فهرست ابواب قوانین پشتو
(حصه اول)
شماره تفصیل مضامین صفحه | شماره تفصیل مضامین صفحه
۱ حمدیه ۲ | ۱۱ بیان گناهان ۲۰
۲ عقاید متعلق بخداوند ۴ | ۱۲ قاعده کلیه ۲۱
۳ بیان صفات کمالیه ثبوتیه ۶ | ۱۳ بیان شرائط کلمه طیبه ۲۳
۴ خاتمه ۷ | ۱۴ بیان فرائض وضو ۲۴
۵ بیان عقاید متعلق بانبیاء ۸ | ۱۵ بیان فرائض غسل و تیمم ۲۴
۶ خاتمه ۱۱ | ۱۶ بیان شروط نماز ۲۴
۷ عقاید متعلق بملائکه ۱۲ | ۱۷ بیان فرائض نماز ۲۵
۸ بیان عقاید متعلق بقیامت ۱۳ | ۱۸ بیان واجبات نماز ۲۶
۹ تفصیل عقاید متعلق بخلفا ۱۴ | ۱۹ بیان مفسدات نماز ۲۶
۱۰ بیان خوارق عادات ۱۹ | ۲۰ بیان فرائض روزه الخ ۲۸


فهرست ابواب یواز نی پښتو
(حصهٔ اول)
(۱)

نبرشمار | تفصیل اقسام ابواب | صفحه | نبرشمار | تفصیل اقسام ابواب | صفحه
الف | حمد و تمجید | ۲ | ۱۰ | اسباب نوشت و خواند | ۴۳
۱ | حروف تهجی پښتو | ۱۱ | ۱۱ | اقسام رنگ | ۴۵
۲ | بیان حروف مخصوصه پښتو | ۱۲ | ۱۲ | اوزان و سکه جائره جیدافغانستان | ۴۵
۳ | اوقات | ۱۴ | ۱۳ | میوه ها - اشجار و وگلها و متعلق آن | ۴۶
۴ | ایام و ماه های قمری شمسی پښتو | ۱۶ | ۱۴ | اقسام غله و متعلق آن | ۵۲
۵ | شمار پښتو | ۲۰ | ۱۵ | متعلقات زراعت | ۵۴
۶ | اعضاي حیواني و غیره | ۲۶ | ۱۶ | اهل حرفه | ۵۶
۷ | مردم ناقص معیوب الاعضا | ۳۲ | ۱۷ | اسلحه و آلات اهل حرفه | ۶۰
۸ | اشیای لباس وغیره | ۳۳ | ۱۸ | خویش و اقارب و غیره | ۶۳
۹ | اشیاء و ظروف ی خانگی | ۳۸ | ۱۹ | اقسام طعام و متعلقات آن | ۶۴


(۲۶)
نمبر شمار صفحہ
۲۰ متعلقات آسمان و زمین وغیرہ ۷۰
۲۱ اسمایے طایفہ ہائی ۔ منصبداران ملکی و نظامی ۷۳
۲۲ حیوانات حلال ۔ ۷۸
۲۳ حیوانات حرام و حشرات الارض ۷۸
۲۴ پرندہ ہایے حلال ۔ ۸۱
۲۵ پرندہ ہاے حرام ۔ ۸۱
۲۶ اقسام اسپ ہا۔ ۸۳
۲۷ مختلف فلزات کار آمد ۸۴
۲۸ 〃 〃 ۸۶
۲۹ 〃 〃 ۸۸
۳۰ 〃 〃 ۹۰-۹۲


حصہ ثانی
(۳)
نمبر شمار
تفصیل اسباق
صفحہ
نمبر شمار
تفصیل اسباق
صفحہ
۳۱
سبق اول
۹۳
۴۱
سبق یازدهم
۱۰۷
۳۲
سبق دوم
۹۵
۴۲
سبق دوازدهم
۱۰۹
۳۳
سبق سوم
۹۶
۴۳
سبق سیزدهم
۱۱۰
۳۴
سبق چهارم
۹۷
۴۴
سبق چهاردهم
۱۱۲
۳۵
سبق پنجم
۹۸
۴۵
سبق پانزدهم
۱۱۳
۳۶
سبق ششم
۹۹
۴۶
سبق شانزدهم
۱۱۴
۳۷
سبق هفتم
۱۰۱
۴۷
سبق هفدهم
۱۱۶
۳۸
سبق هشتم
۱۰۳
۴۸
سبق هژدهم
۱۱۸
۳۹
سبق نهم
۱۰۵
۴۹
سبق نوزدهم
۱۱۹
۴۰
سبق دهم
۱۰۶
۵۰
سبق بیستم
۱۲۰


(۴)
نمبرشمار صفحه نمبرشمار صفحه
۵۱ سبق بیست و یکم ۱۲۲ ۶۲ سبق سی دوم ۱۳۷
۵۲ سبق بیست و دوم ۱۲۳ ۶۳ سبق سی وسوم ۱۳۸
۵۳ سبق بیست و سوم ۱۲۴ ۶۴ سبق سی و چهارم ۱۴۰
۵۴ سبق بیست و چهارم ۱۲۶ ۶۵ سبق سی و پنجم ۱۴۲
۵۵ سبق بیست و پنجم ۱۲۷ ۶۶ سبق سی و ششم ۱۴۴
۵۶ سبق بیست و ششم ۱۲۸ ۶۷ سبق سی و هفتم ۱۴۵
۵۷ سبق بیست و هفتم ۱۳۰ ۶۸ سبق سی و هشتم ۱۴۷
۵۸ سبق بیست و هشتم ۱۳۲ ۶۹ سبق سی و نهم ۱۴۹
۵۹ سبق بیست و نهم ۱۳۳ ۷۰ سبق چهلم ۱۵۱-۱۵۲
۶۰ سبق سیم ۱۳۴ |
۶۱ سبق سی و یکم ۱۳۵ |


مکتب برای اطفال در منزله تخم است در مزرعه یائی کیمیا
هو المعین
الله تعالی مرشتنی دی
۲۸ ج ۱ وزره ۱ ۳
۲۵ جوزا ۱۳۰۱ سال
د المری پته د بشپروالي د پښتو ده- این نخستین نمونه کامل زبان افغانی است
چی له نخښی څپاسنی لومړی د الغازی امیر امان الله خان را نام شرت بیا علیحضرت الغازی امیر امان الله خان)
له مرکی د پښتو د پاره دلوستی تو لنی لوستنځا یا از مرکۀ د پښتو- برای مکتب ہای عمومی-
د پښتو په لاس لیک ځلوی پوهنی در تون ویلی ده- افغانی به امضاء وزارة جليله معارف بر آمده است
یوازنی پښتو
پر مبتی برخه یم یو بؤ کړدی چی یوه یوه
خبره ښي- نخښه د کښي د میان عبدالوهاب
کامی ژب پوهان د مرکزی پښتو دوهمه بر خہ یہ
ګندی عبری دی چی پښتنی ویناوی پر زده
کیږی۔ کښل د-ع- محمد زمان خان لمړي غړی
د مرمی د پښتو-
په چاپن حجی کی دلوی پوهنی و زرتون تا پرسو-
شمیر د چاپ ۲۰۰ قند چاپ سو)
خاص افغانی
حصه اول آن یک یک لفظ است که مفردات
سخن را نشان میدهد- اثر خامۀ میان عبدالوهاب
کانوی ترجمان مرکز د پښتو و حصه دوم آن
مرکبات است که محاوره افغانی بآن یا د گرفته
میشود- تحریر ع م محمد زمان خان عضو اول
مرکۀ د پښتو-
در مطبع وزارة جليلة معارف طبع شد - سنة ۱۳۰۱ ش
عدد طبع - - - - (۲۰۰)


بسم الله الرحمن الرحيم
ستاینه د الله اوسموالردخبری
حمد خداوند و تمهید سخن *
تول ستاینه الله ستاؤ | همه حمد بشد خدایا ترا
کښته پورته تول استاده | بود زیر و بالا بذاتت بجا
کر څوك سم ستا پر لاره لاړسي | کسی گر براهت رود مستقیم
و چوپرته بے ولاړ سي | بجز سگذارش گردد سقیم
څرګند وی دتول نېټي | همه خلق دنیا و ضیع و کلان
بی مانی و بی اډی | بهانه مواقع نه اندر میان
داخبره ښه رهښتیا د | بود این سخن راست نیکونشان
ستاده لوی رسول وينا أ | رسول عظیم تو کرده بیان
دده ملواو کهول تول | هم صحاب هم آل با اتمام


څرگند کړی د خه ټول
نمودند برپا همه این کلام
و غلیم تر هم ښکاره دي
دشمن بود نیز ظاهر بآن
د مشلو پناه دی
بتصدیق آن خصم صد دارد
موږچي د ونډ شو و لوېدلي
اگر ما فتادیم از علو پست
ستا له لاری یوشلیدلي
زراه تو بَعدست میله بآست
د رسول پل مو دی پریښو
قدم از پی مرسلت بر کنار
تښتځاته مو نندی کېښو
نمودیم شرقا بسجودای نزار
ته مو پوته که د رښته
تو ما را بکن باز مستیم
د رسول پر لاري سمه
براه رسول کریمت سلیم
چه گټه دي ټڅکله موتوله
که تا جمله عالم این جهان
دلویې نسی اس دوله
نباشد عدیل کلانی بمان


دا خبره دهر پوه ته ښکاره ده این سخن بهر دانا ظاهر است
چی دهر قوم تربه خو خپلې نهی که زبان هر قومی زبان ذاتی خودشان نشود
اودیاک اولیکی په پخپله نه ونوشته و کتابت بزبان ذاتی شان
نسی لومړتوب او پور والی نگردد ترقی و کاملی نمیتوانند
درلود لای ـ اود پردی له داشت و از احتیاج بیگا نه
اړی نسی ویتلای ـ په ټوله نمی توانند برامد در همه
نړوکې دنړی دا خبره ځنږه اقوام دنیا این سخن بشهرت
منل سوې ده ـ اړی د ټنلو قبول شده حاجت بدلیل
نلری ـ ندارد
دپښتا نه مینی (افغانستان وطن افغان (افغانستان)
ډيری ډيری مرانی او پوره بسیار بسیار مردانگی و کامل


پوسه توسربالی دَخْپَلَو سيمه
والو ته څرګنده کړی دي
چي ټوله په مني بويږ چي
داسی مَتهَ وَيَځ تَہبَر تَر دسے
پخوا په نَړي کي په ښو بللی
او په لويو ټواکيو کي ګڼلي
سوی وای۔ دَ ونږدی چي
بَڼسَت دَهَرے ټولني کښي هَڅوک
نسی ایښووای- لمری مشر
دَ تېوغواسی چي په کښته
پورته دَخپلی مینی پوه

کامل شمشیر زنی را همسایگان
خود ظاهر کرده
که همه قبول دارند- باید که
چنین پر قوت و بازو دار قوم پیش
ازین در دنیا بخوبی یاد
و از سلطنتهای کلان شمرده
میشدند- گر چونکه
اساس فوائد عمومیه را هر کس
نمی تواند نهاد- کلان اول
قوم میخواهد- که به ترقی
و تنزل مملکت خود دانسته


او پر ټولی پوهنه د مشر توب  را به حکمت کلانی
پوهاندی دی ـ  فهمیده باشد ـ
دادی نن ورځ چی لمړی پک  اینست امروز که اول وقت
د پښتانو د ټولواکی بلل  سلطنت افغان گفته
کیږی ـ مشر بادار د پښتانو  میشود ـ صاحب کلان افغان
(الغازی امیر امان الله) چی پر  (غازی امیر امان الله خان) که بر
کلو زوی او پر پوهاند پلار  عُمر پسر و بعلم و فهم پدر
د تیر سوو او اوسنیو پښتنو  افغانان گذشته و حالی
دی په دی راز د  است ـ باین طرز
لوړ تا به د خپل ټبر  ترقی قوم خود
او د وداني د خپلی مینی  و آبادی وطن خود


پوه سوچی د توری مته کی دانت که قبضه شمشیری بازی با قلم
ن مهته خپله یږی اویږدی نمیدرخشد و تخت دگران
توتګري شچی نی نه خپلیږی ارام گاه نیم شب باده از خود شود
او دهی الس روانه د بل په زبان و مردانگی هیچ قوم بزبان بیگانه
پر توله مخکه نه خپلیږی نویه تمام دنیانشر نمیگر دد بنا بر ان
و یږی به خپله ته ضمر بزبان قوی توجه
سه چی هره و مرو دی خپله فرمودند که ضرور زبان قومی خود ما
ژبه بښی سی او په قولو کی خالص شود بوسلطنت
او تو نولگی کی دی بله شیا و سیاست دیگر زبان
نه ښوري ټول پوهانده جاری نباشد دانایان دنیا
مخکی ددی ووي په گهر شوتی بفایده این حکم میدهند.


چی داخہ پاشلی دی أدا که این چه تخم است و
اخته بویه خروی- چه حاصل خواهد داشت
نن را وخت دافغان دیتولۍ امروز طلوع بخت افغان آمد
نن رننا سو دپنتو سمه وغر روشن زضیاش کوه و دامان آمد
نن جلا سو څلوران تول د پښتون امروز جدا از خویش خصمان گشتند
نن حَقّ توله واخوا بید هر خفته فگنده پرده شادان آمد
نن ندی دپښتو پر پنتو و ریندی پیشانی افغان زضیا شد خورشید
د غلیم پر کوربی نن د ویرناور یندی کافغان وراهم نصیب خنضان آمد
دادی له خنی د هم اندیښنی دلویک با دادار این است رزنت ثمرات اندیشه خرد کلان
دپښتا نه دالمړی کمکلی برخه افغانان این نخستین کوچک حصه
د ښاپي د پښتوده - خالص افغانیست -


چی لومرکی دَ پښتو را ووته
که از محفل افغانی برامده

او تر نن ورځی داسی لیکنه
تا امروز این چنین نوشته افغانی

پښتو له نړی کی نه‌دی لیدلی
بتمام دنیا دیده نشده

چی دَ خپلی ژبی څخه بولنه
که از زبان بیگانه خالص شده

نو سترگه‌والی یی خیر‌ځيگونی
پس حسب نظر از بی نظیر غیور بیابند

چی لکه چی دَ پښتو ژبه ځلی سو
که مانندی که زبان افغانی خالص شده است

امانی مینی برژس په دَ رلیپکی
همچنین دولت امانیه بزودی از همه

تولو اُمت‌بودغه سی وُوُزي
احتیاج بیگانه میبراید

که دَ الله خوښه وه
انشاء الله تعالی

بويه چی تول پښتانه دی
باید که همه افغانان این را

دادَ زوی زیری وُبولي
مژدۀ تولد پسر بدانند


او ودشوالہ داسی لویه و لو یه پیرزو یکه همچنین جفا پادشاه دانایی
اند یښنه دخپلو یے اسواله پادشاه خود ما را
با داردی پر بجانو او ورور کی بجان ها داولادهای
خپلو ورولی خود بخرند
کہ څوک غوږ لری از ماو نیادی گر کسی اگر گوش بشد بشنود گفتارین
هم پردی وینازر کیں تو یه خاک زر گردد درین گفتار بر اهل وطن

کابل

۳۱ اسد
لُمْړِيّ تَرْتِيځُ دَسَلوُعَيْ میاشُتی سَنہُ ۱۳۳۱ شرعِ ڕَيْښہ خلوُۍ دَوُ
(اول دلو) (۳ جمادی الثانی)
امضا
خادم العلها محمد عبد الواسع قندھاری

لُمْړی مشر دَ مر کے دِپښتو


بسم الله الرحمن الرحیم
لمری برخه د یوارنی پښتو | حصه اول خاص افغانی
حروف تهجی پښتو
ا ب پ ت ټ ث ج چ ځ څ ح خ د ډ ذ ر ړ
ز ژ ږ س ش ښ غ ک ګ ل م ن
ڼ و ه ی
الف بای پښتو (٣٠) حروف است -
از انجمله ٢٢ حرف ما بین پښتو و فارسی مشترک است
و سه حرف ( ټ - ډ - ړ ) بین پښتو و اردو مشترک -
و پنج حرف ( ځ - څ - ږ - ښ - ڼ ) مخصوص لسان
پښتو است -


۱۲
جدول حروف مخصوصۀ پښتو

| صورت حروف | تلفظ | مثال | معنی فارسی | حروف عربی | کیفیت |
|---|---|---|---|---|---|
| ټ | ټے | ټوټوا | سلطان | ت | ت میشد - زیر حلقه دارد که در اردو آنرا چنین ټ مینویسند |
| ځ | ځے | څورلس | چهارده | س | ح میباشد - سه نقطه بالای سر دارد - |
| څ | څے | پنځوس | پنجاه | ز | ح میباشد - یک نقطه بالای سر و یک نقطه زیر سر دارد - |
| ډ | ډال | ډډي | پشت تکیه | د | د میباشد - زیر حلقه دارد که در اردو چنین ډ مینویسند - |
| ړ | ړے | ړوند | کور | ر | ر میباشد - زیر حلقه دارد که در اردو چنین ړ مینویسند - |
| ږ | ږے | ږغ | آواز | ژ | ر میباشد سه یک نقطه در میان و یک نقطه زیر دار این حرف را افغانان بآوازهای مختلف ادا مینمایند چنانچه مردم پشاور وسوات و بونیر وغیرہ ږ را بآواز گ استعمال مینمایند و اهالی قندهار که معتمد علیه و زبان دان پښتو قرار یافته اند. به آواز اصلی که مخرج آن نوک زبان و کام بالا باشد ادا میکنند که آواز ژ ثقیل دارد - (یعنی ږ افغانی) |


بقیه جدول حروف مخصوصۂ پښتو

حرف | تلفظ | امثال | معنی فارسی | حرف آن در فارسی | کیفیت
ښ | ښین | غاښ | دندان | ش | س میباشد- یک نقطه بالا و یک نقطه زیر دارد این حرف را نیز بآواز های مختلفه ادا مینمایند چنانچه اهالی پشاور و ننگرهار و غیره ښ را بآواز خ استعمال مینمایند- بعضی مینویسند و خے میخوانند لکن اهالی قندهار بآواز اصلی مخصوصۂ آن که ښ افغانی یعنی ش ثقیل باشد ادا مینمایند-
ګ | گاف | ګنډ | لنگ | گ | ک- میباشد ببالا کشش دوم دارد که در فارسی آنرا چنین گ مینویسند-
ڼ | نون | رڼا | روشنی | ن | ن- میباشد- زیر حلقه خورد دارد که در خیشوم خوانده میشود- اهالی پشاور این را چنین نڑ- مرکب مینویسند لکن غلط است زیرا که از خود صورت دارد حاجت مرکب نوشتن نیست-


پښتو	فارسی	پښتو	فارسی
اوقات (۳)
شپه	شب	شپو ورځی	شبا روز
ورځ	روز	سَحر گھیځ	صبح کاذب
سهار گهیځ	صبح صادق	گھیځ	صُبح
څرۀ	پیش از آفتاب برآید	لمر څوک	نوک آفتاب
سنباری	وقت ناشتا	څاشت	ضُحی
تنکی غرمه نیښتۍ یوځای	نیم چاشت	غرمه	چاشت
ماپښین	پیشین	مازدیگر	دیگر
لوۍ مازدیگر	دیگربند	لمر لویږه	غروب آفتاب
ماښام	شام	ماخستن	عشا
لمړئ شومه	پاس اول شب	دوهمه شومه	پاس دوم شب


پښتو فارسی پښتو فارسی
نِتکَری شپه نصف شب دریمی پهره شومه پاس سوم
پیشْلَمی سحري نَنْ امروز
بَرَایی دِیشب اوس حال
پخوا پیشتر نن شپه امشب
نَن رَوځ امروز پرون دیروز
وَړمه رَوځ پریروز لاوَړمه روځ پیش پری روز
لالاوړمه روځ پیشتر پریروز نن گھیځ صبح
گھیځ فردا بل گھیځ پس فردا
لابل گھیځ پستر فردا هره روځ هر روز
هره شپه هر شب وَړمه شپه پریشب
لاوړمه شپه پیش پریشب لالاوړمه شپه پیشتر پریشب


۱۶
پښتو فارسی پښتو فارسی
شپه پرشپه شب باشب سپوږمۍ شپه شب ماهتاب
تروږمۍ شب تاریک د څوارلسم شپوږمۍ بدر
مياشت ماه نوې میاشت هلال
کال سال سِلَ کالۍ قرن
اوُنۍ هفته پك وقت
دپ ثانیه پل دقیقه
ګړۍ ساعت شومه پاس
سم له لاسه فی الوقت لاس په لاس دست بدست
بیا باز پله پسې یکی بعد ديګری
وروسته پس ړُومبۍ اول


پښتو فارسی پښتو فارسی
تا یک تا وقت هر کله هر وقت
هر کله چی هر وقتیکه تل همیشه
تل تر تله تا ابد یو یک یکوقت
چیری کمے خو کدام جای چیری چیری جای جای
هیچیری هیچ جای هیچ کله هیچوقت
کله وقت یکی کله کله گاه گاهی
ترکله تو کله پوری تا کدام وقت کله نه کله یگان یگان وقت
ترخو - ترخو پوری تا بچند تر کمه پوری} تا بکی
وار په وار نوبت بنوبت سږ امسال
پر هر خیز پارسال دہم کال پرارسال
لاوړم کال پیش پرارسال


فارسی	پښتو	فارسی	پښتو
ایّام و ماه‌های قمری و شمسی و موسم‌ها
(۴)
یکشنبه	لمړی روځ	شنبه	تّشـه روځ
سه‌شنبه	دریمی روځ	دوشنبه	دَز نوي مد روځ
پنجشنبه	پنځه روځ	چهارشنبه	لاوس پوخَروځ
محّرم	حَسنَی میاشت	جمعه	ټولن روځ
ربیع الاول	لُمړی خور	صفر	سپـه میاشـت
جمادی الاوّل	دريمی خور	ربیع الثانی	دوَیم خـور
رجب	دَا‌لله میاشت	جمادي الثاني	شَلُـرم خـور
رمضان	دروژي میاشت	شعبان	دَپَـنجلسی میاشت
ذي القعده	مِنْځَوی میاشت	شوّال	کچنی اَخْـتَر
ذي الحجّه	لوی اختر


پښتو
دَوَری میاشت
دَغَبَر ګولی میاشت
دَزَمَری میاشت
دَتَلی میاشت
دَلیندی میاشت
دَسَلواغی میاشت
پَسَرْ لَی
دوبی
ښکالی

فارسی
ماه حمل
ماه جوزا
ماه اسد
ماه میزان
ماه قوس
ماه دلو
بهار
تابستان
آباد سالی

پښتو
دَ غوایي میاشت
دَ چنګاښ میاشت
دَوَږی میاشت
دَلَړَمْ میاشت
دَمَرْغُومی میاشت
دَکَبْ میاشت
مَنَی
ژمی
وَچْ کالی

فارسی
ماه ثور
ماه سرطان
ماه سنبله
ماه عقرب
ماه جدی
ماه حوت
خزان
زمستان
خشک سالی


۲۰
پښتو فارسي پښتو فارسي
شمار پښتو (۵)
يَو یک (۱) دوَه دو
دْرَے سہ(۳) څَلُور چهار
پِنْځَه پنج شْپَږ شش
اُوَه هفت اتَه ہشت
نَه نُه لَس ده
يَولَسْ یازده دووَلَسْ دوازده
دْيَارلَسْ سیزده څُورلَسْ چهارده
پِنْځَلَسْ پانزده شْپاړَسْ شانزده
اُوُوَلَسْ هفده اَتَلَّسْ هجده
نُونَسْ نوزده شَل بِيسْت


پښتو
فارسی
پښتو
فارسی
یوویشت
بیست و یک
دوه ویشت
بیست و دو
درویشت
بیست و سه
څلیرویشت
بیست و چهار
پنځه ویشت
بیست و پنج
شپږویشت
بیست و شش
اوه ویشت
بیست و هفت
اته ویشت
بیست و هشت
نه ویشت
بیست و نه
دیرش
سي
یودیرش
سي و یک
دودیرش
سي و دو
دری دیرش
سي و سه
څلوردیرش
سي و چهار
پنځه دیرش
سي و پنج
شپږدیرش
سي وشش
اوه دیرش
سي و هفت
اتردیرش
سي وهشت
نه دیرش
سي و نه
څلویښت
چهل
یو څلویښت
چهل و یک
دو څلویښت
چهل و دو


۲۲
پښتو فارسی پښتو فارسی
دری څلویښت چهل و سه څلور څلویښت چهل و چهار
پنځه څلویښت چهل و پنج شپږ څلویښت چهل و شش
اووه څلویښت چهل و هفت اته څلویښت چهل و هشت
نه څلویښت چهل و نه پنځوس پنجاه
یو پنځوس پنجاه و یک دو پنځوس پنجاه و دو
دری پنځوس پنجاه و سه څلور پنځوس پنجاه و چهار
پنځه پنځوس پنجاه و پنج شپږ پنځوس پنجاه و شش
اووه پنځوس پنجاه و هفت اته پنځوس پنجاه و هشت
نه پنځوس پنجاه و نه شپیته شصت
یو شپیته شصت و یک دو شپیته شصت و دو
دری شپیته شصت و سه څلور شپیته شصت و چهار


۲۳
پښتو فارسی پښتو فارسی
پنځه شپیته شصت و پنج شپږ شپیته شصت و شش
اوه شپیته شصت و هفت اته شپیته شصت و هشت
نه شپیته شصت و نه اویا هفتاد
یو اویا هفتاد و یک دو اویا هفتاد و دو
دری اویا هفتاد و سه څلور اویا هفتاد و چهار
پنځه اویا هفتاد و پنج شپږ اویا هفتاد و شش
اوه اویا هفتاد و هفت اته اویا هفتاد و هشت
نه اویا هفتاد و نه اتیا هشتاد
یو اتیا هشتاد و یک دو اتیا هشتاد و دو
دری اتیا هشتاد و سه څلور اتیا هشتاد و چهار
پنځه اتیا هشتاد و پنج شپږ اتیا هشتاد و شش


۲۴
پښتو فارسی پښتو فارسی
اوه اتیا هشتاد و هفت اته اتیا هشتاد و هشت
ند اتیا هشتاد و نه نوي نود
یونوی نود و یک دو نوی نود و دو
دري نوی نود و سه څلور نوی نود و چهار
پنجہ نوی نود و پنج شپږ نوی نود و شش
اوه نوی نود و هفت اته نوی نود و هشت
نه نوی نود و نه سل صد
زر هزار سل زرہے لک
زر زرہے ملیون سل سل زرہے کرور
سوونه صدها زرونه هزارها
سل زرونه لک ها زر زرونه ملیون ها


پښتو
فارسی
پښتو
فارسی
سلسل زنره
تا كرورنا
لمړی
اول
دووم
دوم
درییم
سوم
څلرم
چهارم
پنځم
پنجم
شپږم
ششم
اووم
هفتم
اتم
هشتم
نهم
نهم
لسم
دهم
شلم
بیستم
دیرشم
سیم
څلویښتم
چلم
پنځوسم
پنجاهم
سلم
صدم
زرم
هزارم


۲۶
پښتو فارسي پښتو فارسي
(۶) اعضای جسماني وغيره
کوپړی سر ماغزه مغز
ککره تالاق سر څټ پسِ گردن
اُرمیږ - مری گردن شودان ناصیه
مخ روی تندی - وچولی پیشانی
پټیک - لوپړ - پلکه شقیقه خپله خۍ - ډډسکی - خپله غوندی استخوان پسِ گوش
غوږ گوش غوږونه گوشها
غوږپيستکی نرمۀ گوش وُرُځه ابرو
وُرُځی ابروها چيږمی پلکهای چشم
بانو مژگان بانوگان - باڼه مژگانها
سترگه چشم سترگی چشمها


۲۷
پښتو فارسی پښتو فارسی
سترګی کاسی انگوره چشم کسي مردمک
دسترګو تور سیاهی چشم ها دسترګو سپین سفیدی چشم ها
پزه بینی سږمه - سږم سوراخ بینی
سږمی - سږمی سوراخ های بینی تندی زیر بینی
مینځکی خیشوم بریت بروت
بریتونه بروت ها ږیره ریش
هډوکی استخوان باړخو - غمیړی اینګی رخساره
شونډه لب شونډی لب ها
خوله دهن غاښ دندان
غاښونه دندان ها اووری بيره
زامه لاشه وښکی کنج دهن


۲۸
پښتو فارسی پښتو فارسی
ژبه زبان ژبی کوچک
تائو کام گُوم فراخی دهن و جوف گلو
وُچہ فاړہ حُلقوم مري مجرائے طعام
زنَخ زنَخ دَزنَخ چُونچَی زنخدان
غاړہ پیش گردن چِِغوَك قاقُوتَك
مَرَکنَڈَی اُستخوانِ برآمدۀ پیش گردن هَډَی جای اُفتادن گلو
گُوَټی چنبر گردن وُږی پئے گردن
تَشتو سینه لَښتی قَبرغہ
تَی پستان تَی پِستان
تَندَوی پَرک سینہ تَشتی تهی گاه
تِتَی تهی گاه نُو ناف


۲۹
پښتو فارسی پښتو فارسی
بَرخَی - ځانما پیش ناف سَپوځَخَی عانه
سپیږَه جای موی زهار پګاڼه-مغاند مثانه
شا پُشت مُلا کمر
شَمْزَی تیرکمر لندَه جای کمربند
ډډه پهلو تَخَرَګ زیربغل
اوږه شانه لاس دست
لاسونه دست ها مَټ بازو
مَټان بازوها څَنګل آرنج
لیڅ ساعد مړوَند بندِ دست
خَپَه پنجه ورغوی کفِ دست
ګوته انگشت بټه انگشتِ نر


پښتو
شینْ غَتَه
لاَ كوْلَكْوُه
نوك
نوك اوورى
كُنائی
وُرُونْ
زنگانَه سُتَرْگِی
دُودَى
پُښَه
تَلَه
گَیْٹَه

فارسی
انگشت شهادت
بنصره
ناخُن
پرهٔ ناخُن
سُرین
ران
عینک زانو
مُچي
پاي
كف پاي
معده

پښتو
دَ مْیَنځ گوته
خُچِه
نوكان
شُریښَه
لَكَہ لَكی
زنگون
پُنْدی
بیډي
پُونْدَہ
شپینی
نس - خیټَه

فارسی
انگشت میانه
خِنْصِره
ناخُن ها
نمكدان ران
دُمغوزک
زانو
ساق
بجُلْكِ پاي
پاشنه
پي پسِ پاي
شكم


۳۱
پښتو فارسی پښتو فارسی
لړی ششپه کُلمه روده
آندَره روده کلان توړی سپُرز
کلمے رودها پښتورگی گُردہ
پُپُی پرده سینه زړہ دل
اینه جگر لړمون دل جگر
پُوپُوس-سږی شُش تَرِخَی تلخه
ویښتہ موُی وَرَی رگ
وُرون رگها کوُتَی گیسو
څُڼی زلف- کاکل چوټَی سَر بافته زنانه
اُوربَل موی بافته پیشانی سیندی خط فرق موی سر
څنگنی مویهای بافته دو طرف پیشانی پیکَی موی ها بافته پیشانی زنانه


پښتو	فارسی	پښتو	فارسی
پیګي-پیوګی پیو	کندی
مردم ناقص و معیب الاعضا
(٢)
ړوند	کور	یوسترګی	یکچشم
پیچ سترګی	تنګ چشم	چك سترګی	دوبین
چَغَرَنْ	شاریده چشم کجک	کوږسترګی	کج چشم
ډډيسترګی	چشم لق	شین سترګی	کبود چشم
زرغ سترګی	میغ چشم	خړسترګی	خاکی چشم
مړېسترګی- پسته سترګی	افتاده چشم	ایغ سترګی	شوخ چشم
پك-ګنجی	کل	ګوډ	لنګ
کُوڼ	کر	تتړی	مُتله


پښتو
تَږ ژَبی
ګُنْګِ لاَ سَي
پيَتْ - پيِتَي - پيْڅ پيچي
کُوْپْ
بَګْړَي
مَنَدوَسَر
پيِښَوَرَي
خَتْ
پَرتُوْګ
لِستوڼيَ

فارسی
گنگ
دست لنگ
پهن بینی
کوژ پشت

اشياى لباس وغيره
(٨)
دستار
دستار کلان
لنگی پشاوری
پيراهن
تُبمان - اِزار
آستين

پښتو
چونْټَی
شُټْ
مُنْجَی
نُبُنْجَیْ
پټکي - لِنګوټَه
خُوْلَي
لُنْګَي
خَتَي
پرتوګاښْ
لَنْدَ لِستوڼيَ

فارسی
يکدست
لنگ از پای مانده
پشک بينی
خترک
دستار خُورد
کُلاه
بافته حاشيه دار
پيراهن زيرجامه
ازار بَند
واسکټ


۳۴
پښتو فارسی پښتو فارسی
اُوَږَ دَلِستوڼی جاکت ګوډانه جیب
تَهْرِی سینه بند ګراڼی کرتی
آرَخالَک بالاپوش غُدْکه چین
خَرْمَنَی پوستین تِراګی لُنګ
لاسْ وُچُوُنکَی دستمال پَڼی. موچڼی. کوشَی پیزار
کَڼاوی نالی چَوُتی. کپړی چپلی
کَاوَلی بوټ جَبَرَی. کاولی موزه
جُورابِی جراب پُنډَی تَړَ پای پیچ
جَبَرَی ګیټس پایڅَی جُراب.ساق پوش
لاسْ ماغُو دستکش لاسْ لُوګی چوب دست
دسترګُو ښیښه عینک سَمْپَرَټُوګ پتلون


۳۵
پښتو فارسی پښتو فارسی
نِوَری لباس تَصویالی نَوَری دریشی
یا سُوالی نَوَری لباس رسمی خوب نَوَری لباس شب
بُخْچَه بقچه کَنْبَلْ بالاپوش دو لئیه
بُغْرَه بالاپوش چہلی زنانه شَارِی بالا پوش ساده زنانه
مُخ پَټَی نقاب - روپوش دولاغی تمبان چادری
دُوپَټَه قد یفه پُوړَنَی تِیکْرَی چادر زنانه
سَرَتَړُونَی سربند زنانه رَخْچِینه عرقچین
لَمَنْ دامن تَرْحَکَّه تریز
بارچَاك چاک پیراهن تَقی بند
اُبْد دراز لَنډ کوتاه
گِریوان گریبان غاړه یخن


۳۶
پښتو فارسی پښتو فارسی
ستن سوزن سپښی تار
سپم سوفارسوزن باندی مخ رویه
لاندی مخ استر څنډه دوره لباس
غُټه تکمه غوړاشه حلقه تکمه - کاج تکمه
شکوی درز لوُدَره کوک
ګنډ بخیه لخی بخیه
لمابی ترک تورخی کوربخیه
ټاپی ګلدوزی بخیه چکن ګلدوزی
پیونډ ول دوزی شیته شین سخی
ګنډ کین سخی خامه - ختا کرباس
شوی کرباس رقم ۲ آ لچه کرباس راهدار


پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
پخپَل سواتی | کشمیره | کِیَسْ | قديفه
ننگرهارَي | کشمیرۂ ننگرهاری | هِراتي | کرباس هرات
کابُلي | کشمیرۂ کابلی | پَنبَه | کرباس چاپ شده
ختمکَه | چیت | سْپَنسیر | شطرنجی
وولَيْمينْ | ابریشمی | کناویز | قناویَز
شَمَندَرَوَفْ | قناویز دو شمل | کونو غانِئ | قناویز رنگارنگ
سالو | چادر زنانه ابریشمی | وَرينْ | پَشمَی
شَمَئی | شالکی | بَرَک | بَرَک
کَرَک | کرک | لَواْسْتَه- لَخَی | نمد
کَمبَله - تَغَرْ | گلیم | غالی | قالین
غالیگئ | قالینچه | پَټُو | پټو


۳۸
پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
اشیا و ظروف خانگی
(۹)
کور | حویلی - سرای | خونه - کوټه | خانه
ډوډی | دهلیز - راه رو | وَر | دروازه
درشل | چهار چوب | تمبه | تمبه دروازه
ګړکي | دریچه | شلکي | طاقچه
کلپ | قفل | کنجي - کلي | کلید
ډهی | اری | چتوبی | غسل خانه
باس | جای ضرور | شا - کوهی | چاه
سلواغه | دلو | توخونه | تا به خانه
تودابن | حمام | تودابن گتالی | گلخن حمام
دودي کټیا | تنور | أور | آتش


پښتو فارسی پښتو فارسی
اورشنی اخگر سُکور ـ سُکاروه زغال ـ زغال
لمبه شعله لخړه دود بسیار
لُګی دود لَرَګَی چوب
يَبوزَی پکّه ايره خاکستر
اورلمونَي آتش‌گاه ګَزَك تير
مَوږَی میخ چوبی چَوَتَرَه چبوتره
سُپاچه صفه مَڼا ـ خُپَر خر پوشک
خاوره خاک خټه گِل
هنداره آینه ږُمنځ شانه
بِياتی قیچی ږمنځ جاروب
ځوباړَی جامه کوب جَلّتَه کندوی غچونی


پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
تپتر | کندو از بوریا شته | دُبالَی | کندوی گلی
خَمْبَر - كُمْبَر | انبار خانه | کوټی | کندوی چوبی
بَیُوْلَی | کندوي گِلی | پَنډيْرَئ | کندوی بافته بوریا
غُنْدَی | جوال | گوني | جوال از ریمان موی
شْکُوڼ | سَگُور | گُونْدَه | جوال کلان
شَکْرَئ | سَگُور خرد | ټُکْرَئ | تُکْری
نُوَرَوَپَړی | طناب کالا | بِيَاسْتَه | ریسمان دراز
پَړَی | ریسمان بار بند | پړکَی | ریسمان خورد
مَنْگی | کوزهٔ گلی | مَنْگُوتَی - کُوزَۍ | کوزهٔ گلی خورد
مُټي چاټَی | خُم | چِلَم | قلیان
گاټی | سر خانه چلم | نَغَرَی | آتش دان


پښتو فارسی پښتو فارسی
دُرے پښتی سه پایه ډيوه چراغ
ډيوټ چراغ پایه پلته - باتیَ فتيله
کَښُو روغن داغ غَلَبیل پیرَوَ چغل آردبیز
چَڼُونْکی میده بیز بَتَلْ - کَنْداله بَنگیْسَلِي
هَونگ ۔ بُغْرَیِ هَاوَن - مُشْر چومْبیَ دسته هاون
غْوالَښْی گا ودوشه مَنْډانُو چرخ دوغ زدن
تَښْی تا بَه گلی وسنگی تَښْی تا بَه آهن
تُونَیْ صندوق کټ چارپائی
پُړیَ - اَنْډیْرَیِ بوریا خوب اَغُسْتَلْ رختخواب
بَرْسْتَن - تَلْتَکْ لحاف پَټَی پتُو
لاندیْسْتُونَیْ تُوشَک نَخْسْتُونی یخ بند


۴۲
پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
ډوډۍ کنډو[لی؟] | دسترخوان | لوښی | ظرف
کټو | دیگ | ټالکه | دیگچه
خاورین کټو | دیگ گلی | سیره ولی کټو | دیگ میسی
پرغولی | سرپوش | کټوری | جام
جگ کټو[ری؟] | گلاس | کنډولی | آبخوره گلی
سورول کنډ[لی؟] | بادیه | کنډا | طشت - تغار
سُوړلی کُټ[یا؟] | لگن | لُوٹے | کاسه
لو[ټ؟]ی | شا کاسه | گډوه | آفتابه میسی دسته دار
بَدْنی | آفتابه میسی بی دسته | چلمچی | لگن دست شوئی
پِټانَک | سینی | څَمڅۍ | پلو صاف
څمڅه | قاشق | ښو[تی؟] | قاشق چای خوری
لاستو[ڼی؟] | ملاقه | تالی | طبق


پښتو	فارسی	پښتو	فارسی
پنجان	پیاله	چینی پنجان	پیاله چینی
خاورین پنجان	پیاله گلی	سماوار	ظرف آبجوشی
چی دمی	چاینک	پتنی	پتنوس
نالبکی	قاب
اسباب نوشتن و خواندن
کښی	قلم	مِشواڼی	دوات
دودی	سیاهی	ښکلی	کاغذ
پټی	تخته	کښی خټی	قلمدان
کښتی	خط کش - لوح	کوښه	سطر
پاڼه	ورق	مخ	صفحه
ژیښوڼکی	کاغذ جاذب	لیکی	کتاب


پښتو فارسی پښتو فارسی
لیکَی کتابچه لیکَی خونه کتاب خانه
وَج کښی پنسل لَښتی جدول
لوَښتنْحی مکتب لوستَن حی مدرسہ
ښو ونکی معلم ژدکړی شاگرد
کړا ولیک مشق کړاولیکی مشق
لاس لیک امضا ۔ دستخط۔ کمْزکه الماری
وَنج میز وَنجْړی میز خورد
پیړی چوکی وَنْج نُوَړی میز پوش
اَنزور اسباب جدول کشی چاپ چاپ
چاپَن جْی مطبع خبریال اخبار
کښیْدَه نقشه چړَکی چاقو


۴۵
پښتو فارسی پښتو فارسی
سیوری سائبان لیرلیدی دوربین
(۱۱) اقسام رنگ
ورنگی ذره بین سپین سفید
تور سیاه سور سُرخ
زیړ زرد خړ خاکی
زرغون سبز، پستی شین آسمانی
چنیا بنفش بور بَزَّکی
گُمبَری نارنجی اِیرَن خاکستری
بَڼَہ گونه رَنگَ رنگ
(۱۲)
اوزان مسکوکات مروجه افغانستا[ن]
چَنَہ نخود امانی مثقال
چوکہ خورد لَخَرُ نیم پاؤ


۳۶
پښتو فارسی پښتو فارسی
لَپَیْ پاو دوه لَپَیْ نیم چارک
پَوَولَیْ چارک دَوه پَوَولي نیم سَیر
دَهِیْ سیر کَشَیْ من خانی
وَرَیْ خروار اِکَیْ پیسَه
پِنْجَکَیْ شاهی تَوْلَیْ سَنار
شِلْکَیْ ۔ ایکَیْ عبّاسی دِیرْشَکَیْ قران
رُوپَیْ روپیه امانَیْ طلا
میو‌ها - اشجار وگلها ومتعلق آن
(۱۳)
خَوَتْجَوْنْدْ میوه گُوَر انگور
پَی یَنْگْ چیلَه تاک نَرْگوسَی انار
اِنْجَرْ انجیر مَلْجْ توت


پښتو فارسی پښتو فارسی
ټانګو ناک بِهیَ به
اَشاندی کُشته زردالوی خُشک مندته زردآلو
مَنَدَګَه خسته زِړْدالان زردآلو
خوبانی زردآلوی پیوندی شَفتالان شفتالو
اَرَغَچ آلو ارغنجک آلوچه
ارغنجال گیلاس ارغنجی آلوبالو
غَزْ چهارمغز لَشْتَیْ بادام
خَمَکی مغزخسته شینَ چَغَزَیْ پسته
ښنځَ خنجک گَمبَرََیْ نارنج
خوږَګَمبَرََیْ سنتره ووږګَمبَرََیْ لیمو
مڼَه سیب خټَکی خربوزه


۴۸
پښتو فارسی پښتو فارسی
دویی خټکی گرمه مڼی خټکی سرده
بوگه تربوز گازره زردک
جلغوزی جلغوزه چُقُندَر لبلبو
کَجُوری خرما بِیرَه پِر
امَلُوک املوک مَمیانه میوه ایست کوهی
گَرگَړَ میوه ایست کوهی نانگر چکدانه
وُچُکه مویز گَنی نیشکر
ژاوله ساجق کُنجَله کنجد
مَرْخی ـ پوټکی سمارق ټُنگه چیدن
خُونْدُ ذائقه ـ مزه خوږ شیرین
تَرِیو ترش بے خُونْدَه بے مزه


۴۹
پښتو فارسی پښتو فارسی
پوخ پخته اوُم خام
اُومْ سَوَی خام سوز خُمَریَن بسیار پخته
سُخا - خُسا گندیده وَسْرُوسْت پوده - گندیده
تاند تازه چخُتَارِ شفتر
اَبْلَن آبگین نښتيځَلی فشرده
پُونْګی پوست - بچاق بَڼ باغ
شُنیلی چمن وَنه درخت
وَله بید وَلی چنار
خَپَرَی وَلی پنجه چنار جَګ وَلی عرعر
سْپِینْ وَلَی سپیدار شِینْ وَلَی نیز چنار
سَبْر سرو نښْتَر درخت نشتر


پښتو فارسی پښتو فارسی
اولښته غنجه رقم ارچه ښوه شیشم
بگیانه رائگان ښرونه زیتون
پلوخه پلوس غَز گز
عماشی ونه پشه خانه څیری بلوت
پوگی دانه بلوت ښانگه شاخ
سټه تنه درخت ډډ کندہ
بستت بیخ خنډ گره درخت
بز شاخچه نازک درخت جرړی وُلی ریشه درخت
پاڼی برگ بَزغَلی بُزغی
تاند ونه نهال بوټی بوته
سپلمی شیر آک سپاند بوته سپند


۵۱
پښتو فارسی پښتو فارسی
سًپَلنی دانه سپند تَرخَه دِرْ مَنَه
کاندی یاله بوته بادبَزک بوْمَخَه. تَرخَه اَوشان
هَنجَه هَِنْگْ پَنَگَه پَدَک
لَخَه لُوخْ کانَه۔ بِهگالْ گُلِ لوخ
نَلْ ۔ دَروَیْ نَیْ دَرْمَه نَیْ قلم
دَدْ گَه نَیْزارْ مُوْرَیْ بَرگِ بوریا
گُوکُو گُلْ سُورْ گُوکُو گُلابْ
گُوکُوگَلیدَیْ گُل کَر دَسْتْ غُتَیْ غُنْچَه
وُدَیْ گُوکُو شگوفَه سْتَرْگَنْ گُوکُو نَرْگِس
گُوکَیْ چَنبیلی ژیَاگُوکَیْ هَمیِشَه بَهار
سُتَرْ گُوکُو نَسْتَرَنْ خُتَی گُوکُو سُنبل


د لغتولرن حصه نخستین میرمحمد صدیق سرکاری
۵۲
پښتو فارسى پښتو فارسى
داودی کوکو گل داودی شپنی کوکو گل شب بو
لمری کوکو گل افتاب پرست خیرو کوکو خطمی
ناتی یی خان گل لاله لباسی کوکو گل عباسی
جنلمنی کوکو گل پتونی کشمالی-پبری نازبوی- ریحان
سمسور بهار خمسور خزان
اغزی خار اغزن خاردار
واښه گیاه درب قسمی از گیاه دشتست
اقسام غله ومتعلق آن
(۱۱۴)
غنم گندم جوار جواري
ویجی برنج شولي شالی
اوربشی جو جمه نخود


پښتو فارسی پښتو فارسی
مي ماش شرە مي نسک
باجرە باجري غُبَيښت گالی
اَرزَن ارزن يا غلی باقلی
مُشَنگ مشنگ وَژی خوشە
جادە جواری بریان تَگَە پُتە جواري
غُدَی ـ مَنگَی شکر بی‌دنو شَرشَمْ شَرشَفْ
شوتَلْ شبدر شِپشِتَی رشقە
خسيل خيد کَوُبښکَي پنبه
کالکَە غوزە پنبه پُندانە پنبه دانە
مالُوجَ پخته پاعُندە ما پوچ ندانی شدە
اَخستَە فصل فصل لَو درو


۵۴
پشتو فارسی پشتو فارسی
پړوړ - بَسْ کاه تَانْتَی کاه جواری
ناړَی - دُرُزْه کاه شالي كُتَی کاه ماش
کیَاتَیْ دسته گیاه کیدَی - غُزَی پُتاره
پُنْدُه - پُنْدُهْ پُتاره بسته شده
متعلقات زراعت (۱۵)
ځُکَه زمین پَتَی کَرد - پَلیکہ
پَولَه پلوان کښتی دهقان
کَرَنہ کاشتن شِنْدَلی - زره تخم
يوي قُلبه کشی سپاره - رُختَه قلبه
کَشَۂ قلبه یُوم بیل
يَوَی
کِيلْ
کَشَۂ قلبه یُوم بیل
پالَہ اِسپارْ تَسْکورَه کج بیل


پښتو
کښي
غاشَوَرٌ - مُنْدا
چاری - پَلْ
شَخَره
ګوده
پَيْليژ
بښاځي
لور
کُوڼَی
شَره
تَيکره

فارسی
تیشه بوته زنی
گاو زنیل دندانه دار
پل کش
طناب پل کش
ستری
پیوند
چهار شاخه
داس
خرمن خوره
پارو
اختر

پښتو
مُجِغ
زَنْبَر
ماله
پَڼَجْ عُښتي
پُنْجي - گودِ
شُدْیارَه
رَمْبَۍ
دِرْمَنْدْ
گَزْاړۍ
بُښَرَه
ځموب

فارسی
یوغ
گاو زنبیل
ماله
پنجه
خیش وه
شیار
رمبه
خرمن
گُندی
شوره
زمین سیراب


پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
نیز | سیلاب | خوټے | گل آب
وله | جوی | لښتی | جویه
تند | بند آب | گنچرخ | قفل بند آب
قنخ | دیته آب | وُشَره | زمین بخار کشکی
لَلمَه | زمین بارانی | بوبسته | دلدل
شولگره | شالی زار | غنم گره | گندم زار
شابه | بجر

اهل حرفه (۱۶)
حیا به | پیشه | دَرملی | داکتر-طبیب
پرھانکی | جراح | لیک پلوی | کتابفروش
پلوَری | سوداگر | لیک وال | نویسنده


۵۷
پښتو فارسی پښتو فارسی
اَټوال دکان دار پساری عطار
پَراچَه بزّاز دَلَالَ دلال
پِيرُونُی خریدار پُلورُونُی فروشنده
بَنجارَی خورده فروش خُماندَوال عهده برار
پُبُس آهنگر زَرکښُ زرگر
سَرَه وَکښُ مسگر تَرکَان نجار
سکُونکَی خیاط وَدَانُی معمار
اوبَی سقا دوبی گازر
نایي-دَم حجاّم پَخُولَی آشپز
ډوډَپَخُنُی نانبای وَربیتَی کبابي
ډِيبَزَی جاروب کش بَغی باغبان


پښتو
شپون
کنیوال
کُناسري
دندالی
وق
دانپستی
تیلی
تانی
درويوي
روشی
تنگيوال

فارسی
چوپان
جولا
قصاب
سنا دي چاچی
شکاری
زرگر
تیل کش
مُهر کن
گدا
حلوا ئی
چوري فروش

پښتو
بختى
چمیار ۔ موچی
ګاډيوال
دُردى
مانګی
کَب نیوونکی
تودانی
دوړیندی
ژرنده کړی
کُنده ولتی
پيټوي

فارسی
رنگریز
پزار دوز
کالکه بان
جلاد
ملاح
ماهی گیر
حمامی
گورکن
اسیابان
کلال
حمال


۵۹
پښتو فارسی پښتو فارسی
چوپړی خادم ټوچائی حریف ۔ پیشه
سندری خوشخوان بدلی شاعر
پښاړی پله پز ساتي سري فروش
وږي شاڼي خوشه چین لوی دروگر
غښتی شاطر ۔ چالاک پاسلون پهره دار
پیلن غوٹی فیلبان اوښتبم شتربان
کورني خانه نشین جوي قاصد
څرک جاسوس غل دزد
درغل خاین نچی رقاص
مرتي غلام مینجه کنیز
اسلحه و آلات اهل حرفه
(۱۷)


پښتو فارسی پښتو فارسی
غَرَب توپ څرخ غَرَب ماشین گن
ټوپک تفنگ تو پيڅه تفنگچه
کُنداغ قذاق کارټوس کارتوس
دارو باروت مَرَّدَک گوله
سَمْ تُوَرَی کریچ تُوره شمشیر
موټ قبضه چاړَه سیلاوه - کارد
چُمَکَی کاردک غُشُونکی تیغ
پو غده - پیب وی پیش قبض شاپ حربه
مُلا پَټی کمربند سانگَه نیزه
غَشی تیر سُتَی پیکان
لیندَه کمان زَغَرَه زره


۶۱
پښتو فارسی پښتو فارسی
خْول خُود ډال سِپَر
وَسلَه سلاح تِیرَه تِیز
مُخ کند اَوزار افزار
خَره ارّه ښُوْښَیْ برمه
چُوْسار سوهان توږَیْ رنده
تَخَز-ترښخ تیشه خُولَی اسکنه
لَبَتَی بوږی رندهٔ کرش تِیْزَه ځَنْډَه رُخ
پُخْ ځَنْډَه گول پُخْ ځَنْډَی آنتی گولک
دانْدَتْ کمان نداف ژَی زه
ډَبَلَی کُوبَه وَاژَی گَز
سُکُوْڼُ چړَی ماشین خیاطی سَرچارمَه استره


۶۲
پښتو فارسی پښتو فارسی
نوگی ناخن گیر لبتکی نشتر
ستمک چکش پلک دادان
پون دم لاس نغوری دست پناه
كالبوت قالب پريکونی قلم تراش
ښته سندان ستمه کنده سندان
نستی انبور کوغالی کوره - داش
مچ شړونی مگس پران - چوری تله ترازو
ختمکه گل ماله تودونی گل تراش
ښاول شاقول گښی گنیا
تتمی رجه پلیتین ماکوی جولا
نغنښتونی نوردان ږمنځی شانه جولا


۶۳
پښتو فارسی پښتو فارسی
جمږو چوب محال آهسته کُڼی تالته
ژی مشک آب زك مشک روغن پاره
کُنپی دبه کاڼي جواز
څرخۀ چرخ سلی سیخ
خویشاوندان و اقارب و غیره
نیکه باباکلان و رنیکه پدر باباکلان
تړنیکه جدباباکلان سترنیکه پدر جدباباکلان
پلار پدر بابا ـ ابا لقب پدر
مور مادر ادی ـ ابی لقب مادر
نیا مادرکلان ورور برادر
غبرګوئی توأمین میرنیزای ورور برادراندر


۶۴
پښتو فارسی پښتو فارسی
خور خواهر بّبّی - دادا لقب همشیرهٔ کلان
تُره - اکا عمو شدار شدار زن عمو
تُرور خاله نیايی " "
ماښی - ممانی زن ماما زوی پسر
زامن پَسرها لُور دختر
لُونی دخترها هلك بچه
پيغَلی دختر نارسیده تَربُور اموزاده
تَوله دختر عم خَوَريي خواهرزاده
خوَرجَیه دختر خواهر وُراره پسر برادر
وُريَره دختر برادر ورندار وریندار زن برادر
اَښَتی خُسبره لَمَسی نواسهٔ نرینه


۶۵
پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
لمسي | نواسہ دختر | کړوسی | کوسه
کړوسی | پسر کوسه | کو دی | نوبہ کوسہ
شخځه | خُسر | خواښي | خُشو ۔ خُسرت
ښیځه | خاشنه | چنغول | نامزاد
چنغله ۔ نجل | نامزاده | ذوم | داماد
ښښتن ۔ میړه | شوہر | مأینینہ | زن
ناوی | عروس | بن | انیاق
نووس | زن پسر | یُونی | زنهای دوبرادر
یور | زن برادر شوہر | لیوَّر | برادر شوہر
نُنداروی | نَنْد (خواہر شوہر) | پُلَنْدَر | پدر اندر
میرے | مادر اندر | پَرکتی | بچہ اندر مرد


۶۶
پښتو فارسی پښتو فارسی
پَرګُټَی دختراندر بَنځَی پسراندر زن
پْلَرګَنَی پدرخیلی سْخَرګَنَی خسرخیلی
خپِلوَان خویش کُونډ مرد و زن مرده
کُونډه بیوه مَشَر کلان سال (مرد)
مُشره کلان سال (زن) کَشَر خُرد سال (مرد)
کَشَره خُرد سال (زن) مَل رفیق
مِشتَی دوست
اقسام طعام و متعلقات آن
(۱۹)
اُوَړه آرد ټیکله ـ مړَی ـ څِړی نان
نغَن نان گندم سوبَټك ـ سَکَمَک نان جواری
روټه نان جو پراټه پراته


۶۷
پښتو فارسی پښتو فارسی
ویشلی آرد رقیق که در روغن می پزند غوړی نان چرب کرده قتلاما
څپاتی-پاستی نان چپاتی و پراته ککوری نان بروی آتش پخته
كاك آردیکه بسنگ گرم پیچیده پخته میشود ماچے سیمیان
پياخه نان وحلوای برنجی تپي ډوډی نان تابه گی
رسيدلي خمیر نارسيدلی فطیر
ښولي پلو سپین ښولی چلو
شیدو وریجی شیر برنج پرنی فرنی
قریره ماقوت سروښبه حلوا
ليقې کاچی جکړی کچری
ورغستلی دلده اوکره شله
غورمه قورمه رَوَمْنه شوربا


۶۸
پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
بے غوږو رَوَنه | یخنی | غَوَښہ | گوشت
لاندی | گوشت قاق | لُم | دنبه
لکہ ئی ۔ لکئی | دم تورک | وازگہ | پیه
مَوَ | پیه آب شده | غوړی | روغن
جزغالی | ججق | پُچ ۔ پچی | مسکہ
تومنہ | مایہ | گُوَه | گُر
خوږہ | شکر و شیرینی | لا قبات | قند
دُبُ لاقبات | مصری نبات | چَی | چای ۔
تَرخہ | مرچ | تور تَرخہ | مرچ سیاه
سوسہ ترخہ | مرچ سُرخ | کُر کَمَن | زرد چوبہ
مالگہ | نمک | گنک | پیاز


۶۹
پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
هوږه | سیر | د نیا | گشنیز
زنگی | زیره | سابه | سبزی
پنی | بونژ رواش | شکری | تاردواش
خیر خولی | بادنجان | مُلی | ترب
تپير | شلغم | تریخ سابه | کربله
تش میخنی | کدو | چوگ سابه | پالک
توری | طراحي | ورخاڑی | خرفه
بشکه | ارغوزک | نگوتهی | بادرنگ
کون نگوتهی | چمبرخیالی | خره پاڼی | کاهو
کوکی | گندنه | وینل | پودینه
شینطوبی | پودینه


پښتو فارسی پښتو فارسی
متعلقات آسمان و زمین وغیره
پاس پاس آسمان لمر آفتاب
سپوږمی مهتاب ستوری ستاره
وړانګه ذَرَّه وړانګه شعاع
بریښنا برق ساه هوا
اُریځ ابر اوریا باران
ږَلی ژاله واوره برف
پرخه شبنم څاڅکی قطره
تالنده رعد جوړوونکی خالق
جوړشوی مخلوق څرګندی جهان ۔ عالم
نړی دنیا ګرده ځمکه کُره ارض


پښتو فارسی پښتو فارسی
پاس پاننی پړده کرۀ آسمان جنت بهشت
جاندم دوزخ اعراف اعراف
پرښتۀ فرشته لمړتندی کسوف
نپورنی تندره خسوف ڼرڼا روشنی
تیارۀ تاریکی تودوخه گرمی
سرتیا سردی اِمړا اروج
ځمکه زمین خاوره خاک
اوبر آب اودا آتش
غَر کوه غُنډی تپه
ډبَره سنگ تریخ سیند تریخ اوبر بحر
سیند دریا مانده رود


۷۲
پشتو | فارسی | پشتو | فارسی
څاوهما | شید | څپان | طوفان
څپه | موج | چینه | چشمه
ډنډوګی | حوض خورد | ډنډ | حوض
لوی ډنډ | جھیل یا غدیر | ټاپو | جزیره
پوریوتنی | پُل | بیړۍ | کشتی
اوربیړۍ | آگبوت | لوییړۍ | جہاز
سابيړۍ | طیاره | ربیږدله | زلزله
ګرځتنی | چرخاب | ګُنَدر | گذردریاہ
چترک | فواره | تشنکه | ریګ ۔سنگیچی
شګن | ریگ زار | ساه وپر | آب وہوا
ښار | شہر | ګن کلی | قصبہ


۷۳
پښتو فارسی پښتو فارسی
کلی ده قریه څلور لاري چهار سو
اټونجی بازار وټه کوچه
لار راه سومڅری غار
اسمائے خاندان شاهی
و منصبداران ملکی و نظامی و غیره
لوئ دښل اعلیحضرت(۲۱) ټولواك سلطان
پاسوال پادشاه ووي وال امیر
پاسوالۍ شهزاده پاسوالګړی شهزادی
پلازمېنی دار السلطنه بادار صاب
اُلْس مِلّت پاسلی رعيّت
تَبَرْ قوم وَزَرتُون وزارت
وزرد وزیر لوی وزرد وزیر اعظم


۷۴
پښتو . فارسی پښتو فارسی
غزاوزر وزیر حربيه د باندی وزر وزیر خارجه
مینی وزر وزیر داخلييه نیاوی وزر وزیر عدليه
زیرمی وزر وزیر ماليه پوهنی وزر وزیر معارف
پلورکی وزر وزیر تجارت کول وزر وزیر زراعت
مخ وزر وزیر حضور مخ بهاندی شاغاسی
لوی جرگی مشر رئیس مجلس شورای مؤسسَتی یاور
سلا شونی مستشار انگم مشر قلعه بیگی
مخ لیک مشر سرمنشی حضور گنورمشر مستوفی
بهاندی مدیر پازبهاندی دفتری
بهاندی ستی معاون مدیر پازوال مامور
ليکوال نويسنده - محرر بهانجی مدیریت - دفتر - اداره


۷۵
پښتو فارسي پښتو فارسي
ګاڼه ښانځي مدیر ګمرک ګڼون ښانځي مدیر محاسبه
پازوال ښانځي مدیر مامورین پاڼي ښانځي مدیر اوراق
لیک ښانځي مدیر تحریرات چړلاوښانځي مدیر شفاخانه
لیږون ښانځي مدیر پوسته خانه خبریال ښانځي مدیر اخبار
سمون ښانځي مدیر نفوس اخست ښانځي مدیر تحصیلی
لار ښانځي مدیر معابر کرَل ښانځي مدیر زراعت
پیودل ښانځي مدیر تنظیمات لَمُوُنَګی مُفَتِّش
اخستوال تحصیلدار ټولتون مجلس
خبریالي نامه نګار کلی مشر قریه دار
استولا سفیر کبیر - وزیر مختار واستولتون سفارت
استوالي قونسر جنرال استولتون قونسل جنرالي


پشتو
فارسی
پشتو
فارسی
دولتهاستولای
قونسل
ژب پوهان
ترجمان
واکوال
وکیل
پلور واکوال
وکیل التجار
بؤنهوی
بیرق
لوی ناب نجی
ایالت۔ نائب الحکومتی
لوی ناب
والی۔ نائب الحکومه
لوی ناب
حاکم اعلیٰ
ناب
حاکم کلان
ووهرناب
حاکم خورد
وہرکتی ناب
علاقه دار
کوتوال
امین العسس
تول مشر
سپه سالار
لوی مشر
نائب سالار
غندمشر
فرقه مشر
لومشر
لوا مشر
غُندمشر
برگد
کندَک مشر
کرنیل
کندَک ناب
کُمیدان
تولی مشر
کپتان
بلوک مشر
صوبه دار
سپورمشر
رساله دار


پښتو فارسی پښتو فارسی
پیزک مشر سروالدار لس مشر حوالدار
ډلګی مشر نایک زلمی عسکر
پلټنی سپاهی

حیوانات حلال
(۲۲)

پسه - مږ گوسفند میږ میش
وری بره وز - وزګړی بزنر
وزه بز ماده مرغومی بزغاله
غوا گاو ماده غویی گاو نر
خسی - سخندر گاو ساله میښه گاومیش
سندا گاومیش نر کټی گوساله گاومیش
اوښ شتر نر اوښه شتر ماده


۷۸
پښتو فارسي پښتو فارسي
جونګی - جونګه شتر بچه نر جونګه شتر بچه ماده
آس اسپ اسپه اسپ مادیان
بیاڼ رهرو اسپ نر بياڼه کرک هر اسپ ماده
غڅ آهوی کوهی هوسۍ آهوی دشت
سوی خرگوش غيږ گورخر
شکوڼ جیره کب ماهی
حيوانات حرام وحشرات
(۲۳)
زمری شیر پړانګ پلنگ
لیوه - شړمښ گرگ یږ - میګو خرس
سرګنډی - خږیږد لوک کوږ کفتار
لوده - ګیدړ روباه سور لنډۍ شغال


۷۹
پښتو فارسی پښتو فارسی
بِزو بوزینه سْپی سگ
پِشِي -پِشی گربه سک لاوو سگ آبی
ږورگټِي گورکَن پِیل غوږی فیل
غاشَه قاطر اِږَه غوږی خر
کِشپُ سُنگ پُشت شَمشِتی سُنگ پُشت آبی
زِږگَی خارپُشتک دُنبَشا تبرغان
کِش دله ختک سِمساره سوسمار
مَنگَور مار نولَی راسو
کِربوړی چَلوُان شَرمُښکی چلپاسه
بِلوُنُگړی موش خُرمٰا چُنگاش خارپُشت
چُنگُښه بقه خُورد چُنگښ بقّه کلان


پښتو
فارسی
پښتو
فارسی
لَنْمْ
کژدم
ژَوَرَه
زلو
زَنجَه
هزار پا
مْيَك
موش
پرنده ھائ حلال
(۲۴)
چِیرگ
خروس
چیرگہ
ماکیان
چِیرْگُوړَی
چوچه مرغ
مَسْتَپَټْرْ
کرک - بودنه
چُنگَه ۔ چَنجُنّه
گنجشک
کَوتَرَه
کبوتر
تَتَابِری
قُمری
تَتَرَ مړَی
تَذَرو
زَرَکَه
کبک
ھیلَی
مُرغابی
بَطَه
قاز
زانۍ
کُلَنگ
کُتْتَه ۔ کوتان
حوصل
بُلبُلَه
هزار داستان
کِينيدَی
طاوس
تَامُرُو
دُرّاج


پښتو | فارسی | پښتو | فارسی
کاغی | زاغچه | سارکه | سارچ
لویټت | مرغ زرین | ښارو | مینا
خړاګه-خړګتۍ | بغره قره | شامرتووه | قره قوش
چتی-چُغُک | قریه | څیړانګه | دهقانَک خاکی
زَیړانګَه | دهقانَک زرد | شین ټوپی | دهقانَک ابلق
پوندهای جـــرام (٣٥)
بازَی | باز | بازَی | جره
غَټَ بازَی | کته باز | باښه | باشه
باښَني | باشین | شکَرَی | شکره
مُوس سارَی | شاهین | وُرِِِِِسارَی | کویله
سیندَ نََی | بحری | سیندَ نَی | بحرین


۸۲
پښتو فارسی پښتو فارسی
ګرپښه عقاب ټکهر باښه کل مرغ سرګس
ټپښ غال ټپچیر
ښکالکۍ شب پره توتي طوطا
ګنک بوم چخړو شاه بوم
ګواتۍ چغد ملامچوګک پوپو هدهد
کارګه زاغ توتکی غنچئی
توریانۍ ابابیل شین تاغی نیله زاغ
ګشکړه ـ ګزنکه ککه
اقسام اسپ ها (۲۶)
اس اسپ نر اسپه اسپ مادیان ـ
بهاڼ کُرّۀ نر بهاڼه کُرّۀ ماده ـ


پښتو فارسی پښتو فارسی
بوده یابو نیلی بوز
سُرَخَیْ کُرَنگ شین سُرخَیْ کبود
سکان کُمَیْت-کَهَر تور سُکان سیاه کَهَر
سُور سُکان سُرخ کَهَر زَیَرَ سُکان زرد کَهَر
چینَیْ ابرش سپین وَرَژَیْ اَغیال
توس مُشکی زَیَڑَن سمند
تور لمی زَیَڑَن سمند سیاه یال خُڑلَمی زَیَڑَن قله
سُپین لمی زَیَڑَن سمند زردی بَوَل ابلق
بُڑگَ سُتَرگی چغر پنچَ غَقی پنج کلیان
چِرگی قشقه برناق سُودك گُرنگ
اَیَرَك خاکستری تور سُوسَرك نیلی گُرنگ
زَیَرَ سُوسَرك زرد گُرنگ گمبڑی سُوسرك گُرنگ نارنجی


۸۴
مختلف فقرات کار آمد (۲۷)
دلته را سه -
پرکت کښینه -
څوک یی -؟
نوم دی څه دی؟
آښتی ما ته را که -
هغه مشوانی راوړه -
لوست وایه -
خپل یاره کوه -
چیری ځی؟
لوستنځی ته ځم -
پر مخه دی ښه -
اینجا بیا -
بالای چارپائی بشین -
کیستی!
اسمت چیست ؟
قلم بمن بده -
آن دوات بیار-
سبق بخوان -
کار خود بکن -
کجا میروی ؟
بمکتب میروم -
برویت خوبی -


څه دی؟ چیست؟
څه وو؟ چه بود؟
څه غواری؟ چه میخواهی؟
څوک راغلی دی؟ که آمده است؟
هلته څه سوی وو؟ آنجا چه شده بود؟
هیڅ نه وسوی. هیچ نشده بود.
دازما چوپړی دی. این خادم من است.
چا ته وایی؟ کرا میگوئی؟
تا ته وایم. ترا میگویم.
غوږ ونیسه. گوش بگیر.
دیره ښه ده بسیار خوبست.


۸۶
دا چرگ د چادی؟
این خروس از کیست؟
زمادی.
از من ست.
چا دراته ویلی دي؟
ترا که گفته است؟
ستا ورور دراته ویلي دي.
برادرت لمن گفته است.
و امی وریدل.
نشنیدم.
بیا و وايه.
باز بگو.
د هغه سري حونه داده.
خانه آن مرد این است.
(۲۸)
زه د الیگی غوارم.
من این کتاب را میخواهم.
ډير ښه دی وا يخلہ.
بسیار خوب است بگیر.
څه دې کړي دي؟
چه کرده؟
هڅ می نه دي کړي.
هیچ نه کرده ام.


٨٤
پریمیږده چه ولاړ سم
بگذار که بروم
نه دی پريږدم چرته لاړ سي
نمیگذارمت که بکجزی
هلته څه پاړه لړی؟
آنجا چه کارداری؟
مجه دلی اوسه
مرو اینجا باش
نه سم پاتیدلای
مانده نمیتوانم
تلل می هرو مرودی
رفتن من ضروریست
ښه دی ولاړ سه
خوب است برو
دوډي پکښي بيا را سه
وقت نان باز بیا
زه تن موسم یم
من امروز سیر هستم
ته موسم یی که وږی
توسیر هستی یا گرسنه
هغه هلک تږی دی
آن بچه تشنه است
او به ور له راوړه
آب برایش بیار


۸۸
بغاری مروهر کښینه
پر د واړا و لیمو -
اوس څوګړي دي؟
لپي له پاسه کش-
ما تہ وُګوره -
تہ څه وايی؟-
ځما وركو تہ ولاړسي -
نه - دلے دی وي
پښتو ښه ژبه ده-
ژر یه زڈه که -
ډیره ښه ده - یوه میاشت وروسته
بیلہ ما څه واثره -
چیق مزن - بنشین
بهر دو چشم -
حال چند بجه ست؟
پاو بالا ده -
بوی من ببین-
تو چه میگوئی؟
دلاور کجا نه برود -
نه - همین جا بشد -
افغانی خوب زبان است-
بزودی یادګیر-
بسیار خوب است یکماه بعد
از من بشنو -


۸۹
پښتو
فارسی
اوس څہ کوی؟
حال چه میکنی؟
آتوتي تر ځم -
ببازار میروم -
هغہ ښځہ اوړہ اَغْږی
آن زن آرد خمیر میکند -
لُویریہ کټو بانډی کوی
دخترش دیگ بار میکند -
زوی یی او بہ چښي -
بچه اش آب مینوشد -
اُوَمیږه یی لْمُونځ کوي -
و شوهرش نماز میخواند -
راځي چی لْمونځ خی تر ولاړ شو
بیائید که بمسجد برویم -
تاسی وَرُځَئ زہ دَرغلم
شما بروید من آمدم -
چِرْگان ناری کوي -
خروس ها بانگ میکنند -
چُغْکی چَوڼیږي -
گنجشک ها چر چر میکنند -
زَمَری غُرُمْبیږي -
شیر غُرمیزند -


۶۷۰۱ [ILL] [ILL]
۹۰

پښتو | فارسی
سپي غاپي- | سگ غو غو میکند
پشي مِيْوْ مِيْوْ كَوِي- | پشک میو میو میکند-
آسْ شِشْنِیي- | اسپ شاهین می کشد
اُوْښ غَوْبَږۍ رَهِیي | شتر بغ بغ میکند-
اوښ غړانګی وهي- | شتر بغ بغ میکند-
غُوَیِي رَمْبارۍ وَهِي- | گاو بان می زند-
دَ هِغے لاس سپين دَۍ (۲۶) | دست آن زن سفید است-
زُما ويښْتۀ تَوُزْ دِي | مویهای من سیاه اند-
سْتَا لِيكُنْ سُورْ دَیْ- | کتاب تو سُرخ است-
دَاقَلَم كُښَیْ دَچَا دَی- | این قلم خاکی از کیست؟
دَهِندُو پَګْړۍ زَيْړَه دَۍ- | دستار ہندو زرد میباشد


پښتو فارسی
په دې مشواڼی کې شین خون ښه دی درین دوات رنگ سبز است.
نن پاس پاس تک شین دی امروز آسمان بالکل صاف است.
دده ځشیا کښی زما ښه دی قلم بنفش او نزد من است.
له اتوواله څه ګڼری ښځی راوړم از دوکاندار رنگ نارنجی بیاره
ستړی مه سی پښیر راغلی مانده نباشی - خوش آمدی.
روغ یی - جور هستی.
په کور او کلی کی ښه وو- در خانه و ده خیریت بود.
واړه لوي جو ړوو- خورد و کلان تندرست بودند
ښه اوسی-ټول روغ جوړوو بخیر باشی-همه جور و تندرست بودند
اوتل یې په زړه کو- و همیشه شما را یاد میکردند.
کوردی ودان اوسه خانه ات آباد-


۹۲
پښتو | فارسی
زَه دَ لَر اَنډَه پَرَانْت كَوَم ۔ | مرا از فکر رهانیدی ۔
لُمُرنِي بَرخہ دَ یوازِنِي پښتنو | حصہ اولِ خاص افغانی
بَشُپَرهَ سَوَہ ۔ | کامل شد ۔

امضاء
عبدالوهاب كاڼي ۔ ١٣٠٠/٥/٣٠
ژب پوهان دَ مَرکی دَ پښتو ۔
الطاف
با کار دشت
گزارش شد
پاسخ بگیرید
اول پیگیر


۹۳
پښتو فارسی
دَوْوَمهَ بَرْخَه دَ يُوَازَي پښتو
(حصهٔ ثانی خاص افغانی)
لُمْړَي لُوسْتَه
(سبق اول)

الله يَوَ دَی - خدا یکست -
رَسُول پَه رِښْتِيَا دَی رسول بر حق است -
زَمُونږ دَ الله لار تَر نُورو } دین ما از دیگر
لارو ښَه ښَه دَه - } دین ها بهتر است -
ټولْواك مُو پښْتُونَ دَی سلطان ما افغان است -
مَيْنَه مُو دَ پښْتَانَه هِيْوَاد دَه - وطن ما افغانستان است
بويَه چي ټول هَلْكَان بايد كه هَمه بَچَه هَا


پښتو
فارسی

۹۴

له کچوالی پښتو ژبه زدکیي
در خوردی زبان افغانی را یاد گیرند

دا خبريال څووم شميره دۍ
این اخبار چندم شماره است

ستا ليکی دوهم لوښت
کتاب تو درس دوم

د پارسی دي -
فارسی است

د پاسر پاس ستوري خورا
ستارهای آسمان بس

ډيړ دي چي پر ګنل نه کښيوزي -
بسیار اند که در شمردن نمیگنجند

دوي د پښتو لوست څومره ويلي دي؟
آنها سبق افغانی را چه قدر خوانده اند؟


۹۰
پښتو
دَ وَوْ مَه لَوَسْتَه
دَ لَوَسْتَه پښتي پوهانَه‌سَىْ كَبْلِى‌جَه
دے هلك پښتي ليكِي په لاسْ
كى نيولَي دِى- لَوَسْتَه كَوِي
پَه تَختي باندِى كَراوُليك اَوكَبْلَ كَوِي
پوهيږ لي دِى چى سَرَىْ پَه لَوَسْتَه
اَو كَبْل سَرَه پوهاندكيږي-
اَوَ هَغَه چى نَدَ ه ليكَلاى سَىْ
لَوَسْتُنحى ښه خاى دِى - سَرَى چى مَكْتَب
تَرجِي دَوَتِى لَګَوَرَيدَ وشحَه پَراشَتِيْ
اَو دَ بِى‌يازه هَلَكانَوْ سَرَه نَكْرَحْيْ

فارسی
سبق دوم
این سبق بر اشخص عالم افغانی نوشته ست
این بچه کتاب افغانی را بدست
گرفته است - سبق میخواند -
بر تخته مشق خط و نوشته میکند
فهمیده است که ادم بسبق
و نوشته عالم میشود -
و انچه یاد دارد نوشته میتواند
مكتب خوب جایی است - ادم که بکتب
میرود - از کوچه گردی خلاص میشود
وهمراه بچه های بیکاره نمیگردد


پښتو فارسی
نه دَ دَوي سَرَه خَبَرَي كَوِي و نه بهراد آن ها سخن میزنند-
دَ لَوسْتو ښَه بَنْد غَني زَده از مکتب عادتهای خوب یاد
كَوي - اَو درَنيري - میگیرد و سنگین میشود -
اَو پَه خَبَرو پوهيږي - و بسخن ها می فهمد -
دَ ريمُ لَوستد سبق سوم
ما خُپَلْ لَوستْ زَدَه كَرِیدَه من سبق خود را یاد گرفته ام -
تا کرا وْليكْ دَزْه كرَی دَی تو مشق یاد گرفته
غَنى دِیرْ پَرَ كَنبَل شَه پُوهِيدَلَی غنی بنوشته بسیار خوب فهمیده است
نَرَنَّسی-مَنْهَ - تانکوچی وارۀ انار - سیب - ناک که برایش
وَ کا دی پوهیږي- بنویسی آن می فهمد-


۹۷
پښتو فارسی
سُتا لیکی ښځي لري- کتاب من صورت دارد-
سُتالیکی دَوَوَمْ لُوْسْتَدی کتاب تو درس دوم فارسی است
زموږ لوست ډیر دی- درس ما بسیار است-

څلرمه لوسته سبق چهارم
زموږ پلار مینی تر له څلورو خواوو په پای تخت ما از چهار طرف
دا څلور څیزه راوړ کیږی این چهار چیز آورده میشود-
دَلُمَرٌ خاتو له خوا ور يجي- از طرف آفتاب برآمد برنج-
د غزنی له خوا څرمنی او پوستونه از طرف غزنین پوستین و گوسپندان-
د هزار ه وو څَخَه غُوَړي از هزاره جات روغن-
د لوگر له خوا غنم او نور غلی از طرف لوگر گندم و دیگر غله باب-


۹۸
پښتو
فارسی
نن اَورَیځْ دَه وَد پاسِ مَخْ نَه لیدَه کِيږِي
امروز ابرست و روی آسمان دیده نمیشود.
دَ تالَندِي غَږْ غُوَږُونَه کَڼَوِي لږْ لږْ اَورْيَا ِ
صدای رعد گوشها را کر میکند - کم کم باران می بارد -
دَیرْ بَهیره دَه - پَرُونْ اوْوَتَرَه وُوه
باد بسیار ست - دیروز ابر پاره پاره بود
دَ جُمَعِئی پَه وَرَځْ پَاسِ پاتِيْ تِکْ شِینْ وُوه
بروز جمعه آسمان خالص صاف بود -
وَالِـكَ دَ اللهِ دَیْ ۔
اختیار از خدست -
پِنْجَمَه لَوَسْتَه
سبق پنجم
نَګتو رَه بِي بِي دَکَراوُ لِیک پَر دُودَ کَړِي
حبشی را می بینی که به سیاهی مشق خط
ټولَ ګُتَیْ تَوْسِری کَړِي دِيْ -
تمام انگشتان خود را سیاه کرده است -
بیا يَی پَخْپلو حُتَو پورَیْ مَږِي -
باز به کالای خود می مالد -
کَړا وُ پَسُکَ حُخْ نی تَو رَ شَوی دَیْ -
مشق خط از پیش او سیاه شده است -


پښتو
فارسی
۹۹
ند کو او لیکی مده څه خوی دی
پسر مشاق از و خفه است -
زوی هلاک پرشیطتيا مین دی
بچه هوشیار بر ترگی عاشق است -
لاس او مخ تل مَنِهِ پریمنجی -
دست و روی را همیشه خوب می شویم
خپل لاسونه آونوری نه نویی
دست های و لباس خود را سیاه نمیکند -
خپل زړوکی هیچ کله نه خیری دی
کالای کهنه خود را هیچ وقت چرک نمیکند
شپلی غوٹی نہ شلوي -
تکمه های خود را نمیکند -
او معچہ نہ کو وي -
و پیزار را کج نمیکند -
شپر مه لوسته
- سبق ششم
دپغان او به ترتونو او بود کا بل سے دیم آب پغمان از همه آبهای کابل خوبست - ۱
او کابل ته په نل کی راتلي سوی دی
او به کابل در نل آورده شده است)
{
او تول کابل تراو بر و ترکوي -
و به تمام کابل آب میدهد -


۱۰۰
پښتو
فارسی
د کابل په مینځ کی سیند بهیږي -
در میان کابل رود جاریست -
او به یی ښی نه وی -
آب آن خوب نبود -
زموږ لوړی مرتبی پغمان او به دیارل
اعلیحضرت آب پغمان را برای
دڅښنی د خپل پا سلی راوستی
تربیه رعیت خود آورد -
اوس تولو د کابل استوگڼی هغی
حال تمام باشنده های کابل همان
دپغمان اوبه څښي -
آب پغمان را می نوشند -
زموږ لوی غازي پاسوال خپلی
پادشاه بزرگ غازی ما بسیار
پاسلئیو د یرپالونکی دی -
پرورنده رعایای خویش است -
او د لوستګی په هلکانو د پلار مینه کوی
و بر بچه های مکتب مهر پدری دارد -
بله ډیره ښه ده چی د ده دپاسلو
سعی شان برین است که بچه های
زامن تولپوه سی -
رعایای او همه دانا شوند -


پښتو
فارسی
ښې ښې چارى زده كى او خپل مینځ كى
خوب خوب صنعت ها را یاد گیرند و وطن خودرا
دپردو له احتیا ج وباسي
از احتیاج بیگانگان بكشند
اووم لوست
سبق هفتم
د مټپا سوال چی پربل هیواد
پادشاه كه برتخت
د خپلی پاشوالي نکیښناست
پادشاهي خود نشست
لمرنۍ ميا شتی دپاره داسمه
ماه های شمسی برای نگهداشت
دپازو دقولواکی جوړی كړی
كار هاي سلطنت خوش كرد
چی پانطيي اود نوروسينك يوشوي
كه حساب دفتر و باقی وطن یكی باشد
دلمرنۍ میاشتو نو مو نه په لمبني چا كي
نامهاي ماه های شمسی در حصه اوّل
ددی ليكلى شوي دي زده كند
این كتاب نوشته شده است - یاد گیر
پدرو میاشتوكی دپزلي واړه ځمكه
در سه ماه بهار تمام زمین


فارسی
پښتو

میروید و درخت ها سبر میگردند -
تشنه کیږی اوونی زرغونی

در سه ماه تابستان روز بروز
په دریو میاشتو کی ددوبی ترځ پر

گرمی بسیار می شود -
تود وخه ډیریږی -

در سه ماه تیرماه حاصل برداشته میشود
په دریو میاشتو کی د منی اخشونه

و در خر آن برگهای درختان زرد میگردد
او په پای کی دونو پانی زیړی

در سه ماه که زمستانست
په دریو میاشتو کی چه دزمی

باران و برف میبارد -
اوړیا او واوره اوري -

برای تابستان برف
او د دوبی دپاره واوره

و یخ جمع کرده میشود -
او کنکل تولینی -


پښتو
اتمہ لوستہ
دَ کال شئے وُوجے تر وگڼہ
لَسَمہ رَوجَ دَږمَّتي مياشتي
دَوَولَسَمہ دَ لُمړَي خور-
دَ پنځَلَسی وُوج-
دَ عَرَفات وُوج-
دَ کوچني اختر وُوج-
دَلوي اختر وُوج-
په لَسَمہ دَ ږمَّتي مياشتے څُو دي؟
لَسَمہ دَږمَّتي مياشتے ډيره ښا دُمَنَ وُوج دَه
په دی وُوج کښ لُمسَی دَ رسول اللہ صلعم
فارسی
سبق هشتم
روز هاے خوب سال را برایم بشمار-
دهم ماه محرم-
دواز دهم ربیع الاوّل-
پانزدهم شعبان-
روز عرفات-
روز عید فطر-
روز عید اضحی
در دهم ماه محرم چه شده است؟
دهم ماه محرم بسیار روز مبارک است-
درین روز نواسه رسول الله صلعم


پښتو
فارسی
امام حسین پر کربلا کی هم شهید سوی
امام حسین هم در کربلا شهید شده است
اود دی روحی روژه په
و روزۀ این روز در
تولو دالله لا رو کی فرض وه
تمام دینهای آسمانی فرض بوده
دیر دالله پر لارکی چی روژه
در دین ما که روزه
دروژی میاشتی فرض سو
ماه رمضان فرض شد
ددی روخی روژه زمون
روزه این روز را
رسول الله صلعم نفلی نیولی
رسول صلعم نفلی گرفته است
اوس هر خوك د سُنت دپاره
حال هر کس از برای سنت بگیرد


پښتو | فارسی
نهمه لوسته | سبق نهم
د کابل دَ تَلوُ نوگنُون داسی کیږی | حساب اوزان کابل بطور می شود
امانی ځلیر ویشت چُوَږ دَی | مثقال بیست و چهار نخودست
چوکه څلیر ویشت امانی دی | خُرد بیست و چهار مثقال است
لُخْمه دَوَه چوُکه دَی - | نیم پاو دو خُرد است
پَیْ دَوَه لُخْمه دَی- | پاو دو نیم پاو است
پَروَپی څلور پَي دَی - | چارک چهار پاو است
دَهي څلور پروپَی دَه | سیر چهار چارک است
کُشرَى اَتَه دَهِي دَی- | من خانی هشت سیر است
وَری اَتیا دَهِي دَی - | خروار هشتاد سیر است


۱۰۶
پښتو فارسی
لسمه لوستنه سبق دهم
پښتون پښتو لوستنه ښوونکی پرم وایی افغان سبق افغانی بطرز معلم میخواند
او پرلوستنہ باندی ډیرہ ښه پوہیږی و بر سبق بسیار سعی میکند-
د پښتو لوستنه یه د ښوونکی سبق افغانی را بطرز
پہ وینا سرہ ڈدہ کړی دہ- معلم یاد گرفته است
هرڅہ چی د پښتو وئی لولای هر چیز رز افغانی کہ برای رو نویسی۔
لوستلۍ سی۔ خوانده میتواند-
له مرگی د پښتو یہ نوی پښیچی رزقته که د پښتو جدید بسیار خوب
وړشی پہ ښہ کړی دي۔ محاوره ها یاد گرفته است-
کە نہ منۍ ۔ حفی دی پښتنه اگر با در میکنی از وی بپرس-
پہ کہا ؤ لیک کی هم ښہ سودی در خط مشق نیز خوب شده است


۱۰۷
پښتو
فارسی
هر توری چی کښولیکی پرښی
هر حرفی که مشاق برتخته
ترلره و کاږی ښی پر ځیرځیره
ګوری
برای او بنویسد- خوب بسیاری ببیند
او هغسی یی دکښولیکی پروره کاږی
و همچنان آن را بطرز شاق می نویسد
او که ښوونکی لَسَن رَوځی وږوی
و اگر معلم ده روز پس
انُمُسِیل پِروَکِي هَغَه توَري با
امتحان بکند- همان حرف را
هغسی کښای سي-
همچنان نوشته میتواند-

یَووَلَسَمْ لُوَسْتَہ
سبق یازدهم
لاکو) ای زَما پښتونہ وْروڼا
(لاکو) ای افغان برادر من
یَود پښتو لُمُړی لیکی رالیږہ
یک کتاب اول پښتو برایم بفرست
(پښتون) دوکِیه ! دپښتو
(افغان) ای برادر که من اینکتاب


پښتو
لمړی لیکی څه ګوسے؟
(اکو) وایے- چه خری پیاړمے
می پر بنے سي -
(پښتون) تہ ډیرکُچنَی یے
دَلُوَسْتَنْځَی دَتَګ پکَے ی لا پاتَهِ دَی
(اکو) څومْرَه پک لاپاته دَی؟
(پښتون) دَوَه کالَه -
(اکو) هُو !!! دا دُونه ژَوَنْدَه
بِہ زَہ بے لُوَشْتَه تیرَہ وَم -
لیکی هَرُومَرُو را مانیَسَہ -
کِہ مے پَهلُوَسْتَنْځَی کَی نَه پریږْدی

فارسی
اول افغانی را چه میکنی
(اکو) میخوانم که کارهای بدم
بدان خوب شوند-
(افغان) تو بسیار خورد هستی -
وقت رفتن مکتب تو هنوز مانده است-
(اکو) چه قدر وقت هنوز مانده است؟
(افغان) دو سال -
(اکو) هیهات !!! این قدرعمررا
من بے سبق بگذرانم -
کتاب را ضرور برایم بخر-
اگر مرا در مکتب نمیگذارند


۱۰۹
پښتو
فارسی
دَ شپې يې تاسي راته واياست
شبانه آنرا شما برای من میخوانید
په سَروَځ بَے زَه په يادَوَهَ كَوَمْ-
روزانه بیاد میکنم

دووَلسمَه لَوَسْتَه
سبق دوازدهم

زَمَرَى- غَمَى- دَوَه ورُونږِي
زمری- غمی- دو برادر اند-
زَمَرَى په لَوَسْتُنځي كې لَوَسْتَه وايي
زمری- در مکتب سبق میخواند-
غَمَى کِچِنَئ دى اَو ډيره
غمی- خُرد است بسیار
خَوا دَ لَوَسْتَه لَرِي-
میل به سبق دارد-
دَمَشَر ورُورڅخَه پوښتتي
از برادر بزرگ می پرسد-
زَهِ چې لَوَسْتُنځي تَه دَرشَم- نو به څَه كَوَم
من که بمكتب بیایم- پس چه خواهم کرد-
زَمَرَى ورتَه وايي - شها مَينَه
زمری باو میگوید- ای محبوب من!


پښتو
فارسی
چی لوستنځی ته راغلی بویه چی
چون بمکتب آمدی - باید که
دښوهاند مخنوی وکی -
عزت معلم را بکنی -
دلوستنه پر مهال کی خبری نوی
در وقت سبق سخن نگویی -
دروند اوسی او دمبنی مینه یی
سنگین باشی ومحبت وطن را
پر زړه کی ځای وزکی -
در دل جای بدهی -
دیو لسم لوستنه
سبق سیزدهم
(اکو) په لوستنځي کی هلکان
(اکو) در مکتب بچها
پر خه شر تلکیږي -
برچه سرزنش میشوند -
(پښتون) چی هلک لټوی
(پشتون) بچه که تنبل باشد
او خری بازی کوی -
و کارهای بد کند -


پښتو فارسی
د هری ورځی لوښته پر هغۀ سبقهای روز مره را بهمان روز
نه پر زړه کوي ـ یاد میکند ـ
په ټولي کی لوبی کوي ـ در جماعت بازی میکند ـ
د لوست په ټاك کی الونياي ـ در وقت سبق غیر حاضر باشد ـ
او د ښوونکي خبرو ته غوږ نه نيسي و بسخنان معلم گوش نمیگیرد ـ
لاکو) دا خوی بيده غنی را وښوو (اکو) این خوی بد و عادات را نشان دادی
چه لوستځي ته د رغلو د هاند پلتار وقتیکه بمکتب آمدم از گفته میر صاحب
مځمری یا برخه وړم ـ پنی برایم ـ


پښتو
څورلسم لوسته
(پښتون) آی زما ګران وروره
بویه چی ګهیڅ د خوبه ویښ سې او ودریږی
بیا لمونځ پر لمونځی کی وکړی -
د مور پلا را ود ښوونکی ادَََبْ
مشرانو ته ورین و ته واړې -
ويښتان-مخ او نوې پخپلوساتی
أَََو لوستنځی ته چی ځی پرلاری کی
شری یازی و نه‌کړی -
دَََ لوښت پر پاک کی پرځنوو
د ښوونکی غَََو ږُ ونیسی

فارسی
سبق چهاردهم
(افغان) ای برادر محبوب من!
باید که صبح وقت از خواب بیدار شده بحینی-
باز نماز را در مسجد بخوانی -
مادر و پدر و استاد و
کلانان را عزت داری بخواهی -
موی ها - سر - وکالا را پاک نګهداری
و چون بمکتب میروی - در راه
کارهای بد نکنی -
در وقت سبق بر سخنان
معلم گوش بګیری


پښتو
فارسی
دَ خُشيد و په پَکْ کی خِری لَوبی
دروقت رخصت بازیہائے بد
وَنُکَے - اَوْ دَ بَری وْ تَوَلِی ۔
مکن - و سنگ نزنی ۔
پنځلسم لَوسْتہَ
سبق پانزدہم
ټَوَلَہ خورا بَشَرَ څیز ويْخَہ پوهَّہ
یکی از چیز ہاے بسیار خوب علم است
پوه سَړَئ هَرْ چيری مَخْوُړَئ
آدم عالم ہر جا با عزت میباشد
هَرْ څوكْ يہ لَوُړَ کْښيْنَوِي
ہرکس او را بالا می نشاند
نا پوه پر هِيچْ نه شمِيْرَلَ كِيږِي
جاہل بہیچ حساب نمیشود
اَو هَر څوكْ يہ سْپَكْيَاوْرَ تَهَ گُوْرِي
و ہرکس او را سبک مے بیند
اَیْ زما مِيَنَہ وَرُوڼہ ا بوير څي وَچَاْ
اے برادر عزیز من ! باید که به پیچکس
بُتَلْنجَالَ وْ نَهْ کو وْ دَ خُروَدَه اَيْعَا بونَهْ و
دشنام ندہیم - و ہمراہ بچیہ ہائے بد


پښتو
لوبی وُنه كَوُ -
څوڅوک خه را څخهَ وُنپُښتی
څهَ وُ نه وايُوُ -
دَ ښُوښو وُپَړوُيْنا پَهَ ښَهَ غْوَږوُ نِيسُو-
اَوُ دپوهانُد خَبَرِی هَرکَلَهَ وُ مَنُوُ-
ښَهِ لارهَ دَهِ - اَښَهَکَوَه چِهِ هِيَرهَ دِی نَشِي-

فارسی
بازی نکنیم -
تاکسی چیزی ازمانپرسد
چیزی نگوئیم -
پرسخن مردم نیک خوب گوش بگیریم
وسخنانِ اُستاد را هروقت قبول کنیم
راه خوبی است - فکر کن که فراموشت نشود

شِپاږسَمَـ لَوَسْتَه
داهلک چی لَوَسْتَه وايِي-
نُومِی دَیْ وَرْوُراَوُدَ اَتوُ کالوُدَی-
ډِيْرپَه لَوَسْتَه کِی پوهِيدَ لَیْ دَی-

سبق شانزدهم
این بچه که سبق میخواند-
نام او زَرور وهشت ساله است-
بسیار به سبق فهمیده است -


پښتو
(ګندی) پیرکنی ورودی
د شپږو کالودی آودیر هوښیار دی
(ګندی) دا مشر ورور دی شته
پښتی چی څه لولی
(رور) ای زما لیما
وه لیکی دیوازنی پښتو لولم
(ګندی) دیوازی پښتو لیکی
مُخی وال دی که بی مُخَیَّه ؟
(رور) مَخَیَّ وال نردی
(ګندی) دالیکی څولوشته؟
(رور) اُویا لُوسْته دی

فارسی
(ګندی) برادر خورد اوست -
شش ساله است و بسیار هوشیار است
(ګندی) نیز برادر کلان خود دارد.
میپرسد - که چه میخوانی -
(رور) ای چشم من !
من کتاب فصل افغانی را میخوانم-
(ګندی) کتاب فصل افغانی -
تصویر دار است یا بی تصویر است
(رور) تصویر دار نیست -
(ګندی) درین کتاب چند سبق است؟
(رور) هفتاد سبق است -


۱۱۶
پښتو
فارسی
(ګنډی) یو ويشتم لوست چې ځان
(ګنډي) سبق بيست و يکم را که نام‌های کار‌دها
نومونه لري- دلته ووايه
دارد- برايم بخوان-

اوولسم لوست
سبق هفدهم

نن چې تريالي دلوستځي ښوونځي ته
امروز که تریالی بمكتب خانه

راغی- ډير خوښ و او ځان
آمد- بسيار خوشحال بود و همراه خود

سره يوليکلی- يوه مشوانی- اويو
يک کتاب- يک دوات و يک

ګوتی راوړی وو-
قلم آورده بود-

(زمری) ځينی پوښتنه کوي
زمری از او پرسان ميكند-

دا ښه څيزونه دی له کومی راوړي؟
این خوب چيزها را از کحا آورده ی-

(تريالي) داښه څيزونه
تریالی این خوب چيزها را


۱۱۷
پښتو
فارسی
بهاندي بادامراکړي دي-
مدیرصاحب داده است -
زمری) هر څوک چي لوستنځي ته
(زمری) هرکس که بمکتب
ولاړسي - دا ورکوي؟
برود- اینهارا به او میدهد؟
تریا لی) یه -
(تریالی) نه -
زمری) نو بیه چاته وركوي
(زمری) پس بكدام كس میدهد؟
تریا لی) چه په لوستلو کی
(تریالی) هرکه در سبق
لمړي - دووم - دریمیم -
اول - دوم - سوم -
دَخپل ټولي سي -
در جماعت خود باشد -
هغه ته یه ورکوي -
او رامیدهد -
(زمری) الله دما په هر تولی کی
(زمری) خدا مرا در هر جاعت
لمړى کي - چي تل دانواه آخلم -
اول کند - که مدام این بهه بگیریم -


فارسی
پښتو

اتلسمہ لوَستَہ
سبق ہژدہم

یَوہَلک پِہ وَتَکي پِہ هَرَ خَوَا
یک بچہ در کوچہ بہر طرف

دَ بَرَکې غُورځوَلَے۔
سنگ ہا می انداخت ۔

پِلارَ ہَرجُوچې وَرْتَہ وُویَلْ ۔
پدر ہر چند باومیگفت ۔

دابشَرَ پانَہ نَہ دَہ۔ مَیگُوہ۔
این کار خوب نیست ۔ نگفته

نَے مَانَہ ۔
قبول نمیکرد۔

عَجبہ دَ دَیَہ دَیَوَہ سَړی پِہ کوپَړۍ
تا سنگ او برسر یک آدم سر

وَنښَتَہ ۔ لَکُونُۍ وُومَائہ کَړَہْ
خورد۔ تالاق او را شکستاند ۔

کوتوَالِي وَنِیوَہَ اَوُاِ پَخُبَشْیِڑيہ بوُت
پولیس او را گرفتہ بطرف توقیف خانہ بود

هَلَکْ ژَړَلْ اَوُ پِرُ پْښوُيِ
بچہ میگریست و بپاہای او

پِریوُوتْ ۔ اَو وِیلَ یے ۔
می افتاد و میگفت ۔


پښتو
فارسی
دَالله دَپاره می داپلاپریږده
برای خدا این دفعه مرا بگذار
بیابردغسی ځری بازی ونکم
باز این چنین کارهای بدر انخواهم کرد
کوټوالی ورته وویل-
پولیس باو میگفت-
هرڅوچی فتاته ویل کیده
هر چند بتو گفته میشد-
لاس دی ږنه اخست-
دست نمی برداشتی-
اوس نو ستاپوخبره غوږ
حال بسخن تو گوش
نه نیوکیږی-
گرفته نمی شود-
نولسمه لوستنه
سبق نوزدهم
یوکچنی وری تل دموز اَو
یک بره خورد همیشه از مادر و
دشپنه څخه بیل گرَزیدَ-
چوپان جدا میگشت-


پښتو فارسی
موږهرڅه چې ورته ویل چې مادر هر چند با و میگفت که ازین
څخه مه بیلیږه - نه یدآرویده جدا نشو ـ نمی شنید ـ
څو یوه روځ د مور څخه بیل څریدۀ تا یکروز از مادر خود جدا میچرید ـ
ناڅاپه یولیوه راغئ ويې داړۀ ناگهان یک گرگ آمده ـ او را درید
څوک چی دموراو مشر خبره وانه وی کسی که سخن ما در و کلان خود را نشنود
پای یی بده یره دغسی وی ـ آخر او چنین خواهد بود ـ
شپږم لوست سبق ششم
غاښونه دڅه دپاره دي؟ دندان ها برای چیست؟
الله تعالی پخپل څزگندوکي الله تعالی در مخلوق خود
ډیری ډیری گټی ایښی ديـ بسیار بسیار نفع ها گذاشته است ـ


۱۲۱
پښتو فارسی
چی د ټولو پوهره هیچاواک که فهمیدن همه آنها قدرت هیچکس
نه دی - هغه گټی د غاښوچی نیست - آن نفع های دندان ها که
د هر چا ته ښکاره دي بهر کس معلوم است-
دادي - اینست -
(۱) ښایست دَ مخ - (۱) مقبولی روی -
(۲) ټولنه دَ خولی- (۲) جمع بودن دهان -
(۳) خُله وَری دَ خبرو- فصاحت سخن -
(۴) ژووَل دَ خُوسهاو- جویدن خوردنی -
(۵) څرگندیده دَ کلو معلوم شدن سالهای
دَ ژوندی - عمر -


پښتو
فارسی
یوویشتم لوستد
سبق بیست و یکم
(س) نومونه د هغو ځنؤنؤ و
(س) نامہائے میوہ ہا را
چی زموږ په ښادمن مینی کی
کہ در وطن مبارک ما
یہ ونی شته را تر ووایہ
درختہا ئے شان ہست برائے ما بگو ۔
(ج) مڼہ ۔ ټانګو۔ ترګسی۔
(ج) سیب ۔ ناک ۔ انار
بی منډکونرګسی۔ اَلوُغَنْج ۔
اناربیدانہ ۔ آلو۔
اَلوُغَنُجَک ۔اَلوُغَنْجَی ۔ اَلوُعَنْجالْ
آلوچہ ۔ آلوبالو ۔ گیلاس ۔
شَفْتَا لاَن ۔ زَرْدَ الاَن ۔
شفتالو ۔ زردآلو ۔
کُورَ ۔ خَلَنْج ۔ غُزْ ۔ لُبْسُتَی ۔
انگور۔ توت ۔ چہار مغز۔ بادام
مُمُوسَی ۔ اِنْجَر ۔ جَنْغُوزِيْ ۔
امرود ۔ انجیر ۔ جلغوزہ ۔
شنی ۔ اَمْلُوک ۔
خنجک ۔ املوک ۔


پښتو
فارسی
نُورهم سته ـ دعُمرِی دَزلرَه وکنِسی ـ
دیگر هم هست ـ این ها را برائی تو نوشتم ـ
دوه ویشتمه لوشته
سبق بیست و دوم
دَلُورَدَ زیشل شَهِيد پاسوال شِادْ مَنَه
قبر مبارک اعلیحضرت پادشاه شهید
پُوزِی پَہ کُم جَای کِی دَه ؟
در کجاست ؟
پہ جلال آباد کِي دَه ـ اَوُدَ شَهِيد تُون
در جلال آباد است ـ و جائی شهادت
جَای يَهِ لَغمان پہ (کلۀ گوش) کِی دَی
او در (کله گوش) لغمان هست ـ
جلال آباد دَ ژمي دَتيرہ وَلو
جلال آباد برای گذرانیدن زمستان
دَپارَه ښَہ جَاي دَي ـ
خوب جای است ـ
تُووَه اَوْ خُواږَه گَنَيْرِی کَنِي ـ لُوکاتْ
نارنج ـ وسنتره ـ نیشکر ـ لوکات
اَوْ بيمَنُد کَہ نُوگَسْی هَم پَہ کِښي کِيږي
وانار بیدانه در وی بسیار میشود ـ


پښتو
لغمان یوه لویه برخه دجلال آباد ده
ساتیری دمی او دوبی ترجلال آباد
ښه ده-
نَريّ وریجی ډیری آو ښه پکی کښی
شاهیّ آوکُنَري وریجی یی
خورا ښی دی-

درویشتم لوست

ای هلکانو په هر پاک کی
پرلاری آو لښوڅی کی گرزی
پَرخپل ځان باندی پام کوی

فارسی
لغمان یک حصه کلان جلال بادست
هوایی آن در زمستان و تابستان از جلال آباد
بهتر است
برنج مهین بسیار و خوب در آن میشود
برنج شاهی و کنری آن
بسیار خوب است-

سبق بیست و سوم

ای بچه ها هر وقتیکه
براه و بازار میگردید
بر خود هوش کنید-


فارسی
که نالایق ویرانه هیزک نزنید.
و تقلید عوعو سگ و
مويه پشک را نکنید.
بر راه طرف دست چپ بروید.
که همراه دیگری بهم نخورید
و در رفتن پیشت پشت سر خود نبینید.
دیروز یک بیهوش دیوانه طرح
بچه بود. این کوران میگشت.
یک گادی او را زده افتاد.
قبرغه هایش شکست.
میگویند که مرد.

پښتو
چی بیهوده اوبی لاری غږی کوی
اَوَ پیښی دَسپي دَغَپَا اَوَ
دَپشو دَ مَیوَ مَه کَوَي.
په لار دَ کین لاسی خواځی
چی دَ بَل چاسَره ونښلَی
اَوَ پَه تلنه کی تَر شا شامه
پَرُونَ یَوَ بے سده لیونی غُ
هَلَک وو. شَا وَ خوا گَرزَیده
یَوَی گاډَی وَ واهَه غَزَار شد
پُښتی یی ماتی شولی.
وایی چی مَړسو.


پښتو فارسي
څلير ويشتمه لوسته سبق بيست و چهارم
يونا روغه اُبُده غوبي یک خربیمار
پر يوداګ کی پروت وو در یک میدان افتاده بود
يو سُو لنډسپي ورته ناست یک سگ حریص پیش او نشسته بود
آوڅيرڅيرے ورته کاته و تیز تیز طرف او میدید
اُبُدغوبي ورته وويل خر باو گفت
څه ته سترګہ پہ لارے چرا چشم براہیم
سپي ورته وويل ستا پښتے سگ باو گفت - مردن ترا
سترګه پلاريمه چي چشم براہیم - کہ
غوښی دی وُخورَم گوشت ترا بخورم -
اُبُد غوبي ورته وويل خر با و گفت


پښتو	فارسی
پر خپل پاڼه پسی ځم چې نه	پس کار خود بروم که کس
ترشی تُوق پورې مړم	تا روز شب نمیمیرم -
سپي ورته وویل هیڅ آئینه	سگ با و گفت هیچ فکر
نشته - زه هم ترلماښام دیځای	نیست - من هم تا روز یکشنبه
بې پازه یم اَوُسنادِ تمځي آسر	بکارم - و مردن ترا امید میکنم -
پینځویشتمه لَوستَه	سبق بیست و پنجم
راځۍ چې پاڅوُ خُسيد وخت تیرسو	بیائید که وقت رخصت را خوب بگذرانیم
بیا به لوستن ته د پښتو	باز بسبق افغانی
ځان و رَ سوُو -	خود را میرسانیم
دَسپوږمَي میا شتو	نام ماههای قمری


پښتو
فارسی
پښتو نِو مُونَ راتَه وَوایَہ افغانی را برایم بگو -
زَہ څَہ وَکَمْ ۔ مُوْږی پَښْتَنَگُ من چکنم - مادر من افغان نیست -
تِے وَوایَہ ۔ چی موْرْ اَو پلار دی تو بگو - که مادر و پدر تو
دَوَانَۀ ښاځَنْ پِښْتَانَۀ دِي ہر دو نیخت افغانانند -
دِیرښَۀ دَی ۔ دَدَے لیکِی اُتْلَسَمَ کِے بسیار خوبست - صفحه هژدهم ان کتاب را
وَلُوَلَہ ۔ دَرْتَہ څَرْگَنْدَہ بَہ سی بخوان - برایت معلوم خواهد شد -
شْپَږْویشْتَمْ لُوسْتْ
سبق بیست و ششم
پَۀ کابْل کی لَہ پَخْواوَرِ یْشَمِینْ در کابل از پیشتر تکه های
ٹُکْرانْ اُوْوْدَلْ کِیدَہ - ابریشیمی بافته میشد-
اوس پَۀ مَځْ کُولَ دَ مِینِي پالوُنکِي حال بتوجه پر ورندۀ وطن


۱۲۹
پښتو فارسی
لَوَړْ دَ خُشَلْ نَه ډِير ښَه پَشْمِين اعلیحضرت ما خوب خوب تکه های
ټِکوان اوْ وَ دَل کِيږِي - ابریشمی بافته میشود -
او
پَه جَبَل سِراج کِي ډِير ښَه وړِين در جبل سراج خوب خوب پشمی و
سِپِين سِين نَخِي اوْ وَ دَلْ کِيږِي - نخی تکه ها بافته میشود -
اَوْ ډِيرِي ښِي لنګوټي اوټکري و لنگوته های بسیار خوب و دستار ها
او لاس او چُونګي هَم جُوړِيږي و دستمال های دست نیز ساخته میشود
دَ کشمیر دَ شال لَه مَخَه ښِه شُو از دستار های کلان شال کشمیری
اَوس پَشپَړْ خُښِي شُوو - حال کامل خلاص شدیم -
پَه کابُل کِي پَشمِين پَټوان ډِير اَوښَه در کابل پتو های پشمی بسیار و خوب
جُوړِيږي - اَو لُوي پِلُور پِرې کِيږي ساخته میشود - و تجارت کلان بآن میشود
دَ نُورستان ډِير ټُوکَرِي دَ وُزګُنْ اکثر کالای نورستان از موی بزی است


فارسی
پشمي است -
در قندھار کرسی ھای پشمی
سفید بسیار خوب ساخته میشود -
پادشاہ ما حکم کردہ - که
رعیت میں تکه های وطن خود را بپوشند
سبق بیست و هفتم
در دست افغان کتاب
جغرافیۂ افغانستان بود -
اکو با و گفت -
که ای برادر عزیز من !

اوَ وَيشْتَمَهُ لُوَسْتَہ
دَ پښتُون پَ لاس کِښ لیکَۍ
دَ کابل پوهني افغانستان ؤ
اکو وَ تَہ تَہ وَ وَیل -
چي اے شَھَا مَیْنه وَرُورَه!

اَوَنجن دِي -
پہ قندھار کښ سپین وړئ کرسی
خورا ښه جو نړیژی -
نُما
زمونږ پا شوال ورئي کړي دِي چي
پاسلي د خپل د ميني ټکران آوندي
يږِي


پشتو
فارسی
دالیتی چی په لاس کی دی نیولی دی
نومی څه دی - او څه وایی؟
پښتون وَرْتَه وایي اَی زَلْمِیَه
دا لیکی ژَموږ دَمیني ښووُنه کوی
چی مُونږیِه وَپییَژَنُو-
اَوکَه څُوك وَغُواړی چی مُونږڅخَه یِه
وَاخْلی بویَه چی ټوله خپلی وینی نَذرکو
او غَلِیم تِے پَرِیَنْږ دُو-
پِر بَلَه لُوسْتَنَه کی بَځُمُوږ مِینی
ښَه دَرْ وَښََیَمْ -

این کتاب را که بدت گرفته -
نامش چیست - و چه میگوید؟
افغان باو میگوید - ای دیده من!
این کتاب وطن ما را نشان میدهد
که ما بشناسیم -
و اگر کسی بخواهد - که از ما
بگیرد - باید که تمام ما، تا خون های خود را
و برای دشمن نگذریم-
در سبق دیگر وطن عزیز خود را
خوب بتونشان میدهیم -


۱۳۲
پښتو | فارسي
اتَوِيشُتَمْ لُوست | سبق بیست و هشتم
تَہ پښتون یی؟ | تو افغانی؟
ھو۔ زہ پښتون یَمْ پُلَرُوَمْ | بلی ـ من افغانم ـ پدرانِ من
تول پښتانہ وو۔ | همه افغان بودند ـ
زَمُونږْ پښتنْۍ ښيْ په ځولو لُویابیُو | افغانستان با بر چند نائب الحکومگی ها
اوُلُونُہ اِيُوویشَلي سَوَی دِیْ | و حکومتی هائی اعلیٰ تقسیم شده است؟
پَہ پنځو لويا بیواوَ څلوُرُ لُونُہ | بہ پنج نائب الحکومگی ھا و چهار حکومتی هائی اعلیٰ
ویْشَلي سَوَی دیـ | تقسیم شده است ـ
هغه پنځہ لويا بیَ کُمی دي | همان پنج نائب الحکومہ گی ھا کدام است؟
کابل ـ قندهار هرات ـ | کابل ـ قندهار ـ ہرات ـ


پښتو فارسی
مزار شریف - قَطغَن - مزار شریف - قطغن -
اَوْ څلور اَعْلٰي حُکومَتي کُمی دِي؟ و چهار حکومتی های اعلی کدام است؟
لَمَرخاتۀ لوى - کينى لوي - سمت شرقی - سمت جنوبی -
فراه - مِیمَنَه - فراه - میمنه -

نَویشتمه لَوَسْتَه سَبَق بیست ونهم
پَلَازْمِینَی کُم ښار تَہ وایي؟ پایتخت کدام شهر را میگویند؟
پَلَازْمِینَی هَغَہ ښار تَہ وَیَلْ کِيږِي پایتخت آن شهر را گفته میشود -
چي پادشاه پَکښي اُوسِي که پادشاه در ان سکونت میکند -
کابل پَلَازْمِینَی دَی؟ کابل پایتخت است؟
هو - زَمُوږ لَوی مَدِینَہ شُو بلی - اعلیحضرت ما


۱۳۴

پښتو
امیرامان الله خان غازی پکنئی وو
تیمورشاه چی دلوئی درشل
احمد شاه غازی زوی وو
کابل خپل پلازمینی کی
نو تر اوسه د پښتانه پهاسوا
پلازمینی دی ـ

دیرشم لوست
قندهار دچا پلازمینی وو
دلوئی دَرشل احمدشاه دراني
چی قندهار ښه ودان کریی

فارسی
امیرامان الله خان غازی در ان سکونت دارد
تیمور شاه که پسر علیحضرت
احمد شاه غازی بود ـ
کابل را پای تخت خود ساخت ـ
پس تا حال پای تخت پادشاهان
افغان است ـ

سبق سیم
شهر پای تخت که بود ـ
از علیحضرت احمد شاه درانی
که شهر را اباد کرده است ـ


۱۳۵
پښتو
د قندهار په ښار کښے څه ليدلے شته؟
زموژ د رسول ښاخه منه کړي
چی احمد شاه غازی د بخار اخی
راوړی وه - پکښی ده -
اَو له پخوا نیو ښاځمنو ځینو
څخه یوه لو ئه خبر ده -
فارسی
در شهر قندهار کدام چیز دیدنی است؟
خرقه مبارک رسول ما
که احمد شاه غازی از بخارا
آورده بود - در آنجا است -
و از نشانیهای پیشینه مبارکه
یک کلان نشانیست -

يودير شمه لوستہ
سبق سی و یکم

هرات دکم پاشوال پایہ زمینی وہ؟
هرات د ډیر پخوا څخه
د پاشوا لا نو پلا زمینی وه
هرات پای تخت کدام پادشاه بود؟
هرات از بسیار پیشتر
پای تخت پادشاهان بود -


پښتو
فارسی
زه ټوله هغه پاشوالان نه پیژنم -
من همه آن پادشاهان را نمیشناسم -
دیوه نوم له هغو څخه
نام یکی از آن ها را
را وښییه - چی وے پیژنم
نشان بده - که بشناسم -
څپوژ نومی پاشوال چی هرات کی
مشهور پادشاهی که بهرات
پلازمینق وو - سلطان حسین بایقرا
پای تخت او بود - سلطان حسین بایقرا است
چی امیر علی شیر یی وزیروو
که امیر علی شیر وزیر او بود -
کاشفی
آؤمولانا جامی آؤ حسین واعظ
و مولانا جامی و حسین واعظ کاشفی
دته په پاټ کی وُ و -
در وقت او بودند -
ډیری ودانی یی په هرات کی
بسیار آبادی ها در هرات کرده است
کړی دی آؤ په ښه نیاؤ او عدل
و بخوب عدل یاد میشود -
په هرات کی د کم پاشوال ووری ده؟
در هرات قبر کدام پادشاه است؟


پښتو
فارسی
د امیر دوست محمد خان به وختو
قبر امیر دوست محمد خان
کښی شته چی پلار د ټولو
دران است ـ که پدر تمام
محمد زو پاشوالانو دی ـ
پادشاهان محمد زائی است ـ
اولونی امیر ئی دغه د پاره بولی
وازین جهت او را امیر کبیر میگویند ـ
دْوَ دِيَر شَمَ لَوَسْتَ
سبق سی و دوم
دَ مَزَارِ شَرِيف ښوْوُلی
شهر مزار شریف را چرا
مَزَارِ شَرِيف بُولِي ؟
مزار شریف میگویند ؟
دا خَبَرَه خَپَرَه دَه چی پدی
این سخن مشهور است که درین
ښوه شراك دَ حضرتِ عَلي خَلرَم
شهر قبر مبارک حضرت علی چهارم
زَموږ دَ رَسُول نيادُ مَنْدَ وَرَهي دَه
یار رسول ما است ـ


پښتو
فارسی
څنگه په مزار شريف بولي
ازین جہتہ مزار شریف میگویند
اَوُدَاډيرٌ مخوَرَ ځائ دَئ
و این بسیار معزز جای ست
پہ قَطَغَن کی څه شته
در قطغن چیست ؟
پہ قَطَغَن کی دَما لگو يوه چينَه دَۀ
در قطغن چشمۀ نمک آب است
ډيره ما لګه کا بل اَوُنورو
نمک بسیار را ازین جا بکابل و
ښورو لَہ ځنی وُړی
شهر ہای دیگر می برند
دری دیر شمہ لَوَسْتَه
سبق سی و دوم
كُونْدَى ډيْرلوبَ غَارِئ دَئ
گُندی بسیار بازی گوش است
لوستنہ نہ پہ زْړَہ کوِي
سبق را یاد نمیگیرد
لہ لو سْتوځخہ ډیراَوُ نیا وِي
از مکتب بسیار غیر حاضر میشود


۱۳۹
پښتو فارسی
اَوْکْهېځْ تَرْ لَمَرْ خَاتَه پُورِي بِيْدَهْ وِي و صبح تا آفتاب برآمد خواب میباشد
دَ لَوسْتُځيْ څَخَه چِي څُښي سِي پَه چون از مکتب رخصت شود در
اَتُونْځَی کِي گَرْزِي - بازار میگردد -
اَوْ تَرْ یَالِيْ چِي تَرْدَهْ خِپَـ[؟] و تریالی که از دلیار
کُشَرْ دَیْ ښَه هَلَكْ دَی - کم عمر است خوب بچه است -
کْهېځ دَ لْمَانْځَه پَه نَارَه وِيْښْ وِي صبح بوقت اذان بیدار میشد
ښَه لْمُونْځْ اَوْ اَوَدَسْ کَوِيْ خوب نماز و وضو میکند -
پَه لَوسْتُځيْ کي تَلْ اَوسَنَی وِيْ در مکتب همیشه حاضر میباشد -
وَرُوسْتَه تَو خُوشِيْ سَمْ كُوْتَه رَايي بعد از رخصت شدن برابر بخانه می آید
اَوْ پَه كُوتَه كښي هَمْ خَپَلْ لَوَسْتَه زْدَهْ كَوِيْ و در خانه نیز سبق خود را یاد میگیرد -
نُوپَه هَرْ اَزْمُيیَلْ کِيْ گَرْندَیْ شَیْ پس در هر امتحان گرندی پر


پښتو
فارسي

او تریالی له مخه وي -
و تریالی پیش میباشد -

ښوونکی - مور پلار خپلوا
معلم - مادر پدر - خویشان

ټوله له ثريالي څخه خوښ
همه از تریالی خوش

اوله ګرنډي څخه بهروس يي
و از گرندي خفه میباشند -

څلور دير شمه لوست
سبق سی و چهارم

اوس دا دواړه چی ګرنډی
حال این هر دو نفر که گرندي

او ثريالی دی - لوئی شوه
و ثريالی باشند - کلان شدند -

ثریالی چی ډیره لوست یی وکړ
ثريالي که بسیار سبق میخواند -

د لویو پانو وړسو -
لایق کار های کلان گردید -

د لوستنځي څخه چی وووت
چون از مکتب برآمد -


۱۴۱
پښتو فارسی
په دیږمی وزرتون کی پد میاشت در وزارت مالیه تنخواه او در ماه
سل روپی ماجت سو یک صد روپیه شد
او ګوندی چی پلوستځی کی به و گرندی که در مکتب
بے پاره ګی کوله او هیچ یہ بیکار گی میکرد. و هیچ
د لاسه پوره نوو از دست او کامل نبود
د میاشتی به دو ولن در ماهی به دوازده
روپی پندوي سو ۔ } روپیه مزدور شد۔
اوتر اوسه پوری په و تا حال به
هغه خُوَار لِتِیا ژوند تیروی همین مفلسی عُمر میگذراند.


پښتو
فارسی
پنځه دیرشمه لوستنه
سبق سی و پنجم
دَ لټيا څخہ ځان وُساتَئ
از تنبلی خود را نگاه دارید-
اَو څومره لہ لاسہ کیږی۔
و هر چند که از دست شما میشود
دَ بے بَارګي څخہ لاس واخلئ
از بیکارگی دست بردارید-
موږ ټولو بے پټيو سُومی پیدا کړی
ما در همه جا مربیها دروغ گفتن است
هیڅ کله سومی مہ ایاستا۔
هیچ وقت دروغ نگوئید-
او ډيْر ځويه وُ ګڼيَـ
و بسیار بد بدانید-
خپل پیژندوني تَلوګوړي
آشنای خود را همیشه بچشم
پہ شتَرَګَه ګوَرتَئ۔
برادری ببینید-
خپل خرد بل پر مغزی مه پټی کوئ
بد خود را بر گردن دیگری بار نکنید


۱۴۳

پښتو
فارسی

اَوَّلْ دَ خْپَلْ پاچاوَالْ دَپَارَ
وهمیشه برای پادشاه خود

پَر هَرْ نْمَانْځَ کَښِ ښَه غُښْتَه کَوِۍْ
در هر نماز دعای خیر بکنید -

چِ دَدَه پَر مَخْ کَوْلَوْ دُ مْزَمَرَه
که بتوجه اوزبان مردهٔ

ژَبَه دَ پَښْتَوْ ژْوَنْدَي شَوَه -
افغانی زنده شد -

اَوْ دَاسِي لِيکِي پِه خْپَلَه ژَبَه دَهْـ[ـرَه؟]
و این چنین کتاب بزبان خود بدست

پَر لَاسْ کِښِ وَلِيدَي سُوَ اَوْ نُومْ
هر کس دیده شده و نام

دَ پَښْتُنْوَالِي پَر څَرْکَنْدَکِښِ
افغانیت را آشکار کرد -

هَو - اَللّٰه دِي دَاپَا کْ لَږْ وَقْتْ نَا خْلِۍْ
بلی - خداوند توفیقے از ما نگیرد

اَوْ ښَه مْوَ دِي ډَيْر اَوْ لَهْ
و خوبی های ما را بسیار واز

بَدْ مْوَ دِي وْ سَاتِي -
بدیها ما را نگهدارد -

اَللّٰه دَ هْسِي وْ کِي -
(آمین) خدا همچنین کند -


۱۴۴
پښتو فارسی
شُپَاږ دِیرْشَمَه لُوسْتَنَه سبق سی و ششم
مُقَررِي دَبَسْتَه دَلوُسْتَنځي احترام قواعد مکتب بر
تاسي هَرُو مَرُو دَه - شما لازم است -
هِيڅْ کَلَه دَ لوسْتَنځي دَ پِيوَدلُوتړ هیچوقت انتظام مکتب را
شاتَه مَه کَوِئ - مخالفت نکنید -
اَو پَه وَخْت کښی دَ لوُسْتَی دَ ښوُوَنکي و بوقت سبق خواندن بسخن معلّم
پَرْخَبَرو غوَږ وُنیسَئ - گوش بگیرید -
اَو دَ هَغَه پَرگړو باندی پيرَه کَوِئ و بر کلمات او کوشش کنید -
چی هیر مُو نَشي - که از یاد شما نرود -
ښوُوَنکَی لَکَه پلار وَگڼَئ - معلم را مثل پدر بشمارید -


پښتو فارسی
د هغہ ووي پر ځان فرض بولی حکم او را برخود ها فرض بدانید -
أو مخوري پر هر گله کوئ - و احترام او را هر وقت بکنید -
اوه دېرشمه لوستنه سبق سی و هفتم
د اسلام مینی بوير چی پدی وطن اسلام باید به این
توگہ ولیدی سی - صورت دیده شود -
چی مینی لگ دیوه مينه موره که وطن بمثل ما در مهربان است -
چی اؤہ آتہ زامن لری - که هفت هشت بچہ ها داشته باشد -
کچھ هم هر یو پر پانړو أُوْعَنُوکي اگرچہ هر کدام اینها در کار و عادات
يول ملہ څخہ بیلا ویخنی شه ویخنی خرمی یکی از دیگر جدا و بعضی خوب بعضی بد باشد
مور تو لو سره ټیکله مور والی کوی مادر با همہ مادری خود را میکند -
هَرُ ځايونه چی تر بر یری ساتي هر جائیکه در زیر بیرق نگهبانی
أووَ تری دی اسلام لاندی ستون و تا بعیت اسلام در آید -


۱۴۶
پښتو
فارسی
د اسلام میني بلل کیږی - وطن اسلام گفته میشود -
بیلوا له د قوم وا و د ژبویه جدائی قومیت و زبان آنها را
ندستی پردی کویی - از همدیگر بیگانه نمی سازد -
او توله د امن د موز د اسلام و همه فرزندان مادر وطن
مینی بلل کیږی - اسلام گفته میشوند -
په یک کی د دریم خلیفه وقت در وقت خلیفه سوم
د اسلام
رسول الله صلعم چی تریالان رسول الله صلعم فاتحین اسلام
سمه
افغانستان شداغله او دا الله بافغانستان آمدند و دین اسلام را
لاری یه و پښتنو ته وښووه بافغانان نشان دادند -
او پښتنو هغه سمه لاره متقله و افغانها همان دین حق را قبول کردند
د هنی روحی ثمره افغانستان یوی از همان روز افغانستان یکی از فرزندان


۱۴۷
پښتو
فارسی
دَمُورَّدَ اِسْلامْ دَمینی گُڼلْ
مادر وطن اسلام محسوب شد ۔
اَتَه دِيَرْ شَمَهْ لَوَسْتَه
سبق سی هشتم
نَوْ پَر دِی و وئی دَا لّله
باین حکم خدا که
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَهْ ټُولْه مُوږْنِی
(اِنما الْمُومِنُونَ اِخْوَهْ) یَکی اَز جمله بَرادَرانِ
دَمِینی دَ اِسْلامْ وَگَرْزِیْدَه
وطن اسلام گردید۔
مِینَى دَ اِسْلام اِسلامیّت دِیْ
وطن اسلام بهمیّت است۔
بَلْ مِینَى نَه لَرِي -
دیگر وطن ندارد ۔
هَیْنُتَهْ
نَو اِسلامیَّت چِه مُو و پَیزَه
پس اسلامیت که وطن مادری
اَوْ اَفْغانِسْتانْ مو دْ پَا لَنَى مِينَه دَه
و افغانستان وطن پرورش است۔
بَويَهْ چِی پَیده مو پَرْ دی وِي -
باید که سعی با بین شد۔


پښتو
فارسی
چی خپلی وینی د دی دواړو
مینو دپاره پر ډیره ښخوا
او پر ښخوا لوړ مغزی وهُو
او پرټوله نړی کی ښه نوم گټو
دښمن غلیم هرو مرو دالله
دسمی لاری چی منل مونږه
لمړی غلیم دی-
اوغوا ړی چی دواړه مینی مو
دلاسہ وباسی۔ اللہ دی نکړی
څودالله دسمی لاری څخه ونگرځو
هیڅ څوک مو ومینی تہ پرڅړو
که خون های خود را برای این دو وطن
عزیز بسیار رغبت
و بسیار گردن بلند جاری کنیم-
و به تمام دنیا نام خوب کمائی کنیم-
دشمن ما ضرور دین
حقی ما را که قبول کرده ایم-
اولین دشمن است-
و میخواهد که هر دو وطن ما را
از دست ما بکشد- خدا نکند-
تا از دین حق اسلام روئی نگردانیم-
هیچکس طرف وطن ما به چشم بد


۱۴۹

پښتو
سترگو کتای نسي.

فارسی
دیده نمیتواند.

نه ديرشمه لوستنه

سبق سی ونهم

د ميني غلیم می دروه ښو
دشمن وطن را نشانت دادم -
بویه چی توله د میني ساتني
باید که همه برائے نگهداشت وطن
دپاره چوپړ وكو -
خود خدمت کنیم -
چوپړ د ميني څه دی؟
خدمت وطن چیست؟
چوپړد ميني دادی - چی
خدمت وطن اینست - که
دميني او مینیو سره چی
همراه وطن و هموطنان که
دالله په ووي موږمږ ري
بحکم خدا تعا لے برادران هم هستند
یوزړه سو-او دوه زړه توب
یکدل شویم - و نفاق را


فارسی
پښتو
دُزْړَوُ وْبَاسُوْ اَوْدَمیٖنِيْ پَارَہْ چُوْپْړْ کَوْوْ
اَزْ دِلْ بَرَاْرِیْمْ - وَ بَرَاْيِ وَطَنْ خِدْمَتْ کُنِیْمْ۔

دَمِیٖنِيْ کَمْ چُوْپْړْ بَہْ کَوْوْ؟
کُدَاْمْ خِدْمَتِ وَطَنْ رَاْ بِکُنِیْمْ -

میٖنِيْ مَوْ کُوْرْدَیْ - بُوْیَہْ چِي خْپَلْ کُوْرْ دْ سَاتُوْ -
وَطَنْ خَاْنَہْ مَاْسْتْ - بَاْیَدْ کِه خَاْنَه خُوْدْ رَاْ نِگَهْدَاْرِیْمْ -

کِہْ یَوُ غَلِیٖمْ زْمُوْنْژْ مِیٖنِيْ تَہْ مَخْ رَاْوَ گَرْ زَوِيْ
اَگَرْ یَکْ دُشْمَنْ بِوَطَنْ رُوْيْ بِگَرْدَاْنَدْ

بُوْیَہْ چِيْ ښَځِيْ لَکِيْ اَوْ زَلْمِيْ تُوْپَکْ اَوْ سُوْتِيْ وْ خْلُوْ مَخْ یٖیْ حُټْ کُوْ - اَوْ پَرْ ځَاْنُوْ اَوْ زُوْمِیُوْ نَہْ وْ بِیٖرِیٖوُْ -
بَاْیَدْ کِه زَنْ وَ مَرْدْ - خُرْدْ وَ جَوَاْنْ تُفَنْگْ وَ سُوْطَه بَرْدَاْشْتَه رُوْيِ اُوْرَاْ پُشْتْ گَرْدَاْنِشْ کُنِیْمْ وَ بَرْ جَاْنُ وْمَاْلِ خُوْدْ نَتَرْسِیْمْ -


۱۵۱
پښتو
فارسي
څلویښتمه لوستنه
سبق چهلم
وروسته له پرانتیدو څخه
بعد از خلاصي از دشمن
څخه بویه چی دخپل هیواد نه
باید که تمامي احتیاجات خانگي خود را
پخپل ځان وباسو-
بخود پوره کنیم-
ټوړی ټوله دخپل مینی واغندو
لباس کامل را از وطن بپوشیم-
خپله شومی دبل ترشال خوښه کوو
شالکي خود را از شال دیگران پسند کنیم
خپله ژبه په ټوله لوستنځایو کی
زبان خود را در تمامي مدارس
هاندکو-
جاري کنیم-
خپل تویان پښتانه دابلو
هم نفري قومي خود افغانان پاک را
وروڼه- ژامن وبولو-
برادران - فرزندان خود بدانیم-


۱۵۲
پښتو
فارسی
پاسوال اَوْ توَاګی خپلـه
پادشاه وسلطنت خود را
هَرْ سَړِي دَ ځان وُبوْلُوَ -
هرکس از خود بشناسیم + قندهار
( خادم لغتی محمد عبد الواسع قندهاری ) - رښتیانی م ، عبدالرحمن
تَمَّ الْكِتَابِ بِعَوْنِ اللهِ الْمَلِكِ الْوَهَّابْ ۱۳۴۱ ش
اِمضا‌ء
محمد زمان
لمری غری دَ مَرَکی دَ پښتو -
ملا محمد زقی صافی
عبدالواسع کاکړ
ترجمان مرکۀ دَ پښتو
عبدانی احمد لکندیخیل
قوم خلچی -
عبدالکریم دولت زایی
احمد علی سلیمان خیل
غلام علی ارغندابی -
زبانُدانی طایفۀ اچک زایی قندهار -
الاداد بره کی قوم و‌ردک -
یار میر عالم خان قوم مروت -
ملا پادشاه میر قوم خوګیانی
ساکن کجۀ جلال آباد -
کتاب هذا صرف برای طبع زیر ا‌هتمام قاضی گل احمد بکتابت
میرزا محمد امین سرکاتب مرکۀ پښتو اختتام پذیرفت -