{"book": "adl0423", "page": 1, "text": "ادارة المعارف\n[ILL]\nنظامنامه\nمحصلین مکاتب افغانی که در\nممالک اجنبی تحصیل مینمایند\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]"}
{"book": "adl0423", "page": 2, "text": "وزارت معارف\nسلسله\n۱۲٥\n\nتالیف\nریاست دارالتالیف\nاجتماعیات (اخلاقیات)\n۱۰\n\nادارة المنزل\n\nراجع باقتصاد و اخلاق بیتی\nمُصنّفه\nمحمدی بیگم مؤسسة اخبار تهذیب النسوان\nترجمهٔ محمد حسین رئیس تدریسات\nجهَةِ استِفَادَۀ مُعَلّمَات وَمُتَعَلّمَات\n\nمطبعهٔ شرکت رفیق\nدارالسلطنهٔ کابل\n\nتعداد (۱۲۰۰) ۱۳۰۷"}
{"book": "adl0423", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0423", "page": 4, "text": "بسم الله الرحمن الرحیم\nتمهید\nهر جانداریکه در دنیاست ضرورت جای سکونت\nو ارام و حفاظت از حرارت وبرودت دارد اما بدون\nانسان همه جاندار ها از طرف خالق برجسم خود چنان\nپشم یا موی خلق شده دارند که مثل انسان برای\nشان حاجت لباس نماند برای خانه بعضی جاندارها\nدر سوراخهای زمین یا غارها زیست بسر میاورند و بعضی\nآشیانه ساخته در ان اقامت میکنند اما حال حضرت\nانسان عجیب است- چون این در حالت وحشیّت\nمیباشد آدم جنگلی گفته میشود؛ و از برگهای درختها"}
{"book": "adl0423", "page": 5, "text": "٤\nیا پوست های حیوانات بدنشر رای پوشد\nو در جنگل در سموچها و غارها میباشد. و چون در تهذیب\nترقی کرده میباشد لباس بیشی بهای تن زیب کیجاب\nزیب تن مینماید و در قصرها و محل های نهایت عالیشان\nاستراحت میکند بدین حدیکه مرده هایش در تاج محل\nمی خسپند.\nبرای مخلوق چنین مختلف الضروریات نشاندادن\nیک قاعده کلیه که چطور خانه و چه قسم پوشاک باید مشکل است\nمعافیه برای شهری های عامی که که بدرجه اوسط\nصاحب ثروت و تعلیم یافته اند. اشارات چند در باب\nاداره خانه بیان کردن مفید خواهد بود.\nخانه\nسه سخن در پسندیدن خانه\nامر اول در پسندیدن خانه رخ هواست دوم نشیب\nوفراز زمین و سوم همسایه ها.\nکتاب اداره دایره کور شماره (۱۳۰۰)"}
{"book": "adl0423", "page": 6, "text": "بالحاظ رخ هوا و آفتاب آن خانه ها قابل آرام میباشند\nکه شمال رویه باشند ـ در چنین مکانات، در مراسم گرمی\nو سردی و باران راحت میسر میآید ـ اگر توفیق خداوند\nانسان خود خانه بسازد باید همیشه شمال رویه باشد ـ اگر بکرایه هم\nاین امر باید بالضرور مدنظر داشت ـ اگر در خانه منازل\nمتعدد باشند اطاق شمال رخ را باید آرام ده خویش شمرد\nبرای این مطلب باید در ان درها، دریچه ها و روشندان ها\nبسیار باشد تا هر وقت هوای تازه درآید و هوای\nمستعمل برآید ـ چون ما تنفس میکنیم هوای تازه در سینه\nرفته سرخی خون را افزوده روح را مایه زندگانی بهم میرساند ـ چون\nاز دیگر تنفس هوای اندرونی را بیرون میکشیم آن غلاظت\nداخلی و کثافت خون را اخراج میکند ـ شش انسان یک\nبمبه است که شب و روز و هر آن در همین کار مشغول است\nکه هوای خوب را اندرون و هوای کثیف را اخارج میسازد\nاین هوای کثیف و زهرآلود بهوای باقی خانه امیخته"}
{"book": "adl0423", "page": 7, "text": "لطافت آنرا تقلیل و غلاظتش را تکثیر مینماید حتی در هوای\nمستعمل تاثیر اقامه زندگانی و تازگی بخشی روح بالکل نیماند\nپس خیال کنید که اگر در خانه بسیار مردم باشند و انفس\nهای همه شان هر لحظه در هوا کثافت زیاد شده برود هوا\nآن اطاق بچه سرعت برای زندگانی انسانی مضر خواهد گردید\nبرای مزاحمت این خرابی باید در خانه دروازه ها کلکین ها\nمتعددی باشند که از آنها هوای تازه درآمده منکدر را\nبرار د اگر در ها و دریچه ها رو بروی یکدیگر باشند آمد و رفت\nهوا بآسانی و شتابی میباشد.\nبرای صحت انسان همانقدر یکه ضرورت هواست به\nآفتاب نیز همان اندازه محتاج به است ـ در خانه هائیکه آفتاب\nیا روشنی نمی آید اندیشه مرض زیاده تر میباشد برای\nانسداد طاعون هزار ها تدابیر اندیشیده شد اما یکی هم کارگر\nنیفتاد فقط فائده درین متصور گشت که از خانه طاعون زده\nسقف برداشته و رو در آفتاب آزاد گردد."}
{"book": "adl0423", "page": 8, "text": "۷\nاگر لباس ہای بیمار متعدی را چندی در آفتاب\nبگذارید اثر زهر مرض زائل میگردد.\nاثر نشیب و فراز زمین بر صحت بسیار میافتد در\nخانه نشیبی آب باران بسیار جمع گشته و خپش و خاشاک متخمرته\nبخارات متعفنی برارد و نیز از نم امراض متنوع تولید\nمیشوند اگر مجبوراً خانه در زمین نشیب دار ساختن یا گرفتن\nافتد باید پرانه و بلند گردانیده شود اگر یکپایه باشد اقامت\nدر منزل بالا باید گزید اما با وجود این احتیاطها از خطرات\nآن محفوظ ماندن مشکل است.\nدر جنگل و صحرا نزدیک کشت هائیکه انبار ها دارند و از انها\nبوی بدی برخاسته دماغ را پریشان میسازد تکلیف\nده و بسیار مضر صحت است\nهمیشه باید این امر را ملحوظ داشت که در قرب وجوار خانه\nهمسایه های شریف باشند با حیات انسان برنج\nو درد و مرض وغیره وابسته است. هنگام مشکل خدرها باشها"}
{"book": "adl0423", "page": 9, "text": "مواسات خواهند ورزید ۔ گاه بیگاه با عتماد شان از خانه\nجدا مانده میتوانید۔ ازین بیشتر موجب خطر اینست که اگر\nهمسایه‌ های رذیل باشند با هم داد و دشنام نموده آواز\nآن در خانه شما خواهد رسید و گوشهای اطفال معصوم\nبا سخنان فحش آشنا خواهند گردید که امر تاسف خیزیست.\n\nحصه‌های خانه\n\nجهت اغراض مختلف تقسیم خانه چنین نموده میشود که\nیک جای برای خواب باید و یکے برای نشست\nو برخاست همگنان یک تحویلخانه یک آشپز خانه یک\nغسلخانه یک بیت الخلا اما در صورت تنگی فقط یک اطاق\nمیباشد که در گوشه‌های آن ظروف و اجناس وغیرہ نہاڑ\nمیشود و یک بیت الخلا میباشد ۔ برای خواب شب\nچار پائی انداخته میشود و صبح آنها را برداشته یکدور ا\nبرای نشستن میگذارند۔ برای غسل در حولی صحن"}
{"book": "adl0423", "page": 10, "text": "۹\nدو چار پائی ایستاده کرده بر آنها چادر انداخته غسلخانه\nساخته میشود- برای ماندن اشیا یک بوریا بلکه محض\nزمین که کل شدگی کافی شمرده میشود.\nاما برای اشخاص مستطیع چون سامان اسایش بسیا\nمیباشد ،خانه های شان هم متعدد میباشند مثلاً یکی\nبرای خواب یکی برای دفتر یا کتبخانه، یکی برای ملاقات\nیکی برای لباس و آرایش وغیره وغیره.\nدر خانه های متوسط ضرور است که یک اطاق کلان\nبرای نشستن همگی واختلاط باشد- یک اطاق خور دترین\nلازم است که در ان بخاری ،جای چراغ قلم و دوات\nو کاغذ و ساعت باشد- یک جای اعلی برای قرآن\nمجید ضرور است.\nدر جای نشست تابلندی دونیم فت کاغذ یا گا\nبر دیوار لازم است تا بوقت تکیه کردن لباس از سفیدی\nآلوده نگردد - درین اطاق یک تفدان بکار است"}
{"book": "adl0423", "page": 11, "text": "۲\nآئینہ و گلاس، مقواهای کاغذات، ضروری، قلم، پنسل\nچاقو، ربر، جاذب، و لفافه ها و غیره لزوم دارد.\nاگر اطاق ملاقات بطریق یوروپی آراسته شود، شستن\nچپرکت در انجا سخت معیوب است، فرش خوشنما\nبا چوکیهای نفیس، بریکت ها، گلدانها پرده ها، تصویر ها، غیره\nمناسب است.\nبهر دو صورت آویختن چکها بر دروازه ها ضرور است.\nعلاوه بر خوشنمائی، فوائد چند ازینها مرتب میشود. مگس ها درآمد\nنمی توانند، در صورت خورد و نوش، چون ببرکتین تاحد\nتنهام و علحدگی میخواهد از چک این خواهش حاصل میشود، چون هرشخص\nهر وقت برای ملاقات آمده نمیباشند، و نه مقدرت\nدربان نگاه داشتن برای همه میسر میباشد، از میان\nچک احباب را دیده برای ملاقات شان تهیه\nمینماید.\nنقدان و سمت برای هر خانه لازم است، نه تنها برای اشیائیکه"}
{"book": "adl0423", "page": 12, "text": "۱۱\nکدام عمل داشته باشند بلکه برای همگی تا دیوار یا فرش\nملوث نگردد. تفدان یورپی سبک و ارزان میباشد\nو نیز بآسانی پاک هم کرده میشود. بهرحال لازم است که\nبر فرش و دیوار لعاب دهن نیفتد\nسالی دو بار ورنه یک کرت لازم است که خانه ها\nسفید کرده شود. چونه برای دفع کردن عفونت و گندگی\nهوا تأثیر عجیب دارد. بعد امرض مهلک بالضروره خانه سفید\nکرده شود اگرچه پیشتر سفید باشد. اگر کسی استطاعت\nسفیدی ندارد، گل زرد وغیره کفایت میکند اما\nآمیزش سرگین ممنوع است.\nدر گرد و نواح خانه یا در کدام حصه آن باید آب جذب نشود که\nاز ان تب های موسمی تولید میشوند و از نم و رطوبت اهل\nخانه دائم المرض میگردند لهذا باید خانه ها خشک نگاه داشته\nشوند. این نم عموماً از بیت الخلاء غسلخانه و مطبخ پیدا میشود\nدر پاک و صاف کردن آنها احتیاط زیاد مطلوب است"}
{"book": "adl0423", "page": 13, "text": "۱۲\nبدررفت اینها باید از چونه و گچ ساخته شود بلکه از سمینت\nتا آب جذب نشود و اگر این بدررفت ها تا بیرون برود\nباید آب در راه ایستاده نشود بلکه راست بدر رود.\nاگر در نزدیک خانه تان بدررفتی نباشد باید خود شما چاه بچه\nپخته بسازید که در آنها همه روز آب فراهم آمده برود و روز دوم\nآن از خانه دور انداخته شود جمع ماندن آب روزها و کشیدن\nآن بعد از یک هفته بسیار غلط است ـ از صفائی هر روزه\nاهل خانه از عفونت نجات مییابند و با کشیدن آن تقسیم هر روز\nسبک میگردد.\nبرای دور کردن گرد و تپش گرما آبپاشی خوب\nچیز است اما کثرت آن اینقدر نباید که در خانه هر وقت نم\nقایم بماند ـ آب چاه بچه های غسلخانه برای آب پاشی\nمضر صحت است بخارات آب گنده در هوا پریده براه\nبینی و دهان در تنفس رفته خون را خراب میکنند پس برای\nآب پاشی همیشه آب صاف باید استعمال کرد."}
{"book": "adl0423", "page": 14, "text": "۱۳\nبعد از سفیده کار می و کلکل که این هم صفائی قسم خاص است در\nصفائی عام روزانه نهایت ضرور است که تعلق بخاک روبی دارد\nو نگرانی آن متعلق خانم خانه است زیرا نوکر ها عموما در کارها\nخود غفلت میورزند پس خانم باید هر سو نظر انداخته خوب\nملاحظه کند که همه جایها پاک و صاف کرده شده است مثلا\nچاه بچه غسلخانه بیت الخلا مرغانچه بطور کلی صاف نموده شود.\nهنگام خاک روبی بر اسباب و کالا ها یک چادر باید انداخت\nورنه همه گرد بر سر آن خواهد نشست. پس چادر بعد از ان باید\nتکانده شود. با وجود آن بیک صافی یا دستمال همه اشیای\nخانه را باید بعد از خاکروبی پاک کرد. نه تنها میز، کتابها، وصنادق\nبلکه چوکیها، پلها، دروازه ها، چوکت و غیره همه چیز ها بซึ่ง صافی پاک کرده\nشود تا بر هیچ چیز گرد باقی نماند\nعلاوه برین صفائی روزمره بعد از هر هفته یا پانزده روز بالا\nاکثر در هر ماه نظافت کل خانه لازم است یعنی فرش بوریا کلیم\nصندوق میز چوکی و همه اسباب باید بیرون کشیده و تکان\nداده شود که در زوایای آن تار عنکبوت و گرد و غبار باقی نماند."}
{"book": "adl0423", "page": 15, "text": "١٤\nدر آفتاب نهاد ـ بعد صاف کردن زمین و دیوارهای\nاطاقها و پاک کردن آئینه های دروازه‌ها و روزنها هر چیزی\nبقرینه خود پس باید گذاشت. از نیکوئی صفائی نه صرف خس\nو خاشاک پوشیده بطریق تام میراید بلکه موشها و غیره که در\nگوشه‌ها و زیر صندوقها و فروش ضرررسانی دارند بروقت اطلاع\nرسیده تدارک نقص آینده کرده میشود.\nبرای صفائی اگر این طرز در میانی اختیار کرده شود که کدام\nحصه خاص خانه مثلاً یک یک اطاق هر هفته پاک کرده شود باعث سهولیت\nزیرا بعد از پانزده روز یا ماه کل خانه را صاف کردن در یکروز\nمشکل است و اگر همه روز بآن متوجه بمانند در کار روزمره فردی\nحرج متصور است. بهرکیف اینگونه انتظام هر خانم ضروریات خود\nمدنظر داشته بقرار آسانی خود تجویز مناسب میتواند کرد.\nدر خانه‌های پرده‌دار باشخاصه چون تنگ و خورد از خانه‌های گرد و نواح مخصوصاً\nچنانکه در شهرهای بزرگ میباشد، در گرما زحمت محسوس میشود چه گذر هوا\nبسیار کم میباشد و از شدت حرارت و بندش هوا خواب محال میگردد\nاگر برای دفعیه این زحمت بالاخانه یا مهتابی ساخته شود باید آنرا از رخ\nهوا کشاده داشت و دیوارهای آنرا بسیار باید بلند نکرد"}
{"book": "adl0423", "page": 16, "text": "١٥\nمطبخ\nبر طعام مدار حیات است - همه کار و بار دنیا برای\nشکم است - بخاطر همین بلا مادر و پدر ما حوا و آدم از بهشت\nبر آمدند - بغیر خانه بطریقی میتوان زیست بدون لباس کمرم\nوحشی میگذراند اما تا دوزخ شکم از خوراک پر نشود انسان قرار\nنمی یابد- در تقسیم اعمال جهان انتظام پخت و پز بمارها و خواهران\nسپرده شده است و این کار بوزنها چنین اختصاص گرفته است\nکه فرض اصلی و غرض خلقت شان همین تصور کرده میشود که آنها\nاداره رزق نصف مخلوق جهانرا نمایند- درینحال این قطعه کتبان\nقابل توجه خاص دغرتست .\nاگر موقع تعمیر مطبخ در پیش آید یا از خانه های متعدد\nسراي کدام اطاق برای مطبخ مختص کردن افتد\nاین امر باید ملحوظ داشت که آشپز خانه شمال رو نباشد زیرا\nهوای این سمت همه ساله کم و بیش جاری میباشد"}
{"book": "adl0423", "page": 17, "text": "١٦\n\nچون دودی براید هوا آنرا واپس آورده باعث عذاب میسازد\nدر خانه های مساکین و مردم متوسط نه در خانه های\nاغنیأ همه در زمستان در مطبخ جمع شده تناول نان مینمایند\nو در آتش نشته اختلاط میدارند، اگر شمال دود را پس در آرد\nالبته موجب کلفت شانست.\nاگر رخ هوا امکان داشته باشد که تعمیر یا انتخاب مطبخ ملحوظ\nشود، انتظام دیگدانها چنین کرده شود که دود دران بند نماند برا\nاین مطلب بصورت بخاری در دیوار دیگدان ها ساخته بالای\nآنها محراب پیش کشیده شود تا دود از راه بخاری بالارود\nلازم نیست که در تمام طول دیوار دیگدانها ساخته شود بلکه حسب\nضرورت یک یا دو گز از دیوار گرفته شود. دیگدانها چنانکه\nقاعده هست دولا یعنی پس و پیش باشند که از ان در هیزم\nاقتصاد مترتب میشود.\n\nبودن طاقهای چند و یکدو الماری در مطبخ ضرورت است\nکه دران اشیای خورد و ریزه نهاده شود."}
{"book": "adl0423", "page": 18, "text": "۱۷\nدر مطبخ یک بدررفت و کمی فرش پخته برای شستن ظروف\nاز ضروریات است تا از آب گل ولای نشود اما درین\nبدررفت جالی یا یک زویخ آهنی نصب کردن لازم است\nتا پشک درآمده نتواند ورنه با وجود سد باب از طرف اطعمه\nاطمینان نمیشود.\nاگر در مطبخ بدر روآب نباشد آب شسته ظروف بزمین\nانداخته لای نباید کرد بلکه آنرا در کدام کالا جمع باید کرد\nمثلاً کدام ستل مختصر یا تغاره چون آن پر شود آبش بیرون انداخته\nشود. آب شسته غله بسیار زود بوسیده شده تولید کرمها\nمیگردد لہذا انداختن چنین آب در خانه خوب نیست البته اگر موسم\nگرما باشد و صحن سرای خام آبپاشی آن مضائقه ندارد بشرطی که\nآن آب شسته و تازه باشد.\nدر حالت استطاعت البته حجره اجناس جدا میباشد بصورت\nتنگی در خود مطبخ نهاده میشود بهر کیف همه اشیا را باید بجای\nمناسب شان نهاد."}
{"book": "adl0423", "page": 19, "text": "۱۸\n\nدر ظروفیکه چیزهای خوردنی مثل آرد حبوب ، روغن ، قند و غیره\nمانده میشود از احتیاط دهان آنها باید بست تا موش و غیره در آمده\nنقص نرسانند - بعض اوقات در عجلت کدام خانم سرپوش ظرفیرا\nبرداشته چیزی از ان میگیرد و بدل میگوید که دیگر وقت سرپوش\nپس میگذارم بعد از یاد رفته آن ظرف همچنان وا میماند موشها\nدر آمده ضرر میرسانند - ظروف یا خانه هائیکه در ان اشیای\nخوراکه باشد هرگز وا نباید گذاشت بلکه از ترس پشیک چنانهم\nنباید گذاشت که بآسانی باز شده بتواند زیرا گربه در دزدی\nو هشیاری تیز است.\nدر بعض چیزها مورچه های در آید مثلاً در روغن شهد یا مربا و غیره\nپس صفائی اینها خیلی دشوار میگردد لہذا آنها را باید محکم\nبشکه بست و نه از اندک غفلت نقص زیاد کشیده می افتد\nبعض ظرفهای بوسیده و کهنه را موشها بریده\nمیتوانند دختر های لایق باید ازین امر غافل\nنباشند."}
{"book": "adl0423", "page": 20, "text": "۱۹\nسامان مطبخ\nبعض ظروف چنانست که در هر خانه ضرورت آنهم می افتد مثلاً بشقابهای خورد و کلان چمچ غربال، آتشگیر، کارد گوگرد و غیره لیکن دیگر اشیا است که از موجود گی آنها در اداره خانه بسیار سهولت و معاونت بهم میرسد از انجمله نامهای بعض چیزها اینست - فریان، روغن داغ کرائی، لگن، بیلن چکله، الماری جالیدار، ماشین قیمه، منقل آهنی، سٹو و باریگدان انگریزی، هاون، ماشین تخم لت کردن\nفریان یک قسم روغن داغ بزرگ است که ازان بیشتر طعام در ان پخته میشود - کرائی مثل روغن داغ در خانه برای برشته کردن لزوم دارد - بیلن چکله برای هموار کردن نان یا سموسه بکار می آید.\nالماری جالیدار که در خانه های مادرومه که مستعمل است بسیار چیز مفید ست- اشیا ئیکه بدون هوا خراب"}
{"book": "adl0423", "page": 21, "text": "۲۰\nمیشوند بغیر سیم گربه و موش درین میتوان گذاشت مثلاً گوشت\nشیر و سائر ہشیا مثل آن .\nماشین قیمه برای کباب کوفته و غیره ضرور ست\nچون قصاب با خاطر خواه قیمه نمیکنند بلکه همہ حصہ ہای سخت را\nمختلطاً کوفته میدهند لہذا این ماشین اگر در خانه باشد حسب خوش\nقیمہ صاف و بی لوث میشود.\nمنقل اینجهت لازم است که کدام وقت بیرون مطبخ ہم\nبعض چیز با بران میتوان پخت چه خانم احتمال دارد که فرصت\nرفتن بمطبخ گاہی داشته نباشد . و میخواهد که بنکرانی خود\nچیزی پزد.\nستو و یک نوع دیگدان است که در ان تیل خاک میسوزد\nو بقرار خواهش تیز ئی آتش نگاه میشود و مطلقاً اندیشه نمیماند\nکه چون خانم در دیگر کار گرفتار شو و آتش کم یا کل شود از محض\nنشاندادن گوگرد آتش روشن میشود و حاجت در دادن پفصل\nهیزم نیست . در شب گاه بیگاه برای گرم کردن شیر یا طعام"}
{"book": "adl0423", "page": 22, "text": "۲۱\nیا تیار کردن چای خیلی سہولت میدہد ۔ و دو د از تیل خاک\nپیدا نمیشود و بوی آن ہم در طعام ہیچ اثر نمیکند .\nبرای سائیدن مصالح اطعمہ تختہ سنگی بہتر است که خودش\nسائیده نشود سنگ سرخ عموماً نرم میباشد و برای این\nکار موزون نیست . اگر تکه سنگ آسیا دستیاب شود\nمناسب است . باید دو تخته سنگ باشد یکی برای\nنمک و مرچ دیگر برای کدام دوا و غیره که بوقت ضرورت\nحاجت آن میافتد .\nبرای سائیدن زعفران و سرمه و غیره کر ل ہم باید در خانه باشده\nبرای لت کردن تخم مرغ ماشین از جهت مفید است\nکہ کا ملاً سفید می حل میشود و مثل قاشق تاخیر واقع نمیشود ۔ ماسوا\nآن برای دوغ ساختن یا کشیدن مسکہ کم کار آمد است\nعلاوہ بر آنها دیگر اشیا مانند کدو تراش، ترازو ، تلک موش\nو غیره باید در ہر خانہ موجود باشند و در مطبخ بمواضع مناسب\nنہادہ شوند زیرا پراکندگی شان بد نما و تکلیف ده است ۔"}
{"book": "adl0423", "page": 23, "text": "۲۲\n\nتراز و بیک میخ آویخته باشد- علی ہذا القیاس آتشگیر و تا بہ\nبذریعه یک حلقه نزدیک آتشدان آویخته شود تا هنگام\nحاجت فوراً بدون برخاستن گرفته شوند- صافی ہای دیگہای\nبر میخ آویزان باشند تا زود خشک شوند و از گستردن زمین\nچرکین نگردند- برای گوگرد در طاق یا الماری یک جای\nخشک مطلوبست تا فوراً گرفته شود- از نم و رطوبت دور باید نهاد\nورنہ کدام وقت بسیار زحمت در روشن کردن آن پیش میشود.\nظروف چای ہمیشہ باید علیحده گذاشت تا آلایش روغن\nیا سالن آنها را از کار چای نکشد.\nسرپوش ہای دیگ ہا اگر مسی باشند اینقدر داغ\nمیشوند که بدون صافی برداشتن آنها محال میگردد- اگر گلی باشند\nبسیار گرم نمیشوند- اگر دیگ ہای گلی استعمال کنید\nباید بسیار احتیاط کرد زیرا اشیای ناپاک در آنها زود\nسرایت میکند و ناپاکی زایل نمیشود. اگر لگن مسی نباشد تغاره\nبرای خمیر کردن آرد استعمال میشود اما آرد باقی مانده را بکار"}
{"book": "adl0423", "page": 24, "text": "۲۳\n\nنباید تراشید ورنه خاکش جدا شده با آرد می آمیزد. آب\nانداخته کمی بگذارید تا آرد تر شده خود جدا شود. چون تغا\nنباشد بمالیدن روغن یا تیل یا یکدو روز گذاشتن دروغ و سپس\nشستن بآب گرم خمیر نمی چسپد.\nقلعی ظروف\nاگر مس نمودار شود نه صرف سالن بمره میگردد بلکه احتمال ضرر\nسخت هم است. چه مس یک سم دارد با لخاصه در موسم گرم\nسالن و غیره تا دیر در ظروف مسی نباید گذاشت بلکه بعوض آن\nظروف چینی یا گلی باید استعمال کرد. ظروف مسی باید همیشه سفید\nکرده شود بی‌قلعی هیچگاه نباید گذشت.\nظروف باید دو قسم باشند یکی خوب و خوشنما که بمواقع\nضیافت و اعیاد استعمال شوند و قسم دوم معمولی که روزمره\nکار آمد باشند. فهرست هر دو قسم مرتب باشد تا اگر ظرفی\nبیجا شود از مقابله فهرست شمار صحیح ظروف معلوم شود خصوصاً\nچون ملازمی برخصت یا استعفا از مطبخ علحده گردد."}
{"book": "adl0423", "page": 25, "text": "٢٤\nصفائی ظروف\nنظافت هر جا مطلوبست با لخاصه در اشیای خوردنی\nلحاظ آن ضرور تر است زیرا از اشیای کثیف دل\nانسان مستریح نمیشود و بجسم هم ضرر میرساند. ظروف\nطبخ باید نیک مالیده و صاف کرده شوند. بخاکستر مالیدن آنها\nبهتر است. و در سرما بآب گرم چربی و روغن سوا میتوان شد\nدیگها صاف کرده اگر تالمب آلی زیر آنها بالضرور گل زده شود\nتا زود نسوزند و نیز سیاهی کناره های آن زود بر اورده\nشود.\nبشقاب ها و جامها و غیره منقش از شستن بخاکستر اگر چه جلا دار\nمیگردند اما در نقش های شان چرک چسپیده میماند و چون\nچیزی گرم در آنها انداخته می شود آن چرک کم و بیش سوانشده\nدر طعام می آمیزد لہذا باید ظروف ساده استعمال شود و نہ\nاحتمال خوردن چرک است. اگر ظروف نقشین استعمال شوند\nبرای شستن آنها برس یا چیزی مشابه آن مطلوبست"}
{"book": "adl0423", "page": 26, "text": "۲۵\nصابون زده برش بزور مالیده شود بشقابها و دیگر ظروف را\nشسته در توگری یا خوانچه چوبی بگذارید و کالای بر سر انها بیندازید\nتا گرد افتاده باز چرکین نگردند ظروف چینی بصافی کرباسی مالیده\nشسته شوند و بعد بکالا خشک کرده مانده شوند اما ظروف\nمسی بانها نزدیک باشند چه خطره تصادم و شکستن است\nاگرچه در ظروف اهن حلبی اندیشه شکستن نیست اما از احتکاک\nدیگر ظروف چینی انها جدا میشود و از پایان حلبی سیاه برامده\nزشت مینماید.\nظروف حلبی خالص را شسته بکالا خوب خشک کنید\nورنه زنگ زده میشوند.\nافتابه ها و کوزه های اب عموماً روزمره شسته نمیشوند اما\nوجهی نیست که با دیگر ظروف همیشه دو وقت شسته نشوند\nبشستن تابه کسی توجه نمیکند محض پاک کردن آن\nکافی شمرده میشود بعد از ماهی دو ماه باید خوب صاف\nکرده شود خصوصاً چون پراته یا دیگر طعام روغنی بر ان پخته شود"}
{"book": "adl0423", "page": 27, "text": "٢٦\n\nصاف کردن آن ضرور است .\nدر صفائی ظروف از چینی باشند یا از شیشه بمراسی دو\nکردن چربی استعمال آب گرم خصوصا در سرما لازم است لیکن\nدر بعض ظروف شیشه اگر آب جوش انداخته شود احتمال شکستن\nآنهاست . اینها از برف نیز می شکنند لهذا باید اوّل\nآب انداخته سپس برف انداخته شود. ظروف چینی و\nشیشه را شسته بکالا پوشانیده باید باحتیاط و حفاظت\nگذاشت .\nظروف گلی اجناس را کسی در سالها نمی شوید حالانکه\nبر آنها گرد افتاده از رنگ خاک تر میشود لزوم دارد که گاهی گاهی\nآنها هم خوب شسته شوند.\nچون ظرف روغن چرکین میشود آنرا بر آتش گذاشته صاف\nمیکنند اما ازین در روغن بوئی بد پیدا میشود. وقتا فوقتا\nظرف روغن را تیکه باید پاک کرد و اگر روغن کم بماند اندک\nآتش نشان داده روغن گرم کرده شود سپس آنرا کشیده"}
{"book": "adl0423", "page": 28, "text": "۲۷\n\nو ظرف را مالیده بآب گرم باید شست.\nبعد از تناول طعام همان وقت همه ظرفها را شسته بقرینه\nباید گذاشت طعام پس مانده ظروف برای دیگر وقت\nگذاشتن به تمیز می است و نیز اگر ضرورت ظرف شسته\nافتد همانوقت شستن آن در کار هیچ می اندازد.\nآفتابه ها نیز چه در شب چه در روز بجای مقرر نهاده شوند\nتا عندالضرورت فوراً یافته شوند.\nکالائیکه دران نانها چیده میشود نیز باید شسته و در آفتاب\nنهاده شود تا چرک و بوییش کاملاً بعد از یک هفته دفع گردد.\nچراغهای خانه نیز علی الصباح صاف و پاک کرده\nتیل در انها انداخته نهاده شوند. علاوه بر این صفائی هر روزه\nشمعدان ها و چراغدانها را باید هفته وار کاملاً صاف کرد.\nبرای صفائی شیشه های چراغ اگر چه آب گرم\nیا سرد کفایت میکند که بعد ازان از بیرون و درون البته\nپاک کرده شوند اما اگر گل سفید را در آب تر کرده بر شیشه بمالند"}
{"book": "adl0423", "page": 29, "text": "۲۸\nتا خشک شود پس بلته صاف کرده شود شیشه شفا\nمی براید - برسهای پاک کردن شیشه ها بازا\nبسیار است، باز هم اگر بسر چوب لته پیچانیده باحتیاط\nپاک کند مطلب براری میشود.\nبرای پاک کردن بوتل های چرکین و چربی دار تیزا\nبهتر است اما در صورتیکه آن نباشد جغه در بوتل انداخته خوب\nجنبانیده شود اگر یک کرت پاک نشود بدیگر کرت میشود.\nاگر در بوتل سرپوش یا کارک آن بند بماند دوسر تاری را\nبدست گرفته باقی را در میان بوتل بیندازید و آنرا نجس یا چه\nکشاده سرپوش را در بین تار گرفته بکشید یا تار را گره داده\nبیندازید تا انگره در عقب سرپوش مانده بکش کردن آن\nسرپوش بر اید.\nهیزم\nبرای هیزم یک خانه و در مطبخ کدام کنج بکارست\nبر برایکه باشد باید بوجه حسن چیده شود که جای هم کم\nشماره اول سراج الاطفال (۱۳۰۰)"}
{"book": "adl0423", "page": 30, "text": "۲۹\n\nگیرد و خوش نما باشد برای مساکین با چو تاپی هم منااست\nاما هنگام پختن دیگ سر آن پوشیده باشد ورنه بوی\nتاپی سرایت میکند۔ برای پختن نان چوب بهتر است\nتا بر غوغہای آن خوب پخته شود.\nدر بارانہا باید هیزم بحفاظت گذاشته شود زیر ہیزم\nتر آتش کردن بسیار مشکل است - ہنگام آتش کردن چیزی\nخاکستر در دیگدان لازم است ورنه در چوبہا آتش زود در نمیگیرد\nچوبهای در گران یا دیگر چوبهای نازک اول بترتیب\nچیده شود و بکاغذ یا لته که بهتر است در داده بعد چوبہای\nلک تر گذاشته شود - از یکه پفک بهتر است .\nنان پختن\n\nنان باید خوشرنگ و قشنگ باشد - بہای آن لک\nو در بین نیز بعض جای لک نباشد - آرد خشک بسیار\nزده نشود - خوب بر آتش نهاد شود تا خام مانده مولد شکم\nدردی نشود - بر تابه باید بتکرار گردانیده نشود ورنه قاق میگردد"}
{"book": "adl0423", "page": 31, "text": "٣٠\n\nاگر خمیر سخت باشد نان یعنے آنا سد و نه نرم میشود - اگر نانها\nتازه را در دسترخوان پیچانیده زیر تغاره پوشانیده شود گرم\nو نرم میماند .\nدر پختن پراټه تابه باید چقر باشد تا روغن از لب نریزد\nاگر در زغاله روغن آمیخته شود و نانش ساخته شود پس آنرا\nفتیله وار پیچانیده از بالا بپایان سختی گرده شود تا باز قرص گردد\nبعد آنرا حسب معمول نان میسازند - از پیچیداج دوباره تا بدادن قاتتها\nمتعدد پیدا میشود حین پختن پراټه احتیاط لازم است که قبل از\nانداختن آن بر تابه روغن پاشیده نشود ورنہ چتکهای آن پریده\nموجب سوزش نان پز میگردند- باید بعد از آختن پراټه برتابه\nروغن انداخته شود .\nباید اندازه مناسب خمیر کرده شود تا نان زائد نماند - اگر احیاناً\nفاضل شود برای گاو و مرغها و غیره بکار میرود بعضی آنرا\nکوفته خشک کرده نگاه میکنند تا قند انداخته مثل حلوا پزند اما\nبهتر همین است که قبلاً باندازه نان پخته شود و اگر زائد ساخیرات"}
{"book": "adl0423", "page": 32, "text": "۳۱\nبدهند آن هم باید پیشتر سنجید تا بی ضرورت خرچ نشود.\nاگر خشک کردن لازم افتد باید تر و آلودۀ سالن بمصرف رسانیده\nشود و باقی بمحافظت نگاه کرده شود تا گرد ننشیند و موش\nو غیره ندراید. در موسم باران اگر نان تر مانده شود پوپنک میگیرد\nو بوی پیدا میشود اول خشک باید کرد.\nدیگ پختن\nقبل از بار کردن دیگ همه لوازمات آن باید تیار و شت\nمثلاً مصالح سائیده، ظروف شسته و صاف، صافی\nدست پناه، و نمک این کل اشیا ضرورت که نزد دیگ\nدیگدان باشند سه در اثنای پختن دیگ کاهی میسوزد\nتا در کدام چیز جوش خوردنی مثل شیر یک تحت جوش میخیزد\nو دیگ فوراً فرود آوردنی میشود، و صافی اگر نزد دیگ نباشد\nبسیار زحمت میشود و نقص آن چیز هم واقع میآید لهذا بودن\nصافی نزد دیگ لازم است.\nکفگیر برای سالن و شیر برنج و غیره چنان باید که فشار"}
{"book": "adl0423", "page": 33, "text": "٣٢\nداده بتواند و برای پلو چلو و غیره باید برعکس باشد.\nدیگ باید بر دیگدان خوب قائم باشد و اگر بکدام تکه سنگ\nو غیره محکم کرده شود احتمال دارد که از برآمدن آن بیفتد چون کدام\nچیز در دیگ انداخته شود احتیاط لازم است که بر لبهای\nدیگ یا دیگدان نیفتد - سرپوش نهاده آتش نرم باید\nکرد که بآن طعام خوب پخته میشود - حین پختن اگر سرپوش را برداری\nبا احتیاط برداشته شود تا از بخار آن دست نسوزد اینطور\nکه سر پوش را بصافی گرفته جانب خود چنان کش کنید\nکه سرپوش از دهان دیگ بالا نگردد - اگر سر پوش از دهان دیگ\nکلانتر باشد هنگام فرود آوردن ان محافظ تا کرد که صافی از\nسر پوش گذشته دیگ را بگیرد.\nاگر در تناول طعام دیر باشد باید دیگ بر چمچ گذاشت ورنه\nبر دیگدان خواهد سوخت و یا بان تلخ خواهد گشت - اگر در خوردن\nآن بسیار دیر باشد از سر نو گرم باید کرد اما آتش دود داشته\nنباشد ورنه بوی آن با وجود هر احتیاط سرایت خواهد نمود"}
{"book": "adl0423", "page": 34, "text": "۳۳\nبرزغال گرم کردن بهتر است یا بر آتشیکه از چوبهای تر نباشد\nقبل از کشیدن طعام ملاحظه باید کرد اگر شور یا خشک شده\nباشد حسب ضرورت آب انداخته یکدو جوشی دیگر باید داد اگر نمک\nکم باشد اندکش انداخته شود ، لهذا مصالح و نمک هر وقت\nکه سائیده موجود باشد تا عند اللزوم فوراً استعمال کرده\nشود، نمک باید آلایش مصالح یا دیگر چیز داشته نباشد\nسفید کامل باشد. نمک و مصالح باید در شیشه یا قتی نهاده\nشوند و باز ماندن دهان آن مضر است.\nبوقت کشیدن طعام اندازه باید داشت که روغن\nو گوشت در همه بشقاب ها مساوی برود. اگر در یک کاسه سان\nانداخته شود اولاً دیگ را کج کرده روغن باید کشید سپس\nتکه های گوشت اگر در دیگ روغن از حد زیاد باشد انرا\nدر ظرف علئیحده کشیده برای دیگر آوان نگاه باید دشت\nاگر در دیگ که و یا همچو ترکاری باشد که از فشردن خراب میگردد\nبهتر است که یکطرف نموده با آهستگی کشیده شود. بهترات"}
{"book": "adl0423", "page": 35, "text": "٣٤\nکه سالن در بشقاب ها انداخته نشود ازینکه در کاسه ها چه در تناول\nتکلیف رومیدهد - بهر حال آنرا کشیده در پتنوس باید نهاد\nو نانها در دسترخوان باید چیده تا یخ نگردند.\nاطعمه باید ساده و بسیط باشند - حسب معمول اطعمه\nزیاد و گوناگون مناسب نیست - اگر روغن زیاد استعمال\nشود کشنده اشتهاست سبزیها و بقول بیشتر پختن\nمفیداند - در موسم گرما استعمال ماست و دوغ خوبست\nدر ایام حیضه سرکه و پیاز و پودینه (که اهل دهلی آنرا با حثا بحان\nمیخوانند) نهایت مفیدست.\nآب صاف\nمثل هوای صاف آب صاف هم برای انسان\nضرورست - در چیزیکه خورده میشود حصه آب زیاد ترین\nمیباشد لهذا اگر صفائی آن ملحوظ شود، از بس ادویه خلاصی\nرومیدهد از هیچ بد پرهیزی اینقدر امراض تولید نمیشود که از آب\nخراب - آمیزش غیر در آب از رنگ و ذایقه آن معلوم میشود"}
{"book": "adl0423", "page": 36, "text": "٣٥\nاما اگر چونا در آن بسیار باشد ازین معلوم میگردد که بعد از\nجوش دادن آن در تہ ظرف آن باقی میماند ـ اکثر البعض ظروف\nدر نوله بعد از چندی بند میشوند و سبب آن تہ نشینی چونام میباشد\nآب خوب آنست که بعد از جوش دادن آن ہمہ بخار گردد و\nچيزی باقی نماند وصاف و شفاف و خوشی مزہ باشد\nعموماً از سہ سبب در آب خرابی پیدا میشود یکے ازینکه بالا\nچاه درخت باشد که برگ ہاے آن در میان ریختہ بوسید\nمیشوند دوم نزدیک چاه کالا ہا وغیرہ شستہ میشود و آب گنده\nجمع شدہ پس در زمین جذب میشود و زہر آن غلاظت در آب\nاثر میکند ـ چون سقاب بیارد احتیاط باید کرد که از مواضع\nصاف بیارد ـ سوم بعض چاه ہا مسقف و تاریک میباشند\nکه روشنی و ہوا در آنها دخلی نداشتہ مضر صحت میباشند\nہمین اسباب بصورت مختلف در آب دریا و جوی\nنتیجہ بد میدہند ـ باید دید که غلاظت و کثافت در آن آمیختہ\nنباشد."}
{"book": "adl0423", "page": 37, "text": "۳۶\n\nبعض خرابی های آب از طریق نگهداشتن آن پیدا میشود\nکوزه ها باید پاک و صاف باشند و اندرون و بیرون بخوبی\nپاک کرده شوند و بر کرسیهای بلند نهاده شوند تا لای\nزمین اثر نکند آب باسی با تازه آمیخته نشود. کوزه ها منقش\nنباشد که چرک در آنها فراهم میآید. کوزه ها هیچگاه بی\nسر پوشن نباشد ورنه گرد و غبار، مگس و پشه و چتکه ها از\nزمین می افتد و مرغک ها غول می اندازند. برای انها\nبر کدام جای بلند ظرفی باید نهاد و آنرا هم بعد از چند\nروز باید شست.\n\nعلاوه بر ظروف آبخوری، دیگر ظرفهای آب نیز همیشه\nباید پاک کرد. ظروف گلی برای آب بهتر است. در ظرف\nمسی آب گرم میگردد. اگر بر کوزه لته تر نهاده شود آب یخ\nمیشود. بر دهان کوزه ها لته های صاف بسته شود تا آب\nاز آن صافی شده بیفتد و آن لته ها باید یکروز بعد شسته شوند\nدر گرما کوزه های نو بهتر است چه در انها آب یخ میماند"}
{"book": "adl0423", "page": 38, "text": "۳۷\nبعضی اشخاص بتکلف پسند چند قطره گلاب یا کیوژه جهت\nخوشبو در کوزه می اندازند در ایام هیضه تب موسمی وغیره\nتوجه زیاد بآب صاف باید کرد۔ اول استعمال فلٹر بهتر است\nکه از بازار میتوان خرید۔ یک طریق اسان اینست که سه کوزه را\nبالای یکدیگر بنهید۔ در کوزہ بالا زغالہا پر کنید، در میانه ریگ\nو پایان خالی ۔ زیر آن کوزه ها سوراخ کرده یک فتیله لته باید داد\nکه آب ازان تر شده بریزد و هر هفته زغال و ریگ تبدیل کنید\nاگر قبل از ان آب جوش داده شود بسیار بهتر است با تمخامه\nدر وقت وبا لا بد است ۔ در ان حالت، لازم است که پوتاشیم\nپرمنگناس در چاه انداخته دو بر وز آبش آشامیده نشود\nکه کشنده کرمهاست برای صفائی معمولی آب پیح\nهم مفید است ۔ اگر در آب کدورت باشد یکدو نخود پیح انداخته\nبگذارید چرک ته نشین خواهد گشت آب سرد در گرما چون\nبرف و یخ میسر نشود شب در کوزه های تازه بر بام باید\nمیشود\nگذاشت و روز در جای خنک نهاده در استعمال آورد"}
{"book": "adl0423", "page": 39, "text": "۳۸\nاگر یک تغاره پر آب آویخته شود و در میان آن صراحی که\nبالته دولایه پیچیده باشد گذاشته شود و آن تغاره را بعد از\nچندی بجنبانید آب سرد میگردد ـ اگر انچوره های گلی را\nدر یک چوکا تیکه خانه ها داشته باشد بیا و یزید در اندک\nوقت آب سرد میگردد ـ اگر شوره و نمک را در ظرفی انداخته\nدر میان آن صراحی جستی را بگذارید که فقط گردنش بیرون بماند\nسپس آنرا شوره بدهید در کم وقت آب نهایت یخ میشود\nماشین های یخ و شیر یخ در بازارها پیدا میشود.\nیخ باید در نمد یا کمبل نهاد اما لازم است که اولا در تکه نخی پیچیده\nتا مویهای نمد و غیره بآن نچسپند ـ دو تکه نمد بگیرید تا یکی\nخشک کرده شود و دیگر پیچیده شود ـ لثه نخی نیز شسته و شبنمانده\nشود و چون چرکین گردد ـ آتش کرده شود ـ نوکری های\nیخ در بازار یافت میشود آنرا نیز بعضی اوقات در آفتاب\nبگذارید تا نمدر آنرا ز و د بوسیده نسازد ـ برای شکست یخ\nاوزار معین میباشد اگر آن نباشد یک میخ آهنی را به تکه\n\nکتابچه ادویه مفرده چاپ و بخیر بآخر رسید"}
{"book": "adl0423", "page": 40, "text": "۳۹\nگذاشته بدیگر آهن مثلا تپک بزنید این چیزها را نزدیک\nیخ بگذارید تا حین ضرورت حاجت جستجو نیفتد سیخ را در لته\nپیچانیده شکستاندن لته را زود زود پاره کردن است که\nاسراف میتوان گفت\nدستر خوان\nما همه کالاها را چون چرکین شوند آتش میکنیم چادر ها بستر ها غلافهای\nتکیه ها چاندنی ها فرشها دستمالها رومالها همه را پاک و\nصاف نگاه میکنیم اما دستر خوانها صافی ها و پاکی های\nمطبخ کمتر در معرض توجه میآیند باید آنرا باحتیاط و تاکید بیشتر\nشست زیرا اینها برای پاک کردن دیگر چیزها استعمال\nمیشوند چو آله صفائی خود ناپاک باشد دیگر چیز را چگونه پاک\nخواهد کرد باید صافی ها بتعداد زیاد باشند و بعد از چند\nروز بصابون شسته شوند اگر در دستمالی گوشت\nخواسته شود باید گوشت را اول در برگ یا کاغذ نهاد پس\nدر دستمال باید پیچید ورنه داغ خون گم نخواهد شد."}
{"book": "adl0423", "page": 41, "text": "٤٠\nدسترخوان نانها جدا و برای چیدن طعام جدا بکار است\nآخرالذکر باید صاف و سفید باشد و هنگام تناول آبها\nطعام بدان نیفتد - بعد از خوردن باید آویخته شود- برای\nساختن صافی ها و دسترخوان مساکین چادرهای کهنه\nاستعمال میتوانند کرد که نزدیک پاره شدن باشند-\nدسترخوانها باید همیشه سفید باشند- دیگر رنگها البته\nچرک پوش میباشد اما این عیبی است- بعد از تناول طعام\nدست ها باید بدسترخوان پاک کرده نشود. دستمال روما\nو دیگر تکه ها برای استعمال دماغ و غیره علیحده مطلوبست\nنامهای دستمال، در و مال باید اسم با مسمی باشند.\nدر باب ظروف آبخوری احتیاط لازم است که حتی الوسع\nبرای هر کس جدا باشند اقلاً برای خدام علیحده\nضرور است - اگر جامی آب آشامید ته آن آب خورده نشود - بعضی\nمی پندارند که آب پس خورده آشامیدن ثواب است چه\nعمل حضرت رسول الله بود - مراد اینست که آب جوته یا نان پسخورده"}
{"book": "adl0423", "page": 42, "text": "٤١\nجایز است یعنی استعمال آن گناه نیست، لیکن مضرت دارد.\nمیوه ها باید بعد طعام خورد. پوست کرده تراشیده اورده\nشوند الغرض تیار باشند که بصفائی و آسانی خورده\nشوند - تفاله پوست یا خسته را یکجای در بشقاب جدا\nباید نهاد. شیرینی ها بعد از طعام باید خورد اما کمتر ور نه اشتها را\nفرو میکند و مضر جگر است.\nبعد از طعام دست ها باید بصابون شسته شوند تا از بیخ ناخن ها\nچرک بدر آید پس بدستمال باید مالید - محض شستن بآب\nپس دست ها را بهم مالیدن کتابها و کاغذها را چون بدست\nبگیرید خراب میسازد.\nبعد از طعام کلی ضروری است تا ذرات نان و غیره بوکشت\nآب جدا شده برایند و دندانها و پیره ها شسته شوند-\nپاک کردن دندانها از مسواک هم میشود اما استعمال زغال\nازین جهت مفید است که مانع تعفن ریزه های طعام است\nو دندانها را معا پاک میکند - چرک زبان نیز و بوی دهان آن"}
{"book": "adl0423", "page": 43, "text": "٤٣\nاز زغال دفع میشود اما چون باعث خرابی معده است لہذا\nبصحت آن پرداخته شود (مثلیكه از سوء هضم دهان بوی\nپیدا میكند از پاك نكردن دهان نیز معده خراب میشود\nچه میكروبہا بغذا آمیخته در معده میرود و آنرا علت میدہد)\nچای از پیاله خورده شود نه بقاشق بسیار گرم ہم باید\nنخورد و ہنگام آشامیدنش صدای نباید كه مكروه\nبگوش بخورد. اگر ہمراہ چای نان ڈبل كلچه خطائی و غیره بخورید\nدر چای تر كرده مخورید بلكه یك لقمه آن در دهان انداخته پس\nیك قُرت چای بنوشید. در باب شیر و شیرین،\nاز مہمان باید پرسید كه كم میخورید یا زیاد زیرا استعمال اینہا\nبا چای بہر كس مختلف العادات میباشد.\nبرای خانمها لازم است كه چون بخانه كسی مہمان روند\nاطلاع داده بروند كه اینقدر نفری ہمراه شان میرود و نیز میزبان\nآگاه سازند كه طعام در انجا خواہند خورده یا در خانه خود خورده\nخواہند رفت. برای میزبان نیز ضرور است كه چون كسی را"}
{"book": "adl0423", "page": 44, "text": "٤٣\nبخانه خود بطلبد ذکر دعوت طعام در میان آرد و درین معامله\nخیار اراده ندهند. چون خانی بخانه دیگری مهمان باشد\nبرای خود یا اطفال خود از بازار چیزی طلبیدن نازیباست\nالبته میزبان چون کسی را دعوت داده است خود اهتمام ضیافت\nخاطر خواه اطفال را خواهد کرد. در باره دعوت احتیاط باید کرد که\nپابندی وقت نموده شود و بوقت معین حاضر باید شد و شب و رشته\nطعام نیز باید بوقت مقرر شود.\nغذا\nتا اشتهای صادق نباشد طعام نباید خورد. اطفال\nرا منع باید کرد که تا غذای اول هضم نه شود دو باره نخورند.\nاکثر امراض ازین عادت تولید میشوند مثالش سختن دیگ\nاست که چون یک چیز در آن انداخته شود و بعد از چندی\nکه هم پخته شده باشد دیگر چیز انداخته شود هر دو بهم آمیخته\nنه یکی پخته میشود و نه دیگر را گفته میتوانیم که پخته و قابل خوراک"}
{"book": "adl0423", "page": 45, "text": "٤٤\nشده است. اگر یک را از کدام چیز تالب پر کنیم آنهم ریختن\nآن مانع میآید چه جوش ته و بالا خورده نمیتواند معده نیز همین کیفیت\nدارد لہذا باید که از اشتها چند لقمه کمتر خورده شود. برای\nاین اہتمام اوقات طعام بعوض دو باید چهار باشد یعنی همان\nطعامی که چاشت و شب زیاده خورده میشود ازین هر دو کاسته\nبدو ناشته صبح و دیگر انداخته شود. بدینطریق در ہضم ہم سہولت\nپدید میآید و بدن انسان هم سبک و تیار میماند و گرانی\nو ثقلت رخ نمیدهد .\nچون ہضم اوّل در دهان شروع میشود باید غذا خوب\nزیر دندانها جویده شود تا لعاب بآن آمیخته در معده برود که ممد\nہضم است. بسا امراض ازین بے اعتنائی پیدا میشود\nلہذا در جویدن غذا اهتمام تمام مرعی باید داشت .\nبقرار تقسیم اطباء از بعض اغذیه مثل غله و گوشت جسم انسان\nتشکیل و تربیه می یابد از دیگر مانند روغن و شیرینی بعضا\nقوت کسب میکنند مثلیکہ از ہیزم پرزه های ماشین\n\nصاحب زاده یار محمد (۱۲)"}
{"book": "adl0423", "page": 46, "text": "٤٥\nحرکت میآیند لہذا باید از قسماوّل زیاد خورده شود و از\nثانی کمتر - از تجربه داکترہا محقق شده است که بعض اعضا تحلیل\nشده از فضله خارج میشوند بدل ما یتحلل آنها واجب است\nچنانچه کسانیکه محنت دماغی بیشتر میکشند برای\nشان استعمال شیر، بیضه، مسکه یخنی و ہمچو اغذیه مناسبت\nکه از ان ترمیم اجزای ضائع شدہ دماغ میشود.\nاز غذای ثقیل پرہیز باید کرد مثلاً اشیای میده\nو بسیار سائیده چون با روغن و شیرینی تناول شود\nهضم آنها دشوار میگردد و اگر غذای لطیف خوب جویده\nنشود آن ہم ثقالت پیدا میکند. شیرینی ہا و غیره باید\nفقط بعد طعام در مقدار کم خورده شود برای اطفال خصوصاً\nچون اصرار کنند ہم شیرنی ہا نباید داد بلکه میوه های\nتازه مضایقه ندارد اما لحاظ باید کرد که خام نباشد و نه بسختگی\nبدرجه پوسیده باشد. بعد میوه های تر و تازه اشا میدن\nآب بسیار مضر است - چون اطفال شیرخوار مریض"}
{"book": "adl0423", "page": 47, "text": "٤٦\nگردند همان پرهیزیکه براے سنان لازم ست جهت کادر بانی\nهم لزوم دارد.\nاگر از استعمال یک غذا که متواتر خورده شود علتی روکو\nتبدیل آن ضرورتست مثلاً اگر ازیمیمان در د تولید شود غذاکه\nباید خورد که میده نباشد اگر از سوء هضم آروغ بدمزه گردد علاج\nبهتر اینست که دیگر وقت فاقه کرده شود بدینصورت خود\nافاقه حاصل میشود حاجت طبیب نمے افتد. اینگونه\nتدابیر براے صحت مناسب است و باندک علالت\nاستعمال نسخه ها درست نیست.\n* * * * *\n*"}
{"book": "adl0423", "page": 48, "text": "٤٧\n\nخرید اجناس وغیره\nوقت ارزانی هر جنس همانست که در آنزمان فصل آن رسیده فراوان باشد مثلاً گندم آنوقت که درو شده از خرمن برآمده بفروش افتاده باشد و غوره ها آنگاه که از بادهای تند تکیده باشند لہذا باید ہر چیز در وقت ارزانی و فراوانی برای تمام موسم خریده شود که جنس خوب بآسانی دستیاب میشود و بعد از ان چیز عمده اگر پیدا شود البته قیمت زیاده خواهد برد معلوم است مختصر در باره بعض اجناس داده میشود که برای هر خانه دار مفید خواهد بود.\nگندم خوب آنست که دانه هایش لک باشد و از داغ ولکه پاک چون هنگام فصل باران شود گندم خراب میگردد وسیاه که از ان باید نخرید. در گندم"}
{"book": "adl0423", "page": 49, "text": "٤٨\n\nخانه ها چون گندم زیاد پر شود ان هم بوی بد پیدا میکند\nو از تخم زمین نیز متاثر شده مضر صحت میگردد. بعضی اشخاص\nبسبب خوبی رنگ گندم سفید را می پسندند لیکن داکترها\nعموما گندم سرخ را ترجیح میدهند چه ماده سرخی برای تقویت\nدماغ بسیار موزون است.\nنخود نیز که دانه و صاف باید خرید. اگر از فصل خطا شود\nبعد از ان باید احتیاط کرد که کرمی نشده باشد چه کرم بزودی\nاین غله را میخورد.\nسر که باید بخانه خود تیار کرد و چون کهنه ان خوبتر میباشد\nدر هنگام فصل زیاد تیار کرده شود.\nگر وشکر سرخ وسیا نباشد وسفید هم خوب نیست\nچه در ان امیزش مصالح باعث سفیدی میگردد اما مکتوب\nخوبی آن نمیباشد باید گر وشکر برنگ طلائی دروشن خرید\nاستعمال این برای ضروریات روزمره مناسب است\nاما بضیافت خاص و چای قند موزون است اگرچه در ان"}
{"book": "adl0423", "page": 50, "text": "٤٩\nاشیای غیر مخلوط میباشند.\nبرنج اگر چه کهنه خوبتر میباشد اما چون نگاه داشت آن\nمشکل است لہذا عموماً در وقت فصل دو سه قسم آن برای\nیکسال باید خرید که اعلیٰ جہت مهمانی ہا و تقاریب\nاوسط برای استعمال خود دولک برای\nخدام وغیرہ معیار خوبی و خرابی برنج از محض ملاحظہ نمیشود\nبلکہ باید اولا پخت چون علاوہ بر باریکی در از می اختیار\nکردند خوب گفتہ میشوند و آنگاہ یک بوی خوش هم\nپیدا میشود که آنرا نیز ملحوظ باید داشت.\nماش ہم کہنہ دانہ بہتر ست اما از اندازۀ خرج یکسال بیشتر\nخریده نشود چه بعد از ان سخت میگردد و گداختن آن دشوار\nمیشود.\nمرچ خورد تیز میباشد و کلان فقط رنگ سرخ دارد و تیزی\nکمتری که سالن را خوشنما می بخشد لہذا برای تندی\nمرچ خورد باید خرید."}
{"book": "adl0423", "page": 51, "text": "۵۰\nدیگر اجناس مثل نمک تیل مصالح و غیره شش ماهه\nیا ماهانه خریده شود و روغن زرد ماهانه بهتر است چه خریدا\nیکجای احتمال خرابی آنرا دارد.\nحفاظت جنس زیاد البته مشکل است لہذا پیشتر باید\nسنجید که اگر نگهداشت و صفائی آن از دست شما میآید\nبسیار باید خرید ورنه بتدریج اگر خانم آرام طلب نباشد\nو بخواهد که کمائی شوهر را بر باد ندهد باید همت و سلیقه همیشه\nاجناس را تدریجا ملاحظه کرده در پاکی و صفائی آن کوشش\nنماید تا یکبارگی کار زیاد بسرش افتاده مورد زحمت\nزیاد نگردد.\nبرای گندم و دیگر غله ها نم و موش دشمن هائی اند\nکه از آنها حفاظت لازم است. در موسمیکه نم بسیار\nباشد همه غله را بیرون کشیده آفتاب باید داد و کندوی\nگلی یا چوبی برای نگهداشت تیار باید کرد که موش\nدر ان ندراید."}
{"book": "adl0423", "page": 52, "text": "۵۱\nبعد از بیاور دن خرج ما هانه صندوق گندم بند کرده\nشود حساب یکما هه کشیدگی گندم باید نوشته بعد\nاز خشک کردن آن در آفتاب خوب پاک و صاف باید کرد\nتا سنگریزه یا گرد باقی نماند. احتیاط مزید درین واجب است.\nتا در نان کرک نباشد.\nآرد را قول کرده پس در صندوق بیندازید و هر روز قول\nکرده برای خمیر کردن بدهید.\nماش ثابت چون نسبت بدال ارزان بدست می آید\nاز بازار باید خرید و چون بکار باشد دال آن ساخته پا\nکرده شود.\nبرای نگهداشت گریا شکر کوزه های نو بهتر است\nکه دکان آن کهگل شود ورنه در ایام باران آب خواهد گشت\nپیاز و سیر نیز در موسم آن خریده شود نگهداشت آن\nدر هوا لازم است تا بوسیده نشود باز هم بعد از چندی\nاشیای بوسیده کشیده شود تا دیگر ها را خواب"}
{"book": "adl0423", "page": 53, "text": "٥٢\nنسازد.\nروغن را گرم و صافی کرده نگاه کنید. در ظرف مسی یا حلبی\nگاهی میندازید که زنگ آلود میگردد. اگر در دبه باشد بوی\nپیدا میشود. بهترین ظرف گلی است که نو نباشد بلکه روغن خورده\nیا دوغ زده باشد چه ظرف نو روغن را حیش میکند.\nپوشاک\nالناس باللباس - تنها این معنا ندارد که عزت انسان\nبلباس وابسته است بلکه انسانیتش به لباس منحصر است زیرا\nدر جمله مخلوقات فقط انسان لباس دارد دیگر حیوانات\nندارند. از لباس دو مقصد بزرگ حاصل میشود اول در موسم\nمختلف حفاظت از سردی و گرمی، دوم ستر بقرار حیاداری\nهنگام تکمیل این دو مقصد یک امر ثالث نیز بطور ضمیمه ملحوظ\nباید داشت. اینکه تا حدی خوبی و خوشنمائی هم مدنظر\nباشد.\nاز روی حکمت ثابت شده است که هر تیکه سیاه اشعه آفتاب"}
{"book": "adl0423", "page": 54, "text": "٥٣\nبشدت زیاد می افتد، لهذا اگر چه چرک بردار است، در\nگرما استعمالش خلاف حکمت است و ازینکه سفید\nبهتر برای تابستان لباسی نیست و لباس سیاً\nبرای زمستان موزون است.\nبلحاظ نوع برای سرما از فلالین بهتر و کارآمدتر چیزی\nنیست بلکه داکتر ها برای تابستان نیز همین را مفید میگویند\nچه علاوه بر نرمی، و گرمی، عرق را جذب کرده میتواند وقابلیت\nشستن را دارد، این قسم حسب مقدور بهر قیمت دستیاب\nمیشود، در گرما فلالین باریک میتوان پوشید، خصوصاً در\nاجتماع فصلین که سردی یا گرمی شروع میشود و احتمال نزله وزکام\nمیباشد استعمال فلالین بسیار لازم است. بالخاصه\nبرای اطفال خردسال نهایت ضرور است.\nدر تیاری لباس این امر مهم باعث غور است که برای\nاستعمال دائمی باشد مثلاً برای عروسی و دیگر تقریبهای\nشادمانی چنان البسه ساخته نشود که فقط برای همان"}
{"book": "adl0423", "page": 55, "text": "۵۰\nرنگ\nاو ان مستعمل شود و بس لباسے البسہ بیش قیمت چنان\nصوفیانہ دارند کہ براے عروسی و غیرہ بدیگر مواقع ہم\nمیتوان استعمال کرد و این رنگ علامه عزت و شرافت است\nدر ساخت لباس نیت حصول عزت کاذب نباشد زیرا\nاگر از رتبه خود فوقتر ساخته شود مردم البته ریشخند خواهند کرد\n\nخرید پارچه\nبوقت خرید این تاکید است کہ نز د بز از ہا ئکہ با سے نور سیده\nباشد تا باقیماندہ بوسیده خریده نشود چون شناخت\nتکه بسیار مشکل است لہذا از دکانہاے معتبر حسب\nضروریات خود باید خرید باز ہم احتیاطاً از دو سه دکا دیگر در یافتن\nنرخ و مقایسۀ آن سخن ہوشمند است قبل از خریدن\nکا لا براے خود و اولاد خود لازم است که مقدار آن عرض\nتکه را ملحوظ داشته اندازه کرده شود تا بعد از خریداری\nکمی و بیشی واقع نشود حین خرید درخشانی ظاہر و خوشنمائی ظاہری\nفریبتان ندید بلکہ پانداری و پختگی رنگ مقدم باید داشت"}
{"book": "adl0423", "page": 56, "text": "۵۵\nحتی المقدور تکه عمده باید خرید اما نه ان بقد از چندی پاره\nو کهنه میگردد و گران در پر پا میباشد برای استعمال\nروزمره و خصوصاً برای اطفال تکه چرک بردار بهترات\nکه در بازی و غیره بزودی چرکین می سازند اما تاکید اینست\nکه بزودی شسته شود تا چرک نه تنها ابدان شانه ابکه عطریات\nشانه اخزاب نسازد\nدر خرید چیت ها یاد باید داشت که رنگ شوخ خوشنما عموماً\nخام میباشد و سیاه و سرخ و بوره پخته میباشد۔ سبز لاجوری\nو زرد نیز خام میباشند۔ بر ادعای بزار نباید رفت\nبلکه کمی خریده و شسته امتحان باید کرد - بربیماریش بزار\nهم اعتماد نامناسب است بلکه نگرانی باید داشت حصه\nبالای توپ گرد آلود و چرکین میباشد لہذا از درون آن\nباید گرفت.\nحصول چیزی مشکل است اما حفاظت و چز گیر یی آن مد تخل\nاگر حفاظت لباس کرده نشود، ازین بے تمیزی وبے"}
{"book": "adl0423", "page": 57, "text": "٥٦\nسلیقگی ضرر زیا د متصور است ـ دوسه سخن برای نگہداشت\nالبته لازم است لباس پشمی، ما ہوت، ابریشم، فلالین\nوغیرہ را کو یه ز د و میخورد با لخاصہ پو شاک پشمی را اگر ہر\nہفتہ آفتاب بد یهند با ز ہم اندیشہ کرم لاحق میماند. در موسم\nباران علاوه بر آفتاب اگر اینچنین کا لا ہا را اندرون خانه از گرد\nوغبار بچادر محفوظ ساخته آویزان کنید و بعد از سه چهار روز\nبتکانید، مناسب است. برگہای تمبا کو و غیره اگر\nدر قات ہای لباس گذاشتہ شود مانع کرم است اما\nبوی بد آن تیز است لہذا اگر کافور نہاده شود بہتر است.\nاست\nاز ادویه یورپائی یو کلپٹاس و فینائل خشک بسیار مفیدا\nکہ بوی آن اگر ناگوار ہم باشد برای صحت انسانی\nموافق است .\nبعد از آفتاب دادن کالا ہا باید در سایه سرد کرده برداشته\nشود ور نہ از گرمی با ز نم عود کرده کویه را جلب میکند.\nچرمه و لیس اگرچه شکار کرم نمیگردد اگر در آفتاب گذاشته"}
{"book": "adl0423", "page": 58, "text": "۵۷\n\nنشود رنگ آن خراب میشود. بعض اوقات کالای\nرنگین از آفتاب پکه و کم رنگ میگردد و یک حصۀ آن زیر\nدیگر تکه آمده بحال خود می ماند، ازین خبردار باید بود و بالای\nکالای رنگین یک چادر باید گسترد.\nدر صندوق هم خبر باید گرفت که پوشاک های\nسبک و لطیف زیر بار البسۀ گران بار نیایند پای\nلباس های نازک و مصالح دار بالای پوشاکهای\nوزنین گذاشت، هنگام نهادن در صندوق ملاحظه باید کرد\nکه کدام میخی از صندوق برآمده باشد ورنه تکه را وقت\nکشیدن چیز خواهد کرد. وقت ته کردن نیز لازم است\nکه برجاهای سابقہ قات کرده شوند ورنہ از چین های\nزیاد نما خواهند گشت تکه های بسیار نازک را باید\nدر دستمال جدا پیچیده در صندوق گذاشت اگر کدام سنگین\nچیز گلابتون دار باشد آنرا در کاغذ پیچیدۀ علیحدہ باید نهاد.\nاشیای مستعمله روزمره مثل دستمال"}
{"book": "adl0423", "page": 59, "text": "٥٨\nرومال و البسه عام نیز باید بحفاظت گذاشت. نهادن\nآنها در صندوق مشکل است و کشیدن دشوار اما اگر گذارند\nماندن آن با هم نشان- بی تمیز سر است. برای اینها میخها\nکوت بند با ضرورت است اما اینطور نشود که انبار کالای بر یک\nمیخ اویخته شود یا یک تکه کمک بند باشد و باقی همه تازمین\nاویزان و چسپانده که باندک صدمه پایان آید.\nبعض خانمها چون بملاقات یا مهمانی میروند واپس آمده\nلباس را بر میخ می اندازند که نذر گرد و غبار میشود. باید در\nصندوق بنهند بر میخها باید فقط آن البسه باشد که هر روز در کار\nمیآید و انگه بعد از هفته مطلوب شود در صندوق گذاشته\nشود، بر کوت بندهای کالای چنان آویخته شود که در میان آن با بند\nتا علاوه بر محکم ماندن خوشنما بنظر بیاید- اگر در اطاق فرش\nنباشد یا بوقت جاروب احتمال گردباد باشد باید بر کوٹ\nبند های یک چادر انداخته تا کالای میخها محفوظ بمانند\nاز همین جهت اندرون الماری های کالای آویزان"}
{"book": "adl0423", "page": 60, "text": "٥٩\nمیگویند که خانه ها داشته نباشند ـ بر ان حصهٔ دیوار که\nلباسها آویخته میباشند کاغذ یا تکه نصب کردن پوشا\nرا از چونه یا سفیدی دیوار نگاه میدارد ـ در خانه میخها هم لازم\nاست و ریسمان نخی که بدو میخ بسته باشد هم ضرورت\nزیرا بعض چیزها مثل لحاف وغیره بریسمان آویخته میشوند\nمیخهای غسلخانه دو قسم بکار است یکی برای\nلباس کهنه دیگری برای جدید که باید فرش ان خشک باشد\nتا اگر بیفتند تر نگردند و پشکه ها نیز بر انها نپرد .\nبعد از آتش کردن لباس کهنه را علحده بسته باید گذاشت\nاینطور نشود که همه پراگنده بیک گوشه افتاده باشند و قبل\nاز دادن بدوبی دو چند چرکین گردند بلکه شکاروند انهای\nموش شوند ـ از کالاهای کهنه کار صافی نباید گرفت ورنه\nدوبی هم از دور کردن داغهای انها عاجز می آید ـ لباس\nباید بر بدن بسیار چرک نگردد خانمها و اطفال درین امر باید\nمحتاط باشند."}
{"book": "adl0423", "page": 61, "text": "٦٠\nقبل از دادن بدوبی همه لباسها باید دیده شود که اگر کدام جای\nپاره باشد یا تکمه سست باشد درست کرده شود و ورنه\nنزد دوبی زیادتر پاره میگردد واگر پیوند پیشتر داده شود\nباخود لباس شسته شده همرنگ میشود ورنه جدا میماند- اگر\nبعد از شسته شدن فوراً ضرورت افتاد در مرمت آن\nمیشود- در انگریزی مثل است که بخیه هروقت نه بخیه آینده را\nنگاه میکند.\nمرمت جراب بانهایت ضرورست که اولاً از گری و پنجه\nپاره میشوند اگر فوراً دوخته نشوند همه پاره میگردند- هنگام\nبخیه آنها گره نباید ورنه در پای موجب کلفت میگردد\nرفو کردن جرابها آرام ده وخوشنمایست.\nبرای دوبی همه تکه با جداگانه نشان باید داد تا کهنه و پاره\nمعلوم شود همه تکه با مفصلاً باید نگاشت اینقدر کافی نیست\nکه پیراهن با اینقدر بلکه قسم تکه اندراج کردن لازم است\nبدوبی این هدایات هم ضرور است که فلان لباس رنگ"}
{"book": "adl0423", "page": 62, "text": "خام وارد ۔ ابریشیم است بصابون شسته نشود بلکه بر یته شسته\nشود ۔ اگر دوبی بر علیه هدایات عمل کرده موده وضرر گردید\nتاوان بر و گذاشته شود.\nدوبی ها عموماً بر کالای سفید رنگ نیل میزنند که از ان منع\nشان باید کرد و اگر زیاد نیل بدهند قابل تو بیخ اند۔ دیگر این حتیاط\nباید کرد که کالای شما بدیگران مخلوط نشود ۔ اگر چه دوبی با خودشان\nهم نشان میکنند اما خو د شما نیز یک علامه نمائید خواه یک حرفی\nیا گلی از نخ باشد یا رنگی که از بازار دستیاب میشود.\nازار بند ها را از ازار ها کشیده بدو بی بدهید تا خوش شسته هم\nشوند و ضایع هم نگردند ۔ همه کالا ها را با فهرست مقابله بدهید\nو اگر کدامین نرسیده باشد جدا بنویسید ۔ کالا ها چون از دوبی\nبیاید همه را وا نموده ملاحظه کنید که داغی نمانده باشد\nیا پاره نشده باشند.\nخانم هوشمند این را وظیفه خود میدانند که تا پاره شدن\nکالا آنرا با ستعمالهای مختلف بیاور ۔ اوّل درجه"}
{"book": "adl0423", "page": 63, "text": "٦٣\nفش\nاین استعمال ثانی انیست که کالای پشمی چون ہر دو طر\nیکرنگ باشد اندرونش بیرون آورده شود باینصورت\nچند مدت دیگر مثل نو کار میدہد۔ استعمال درجه دویم انیست\nکہ از کالای کلان خورد ساختہ شود مثلا کالای برادر\nکلان برائی خورد یا خواہر کلان برای خورد علی الهذا\n(بخدا مبرابر قد و اندام شان ساخته داده میتوانید)\nکالائی گرم عرصه با کار میدهند اما ازینخ نا شسته نشوند\nممکن نیست لہذا باید در تعداد زیاد باشند. چون ہفتہ\nآتش کرده میشوند لهذا چهار جوره باید ساخته شود تا اگر یکی\nبر بدن باشد و اتفاقا دو نزد دوبی جمع شوند یکی نزد خود محتاطا\nموجود باشد.\nکالایا باید در سال دو دفعه شمرده شود و با فهرست مقابله شان\nکرده شود و کالای ئیکه در شروع موسم تیار شود در فهرست\nمندرج گشته نوشمار شود.\nکتبخانه ادارۂ سراج المعار۱۳۰۰ مجید محمدی"}
{"book": "adl0423", "page": 64, "text": "۶۳\nزیورها\nزیور هر قدر که برای زنان عزیز است محتاج بیان\nنیست حتی ضرب المثل گشته که زن از اولاد وزیور سیر\nنمیگردد- زیور بیشک ثروت است و هر انسان خواهش\nثروت دارد اما ثروت حقیقی خوبی و هنر انسان است\nاگر خانمی از دولت هنر و کمال محروم باشد ولو از زیور\nمالامال باشد مستحق هیچ عزت نیست، قبل از آرایش\nظاهری فکر زینت باطنی باید کرد- اگر خانمی بآرایش\nباطنی موصوف باشد زیب ظاهری هرچند نباشد در غزه اش\nقلت نمیآید لیکن اگر از آرایش باطنی عاریست، زینت\nظاهری تلافی آن نمیتوان کرد حرص زیور اکثر زنها را چنان کور\nمیسازد که از حیث واستطاعت خود افزون زیور میسازند\nاگرچه شوهر مقدور آن داشته نباشد و تا مقصد خود را حاصل\nنکنند درین امر تقاضا مینمایند - بعض اوقات کدام زیور"}
{"book": "adl0423", "page": 65, "text": "٦٤\nجدید را دیده اگر نو میسر نشود کهنه را شکستانده از ان جدید تیار میکنند\nاکثراً در میان زن و شوهر همین مرض و اثر جنک و جدال واقع میشود بیجان\nطمع البته از عقل و حزم بس دورست برای هر کار باید بموجب حیثیت باشد\nاز قرض و وام هم زیور ساختن زشت است چه بالاخر همین زیور بقیمت\nارزان فروخته تا وجه قرض لازم میشود. بعض خانمها هنگام عروسی و غیره\nبرای استحکام ظاهر داری خود از دیگر خواهان زیور عاریه\nگرفته میروند اولا درین عادت نمایش باطل میافتد دویم\nمردمیکه شما را میشناسند کاهی باور نخواهند کرد که این\nاز شماست زیرا برنج اغنیا بنظر دیگران طلا میخورد و مساکین\nاگر طلا بپوشند گمان برنج میرود پس خواه مخواه چرا ازین\nوضع ریا و فریب بنظر دیگران ذلیل و حقیر شوید. سوم اگر زیور\nعاریت اتفاقاً گم شود تاوان میأفتد که بار گران ناحق است\nشرمندگی پیش خانم زیور دار جداگانه تکلیف است\nلہذا قناعت بهمان باید کرد که حق شماست و از غیر نیسب میشود\nاگر مقدرت باشد البته حسب استطاعت زیور ساختن"}
{"book": "adl0423", "page": 66, "text": "۶٥\n\nاما انيقد رینکه همه پس انداز خانه را نذرآن سازید بلکه\nلازم است که چیزی در بنک (یا در شرکت های تجار)\nداده شود.\nزیورهای تیار کردگی بازار همیشه مغشوش میباشد\nلهذا باید از خریدن آن اجتناب کرده خود بواسطۀ زرگر تیار\nزیور باید سبک و خوشنما باشد و باید زرگر معتبر و در صدق\nمعروف باشد زیور باید مرصع نباشد خصوصاً انکه روز مره\nمستعمل باشد زیرا در ضرورت شکستاندن آن نقص\nواقع میشود. البتہ اگر زیر مرصع و جواہر نشان برای\nاستعمال بعضی اوقات باشد مضائقه ندارد.\nبعضی خانمها از شوهران شان پنهان زیور میسازند که علاوه\nبر بد معاملگی احتمال تضییع زرهم دارد که برای ساختن زیور\nداده میشود. لازم است که همیشه بذریعۀ هزار خانه زیور تیار شود.\nبرای زیور های طلا و نقرۀ او لًا طلا و نقرۀ خالص دست\nاز صراف بخرید پس اندک از ان نزد خود نگاه کرده باقی زرگر"}
{"book": "adl0423", "page": 67, "text": "بدهید چون زیور تیار شد و آنرا از نزد دیگر زرگر وزن کنید\nو آنرا که فرونمو و نگاه کرده اید باز یوز نزد صراف فرستاده\nتحقیق نمائید که آیا هر دو یکرنگ اند یا غش در زیور است بعد\nاز اطمینان بزرگر اجوره بدهید.\nچون زیور بجلا داده شود اگر دانه نشان باشد دانه ها را شمار\nکرده در کتابچه بنویسید و بهتر اینست که یک آدم خودتان\nدر دکان برود چون جلا داده شود و انگاه موجود باشد.\nچون زیور قیمت دار چیز است در حفاظت آن احتیاط زیاد باید کرد\nحلقه های آن بوقت پوشیدن محکم کرده شود و هنگام\nپینه و نیز انگشتر شی باید بیاز یکجای محفوظ گذاشته شو\nگره ها مضبوط باشد. همین خواب همه زیور را کشیده مقفل\nنگاه کنید. بموقع عروسی وغیره چون مجمع کثیر میباشد در پوشیدن\nو کشیدن حفاظت مزید واجب است.\nصندوقچه زیور خانه دار بکار است تا هر قسم علحدہ علحدہ نگاہ\nشود. آنرا در صندوق محکمترین خانه خود بگذارید بلکه آن اطاقی را\n\nکارخانه جات اراده اخبار مکتبه پیام دوم"}
{"book": "adl0423", "page": 68, "text": "۶۶\nمقفل داشته باشید که در ان صندوق زیور باشد. حتی المقدور\nپیش روی اطفال و خدام صندوقچه را باز نمیکنند و بآنها\nشان اطلاع بدهید که صندوقچه زیور کجا میباشد. اگر در دلها\nنوکر با خیانت راه یافته گویا بواسطه دزدان سرقه را باعث\nمیگردند. اگر مردهای خانه بسفر روند یا خانه در جای محفوظ\nنباشد بخانه دیگری که در ان وثوق باشد زیور باید امانت\nگذاشت.\nبرای اطفال زیور پوشانیدن نه تنها ضرر مال است بلکه\nبعض اوقات تلف جان را موجب میگردد لهذا اطفال را\nباید ساده نگاه داشت و گاهی دخترها را در زیور نباید آراست\nفهرست زیورات ضرور است تا اگر ضایع شود بمینا روپولیس\nاطلاع کرده شود. در ان فهرست نام زیور نام زرگر آن وزن\nوضع و قطع همه باید مفصلا نگاشت و نیز تاریخ ساخت باید\nنوشت.\nزیور هم باید مثل چیزها پاک و صاف نگاه شود چرک بآن"}
{"book": "adl0423", "page": 69, "text": "۶۸\nنشینند.\nتارهای زیور هم باید از روغن و گرد مبرا باشد. اگر کی\nاست\nقیمتدار ترین اشیا را پاک وصاف داشته نباشد دال\nبرینکه در چیزی معمولی لاجرم غافل خواهد صفائی روح و\nروان هر شی است مثلیکه از انداختن تیل در چراغ گل شدنی\nجان میآفند هر چیز از جلا یافتن زنده میگردد. بهتر است که بعد\nاز کشیدن زیور هر حصه آن بابرش پاک کرده شود صاف\nزیورشوی جدا میباشد بآن هم صاف کرده شود. زیوریکه جواهر\nنشان نباشد با شکال چنین پاک میشود که آنرا بزور مالیده بر\nغونها میگذارند تا کار آب شده از نقشهای زیور چرکها\nمی برد. زیور نقره را در آب انداخته بر دیگدان می نهند پس\nبا برش پاک میکنند. ترشی هم در ان زیور می اندازند که بدو\nست جوش چرک را می برد. ذغال سائییده در بقرۀ منقش\nمالید پس بعبابون میشویند. اگر این تدابیر از دستتان نیاید\nبهتر است که بعوض زیور روپیه نقد داشته باشید که مفید است"}
{"book": "adl0423", "page": 70, "text": "٦٩\nپاپوش\nبرای صحت انسانی پاپوش نہایت ضروری است\nدر سرما برای چشم و رو اطفال مفید است که جرابها با بوط پوشیده\nهیچگاه آنرا نکشد بدن دو شفا حاصل میشوو برای درستی\nدماغ نیز گرم داشتن پای لازم است اگر پیزار تر شود باید\nفوراً کشید زیرا بسیار مضر صحت است برای خشک\nکردن کفش تر آفتاب یا اتش موجب کفیدن یا درشتی\nچرم میگردد لہذا در سایه خشک باید کرد اقلاً دو پیزار نگاه\nباید کرد تا اگر یکی تر شود دیگر پوشیده شود اگر چه برای\nمضبوطی پیزار تیل مفید است اما بعد از ان گرد می نشیند لہذا\nبدون ضرورت سخت تیل استعمال نشود برای بوط ہا\nروغن بازاری وقتاً فوقتاً ضرور است تا صاف و نو نمایند و نیز\nمحکم بمانند. \nچارپائی\nدر خانه باید چند چارپائی زائد باشد تا برای مهمانہا بکار آید"}
{"book": "adl0423", "page": 71, "text": "۷۰\nاینقسم چارپائی ها مناسب است که خوب باشند\nبرائے استعمال روزمره باید سبک باشند تا در بیرون\nو درون آوردن و بردن آنها زحمت نشود. پایه ہاے\nرنگین در آفتاب بدرنگ میگردند ہٰذا باید اندرون\nیا در سایه باشند در باران چارپائی ہا فوراً اندرون\nبرده شوند رنگ میگردند اگر انوار بافته باشند باید هر وقت بالای\nآنها چادر گسترده باشد زیرا دوباره بافتن آنها نا از جدا گزندش گرد و\nغبار کشیده شود بسیار زحمت دارد نیز از شستن مکرر نوار\nخراب میشود چون نشستن داده شود اوّل باید کز کرده شود\nپس هرد و سر آن نشان پنخته زده شود. برای اطفال لازم است کہ چارپائی\nخورد کٹهره دار باشند تا در خواب ایجا نیفتند. چون در چارپائی سوراخ\nشود یا کمد شونفوراً بمرمت آن باید پرداخت ورنه در چند روز ہمہ ناقص میگردد\nبعد از هر هفته چارپائی باید محکم کرده شو ورنہ سست شده در خواب تکلیف مید ہند اگر\nچارپائی برابر ہم بالا کردن دارید که ریسمان بسته از بالاکش کنید در صورتیکه پایہ ہای\nآن طرف بیرون باشند. دو پایه سوی سر اگر دو سہ انچ بلند باشند بہتر\nاست تا در خواب آرام حاصل شود."}
{"book": "adl0423", "page": 72, "text": "۷۱\nخواب\nخواب جزو محنت است چون همه روز در زحمت و ماندگی صرف\nشود شب راحت و آرام بکار میشود که بقرار هدایت اطبا از\nهشت ساعت بیش و از شش کم نباشد بهر کیف از\nشش ساعت بیشتر خواب خوب نیست چه زندگی\nانسان را مختصر میسازد و آنرا زیادتر در خواب گذرانیدن خلاف دور\nاندیشی است. خواب روز مضر است الا برای اطفال و رنجهای\nو پیر ها ۔ کسانیکه امراض زکام و نزله و ضیق النفس دارند از خواب\nنیمروز بتر میگردند و همگنان سست و کاهل میشوند.\nلباس شب باید جدا باشد که نسبت بروز کشال میباشد بهتر\nشب هنگام خواب برهنه بودن بهتر بهتر است الا کسیکه عادت\nآن داشته نباشد تابع حمله زیرسش میشود.\nسر خود را اندرون لحاف پیچیده که نفس بیرون نرود خوابیدن\nسخت مضر است هوای مستعمل دهان که پس در دهان\nداخل شود یا بدماغ در آید مثال آبی است که انسان از دهان"}
{"book": "adl0423", "page": 73, "text": "۷۲\nبرآورده پس در دان داخل کند اما چون هوا بنظر نمی آید حقیقتش\nمعلوم نمیشود اما ضررش بتبر است.\nغسل\nجسم انسان بمنزله ماشین است که پاک وصاف نگاه داشتن\nآن لا بد است. کثافت بدن از دو طریق حسب معمول خارج\nمیشود اما طریق سوم مسامات است که از راه آنها کثافت تبخیر\nمی برآید اگر این سوراخهای کوچک از چرک مسدود\nگردند البته آن غلاظت زهر دار مولد آفات میشود لہذا هر روز\nباید غسل کرده جسم خوب مالیده و پس باستعمال مالیه خشک\nکرده شود تا مسامات باز بمانند غسل بآب سرد جسم انسانی را\nقوت می بخشد و چست و چالاک می سازد. در گرمی\nآسان است اما در سردی بآب یخ عادت انداختن میخواهد البته\nاینقدر آب سرد نباشد که تکلیف بدهد.\nکسانیکه دائما شکایت نزله زکام و هو از دگی و غیره مینمایند\nاگر بتدریج عادت غسل سرد بیندازند بقرار او غاسے داکٹر"}
{"book": "adl0423", "page": 74, "text": "۷۳\nشکایات فوق دفع میشود.\nبرای مریضها و اطفال غسل با آب گرمی لازم است\nکه گوارای شان باشد. برای اطفال لازم است که از\nآب شیر گرم شروع کرده تدریجا بآب سرد شان بیارید زیرا\nآب یخ مقوی بدن و اعصاب و محرک دوران خون و مفرح\nدل است اطفال از آب یخ اینقدر بد نمی برند که از هوا\nسرد لهذا قبل از غسل احتیاط لازم است که آمد و رفت هوا نشود.\nغسلخانه ها باید مشرقی و سقفها بلند داشته باشند که هوا بد شده بتواند در الماری\nدروازه و کلکین غسلخانه یا پرده باشد یا خود آئینه شفاف نباشد تا دری\nخلل نیفتد. کوزه ها غسلخانه بر کروچی بلند مانده شود تا چتکه ها\nآب گند و بآنها نپرد. طاق یا الماری در غسلخانه لازم است تا دران مسواک\nیا برس سفوف دندان صابون آئینه کیسه سنگ پا وغیره نهاده شود میخها برا\nآویختن کالا مایه ضرورت یک چوکی چوبی یا سنگی نیز بجا است که بر انشسته شونر فر غسلخانه\nباید پخته باشد تا آئینہ بی شست و صفا لی غسلخانه بعد از هر غسل موکد است چون\nیکی غسل کند با کالا ها چرکین وغیره همه برداشته شود تا برای دیگری موجب"}
{"book": "adl0423", "page": 75, "text": "٧٤\nنفرت نگردد. بعد از غسل اگر اندک فنائل پاشیده شود\nخوبست.\nاحتیاط باید که زیر چوکی غسلخانه گند و دم و کرم و غیره جای\nنگیرد و لازم است که همیشه پاک وصاف نگاه شود. دیگر اینکه\nبرچوکی ایستاده ازار پوشیده نشود زیرا در ینصورت احتمال\nافتادن است باید بعد از غسل بدن صاف و خشک کرده\nبدیگر جای نشسته کالا ها پوشیده شود.\nبرای سرشوئی صابون خوب مناسب است اما مویها\nازان خشک و درشت میگردد. مصالح دیگر که افاده آنها نزد\nداکتر ها مسلم باشد استعمال کرده شود.\nبیت الخلا\nشهزاده های دہلی بیت الخلا را صحت خانه میگفتند حقیقتاً\nبیشتر دار و مدار صحت بر نیست لہذا باید در صفائی، کشادی\nو ہواداری آن توجه زیاد مبذول شود. بهتر است که نصف جای\nمسقف و نیم خالی باشد تا در تابستان و زمستان آسانی"}
{"book": "adl0423", "page": 76, "text": "۷٥\nباشد اگر کاملاً مسقف باشد به چهار طرف روشن دانهالازم\nاست به هر دو طرف دیوار آن طاقچه ها باید که در ان بعض چیز ها\nلازمه نهاده شود متصل آن جای استنجا باید اما باید نم و\nغلاظت جمع نشود آب باید بدر رفته بتواند و لای و غلاظت\nہر وقت شته کشیده شود استعمال فنائل بسیار ضرورست\nچونه خشک یا اگر آنهم نباشد خاکستر انداخته شود یا خاک\nبهیچ صورت نجاست برهنه افتاده نماند ورنه ذرات یا بخارات\nآن بهوا آمیخته در تنفس داخل میشود\nضبط اوقات روزمره\nهر خانم ترتیب کار های خود موافق حال خود مینماید اما عموماً\nبهتر است که اولا غسل کرده شود که از آن ستی روز و شب\nگذشته و ماندگی آن دفع میگردد و برای آتی طبیعت\nمستعد و فعال میشود بعد از ان عبادت مفروض است\nدر ان حق عبودیت را و شکریه معبود بجا و برای فضل او\nدعا کرده میشود سپس ناشتاست که در آن اشیای باری"}
{"book": "adl0423", "page": 77, "text": "٧٦\nمناسب نیست چای و تخم مرغ نیم جوش و کلچه بهتر است\nاطفال بعد از ان در کار و بار تعلیم خود مشغول گردانیده شوند پس\nیا پیش از ان رخت خوابها برداشته شود و بجای\nعلیحده و مناسب گذاشته شود فروش و غیره تکانیده\nدرست کرده شود پس انتظام طعام است اگر شت و ترکاری\nو غیره خواسته شود مصالح ساییده و آماده کرده شود ظروف\nهمه شسته و تیار داشته شود هنگام پختن نگرانی و قتاً فوقاً لازم\nتا نوکر ها غفلت یا خیانت نکنند تا تهیه طعام خانم در دوختن یا\nتدریس اولاد یا در دیگر کارهای ضروری مصروف\nباشد برای کارها اوقات حسب آرام و آسانی\nخود باید تقسیم کرد.\nبعد از نماز ظهر تیاری طعام شبابست قبل از شام صفائی\nچراغها و آمادگی آنها لزوم دار و بعد از طعام شب و نماز عشا\nخانم اطمینان خود را بیارد که همه دروازه های خانه بسته\nو همه صند و قهای که حفاظت طلب اند مقفل گشته اند\nتبصره باید دانه با در حصه خوراک و دو صصه ناخن"}
{"book": "adl0423", "page": 78, "text": "در کارهاے دوختن و بافتن مرمت کالاهای کہنه بسیار\nضرورست ورنه کالاچیر شده چیر شده بالکل از کارے\nبراید کالایے بسیار پاره شد. علیحده باید کرد تا بعوض آنها\nفکر کالایے جدید کرده شود - علاوه بر ان بعد از گذشتن\nتابستان لازم ست که لحاف توشک و کالایے گرم\nتیار کرده شود - و زمستان کالایے گرم در آفتاب داده\nشوند تا کرم نشود شان. کالائیکه برای اعیاد وغیره معلوم\nاند باید بسیار پیشتر تیار ساخته شوند ورنه یقین موقع بسیارگران\nمی افتد و دکانداران بلند دماغ میگردند قبل از اعیاد همیچه‌ها\nجاروب و پاک و صاف کرده شود و همه اشیا از سر نو بمواقع\nمناسب ترتیب داده شوند و اگر ممکن باشد سفیده کاری نما\nکرده شود\n\nعلاوه بر صفائی معمولی در هفته یکبار باهتمام مزید سررشتهٔ\nنظافت لازم ست. برای تصفیه هوا سوختن حرمل\nو گوگرد بسیار مفیدست برای خوشبو دار ساختن"}
{"book": "adl0423", "page": 79, "text": "۷۸\nاطاقها لوبان بهتر است اگر مقدور باشد هر روز فتیله های\nآن در دادن خوب است .\nبا طفال توجه خاص مطلوب است تا عادات ترتیب وسلیقه را\nبیاموزند . هر روز علی الصباح رویهای شان بملا شسته\nشود . دماغ پاک کرده شود - طریق استعمال دستمال را یاد بگیرند\nمینی خود را آستین یا دامن غیره پاک نکنند - دندانهایشان مال صاف کرده شود . شنیه برای\nاطفال مفید است خصوصا بر آنانکه از چشمهای شان آبجاری باشد\nدر هفته یکروز سر کل شان لازم است . سرهای دخترها\nنیز بدرستی شسته ومویها بخوبی نگاه داشته شود - اطفال را\nاز برهنه سر وبرهنه پای گشتن و از دیگر عادات زشت باز\nدارید خصوصاً برای اطفالیکه چشم در د باشند برهنه\nپای گشتن بسیار مضر است .\nاگر حساب اخراجات روزمره نوشته شود گویم همه روپیه\nکه بمصرف رسیده است موجود میباشد و اگر نوشته نشود\nچنان مینماید که ضائع شده باشد - تمام روز چیزیکه خرج شود در"}
{"book": "adl0423", "page": 80, "text": "۷۹\nتحریر بیاید و شام میزان آن کشیده شود چون ماه باختتام\nبرسد هر چیز جدا نوشته اندازه کنید که در ماه چقدر خرج شد\nپس مقابله آن بماه گذشته بنمائید اگر بسبب مهمان داری\nافزونی مصرف بنظر آید خیر در نه احتیاط کنید که بیجا خرج نشده\nباشد. علی هذا القیاس بسا لتمام میزان همه اشیا را معلوم\nکرده بسنه گذشته موازنه کنید تا که تمام اخراجات بخوبی سنجیده\nبرای آینده انتظام مفید کرده آید.\nکتابخانه\nحفاظت کتابها برای هر خانه ضرور است. در هفته یکبار\nکتابها پاک و صاف کرده شود و بعد هر ششماه یا سال\nدر آفتاب گذاشته شوند. کتابها باید پشتی داشته باشند\nبر مجلدات نفیس دیگر پشتی سبک داده شود. برای حفا\nکتب کافور یا یوکلپٹائن نهادن بسیار مفید است.\nدر الماری کتب یک فهرست آنها هم بکار است. چون\nکتابی بکسی مستعار داده شود در یادداشت مع نام"}
{"book": "adl0423", "page": 81, "text": "۸۰\nو تاریخ و نمر کتاب باید نوشت و چون واپس گرفته شود\nنیز تحریر حصول آن ثبت شود. بر حاشیه ورق اقل با یکجا\nسفید نام مالک باید نوشت بدیگر جای چیزی نوشته\nنشود. کتابهائیکه در الماری باشد بر پشت آنها اسم شان\nباید نوشت تا هر کتاب بآسانی معلوم و کشیده شود.\nاقتصاد چراغ\nدر سرما اینقدر تیل در چراغ های میسوزد که هر خانم خواه مخواه\nتقلیل آنرا میخواهد. باید بهنگام خواب چراغ خواندن روشن گذاشته\nنشود بلکه چراغ روشن باشد که دران فتیله باریک بوده روشنی\nکم بدهد تا اگر ضرورت چیزی در اثنای خواب باشد\nآدم بدون مزاحمت چیزی بر خاسته و آن چیز را\nبرداشته بتواند. برای نگهداشت شیشه حفاظت\nآنها از غفلت مطلوبست و نیز از اینکه حین سوختن بآن\nنریزد. اگر چراغ را که دران فتیله بلند باشد بیرون بدست\nببرید نیز احتمال شکستن آنست. باید قبل از بردن بر آنش"}
{"book": "adl0423", "page": 82, "text": "۸۱\nفتیله‌اش را پایان سازید و چون شیشه کمی یخ شود ببرید\nاگر شیشه بپچراغ گذاشته فوراً فتیله را بلند کنید شیشه باز\nمی‌شکند اگر شیشه نو را در آب انداخته جوش بدهید\nو پس فرود آورده در آب بگذارید تا سرد شود درینصورت\nنیز احتمال است که شیشه نشکند و خوب محکم گردد بوی\nتیل از صابون نمی‌رود بلکه باید بخاک یا دیگر چیزیکه موزون\nباشد شسته تر پیش روی آتش چوب گرفته شود تا خشک\nشدن بوی کم میشود.\nاحتفال\nدر احتفالات بزرگ انتظام باید چند روز پیشتر شروع کرده\nشود اولا باید دید که شهررشته ها تا کدام روز مکمل خواهد گشت\nو مدعوین بکدام روز سهلا شریک شده خواهند توانست لهذا\nاز انها مشوره گرفته تعیین روز باید کرد این احتیاط هم لازم\nاست که درینگو نه مواقع شادی کدام دوست و عزیز فرو گذاشته\nنشود ورنه شکایت دائمی میماند که تلافی آن محال است."}
{"book": "adl0423", "page": 83, "text": "۸۳\nہنگام دعوت از بعض احبا و اقربا پرسیده شور تا کسی\nنماند. بقرار تعداد نفری حساب اطعمه و ظروف و غیره باید\nکرد. جنس خوردنی چندی قبل از ضیافت و پیش از ضروت\nباید خرید و همه اشیا مهیا و تیار نگاه باید کرد. ظروف را پیشتر سفید\nباید کرد. اگر برای مهمان ها جای مکتفی نباشد نزدیک\nکدام خانه کرایه یا مستعار گرفته صفائی آن کرده و همه سامان\nآن مکمل نموده شود. سامان نیز اگر ضرورت افتد بکرایه یا عاریه\nگرفته شود بکرایه از پنجہت بهتر است که اگر کدام چیز خراب شود\nتلافی آن بجای شرمندگی برو پیه نموده شود. بکرایه باید بقدر\nاستطاعت سامان گرفته شود تا در تادیه تاوان باز نیفتد\nهر چیزیکه از دیگری خواسته شود بطور نشان یک کاغد\nبهمان زده شود تا مبادله بجا نشود. دو فهرست این اشیاها\nباید ساخت یکی پیش صاحب آن باشد و دیگر نزد شما تا\nعینا همان چیزها پس داده شود.\nدر اطاقهای مهمانها تمیز باید کرد که برای جوانها و پیرها\n\nعمله پیشتر از اراده مهمانداری مهیا شود"}
{"book": "adl0423", "page": 84, "text": "۸۳\nو اشخاص مختلف الخیال اشیا مناسب احوال شان باشد\nوصحبت همجنسان میسرشان آید مثلا برای پیرها قالین و تکیه\nو توشک و برای جوانها چوکی و میز علی هذا القیاس\nدیگر چیزها اهتمام مناسب ورزیده شود.\nبرای دست شستن لگن های متعدد مطلوب اند\nتا در دست شستن تاخیر شده طعام یخ نگردد - دستمالها\nنیز بسیار باید و یکبار شسته شده باشد زیرا نو آب را جذب\nنمیکند - تفدانها هم بسیار باشد تا مهمانها مجبوراً بر دیورا\nوغیره تف نکنند.\nدر اطاق مهمانها بودن آئینه هم ضرور است - صراحی و گلاس\nالبته ظاهر است که باشد و حسب موسم پکه یا چوری بکار\nاست\nدیگر اشیائی که خوب یا بد مثل سگرت و چلم که مهمان ها عادت\nداشته باشند نزدشان مهیا داشتن مناسب است\nشمعها مع فتیله گرد در هر اطاق باید نهاد تا اگر چراغ گل شود انرا\nکار میتوان گرفت - چون مهمانها اکثراً یک مشغله میخواهند که بان"}
{"book": "adl0423", "page": 85, "text": "٨٤\n\nمسرور باشند لهذا موجود بودن شطرنج، قطعه وغیره با بازیهای مونیم\nبرای خاطر و مدارات شان موزونیت دارد - اخبارات\nو رسائل تصویر نیز بر میزها گذاشته شوند - برای تحریر\nمكاتيب قلم، دوات و کاغذ نیز برای مهمانها لزوم دارد\nبعض خانمها با خود اطفال را می آرند برای شان تهیۀ\nشیر تازه مطلوب میشود. آنرا باید خواست که بدیگر\nمصارف هم میتوان رسید - دیگر چیزها مثل باد یا رنج و غیره\nکه برای بچه ها میدهند نیز موجود باشد.\nصرف افراط اشیای مهمان نوازی مکتفی نیست اداء\nآنها لازم است که بواسطۀ اقربا و احبای برگزیده اجرا کرده\nشود. مثلا یکی برای استقبال و پذیرائی و مشایعت\nدیگری برای چای سوم برای آب، چهارم\nبرای طعام وغیره علی هذا القیاس هر شخص یا نفری\nدیگر مسئول یک کار گردانیده شود تا ظروف و غیره بذمه\nیک شخص بوده همه را نگهبانی کند و نیز برای او معاونها"}
{"book": "adl0423", "page": 86, "text": "٨٥\nداده شود تا شب و روز مصروف بوده یکوقت استراحت\nهم بیابد این منتظمها باید مهمانها را از همه سرشته آگاه بسازند\nفلان چیز کجاست و فلان خانه کجاست. در ضیافت طمع مهمانها\nمراعات متمولین و اغنیا و بی اعتنائی از مردم کم مرتبه\nو نادار نباید کرد بلکه همه را بمساوات دیده در رضا جوئی و مدارا\nشان باید کوشید تا برای بعض مردم کم استطاعت\nموقع شکایت پیدا نشود زیرا اهل ثروت بخاطر داری زیاد\nخوش نمیشوند و اشخاص مسکین باندک توجه خورسند میگردند\nاگر مهمانها کم باشند متعلق اطعمه باید هر یک کدام چیز ها براتیح\nمیدهند و اگر احتفال بزرگ باشد عموماً آن خوراک با پستخت\nکه مروج و عمده و خوش ذائقه باشند طعام باید گرم گرم\nخورده بتوانند و بسیار احتیاط درین باره لازم استکه طعام گرم\nبمهمان برسد. برای آب حتی الامکان گلاسهای\nجداگانه بهرکس داده شوند و اگر مشکل باشد کلاس آب خوردن را\nشسته بدیگری بدهند طعام هم حتی الوسع بهر شخص در"}
{"book": "adl0423", "page": 87, "text": "ظرف علیحدہ داده شود که اهمیت یکی بدیگری سرایت نکند.\n\nاهتمام چای هر قسم صبح و شام باید کرد علی الصباح مسکه\nو غیره با ناشته باید داد و برای شام بسکت یا کدام چیز\nخفیف و لطیف همراه چای باشد مثلاً تخم نیمجوش یا کیک\nمیوه و غیره.\nچون برای مهمانها همه سامان ضیافت مهیا کرده شود نوکرها\nکه بآنها باشند فراموش نباید کرد بلکه سعی نموده شود که چون\nمهمانها طعام میخورند بنوکرهای شان جداهمان وقت نان\nداده شود تا بعد از فراغ طعام چون آنها مطلوب بادارهای\nخود باشند مثلاً آنها رخصت شوند نوکرها فوراً با ایشان\nرفته بتوانند بدون تناول طعام نروند یا با دارهای شان\nمنتظر شان نباشند- اگر نوکرها از جاهای دور\nیا از دیگر شهر بیایند بیشتر بخاطر داری شان باید پرداخت\nبلکه بهتر خواهد بود اگر آنها را بنوکرهای خود بسپارید که اینها\nمهمانهای شما میباشند ازین تدبیر مجادلات بین نوکرها"}
{"book": "adl0423", "page": 88, "text": "۸۷\nوقوع نخواهد پذیرفت. چون بدست نوکرہاے خود چیزی\nخارج احتفال بخانہ کسے بفرستید یادداشت آنرا باید\nتا ظروف گم نشوند.\nبعد از ختم محفل ہمہ اشیای مستعار فوراً واپس باید کرد\nو درین باره سستی باید راه نیابد. اگر کدام میز چوکی چارپائی\nوغیرہ بشکند یا خراب شود مرمتش کرده باید فرستاد. اگر\nکدام ظرفی گم شود مثلش خریده باید داد اگر فرشی چرک شود\nاولاً باید شست و ازین خرابی ہا و تبدلات معذرت\nخواسته بتشکر شخصی باید مبادرت کرد که مالک آن چیزی است.\nعلی ہذا القیاس خانہ ہائیکہ بکرایہ گرفتہ شده باشد اگر طالب\nصفائی و مرمتکاری شده باشند درست کرده پس تحویل باید کرد.\nواضح باد که مسرت و عزت ازین ضیافت و احتفال\nکثرت و از دحام مہمانہا نیست که در آن ابتری و بے\nانتظامی باشد بلکہ احترام باید این نیازی متضمن بہت کہ ہمہ جہانہا\nکم باشند رام و اسایش برسند و بر احدی طمانیت یافته از شما خورسند و تشکر بگردند."}
{"book": "adl0423", "page": 89, "text": "۸۸\nتعلیم و تربیه اطفال\nدر فرائض خانه تعلیم و تربیه اطفال بسیار مهم\nاست و درین تعلیم و تربیه دینداری از همه مقدم\nاما دینداری ازین مراد نیست که مسائل متعدد و بعض\nدعاها و کلمات و غیره فقط کرده شوند بلکه حقیقت دینداری\nاینست که عادت و خصلت اطفال را مطابق شریعت\nبگردانیده در ان پختگی و استقامت پیدا کرده\nشود تا آن کا لامثل طبیعت ثانی گردد - اخلاق شان\nنیکو و برنگ شریعت مصبوغ باشند - در دلهای\nشان خوف خدا حلو در معاملات خود با خدا و خلق استیکا\nپوره باشند برای حصول این غرض ، اجتناب\nاز سخنان زشت و اختیار صحبت خوب و مطالعه حالات\nصلحا لازم است ، و از همه الزم این امر است که والدین و\nبزرگان خانه پیش اطفال ، از طریق عمل خود نمونه مجسم"}
{"book": "adl0423", "page": 90, "text": "۸۹\nنیکی و دینداری تقدیم کنند.\nمعنای نیکی تنها نماز خواندن و تلاوت قرآن مجید نیست\nبلکه این هم است که بموجب حکم خدا حقی بر حقدار ادا کرده شود\nبجا آوردن احکام بزرگان، دستگیری مفلسان و محتاجان\nامداد مصیبت زده بیوه ها مدام مد نظر باشد. علاوه بر این خواندن\nقرآن مجید و فهمیدن معانی آن با نماز ها البته ضرورست تا برای\nزندگانی جاودانی عقبی همیشه آمادگی باشد.\nاگر استطاعت باشد در شکرانه آن مناسب است که در\nخانه یک اطاق بنام مسجد علیحدہ باشد که در ان علاوه برفرش\nپاک نقشه های مکه مکرمه و مدینه منوره و کربلای معلی\nو دیگر مقامات مقدسه و بعض آیات شریفه در طغراهای\nخوشنما و قطعات و رباعیات بدیوارها نصب و آویزان باشند\nچون این اطاق بهمه اشیای مقدس آراسته باشد\nدلتان از ان زیادتر بصلاح مزین باشد در زمان آنحضرت\nصلی اللہ علیہ وسلم بعض اصحاب کرام در خانه های خود"}
{"book": "adl0423", "page": 91, "text": "۹۰\nچنان اطاقها داشته، همگنان مرد و زن و فرزند یکجا نماز میخوانند\nثواب چنین نماز هفتاد حصه افزون تر بیان شده است.\n\nاطاعت قانون\n\nاگر چه خانمها بامور حکومت تعلق داشته نباشند اما لازم\nاست که از بعض قوانین بالخاصه انکه تعلق بخود شان دارند\nآگاه باشند مثلاً قاعده های بلدیه محصولاتی که از طرف\nحکومت یا بلدیه مقرراند باید همه تادیه کرده اموال و امتعه\nدر خانه خود بیارید و از انجمله هیچ شے یا مقدار آن پوشیده\nنشود زیرا حکومت یا بلدیه از همین محصول است انتظامات حفا ظت\nو امنیت و رفاه شما را مینماید - خانمها اگر قانون ضرورتی شهر\nو محله خود بدانند اولاد خود را آگاه ساخته از اول پابند قانون\nگردانیده میتوانند که این هم یک امر دینی است چه اطاعت\nاولی الامر حکم خداست\n\nمرض و معالجش\n\nدر معالجه غلطی بزرگ اینست که بیمار یرا بلا تحقیق و تشخیص"}
{"book": "adl0423", "page": 92, "text": "۹۱\nخفیف پنداشته رجوع بکدام طبیب بی تجربه نموده شود\nبعض اوقات علامات خفیف تعلق بکدام علت خطرناک\nداشته میباشند لہذا تشخیص کار حکیم حاذق است. در\nاضطراب مرض یک مشکلی در پیش میآید که تیمار داران\nصبر وشکیبائی را از دست میدهند و زود زود معالجہ را\nتبدیل کرده میروند و ہر داکٹری را کہ توصیفش می شنوند\nسویش رجوع میآرند - این طریقہ بسیار بدست ڈا کٹریرا کہ\nشما اعتقاد کامل برو دارید و مردم خوب و تجربہ کار تعریف میمانید\nباید منتخب کرد و موقع معقول معالجہ اش باید داد شروع\nیک علاج زائل شدن اثر علاج اول و پدید آمدن اثر ثانی آخر\nیک مدت میخواهد پس تعجیل نامناسب خوب نیست و\nاز تبدیل مکرر نسخہ ہا بیمارتخته مشق میگردد.\nگاہے چنان عارضہ ہا در خانہ پیش میشود که تارسیدن ډاکټر نجات\nمریض مشکل بنظر میآید پس برای چنین ضرورت تدابیر\nچند بیان میشود :-"}
{"book": "adl0423", "page": 93, "text": "۹۲\nغشی که بیشتر بزنان و گاہی بمردان لاحق میشود وانسان\nیا مثل مرده میافتد یا هذیان میگوید از پاشیدن قطرات آب یخ\nبروی عموماً زائل میشود. درین حالت سر را باید برہنہ کرد\nدکمہ ہای پیراہن و غیرہ باید وانمود پاہا با ید گرم داشت\nخواہ باند اختن کالای گرم یا گذاشتن پای در آب گرم\nبوی کردن ایمونیا کارب نیز مفید است\nضرب خفیف از تر بند کردن مندمل میشود چون خون برآید تکہ\nململ باریک که کاملاً صاف باشد ہر وقت تر بسته شود دور\nآب آمیزش برف یا یخ مفید است اگر زمستان شدید\nنباشد. آب را اولاً جوش داده یخ کنید تا میکروب ہا\nکشتہ شود. اگر خون برآید محض با پنبہ گرم بستہ کردنش\nکافی است.\nسرفه از استعمال رب السوس کم میشود کہ یک تکہ آن در دہان\nنہادہ آبش جوشیده شود. اگر سرفه بسبب زکام شود\nبعلاجش باید پرداخت. این نسخه برای زکام ہر قسم مفید سات"}
{"book": "adl0423", "page": 94, "text": "۹۳\nکلبنفشه ۹ ماشه گاوزبان ۶ ماشه اصل السوس ۴ ماشه\nبهیدانه ۳ ماشه سپستان ۹ دانه نبات دو توله. دیگر\nنسخه گاوزبان ۶ ماشه هیل خورد سه ماشه هر دو را جوش\nداده صا کرده با شکر آمیخته مثل چای بنوشند\nاسهال اگر سوء هضم پیش شود علاجش یکدو دفعه فاقه\nو پس طعام نرم لطیف خوردن. اگر اسهال زیا دشود ولقاسن\nلاحق گردد استعمال کدام چیز قابض مفید میشود مثلاً بادیان\nبرشته یا زیره برشته چاک پوڈر وغیره.\nپیچ یک مرض تکلیف ده و خطرناک است، لیکن در معالمین\nنسبت بدا بغذا بیشتر توجه باید کرد، ثقیل غذا در کناً\nبلاضرورت اشد نان و برنج هم نباید دا و بلکه صرف\nبر شیر اکتفا کرده شود. باید دید که در معده سده نباشد\nشب اسپغول خورده صبح بنگرید که آیا خارج شده است؟\nاگر نشده باشد سده است پس جلاب بید انجیریان\nداد - اگر خارج شده باشد استعمال ادویه قابض مفید میباشن"}
{"book": "adl0423", "page": 95, "text": "٩٤\nواضح باد که استعمال روغن بید انجیر محض برای رفع\nقبض نیست بلکه خراش امعا را نیز دور میکند پس اگر قبض\nهم نباشد اندک کبسترائل (بید انجیر) موجب ارام و\nافاقه امعا میگردد.\nبخار موسمی اگر نوبت باشد بر وزیکه تب نیاید مسهل خفیف\nکرده شود و روز دوم استعمال کنین فوراً شود اما کنین\nیک ساعت قبل از تب لازم است هنگام شروع تب کنین\nهیچ فائده نمیکند در تب سر مه نیه باید برهنه داشت\nو در غش کلاب سرکه را بالته پاشیده بر پر ایده نهاده\nروغن زرد و نمک را آمیخته کفهای پای مالیده\nشود تا گرم شوند باته که در ان روغن و نمک آلوده باشد\nمالیدن هم کفایت میکند در صورتهاے شدید چونکه بدم\nزیار و غش هم باشد تا زانو در آب گرم نشانیدن مریض\nافاقه میآرد ریحال مریض را از هوای سرد نگاه باید داشت\nو بعد از ان خشک کردن و پیچیدن در کالای گرم لازم است"}
{"book": "adl0423", "page": 96, "text": "سوختن ـ در صورتیکه زخم از سوختن عمیق باشد\nڈاکٹر علاج کند و در حالات معمولی چون محض آبله شود سفیدی\nتخم مرغ بران جای نهاده شود چون بلغزد باز نهاده شود\nسفیدی مذکور مفید ترین است ـ سوڈا ہم در آب\nتر کرده ضماد کردن یا محض آرد تر کرده بر جسم نهادن خوبست\nاگر آبله بتر قد مرہم رال سائیده با تیل شرشم و چهل کرت با آب\nسرد شسته چون شکلش مسکه بماند ، ضماد کرده شود .\nزچه خانه\nتولد و بعد ازان بسلامت غسل کردن برای خانم حیات\nتازه است ـ برای زچه اطاق روشن وصاف بکار است\nکه دران بجز یکدو پلنگ ، و یک میز و یکدو چوکی و سامان ضروری\nدیگر چیز نباشد ـ اشیای ضروری زچه خانه مثل اوقیه\nلباس طفل پانزده بیست روز قبل از وقوع مہیا باشد ـ\nکدام دائی ہشیار تجربہ کار ہم قبلاً باید استخدام کرد و حتی\nالمقدور اورا شب و روز در خانه باید داشت ."}
{"book": "adl0423", "page": 97, "text": "٩٦\nبعضی هدایات اخلاق\nاقتصاد\n\nاین را نمیتوانیم گفت که اقتصاد چقدر خرج کردن است زیرا\nخرج همیشه باندازه دخل میباشد اگر کسی صدر وپیه دخل\nدارد و پنجاه خرج ، اقتصاد است و اگر صد را خرج کند اسرا\nاست، لیکن اگر کسی سیصد روپیه دخل دارد برایش\nصد خرج کردن اسراف نیست، پس اقتصاد این معنا\nدارد که از دخل خود یک مبلغ مناسب پس انداز کرده شود\nکه باین مصارف مطلوبست:—\n(١) اگر در خانه کسی مریض افتد برای دوا و درمانش\n(٢) بر خود یا بر کدام خویش اگر ساعت مصیبت نازل شود\nبرای دفع آن\n(٣) وقتاً فوقتاً در پیش میشود برای کرایه وغیره\n(٤) برای تعلیم و تربیه اولاد\n(٥) برای اخراجات ضروری شادی و غم"}
{"book": "adl0423", "page": 98, "text": "۹۷\n(۶) برای تعمیر خانه و ترمیم آن\n(۷) برای خرید سامان ضروری آسایش خانه\nاگر ما همه آن خود را بمصرف برسانیم برای این ضروریات فوق\nاز کجا روپیه بهم رسانیم؟\nجهت اقتصاد امور چند لازم است.\n(۱) خواهشات طبیعت را در قبضه خود نگاهداشتن\n(۲) از نمایش و مکابره باطل اجتناب ورزیدن\n(۳) بلا ضرورت چیزی نخریدن.\n(٤) حفاظت مکمل هر چیز خانه را نمودن.\nدر قابو داشتن خواهشها اصول ضرور ترین میانه روی است. خواہشات\nمختلف اشخاص مختلف را با سراف راغب میسازند که قبضه بر همه لازم\nاست و سخت ترین خواهش نقل است که نمعود و آن غذای ساده نروهت\nندارد و دها با احیثیت خود بالاتر اغذیه لذیذه شمهاری میکنند تا همه پر و نقد\nنذر شکم میشود.\nاگر سوداگر پوشیده در خانه شما رسید. صندوق خود را وا نما هد آنگاه"}
{"book": "adl0423", "page": 99, "text": "۹۸\nطبیعت را در قبضه نگاه داشتن مشکل میشود این وقت آزمایش است\nباید دید که اگر کدام چیز را نخرید در ان خجسته یا نقص بحیاتان میآیت؟\nاگر بدون آن کار شود پس حاجت خریدنش چیست؟\nیکدیگر مقام لغزش نیلام است که بظاهر اشیا ارزان مینمایند باران\nتر مواقع احتفال است که چواخانمها بالبسه و زیورات پیش\nبها دیده میشوند و هر خانم خواهش میکند که مثل دیگران ملبس و مزین\nگردد حالانکه استطاعت مالی مقدم است. محرک قومی ترین\nاسراف شوق نمود و مکابره است و اندیشه ملامت مردم مثلاً\nرسم و رواج عروسی را شریعت آسان قرار داده است اما مردم\nاز اقربا و جو لا و نفرین حمقا بار خود گران ساختند.\nبرای خانم مقتصد یک کار بسیار مهم حفاظت اشیا موجود\nخانه است. اکثر مستورات آنقدر خیال حفاظت اشیا سابق رانند\nکه هوس خریدن چیز های نو را حالانکه اشیا سابق اگر بدرستی\nو حفاظت نگاه شوند مانند جدید مینمایند. استغنا از چیزهای\nکهنه یک قسم اسراف است."}
{"book": "adl0423", "page": 100, "text": "۹۹\nدر حفاظت چیزهای کهنه مرمت آنها هم داخل است که ازان\nچیزهای زود ضائع شونده مضبوط میکردند و مدت مزید بکار\nآیند - چون چیزی اثار شکستگی نماید باید فورا پیوند یا ترمیم کرده\nشود تا مبالغیکه برای خرید اشیای نو صرف میشد\nپس انداز گردد.\n\nقرض\nنتیجه لازمی اسراف قرض است. چون حفاظت کمائی و میانه\nروی مصارف نشود مجبوراً نوبت قرض میآید که از ان ذلت\nمدامش در پیش میشود که از ان پناه خواسته شده است بعض\nخانم ها با وجود استطاعت از سستی و کاهلی خود عادت قرض میگیرند\nمثلاً بر خواستن کشیدن روپیه زحمت محسوس میشود کتبو میگویند\nبفرض سودایبار اینچنین بنای قرض نهاده میشود و برای گوشت\nو غیره اشیائیکه هر روز خرید میشود پول تا دیه نشده از دکاندار قرض\nگرفته میشود که چندین نقایص دارد : دکاندار در سودا قرض جنس کم"}
{"book": "adl0423", "page": 101, "text": "۱۰۰\nمیدهد دیگر عموماً دکاندارها چنین صادق نیند که حساب صحیح بنویسند\nو خانمها خود حساب را نمی نویسند زیرا اینقدر عادت بزحمت\nکشی ندارند ورنه خود برخاسته از صندوقچه پول چول نمی گرفتند\nباری یک خانم در باره اخراجات خود گفت که بعض دفعه داکتر اینقدر\nمکرر خواسته میشود که بیاد آدم هم نمیماند که چند مرتبه آمده بود چنانچه\nیکدفعه فیس زیاد داکتر بذمه ماشد و یادمان نماند که او را چند کرت\nخواسته بودیم ناچار از داکتر صاحب پرسیدیم چند بار آمده بودید\nو چند فیس واجب الاداست او هم گفت که یادم نیست بآخر شوهرام\nباختیار شد داد که هر قدر از یاد یا از تخمین بنویسید میدهم چنانچه او\nیکہزار روپیه نوشت و دادیم ـ ازین قصه مقصود خانم مذکور حقیقت\nخود نشاندادن بود اما ضمناً این هم هویدا شد که غفلت و بی انتظامی\nباین درجه در خانه شان حکم فرما بود که با وجود روپیه قرض نیز بر گرفتند\nو باز آن را نوشته هم نکردند.\nهر خانم باید از قرض ترسد اگر بکدام وجه ضروری قرض شده باشد\nدر تادیه آن چنان باید کوشد که مصارف خود را با تقلیل نموده"}
{"book": "adl0423", "page": 102, "text": "مثلاً اگر سواری داشته باشید بفروشید اگر پلومیخورید بشوربا\nکفایت کنید اگر باز هم سبکدوشی از قرض نشود سامان آسایش را\nمزید کم نمائید و در همت و فعالیت بیفزائید - قرض چنین بلای\nمدهشی است که اگر چاره اش بخوبی اندیشیده نشود خانه جایداد\nزیور همه را فرو میبرد تا قرضدار در افکار مبتلا مانده خودش رحلت\nمیکند و با کوه وار آنها بگردن اولاد افکنده و میرود چونکه در حقوق\nعباد قرض داخل است باید آنرا بوقت ادا ساخت آنحضرت\nصلی الله علیه و سلم بجنازه قرضدار نماز نمیگذاردند- چون دین\nو دنیا هر دو را این بلا در معرض خطری اندازد باید از استطاعت\nافزون خرج گاهی مکیند و اقتصاد را دستور العمل خود دانید"}
{"book": "adl0423", "page": 103, "text": "۱۰۲\n\nغیبت\nبتاسف زیاد گفته میشود که مرض غیبت بیشتر بزنها تعلق دارد\nچون چند خانمها یکجای مینشینند فوراً سخن میرانند که فلان\nبی‌بی این عیب فلان آن عادت زشت دارد بد لباسست بعضی\nنکته چینی کرده میشود بر شکل و صورت دیگران مضحکه نموده میشود\nحالانکه غیبت گناه خفیف نیست بلکه از روی قرآن مجید برابر\nخوردن گوشت برادر خود است ـ این جرم هم مثل قرض تعلق\nبحقوق العباد دارد ـ بی نماز و روزه خوار گنهگار اند اما از تو به\nنصوح معاف میگردند اما غیبت با همان شخص بخشیده میتواند که پس\nپشتش بد گوئیش شده باشد ورنه جوا بدی آن برای عاقبت\nمیماند غیبت کننده در دنیا هم بد نام و ذلیل میباشد ـ اگر کدام خانم\nغیبت دشمن خود را شنید خوش گردد اما غیبت کننده را از او بد\nمیداند زیرا می فهمد چون بعیب دگران پیشتیم آورد و شمر جرم\nعیب تو پیش من نخواهد خانه ها باید اختاط خود سخنان شیرین آند مثلا کدام کتابها"}
{"book": "adl0423", "page": 104, "text": "۱۰۳\nخوانده اند که دلچسپ و مفید اند کدام کار ہا ے نافعہ را مید‌انند\nو ہمدیگر آموختن صنعت ہاے لطیفہ را تذکار و قرار بدہید\nو تعریف نکوئی ہاے یکدیگر را غائبانہ نمائید و از بیان آن\nخانمہائیکہ باشما مخالفت ارند ہیچ در میدان میارید اگر غور کنید\nآن عیب ہائیکہ در دیگران میجوئید کم وبیش مانند آنها در ہمہ میباشند\nلہذا بعوض نکتہ چینی در اصلاح خود باید کوشید مرحوم پادشاہ\nظفر چیزیکہ در اردو گفتہ است سلطان محمود غازی نیز فرمودہ بودہ\nآئینہ خویش را بصیقل دادم روشن کردم و پیش خود بنهادم\nدر آئینہ خویش چنان دیدم کز عیب دگر کسان نیامدیادم\nما باید از ملاقات ہر شخص استفادہ کنیم اگر دیگرے بہتر و زیاد تر\nعلم و فن را داراست از و چیزے یا د بگیریم اگر ما از و بلندتریم باو\nافادہ کنیم وقت باید درین معاملت صرف شود نہ در غیبت."}
{"book": "adl0423", "page": 105, "text": "١٠٤\n\nصبر\n\nدر جائیکه غم و اندوه هجوم کند و همدردی و مواسات دیگرے\nنیز تاثیر نکند چه باید کرد؟ اگر صدمه مرگ است ماتم زده از گریۀ\nبی اختیار می منع نباید داشت چه سعی عبث است البته\nدرین سخنان چند کوشش حتی المقدور مفید خواهد بود:-\n(١) بعد از وقوع صانحه خانه بلکه شهر نیز چندی تبدیل شود\nو در موضع دیگر ماتم پرس نا مزاج شناسی کرده اگر\nاز هجوم اقربا و رفقا طبیعتش پریشان شود فقط یکدو دوست\nنزدیک باشند.\n(٢) اگر اشتهایی غذا نباشد شیر و یخنی وغیره اغذیۀ\nلطیف باید خورد که با ندک مقدار تقویت میدهد\nاگر غذا خورده نشود ضعف لاحق گشته جلب مرض مینماید\n(٣) باید صدمه رسیده را روز دو وقت یا یکبار بهوا خوری ببریدی سو\nجائیکه آمد و رفت دحم زیاد نباشد. مطلب ازین هوا خوری تنها\nصحت جسمانی نیست بلکه تبدیل مقام و خیال نیز است."}
{"book": "adl0423", "page": 106, "text": "طوطي الرحمن\n١٠٥\n٤- باید خیال آن فوت از دل کشیده شود و سعی نسیان آن\nورزیده شود- نتایج خطرناک رنج و غم و بیهودگی آنرا\nخوب یقین کرده آن خیال عبث را بدیگر طرف منتقل\nباید ساخت.\n٥- شخص غم زده باید دانست که ازین مصیبت احدی\nگزیر نیست و کسی هرچند فدائی باشد عزیز خود را\nازین رهانیده نمیتواند پس غم چه فائده خواهد کرد.\n٦- این یقین هم باید داشت که این مفارقت چند روزه است\nبعد از چندی ما هم بمتوفی ملحق خواهیم شد.\n٧- از همه اهم این امر است که برای متوفی افاده کنیم اگر\nدر جدائیش بیقراریم البته دوستش داریم در رسانیدن\nنفع با و واجب است پس برای مغفرتش\nدعا خوانیم- برایات قرانی متعلق آخرت فکر نموده\nاطمینان قلب بدهیم و بسیار وقت در تلاوت\nکلام ربانی صرف نمائیم."}
{"book": "adl0423", "page": 107, "text": "١٠٦\n\n٨ - تقاضای محبت مرحوم اینست که با پسماندگانش خصوصاً با بیوه و یتیمش دلجوئی نمائیم و تدابیر آسایش آنها را در عمل آریم و همانقدر وفا ئیکه با مرحوم داشتیم از آن بیشتر با پسماندگان بجا آریم.\n٩ - بعد از نمازهای پنجگانه برای مرحوم دعا کرده شود و برای خود نیز توفیق اصبر عطا شود و رضا بقضای حق تعالی حاصل آید.\nدر مصیبت رنج و غم امر طبیعی است اما در جزع و فزع منهمک شدن و از اعتدال گذشتن خفت طبع است اعتدال را همیشه در هر کار مد نظر باید داشت آنحضرت صلی الله علیه وسلم بمرگ فرزندشان ابراهیم مغموم شدند اما از اعتدال نگذشتند اقربا و احبای غمزدۀ اوصاف مرحوم با تکالیف مرض و موتش را بتکرار بیان نکنند و چون ذکر شود آن حصه را فرو گذارند که در آن غم آوردی باشد."}
{"book": "adl0423", "page": 108, "text": "۱۰۷\nخوشمزاجی\nخوش مزاجی بر صحت و توانائی انسان بسیار اثری اندازد\nو بد مزاجی بر عکس آن از تندرستی میکاهد- ابعض اطبا میگویند\nکه اگر روزی یکبار یا دو خنده کرده شود برای صحت بسیار\nمفید است اما ایا بر کسی میتواند عموماً این خیال است که خوش\nمزاجی یا بد مزاجی امر اختیاری نیست بلکه خلقی است، اما اختیا\nو اکتساب نیز درین دخلی دارد که از سعی تبدیل عادت میشود\nاگر شخصی بر کوتاهی های خو نظر غائر انداخته از فوائد خوش\nمزاجی آگاه گردد درین امر کامیاب میگردد.\nهر انسان تابع رنج و غم است و صدمات چند برایش مقدر است\nاما این حوادث بزودی میگذرد- بد مزاجی چیز دیگر است و نمای\nخواه مخواه ترشروی و چین بجبین است و مانند مصیبت زدگان\nخاموش دیگر از جوش و خرم اندوه محزون و خشمناک گویا\nبدمزاجی مثل تب دایمی است - کدام خوشین رفیق اش بر اینحالت کند ترحم"}
{"book": "adl0423", "page": 109, "text": "۱۰۸\nچون دوره این علت نمودار شود آنجا سبت خواهم ساخت\nپس چون آثار آن عیان گردد فوراً مطلعش سازد که بد مزاجی را\nدور کند و در چنین کیفیت اخبارے کتبے برایش بدهد\nکه بخواند و دیگران را بشنواند ازین طریق، خاموشی که\nتمهید این علت است شاید مبدل بخوش مزاجی گردد ورنه\nازین عادت مذموم نه تنها خانم بدمزاج بلکه همه عائله از وجه او\nبتنگ میآید بلکه در حالت بیماری وغیره کسے تیمار ش نمیخورد\nکه از آن مزاجش هنوز بدتر میگردد چنین خانم ها باید اصلاح\nخلق خود نمایند اگر تصادفاً کدام امر خبر دے ناگوار طبع شان\nوقوع پذیرد از ان در گذرند و چنان عادت گیرند که بر خطاهای\nدیگران چشم پوشی نموده، و از لغزشهای معمولی اغماض ورزند\nطبیعت خود را در ضیق و فشار نیارند بلکه سعی کنند که در هر\nحال خوشی و خرم گردند.\nخانمها خوش مزاج اشیای رکیک و سخنان خلاف طبع خود را\nبخیال نمیآرند در پهلوی و شق هر امر نظر انداخته نگاه"}