{"book": "adl0337", "page": 1, "text": "مقیاسات جدیده\nبه امر و اراده سنیه اعلیحضرت غازی\nدر مطبعه مکتب فنون حربیه طبع گردید\nتألیف مدیر مکاتب عسکریه\nالسید محمود سامی\nطبع اول\nکابل - سرطان - ۱۳۰۰"}
{"book": "adl0337", "page": 2, "text": "Meqyâsât -e\ndjadida"}
{"book": "adl0337", "page": 3, "text": "[BLANK PAGE]"}
{"book": "adl0337", "page": 4, "text": "مقیاسات جدیده\n\nبه ارشاد و ارادۀ سنيۀ اعلیحضرت غازی\nدر مطبعۀ مكتب فنون حربيه طبع کردید .\n\nلوا مشر مکاتب عسکريه\nالسيد محمود سامى\n\nطبع اول\nکابل - میزان - ١٣٠٠"}
{"book": "adl0337", "page": 5, "text": "[ILL]\n\n[ILL]\n[ILL]\n\n[ILL]\n[ILL]\n\n[ILL]\n[ILL]"}
{"book": "adl0337", "page": 6, "text": "مقياسات جدیده\n\nبه ارشاد و ارادهٔ سنیهٔ اعلیحضرت غازی\nدر مطبعهٔ مکتب فنون حربیه طبع کردید .\n\nلوا مشر مکاتب عسکریه\nالسيد محمود سامی\n\nطبع اول\nکابل - میزان - ۱۳۰۰"}
{"book": "adl0337", "page": 7, "text": "مقياسات جديده\n\nاهل کمال ، يك نصف النهار كره ارض را يعنی محيط كره ارض را به ( ۴۰۰۰۰۰۰۰ ) قسم يعنی به چهل ميليون حصه ، متساوياً تقسيم كرده اند . طول حصه مذکوره ، تقريباً به يك ذراع افغانی ، مساوی ميباشد . اين حصه را « متره » ناميده اند .\nكافه مقياسات ، از همين متره و يا از اجزای متره و يا از اضعاف آن ، گرفته شده و تقسيماتش به اصول اعشاری ، اجرا يافته است . بنابران ، اصول مذکوره را به لسان اروپا « سيستم متريك ده سيمال » يعنی « اصول متره وی اعشاری » ميگويند .\nاستعمال مقياسات مذکوره و نيز اجرای حسابات آنها و تحويل آنها بيكديگر ، خيلی آسان است .\nعلاوه بر ان ، مقياس متره ، يك مقياس اساسی"}
{"book": "adl0337", "page": 8, "text": "۳\nو لایتغیر است چرا که تبدل و تغیر آن ، تابع\nبه تغیر و تبدل محیط کرۀ ارض است ! لہذا مقیاسات\nجدیده را تقریباً کافه دول کرۀ زمین ، رسماً\nقبول نموده است .\n\nاز جمله مقیاسات جدیده :\n\n( جدول مقیاسات طول )\n\nواحد قیاسی اساسی برای مقیاسات طول ،\n« متر » است .\n\nجدول اضعاف و اجزای متره بقرار آتست :\n\nمیرا متره\nکیلو متره\nهکتومتره\nدقا متره\n\nاضعاف متره\n\nمتره\n\nدستمتره\nسانتیمتره\nمیلیمتره\nدسیمیلمتره\n\nاجزای متره"}
{"book": "adl0337", "page": 9, "text": "هر یکی از مقیاسهای جدول فوق ، از مافوق خود\nده کره اصغر ، و از مادون خود ده کره اعظم\nمیباشد .\n\nمثلا : متره ، از دقامتره ده کره اصغر است\nو از دسیمتره ، ده کره اعظم ، یعنی متره ، ده يكه\nاز دقامتره ویا (۱۰) دسیمتره و .... هكذا ميباشد.\n\nتنبیه : - درعملیاتها میلیمتره و سانتیمتره\nبرای ابعاد صغيره ، و متره برای ابعاد وسطیه ،\nو كيلومتره برای مسافات عظیمه ، مستعمل میباشند .\n\n( شكل – ۱ ) طول حقيقي يك دسيمتره [ ۱ ]\nکه عبارت از ۱۰ سانتیمتره است میباشد :\n\n[ ۱ ] عجب اتفاق است که با وجوديكه « دسیمتره »\nيك لفظ اجنبيست مكر طول آن به بر دست آدم ،\nتقريباً برابر است . يعنی در خصوص یاد کردن\nآن برای فارسی زبان ، باعث سهولت میبا شد ! !"}
{"book": "adl0337", "page": 10, "text": "شكل ١ - طول حقيقى يك دسيمتره و تقسيمات آن\n١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩ ١٠\nيك سانتيمتره را اكر ب ١٠ قسم مساوى تقسيم كنيم\nهريكى ازانها طول حقيقى يك ميليمتره را نشان خواهد داد ."}
{"book": "adl0337", "page": 11, "text": "صورت تحریر وقرائت مقیاس طول\n\nاضعاف واجزای واحد قیاسی طول یعنی اضعاف و اجزای متره ، چون ده ده دفعه از همدیگر ، خرد و کلان میباشند تحریر و قرائت آنها مثل کسر اعشاری میباشد . یعنی مقدار متره ، عدد تام نوشته میشود و اجزای آن ، به عوض مرتبه های کسر میباشد .\nمثلا : هرگاه عدد ٤٣٫٦٢٥ را از جنس متره یعنی واحد قیاسی را هرگاه متره ، اعتبار نموده خواندن لازم باشد :\n٤٣ متره\n٦ دسیمتره\n٢ سانتیمتره\n٥ میلیمتره گفته خوانده میشود . حال آنکه ٦ دسیمتره (٦٠) سانتیمتره"}
{"book": "adl0337", "page": 12, "text": "میکند و ۲ سانتیمتره دیگر هم هست ۶۲ میشود\nو ۶۲ سانتیمتره ( ۶۲۰) میلیمتره میکند همرا\n۵ میلیمتره که جمع شود ۶۲۵ میلیمتره میکند\nلهذا عدد فوق را :\n٤٣ متره و\n٦٢٥ میلیمتره خواندن ؛ بهتر و مروجتر\nاست .\nپس ؛ بعد از قرائت عدد تام ؛ نام واحد قیاسی\nرا یاد میکنیم . بعده کسر را به جزو اصغر گردانیده\nمثل عدد تام میخوانیم و به آخرش نام جزو اصغر را\nیاد میکنیم . در مثال فوق ؛ رقم ۵ که در مرتبهٔ\nخردترین یعنی در خانهٔ میلیمتره است لهذا بعد از\nخواندن ۶۲۵ ؛ لفظ میلیمتره را یاد کردیم .\nکذا عدد ٢،٢٥ عبارت از ۲ متره و ۲۵\nسانتیمتره\nو عدد ۱۳،۰۰٥ عبارت از ۱۳ متره و ۵ میلیمترهٔ"}
{"book": "adl0337", "page": 13, "text": "A\nوعدد ۰٫۱٥ عبارت از ١٥ سانتیمتره .\n\nواحد قياسی يك عدد را به دیگر واحد قیاسی\nتحویل نمودن\n\nبرای مقصد مذکور ، حاجت ضرب ویا تقسیم\nندارد بلکه تنها علامت افراز را يك ، دو ویا ٣\nخانه به طرف راست ویا چپ ، حرکت دادن\nکفایت میکند .\nمثلا : عدد ٤٢٥٨٫٣ از جنس متره است .\nاکنون واحد قیاسی این را کیلومتره بسازیم .\nنظر به جدول مقیاسات طول که در (صحیفه - ٣)\nمندرج است کیلومتره ، سه مرتبه از متره ، بالاتر\nاست یعنی از متره ١٠٠٠ دفعه اعظم است لهذا\nعلامت افراز را ٣ خانه به طرف چپ آوردن :\nکفایت میکند . درینصورت عدد مذکور"}
{"book": "adl0337", "page": 14, "text": "٤،٢٥٨٣ میگردد یعنی ٤ کیلومتره و ٢٥٨٣\nسانتیمتره میشود .\nمثال ٢ - عدد ٨،٥ از جنس متره\nاست . ما میخواهیم که این را هکتومتره بسازیم .\nدر جدول مقیاسات که در ( صحیفه - ٣ ) مندرج\nاست هکتومتره ٢ پته به طرف بالای متره\nمیباشد پس ؛ میباید که علامت افراز را ٢\nخانه به طرف چپ این عدد یعنی بطرف بالا ؛\nببریم . درینصورت ؛ عدد مذکور ٠،٠٨٥\nمیگردد . یعنی (٠) هکتومتره و ٨٥ دسیمتره\nمیباشد .\nمثال ٣ - عدد ٨،٠٠٠٦٧٩ از جنس\nکیلو متره است . این را دسیمتره بسازیم . معلوم\nاست که دسیمتره در جدول مقیاسات ؛ ٤ پته\nبه طرف زیر است . لهذا علامت افراز را ٤\nخانه به طرف راست یعنی به طرف پایان که بیاریم"}
{"book": "adl0337", "page": 15, "text": "۱۰\nعدد مذکور ۸۰۰۰۶،۷۹ یعنی ۸۰۰۰۰۶\nدسيمتر و ۶۹ ميليمتره ميشود .\nو نيز در خصوص تقدير مسافه ها تعبيرات\nفرسخ و ميل ميبا شد .\nدر خصوص تقدير مسافات بحريه ؛ کيلومتره\nمستعمل نميباشد . ميل بحری که عبارت از طول\nيك دقيقه نصف النهار کرۀ ارض است برای\nمسافات بحريه ؛ واحد قیاسی میباشد . میل\nبحری ؛ ١٨٥٢ متره است . زیرا :\nربع نصف النهار ؛ ۹۰ درجه است حاله\nآنکه ربع مذکور ؛ طولاً عبارت از ۱۰۰۰۰\nکیلومتره میباشد . لهذا طول قوس يك درجه\nنصف النهار ؛ البته ۱۱۱،۱۱۱ = ۱۰۰۰۰\n۹۰\nکيلومتره يعنى ۱۱۱ ۱۱۱ متره ؛ وطول قوس\nيك دقيقه ۱۱۱۱۱۱\n۶۰ = ۱۸۵۲ متره میشود."}
{"book": "adl0337", "page": 16, "text": "۱۱\n\nهر سه میل بحری را « فرسخ بحری » و یا\n« فرسخ جغرافی » مینا مند . درینصورت ۱\nيك فرسخ = طول قوس ۳ دقیقه نصف النهار\nبوده عبارت از ٥٥٥٦ متره میباشد .\nمیل بری = ١٧٦٠ یارده = ۱۶۰۹٫۳\nمتره است .\n\nبرای نوشتن مقیاسهای طول ؛ هرگاه واحد\nقیاسی ؛ میریا متره باشد اولاً میریا متره و بعده\nعلامت افراز و بعده مرتباً کیلومتره ، هکتومتره ،\nدکامتره ، متره ، دسیمتره ، سانتیمتره ، میلیمتره\nنوشته میشود . و هر گاه یکی از اینها یاد نشود\nبجای آن ۱ صفر نهاده میشود ."}
{"book": "adl0337", "page": 17, "text": "١٢\n\nمقیاسات سطح\nهرچیزیکه طول و عرض دارد آن را در علم هندسه « سطح » مینامند. مثلا : روی آینه ، روی میز ، روی دیوار ، روی زمین وهکذا ...!\nبرای سطح ها واحد قیاسی یعنی گز برای سطح ها « مربع متره » است .\nمربع : — چنین چهار کنجه را گویند که هرچهار ضلعش بهم مساوی و زوایای آن ، قائمه باشند . شکل ٢\nمثلا : در (شکل ٢) ا ب ج د يك مربع است .\nمربع متره : — چنین مربع است که طول ضلعش يك متره باشد ."}
{"book": "adl0337", "page": 18, "text": "۸۳\n\nجدول اضعاف و اجزای\nمربع متره\n\nمربع میریا متره\n« کیلو متره\n« هکتو متره\n« دکا متره\n« متره\n« دسیمتره\n« سانتیمتره\n« میلیمتره\n« دسیمیلیمتره\n\nاضعاف مربع متره\nاجزای مربع متره\n\nهر یکی از مقیاسات جدول فوق ، از مافوق\nخود ۱ صد کره خرد است و از ما دون خود ۱\nصد کره اعظم . زیرا :\nمثلا در ( شکل - ۳ ) ا، ح، را"}
{"book": "adl0337", "page": 19, "text": "١٤\n\nمربع متره فرض و اعتبار کنیم اکنون ضلع\nب ح را متساویاً ١٠ قسم تقسیم نموده از نقطه\nهای تقسیمات به ضلع ا ب خطوط متوازیه اگر\nرسم کنیم در مربع مذکور ١٠ مستطیل یعنی\n١٠ حصه پیدا میشود که عرض هر مستطیل\nيك دسیمتره و طول آن ١ يك متره میباشد\n\nا شکل ۳ ب\n\nد ج"}
{"book": "adl0337", "page": 20, "text": "۱۰\n\nبعده ضلع اب را نیز متساویاً به ۱۰\nقسم تقسیم نموده از نقاط تقسیم ؛ به ضلع ب حـ\nخطهای موازی که رسم کنیم موازیهای مذکور ؛\nموازیهای سابق را قطع نموده ۱۰۰ عدد ؛\nمربع دسیمتره حاصل میشود .\nپس ؛ چنین ظاهر و ثابت شد که مربع\nمتره ؛ عبارت از صد مربع دسیمتره میباشد و\nمربع دسیمتره ؛ عبارت از صد یکی مربع متره\nمیباشد . و به عین ملاحظات ؛ ثابت میگردد\nکه حقیقتاً هر مربع ؛ از مربع ما فوق خود ؛\nصدکره اصغر است و از مربع ما دون خود ؛\nصدکره اعظم میباشد .\nبناءً عليه :-\n\nيك مربع میریامتره = ۱۰۰ مربع کیلومتره ،\n« « كیلومتره = ۱۰۰ « هکتومتره ،\n« « هکتومتره = ۱۰۰ « دکامتره ،"}
{"book": "adl0337", "page": 21, "text": "١٦\nيك مربع دقامتره = ١٠٠ مربع متره ،\n« « متره = ١٠٠ « دسيمتره ،\n« « دسيمتره = ١٠٠ « سانتيمتره ،\n« « سانتيمتره = ١٠٠ « ميليمتره و\n« « ميليمتره = ١٠٠ « دسيميليمتره\nوهكذا ميباشد .\n\nاصول قرائت مقياسات سطح\n\nاول بايد كه لفظ « مربع » ياد شود و بعده\nنامهاى طول ، مثلا : مربع متره ، مربع دسيمتره ،\nمربع سانتيمتره ، مربع ميليمتره ، مربع كيلومتره\nو ..... هكذا .\nهر گاه مرتبه هاى كسر ، فرد باشد صفر نهاده\nزوج بسازيد ."}
{"book": "adl0337", "page": 22, "text": "۱۷\n\nعدد ٢٣،٤٢٥٦٧٩ را از جنس مربع متره\nبخوانیم :\n٢٣ مربع متره\n٤٢ « دسیمتره\n٥٦ « سانتیمتره\n٧٩ « میلیمتره گفته خوانده میشود .\nو یا\nکسر را به جزؤ اصغر گردانید :\n٢٣ مربع متره و ٤٢٥٦٧٩ مربع میلیمتره\nگفته میخوانیم .\nنظربه قاعده فوق :\n٠،٠٥ = صفر ( مربع متره و ٥ مربع\nدسیمتره\n٠،٠٠٢٥ = صفر « مربع متره و ٢٥\nمربع سانتیمتره ،\n٠،٠٠٣ = صفر « مربع متره و ٣٠\nمربع سانتیمتره خوانده میشود ."}
{"book": "adl0337", "page": 23, "text": "۱۸\n\nاصول تحریر مقیاسات سطح\n\nاولاً باید که عدد تام نوشته شود . بعده\nعلامت افراز و بعدازان واحدهای اعشاری نوشته\nمیشود . مگر در کسر برای هر واحد اعشاری\nباید که دو مرتبه نوشته شود . چرا که از صد\nحصة يك واحد باید که کمتر باشد که کسر گفته\nشود . و از صد کمتر البته ۲ مرتبه یعنی ۲\nخانه میباشد . لهدا مثلا :\n۳ مربع متره و ۲۷ مربع دسیمتره و\n٤٥ مربع سانتیمتره و ٦١ مربع میلیمتره :\nبقرار آتی :\n\n٣،٢٧٤٥٦١ نوشته میشود .\nهر گاه از واحد های کسور : تنها يك\nمرتبه یاد شود باید که بجای هر مرتبة که یاد نشد\nيك صفر نوشته شود . مثلا : ۱۷ مربع"}
{"book": "adl0337", "page": 24, "text": "۱۹\n\nمتره و ٤ مربع دسیمتره و ۸ مربع\nسانتیمتره بدینگونه :\n۱۷، ۰٤، ۰۸ نوشته میشود .\nبعد از علامت افراز یعنی در مراتب كسور\nهرگاه بعض واحد ها یاد نشد باید که بجای آنها\nدو صفر نوشته شود . مثلا :\n٤ مربع متره و ٤٣ مربع سانتيمتره\nبدینگونه :\n٤، ۰۰، ٤٣ نوشته میشود .\nو اگر عدد تام ، یاد نشد بجای آن ،\nصفر نوشته میشود .\nمثلا : ۸ مربع دسیمتره بدینگونه :\n۰۰ ، ۰۸ نوشته میشود ."}
{"book": "adl0337", "page": 25, "text": "۲۰\n\nتحویل واحد قیاسی های سطح\n\nدر مقیاسات سطح ؛ هرگاه واحد قیاسی یك عدد را به دیگر واحد قیاسی ؛ تحویل نمودن لازم باشد تنها علامت افراز را دو دو خانه به طرف راست و یا چپ ؛ بردن کفایت میکند .\nمثلا : ۶۲۵۸۳ مربع متره را به مربع هکتو متره ؛ تحویل نمودن لازم باشد باید که بقرار آتی ؛ ملاحظه کنیم :\nنظر به جدول اضعاف واجزای مربع متره که ( در صحیفه — ۱۳ ) مندرج است مربع هکتو متره ؛ دو پته یعنی دو مرتبه ؛ بالای مربع متره است لهذا علامت افراز [۱] باید ۲ پته به طرف\n\n[۱] به طرف راست هر عدد تام ؛ یك علامت افراز ؛ ملحوظ میباشد . بناءً علیه عدد ۶۲۵۸۳ = ۶۲۵۸۳، میباشد !"}
{"book": "adl0337", "page": 26, "text": "۲۱\nچپ یعنی بطرف بالا برده شود . مگر چونکه\nعدد مذکور در باب مقیاسات سطح است وسطح ها\nنظر به بیان ( صحیفه ١٥ ) صد کره از همدیگر :\nخرد و کلانند بنابران . به مقابل هر پته ۲ خانه\nو بمقابل ۲ پته باید که علامت افراز را ٤ خانه\nبه طرف چپ یعنی به طرف بالا ببریم . پس\n٦٢٥٨٣ مربع متره = ٦,٢٥٨٣ مربع\nهكتومتره میشود\nمثال ۲ :\n٨٠٦ مربع متره را به مربع دکامتره : تحویل\nکنید !\nباز اگر نظر خود را به جدول اضعاف و اجزای\nمربع متره : ارجاع کنیم می بینیم که مربع\nدقامتره : يك پته بالای مربع متره است . پس\nدرین مثال باید که علامت افراز را ۲ خانه به\nطرف چپ یعنی بالا بیاریم . مگر چون : به"}
{"book": "adl0337", "page": 27, "text": "٢٢\nطرف چپ علامت افراز ، يك خانه هست بعوض\nخانه دیگر باید که يك صفر نهاده پوره کنیم .\nو مثال فوق یعنی ٨،٦ مربع متره = ٠،٠٨٦\nمربع دقا متره میگردد .\nمثال ٣ :\n٣،٦٢٥ مربع كيلو متره را مربع متره بسازید :\nبقرار ملاحظات فوق ، علامت افراز را ۳\nپته و به مقابل هر پته ۲ خانه لهذا ٦ خانه\nبه طرف پایان یعنی بطرف راست مثال مذکور :\nمی آریم . پس : ٣،٦٢٥ مربع کیلومتره\n= ٣٦٢٥٠٠٠ مربع متره میشود .\nمساحه نمودن زمین به واسطهٔ\nمربع متره\nدر خصوص تعیین کردن سطح يك حویلی"}
{"book": "adl0337", "page": 28, "text": "۲۳\nويا يك كونه ويا يك باغچه و غيره ١ مربع متره\nبکار است .\nمثلا : در شکل ٤ ا ء\nزمینیکه مساحه اش\nلازم است ا ب ح ء\nباشد . بالفرض ا ب\nرا مساحه کردیم ٣\nمتره آمد . از آخر\nشکل ٤\nهر متره به خط ب ح دو خط موازی که رسم کنیم .\nدر زمین مذکور ٣ لوح حاصل میشود .\nاکنون ا ء را نيز مساحه كنيم بالفرض\n٦ متره باشد . از نهایت هر متره به خط ا ب\nکه موازیها رسم کنيم در هر لوح ١ ٦ مربع متره\nحاصل میشود . چون ٣ لوح است عدد مربع ها\nالبته ٣ x ٦ = ١٨ میباشد . حال آنکه\nعدد ٣ عبارت از متره های عرض زمین است .\nو عدد ٦ عبارت از متره های طول زمین است .\nپس ١ چنین ظاهر و ثابت شد ١ که برای"}
{"book": "adl0337", "page": 29, "text": "٢٤\n\nمعلوم نمودن مربعهای سطح زمین یعنی برای\nمساحه زمین حاجت ندارد که از چوب و غیره ؛\nمربع متره بسازیم و زمین را بواسطه آن مساحه\nکنیم .\nبلکه هر وقتیکه مساحه زمین ؛ لازم آید\nعرض و طول زمین مذکور را مساحه کرده عدد\nهائیکه در طول و عرض حاصل میشود آنها را\nبهم ضرب نمودن کافی و وافیست !\nمثلا : يك پارچه زمین هست . طول آن\n١٢،٥٠ متره و عرض آن ٨،٢٥ متره است.\nمساحه سطحیه زمین مذکور :\n١٢،٥٠ X ٨،٢٥ = ١٠٣، ١٢٥٠ مربع\nمتره . یعنی ١٠٣ مربع متره و ١٢ مربع\nدسیمتره و ٥٠ مربع سانتیمتره میباشد .\nاراضی اگر واسع باشد برای مساحه آن ؛\nمربع کیلو متره مستعمل است . یعنی حاصل"}
{"book": "adl0337", "page": 30, "text": "٢٥\n\nضرب طول و عرض اراضی را از جنس مربع\nکیلومتره خواندن لازم است .\nمثلا : اگر طول اراضی ٥،١٢٥ کیلومتره\nو عرض آن ٢،٥ کیلومتره باشد مساحة آن :\n٥،١٢٥ ٢،٥ = ١٢،٨١٢٥ مربع\nکیلومتره . یعنی ١٢ مربع کیلومتره ، ٨١ مربع\nهکتومتره ، ٢٥ مربع دقامتره .\n\nمقیاسات حجم\n\nواحد های قیاسی حجم را « مکعب » مینامند .\nمکعب : چنین صندوق را گویند که هر ٦"}
{"book": "adl0337", "page": 31, "text": "٢٦\n\nوجهش بهم مساوی و متعامد باشد . مثلا طاس\nتخته نرد .\nطول ضلع مکعب هر گاه يك متره باشد آن\nمکعب را « مکعب متره » مینامند . و اگر طول\nضلع مکعب ، عبارت از يك سانتيمتره باشد آن\nمکعب را « مکعب سانتيمتره » ، و الحاصل هر\nمکعب به نام طول ضلعش یاد میشود .\nحجم ها را به واسطه « مکعب متره » اندازه\nمیکنند یعنی واحد قیاسی برای حجم ها « مکعب متره »\nاست که طول هر ضلعش عبارت ازيك متره ، و\nهر وجهش یعنی هر سطحش عبارت از يك مربع\nمتره میباشد ."}
{"book": "adl0337", "page": 32, "text": "۲۷\n\nجدول اضعاف و اجزای مکعب متره\n\nمکعب میریا متره\n« کیلو متره اضعاف مکعب متره\n« هکتو متره\n« دکا متره\n\n« متره\n\n« دسیمتره\n« سانتیمتره اجزای مکعب متره\n« میلیمتره\n« دسی میلیمتره\n\nهریکی از واحد قیاسی های فوق ، از مادون\nخود ۱۰۰۰ کره اعظم ، و ازمافوق خود ۱۰۰۰\nکره اصغر میباشد . زیرا :\nمثلا يك مكعب متره ، تصور کنیم چون\nهر وجهش بقرار بیان ( صحيفه - ١٤ ) عبارت\nاز ۱۰۰ مربع دسیمتره است لهذا دريك وجهش"}
{"book": "adl0337", "page": 33, "text": "۲۸\n\n۱۰۰ عدد مکعب دسیمتره چیده میتوانیم . و بالای قات مذکور ۹ قات دیگر اگر بچینیم مکعب متره پر میشود . پس گویا برای پرکردن مکعب مذکور ۱۰ قات بکار است . حال آنکه هر قات عبارت از ۱۰۰ مکعب دسیمتره است ۱۰ قات آن البته ۱۰۰۰ مکعب دسیمتره میباشد .\nو به عین اثبات يك مکعب دقامتره ۱۰۰۰ مکعب متره و هر مکعب دسیمتره ۱۰۰۰ مکعب سانتیمتره و .... الخ یعنی هر مکعب از مادون خود ۱۰۰۰ دفعه اعظم است و بالعکس هر مکعب از مافوق خود ۱۰۰۰ دفعه اصغر میباشد .\nتنبیه : - مقیاسهای حجم از همدیگر چون ۱۰۰۰ دفعه اعظم و یا اصغر اند لهذا :\nيك مكعب متره = ۱۰۰۰ مكعب دسیمتره و یا\n« « « = ۱۰۰۰ x ۱۰۰۰ مكعب سانتیمتره و یا\nيك مكعب متره = ۱۰۰۰ x ۱۰۰۰ x ۱۰۰۰ مكعب میلیمتره میباشد ."}
{"book": "adl0337", "page": 34, "text": "۲۹\n\nتعداد مکعب ها\nیعنی خواندن مکعب ها\n\nهرگاه يك عدد به حجم : تعلق داشته باشد بقرار آتی خوانده میشود :\n\nاولاً عدد تام آن خوانده میشود و بعده مرتبه های اعشاری آن : سه سه خانه خوانده میشود .\nمثلا : عدد ۱۸٬۳٥٢٤٧٩٥٠٨ از جنس مکعب متره بقرار آتی خوانده میشود :\n۱۸ مکعب متره و\n٣٥٢ « دسیمتره و\n٤٧٩ « سانتیمتره و\n٥٠٨ « میلیمتره .\nهرگاه مرتبه های کسر : کمبودی کند صفر نهاده به ۳ مرتبه رسانیدن لازم است .\nمثلا : ٣،٢٥٧٤ را از جنس مکعب متره"}
{"book": "adl0337", "page": 35, "text": "۳۰\n\nخواندن ، بدینگونه است :\n۳ مکعب متره\n۲۵۷ « دسیمتره و\n٤٠٠ « سانتیمتره .\nبنابر اساس مذکور ، عدد های ذیل ، از جنس\nمکعب متره بقرار آتی خوانده میشوند :\n۱۳ره = ه مکعب متره و ۳۰۰ مکعب دسیمتره و نیز :\n٢٠٣٤ = ٢ « « ٣٤٠ « «\n٠٠٠٥ره = ٠ « « ٥ « «\n٠٠٣٠٥٥ره = ٠ « « ٣٠ « « ٠٠٩\nمکعب سانتیمتره است .\n\nترقیم مکعب ها\nیعنی نوشتن مکعب ها\n\nهر گاه يك عدد به حجم ، ماند باشد نوشتن\nآن بقرار آتیست :\nاولاً عدد تام آن و بعده علامت افراز ،"}
{"book": "adl0337", "page": 36, "text": "نوشته میشود • وبعد ازان ، مرتبه های اعشاری\nآن ، ترقیم میشود •\nمثلا : ٣ مکعب متره و ٢٥٧ مکعب دسیمتره\nو ٣٤٠ مکعب سانتیمتره و ٨٦١ مکعب\nمیلیمتره بدینگونه :\n٣,٢٥٧٣٤٠٨٦١ ترقیم میشود •\nهرگاه از واحدهای کسر ، يك ويا دو\nمرتبه یاد نشود بجای آن ، صفر نهاده به ٣\nمرتبه ، رسانیدن لازم است . مثلا :\n٨ مکعب متره و ٤٧ مکعب دسیمتره و ٥\nمکعب سانتیمتره بدینگونه :\n٨,٠٤٧٠٠٥ نوشته میشود •\nو اگر هر سه مرتبه یاد نشود ٣ صفر\nگذاشتن ، لازم است . مثلا :\n٤ مکعب متره و ٥٦٧ مکعب سانتیمتره\nبدینگونه :"}
{"book": "adl0337", "page": 37, "text": "٣٢\n\n٤,٠٠٠٥٦٧ نوشته میشود .\nواگر عدد تام ، یاد نشود بجای آن ، يك صفر\nنوشته میشود . مثلا :\n٢٤ مكعب دسیمتر، بدینگونه :\n٠,٠٢٤ نوشته میشود .\nتنبیه : خواه در تعداد و خــواه در ترقیم\nعددهائیکه به حجم مانند باید که درکسر آنها سه سه\nمرتبه نوشته شود ویا خوانده شود . سبب\nو حکمت آن اینست :\nهر ١٠٠٠ مكعب ، يك مكعب بالادست را\nتشكيل ميدهد مثلا ١٠٠٠ مكعب دسیمتر، ، يك\nمكعب متر، وهکذا میکنند . و از هزارکه کمتر باشد\nکسر گفته میشود . حالآنكه عدد ١٠٠٠ ،\nعددیست ٤ مرتبه دار و کمتر آن ، عددیست ٣\nمرتبه دار میباشد .\n——-"}
{"book": "adl0337", "page": 38, "text": "۳۳\n\nتحویل واحد قیاسی های حجم\n\nدر مقیاسات حجم : هرگاه واحد قیاسی يك عدد را به دیگر واحد قیاسی : تحویل نمودن لازم باشد حاجت به ضرب و تقسیم ندارد بلکه تنها علامت افراز را سه سه خانه به طرف چپ و یا راست عدد مذکور : بردن کفایت میکند .\nمثلا : ۸،٥٢٤٣٧١٩٠٠ مکعب متره را مکعب دسیمتره بسازیم . برای مقصد مذکور بقرار آتی ملاحظه لازم است :\nنظر به جدول اضعاف و اجزای مکعب متره که در ( صحیفهٔ - ۲۷ ) مندرج است مکعب دسیمتره : يك درجه یعنی يك پته زیر مکعب متره میباشد . پس باید که يك درجه پایان بیاییم . مگر چون : واحد قیاسی های مکعب نظر به بیان ( صحیفه - ۲۸ ) ۱۰۰۰ کرت از همدیگر : خرد و کلانند لهذا"}
{"book": "adl0337", "page": 39, "text": "٣٤\n\nبه مقابل يك درجه ، ٣ خانه و به مقابل ٢\nدرجه ، ٦ خانه و هكذا به مقابل هر درجه بايد\nكه علامت افراز را به طرف چپ ويا راست\nآوردن لازم است . در مثال فوق ، چون يك\nدرجه پایان می آييم بايد كه علامت افراز را ٣\nخانه به طرف راست يعنى پايان می آريم .\nپس : ٨،٥٢٤٣٧١٩٠٠ مكعب متره :\n٨٥٢٤،٣٧١٩٠٠ مكعب دسيمتره ميشود ."}
{"book": "adl0337", "page": 40, "text": "٣٥\nمعلومات شتی\nمقیاسات انگلتره و امریکا\n١٢ اینچ = ١ قدم (يعنی يك فت)\n٣ قدم = ١ یارده (ذراع انگلیزی)\n١٧٦٠ يارده = ١ میل بری\n١ اینچ = ٢,٥ سانتیمتره\n١ قدم = ٣٠,٥ »\n١ یارده = ٩١,٥ »\n١ میل بری = ١٦٠٩ متره\n١ میل بحری = ١٨٥٢ »\n٣ میل بحری = ١ فرسخ بحری و یا جغرافی"}
{"book": "adl0337", "page": 41, "text": "٣٦\n\nمقياسات روسى\n\n١ ورست = ٥٠٠ ساژه‌ن\n١ ساژه‌ن = ٢٫١ متره\n١ ورست = ١٠٦٧ متره\n\nمقياس ژاپونيا\n\n١ اکت = ١٫٨ متره"}
{"book": "adl0337", "page": 42, "text": "۳۷\nمقیاسات اوزان\nاوزان : جمع وزن است یعنی وزنها .\nواحد قیاسی برای اوزان : ( غرام = گرام )\nاست .\nغرام : چیست ؟\nيك مکعب سانتی متره را اگر از ماء مقطر\nکه حرارت آن + ٤ درجه سانتیغراد (درجه\nسلسیوس ) باشد پر کنیم وزن آن آب را\n( غرام ) میگویند .\nغرام : يك جسم صغیر به شکل اسطوانه\nاز مس میباشد .\nجدول اضعاف و اجزای غرام\nمیریا غرام }\nکیلو غرام } اضعاف غرام\nهکتو غرام }\nدقا غرام }\nغرام\nدسی غرام }\nسانتی غرام } اجزای غرام\nمیلی غرام }"}
{"book": "adl0337", "page": 43, "text": "۳۸\n\nهر یکی از مقیاس های فوق : از ما فوق\nقریبتر خود : ده کره اصغر است و از ما دون\nقریبتر خود : ده کره اعظم .\nبناءً علیه : یك غرام به ۱۰ دسیغرام و یا\nبه ۱۰۰ سانتیغرام و یا به ۱۰۰۰ میلیغرام :\nمساوی میباشد . وقس علیه الباقی .\n\nاصول تحریر و قرائت مقیاسات اوزان\n\nاضعاف و اجزای مقیاسات مذکوره : وقتیکه\nاز همدیگر : ده دفعه خرد و کلانند پس :\nتحریر و قرائت آنها : مانند اعداد اعشاریه میباشد .\nمثلا : عدد ٧١٤٣,٦٢٥ را اگر از جنس\nغرام بخوانیم باید که :\n٧١٤٣ غرام و\n٦ دسیغرام و\n۲ سانتیغرام و\n٥ میلیغرام گفته بخوانیم ."}
{"book": "adl0337", "page": 44, "text": "٣٩\nو یا خانه های کسر را کاملاً به جزو اصغر\nیعنی به میلیغرام ، تحویل کرده میخوانیم . یعنی :\n٧١٤٣ غرام و\n٦٢٥ میلیغرام میخوانیم که این طرق\nبهتر است .\nپس ١ ٨٤٤ غرام و ٢٥ سانتیغرام ، چنین\n٨٤٤،٢٥ نوشته میشود . و نیز :\n١٣ غرام و ٥ میلیغرام را چنین =\n١٣،٠٠ ٥ و\n٠ غرام و ١٥ سانتیغرام ، بدینگونه =\n٠،١٥ نوشته میشود .\nدر تجارت ، واحد قیاسی ، دائما کیلو غرام\nاست . و در بین عوام ، (کیلو ) گفته یاد\nمیکنند .\nکیلو غرام وقتیکه واحد قیاسی شود خانه\nنخستین ، به طرف راست علامت افراز است."}
{"book": "adl0337", "page": 45, "text": "٤٠\n\nهکتو گرام را و خانه دوم را دکاگرام را و خانه\nسیوم را گرام را .... و هکذا اشعار میدارد .\nبناءً عليه :\nعدد ٢،٣ را از جنس کیلوگرام اگر\nبخوانیم باید که :\n٢ کیلوگرام و ٣ هکتوگرام بخوانیم .\nو نیز عدد ٤،٢٥ را باید که :\n٤ کیلوگرام و ٢ هکتوگرام و ٥ دکاگرام . و یا\n٤ کیلوگرام و ٢٥ دکا گرام بخوانیم .\nو نیز عدد ٣،٠٥٤ را باید که :\n٣ کیلوگرام و صفر هکتوگرام و ٥ دکا گرام\nو ٤ گرام . و یا :\n٣ کیلوگرام و ٥٤ گرام بخوانیم .\nمگر علی الاکثر : تعبيرات هکتوگرام و\nدکا گرام ، مستعمل نمیباشد بلکه اکثراً به گرام :\nتحویل میکنند ."}
{"book": "adl0337", "page": 46, "text": "٤١\nمثلا : ۲،۳ را از جنس کیلوغرام اگر\nبخوانیم باید که :\n۲ کیلوغرام و ۳۰۰ غرام بخوانیم .\nكذا عدد ٤،٢٥ را باید که :\n٤ کیلوغرام و ٢٥٠ غرام بخوانیم .\nنصف کیلوغرام را یعنی ٥٠٠ غرام را\n( لیور ) مینامند .\n۱۰۰ مثل کیلوغرام را یعنی ۱۰۰ چند\nکیلوغرام را ( كنتال ) مینامند . مثلا :\nيك كنتال گندم اگر بگویم باید ۱۰۰\nکیلوغرام گندم بفهمیم . و\n۱۰۰۰ مثل کیلوغرام را یعنی ۱۰۰۰\nچند کیلوغرام را ( طون = تن ) مینامند . مثلا :\nاگر يك طون آهن بگویم باید که ۱۰۰۰\nکیلوغرام آهن بفهمیم ."}
{"book": "adl0337", "page": 47, "text": "٤٢\n\nقياسات اكيال = مكيال [٠]\nويا\nمكيالهای مقدار استيعاب\n\nپرانه يك صراحی ويا بوتل ويا كوزه وغيره\nظروف را ( مقدار استيعاب ) مينامند .\nواحد قياسی برای مقدار استيعاب عبارت\nاز ( ليتره ) است .\nليتره : آن حجم را گويند كه بيك مكعب\nدسیمتره ، معادل با شد .\nبالفرض : يك ظرف كه به شكل يك مكعب\n\n[٠] كيل ، كيله = منك ، پيمانه\nاكبال = كيل ها ، كيله ها"}
{"book": "adl0337", "page": 48, "text": "٤٣\nدسیمتره باشد بگیریم . و این ظرف را از آب پر کرده به داخل يك ظرف دیگر : که به هر شکل که باشد خالی کنیم . اکنون همین ظرف دیگر اگر از آب مذکور : کاملاً پر شود مقدار استیعاب ظرف مذکور : يك لیتره است میگوییم .\nلیتره : اولاً : برای اندازه کردن مایعات مثلا آب ، سرکه ، اسپرت ، شیر .. وغیره .\nثانیاً : برای پیمودن حبوبات مانند گندم ، جو ، جواری .... وغیره :\nثالثاً : برای معلوم کردن مقدار بعض میوه و سبزه وات : استعمال میشود .\nنظر به اشیائیکه پیموده میشود شکل لیتره مختلف یعنی مثلا بوتل ، دولچه وغیره میباشد . اگرچه شکلاً مختلف میبا شد . مگر استیعاب متساوی یعنی همه معادل يك مکعب دسیمتره میباشد."}
{"book": "adl0337", "page": 49, "text": "جدول اضعاف و اجزای لیتره\nهکتو لیتره } اضعاف لیتره\nدقا لیتره }\nلیتره\nدسیلیتره } اجزای لیتره\nسانتیلیتره }\nهر یکی از مقیاسات جدول فوق : از مافوق\nتقریبتر خود : ده کره خرد است و از ماتحت\nتقریبتر خود : ده کره اعظم .\nیعنی لیتره از دقا لیتره : ده کره خرد است .\nو دقا لیتره از هکتو لیتره : ده کره خرد است .\nو بالعکس لیتره از دسیلیتره : ده کره اعظم\nاست و دسیلیتره از سانتیلیتره : ده کره اعظم\nمیباشد .\nپس چنین نتیجه ظاهر شد که :\nيك لیتره = ۱۰۰ سانتیلیتره و\nيك لیتره = ۰۰۰۱ هکتولیتره میشود ."}
{"book": "adl0337", "page": 50, "text": "٤٠\n\nطرز تحریر و قرائت مقیاسات استیعاب\n\nاضعاف و اجزای مقیاسات مذکوره ، وقتیکه\nده ده دفعه از همدیگر ، خرد و کلان میباشند\nلهذا تحریر و قرائت آنها مثل اعداد اعشاریه\nخواهد بود . یعنی مقدار لیتره ، عدد تام\nمیشود و اجزای آن ، به عوض مرتبه های\nکسر میباشد .\n\nمثلا : اگر عدد ٤٣،٦٢ را از جنس\nلیتره بخوانیم باید که :\n\n٤٣ لیتره و\n٦ دسیلیتره و\n٢ سانتیلیتره و یا :\n\n٤٣ لیتره و ٦٢ سانتیلیتره بکویم .\nکذا عدد ٤٣،٨٢ اگر از جنس هکتولیتره ،\nکسر باشد باید که :\n\n٤٣ هکتولیتره و\n٨٣ لیتره بگویم ."}
{"book": "adl0337", "page": 51, "text": "٤٦\nپس ٣ لیتره و ٢٥ سانتیلیتره بدینگونه = ٣،٢٥\nو ١٣ لیتره و ٥ سانتیلیتره بدینطرز = ١٣،٠٥\nو ١٥ سانتیلیتره بدینگونه = ٠،١٥ نوشته\nمیشود .\nدر تجارت ، برای حبوبات ، زغال و غیره\nاشیائیکه استیعاب آنها زیاده باشد به عوض واحد\nقیاسی ، هکتولیتره استعمال میشود .\nکیله ها یعنی واحد قیاسی ها که برای پیمودن\nمایعات ، ساخته میشوند علی العموم به شکل\nاسطوانه یعنی مدور و از مس و یا آلمونیوم\nمیباشند .\nکیله های حبوبات و امثال آنها از تخته های\nچوبی میباشند و به دور آنها پره های آهنی\nگرفته محکم و مضبوط میسازند . و به داخل\nآنها به این شکل يك سيخ ، ربط\nمیکنند ."}
{"book": "adl0337", "page": 52, "text": "٤٧\n\nواحد قیاسی هر گاه هکتولیتره باشد خانه\nاول که به طرف راست علامت افراز است دقالتره را\nوخانه دوم : لیتره را وخانه سوم : دسیلیتره را و\nخانه چهارم سانتیلیتره را اشعار میکند . مثلا :\n۱۳,۰۵۸ را اگر از جنس هکتولیتره بخوانیم :\n۱۳ هکتولیتره و\nه دقا لیتره و\n٨ لیتره گفته میخوانیم ."}
{"book": "adl0337", "page": 53, "text": "٤٨\nكثافت\nویا\nوزن مخصوص\n\nهر کس میداند که سرب از چوب\nسنگین تر است . اينك جسم سنگین تر را\n( كثيف ) و سبکتر را ( خفیف ) و این\nخاصه را ( کثافت ) مینامند . لهذا ( سرب از\nچوب کثیف تر است ) گفته میشود .\nاز اجسام مختلفه اگر يك يك مكعب دسيمتر\nگرفته وزن کنیم با وجودیکه جسامت آنها\nمساویست مگر وزن آنها را غیر مساوی خواهیم\nدید .\nمثلا يك ليتره يعنى يك مكعب دسیمتره ماء\nمقطر ، يك كيلو غرام وزن میدهد . مكر يك مكعب\nدسیمتره گوگرد ، دو کیلو غرام ، و يك مكعب\nدسیمتره چونه ٣ کیلو غرام است ."}
{"book": "adl0337", "page": 54, "text": "٤٩\n\nپس ، کثافت گوگرد ، دو چند کثافت\nآب ، و کثافت چونه ، ۳ چند کثافت آب\nاست . و یا کثافت گوگرد و چونه ، نسبت به\nآب ، ۲ و ۳ میباشد .\nکثافت اجسام را دائما نسبت به آب ،\nتعیین میدارند . لهذا کثافت يك جسم ، این\nرا اشعار میکند که وزن آن جسم از وزن آب ،\nچند دفعه ، زیاده تر است . مگر بشرطیکه\nحجم جسم و حجم آب ، متساوی باشد .\nبناءً عليه وقتيكه کثافت سرب ، ١١،٥\nاست بگویم باید این را بفهمیم که آب و سرب\nکه حجم آنها مساوی باشد وزن سرب ، ١١،٥\nاز آب ، سنگین تر آمده .\nاز هر جسم ، مطلقا يك ليتره يعنى يك مكعب\nدسیمتره گرفتن ، مجبوری نمیباشد بلکه به هر\nجسامت که باشد گرفته میتوان شد . مگر هر\nحجميكه گرفته میشود بهمه حال باید که به وزن"}
{"book": "adl0337", "page": 55, "text": "آبی که مساوی به حجم مذکور باشد نسبت کرده شود.\n\nمثلاً : ه مکعب دسیمتره از مس گرفته وزن کردیم ٤٤ گرام آمد . حاله از آب نیز ه مکعب که بگیریم : ه کیلوگرام می آید. اکنون برای دانستن اینکه مس از آب ؛ چند دفعه سنگین تر است البته باید که ٤٤ کیلوگرام را بر ه : تقسیم نمایم . اگر تقسیم کنیم خارج قسمت : ٨,٨ می آید . پس : وزن مخصوص مس یعنی کثافت مس : عبارت از ٨,٨ میباشد .\n\nنظر به بیانات فوق : چنین ظاهر شد که کثافت : عبارت ازيك خارج قسمت میباشد . یعنی وزن حجم يك جسم را اگر بر وزن آب ، تقسیم کنیم خارج قسمت : کثافت آن جسم را اشعار میکند . ( مگر حجم جسم و حجم آب : چنانچه سابق نیز گفته شد متساوی باشند ) ."}
{"book": "adl0337", "page": 56, "text": "تنبيه - ١ - خارج قسمت مذکوره ، دائما اعظم\nاز واحد نمیباشد . بعضاً اصغر میباشد . مثلا\nکثافت اسپریت ٠,٨٠ است . ازین افاده\nچنین فهمیده میشود که وزن اسپریت ، بقدر\nهشتاد از صد حصه آبیکه به حجم اسپریت مذکور\nاست میباشد یعنی اسپریت ، خفیفتر از آب میباشد.\nتنبيه - ٢ - اعدادی که کثافتهای اجسام را\nبیان میکنند عبارت از اعداد مطلقه اند یعنی عدد\nمعین نمیباشند . لهذا وقتیکه کثافت سربه\n١١,٥ است بگوییم این را ١١,٥ کیلوگرام\nنباید فهمید . این ، عبارت ازيك نسبت است .\nعدد مذکور ، تنها این را میدا ناند که سربه\nاز آب ، ١١,٥ دفعه سنگین تر است ."}
{"book": "adl0337", "page": 57, "text": "آب بحر ۱،۰۳ \nشیر ۱،۰۳\nماه مقطر ۱\nیخ ۰،۹۲ \nروغن زیتون ۰،۹\nاسپریت ۰،۸\nپترول ۰،۷۰\nدرخت زیتون ۰،۶۸\nچوب ارچه ۰،۶۰\nمس ۸،۸\nسیماب ۱۳،۶\n\nقلعی ۷،۳\nآهن جلی ۷،۱۵\nالماس ۳،۵\nبلور ۳،۳\nگلس (چونه) ۳\nآلومینیوم ۲،۶\nمس ۲،۶\nشیشه ۲،۵\nگوگرد ۲\nبدن آدم ۱،۰۷\n\nپلاتین ۲۲\nذهب یعنی طلا ۱۹،۵\nسیماب ۱۳،۶\nسرب ۱۱،۵\nنقره ۱۰،۵\nمس سرخ ۷،۹\nنیکل ۸،۸\nفولاد ۸،۴\nآهن ۷،۸\nمس ۷،۷۹"}
{"book": "adl0337", "page": 58, "text": "٥٣\nبه واسطۀ کثافات اجسام ، هرگاه حجم اجسام ، معلوم باشد وزن آنها و هرگاه وزن اجسام ، معلوم باشد حجم آنها تعیین و استخراج کرده میشود . ولهذا اجسامیکه در ترازو گذاشته نمودن آنها ممکن باشد وزن آنها را استخراج کرده می توانیم .\nمثلا : ما میدانیم که کثافت اسپریت ٠,٨٠ است . هرگاه ٣,٢ لیتره اسپریت بگیریم آیا وزن آن ، چه قدر است ؟\nالبته اسپریت مذکور را در ترازو انداخته وزن کرده نمی توانیم . مگر از روی کثافت و حجم آن ، وزن مذکور را بقرار آتی تعیین و استخراج کرده می توانیم :\nحجم اسپریت مذکور ، ٣,٢ لیتره است\nيك لیتره ، ٠,٨٠ کیلوگرام ، وزن میدهد . ٢ لیتره می بود دو چند ، وزن میداد . حال آنکه ٣,٢ لیتره است البته ٣,٢ چندش"}
{"book": "adl0337", "page": 59, "text": "٥٤\n\nیعنی ۳،۲ x ۰،۸۰ = ٢،٥٦ کیلوگرام\nمیشود . و یا :\nبقدر حجم اسپریت اگر ۳،۲ لیتره آب\nمی گرفتیم البته ۳،۲ کیلوگرام ؛ وزن میداد .\nحال آنکه اسپریت از آب ؛ ۰،۸۰ دفعه و\nسنگین تر است لهذا ۳،۲ لیتره اسپریت :\n۳،۲ X ۰،۸۰ = ٢،٥٦ کیلوگرام ،\nوزن میدهد .\n\nمثالــــ\n\nوزن مخصوص سنگ مرمر یعنی کثافت\nمرمر = ٢،٦ است . ما يك سنگ مرمر\nگرفتیم که وزن آن : ۳،۷۸۰ کیلوگرام است\nآیا حجم سنگ مذکور چه قدر است ؟\nوقتیکه کثافت مرمر ٢،٦ است پس گویا ؛\nهر ٢،٦ کیلوگرام بيك مکعب دسیمتره دلالت\nمیکند . لهذا اگر ۳،۷۸۰ را بر ٢،٦"}
{"book": "adl0337", "page": 60, "text": "تقسیم کنیم خارج قسمت ؛ عدد مکعب\nدسیمتره ها را بیان خواهد کرد .\nبعدالتقسیم :\n۳۰۷۸۰ ÷ ۲۰۶ = ۱۱۴ مکعب دسیمتره\nمیشود .\n\nاگر به وطن عزیز مقدسم فائده رساند بختیارم .\nکابل - سنه ۱۳۰۲ قوماندان مکاتب عسکریه\nالسيد محمود سامی"}
{"book": "adl0337", "page": 61, "text": "[ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL] ٨٧ ÷ ٣ = ٢٩ [ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]\n[ILL]"}