nپښتو مصادر : متعدی (ل) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمصدر\nمستعمل\nمصادر چه\nمتمم وی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۵۰ لښل . . . \n۱۵۱ لول . . . \n۱۵۲ لړل . . . \n۱۵۳ لوستل لويل . دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نوری ټولی\n صیغی اشتقاق کیږی .\n۱۵۴ لیدل وینل . \" \" \" \"\n۱۵۵ لوښل . . . \n۱۵۶ لوغل . . . \n۱۵۷ لېږل . . . \n۱۵۸ ليګل . . . \n۱۵۹ مروړل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 381, "text": "۱۶\nپښتو مصادر : \nمتعدی (ل) والا\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چې \nبجای مصدر متعدی\nمستعمل\nداشتقاق تفصیلات \n۱۶۰ \nملل\n. \n. \n. \n۱۶۱ \nمندل \n. \n. \n. \n۱۶۲\nمنل \n. \n. \n. \n۱۶۳\nمورل\n. \n. \n. \n۱۶۴\nموښل\n. \n. \n. \n۱۶۵ \nموږل\n. \n. \n. \n۱۶۶\nمومل \n. \n. \n. \n۱۶۷\nموندل\n. \n. \n. \n۱۶۸\nمینځل\n. \n. \n. \n۱۶۹ \nنښپېول\n. \n. \n."}
{"book": "adl0455", "page": 382, "text": "۱۷\n\nپښتو مصادر : متعدی (ل) والا\n\nشماره | مصادر | صیغۀ امر | صیغۀ نهی | اسم فاعل | غیر مستعمل مصادر چه ډل | مستعمل دی | د اشتقاق تفصیلات\n۱۷۰ | نغارل | \" | \" | \" | \"\n۱۷۱ | نغرل | \" | \" | \" | \"\n۱۷۲ | ویل | \" | \" | \" | \"\n۱۷۳ | وجل | وژنی | \" | \" | د دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نورے ټولی صیغے اشتقاق کیږی .\n۱۷۴ | ورزل | \" | \" | \" | \"\n۱۷۵ | نیول | نیسی | \" | \" | د دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی آو اقتداری فعل نورے ټولی صیغے اشتقاق کیږی .\n۱۷۶ | ورل | \" | \" | \" | \"\n۱۷۷ | ورل | یوسی | \" | \" | د دغه غیر مستعمل مصدر نه ابتدائی فعل مستقبل آو مجهول امر، اشتقاق کیږی\n۱۷۸ | وژل | وژنی | \" | \" | د دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نورے ټولی صیغے اشتقاق کیږی\n۱۷۹ | و ويدل | \" | \" | \" | \" | \" | \" | \""}
{"book": "adl0455", "page": 383, "text": "۱۸\nپښتو مصادر :\nمتعدی (ل) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمصدر چہ د\nمصدر وی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۸۰\nوهل\n.\n.\n.\n۱۸۱\nویښتل\nبښل\n.\n.\nد دغه غیر مستعمل مصدر نه پرته د ماضی نورے ټولی\nصیغے اشتقاقیږی\n۱۸۲\nویښل\n.\n.\n.\n۱۸۳\nویشتل\n.\n.\n.\n۱۸۴\nونځل\n.\n.\n.\n۱۸۵\nوہیـل\n.\n.\n.\n{ول) والا مصادر : هغه دوال چه د فعل ماده ئے صفت}\n{یا مخفف د مفعول اسم یا منسوب اسم و  ی}\n۱۸۶\nآځہرول\n.\n.\n.\n۱۸۷\nآغزنول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 384, "text": "۱۹\n\nپښتو مصادر (دول) والا مصادر ہندول چہ فعل مادہ ئے صفت یا مخفف مفعول ہم یا منسوب اسم وی.\nشماره\nاسم مصدر\nغیر مستعمل مصادر چہ د بل مصدر حکم وی\nد اشتقاق تفصیلات\n۱۸۸ آسانول . . .\n۱۸۹ آغږول . . .\n۱۹۰ اجوتول . . .\n۱۹۱ ارزانول . . .\n۱۹۲ انگارول . . .\n۱۹۳ استادول . . .\n۱۹۴ اوږنول . . .\n۱۹۵ اوچتول . . .\n۱۹۶ اوزگارول . . .\n۱۹۷ اوږدول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 385, "text": "۲۰\nپښتو مصادر: (ول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چې په\nمستعمل مصدر کې دي\nد اشتقاق تفصیلات\n۱۹۸\nایسارول\n.\n.\n.\n۱۹۹\nاېلول\n.\n.\n.\n۲۰۰\nبدورول\n.\n.\n.\n۲۰۱\nبرېندول\n.\n.\n.\n۲۰۲\nبرسېرول\n.\n.\n.\n۲۰۳\nبرګول\n.\n.\n.\n۲۰۴\nبشپړول\n.\n.\n.\n۲۰۵\nبلول\n.\n.\n.\n۲۰۶\nبلمنکول\n.\n.\n.\n۲۰۷\nبوبول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 386, "text": "۲۱\nپښتو مصادر : (ول) والا\nشماره\nاسم مصدر\nنیستعمل مصادر چنه ول\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۲۰۸ بختول . . .\n۲۰۹ پټول . . .\n۲۱۰ پخول . . .\n۲۱۱ پخول . . .\n۲۱۲ پرېږدول . . .\n۲۱۳ پستول . . .\n۲۱۴ پښیمانول . . .\n۲۰۵ پنډول . . .\n۲۰۶ پوخول . . .\n۲۰۷ پوستول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 387, "text": "۲۲\n(ول) والا\nپښتو مصادر :\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه و مل مصدر مهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۲۰۸\nپہ ځنګول\n*\n*\n۲۰۹\nپہ ریګول\n*\n*\n*\n۲۱۰\nپہ یادول\n*\n*\n*\n۲۱۱\nتاوول\n*\n*\n*\n۲۱۲\nترورول\n*\n*\n*\n۲۱۳\nتونیخول\n*\n*\n*\n۲۱۴\nتریوول\n*\n*\n*\n۲۱۵\nتودول\n*\n*\n*\n۲۱۶\nتورول\n*\n*\n*\n۲۱۷\nتولول\n*\n*\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 388, "text": "۲۳\nپښتو مصادر: (ول) والا\nشماره\nاسم مصد\nغیر مستعمل مصادر\nمستعمل مصادر حصه دوم\nمصدر حکمی\nاشتقاق تفصیلات\n۲۱۸ تو یول\n۲۱۹ تهر ول\n۲۲۰ ټکورول\n۲۲۱ ټولول\n۲۲۲ ټيئول\n۲۲۳ ټينگول\n۲۲۴ جارول\n۲۲۵ بختول\n۲۲۶ جگول\n۲۲۷ جوتول"}
{"book": "adl0455", "page": 389, "text": "۲۴\nپښتو مصادر : \n(ول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمصدر چه متمم دی\nمتمم\nداشتقاق تفصیلات\n۲۲۸\nجوړول\n.\n.\n.\n۲۲۹\nچاپهرول\n.\n.\n.\n۲۳۰\nچاودول\n.\n.\n.\n۲۳۱\nچپول\n.\n.\n.\n۲۳۲\nچنلول\n.\n.\n.\n۲۳۳\nڅپیتول\n.\n.\n.\n۲۳۴\nچیتول\n.\n.\n.\n۲۳۵\nچیحتارول\n.\n.\n.\n۲۳۶\nچنکول\n.\n.\n.\n۲۳۷\nڅرګندول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 390, "text": "۲۵\nپښتو مصادر : (ول) والا\n\nشماره | اسم مصدر | غیر مستعمل مصادر چه در | مستعمل مصدری | د اشتقاق تفصیلات\n۲۳۸ | څورول | . | . |\n۲۳۹ | څورندول | . | . |\n۲۴۰ | ځانول | . | . |\n۲۴۱ | خپلول | . | . |\n۲۴۲ | خپورول | . | . |\n۲۴۳ | خرڅول | . | . |\n۲۴۴ | خروبول | . | . |\n۲۴۵ | خرول | . | . |\n۲۴۶ | خنبول | . | . |\n۲۴۷ | خوړول | . | . |"}
{"book": "adl0455", "page": 391, "text": "٢٦\nپښتو مصادر : (ول) والا\nشماره قسم مصادر مستعمل غیر مستعمل مصادر چه در مستعمل مصدر کردی داشتقاق تفصیلات\n٢٤٨ خوريول . . .\n٢٤٩ خوزول . . .\n٢٥٠ خوږول . . .\n٢٥١ خوښول . . .\n٢٥٢ خیرنول . . .\n٢٥٣ خيشتول . . .\n٢٥٤ خينگول . . .\n٢٥٥ ددول . . .\n٢٥٦ دروندول . . .\n٢٥٧ دندول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 392, "text": "۲۷\nپښتو مصادر:\n(ول) والا\nشماره\nاسم مصدرا\nغیر مستعمل مصادر چه مستعمل\nمصدر گوی\nداشتقاق تفصیلات\n٢٥٨\nدکول\n٢٥٩\nدوبول\n٢٦٠\nدہرول\n٢٦١\nرائولول\n٢٦٢\nراستونول\n٢٦٣\nروږدول\n٢٦۴\nروغول\n٢٦٥\nروڼول\n٢٦٦\nزرغونول\n٢٦٧\nزورول"}
{"book": "adl0455", "page": 393, "text": "۲۸\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستقل مصادر چه ول مصدر هم دی\nد اشتقاق تفصیلات\n٢٦٨ زهيرول . . .\n٢٦٩ زبهرول . . .\n۲۷۰ زږول . . .\n۲۷۱ رنګول . . .\n۲۷۲ روندول . . .\n۲۷۳ ژوبلول . . .\n۲۷۴ سازول . . .\n۲۷۵ سپکول . . .\n٢٧٦ سپورول . . .\n۲۷۷ سپینول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 394, "text": "۲۹\n\nپښتو مصادر : (ول) والا\n\nشماره \nاسم مصدر \nپښتو مصادر چیدل\nغیر مستعمل دی\nمصدر متعدی \nاشتقاق تفصیلات\n\n۲۷۸ ستومانول . . .\n۲۷۹ ستونول . . .\n۲۸۰ سئول . . .\n۲۸۱ سختارول . . .\n۲۸۲ سمبالول . . .\n۲۸۳ سمول . . .\n۲۸۴ سورول . . .\n۲۸۵ سهرول . . .\n۲۸۶ سینگارول . . .\n۲۸۷ ښکارول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 395, "text": "٣٠\nپښتو مصادر :\n( ول ) والا\nشماره\nسم مصادر\nمستعمل مصادر چه خپل\nغیر مصدر تهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n\n٢٨٨ بنویول . . .\n٢٨٩ غبرګول . . .\n٢٩٠ غوپلول . . .\n٢٩١ غورول . . .\n٢٩٢ غوندول . . .\n٢٩٣ کوږهول . . .\n٢٩٤ کوکڼول . . .\n٢٩٥ کرمول . . .\n٢٩٦ کرونول . . .\n٢٩٧ کبزول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 396, "text": "۳۱\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره \nاسم مصادر \nمستعمل\nغیر مستعمل \nمصادر حصه دوم \nمتعدی\nلازمی\nاشتقاق تفصیلات\n۲۹۸ ککرول . .\n۲۹۹ کلپول . . \n۳۰۰ کندوول . .\n۳۰۱ کونرول . .\n۳۰۲ گامول . .\n۳۰۳ گدول . .\n۳۰۴ گرانول . .\n۳۰۵ گرمول . .\n۳۰۶ گرول . .\n۳۰۷ گودول . ."}
{"book": "adl0455", "page": 397, "text": "۳۲\nپښتو مصادر :\n( ول ) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل مصادر چه و\nمستعمل مصدر دی\nداشتقاق تفصیلات\n٣٠٨\nګوګول\n\"\n\"\n\"\n٣٠٩\nلاندول\n\"\n\"\n\"\n٣١٠\nلتارول\n\"\n\"\n\"\n٣١١\nلږول\n\"\n\"\n\"\n٣١٢\nلغړول\n\"\n\"\n\"\n٣١٣\nلنډول\n\"\n\"\n\"\n٣١٤\nلنډول\n\"\n\"\n\"\n٣١٥\nلورول\n\"\n\"\n\"\n٣١٦\nلويول\n\"\n\"\n\"\n٣١٧\nماتول\n\"\n\"\n\""}
{"book": "adl0455", "page": 398, "text": "۳۳\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\n\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمتعدی\nمصادر چیه\nداشتقاق تفصیلات\n\n۳۱۸\nمالگول\n*\n*\n*\n\n۳۱۹\nمخامخول\n*\n*\n*\n\n۳۲۰\nمرول\n*\n*\n*\n\n۳۲۱\nمسکول\n*\n*\n*\n\n۳۲۲\nمورول\n*\n*\n*\n\n۳۲۳\nنابودول\n*\n*\n*\n\n۳۲۴\nنسکورول\n*\n*\n*\n\n۳۲۵\nوچول\n*\n*\n*\n\n۳۲۶\nودانول\n*\n*\n*\n\n۳۲۷\nورانول\n*\n*\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 399, "text": "۳۴\nپښتو مصادر: (ول) والا\n\nشماره \nاسم مصدر \nمستعمل\nغیر مستعمل\nصادر چه قسم مصدر متعدی دی \nداشتقاق تفصیلات \n\n۳۲۸ | ورپیادول | . | . | . | \n۳۲۹ | ورکول | . | . | . | \n۳۳۰ | ورکول | . | . | . | \n۳۳۱ | وروستول | . | . | . | \n۳۳۲ | وریږول | . | . | . | \n۳۳۳ | ولارول | . | . | . | \n۳۳۴ | وورول | . | . | . | \n۳۳۵ | ویجارول | . | . | . | \n۳۳۶ | وینښول | . | . | . | \n۳۳۷ | هارتول | . | . | . |"}
{"book": "adl0455", "page": 400, "text": "۳۵\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل مصدرچه\nغیر مستعمل مصدر دی\nد اشتقاق تفصیلات\n۳۳۸\nهسکول\n.\n.\n.\n۳۳۹\nهیرول\n.\n.\n.\n۳۴۰\nیادول\n.\n.\n.\n(ول) والا :\nهغه دول چه د فعل ماده ئے صفت\nیا مخفف د مفعول اسم یا منسوب اسم نه وی\n۳۴۱\nآرتول\n.\n.\n.\n۳۴۲\nآرول\n.\n.\n.\n۳۴۳\nآستول\n.\n.\n.\n۳۴۴\nآلوزول\n.\n.\n.\n۳۴۵\nآرول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 401, "text": "٣٦\nپښتو مصادرۀ دول، والا مېڅه ول چه د فعل ناده صفت يا مخفف د مفعول اسم يا منسوب اسم نه وی\n\nشمېره | مصادر | غير مستعمل مصادر چه مستعمل مصدر ئې هم دی | مشتقاق تفصيلات\n--- | --- | --- | ---\n٣۴٦ | اوبول | . | . | .\n٣۴٧ | اچول | . | . | .\n٣۴٨ | بائول | . | . | .\n٣۴٩ | برېښول | . | . | .\n٣۵٠ | بړچول | . | . | .\n٣۵١ | بغول | . | . | .\n٣۵٢ | بمول | . | . | .\n٣۵٣ | بنګول | . | . | .\n٣۵۴ | بنړول | . | . | .\n٣۵۵ | بّھول | . | . | ."}
{"book": "adl0455", "page": 402, "text": "۳۷\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره مصدر مستعمل غیر مستعمل متعدی مجهول مصدر اشتقاق تفصیلات\n۳۵۶ پاڅول\n۳۵۷ پارول\n۳۵۸ پرخول\n۳۵۹ پرزول\n۳۶۰ پرسول\n۳۶۱ پزول\n۳۶۲ پسولول\n۳۶۳ پشول\n۳۶۴ پسرول\n۳۶۵ پونبول"}
{"book": "adl0455", "page": 403, "text": "۳۸\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره \tاسم مصادر\tغیر مستعمل مصادر چه در متصل\n\tمصدر مستعمل وی\tاشتقاق تفصیلات\n۳۶۶\tپونر ول\t \t \t \n۳۶۷\tپوهول\t \t \t \n۳۶۸\tتحول\t \t \t \n۳۶۹\tتخنول\t \t \t \n۳۷۰\tتروینول\t \t \t \n۳۷۱\tتروهول\t \t \t \n۳۷۲\tترممول\t \t \t \n۳۷۳\tټالول\t \t \t \n۳۷۴\tټپول\t \t \t \n۳۷۵\tټغول"}
{"book": "adl0455", "page": 404, "text": "۳۹\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره \tاسم مصدر \tمستعمل مصدر \tغیر مستعمل \tمجهول \tمتعدی \tلازم \tاشتقاق \tتفصیلات\n۳۷۶ \tټکرول \t* \t* \t* \t \t \n۳۷۷ \tټکول \t* \t* \t* \t \t \n۳۷۸ \tټنګول \t* \t* \t* \t \t \n۳۷۹ \tټوخول \t* \t* \t* \t \t \n۳۸۰ \tجزول \t* \t* \t* \t \t \n۳۸۱ \tجوتول \t* \t* \t* \t \t \n۳۸۲ \tچړپول \t* \t* \t* \t \t \n۳۸۳ \tچړونګول \t* \t* \t* \t \t \n۳۸۴ \tچغول \t* \t* \t* \t \t \n۳۸۵ \tچلول \t* \t* \t*"}
{"book": "adl0455", "page": 405, "text": "پښتو مصادر : ۴۰ ( ول ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر مصادر په ول\nمتعدی\nمصدری\nداشتقاق تفصیلات\n۳۸۶ چنرول . . .\n۳۸۷ چوخول . . .\n۳۸۸ چورلول . . .\n۳۸۹ چول . . .\n۳۹۰ چونرول . . .\n۳۹۱ څڅول . . .\n۳۹۲ څخول . . .\n۳۹۳ څرخول . . .\n۳۹۴ څښول . . .\n۳۹۵ څملول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 406, "text": "۴۱\n\nپښتو مصادر: (ول) والا\n\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چه\nمستعمل مصدر م دی \nاشتقاق تفصیلات \n\n۳۹۶ ځورنګول . . .\n۳۹۷ ځورول . . .\n۳۹۸ ځغلول . . .\n۳۹۹ خندول . . .\n۴۰۰ خنګول . . .\n۴۰۱ خورول . . .\n۴۰۲ خیرول . . .\n۴۰۳ دانګول . . .\n۴۰۴ دربول . . .\n۴۰۵ درزول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 407, "text": "۴۲\nپښتو مصادر :\n( ول ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر بچه دول\nمستعمل\nمصدروى\nداشتقاق تفصیلات\n۴۰۶\nدر مبول\n۴۰۷\nدر یگول\n۴۰۸\nدرنول\n۴۰۹\nدرول\n۴۱۰\nدروهول\n۴۱۱\nدریگول\n۴۱۲\nدلول\n۴۱۳\nدنگول\n۴۱۴\nدورول\n۴۱۵\nخیرول"}
{"book": "adl0455", "page": 408, "text": "۴۳\n\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\n\nشماره \nاسم مصدر\nغیرمستعمل مصادر چه‌ول\nمصدر متهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۴۱۶ خپرول . . .\n۴۱۷ خپرے لگول . . .\n۴۱۸ خرچول . . .\n۴۱۹ خرسول . . .\n۴۲۰ خرول . . .\n۴۲۱ خندول . . .\n۴۲۲ خوابدول . . .\n۴۲۳ خواشینول . . .\n۴۲۴ خوښول . . .\n۴۲۵ خوځول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 409, "text": "۴۴\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره اسم مصدر غیر مستعمل مصادر چه و / مستعمل مصادر دی اشتقاق تفصیلات\n۴۲۶ خجول . . . \n۴۲۷ خپړول . . . \n۴۲۸ دارول . . . \n۴۲۹ دبول . . . \n۴۳۰ دتول . . . \n۴۳۱ دزول . . . \n۴۳۲ دنگول . . . \n۴۳۳ راستول . . . \n۴۳۴ ربرول . . . \n۴۳۵ رپول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 410, "text": "۴۵\nدپښتو مصادر:\n(ول) والا\nشماره\nاسم مصد\nغیر مستعمل مصادر چه در\nپښتو مصدریتم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۴۳۶\nرنول\n۴۳۷\nرژول\n۴۳۸\nرسول\n۴۳۹\nرغول\n۴۵۰\nرغرول\n۴۵۱\nرپږدول\n۴۵۲\nزارول\n۴۵۳\nزيرول\n۴۵۴\nبرغول\n۴۵۵\nژرول"}
{"book": "adl0455", "page": 411, "text": "۴۶\nپښتو مصادر: (ول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستقل مصادر چه درول\nمصدر ختم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۴۵۶\nسازول\n۴۵۷\nسپرخول\n۴۵۸\nسپمول\n۴۵۹\nسترول\n۴۶۰\nستنول\n۴۶۱\nستومانول\n۴۶۲\nستونزول\n۴۶۳\nسربدالول\n۴۶۴\nسرببره ول\n۴۶۵\nسوخول"}
{"book": "adl0455", "page": 412, "text": "۴۷\nپښتو مصادر : (ول) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل\nغیر مستعمل مصادر چه در اصل\nمصدر مهم وی\nداشتقاق تفصیلات\n۴۶۶ سورول . .\n۴۶۷ سوزول . .\n۴۶۸ سوغول . .\n۴۶۹ سولول . .\n۴۷۰ سونرول . .\n۴۷۱ سینخول . .\n۴۷۲ شپپلول . .\n۴۷۳ شرمول . .\n۴۷۴ شرنګول . .\n۴۷۵ شرتول . ."}
{"book": "adl0455", "page": 413, "text": "۴۸\nپښتو مصادر: (ول) والا\nشماره\nاسم مصدر\nصیغه امر\nمصدر متعدی\nمصدر لازم\nاشتقاق تفصیلات\n۴۷۶ شکول \" \" \"\n۴۷۷ شلول \" \" \"\n۴۷۸ شوکول \" \" \"\n۴۷۹ شومول \" \" \"\n۴۸۰ ښکارول \" \" \"\n۴۸۱ ښورول \" \" \"\n۴۸۲ ښویول \" \" \"\n۴۸۳ غاوول \" \" \"\n۴۸۴ غپول \" \" \"\n۴۸۵ غنول \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 414, "text": "۴۹\nپښتو مصادر\n(ول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nصیغه مستعمل مصادر پښتو در\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمصدر\nاسم\nوی\nاشتقاق تفصیلات\n۴۸۶\nغځول\n*\n*\n*\n۴۸۷\nغړبول\n*\n*\n*\n۴۸۸\nغړپول\n*\n*\n*\n۴۸۹\nغرول\n*\n*\n*\n۴۹۰\nغگول\n*\n*\n*\n۴۹۱\nغوپول\n*\n*\n*\n۴۹۲\nغونول\n*\n*\n*\n۴۹۳\nغورځول\n*\n*\n*\n۴۹۴\nغورول\n*\n*\n*\n۴۹۵\nغوبزول\n*\n*\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 415, "text": "۵۰\nپښتو مصادر : (ول) والا\nشماره\nاسم مصد\nغیر مستعمل مصادر پښتو متعمل\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۴۹۶ غولول . . .\n۴۹۷ کبلول . . .\n۴۹۸ کټول . . .\n۴۹۹ کړپول . . .\n۵۰۰ کرول . . .\n۵۰۱ کنجول . . .\n۵۰۲ کولول . . .\n۵۰۳ کهنول . . .\n۵۰۴ کوفول . . .\n۵۰۵ کنگلول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 416, "text": "۵۱\nپښتو مصادر : (ول) والا\n\nشماره \nاسم مصدر \nغیر متعدی \nمستعمل \nمصادر چټول\nداشتقاق تفصیلات \n\n۵۰٦ ګوځول ۰ ۰ ۰ \n۵۰۷ ګرول ۰ ۰ ۰ \n۵۰۸ ګروهول ۰ ۰ ۰ \n۵۰۹ ګرېول ۰ ۰ ۰ \n۵۱۰ ګرزول ۰ ۰ ۰ \n۵۱۱ ګړول ۰ ۰ ۰ \n۵۱۲ ګلول ۰ ۰ ۰ \n۵۱۳ ګواښول ۰ ۰ ۰ \n۵۱۴ ګونول ۰ ۰ ۰ \n۵۱۵ لئول ۰ ۰ ۰"}
{"book": "adl0455", "page": 417, "text": "۵۲\nپښتو مصادر : ( ول ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چه وښ\nمصدر متهم دی\nد اشتقاق تفصیلات\n۵۱۶\nلالهاندول\n۵۱۷\nلټ پېلئول\n۵۱۸\nلگول\n۵۱۹\nللونول\n۵۲۰\nلمسول\n۵۲۱\nلمبول\n۵۲۲\nلمونځول\n۵۲۳\nلنگول\n۵۲۴\nلوبول\n۵۲۵\nلورول"}
{"book": "adl0455", "page": 418, "text": "۵۳\nپښتو مصادر :\n(ول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر په ول\nغیر\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۵۲۶\nمرول\n.\n.\n.\n۵۲۷\nمړه ول\n.\n.\n.\n۵۲۸\nمشرول\n.\n.\n.\n۵۲۹\nنخول\n.\n.\n.\n۵۳۰\nنښلول\n.\n.\n.\n۵۳۱\nودول\n.\n.\n.\n۵۳۲\nورول\n.\n.\n.\n۵۳۳\nوریتول\n.\n.\n.\n۵۳۴\nورول\n.\n.\n.\n۵۳۵\nویړمول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 419, "text": "۵۴\n\nپښتو مصادر : (ول) والا\nشماره \nصيغه ها\nمستعمل مصادر چہ ول\nمصدر متعدی \nداشتقاق تفصیلات\n۵۳۶\nونجول\n.\n.\n.\n۵۳۷\nويلرول\n.\n.\n.\n۵۳۸\nویدول\n.\n.\n.\n۵۳۹\nوہرول\n.\n.\n.\n۵۴۰\nویلول\n.\n.\n.\n۵۴۱\nویول\n.\n.\n.\n۵۴۲\nهنگولول\n.\n.\n.\n۵۴۳\nهيشول\n.\n.\n.\n{ کول والا مصادر }"}
{"book": "adl0455", "page": 420, "text": "۵۵\n\nپښتو مصادر: (کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر هم دی\nد اشتقاق تفصیلات\n۵۴۴ اخ کول\n۵۴۵ اذان کول\n۵۴۶ استازه یی کول\n۵۴۷ اغپزه کول\n۵۴۸ اکاری کول\n۵۴۹ اباکول\n۵۵۰ الجی کول\n۵۵۱ اندکول\n۵۵۲ اندکول\n۵۵۳ اتیتی کول"}
{"book": "adl0455", "page": 421, "text": "٥٦\nپښتو مصادر : ( کول ) والا\nشماره \tاسم مصادر\tمستعمل مصادرپښتوول\nمصد ر \tمتعدی\tغیر \tداشتقاق تفصیلات\n۵۴۴\tاټبران کول\t*\t*\t*\t\n۵۴۵\tاټپرلای کول\t*\t*\t*\t\n۵۴۶\tاجوڼ کول\t*\t*\t*\t\n۵۴۷\tاځه کول\t*\t*\t*\t\n۵۴۸\tاخے کول\t*\t*\t*\t\n۵۴۹\tادا کول\t*\t*\t*\t\n۵۵۰\tادکه کول\t*\t*\t*\t\n۵۵۱\tادو بدو کول\t*\t*\t*\t\n۵۵۲\tارغشری کول\t*\t*\t*\t\n۵۵۳\tارغونجدی کول\t*\t*\t*"}
{"book": "adl0455", "page": 422, "text": "۵۷\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر په کول\nمصد متعددی\nداشتقاق تفصیلات\n۵۵۴ اوږه کول\n۵۵۵ ازانگه کول\n۵۵۶ استاکول\n۵۵۷ اکوک کول\n۵۵۸ اندازه کول\n۵۵۹ اندیښه ی کول\n۵۶۰ اندی کول\n۵۶۱ اوږه کول\n۵۶۲ اوږه لوه ی کول\n۵۶۳ اوده کول"}
{"book": "adl0455", "page": 423, "text": "۵۸\nپښتو مصادر:\n(کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چه\nغیر مستعمل مصادر\nمستعمل مصادر دی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۵۶۲ اورته کول\n۵۶۵ اوربړه کول\n۵۶۶ اور کول\n۵۶۷ اورلږوندی کول\n۵۶۸ اوروږی کول\n۵۶۹ اوره کول\n۵۷۰ اوښکی کول\n۵۷۱ اوشے کول\n۵۷۲ اوښید کول\n۵۷۳ آسبه کول"}
{"book": "adl0455", "page": 424, "text": "۵۹\n\nپشتو مصادر :\n( کول ) والا\n\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه و مل\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۵۷۴\nاو ښکے کول\n.\n.\n.\n\n۵۷۵\nاو ګره کول\n.\n.\n.\n\n۵۷۶\nاوږه کول\n.\n.\n.\n\n۵۷۷\nاوږه سوه ئی کول\n.\n.\n.\n\n۵۷۸\nاوهوکول\n.\n.\n.\n\n۵۷۹\nئیره کول\n.\n.\n.\n\n۵۸۰\nاینده کول\n.\n.\n.\n\n۵۸۱\nبابک کول\n.\n.\n.\n\n۵۸۲\nباره کول\n.\n.\n.\n\n۵۸۳\nباړه کول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 425, "text": "پښتو مصادر:\n(کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه د\nمستعمل مصدر متمم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۵۸۴\nباندے کول\n۵۸۵\nبجی کول\n۵۸۶\nبرار کول\n۵۸۷\nبراودے کول\n۵۸۸\nبرکول\n۵۸۹\nبوید کول\n۵۹۰\nبهیا کول\n۵۹۱\nبزوکدی کول\n۵۹۲\nبغارے کول\n۵۹۳\nبگورے کول"}
{"book": "adl0455", "page": 426, "text": "پښتو مصادر : (کول) والا\nشماره قسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر هم دی\nمستعمل\nداشتقاق تفصیلات\n۵۹۴ بلکه کول\n۵۹۵ بندار کول\n۵۹۶ بوره کول\n۵۹۷ بوره کول\n۵۹۸ بهرته کول\n۵۹۹ بیره کول\n۶۰۰ پاتی کول\n۶۰۱ پالنه کول\n۶۰۲ پام کول\n۶۰۳ پاندی کول"}
{"book": "adl0455", "page": 427, "text": "پښتو مصادر :\n(کول) والا\nشماره\nقسم مصادر\nغیرمستعمل مصادر چه اصل مصدر متمم دی\nاستقاق تفصیلات\n۶۰۴\nپټوه کول\n۶۰۵\nپټندی کول\n۶۰۶\nپخلا کول\n۶۰۷\nپدل کول\n۶۰۸\nپر تله کول\n۶۰۹\nپرهار زه کول\n۶۱۰\nپرے کول\n۶۱۱\nپسپس کول\n۶۱۲\nپسهره کول\n۶۱۳\nپشے کول"}
{"book": "adl0455", "page": 428, "text": "۶۳\nپښتو مصادر : د (کول) والا\nشماره صیغه مصادر غیر مستعمل مصادر چه د مستعمل مصدر دی د اشتقاق تفصیلات\n۶۱۴ پښتنه کول . . .\n۶۱۵ پګړه کول . . .\n۶۱۶ پلمه کول . . .\n۶۱۷ پندوس کول . . .\n۶۱۸ پندوسکی کول . . .\n۶۱۹ پوجی کول . . .\n۶۲۰ پوټی کول . . .\n۶۲۱ پورې کول . . .\n۶۲۲ پوکول . . .\n۶۲۳ پوه کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 429, "text": "۶۴\nپښتو مصادر : ( کول ) والا\nشماره | اسم مصدر | غیر مستعمل مصادر پښتو | مصدر متعدی | داشتقاق تفصیلات\n٦٢۴ | په نګی کول\n٦٢٥ | په زړه کول\n٦٢٦ | په شنوکول\n٦٢٧ | په عظم کول\n٦٢٨ | په مالګه کول\n٦٢٩ | په نوکی کول\n٦٣٠ | پيښه کول\n٦٣١ | پيښې کول\n٦٣٢ | تالا کول\n٦٣٣ | تبری کول"}
{"book": "adl0455", "page": 430, "text": "۶۵\nپښتو مصادر:\n(کول) والا\nشماره\nصحیحه\nغیر مستعمل مصادر چه مستعمل\nمصادر متهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۶۳۴\nتپاندہ کول\n.\n.\n.\n۶۳۵\nتاو کول\n.\n.\n.\n۶۳۶\nتویګنی کول\n.\n.\n.\n۶۳۷\nترپکې کول\n.\n.\n.\n۶۳۸\nترسره کول\n.\n.\n.\n۶۳۹\nتړلہ کول\n.\n.\n.\n۶۴۰\nترغارۀ کول\n.\n.\n.\n۶۴۱\nترور کول\n.\n.\n.\n۶۴۲\nترونۀ کول\n.\n.\n.\n۶۴۳\nتروې کول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 431, "text": "۶۶\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \tاسم مصادر\tغیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر شمیر دی\tداشتقاق تفصیلات\n۶۴۴\tتوه کول\t \t \t \n۶۴۵\tتوھه کول\t \t \t \n۶۴۶\tتره کول\t \t \t \n۶۴۷\tترانګ برا نګے کول\t \t \t \n۶۴۸\tترهہ کول\t \t \t \n۶۴۹\tتبزه ی کول\t \t \t \n۶۵۰\tترون کول\t \t \t \n۶۵۱\tتم کول\t \t \t \n۶۵۲\tتنزاکول\t \t \t \n۶۵۳\tتورتیے کول"}
{"book": "adl0455", "page": 432, "text": "۲۷\n\nپښتو مصادر: (کول) والا\nشماره\nاسم مصدر\nغیرمستعمل مصادرچه اصل مصدر متهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۶۵۴\nتوری کول\n۶۵۵\nتوکول\n۶۵۶\nتیاره کول\n۶۵۷\nتپړوره ی کول\n۶۵۸\nتپړه کول\n۶۵۹\nتپړه‌ی کول\n۶۶۰\nتپښته کول\n۶۶۱\nتپلوکول\n۶۶۲\nټپي کول\n۶۶۳\nټس کول"}
{"book": "adl0455", "page": 433, "text": "۶۸\nپښتو مصادر :\n( کول ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چہ ول\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۶۶۴\nټک کول\n.\n.\n.\n۶۶۵\nټکنډی کول\n.\n.\n.\n۶۶۶\nټکورټکورکول\n.\n.\n.\n۶۶۷\nټګی کول\n.\n.\n.\n۶۶۸\nټوپ کول\n.\n.\n.\n۶۶۹\nټونګ کول\n.\n.\n.\n۶۷۰\nټوټےټوټےکول\n.\n.\n.\n۶۷۱\nټوکے کول\n.\n.\n.\n۶۷۲\nټولہ کول\n.\n.\n.\n۶۷۳\nټيټ کول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 434, "text": "۶۹\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره اسم مصدر مستعمل غیرمستعمل متعدی داشتقاق تفصیلات\n۶۷۴ ټک کول\n۶۷۵ جرګه کول\n۶۷۶ جړهاړی کول\n۶۷۷ جواری کول\n۶۷۸ جوبه کول\n۶۷۹ جوټه کول\n۶۸۰ جوجوره کول\n۶۸۱ جوره کول\n۶۸۲ چاره کول\n۶۸۳ چخړبه کول"}
{"book": "adl0455", "page": 435, "text": "۷۰\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \nاسم مصادر \nمستعمل مصادر چہ در اصل غیر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۶۸۴ چخنہ یا کول \n۶۸۵ چړ آو پر کول\n۶۸۶ چړتی کول\n۶۸۷ چوھار کول\n۶۸۸ چہ پچے کول\n۶۸۹ چرونگھار کول\n۶۹۰ چریتیوب کول\n۶۹۱ چړی کول\n۶۹۲ چکی کول\n۶۹۳ چلا و کول"}
{"book": "adl0455", "page": 436, "text": "۷۱\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره اسم مصادر غیر مستعمل مستعمل مصادر پښتو متعدی لازم اشتقاق تفصیلات\n۶۹۴ چل کول . . .\n۶۹۵ چوغله کول . . .\n۶۹۶ چونډی کول . . .\n۶۹۷ چیغ کول . . .\n۶۹۸ څارا کول . . .\n۶۹۹ څار کول . . .\n۷۰۰ څانګ کول . . .\n۷۰۱ څپڅپانډی کول . . .\n۷۰۲ څرک کول . . .\n۷۰۳ څرکول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 437, "text": "پښتو مصادر : ۷۲ ( کول ) والا\n\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nپښتو مصادر چه د عمل مستم دی\nاشتقاق\nتفصیلات\n\n۷۰۴ خُرمہ کول \" \" \"\n۷۰۵ ځریکے کول \" \" \"\n۷۰۶ ځبننده ی کول \" \" \"\n۷۰۷ ځک کول \" \" \"\n۷۰۸ ځکه کول \" \" \"\n۷۰۹ ځنگ کول \" \" \"\n۷۱۰ څو کہ کول \" \" \"\n۷۱۱ څہره کول \" \" \"\n۷۱۲ ځیرے کول \" \" \"\n۷۱۳ ځالہ کول \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 438, "text": "۷۳\nپښتو مصادر:\n(کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چه د\nمستعمل مصدریم دی\nمشتقاق تفصیلات\n۷۱۴\nځاځولی کول\n\"\n\"\n\"\n۷۱۵\nځبگروهی کول\n\"\n\"\n\"\n۷۱۶\nځک کول\n\"\n\"\n\"\n۷۱۷\nخلمهی کول\n\"\n\"\n\"\n۷۱۸\nخوکول\n\"\n\"\n\"\n۷۱۹\nداروکول\n\"\n\"\n\"\n۷۲۰\nدارے کول\n\"\n\"\n\"\n۷۲۱\nداره کول\n\"\n\"\n\"\n۷۲۲\nدپنو لاندے کول\n\"\n\"\n\"\n۷۲۳\nدپلکوکول\n\"\n\"\n\""}
{"book": "adl0455", "page": 439, "text": "۷۴\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \nقسم مصادر\nمستعمل مصادر چوپه\nغیر مستعمل\nمستعمل مصادر هروی\nداشتقاق تفصیلات\n۷۲۴ ډپو نکی کول\n۷۲۵ در بدی کول\n۷۲۶ درنگ کول\n۷۲۷ درکے کول\n۷۲۸ ډګروے کول\n۷۲۹ دلاسه کول\n۷۳۰ دلی کول\n۷۳۱ دوره کول\n۷۳۲ دورے کول\n۷۳۳ خاپوړے کول"}
{"book": "adl0455", "page": 440, "text": "۷۵\nپښتو مصاور : (کول ) والا\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چه دبل مصدر سهم دی \nداشتقاق تفصیلات\n۷۳۴ خانګرے کول . . .\n۷۳۵ خبره کول . . .\n۷۳۶ خپګان کول . . .\n۷۳۸ خپے سره ورکول . . .\n۷۳۸ خپلوی کول . . .\n۷۴۹ خپہ کول . . \n۷۴۰ خٹے کول . . \n۷۴۱ خدای پامانی کو . \n۷۴۲ خرپه ی کول . . \n۷۴۳ خرخشه ی کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 441, "text": "٧٦\nپښتو مصادر:\n(کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چي دګول\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n٧٤٤\nخرچ کول\n.\n.\n.\n٧٤٥\nخروبدی کول\n.\n.\n.\n٧٤٦\nخوابدوالدی کول\n.\n.\n.\n٧٤٧\nخوابده یی کول\n.\n.\n.\n٧٤٨\nخوابدی کول\n.\n.\n.\n٧٤٩\nخواتوره یی کول\n.\n.\n.\n٧٥٠\nخواتولدی کول\n.\n.\n.\n٧٥١\nخواره کول\n.\n.\n.\n٧٥٢\nخواره واره کول\n.\n.\n.\n٧٥٣\nخواشندی کول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 442, "text": "۷۷\nپښتو مصادر: \n(کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه در مستعمل مصدر هم وی\nاشتقاق تفصیلات\n\n۷۵۴ خواله کول\n۷۵۵ خوب کول\n۷۵۶ خوساکول\n۷۵۷ خوسدی کول\n۷۵۸ خوشی کول\n۷۵۹ خوندکول\n۷۶۰ خوندی کول\n۷۶۱ خیدک کول\n۷۶۲ داد ورکول\n۷۶۳ داده کول"}
{"book": "adl0455", "page": 443, "text": "۷۸\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره\nاسم مصد\nصيغه امر\nمستعمل\nمستعمل\nغير مستعمل\nمصا در چه د\nمصدری\nداشتقاق تفصیلات\n۷۶۴\nدادګیرنه کول\n*\n*\n*\n۷۶۵\nدرۍ کول\n*\n*\n*\n۷۶۶\nدزے کول\n*\n*\n*\n۷۶۷\nدودی کول\n*\n*\n*\n۷۶۸\nدوره کول\n*\n*\n*\n۷۶۹\nدہړی کول\n*\n*\n*\n۷۷۰\nرابنکول کول\n*\n*\n*\n۷۷۱\nرخہ کول\n*\n*\n*\n۷۷۲\nرنګړی کول\n*\n*\n*\n۷۷۳\nروغبر کول\n*\n*\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 444, "text": "۷۹\n\nپښتو مصادر : د کول ) والا\nشماره \nاسم مصدر\nقسمتین مصادر چہ در عمل\nمصدر متعددی\nداشتقاق تفصیلات\n۷۷۴\nروغہ کول\n.\n.\n.\n۷۷۵\nزدہ کول\n.\n.\n.\n۷۷۶\nزرغی کول\n.\n.\n.\n۷۷۷\nزرہ کول\n.\n.\n.\n۷۷۸\nزندی کول\n.\n.\n.\n۷۷۹\nزورلہ کول\n.\n.\n.\n۷۸۰\nزوبر کول\n.\n.\n.\n۷۸۱\nزوے کول\n.\n.\n.\n۷۸۲\nزیارے کول\n.\n.\n.\n۷۸۳\nزہرمہ کول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 445, "text": "پښتو مصادر : (کول) والا\nشماره\nاسم مصدر\nغیر مستعمل مصادر چیده\nمستعمل مصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۷۸۴\nزیره ی کول\n۷۸۵\nژبه کول\n۷۸۶\nژبه کول\n۷۸۷\nژبه ورکول\n۷۸۸\nژوند کول\n۷۸۹\nژوندون کول\n۷۹۰\nژونده ی کول\n۷۹۱\nساز کول\n۷۹۲\nسپتاند کول\n۷۹۳\nسپیره کول"}
{"book": "adl0455", "page": 446, "text": "۸۱\n\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \nاسم مصدر\nغیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر متمم دی\nاشتقاق تفصیلات\n۷۹۴ ستره ی کول . . . \n۷۹۵ ست کول . . .\n۷۹۶ ستومانه کول . . .\n۷۹۷ سر بداله ی کول . . .\n۷۹۸ سر ښیه ی کول . . .\n۷۹۹ سر خوره ی کول . . .\n۸۰۰ سر ځوره ی کول . . .\n۸۰۱ سر ښکته کول . . .\n۸۰۲ سولوی والدی کول . . .\n۸۰۳ سولور والدی کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 447, "text": "۸۲\n\nپښتو مصادر : (کول) والا\n\nشماره | اسم مصادر | غیر مستعمل مصادر چه در | مستعمل مصدر ضم دی | اشتقاق تفصیلات\n۸۰۴ | سره کول | . | . | .\n۸۰۵ | سږه کول | . | . | .\n۸۰۶ | سکښټ کول | . | . | .\n۸۰۷ | سورکول | . | . | .\n۸۰۸ | سورۀ ی کول | . | . | .\n۸۰۹ | سوکی پر نوکی کول | . | . | .\n۸۱۰ | سونږ کول | . | . | .\n۸۱۱ | سوه ی کول | . | . | .\n۸۱۲ | سیاله کول | . | . | .\n۸۱۳ | سیری کول | . | . | ."}
{"book": "adl0455", "page": 448, "text": "۸۳\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \nاسم مصدر\nمستعمل\nغیر مستعمل \nمصادر چوه \nمستعمل مصدر م دی\nداشتقاق تفصیلات\n۸۱۴ سید کول . . .\n۸۱۵ شور کول . . .\n۸۱۶ شو کارے کول . . .\n۸۱۷ شومدی کول . . .\n۸۱۸ ښائسته کول . . .\n۸۱۹ ښکار کول . . .\n۸۲۰ ښکته کول . . .\n۸۲۱ ښه راغلی کول . . .\n۸۲۲ ښه کول . . .\n۸۲۳ ښهرا کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 449, "text": "۸۴\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره\nاسم مصدر\nصیغه مستقبل\nمصدد متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۸۲۴\nښګنږه کول\n۸۲۵\nغارې کول\n۸۲۶\nغابن چیچی کول\n۸۲۷\nغالی کول\n۸۲۸\nغاو کول\n۸۲۹\nغدی کول\n۸۳۰\nغرغره کول\n۸۳۱\nغنګ کول\n۸۳۲\nغلا کول\n۸۳۳\nغلدی کول"}
{"book": "adl0455", "page": 450, "text": "۸۵\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره\nاسم مصد\nغیر متعدی\nمستعمل مصادر چه و\nمتعدی\nمستعمل مصدر دی\nداشتقاق تفصیلات\n۸۳۴\nغوبل کول\n.\n.\n.\n۸۳۵\nغونډ کول\n.\n.\n.\n۸۳۶\nغونټه کول\n.\n.\n.\n۸۳۷\nغوئی کول\n.\n.\n.\n۸۳۸\nغوره کول\n.\n.\n.\n۸۳۹\nغورے کول\n.\n.\n.\n۸۴۰\nغورځی کول\n.\n.\n.\n۸۴۱\nغوبړنیوه ی کول\n.\n.\n.\n۸۴۲\nغومبوره ی کول\n.\n.\n.\n۸۴۳\nغونډاره ی کول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 451, "text": "۸۶\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چه در \nمستعمل مصادر ادی\nداشتقاق تفصیلات\n۸۴۴ کار کول ٠ ٠ ٠\n۸۴۵ کالی کول ٠ ٠ ٠\n۸۴۶ کانګی کول ٠ ٠ ٠\n۸۴۷ کاه کول ٠ ٠ ٠\n۸۴۸ کده کول ٠ ٠ ٠\n۸۴۹ کوکه کول ٠ ٠ ٠\n۸۵۰ کویږه کول ٠ ٠ ٠\n۸۵۱ کویغه کول ٠ ٠ ٠\n۸۵۲ کرس کول ٠ ٠ ٠\n۸۵۳ کرکه کول ٠ ٠ ٠"}
{"book": "adl0455", "page": 452, "text": "۸۷\n\nپښتو مصادر : ( کول ) والا\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چې مستعمل مصادر دی \nداشتقاق تفصیلات \n\n۸۵۴ کرپې کول . .\n۸۵۵ کښته کول . .\n۸۵۶ کنج کول . . .\n۸۵۷ کنځا کول . . .\n۸۵۸ کنځاوې کول . . .\n۸۵۹ کنځله کول . . .\n۸۶۰ کنځلی کول . . .\n۸۶۱ کندا وکپرکول . . .\n۸۶۲ کنگر کول . . .\n۸۶۳ کنگل کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 453, "text": "پښتو مصادر:\n(کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چودل\nمصد متهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۸۶۴\nکودے کول\n۸۶۵\nکوربلے کول\n۸۶۶\nکورے کول\n۸۶۷\nکوژده کول\n۸۶۸\nکوکه کول\n۸۶۹\nکوکے کول\n۸۷۰\nکول\n۸۷۱\nکوڼه کول\n۸۷۲\nکيازه کول\n۸۷۳\nګانړه کول"}
{"book": "adl0455", "page": 454, "text": "۸۹\nپښتو مصادر: (کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر متعدی\nمصادر پشتو\nمتعدی\nاشتقاق تفصیلات\n۸۷۴ گانړه کول . . . \n۸۷۵ گڼه کول . . .\n۸۷۶ گردنی کول . . .\n۸۷۷ گواښ کول . . .\n۸۷۸ گوټ کول . . .\n۸۷۹ گوری کول . . .\n۸۸۰ لاندی کول . . .\n۸۸۱ لاندی باندی کول . . .\n۸۸۲ لاهو کول . . .\n۸۸۳ لټ پټ کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 455, "text": "۹۰\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر متعدی\nمتعدی\nمستعمل مصادر چه دیل\nمصدر متمم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۸۸۴ لوئے کول * * *\n۸۸۵ لښکر کول * * *\n۸۸۶ لگیا کول * * *\n۸۸۷ لوبه کول * * *\n۸۸۸ لوٹ پوٹ کول * * *\n۸۸۹ لوکول * * *\n۸۹۰ لوگړی کول * * *\n۸۹۱ لولپه کول * * *\n۸۹۲ لہ سہہ کول * * *\n۸۹۳ لہ منځہ کول * * *"}
{"book": "adl0455", "page": 456, "text": "۹۱\nپښتو مصادر: (کول) والا\nشماره قسم مصادر غیر مستعمل مصادر چه در محل مصدر مستعمل دی د اشتقاق تفصیلات\n۸۹۴ لیکه کول\n۸۹۵ لېونډی کول\n۸۹۶ ما ینده کول\n۸۹۷ متیازی کول\n۸۹۸ مرکه کول\n۸۹۹ مخ کول\n۹۰۰ مخکی کول\n۹۰۱ مرسته کول\n۹۰۲ مراوه ی کول\n۹۰۳ مرکول"}
{"book": "adl0455", "page": 457, "text": "۹۲\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره\nمهم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر متمم دی\nد اشتقاق تفصیلات\n۹۰۴ مزدی کول . .\n۹۰۵ مسکدی کول . .\n۹۰۶ ملګره یی کول . .\n۹۰۷ منځ ته کول . .\n۹۰۸ منډ و وکول . .\n۹۰۹ منډه کول . .\n۹۱۰ منګارے کول . .\n۹۱۱ موک ورکول . .\n۹۱۲ مهره کول . .\n۹۱۳ مهلټ کول . ."}
{"book": "adl0455", "page": 458, "text": "۹۳\nپښتو مصادر :\n( کول ) والا\n\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چي د\nمستعمل مصدر م دی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۹۱۴\nمیناده کول\n.\n.\n.\n\n۹۱۵\nنا پوهی کول\n.\n.\n.\n\n۹۱۶\nناست و ولاره کول\n.\n.\n.\n\n۹۱۷\nناغیړی کول\n.\n.\n.\n\n۹۱۸\nناوړای کول\n.\n.\n.\n\n۹۱۹\nنږدئ کول\n.\n.\n.\n\n۹۲۰\nنژدی کول\n.\n.\n.\n\n۹۲۱\nنری کول\n.\n.\n.\n\n۹۲۲\nنښه کول\n.\n.\n.\n\n۹۲۳\nنمری کول\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 459, "text": "۹۴\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \tاسم مصادر\tغیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر متوهم دی\tاشتقاق تفصیلات\n۹۲۴\tننداره کول\t\t\t\n۹۲۵\tنوکاری کول\t\t\t\n۹۲۶\tنوهی کول\t\t\t\n۹۲۷\tنیمائی کول\t\t\t\n۹۲۸\tنینی کول\t\t\t\n۹۲۹\tواخ کول\t\t\t\n۹۳۰\tواده کول\t\t\t\n۹۳۱\tواښه کول\t\t\t\n۹۳۲\tو چموره ی کول\t\t\t\n۹۳۳\tوچی کانګی کول"}
{"book": "adl0455", "page": 460, "text": "۹۵\nپښتو مصادر: (کول) والا\nشماره \nصيغه مصادر \nغير مستعمل مصادر چه در مل مصدر متتم دی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۹۳۴ وده کول . . .\n۹۳۵ وراشه کول . . .\n۹۳۶ وراندی کول . . .\n۹۳۷ ور په زره کول . . .\n۹۳۸ ورغومدی کول . . .\n۹۳۹ ورکول . . .\n۹۴۰ وروسته کول . . .\n۹۴۱ وروکول . . .\n۹۴۲ وریته کول . . .\n۹۴۳ وړاندے کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 461, "text": "٩٦\n\nپښتو مصادر: (کول) والا\nشماره\nاسم مصدر\nغیر مستعمل مصادر چه در مل مصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n\n٩٤٤ وزر کول . . .\n٩٤٥ وستدکول . . .\n٩٤٦ وږدی کول . . .\n٩٤٧ وندی کول . . .\n٩٤٨ وهارکول . . .\n٩٤٩ ویده کول . . .\n٩٥٠ وېره کول . . .\n٩٥١ ویلی کول . . .\n٩٥٢ وینا کول . . .\n٩٥٣ هستوګنه کول . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 462, "text": "۹۷\n\nپښتو مصادر : (کول) والا\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چه پس\nمصدرستعم دی \nد اشتقاق تفصیلات\n\n۹۵۴ هنگولا کول\n۹۵۵ هوکره کول\n۹۵۶ یواځی کول\n۹۵۷ پوستوه ی کول\n۹۵۸ یوکول\n۹۵۹ ییوه کول\n\n«کېدل» والا مصادر : هغـ ډول چـ دفعل ماده ئې\nصفت لیا مخفف مفعول سړلیا منسوب اسم وی\n\n۹۶۰ آبلـوکېدل\n۹۶۱ آخړ کېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 463, "text": "۹۸\nپښتو مصادر : (بدل) والا ہغه ڈول چه د فعل مادہ ئے صفت ، یا مخفف دمفعول سم نیا فیست واسم وی\n\nشماره\nمصادر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمصادر چه مستعمل\nدی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۹۶۲ آسانیدل . .\n۹۶۳ آسبو نیدل . .\n۹۶۴ آغږیدل . .\n۹۶۵ اجوتیدل . .\n۹۶۶ ارزانیدل . .\n۹۶۷ اسیدل . .\n۹۶۸ اریدل . .\n۹۶۹ استادیدل . .\n۹۷۰ انگاریدل . .\n۹۷۱ اوبږیدل . ."}
{"book": "adl0455", "page": 464, "text": "۹۹\nپښتو مصادر : (بدل ) والا\nشماره \nاسم مصدر\nغیر مستعمل مصادر چه مستعمل\nمصدر ضمیم دی\nاشتقاق تفصیلات\n\n۹۷۲ اوبهدل . . .\n۹۷۳ اوچتیدل . . .\n۹۷۴ اوزگاریدل . . .\n۹۷۵ اوبږدیدل . . .\n۹۷۶ ایساریدل . . .\n۹۷۷ ایلیدل . . .\n۹۷۸ بختیدل . . .\n۹۷۹ بدویږیدل . . .\n۹۸۰ بېدار یدل . . .\n۹۸۱ بربندیدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 465, "text": "۱۰۰\nپښتو مصادر : ( بدل ) والا\nشماره \nاسم مصدر \nغیر مستعمل مصادر پښتو مستعمل \nمصدر متعدی \nداشتقاق تفصیلات\n۹۸۲ برسپرېدل . . .\n۹۸۳ بښپرېدل . . .\n۹۸۴ بلارېدل . . .\n۹۸۵ بلېدل . . .\n۹۸۶ بلمنګېدل . . .\n۹۸۷ بوهېدل . . .\n۹۸۸ پېلېدل . . .\n۹۸۹ بوګېدل . . .\n۹۹۰ پاتېدل . . .\n۹۹۱ پڼېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 466, "text": "١٠١\nپښتو مصادر : ( ېدل ) والا\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چی پبل\nمصدر متهم دی\nمستعمل\nداشتقاق تفصیلات \n\n٩٩٢ پڅېدل \" \" \" \n٩٩٣ پخېدل \" \" \" \n٩٩٤ پرېږېدل \" \" \" \n٩٩٥ پستېدل \" \" \" \n٩٩٦ پښپرېدل \" \" \" \n٩٩٧ پښېمانېدل \" \" \" \n٩٩٨ پندېدل \" \" \" \n٩٩٩ پوخېدل \" \" \" \n١٠٠٠ پوستېدل \" \" \" \n١٠٠١ پړخاښېدل \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 467, "text": "۱۰۲\nپښتو مصادر : (پدل) والا\nشماره اسم مصادر غیر مستعمل مصادر چقول مصدر متعدی مشتقات تفصیلات\n۱۰۰۲ په کاربدل . . .\n۱۰۰۳ په یادېدل . . .\n۱۰۰۴ ټکورېدل . . .\n۱۰۰۵ ټولېدل . . .\n۱۰۰۶ ټپېدل . . .\n۱۰۰۷ ټینګېدل . . .\n۱۰۰۸ جارېدل . . .\n۱۰۰۹ بختېدل . . .\n۱۰۱۰ جزېدل . . .\n۱۰۱۱ جګېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 468, "text": "١٠٣\nپښتو مصادر: (کېدل) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل مصادر چي مستعمل\nغیر \nمصدر متمم دی\nاشتقاق تفصیلاً\n\n١٠١٢ جوتېدل ، ، ،\n١٠١٣ جوړېدل ، ، ،\n١٠١٤ جينګېدل ، ، ،\n١٠١٥ چاپېرېدل ، ، ،\n١٠١٦ چښليدل ، ، ،\n١٠١٧ چيچېتېدل ، ، ،\n١٠١٨ چخروښېدل ، ، ،\n١٠١٩ چنډېدل ، ، ،\n١٠٢٠ چيتېدل ، ، ،\n١٠٢١ چختارېدل ، ، ،"}
{"book": "adl0455", "page": 469, "text": "۱۰۴\nپښتو مصادر: ( ېدل ) والا\nشماره اسم مصادر غیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر متمم دی د اشتقاق تفصیلات\n۱۰۲۲ څپېدل . . .\n۱۰۲۳ څرګندېدل . . .\n۱۰۲۴ څورېدل . . .\n۱۰۲۵ څیرېدل . . .\n۱۰۲۶ څوربندېدل . . .\n۱۰۲۷ څیڅهرېدل . . .\n۱۰۲۸ ځانېدل . . .\n۱۰۲۹ خبرېدل . . .\n۱۰۳۰ خپرېدل . . .\n۱۰۳۱ خپلېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 470, "text": "۱۰۵\nپښتو مصادر : ( ېدل ) والا\n\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چې تول مصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n\n۱۰۳۲\nخپورېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۳۳\nخوژېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۳۴\nخروېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۳۵\nخړېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۳۶\nخښېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۳۷\nخورینپدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۳۸\nخوږېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۳۹\nخوږېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۴۰\nخوښېدل\n*\n*\n*\n\n۱۰۴۱\nخیرنېدل\n*\n*\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 471, "text": "۱۰۶\nپښتو مصادر:\n( بدل ) والا\nشماره\nمصدری\nغیر مستعمل مصادر چودمل\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۰۴۲\nخیشتېدل\n۱۰۴۳\nخینګېدل\n۱۰۴۴\nدرنېدل\n۱۰۴۵\nدروندېدل\n۱۰۴۶\nددېدل\n۱۰۴۷\nدکېدل\n۱۰۴۸\nدندېدل\n۱۰۴۹\nدنګېدل\n۱۰۵۰\nدوبېدل\n۱۰۵۱\nډېرېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 472, "text": "۱۰۷\nپښتو مصادر : (کېدل) والا\nشماره \nاسم مصدر\nغیر مستعمل مصادر چې په ول\nمصدر متمم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۰۵۲ رانولېدل . . .\n۱۰۵۳ راستونېدل . . .\n۱۰۵۴ رژېدل . . .\n۱۰۵۵ رغړېدل . . .\n۱۰۵۶ روږدېدل . . .\n۱۰۵۷ زرغونېدل . . .\n۱۰۵۸ زوړېدل . . .\n۱۰۵۹ زهیرېدل . . .\n۱۰۶۰ زېرېدل . . .\n۱۰۶۱ زبېښېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 473, "text": "پښتو مصادر :\n( ېدل ) والا\nشماره \nاسم مصدر \nغیر مستعمل \nمصادر متعدی \nچی حاصل \nمصدر هم دی \nداشتقاق تفصیلات \n\n١٠٦٢ \nرندېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٦٣ \nرنګېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٦٤ \nروندېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٦٥ \nژوبلېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٦٦ \nسازېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٦٧ \nسپکېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٦٨ \nسپورېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٦٩ \nسپینېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٧٠ \nستنېدل \n. \n. \n. \n\n١٠٧١ \nستومانېدل \n. \n. \n."}
{"book": "adl0455", "page": 474, "text": "۱۰۸\nپښتو مصادر : ( یدل ) والا\nشماره مصادر غیر مستعمل مصادر چه فقط مصدر متمم دی اشتقاق تفصیلات\n۱۰۷۲ ستونیدل . . .\n۱۰۷۳ سئیدل . . .\n۱۰۷۴ سختاریدل . . .\n۱۰۷۵ سرینبیدل . . .\n۱۰۷۶ سمبالیدل . . .\n۱۰۷۷ سمیدل . . .\n۱۰۷۸ سوریدل . . .\n۱۰۷۹ سورپیدل . . .\n۱۰۸۰ سینگاریدل . . .\n۱۰۸۱ ښځیدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 475, "text": "۱۰۹\nپښتو مصادر ( پدل ) والا\nشماره مستعمل مصادر غیر مستعمل مصادر چه د فعل مصدر متمم دی د اشتقاق تفصیلات\n۱۰۸۲ شلپدل . . . \n۱۰۸۳ شرمپدل . . . \n۱۰۸۴ ښکارپدل . . . \n۱۰۸۵ ښویپدل . . . \n۱۰۸۶ غارپوچنپدل . . . \n۱۰۸۷ غبرګپدل . . . \n۱۰۸۸ غځپدل . . . \n۱۰۸۹ غوبلپدل . . . \n۱۰۹۰ غوپپدل . . . \n۱۰۹۱ غوڅپدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 476, "text": "١١٠\nپښتو مصادر: (پدل) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمصدر متم دی\nمصادر چه دپل\nداشتقاق تفصیلات\n١٠٩٢ غورپدل \" \" \"\n١٠٩٣ غوند پدل \" \" \"\n١٠٩۴ کوغړ پدل \" \" \"\n١٠٩۵ کوکند پدل \" \" \"\n١٠٩٦ کړمپدل \" \" \"\n١٠٩٧ کروپدل \" \" \"\n١٠٩٨ کږ پدل \" \" \"\n١٠٩٩ گگړپدل \" \" \"\n١١٠٠ کلپدل \" \" \"\n١١٠١ کندو پدل \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 477, "text": "۱۱۱\n\nپښتو مصادر : ( بدل ) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۱۰۲\nکوزیدل\n*\n*\n*\n۱۱۰۳\nکوبیدل\n*\n*\n*\n۱۱۰۴\nکونږیدل\n*\n*\n*\n۱۱۰۵\nکامیدل\n*\n*\n*\n۱۱۰۶\nګدیدل\n*\n*\n*\n۱۱۰۷\nګوانیدل\n*\n*\n*\n۱۱۰۸\nګومیدل\n*\n*\n*\n۱۱۰۹\nګودیدل\n*\n*\n*\n۱۱۱۰\nګوګیدل\n*\n*\n*\n۱۱۱۱\nلالهانیدل\n*\n*\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 478, "text": "۱۱۲\nپښتو مصادر : ( ېدل ) والا\n\nشماره\nمصدر متعدی\nغیر مستعمل مصادر چہ د ول\nمصدر متمم دی\nمستعمل\nمتمم دی\nمستعمل\nداشتقاق تفصیلات\n\n۱۱۱۲\nلتارېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۱۳\nلږ ېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۱۴\nلغړېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۱۵\nلګېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۱۶\nللو نېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۱۷\nلندېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۱۸\nلنګېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۱۹\nلونېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۲۰\nلوندېدل\n.\n.\n.\n\n۱۱۲۱\nماتېدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 479, "text": "١١٣\nپښتو مصادر: ( پدل ) والا\nشماره اسم مصادر مستعمل غیر مستعمل مصادر چه اصل مصدر هم دی اشتقاق تفصیلات\n١١٢٢ مخامخپدل . . .\n١١٢٣ مسکپدل . . .\n١١٢٤ منجپدل . . .\n١١٢٥ مورپدل . . .\n١١٢٦ مینپدل . . .\n١١٢٧ نابودپدل . . .\n١١٢٨ نسکورپدل . . .\n١١٢٩ وچپدل . . .\n١١٣٠ ودانپدل . . .\n١١٣١ ورانپدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 480, "text": "۱۱۴\nپښتو مصادر: (پدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چې متصل\nمصدر متحتم دی\nاشتقاق تفصیلات\n۱۱۳۲ وروستېدل \" \" \" \n۱۱۳۳ ورکېدل \" \" \" \n۱۱۳۴ وریتېدل \" \" \" \n۱۱۳۵ ولارېدل \" \" \" \n۱۱۳۶ وورېدل \" \" \" \n۱۱۳۷ ویجارېدل \" \" \" \n۱۱۳۸ ویدېدل \" \" \" \n۱۱۳۹ وښنېدل \" \" \" \n۱۱۴۰ ویلېدل \" \" \" \n۱۱۴۱ هارتېدل \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 481, "text": "۱۱۵\n(پدل) والا\nپښتو مصادر :\nشماره\nمصیغۀ مصادر\nغیر مستعمل\nمصدر\nمصادر چہ متصل\nبمیم وی\nاشتقاق تفصیلاً\n۱۱۴۲\nمیرېدل\n۱۱۴۳\nهسکېدل\n( «پدل» والا مصادر : صیغۀ اول چه د فعل ماده ئے صفت\nیا مخفف مفعول اسم یا منسوب اسم نه وی\n۱۱۴۴\nاورېدل\n۱۱۴۵\nبرېښېدل\n۱۱۴۶\nبرچېدل\n۱۱۴۷\nبرېدل\n۱۱۴۸\nبغېدل\n۱۱۴۹\nبنگېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 482, "text": "١١٦\nپښتو مصادر : ( ېدل ) والا\nشماره\nمستعمل مصادر\nغير مستعمل مصادر چې په ول\nمصدر ختم وی\nاشتقاق تفصیلات\n١١٥٠ \nښرېدل\n١١٥١\nبوزېدل\n١١٥٢\nبوشېدل\n١١٥٣\nبڅېدل\n١١٥٤\nپاڅېدل\n١١٥٥\nپدلېدل\n١١٥٦\nپرزېدل\n١١٥٧\nپرسېدل\n١١٥٨\nپزېدل\n١١٥٩\nپسېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 483, "text": "۱۱۷\nپښتو مصادر : ( ېدل ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر\nمستعمل\nمصدری\nچه خپل\nمتمم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۱۶۰ پسولېدل \" \" \"\n۱۱۶۱ پشېدل \" \" \"\n۱۱۶۲ پونهېدل \" \" \"\n۱۱۶۳ پوهېدل \" \" \"\n۱۱۶۴ پویېدل \" \" \"\n۱۱۶۵ ټالېدل \" \" \"\n۱۱۶۶ ټپرېدل \" \" \"\n۱۱۶۷ ټرېدل \" \" \"\n۱۱۶۸ ټغبېدل \" \" \"\n۱۱۶۹ ټکېدل \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 484, "text": "۱۱۸\nپشتو مصادر:\n(ېدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nمستعمل مصادر چید\nمتعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۱۷۰\nټنګېدل\n۱۱۷۱\nټنګېدل\n۱۱۷۲\nټوخېدل\n۱۱۷۳\nچاودېدل\n۱۱۷۴\nچربېدل\n۱۱۷۵\nچرپېدل\n۱۱۷۶\nچرونګېدل\n۱۱۷۷\nچغېدل\n۱۱۷۸\nچلپېدل\n۱۱۷۹\nچنږېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 485, "text": "۱۱۹\nپښتو مصادر: (پدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چہ دپل\nمصدر متهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۱۸۰ چوخېدل\n۱۱۸۱ چورلېدل\n۱۱۸۲ چوښېدل\n۱۱۸۳ چویېدل\n۱۱۸۴ څڅېدل\n۱۱۸۵ څخېدل\n۱۱۸۶ څرخېدل\n۱۱۸۷ څنښېدل\n۱۱۸۸ څکېدل\n۱۱۸۹ څریېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 486, "text": "۱۲۰\nپښتو مصادر\n( ېدل ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل مصادر چتومل\nغیر\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۱۹۰ ځغلېدل \" \" \"\n۱۱۹۱ څلېدل \" \" \"\n۱۱۹۲ خندېدل \" \" \"\n۱۱۹۳ څنګېدل \" \" \"\n۱۱۹۴ خورېدل \" \" \"\n۱۱۹۵ خوږېدل \" \" \"\n۱۱۹۶ درزېدل \" \" \"\n۱۱۹۷ درمبېدل \" \" \"\n۱۱۹۸ درنګېدل \" \" \"\n۱۱۹۹ درېدل \" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 487, "text": "۱۴۱\n\nپښتو مصادر :\n( پدل ) والا\n\nشماره\nنفس مصادر\nغیر مستعمل مصادر پښتو مصل\nمصدر متعدی\nاشتقاق تفصیلات\n\n۱۲۰۰\nدرینگیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۱\nدنګیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۲\nدونږیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۳\nخر پیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۴\nخرسیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۵\nخوښیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۶\nخوځیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۷\nدار یدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۸\nدبیدل\n۰\n۰\n۰\n\n۱۲۰۹\nدټیدل\n۰\n۰\n۰"}
{"book": "adl0455", "page": 488, "text": "۱۲۲\nپښتو مصادر:\n(پدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر پښتو\nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۲۱۰\nدرپدل\n۱۲۱۱\nدنگپدل\n۱۲۱۲\nربر پدل\n۱۲۱۳\nرپپدل\n۱۲۱۴\nرټپدل\n۱۲۱۵\nرژپدل\n۱۲۱۶\nرسپدل\n۱۲۱۷\nرغر پدل\n۱۲۱۸\nرغپدل\n۱۲۱۹\nرنړپدل"}
{"book": "adl0455", "page": 489, "text": "۱۲۳\nپښتو مصادر :\n( ېدل ) والا\nشماره\nقسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه در اصل مصدر متوهم وی\nاشتقاق تفصیلات\n۱۲۳۰ رېږدېدل . . . \n۱۲۳۱ ژرېدل . . .\n۱۲۳۲ بزغېدل . . .\n۱۲۳۳ ستمېدل . . .\n۱۲۳۴ سرېدل . . .\n۱۲۳۵ سولېدل . . .\n۱۲۳۶ سیخېدل . . .\n۱۲۳۷ شرمېدل . . .\n۱۲۳۸ شرنگېدل . . .\n۱۲۳۹ شړتېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 490, "text": "١٢۴\nپښتو مصادر :\n( ېدل ) والا\nشماره\nاسم مصدر\nمستعمل مصادر چې فعل\nغیر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۲۳۰\nشلېدل\n.\n.\n.\n١٢٣١\nشنزېدل\n.\n.\n.\n۱۲۳۲\nشورېدل\n.\n.\n.\n۱۲۳۳\nشښېدل\n.\n.\n.\n١٢٣۴\nښائېدل\n.\n.\n.\n١٢٣٥\nښورېدل\n.\n.\n.\n١٢٣٦\nښویېدل\n.\n.\n.\n۱۲۳۷\nغپېدل\n.\n.\n.\n١٢٣٨\nغنېدل\n.\n.\n.\n١٢٣٩\nغچېدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 491, "text": "۱۲۵\nپښتو مصادر : ( بدل ) والا\nشماره \nاسم مصادر \nغیر مستعمل مصادر چه درل \nمصدر متهم دی\nاشتقاق تفصیلات\n\n۱۲۴۰ غړ بېدل . . .\n۱۲۴۱ غړېدل . . .\n۱۲۴۲ غرمبېدل . . .\n۱۲۴۳ غرېدل . . .\n۱۲۴۴ غګېدل . . .\n۱۲۴۵ غېبدل . . .\n۱۲۴۶ غورېدل . . \n۱۲۴۷ غوربېدل . . .\n۱۲۴۸ غولېدل . . .\n۱۲۴۹ کنېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 492, "text": "١٢٦\nپښتو مصادر : ( پدل ) والا\nشماره اسم مصادر غیر مستعمل مصادر چه فعل متعدی داشتقاق تفصیلات\n١٢٥٠ کوپېدل . . .\n١٢٥١ کرپدل . . .\n١٢٥٢ کغپدل . . .\n١٢٥٣ کولپدل . . .\n١٢٥٤ کوهپدل . . .\n١٢٥٥ گواځپدل . . .\n١٢٥٦ گړپدل . . .\n١٢٥٧ گروهپدل . . .\n١٢٥٨ گږپدل . . .\n١٢٥٩ لټپدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 493, "text": "۱۲۷\nپښتو مصادر : ( ېدل ) والا\nشماره \nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر پښتو \nمصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات \n\n١٢٦٠\nلگېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦١\nللوښېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٢\nلورېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٣\nلوړېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٤\nلوېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٥\nنخښېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٦\nننگوښېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٧\nوارېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٨\nوړېدل\n.\n.\n.\n\n١٢٦٩\nوزه زېدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 494, "text": "۱۴۸\nپشتو مصادر :\n( بدل ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر بچه متصل\nمصدر متعددی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۲۷۰\nوبو مبدل\n.\n.\n.\n۱۲۷۱\nونجیدل\n.\n.\n.\n۱۲۷۲\nووسیدل\n.\n.\n.\n۱۲۷۳\nویر بدل\n.\n.\n.\n۱۲۷۴\nهنگولیدل\n.\n.\n.\n۱۲۷۵\nهنگیدل\n.\n.\n.\n۱۲۷۶\nهو سیدل\n.\n.\n.\n۱۲۷۷\nهیشیدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 495, "text": "۱۲۹\nپښتو مصادر : (کېدل) والا\nشماره \nاسم مصدر\nمستعمل مصادر چہ فعل\nمصدری هم دی\nغیر مستعمل\nمشتقاق تفصیلات\n۱۲۷۸ آس کېدل . . .\n۱۲۷۹ آزان کېدل . . .\n۱۲۸۰ آسبہ کېدل . . .\n۱۲۸۱ آستازه ی کېدل . . .\n۱۲۸۲ آسهہ کېدل . . .\n۱۲۸۳ آغږ لمی کېدل . . .\n۱۲۸۴ اکابری کېدل . . .\n۱۲۸۵ ابا کېدل . . .\n۱۲۸۶ ابی کېدل . . .\n۱۲۸۷ اتہ کېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 496, "text": "۱۳۰\nپښتو مصادر : (کیدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چی پدل مصدر متعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۲۸۸\nاټېر لای کیدل\n۱۲۸۹\nاټه کیدل\n۱۲۹۰\nادا کیدل\n۱۲۹۱\nاډو بډ و کیدل\n۱۲۹۲\nاډی کیدل\n۱۲۹۳\nارغوندی کیدل\n۱۲۹۴\nاروره کیدل\n۱۲۹۵\nازانگه کیدل\n۱۲۹۶\nاستاکیدل\n۱۲۹۷\nاسوه کیدل"}
{"book": "adl0455", "page": 497, "text": "۱۳۱\nپښتو مصادر : ( کېدل ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چي دل\nمصدر تتمه دی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۲۹۸اندی کېدل\" \" \" \n۱۲۹۹اوبہ کېدل\" \" \" \n۱۳۰۰اوبہ لوږی کېدل\" \" \" \n۱۳۰۱اوچوږی کېدل\" \" \" \n۱۳۰۲اور کېدل\" \" \" \n۱۳۰۳اودل کېدل\" \" \" \n۱۳۰۴اورتہ کېدل\" \" \" \n۱۳۰۵اوربږہ کېدل\" \" \" \n۱۳۰۶اور کېدل\" \" \" \n۱۳۰۷اورلرونی کېدل\" \" \""}
{"book": "adl0455", "page": 498, "text": "۱۳۲\nپښتو مصادر : (کېدل) والا\nشماره \nصیغه\nمستعمل مصادر چدول\nغیر مستعمل\nمتعدی\nلازمی\nاستثنا\nداشتقاق تفصیلات\n۱۳۰۸\nاور ورتہ کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۰۹\nاو روږدې کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۰\nاو ښہ کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۱\nاو ښہمہ کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۲\nاوگره کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۳\nاو مړې کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۴\nاو مرسوه ی کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۵\nاینده کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۶\nبابک کېدل\n*\n*\n*\n۱۳۱۷\nباره کېدل\n*\n*\n*"}
{"book": "adl0455", "page": 499, "text": "۱۳۳\nپښتو مصادر : (کېدل) والا\nشماره \nاسم مصد \nغیر مستعمل مصادر چې په دی \nمصدر متعدی \nداشتقاق تفصیلات \n\n۱۳۱۸\nباره کېدل\n\n۱۳۱۹\nباندې کېدل\n\n۱۳۲۰\nبېل کېدل\n\n۱۳۲۱\nبرسېره کېدل\n\n۱۳۲۲\nبرېد کېدل\n\n۱۳۲۳\nبریا کېدل\n\n۱۳۲۴\nبزډکدی کېدل\n\n۱۳۲۵\nبلکه کېدل\n\n۱۳۲۶\nبوځ بوځ کېدل\n\n۱۳۲۷\nبوڅه بوڅه کېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 500, "text": "۱۳۴\nپښتو مصادر: (کېدل) والا\nشماره | اسم مصادر | غیر مستعمل | مصادر مستعمل | چه ول متعدی | اشتقاق تفصیلات\n۱۳۲۸ | بوره ی کېدل | . | . | . |\n۱۳۲۹ | بوزه کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۰ | بیده کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۱ | بیره کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۲ | بیول کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۳ | پاتی کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۴ | پټوه کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۵ | پټی کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۶ | پخلا کېدل | . | . | . |\n۱۳۳۷ | پر تله کېدل | . | . | . |"}
{"book": "adl0455", "page": 501, "text": "۱۳۵\n\nپښتو مصادر: (کیدل) والا\n\nشماره\nاسم مصادر\nصیغه مستعمل مصادر چی فاعل مفعول دی\nد اشتقاق تفصیلات\n\n۱۳۳۸ پرھارزہ کیدل . . .\n۱۳۳۹ پری کیدل . . .\n۱۳۴۰ پری مینځل کیدل . . .\n۱۳۴۱ پړا کیدل . . .\n۱۳۴۲ پړ کیدل . . .\n۱۳۴۳ پسی کیدل . . .\n۱۳۴۴ پښتنہ کیدل . . .\n۱۳۴۵ پش کیدل . . .\n۱۳۴۶ پلورل کیدل . . .\n۱۳۴۷ پونی کیدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 502, "text": "١٣٦\nپښتو مصادر:\n(کیدل) والا\nشماره\nمصیادر\nغیر مستعمل مصادر چې پہ اصل\nمصدر ختم وی\nد اشتقاق تفصیلات\n١٣٤٨ پوجی کیدل\n١٣٤٩ پوری کیدل\n١٣٥٠ پوری وھل کیدل\n١٣٥١ پوبنل کیدل\n١٣٥٢ پوکل کیدل\n١٣٥٣ پہ بند کیدل\n١٣٥٤ پہ څنگ کیدل\n١٣٥٥ پہ ځای کیدل\n١٣٥٦ پہ زړه کیدل\n١٣٥٧ پہ مالگہ کول"}
{"book": "adl0455", "page": 503, "text": "۱۳۷\n\nپښتو مصادر : ( کیدل ) والا\nشماره | اسم مصدر | غیر مستعمل مصادر چه ول | مصدر متعدی | د اشتقاق تفصیلات\n۱۳۵۸ | پیژندل کیدل | . | . | .\n۱۳۵۹ | پییل کیدل | . | . | .\n۱۳۶۰ | پټی کیدل | . | . | .\n۱۳۶۱ | ټک کیدل | . | . | .\n۱۳۶۲ | ټکندی کیدل | . | . | .\n۱۳۶۳ | ټکور ټکور کیدل | . | . | .\n۱۳۶۴ | ټکول کیدل | . | . | .\n۱۳۶۵ | ټک وهل کیدل | . | . | .\n۱۳۶۶ | ټونډ کیدل | . | . | .\n۱۳۶۷ | ټوټی ټوټی کیدل | . | . | ."}
{"book": "adl0455", "page": 504, "text": "۱۳۸\nپښتو مصادر:\n(کېدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستقل مصادر متعدی\nمستعمل\nچېونل\nداشتقاق تفصیلات\n۱۳۶۸\nټومبل کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۶۹\nټونگرېیل کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۰\nټپل وهل کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۱\nجاج وهل کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۲\nجال اچول کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۳\nجرگه کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۴\nجرکېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۵\nجلبَل کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۶\nجوړه کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۷\nچاره کېدل\n•\n•\n•"}
{"book": "adl0455", "page": 505, "text": "۱۳۹\nپښتو مصادر : (کېدل) والا\nشماره \nاسم مصدر\nغیر مستعمل\nمصدر\nمستعمل\nڅخه\nمستعدی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۳۷۸\nچخزید کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۷۹\nچخوینا کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۰\nچړق کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۱\nچړچه کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۲\nچکی کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۳\nچلاو کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۴\nچل کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۵\nڅارا کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۶\nڅڅپاندی کېدل\n•\n•\n•\n۱۳۸۷\nڅپولی کېدل\n•\n•\n•"}
{"book": "adl0455", "page": 506, "text": "۱۴۰\nپښتو مصادر :\n( کېدل ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چې پدی مصدر متهم دی\nاشتقاق تفصیلات\n۱۳۸۸\nڅل کېدل\n۱۳۸۹\nڅومه کېدل\n۱۳۹۰\nڅریکے کېدل\n۱۳۹۱\nڅکل کېدل\n۱۳۹۲\nڅندل کېدل\n۱۳۹۳\nڅوکول کېدل\n۱۳۹۴\nڅهړيا کېدل\n۱۳۹۵\nځبل کېدل\n۱۳۹۶\nځلمدی کېدل\n۱۳۹۷\nځو کېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 507, "text": "۱۴۱\nپښتو مصادر :\nدکېدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر\nمستعمل\nمصادر چې دبل\nمصدر متمم وی\nد اشتقاق تفصیلات\n۱۳۹۸\nداره کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۳۹۹\nدادا کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۴۰۰\nډپلو کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۴۰۱\nدربه ی کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۴۰۲\nدرول کېدل\n\"\n\"\n۱۴۰۳\nدروول کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۴۰۴\nدلی کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۴۰۵\nډېره کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۴۰۶\nخبره کېدل\n\"\n\"\n\"\n۱۴۰۷\nخپه کېدل\n\"\n\"\n\""}
{"book": "adl0455", "page": 508, "text": "۱۴۲\nپښتو مصادر: ( کېدل ) والا\nشماره اسم مصدر غیر مستعمل مصادر چه در اصل مصدر متوهم دی د اشتقاق تفصیلات\n۱۴۰۸ خځې کېدل . . .\n۱۴۰۹ خوږمه کېدل . . .\n۱۴۱۰ خربیل کېدل . . .\n۱۴۱۱ خوابدۍ کېدل . . .\n۱۴۱۲ خواتوږۍ کېدل . . .\n۱۴۱۳ خوانولۍ کېدل . . .\n۱۴۱۴ خواره کېدل . . .\n۱۴۱۵ خواره واړه کېدل . . .\n۱۴۱۶ خواشینۍ کېدل . . .\n۱۴۱۷ خوړل کېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 509, "text": "۱۴۲\nپښتو مصادر:\n(کیدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nمستعمل\nغیر مستعمل\nمتعدی\nمصادر چه در عمل\nداشتقاق تفصیلات\n\n۱۴۱۸ خوشے کیدل * * *\n۱۴۱۹ خوندی کیدل * * *\n۱۴۲۰ خیدک کیدل * * *\n۱۴۲۱ داده کیدل * * *\n۱۴۲۲ دبول کیدل * * *\n۱۴۲۳ دوره کیدل * * *\n۱۴۲۴ دوکه کیدل * * *\n۱۴۲۵ ډیری کیدل * * *\n۱۴۲۶ راستول کیدل * * *\n۱۴۲۷ رابنکل کیدل * * *"}
{"book": "adl0455", "page": 510, "text": "۱۴۳\nپښتو مصادر: (کېدل) والا\nشماره اسم مصد غير مستعمل مصادر چې دپیل مصدر قسم دی اشتقاق تفصیلات\n۱۴۲۸ راوړل کېدل . . .\n۱۴۲۹ رټل کېدل . . .\n۱۴۳۰ رغړول کېدل . . .\n۱۴۳۱ رنگړی کېدل . . .\n۱۴۳۲ زده کېدل . . .\n۱۴۳۳ زدويل کېدل . . .\n۱۴۳۴ ژرغوندی کېدل . . .\n۱۴۳۵ ژوندی کېدل . . .\n۱۴۳۶ ژوول کېدل . . .\n۱۴۳۷ سپارل کېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 511, "text": "۱۴۴\n\nپښتو مصادر: (کېدل) والا\nشماره مستعمل مصادر غیر مستعمل مصادر چې فعل متعدی د اشتقاق تفصیلات\n\n۱۴۳۸ سېږه کېدل\n۱۴۳۹ سېږه کېدل\n۱۴۴۰ ستائل کېدل\n۱۴۴۱ سترۀ ی کېدل\n۱۴۴۲ سږبدلۍ کېدل\n۱۴۴۳ سرېږۀ کېدل\n۱۴۴۴ سرشېږی کېدل\n۱۴۴۵ سږ خوره ی کېدل\n۱۴۴۶ سږ لورۀ ی کېدل\n۱۴۴۷ سرۀ کېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 512, "text": "۱۴۵\nپښتو مصادر: (کېدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چې د فعل\nمصدر متعددی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۴۴۸\nسړی کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۴۹\nسکونډل کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۰\nسوځری پوځری کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۱\nسوره ی کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۲\nسپږی کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۳\nشپېلول کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۴\nشړل کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۵\nشرم کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۶\nشنه کېدل\n.\n.\n.\n۱۴۵۷\nشو کېدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 513, "text": "۱۴۶\n\nپښتو مصادر:\n(کېدل) والا\n\nشمېره\nاسم مصادر\nسیستم مصادر چه فعل\nغیر متعدي\nمصدر متعدي\nاشتقاق تفصیلاً\n\n۱۴۵۸\nشومل کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۵۹\nشوکاري کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۰\nشیندل کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۱\nشین کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۲\nشینګه کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۳\nښایسته کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۴\nښکاره کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۵\nښکار کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۶\nښکته کېدل\n.\n.\n.\n\n۱۴۶۷\nښودل کېدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 514, "text": "۱۴۷\nپښتو مصادر: (کېدل) والا\nشماره\nاسم مصدر\nغیر مستعمل مصادر چې دتګل\nمصدر متعددی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۴۶۸\nبښوه ی کېدل\n۱۴۶۹\nبښه کېدل\n۱۴۷۰\nبښهل کېدل\n۱۴۷۱\nغارۀ غرۍ کېدل\n۱۴۷۲\nغزل کېدل\n۱۴۷۳\nغلا کېدل\n۱۴۷۴\nغدی کېدل\n۱۴۷۵\nغوایمه کېدل\n۱۴۷۶\nغوبن کېدل\n۱۴۷۷\nغوثه کېدل"}
{"book": "adl0455", "page": 515, "text": "۱۴۸\nپشتو مصادر :\n( کېدل ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چه درحل\nمصدر مستعمل دی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۴۷۸ غوره کېدل . . .\n۱۴۷۹ غوښتۀ کېدل . . .\n۱۴۸۰ غوول کېدل . . .\n۱۴۸۱ کول کېدل . . .\n۱۴۸۲ کښته کېدل . . .\n۱۴۸۳ کند و کپرکېدل . . .\n۱۴۸۴ کنگل کېدل . . .\n۱۴۸۵ کنل کېدل . . .\n۱۴۸۶ کوټل کېدل . . .\n۱۴۸۷ کورے کېدل . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 516, "text": "۱۴۹\nپښتو مصادر :\n( كېدل ) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چې د\nمستعمل مصدر متهم دی\nداشتقاق تفصیلات\n۱۴۸۸\nکونده ی كېدل\n.\n.\n.\n۱۴۸۹\nکوهند كېدل\n.\n.\n.\n۱۴۹۰\nكېدل\n.\n.\n.\n۱۴۹۱\nكېمندل\n.\n.\n.\n۱۴۹۲\nګوډول كېدل\n.\n.\n.\n۱۴۹۳\nګرول كېدل\n.\n.\n.\n۱۴۹۴\nګندل كېدل\n.\n.\n.\n۱۴۹۵\nګنرل كېدل\n.\n.\n.\n۱۴۹۶\nګونګوړه‌كېدل\n.\n.\n.\n۱۴۹۷\nلاس وهل كېدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 517, "text": "۱۵۰\nپښتو مصادر :\n(کېدل) والا\nشماره\nصمـ صـار\nغیر مستعمل مصادر چه در عمل\nمصدر متهم دی\nاشتقاق تفصیلات\n۱۴۹۸\nلاندے کېدل\n.\n.\n۱۴۹۹\nلاهو کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۰\nلټ پړلټ کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۱\nلوئے کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۲\nلرل کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۳\nلرمی کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۴\nلګیا کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۵\nلمسول کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۶\nلنګ کېدل\n.\n.\n.\n۱۵۰۷\nلوستل کېدل\n.\n.\n."}
{"book": "adl0455", "page": 518, "text": "۱۵۱\nپښتو مصادر : (کیدل) والا\nشماره اسم مصدر مستعمل مصادر کیدل غیر متعدی مصدر متعدی اشتقاق تفصیلات\n۱۵۰۸ لوشل کیدل . .\n۱۵۰۹ لولپه کیدل . .\n۱۵۱۰ لمنځه کیدل . .\n۱۵۱۱ لیدل کیدل . .\n۱۵۱۲ لیکل کیدل . .\n۱۵۱۳ لیکه کیدل . .\n۱۵۱۴ لیونی کیدل . .\n۱۵۱۵ متیزه کیدل . .\n۱۵۱۶ مراوه ی کیدل . .\n۱۵۱۷ مرغونچی کیدل . ."}
{"book": "adl0455", "page": 519, "text": "۱۵۲\nپښتو مصادر: (کیدل) والا\nشماره\nاسم مصادر\nغیر مستعمل مصادر چې د مستعمل مصدرحکم دی\nمستعمل\nداشتقاق تفصیلات\n۱۵۱۸ مرکېدل . . .\n۱۵۱۹ مېږمه کېدل . . .\n۱۵۲۰ مسکری کېدل . . .\n۱۵۲۱ مشرکېدل . . .\n۱۵۲۲ مل کېدل . . .\n۱۵۲۳ ملګره ی کېدل . . .\n۱۵۲۴ مخ ته کېدل . . .\n۱۵۲۵ مندل کېدل . . .\n۱۵۲۶ مونبل کېدل . . .\n۱۵۲۷ مېږه ی مېږه ی . . ."}
{"book": "adl0455", "page": 520, "text": "مطبوعہ\nفیروز پرنٹنگ ورکس (۱۱۹) سرکلر روڈ ۔ لاہور\nایم عبدالحمید خان پرنٹر"}
{"book": "adl0455", "page": 521, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0455", "page": 522, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0455", "page": 523, "text": "[BLANK PAGE]"}